Wikimedia Incubator incubatorwiki https://incubator.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Incubator:Main_Page MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Special Talk User User talk Incubator Incubator talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Translations Translations talk Event Event talk 0 63777 7282534 7228861 2026-08-12T21:33:56Z Gutzalat 2662414 7282534 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#f3f3f3; font-size: 95%;" |- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" | {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" | | <span style="font-size: large;"> Niederschläsing</span> |} |- ! colspan="2" | Woappa und Foahne |- align="center" bgcolor="#FFFFFF" ! width="145" | [[File:Wappen Schlesiens.png|120px]] ! width="145" | [[File:Flagge Preußen - Provinz Schlesien.svg|border|145px]] |- ! colspan="2" | Koarte |- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" align="center" | [[File:Koarte Niederschläsing.png|310px]] |- ! colspan="2" | Basisdata |- bgcolor="#FFFFFF" | Bestieha: || 1919–1938, 1941–1945 |- bgcolor="#FFFFFF" | Hauptstoadt: || [[Wp/sli/Brassel|Brassel]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Fläche: || 26.981,33 km² (1941-1945) |- bgcolor="#FFFFFF" | Eenwohner: || 3.227.601 (1933, bezoga uffa<br> Gebietsstand vu 1941-45) |- bgcolor="#FFFFFF" | Beveelkerungsdichte: || ca. 120 Ew./km² |- bgcolor="#FFFFFF" | Entstanda oaus: || [[Wp/sli/Provinz Schläsing|Provinz Schläsing]]<br> Woiwodschofta [[Wp/sli/Woiwodschoaft Lebus|Lebus]],<br> [[Wp/sli/Woiwodschoaft Uppeln|Oppeln]] on [[Wp/sli/Woiwodschoaft Niederschläsing|Niederschläsing]] |- bgcolor="#FFFFFF" | Heite Teel vu: || ([[Wp/sli/Pula|PL]]) suwie westlich dar<br> Uder-Neiße-Linie zu Sachsa on<br> Prandenburg |} '''Niederschläsing''' ([[Wp/sli/Deitsche Sproache|deitsch]]: ''Niederschlesien'', [[Wp/sli/Pulsche Sproache|pulsch]]: ''Dolny Śląsk'', [[Wp/sli/Schlonsakische Sproache|schlonsakisch]]: ''Dolny Ślůnsk'', [[Wp/sli/Bimsche Sproache|bimsch]]: ''Dolni Slezsko'', [[Wp/sli/Lateenische Sproache|lateenisch]]: ''Silesia Inferior'') ies de Bezeichnung fier den Westteel [[Wp/sli/Schläsing|Schläsing]], welcher heite grießtateel ei dar [[Wp/sli/Woiwodschoaft Niederschläsing|Woiwodschoft Niederschläsing]] on dar [[Wp/sli/Woiwodschoaft Lebus|Woiwodschoft Lebus]] on zu annem Teel, dar [[Wp/sli/Landkrees Gerltz|Landkrees Görlitz]], ei [[Wp/sli/Deitschland|Deitschland]] liegt. Vu 1919 bis 1938 on vu 1941 bis 1945 woar Niederschläsing anne eigenständige preißische Provinz miet dar [[Wp/sli/Brassel|Hauptstoadt Brassel]]. De Provinz Niederschläsing wurde 1919 durch Teelung dar bisherigen Provinz Schläsing gegründet. [[File:Woiwodschoaft Niederschläsing.png|thumbnail|left|300px|Koarte der Woiwodschoaft Niederschläsing.]] Oals Folge des Zweeta Weltkrieges wurde 1945 der Stoat Preißa de facto aufgelöst on de Landesteele Niederschläsings östlich dar [[Wp/sli/Uder-Neiße-Granze|Uder-Neiße-Linie]] wurda under pulsche Verwaltung gestellt. Dar kleene Teel westlich dar Lausitzer Neiße, dar allerdings historisch a Teel dar [[Wp/sli/Äberlausitz|Äberlausitz]] woar on nä zum Kernland Niederschläsings gehörte — miet Ausnahme des Durfes Pechern (heite Gemeinde Krauschwitz) — on diesem erscht noach 1815 durch de preißische Verwaltungsrefurm angeschlossen wurde, gehört heite zu den deitscha Bundesländern Sachsa on Brandenburg. Is handelt siech um doas Gebiet um [[Wp/sli/Gerltz|Gerltz]], [[Wp/sli/Hoyerswerda|Hoyerswerda]], [[Wp/sli/Ruttnburg/Äberlausitz|Ruttnburg]], [[Wp/sli/Weißwasser|Weißwasser]], [[Wp/sli/Niesky|Niesky]], [[Wp/sli/Ruhland|Ruhland]] on [[Wp/sli/Urtrand|Urtrand]] (siehe au Niederschäscher Äberlausitzkrees on Landkrees Äberspreewald-Lausitz). Seit 1999 gibt is anne pulsche Woiwodschoft Niederschläsing, de teelweise miet dem historischa Niederschläsing iebereinstimmt. == Weblinks == * [https://web.archive.org/web/20181227182617/http://niederschlesien.net/ Niederschläsing / Niederschlesien] * [http://www.on-regional.de/ Oberlausitz-Niederschlesien-Regional] {{Wp/sli/Geo-Stub}} [[Category:Wp/sli/Niederschläsing| ]] [[Category:Wp/sli/Schläsing]] [[Category:Wp/sli]] {{INTERWIKI|Q2353353}} nc13gso3bqhpa3x7uz4ch4vy6001gxy 0 69574 7282213 7281378 2026-08-12T12:35:15Z Sival Cadete 2625692 7282213 wikitext text/x-wiki [[File:Banner Wikikanhgág.jpg|center|Banner Wikikanhgág]] [[File:ChatGPT Image 12 de ago. de 2026, 09 32 10.png]] <big>'''Kãmũ há han nĩ Wikikanhgág!'''</big> == Nénũ rá == <gallery> Kanhgág rá.jpg | link=Wp/kgp/Ẽg rá | Ẽg rá Turdus lherminieri photographed by Stéphane Morin in 2008.png | link=wp/kgp/Nãn ga ag to vẽme rá | Nãn ga ag to vẽme rá JM marbles 01.jpg | link= Wp/kgp/Kanhgág ag kanhignhir fẽ | Kanhgág ag kanhignhir fẽ </gallery> == Rán mãn == ''Falantes de Kaingang são estimulados a criar tantos artigos de qualidade quanto possível.'' <div> <div style="text-align: center;">'''Criar novo conteúdo:'''</div> <inputbox> type=create width=40 bgcolor=#ffffff preload=Template:Standard content for new page editintro=Template:Instructions default=Wp/kgp/ buttonlabel = Crie um artigo </inputbox> </div> Ou '''melhore''' algum artigo existente na [[:Category:Wp/kgp|'''lista de artigos''']]. == Tutoriais == <gallery> Tutorial Wikikaingáng.webm | Como criar uma conta na Wikimedia Incubator e editar na Wikipédia em Kaingáng Tutorial Wikikaingáng de seções.webm | Como criar uma seção em um verbete Tutorial Wikikaingáng de imagens.webm | Como adicionar imagens em verbetes da Wikipédia em Kaingáng </gallery> == Estado atual == [[Special:PrefixIndex/Wp/kgp/|Ver lista de todos os artigos]]. == Sobre == A Wikipedia é uma enciclopédia livre, feita na internet. Ela tem milhões de colaboradores pelo mundo todo. Esta série de páginas é um teste para termos a Wikipedia em língua Kaingang (Kanhgág vĩ). Sua ajuda, criando aqui uma entrada ou verbete em Kaingang, será muito bem-vinda. O nosso pedido de criação da Wikipedia em Kaingang será aprovado se e quando tivermos conteúdos e artigos em quantidade suficiente. Quando nossa enciclopédia em Kaingang for aprovada, todo o conteúdo feito aqui será movido para a Wikipedia real. Porque este é um lugar para o teste da wikipedia, todos os artigos aqui devem começar com o formato: [[Wp/kgp/Nome do artigo|Nome do artigo]]. Por exemplo, um artigo sobre «escola» - «iskóra» - aqui deve ter um nome como: Wp/kgp/Iskóra. (Claro que no Wikipedia real esse artigo seria intitulado apenas como: '''Iskóra'''). == Traduções == * [https://translatewiki.net/ TranslateWiki.net] * [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?language=kgp&group=core-0-mostused Termos mais importantes (~500)] * [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?language=kgp&group=core MediaWiki completo] == Outras wikipédias == {{Wp/kgp/Edições da wikipedia}} <!--Categories--> [[Category:Wp/kgp|*]] <!--Interwikis--> [[en:]] [[pt:]] jegf5ddeu7lxy0xnf3f5n78ymas5ouw 7282277 7282213 2026-08-12T14:11:40Z Sival Cadete 2625692 7282277 wikitext text/x-wiki [[File:ChatGPT Image 12 de ago. de 2026, 09 32 10.png|768x768px]] <big>'''Kãmũ há han nĩ Wikikanhgág!'''</big> == Nénũ rá == <gallery> Kanhgág rá.jpg | link=Wp/kgp/Ẽg rá | Ẽg rá Turdus lherminieri photographed by Stéphane Morin in 2008.png | link=wp/kgp/Nãn ga ag to vẽme rá | Nãn ga ag to vẽme rá JM marbles 01.jpg | link= Wp/kgp/Kanhgág ag kanhignhir fẽ | Kanhgág ag kanhignhir fẽ </gallery> == Rán mãn == ''Falantes de Kaingang são estimulados a criar tantos artigos de qualidade quanto possível.'' <div> <div style="text-align: center;">'''Criar novo conteúdo:'''</div> <inputbox> type=create width=40 bgcolor=#ffffff preload=Template:Standard content for new page editintro=Template:Instructions default=Wp/kgp/ buttonlabel = Crie um artigo </inputbox> </div> Ou '''melhore''' algum artigo existente na [[:Category:Wp/kgp|'''lista de artigos''']]. == Tutoriais == <gallery> Tutorial Wikikaingáng.webm | Como criar uma conta na Wikimedia Incubator e editar na Wikipédia em Kaingáng Tutorial Wikikaingáng de seções.webm | Como criar uma seção em um verbete Tutorial Wikikaingáng de imagens.webm | Como adicionar imagens em verbetes da Wikipédia em Kaingáng </gallery> == Estado atual == [[Special:PrefixIndex/Wp/kgp/|Ver lista de todos os artigos]]. == Sobre == A Wikipedia é uma enciclopédia livre, feita na internet. Ela tem milhões de colaboradores pelo mundo todo. Esta série de páginas é um teste para termos a Wikipedia em língua Kaingang (Kanhgág vĩ). Sua ajuda, criando aqui uma entrada ou verbete em Kaingang, será muito bem-vinda. O nosso pedido de criação da Wikipedia em Kaingang será aprovado se e quando tivermos conteúdos e artigos em quantidade suficiente. Quando nossa enciclopédia em Kaingang for aprovada, todo o conteúdo feito aqui será movido para a Wikipedia real. Porque este é um lugar para o teste da wikipedia, todos os artigos aqui devem começar com o formato: [[Wp/kgp/Nome do artigo|Nome do artigo]]. Por exemplo, um artigo sobre «escola» - «iskóra» - aqui deve ter um nome como: Wp/kgp/Iskóra. (Claro que no Wikipedia real esse artigo seria intitulado apenas como: '''Iskóra'''). == Traduções == * [https://translatewiki.net/ TranslateWiki.net] * [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?language=kgp&group=core-0-mostused Termos mais importantes (~500)] * [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translate?language=kgp&group=core MediaWiki completo] == Outras wikipédias == {{Wp/kgp/Edições da wikipedia}} <!--Categories--> [[Category:Wp/kgp|*]] <!--Interwikis--> [[en:]] [[pt:]] oqgcpgr29u2882rwhw7t0vegd65b517 0 74313 7283311 5503782 2026-08-13T11:43:37Z ~2026-44476-04 2699062 /* */ 7283311 wikitext text/x-wiki {{Wt/mwl/-mwl-}} ==={{Wt/mwl/pronu}}=== * [[Wt/mwl/AFI|AFI]]: \mas.ku.'li.nu\ ==={{Wt/mwl/eitim}}=== * De l [[Wt/mwl/lhatin|lhatin]] ''[[Wt/mwl/masculus|masculus]]'' deminutibo de ''[[Wt/mwl/mas|mas]], -ris'' ==={{Wt/mwl/sustCat|Adjetibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/flex.mf|masculino|masculinos|masculina|masculinas}} {{Wt/mwl/paroxítona|mas|cu|li|no}} # [[Wt/mwl/referente|referente]] al [[Wt/mwl/home|home]], [[Wt/mwl/macho|macho]]; # [[Wt/mwl/própio|própio]] de l [[Wt/mwl/macho|macho]]; # [[Wt/mwl/dezir|diç-se]] de la [[Wt/mwl/catadorie|catadorie]] de l [[Wt/mwl/género|género]] [[Wt/mwl/gramatical|gramatical]] a que [[Wt/mwl/pertencer|perténcen]] ls [[Wt/mwl/ser|ser]]es de l [[Wt/mwl/sexo|sexo]] masculino: #: ''La [[Wt/mwl/final|final]] '''masculina''' de ls 100 [[Wt/mwl/metro|metro]]s fui [[Wt/mwl/buono|buona]].'' ==={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/paroxítona|mas|cu|li|no}} &ensp;''masculino'' # [[Wt/mwl/género|género]] masculino: #: ''L '''masculino''' de [[Wt/mwl/mulhier|mulhier]] ye [[Wt/mwl/home|home]].'' ====Antónimos==== :* '''[[Wt/mwl/femenino|femenino]]''' ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini|de 1 e 2}} *{{Wt/mwl/de}}: [[Wt/mwl/männlich|männlich]] *{{Wt/mwl/en}}: [[Wt/mwl/male|male]] *{{Wt/mwl/it}}: [[Wt/mwl/maschile|maschile]] {{Wt/mwl/tradmeio}} *{{Wt/mwl/fr}}: [[Wt/mwl/masculin|masculin]] *{{Wt/mwl/pt}}: [[Wt/mwl/masculino|masculino]] *{{Wt/mwl/es}}: [[Wt/mwl/masculino|masculino]] {{Wt/mwl/tradfim}} {{Wt/mwl/tradini|de 3}} *{{Wt/mwl/de}}: [[Wt/mwl/männlich|männlich]] *{{Wt/mwl/en}}: [[Wt/mwl/masculine|masculine]] *{{Wt/mwl/it}}: [[Wt/mwl/maschile|maschile]] {{Wt/mwl/tradmeio}} *{{Wt/mwl/fr}}: [[Wt/mwl/masculin|masculin]] *{{Wt/mwl/pt}}: [[Wt/mwl/masculino|masculino]] *{{Wt/mwl/es}}: [[Wt/mwl/masculino|masculino]] {{Wt/mwl/tradfim}} ---- {{Wt/mwl/-pt-}} ==={{Wt/mwl/sustCat|Adjetibo|Wt/mwl/pt}}=== {{Wt/mwl/sust-m-ant|pt|masculino|masculinos}} # [[Wt/mwl/masculino#Mirandés|masculino]] ==={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/pt}}=== {{Wt/mwl/sust-m-ant|pt|masculino|masculinos}} # [[Wt/mwl/masculino#Mirandés|masculino]] ---- [[Category:Wt/mwl]] [[en:masculino]] [[es:masculino]] [[fi:masculino]] [[fr:masculino]] [[hu:masculino]] [[io:masculino]] [[pl:masculino]] [[pt:masculino]] a8q6a0sj9vgjycgu1qmewd55pi5tp00 0 75471 7283314 5406416 2026-08-13T11:51:06Z ~2026-44476-04 2699062 /* */ 7283314 wikitext text/x-wiki ==Mirandés== ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l Lhatin ''[[../molinum/]]'' cul mesmo segneficado. ==={{Wt/mwl/pronu}}=== * {{Wt/mwl/AFI|/mu.'li.nu/}} ==={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/sust-m|molino|s}} # [[../ferramienta|Ferramienta]], [[../máquina/]] ou [[../anstalaçon/]] çtinada a [[../moler/]]. # An particular çtinado a moler percipalmente [[../grano/]]s, que ten ua [[../ruoda/]], mobida por la fuorça de la [[../auga/]] ó de l [[../aire/]]. Cunsante çtintas angrenaiges mexe ua [[piedra]] subre outra que queda presa, molendo l grano que stá ne l meio deilhas. #: '''Heipónimos:''' [[../molino d'auga/]], [[../molino d'aire/]] # [[../casa|Casa]] de la anstalaçon anterior. ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini}} * {{Wt/mwl/sq}}: [[../mulli/]] * {{Wt/mwl/de}}: [[../Mühle/]] ''f'' * {{Wt/mwl/ast}}: [[../molín/]] * {{Wt/mwl/ar}}: [[../مطحنة/]] * {{Wt/mwl/ca}}: [[../molí/]] * {{Wt/mwl/cs}}: [[../mlít/]], [[../mlýn/]], [[../válcovna/]] * {{Wt/mwl/zh}}: [[../磑/]], [[../zh|磨房/]] * {{Wt/mwl/cv}}: [[../арман/]] * {{Wt/mwl/ko}}: [[../방아/]] * {{Wt/mwl/hr}}: [[../mlin/]] * {{Wt/mwl/da}}: [[../mølle/]] * {{Wt/mwl/sco}}: [[../muileann/]] * {{Wt/mwl/sk}}: [[../mlin/]] * {{Wt/mwl/es}}: [[../molino/]] * {{Wt/mwl/eo}}: [[../muelejo/]] * {{Wt/mwl/eu}}: [[../errota/]] * {{Wt/mwl/fi}}: [[../mylly/]] * {{Wt/mwl/fr}}: [[../moulin/]] * {{Wt/mwl/cy}}: [[../melin/]] * {{Wt/mwl/ka}}: [[../ქარის წისქვილი/]] * {{Wt/mwl/el}}: [[../μόμυλος/]] * {{Wt/mwl/he}}: [[../מטחנה/]] * {{Wt/mwl/hu}}: [[../malom/]] * {{Wt/mwl/io}}: [[../mueleyo/]] {{Wt/mwl/tradmeio}} * {{Wt/mwl/en}}: [[../mill/]] * {{Wt/mwl/ia}}: [[../molino/]] * {{Wt/mwl/it}}: [[../mulino/]] * {{Wt/mwl/ku}} : [[../aş/]] * {{Wt/mwl/la}}: [[../molinum/]] * {{Wt/mwl/li}}: [[../meule/]] * {{Wt/mwl/lb}}: [[../millen/]] * {{Wt/mwl/gv}}: [[../mwyllin/]] * {{Wt/mwl/nl}}: [[../molen/]] * {{Wt/mwl/no}}: [[../mølle/]] * {{Wt/mwl/fa}}: [[../اسیاب کردن/]] * {{Wt/mwl/pap}} : [[../molina/]] * {{Wt/mwl/pl}}: [[../młyn/]], [[../wiatrak/]] * {{Wt/mwl/pt}}: [[../moinho/]], ''m'' * {{Wt/mwl/ro}}: [[../moarã/]] * {{Wt/mwl/ru}}: [[../мельница/]] * {{Wt/mwl/srn}}: [[../miri/]] * {{Wt/mwl/sv}}: [[../kvarn/]] * {{Wt/mwl/ss}}: [[../úm-shíni/]] * {{Wt/mwl/tr}}: [[../değirmen/]] * {{Wt/mwl/uk}}: [[../вітряк/]] * {{Wt/mwl/wa}}: [[../molén/]] {{Wt/mwl/tradfin}} [[en:molino]] [[fr:molino]] [[fy:molino]] [[hy:molino]] [[it:molino]] [[ky:molino]] [[hu:molino]] [[ja:molino]] [[pt:molino]] [[pl:molino]] [[pl:molino]] [[fi:molino]] [[vo:molino]] 0nhqwj6i1eaws7cgzdeit3w9wk1dpdo 0 77403 7282536 7128726 2026-08-12T21:42:30Z Gutzalat 2662414 7282536 wikitext text/x-wiki {{Wp/sli/Infobox Urtschoaft |SchläscherNoame=Gleiwitz |Woappa=POL Gliwice COA.svg |Foahne=POL Gliwice flag 1.svg |Bild=6588vik Gliwice. Foto Barbara Maliszewska.jpg |BildDescription=Doas [[Wp/sli/Gleiwitzer Roathaus|Gleiwitzer Roathaus]] |Stoat=Wp/sli/POL |subdivision1=Woiwodschoaft |subdivisionname1=[[File:POL województwo śląskie flag.svg|border|22x20px|link=Wp/sli/Woiwodschoaft Schläsing]] [[Wp/sli/Woiwodschoaft Schläsing|Schläsing]] |subdivision2=Landkrees |subdivisionname2=Kreesfreie Stoadt |Stoadtpräsident=Adam Neumann |Fläche=134,20 |Eiwohner=177.049 |EiwohnerDatum=31.12.2020 |Telefonvorwoahl=(+48) 32 |KFZ-Kennzeecha=SG |Atresse='''Doas Stoadtoamt:'''</br>Urząd miejski</br>ul. Zwycięstwa 21<br />44-100 Gliwice |Webpräsenz=gliwice.eu/ }} '''Gleiwitz''' ([[Wp/sli/Pulsche Sproache|pulsch]]: ''Gliwice'', [[Wp/sli/Schlonsakische Sproache|schlonsakische]]: ''Glajwic'') ies anne kreesfreie Grußstoadt ei der [[Wp/sli/Pullakei|pulscha]] [[Wp/sli/Woiwodschoaft Schläsing|Woiwodschoaft Schläsing]] und Kreesstoadt des [[Wp/sli/Landkrees Gleiwitz|Landkreeses Gleiwitz]]. Gleiwitz besteht seit 'm 13. Joahrhundert und ies anne der ältesta Steedte des [[Wp/sli/Aeberschläsches Industriegebiet|aeberschläscha Industriegebiets]]. {{Wp/sli/Commons|Gliwice|Gleiwitz}} == Weblinks == * [http://gliwice.eu/de Uffizielle Website der Stoadt Gleiwitz] * [http://www.schlesisches-museum.de/hst/htm/gleiwitz.htm Schläsches Heemtemuseum] [[Category:Wp/sli/Gleiwitz| ]] [[Category:Wp/sli/Urt der Woiwodschoaft Schläsing]] [[Category:Wp/sli/Urt ei der Schläsing]] [[Category:Wp/sli]] {{INTERWIKI|Q105084}} 3ww1y2hyaug9irxzma3udcsh1wkb1qh 0 79814 7282807 7204463 2026-08-13T03:47:53Z 26agcp 2575807 /* */ Correcciones 7282807 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Aguascalientes'''</big></big> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Aguascalientes.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-AGU.svg|300px]] |} Le ''estadoo''' '''''Aguascalientes''''' jump'éel ti' le ''estados'' más chanilo'ob ti' ''[[Wp/yua/México|México]]'', yaan tu tséel ''centro-norte'' ti' le nojoch lu'umilo'. U k'aaba' táal tumen le ya'abtal ja'ob chokoj (''aguas termales'') yaan ti' le lu'umilo' tu yáax k'iino'ob. '''''Aguascalientes''''' k'ajóolta'an tumen u meyaj ''industrial'', ''agrícola'' yéetel ''turística'', bey xan tumen le ''Feria Nacional de San Marcos'', jump'éel k'iinil jach ''importante'' ichil ''México''. [[File:Feria Nacional de San Marcos 2012 5.jpg|thumb|308x308px|''Feria Nacional de'' San Marcos]] [[Category:Wp/yua/Meejiko]] [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q79952}} t7zsnnl9d54i9whx0iho8nw6kzrq9dn 0 91864 7282808 7226117 2026-08-13T04:08:54Z 26agcp 2575807 Mejoro formato 7282808 wikitext text/x-wiki [[File:Galileo by leoni.jpg|thumb|200px|Galileo Galilei]] '''Galileo Galilei''' (''[[Wp/yua/Pisa|Pisa]]''; 15 ti' ''febrero'' ti' 1564 - ''[[Wp/yua/Arcetri|Arcetri]]'', ''[[Wp/yua/Italia|Italia]]'', 8 ti' ''enero'' ti' 1642)<ref>Lo que deberíamos saber sobre Galileo https://www.unav.edu/web/ciencia-razon-y-fe/lo-que-deberiamos-saber-sobre-galileo</ref> juntúul ''astrónomo'', ''físico'', ''matemático'', ''ingeniero'' yéetel ''filósofo'' ''italiano''. K’ajóolta’al bey juntúul ti’ le jach k’áat chi’ibal ''científicos modernos''o’ob. Tu ma’alobkunsaj le ''telescopio'' yéetel tu beetaj u yila’al u páajtalil le ''universo'' ku binik tu yóok’ol k’iinil Copérnico. U meyajo’ob yóok’ol u taal yéetel u jéets’el le lu’um ku yáantik u k’exik le ''física''. Tumen u k’áat chi’ibal ''científico'', tu meentaj ''problemas'' yéetel le ''Inquisición''. Bejla’e’ k’ajóolta’an bey “u na’ata’alil le ''ciencia moderna''”. == Tu'ux ch'a'abij == <references /> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Wíiniko'ob]] {{INTERWIKI|Q307}} 8tnx77osf866umxcjqnbef8acyhu6xy 0 103499 7282453 5669091 2026-08-12T17:42:51Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282453 wikitext text/x-wiki [[Image:Musca domestica 2.jpg|thumb|251x251px|right|Ya'axkach]] * [[File:Common green bottle flies (Lucilia sericata) female left and male Bürgerpark.jpg|thumb|Ya’axkacho’ob]][[File:Fly October 2007-33.jpg|left|thumb|Ya'axkach]]Káastlan t'aan: ''Mosca''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q527224}} 65qmz81oipzkbjoyomk7uxbsi5qqhsx 0 107961 7282442 5669088 2026-08-12T17:17:38Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282442 wikitext text/x-wiki [[File:JadeColours.jpg|thumb|Ya'ax chich tuun]] * [[File:Bloque de Jade natural Museo del Jade INS CRI 01 2020 4251.jpg|thumb|Xóot’ ya’ax tuunich síijil ti’ lu’um]]Káastlan t'aan: ''Jade''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q175089}} no1onznjgoqhsud9w3lnpfzf00p9qiq 7282445 7282442 2026-08-12T17:20:27Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282445 wikitext text/x-wiki [[File:JadeColours.jpg|thumb|Ya'ax chich tuun]] * [[File:Bloque de Jade natural Museo del Jade INS CRI 01 2020 4251.jpg|thumb|Xóot’ ya’ax tuunich síijil ti’ lu’um]][[File:Chromian jade (Hpakan-Tawmaw Jade Tract, Late Jurassic, 147 Ma; Tawmaw, Myitkyina-Mogaung District, western Kachin State, Indo-Burma Range, northern Burma) 3 (15063941889).jpg|left|thumb|Ya’ax tuunich yaan ''cromo'' ti’]]Káastlan t'aan: ''Jade''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q175089}} f1fgy1no46r07m5xjdee8dhfg3ml3l6 7282450 7282445 2026-08-12T17:25:41Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282450 wikitext text/x-wiki [[File:Jade gisements-zh-hant.svg|thumb|Kúuchilo’ob tu’ux yaan ya’ax tuunich]] [[File:JadeColours.jpg|thumb|Ya'ax chich tuun]] * [[File:Bloque de Jade natural Museo del Jade INS CRI 01 2020 4251.jpg|thumb|Xóot’ ya’ax tuunich síijil ti’ lu’um|left]][[File:Chromian jade (Hpakan-Tawmaw Jade Tract, Late Jurassic, 147 Ma; Tawmaw, Myitkyina-Mogaung District, western Kachin State, Indo-Burma Range, northern Burma) 3 (15063941889).jpg|left|thumb|Ya’ax tuunich yaan ''cromo'' ti’]]Káastlan t'aan: ''Jade''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q175089}} jmaz00qeawzxv6u3hjv82gfwzplqsy9 7282451 7282450 2026-08-12T17:32:53Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282451 wikitext text/x-wiki [[File:Jade gisements-zh-hant.svg|thumb|Kúuchilo’ob tu’ux yaan ya’ax tuunich]] [[File:JadeColours.jpg|thumb|Ya'ax chich tuun]] * [[File:Bloque de Jade natural Museo del Jade INS CRI 01 2020 4251.jpg|thumb|Xóot’ ya’ax tuunich síijil ti’ lu’um]][[File:Chromian jade (Hpakan-Tawmaw Jade Tract, Late Jurassic, 147 Ma; Tawmaw, Myitkyina-Mogaung District, western Kachin State, Indo-Burma Range, northern Burma) 3 (15063941889).jpg|thumb|Ya’ax tuunich yaan ''cromo'' ti’]][[File:Màscara de jade, Guatemala, fundació La Ruta Maya.jpg|thumb|K’oh ya’ax tuunich]]Káastlan t'aan: ''Jade''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q175089}} 5bdmm5ty4i33ftpvcd6r21f2q9zt2l4 7282452 7282451 2026-08-12T17:35:56Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282452 wikitext text/x-wiki [[File:Jade gisements-zh-hant.svg|thumb|Kúuchilo’ob tu’ux yaan ya’ax tuunich]] [[File:JadeColours.jpg|thumb|Ya'ax chich tuun]] * [[File:Bloque de Jade natural Museo del Jade INS CRI 01 2020 4251.jpg|thumb|Xóot’ ya’ax tuunich síijil ti’ lu’um|left]][[File:Chromian jade (Hpakan-Tawmaw Jade Tract, Late Jurassic, 147 Ma; Tawmaw, Myitkyina-Mogaung District, western Kachin State, Indo-Burma Range, northern Burma) 3 (15063941889).jpg|thumb|Ya’ax tuunich yaan ''cromo'' ti’|left]][[File:Màscara de jade, Guatemala, fundació La Ruta Maya.jpg|thumb|Tep’ ich ya’ax tuunich]][[File:Face- Maya jade plaque (cropped).jpg|left|thumb|Ich - maaya ''plaka'' ya’ax tuunich]]Káastlan t'aan: ''Jade''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q175089}} i459hn8igy1sg0out534hux23csx6za 0 110268 7282322 5605989 2026-08-12T16:18:22Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282322 wikitext text/x-wiki [[File:Water buffalo horn 01.JPG|thumb|250px|Xuulub]] '''Xuulub''' junpel baake' * [[File:Cuernos (156440793).jpeg|thumb]]Káastlan t'aan: ''cuerno'' [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q82025}} plrpo03o68h4ze7bodbf1qpgb1yav3z 7282323 7282322 2026-08-12T16:18:41Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282323 wikitext text/x-wiki [[File:Water buffalo horn 01.JPG|thumb|250px|Xuulub]] [[File:225A7309.jpg|thumb]] '''Xuulub''' junpel baake' * [[File:Cuernos (156440793).jpeg|thumb]]Káastlan t'aan: ''cuerno'' [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q82025}} o678xa7l82v555jwj9uu2l8nfwx2ges 7282326 7282323 2026-08-12T16:29:04Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282326 wikitext text/x-wiki [[File:Water buffalo horn 01.JPG|thumb|250px|Xuulub búfalo]] [[File:Horns of two rams.jpg|thumb|Xuulub taman]] [[File:Ozotoceros bezoarticus celer.JPG|left|thumb|Xuulub kéej]] '''Xuulub''' junpel baake' * [[File:Cuernos (156440793).jpeg|thumb|Xuulub wakax]]Káastlan t'aan: ''cuerno'' [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q82025}} fdjn0nlrt7f4zbgmy6ms71jh1b04cgv 0 110276 7282327 5642583 2026-08-12T16:33:37Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282327 wikitext text/x-wiki [[Image:Codex Gigas devil.jpg|thumb|394x394px|right|Xuulub kisiin]] * [[File:Devil Diablo Satan Baphomet Cornish sculpture in Papier-mâché.JPG|left|thumb|Xuulub kisiin]]Káastlan t'aan: ''Diablo''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q35230}} 5adf1h8lhseytzh73erpq9wh5e852p1 7282328 7282327 2026-08-12T16:36:29Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 7282328 wikitext text/x-wiki [[Image:Codex Gigas devil.jpg|thumb|394x394px|right|Xuulub kisiin]] * [[File:Devil Diablo Satan Baphomet Cornish sculpture in Papier-mâché.JPG|thumb|Xuulub kisiin]]Káastlan t'aan: ''Diablo''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q35230}} 1tblb68tz5fxbwtl1bcunkgnlixms5w 0 118697 7282519 7212578 2026-08-12T19:51:20Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282519 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=275 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Yáaxk'ujkuul'''</big> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align=center colspan=2 | |- |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Yaxkukul en Yucatan.svg|275px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Wíiniko'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2.868 (2010)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Preliminares2010.aspx? Resultados preliminares del Censo de 2010. Yucatán]». Káastlan t'aan.</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ''Código INEGI'' | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 31105 |} [[File:Yaxkukul, Yucatán (02).jpg|thumb|U Najil Jala’achil]] '''Yáaxk'ujkuul''' yaan jun [[Wp/yua/Kuchkabal|kuchkabal]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|Yúukatan]] ichil [[Wp/yua/Meejiko|Méxikooe]]',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2588068}} mc0f3pe4njh51atxbkznkbtrzi00mc8 7282520 7282519 2026-08-12T19:52:57Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282520 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=275 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Yáaxk'ujkuul'''</big> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align=center colspan=2 | |- |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Yaxkukul en Yucatan.svg|275px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Wíiniko'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2.868 (2010)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Preliminares2010.aspx? Resultados preliminares del Censo de 2010. Yucatán]». Káastlan t'aan.</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ''Código INEGI'' | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 31105 |} [[File:Yaxkukul, Yucatán (02).jpg|thumb|U Najil Jala’achil]] [[File:Yaxkukul, Yucatán (04).jpg|left|thumb|Noj k’íiwik]] '''Yáaxk'ujkuul''' yaan jun [[Wp/yua/Kuchkabal|kuchkabal]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|Yúukatan]] ichil [[Wp/yua/Meejiko|Méxikooe]]',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2588068}} dojixn6r09zgmkzizgxt1vlbz2e5kbt 7282521 7282520 2026-08-12T19:54:59Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282521 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=275 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Yáaxk'ujkuul'''</big> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align=center colspan=2 | |- |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Yaxkukul en Yucatan.svg|275px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Wíiniko'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2.868 (2010)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Preliminares2010.aspx? Resultados preliminares del Censo de 2010. Yucatán]». Káastlan t'aan.</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ''Código INEGI'' | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 31105 |} [[File:Yaxkukul, Yucatán (02).jpg|thumb|U Najil Jala’achil]] [[File:Yaxkukul, Yucatán (04).jpg|left|thumb|Noj k’íiwik]] [[File:Yaxkukul, Yucatán (03).jpg|thumb|U najil kuj]] '''Yáaxk'ujkuul''' yaan jun [[Wp/yua/Kuchkabal|kuchkabal]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil [[Wp/yua/Meejiko|''Méxiko''oe]]',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2588068}} 52k81auwzmbtkfhugyl6kxnl4zwmflv 0 118698 7282522 7212579 2026-08-12T19:57:32Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282522 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=275 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Yook'oláayin'''</big> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align=center colspan=2 | |- |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Yaxkukul en Yucatan.svg|275px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Wíiniko'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2.137 (2010)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Preliminares2010.aspx? Resultados preliminares del Censo de 2010. Yucatán]». Káastlan t'aan.</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ''Código INEGI'' | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 31106 |} [[File:Yobaín, Yucatán (02).JPG|thumb|U najil kuj]] '''Yook'oláayin'''yaan jun [[Wp/yua/Kuchkabal|kuchkabal]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil ''Méxiko''oe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2588184}} jcu0o8nzlde30zjrqbtu2e9c1zz6xuh 7282523 7282522 2026-08-12T19:58:35Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282523 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=275 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big>'''Yook'oláayin'''</big> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align=center colspan=2 | |- |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Yaxkukul en Yucatan.svg|275px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Wíiniko'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2.137 (2010)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Preliminares2010.aspx? Resultados preliminares del Censo de 2010. Yucatán]». Káastlan t'aan.</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | ''Código INEGI'' | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 31106 |} [[File:Yobaín, Yucatán (02).JPG|thumb|U najil kuj]] [[File:Yobaín, Yucatán (01).JPG|left|thumb|U Najil Jala’achil]] '''Yook'oláayin'''yaan jun [[Wp/yua/Kuchkabal|kuchkabal]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil ''Méxiko''oe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2588184}} c3s959ludlpaaf0ursjxdtxnish4gpg 0 120242 7282425 7220806 2026-08-12T17:13:42Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282425 wikitext text/x-wiki [[File:Un zapote.jpg|thumb|332x332px|Junp'éel ya']]Yich che' ch'ujuk yéetel kaapej u ba'paach. Lela' u k'aaba' jejeláas yich che'ob ku ts'a'abal wey tu lu'umil ''Mesoamerica,'' tu xamanil ''sudamerica'' yéetel xan ''Caribe''. [[File:Sapodilla Malay with seeds.jpg|thumb|U yicho'ob ya']] [[File:3896jfManilkara zapota Chico Philippines Magalang Pampangafvf 26.jpg|left|thumb|U che’il ya’]] Lela' ka kaxtik ti' jejeláas k'iiwikil uti'al a manik, yan xan ya'ab jejeláas u boonil yéetel u ch'ujukil, ba'ale' layli' yéetel le k'aaba' ya' ka kaxtik. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q14959}} ou38ar8w2claacmy40shb0vso8aiqj5 0 123970 7282298 514359 2026-08-12T15:57:23Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282298 wikitext text/x-wiki [[File:Plan del Estado de Campeche 1923.jpg|thumb|Tu'ux yaan Kaampech]] U kaajil '''Xtun''', [[Wp/yua/Kaampech|Xóot' Noj Lu'umil Kaampech]], Meejikoe', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj Kaampech, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Kaajo'ob ti' Kaampech]] eecnw9u58j7igowh65h8854pwt04t1s 7282299 7282298 2026-08-12T15:59:15Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 7282299 wikitext text/x-wiki [[File:Plan del Estado de Campeche 1923.jpg|thumb|Tu'ux yaan Kaampech]] U kaajil '''Xtun''', [[Wp/yua/Kaampech|Xóot' Noj Lu'umil Kaampech]], ''Meejiko''e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj Kaampech, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Kaajo'ob ti' Kaampech]] fm7haux0d342j56599w29q35e313dub 0 124985 7282457 5669093 2026-08-12T17:46:32Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282457 wikitext text/x-wiki {{Wp/yua/Taxobox | color = pink | name = Ya'axpáak'am | image = Opuntia stricta, Sète, Hérault 01.jpg | image_width = 200px | image_caption = Ya'axpáak'am | regnum = ''Aban'' | phylum = ''Magnoliophyta'' | classis = ''Magnoliopsida'' | ordo = ''Caricaceae'' | familia = ''Carica'' }} [[File:Opuntia stricta - Tenerife 02.jpg|thumb|Ya'axpáak'am]] '''Ya'axpáak'am''' (ich latin t'aan: ''Opuntia stricta''), lelo' che' ti' yaan ichil le láak'tsilil ''Carica''e'. Chéen yanlak u yich u pak'alilo'ob koole’ ku jo’ochol yéetel ku yéensa’al. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Abano'ob]] {{INTERWIKI|Q141416}} mz20hevpxerz30l1r0jldixdvp8rg5u 7282460 7282457 2026-08-12T17:47:52Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282460 wikitext text/x-wiki {{Wp/yua/Taxobox | color = pink | name = Ya'axpáak'am | image = Opuntia stricta, Sète, Hérault 01.jpg | image_width = 200px | image_caption = Ya'axpáak'am | regnum = ''Aban'' | phylum = ''Magnoliophyta'' | classis = ''Magnoliopsida'' | ordo = ''Caricaceae'' | familia = ''Carica'' }} [[File:Opuntia stricta - Tenerife 02.jpg|thumb|Ya'axpáak'am]] [[File:仙人掌 Opuntia stricta -深圳仙湖植物園 Fairy Lake Botanical Garden, China- (9216067052).jpg|left|thumb|U lool ya'axpáak'am]] '''Ya'axpáak'am''' (ich latin t'aan: ''Opuntia stricta''), lelo' che' ti' yaan ichil le láak'tsilil ''Carica''e'. Chéen yanlak u yich u pak'alilo'ob koole’ ku jo’ochol yéetel ku yéensa’al. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Abano'ob]] {{INTERWIKI|Q141416}} 44dsv0tofmm8x5xhawtxwvc3fz9vau2 7282525 7282460 2026-08-12T20:23:30Z 26agcp 2575807 Redirijo a Páak'am, parece que los dos se refieren a la misma planta 7282525 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Páak'am|Páak'am]] b239suib1f6ycfgqybu0vnjs2yhf6j7 0 127279 7282510 7212577 2026-08-12T19:43:16Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282510 wikitext text/x-wiki [[File:Mexico Yucatan Yaxcaba location map.svg|thumb|Tu'ux yaan]] '''Yaxkabá''' yaan jun [[Wp/yua/Méek'tánkaaj|méek'tánkaaj]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil ''Méxiko''oe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2576158}} guqbc0j6y6v2507uz4ga99to3ef18ev 7282511 7282510 2026-08-12T19:44:31Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282511 wikitext text/x-wiki [[File:Mexico Yucatan Yaxcaba location map.svg|thumb|Tu'ux yaan]] [[File:Church at Yaxcabá, Yucatán, Mexico.jpg|thumb|U najil kuj]] '''Yaxkabá''' yaan jun [[Wp/yua/Méek'tánkaaj|méek'tánkaaj]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil ''Méxiko''oe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2576158}} r1y283ask9jn5hnzjx1qzlbpiupix2i 7282512 7282511 2026-08-12T19:46:28Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282512 wikitext text/x-wiki [[File:Mexico Yucatan Yaxcaba location map.svg|thumb|Tu'ux yaan]] [[File:Church at Yaxcabá, Yucatán, Mexico.jpg|thumb|U najil kuj]] [[File:Palacio Municipal de Yaxcabá.jpg|thumb|U Najil Jala’achil]] '''Yaxkabá''' yaan jun [[Wp/yua/Méek'tánkaaj|méek'tánkaaj]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil ''Méxiko''oe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2576158}} bqn057vgwvdu40prnm8gi9n67xkugdv 7282513 7282512 2026-08-12T19:47:01Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 7282513 wikitext text/x-wiki [[File:Mexico Yucatan Yaxcaba location map.svg|thumb|Tu'ux yaan]] [[File:Church at Yaxcabá, Yucatán, Mexico.jpg|thumb|U najil kuj]] [[File:Palacio Municipal de Yaxcabá.jpg|thumb|U Najil Jala’achil|left]] '''Yaxkabá''' yaan jun [[Wp/yua/Méek'tánkaaj|méek'tánkaaj]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|''Yúukatan'']] ichil ''Méxiko''oe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2576158}} ob3hmgbzsns35ol8z8e0ha9r4ms3pv0 0 131273 7282278 5645994 2026-08-12T14:26:32Z CommonsDelinker 992 Replacing [[Image:Starr_Miconia_calvescens0.jpg]] with [[Image:Starr_031118-0114_Miconia_calvescens.jpg]] (deleted by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because of: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:S 7282278 wikitext text/x-wiki {{Wp/qug/Taxobox | name = Payas | image = Starr 031118-0114 Miconia calvescens.jpg | image_width = 240px | image_caption = ''[[Miconia calvescens]]'' | regnum = [[Wp/qug/Plantae|Plantae]] | divisio = [[Wp/qug/Magnoliophyta|Magnoliophyta]] | classis = [[Wp/qug/Magnoliopsida|Magnoliopsida]] | ordo = [[Wp/qug/Myrtales]] | familia = [[Melastomataceae]] | genus = Miconia | genus_authority = [[Hipólito Ruiz López|Ruiz]] & [[Pav.]] | subdivision_ranks = [[Especies]] | subdivision = Ver texto. }} '''Payas''' nishkaka'' (genus Miconia)'' shuk laya [[Wp/qug/Yura|yura]]mi kan, [[Wp/qug/Abya Yala|Abya Yala]]pi wiñak. == Ecuador mamallaktapi wiñak layakuna == Ecuador mamallaktapika, Antisuyupi, kay layakunami wiñan:<ref>[https://web.archive.org/web/20110605044031/http://www.ffla.net/new/es/publicaciones/doc_download/101-plan-de-vida-nacionalidad-andoa.html NAPE, “ANDWA ISHIJI NUJUANÓ AWKENÓ” - Andua Sumak Kawsana Ñambi. Plan de Vida de la Nacionalidad Andoa 2010 – 2020.] p. 13-18</ref> <ref> [http://70.87.94.162/~zanjaraj/publicaciones/Usoymanejobiodiversidad_Tapia1996.pdf USO Y MANEJO DE LA BIODIVERSIDAD EN LA AMAZONIA ALTA DEL ECUADOR] </ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20110927164934/http://wolfweb.unr.edu/~ldyer/classes/396/EcuadorTrees.pdf Markus Dörfle, Proyecto Gran Sumaco, Árboles de bosque secundario] (PDF), p. 32, Kichwa: Payasik: ''Miconia sp.''</ref> * [[Wp/qug/Killu payas]] ''(Miconia aulocalyx)'' - ''(Quillu Payas)'' * [[Wp/qug/Sarpa payas]] ''(Miconia cercophora)'' * [[Wp/qug/Pishku mikuna payas]] ''(Miconia chrysophylla)'' - ''(Pishku Mikuna Payas)'' * [[Wp/qug/Istanti payas]] ''(Miconia conformis)'' * [[Wp/qug/Puka panka payas]] ''(Miconia serrulata)'' - ''(Puka Panga Payas)'' * [[Wp/qug/Palu panka payas]] ''(Miconia sp)'' - ''(palu panga payas)'' * [[Wp/qug/Payasik]] ''(Miconia sp)'' * [[Wp/qug/Llampu payas]] ''(Miconia sp)'' - ''(llambu payas)'' * [[Wp/qug/Ruyak payas]] ''(Miconia sp)'' - ''(rujac payas)'' Payaskunaka [[Wp/qug/Punasuyu|Punasuyu]]pipash wiñanmi, shina ''[[Wp/qug/Miconia papillosa|Miconia papillosa]]'' (Kulka): kulkaka El Angel punapi, Podocarpus parkipi, Cotacachi urkupipashmi wiñan<ref>Cotton, E. & Pitman, N. 2004. [http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/46044/0 ''miconia papillosa'']. In: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.2. [http://www.iucnredlist.org www.iucnredlist.org]</ref> <ref>Robert E. Rhoades, Development with identity, Community, culture and sustainability in the Andes, CABI publishing, Wallingford (UK), 2006, pp. 90, 93</ref>. == Layakuna == <div style="height:200px; overflow:auto; border:thin green solid; padding:4px;"> {| |- valign=top | * ''[[Miconia abbreviata]]'' * ''[[Miconia aequatorialis]]'' * ''[[Miconia albican]]'' * ''[[Miconia aligera]]'' * ''[[Miconia alpina]]'' * ''[[Miconia ascendens]]'' * ''[[Miconia asplundii]]'' * ''[[Miconia aspratilis]]'' * ''[[Miconia ayacuchensis]]'' * ''[[Miconia bailloniana]]'' * ''[[Miconia barbipilis]]'' * ''[[Miconia barclayana]]'' * ''[[Miconia beneolens]]'' * ''[[Miconia benoistii]]'' * ''[[Miconia bipatrialis]]'' * ''[[Miconia bolivarensis]]'' * ''[[Miconia brevistylis]]'' * ''[[Miconia brevitheca]]'' * ''[[Miconia caelata]]'' * ''[[Miconia caesariata]]'' * ''[[Miconia cabucu]]'' * ''[[Miconia cajanumana]]'' * ''[[Miconia calignosa]]'' * ''[[Miconia calophylla]]'' * ''[[Miconia calvescens]]'' * ''[[Miconia campii]]'' * ''[[Miconia capitellata]]'' * ''[[Miconia castillensis]]'' * ''[[Miconia castrensis]]'' * ''[[Miconia centrosperma]]'' * ''[[Miconia cercophora]]'' * ''[[Miconia collayensis]]'' * ''[[Miconia conformis]]'' * ''[[Miconia corazonica]]'' * ''[[Miconia cosangensis]]'' * ''[[Miconia crebribullata]]'' * ''[[Miconia cuprea]]'' * ''[[Miconia cutucuensis]]'' * ''[[Miconia dapsiliflora]]'' * ''[[Miconia demissifolia]]'' * ''[[Miconia dielsii]]'' * ''[[Miconia dissimulans]]'' * ''[[Miconia dodsonii]]'' * ''[[Miconia espinosae]]'' * ''[[Miconia explicita]]'' * ''[[Miconia floccosa]]'' * ''[[Miconia fosbergii]]'' * ''[[Miconia fuliginosa]]'' * ''[[Miconia gibba]]'' * ''[[Miconia glandulistyla]]'' * ''[[Miconia glyptophylla]]'' * ''[[Miconia gonioclada]]'' * ''[[Miconia grayana]]'' * ''[[Miconia griffisii]]'' * ''[[Miconia guayaquilensis]]'' * ''[[Miconia hexamera]]'' * ''[[Miconia hirsutivena]]'' * ''[[Miconia huigrensis]]'' * ''[[Miconia hylophila]]'' * ''[[Miconia idiogena]]'' * ''[[Miconia imitans]]'' * ''[[Miconia inanis]]'' * ''[[Miconia innata]]'' * ''[[Miconia jorgensenii]]'' * ''[[Miconia lachnoclada]]'' * ''[[Miconia laxa]]'' * ''[[Miconia leandroides]]'' * ''[[Miconia ledifolia]]'' * ''[[Miconia littlei]]'' * ''[[Miconia longisetosa]]'' * ''[[Miconia lugonis]]'' * ''[[Miconia macbrydeana]]'' * ''[[Miconia mediocris]]'' * ''[[Miconia medusa]]'' * ''[[Miconia namandensis]]'' * ''[[Miconia nasella]]'' * ''[[Miconia nubicola]]'' * ''[[Miconia oellgaardii]]'' * ''[[Miconia oligantha]]'' * ''[[Miconia ombrophila]]'' * ''[[Miconia onaensis]]'' * ''[[Miconia pailasana]]'' * ''[[Miconia papillosa]]'' * ''[[Miconia pastazana]]'' * ''[[Miconia pausana]]'' * ''[[Miconia penningtonii]]'' * ''[[Miconia perelegans]]'' * ''[[Miconia pernettifolia]]'' * ''[[Miconia phaeochaeta]]'' * ''[[Miconia pilaloensis]]'' * ''[[Miconia pisinniflora]]'' * ''[[Miconia poecilantha]]'' * ''[[Miconia poortmannii]]'' * ''[[Miconia prietoi]]'' * ''[[Miconia prominens]]'' * ''[[Miconia protuberans]]'' * ''[[Miconia pseudorigida]]'' * ''[[Miconia reburrosa]]'' * ''[[Miconia renneri]]'' * ''[[Miconia rimbachii]]'' * ''[[Miconia rivetii]]'' * ''[[Miconia rubiginosa]]'' * ''[[Miconia santaritensis]]'' * ''[[Miconia scabra]]'' * ''[[Miconia scutata]]'' * ''[[Miconia seticaulis]]'' * ''[[Miconia setulosa]]'' * ''[[Miconia silicicola]]'' * ''[[Miconia sodiroi]]'' * ''[[Miconia sparrei]]'' * ''[[Miconia stenophylla]]'' * ''[[Miconia stenostachya]]'' * ''[[Miconia suborbicularis]]'' * ''[[Miconia superba]]'' * ''[[Miconia tephrodes]]'' * ''[[Miconia tomentosa]]'' * ''[[Miconia vesca]]'' * ''[[Miconia villonacensis]]'' * ''[[Miconia zamorensis]]'' |} </div> == Pukyukuna == <references/> == Hawa tinkikina == {{Wp/qug/commonscat|Miconia|Payas}} [[Category:Wp/qug/Yura]] [[Category:Wp/qug/Ecuador mamallaktapa llachakamay]] {{INTERWIKI|Q289879}} dxusezqv0tezdxxuhpfp6t1fct2x503 0 146325 7283253 582216 2026-08-13T09:44:03Z Revibot 1236611 Bot: Fixing double redirect from [[Wp/yua/Ya'axpáak'am]] to [[Wp/yua/Páak'am]] 7283253 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Páak'am]] bhhnt171bjo0gmj05mabhzm8ecc80gp 0 179080 7282467 5612128 2026-08-12T17:56:37Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282467 wikitext text/x-wiki [[Image:Danza del venado.jpg|thumb|250x250px|right|Yaaki wíiniko'obo']] [[File:Cajemé.jpg|thumb|''José María Leyva Pérez "Cajemé", Yaaki'' wíinik]] U tsook u tsol meyaj yóokol yaakio'ob (ich ''otomí'' t'aan; ''Jiaki''). Toone' u múuch péenoon. T-xokaj biix u kuxtal ''otomí''o'ob kajakbaloob tu Noj kaajil ''Sonora, Méejiko'' yéetel ''Arizona''. Ti le kiinooba' ma jach yaab yaakioob yaani, chéen 27,080 u túulul, u t'aano'obe' yaaki, táan u bin u saatal u t'aano'ob, u nookoobe' jach óotsil, u j-xiibilo'obe' ku búu kintik sak eex, u x-chúupilo'obe' ku búu kintik sak nook yéetel loolo'ob jejeláas u boonilo'ob. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U máasewal kaajilo'ob México]] {{INTERWIKI|Q428575}} 5pnho64929fwdir0d7ol1pw7i4k56kt 7282470 7282467 2026-08-12T17:59:07Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282470 wikitext text/x-wiki [[Image:Danza del venado.jpg|thumb|250x250px|right|Yaaki wíiniko'obo']] [[File:Cajemé.jpg|thumb|''José María Leyva Pérez "Cajemé", Yaaki'' wíinik]] [[File:Tetabiate.jpg|left|thumb|''Juan Maldonado “Tetabiate”, Yaaki'' wíinik]] U tsook u tsol meyaj yóokol yaakio'ob (ich ''otomí'' t'aan; ''Jiaki''). Toone' u múuch péenoon. T-xokaj biix u kuxtal ''otomí''o'ob kajakbaloob tu Noj kaajil ''Sonora, Méejiko'' yéetel ''Arizona''. Ti le kiinooba' ma jach yaab yaakioob yaani, chéen 27,080 u túulul, u t'aano'obe' yaaki, táan u bin u saatal u t'aano'ob, u nookoobe' jach óotsil, u j-xiibilo'obe' ku búu kintik sak eex, u x-chúupilo'obe' ku búu kintik sak nook yéetel loolo'ob jejeláas u boonilo'ob. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U máasewal kaajilo'ob México]] {{INTERWIKI|Q428575}} tpkgw8xadr5hvcglxjjl212uxtkg5my 3 1178738 7283220 1919052 2026-08-13T09:31:16Z Cabayi 533060 Cabayi moved page [[User talk:Reedman72]] to [[User talk:Ornithologger]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Reedman72|Reedman72]]" to "[[Special:CentralAuth/Ornithologger|Ornithologger]]" 1919052 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand it! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and [[translatewiki:Special:FirstSteps|follow the instructions]]. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 18:44, 7 April 2014 (UTC) 1bmncm655v68lzj761l7hn727k0rf92 0 1438347 7283307 5593615 2026-08-13T11:12:57Z Kxsteynn 2693215 7283307 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon alcantara.png|270px|right]] A '''Alcantara''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 60.12 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2023, agko di 15,170 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5509. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174497}} rjj2njhhyeb2ai85hn7wtsors5876wk 0 1438348 7283306 5641085 2026-08-13T11:12:00Z Kxsteynn 2693215 7283306 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon banton.png|270px|right]] A '''Banton''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 32.48 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 5,848 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5515. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174511}} nyurphlrr3766k0xetcubsfwkax65in 0 1438349 7283305 5652897 2026-08-13T11:11:06Z Kxsteynn 2693215 7283305 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon cajidiocan.png|270px|right]] A '''Cajidiocan''' usad na ikaupat na klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 201.85 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 23,448 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5512. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174525}} pwoo9bxq454tdtd1xx933actuxvem2c 0 1438350 7283304 5616772 2026-08-13T11:10:26Z Kxsteynn 2693215 7283304 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon calatrava.png|270px|right]] A '''Calatrava''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 86.7 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 11,254 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5503. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174544}} 3bse61vtk01wo0s3nvg0444tfgm1fwv 0 1438351 7283303 5608794 2026-08-13T11:08:11Z Kxsteynn 2693215 7283303 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon concepcion.png|270px|right]] A '''Concepcion''' usad na ikaunum na klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 19.82 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 3,427 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5516. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174562}} aqsll248gnjtrsx8yqs85xq9h06j44s 0 1438352 7283302 5652973 2026-08-13T11:07:27Z Kxsteynn 2693215 7283302 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon corcuera.png|270px|right]] A '''Corcuera''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 28.53 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 9,021 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5514. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174575}} qgbg4okpinu2s903bsohre3qbfyyfjl 0 1438353 7283291 5591613 2026-08-13T11:01:31Z Kxsteynn 2693215 7283291 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon ferrol.png|270px|right]] A '''Ferrol''' usad na ikaunum na klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 26.72 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 7,826 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5506. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174591}} 4h3a9w7ynzuudx7bk3nsze7rtowtfzm 0 1438355 7283301 5604123 2026-08-13T11:06:56Z Kxsteynn 2693215 7283301 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon looc.png|270px|right]] A '''Looc''' usad na ikaupat na klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 132.82 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 21,964 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5502. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174607}} msu6k4d99r386zoqcwdv4z86m81mr9s 0 1438356 7283300 5641183 2026-08-13T11:06:26Z Kxsteynn 2693215 7283300 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon magdiwang.png|270px|right]] A '''Magdiwang''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 100.75 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 15,170 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5507. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174620}} 6r082gt2oo42o2659cl9f47iw6ruv5u 0 1438357 7283299 5614667 2026-08-13T11:05:55Z Kxsteynn 2693215 7283299 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon odiongan.png|270px|right]] A '''Odiongan''' usad na ikarwang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 185.67 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 48,133 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5511. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174632}} 6woni7kb7o0pf6xi6k1cc614qh68as4 0 1438358 7283298 5653594 2026-08-13T11:05:24Z Kxsteynn 2693215 7283298 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon romblon.png|270px|right]] A '''Romblon''' usad na ikatlung klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 86.87 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 39,004 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5505. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174649}} sufncysaddm38fo68fyh27xpy6kmc64 0 1438359 7283297 5653617 2026-08-13T11:04:57Z Kxsteynn 2693215 7283297 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon san agustin.png|270px|right]] A '''San Agustin''' usad na ikaupat na klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 140.48 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 23,698 katawong nag-iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5500. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174659}} 6zcwwg8fafllnrlnlbtr2448xopf1hs 10 1524507 7282272 5680124 2026-08-12T14:00:39Z CommonsDelinker 992 Replacing [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]] with [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (deleted by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because of: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · 7282272 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Wp/bcc/Country showdata</noinclude>}}} | alias = اؤگانستان | flag alias = Flag of Afghanistan.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg | flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg | flag alias-1987 = | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg | flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg <noinclude> | var1 = 1901 | var2 = 1919 | var3 = 1931 | var4 = 1980 | var5 = 1987 | var6 = 1992 | var7 = Taliban | var8 = 2001 | var9 = 2002 | redir1 = AFG </noinclude> | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} }}<noinclude> [[Category:Wp/bcc/Templates/Flag]] </noinclude> jr2i72u3cv56tla0sdchz8bea73oruf 0 1527312 7283296 5612734 2026-08-13T11:04:18Z Kxsteynn 2693215 7283296 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon san andres.png|270px|right]] A '''San Andres''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 112 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 16,350 katawong nag iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5501. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174667}} 0uteum6m9yqk5ssx6wuarmor18zrds7 0 1527315 7283294 5632186 2026-08-13T11:03:49Z Kxsteynn 2693215 7283294 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon san fernando.png|270px|right]] A '''San Fernando''' usad na ikaupat na klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 196.87 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 23,660 katawong nag iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5504. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174676}} djbfc6qj3vc5rwoclqcmd748a8mfke5 0 1527316 7283293 5555480 2026-08-13T11:03:03Z Kxsteynn 2693215 7283293 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon san jose.png|270px|right]] A '''San Jose''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 22.05 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 11,626 katawong nag iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5513. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174689}} lsq58fsnlzgozkt6wf38byvk2cv5qf7 0 1527319 7283292 5653652 2026-08-13T11:02:30Z Kxsteynn 2693215 7283292 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon santa fe.png|270px|right]] A '''Santa Fe''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 63.52 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 17,578 katawong nag iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5510. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174702}} pb6gxj7p32l9knvj4280nu0c1aqw0ku 0 1527320 7283290 5614668 2026-08-13T11:00:43Z Kxsteynn 2693215 7283290 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator romblon santa maria.png|270px|right]] A '''Santa Maria''' usad na ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan [[wp/bto/Romblon|Romblon]], [[wp/bto/Filipinas|Filipinas]]. <br> Namumutang adi sa solong distrito anggan agko di ragang 36.2 kilometro kwadrado. Sa sensus ku 2024, agko di 8,360 katawong nag iistar sadi. Ana designadong zip code kadi amo 5508. [[Category: wp/bto]] [[Category: wp/bto/Mga banwaan kan Romblon]] {{INTERWIKI|Q174717}} mwe6q23ph447t8auz7xwwb2b5j0ucwk 10 1530786 7282273 5680125 2026-08-12T14:00:45Z CommonsDelinker 992 Replacing [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]] with [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (deleted by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because of: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · 7282273 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Wp/bcc/country showdata</noinclude>}}} | alias = اوگانستان | flag alias = Flag of Afghanistan.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg | flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg | flag alias-1987 = | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg | flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1901 | var2 = 1919 | var3 = 1931 | var4 = 1980 | var5 = 1987 | var6 = 1992 | var7 = Taliban | var8 = 2001 | var9 = 2002 | redir1 = AFG </noinclude> }} j5qibwk828wcy9vtcezmjf8phytov0k 10 1583260 7282274 5680127 2026-08-12T14:00:51Z CommonsDelinker 992 Replacing [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]] with [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (deleted by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because of: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · 7282274 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Wp/bcc/Country showdata</noinclude>}}} | alias = اوگانستان | flag alias = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg | flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg | flag alias-1987 = | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg | flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1901 | var2 = 1919 | var3 = 1931 | var4 = 1980 | var5 = 1987 | var6 = 1992 | var7 = Taliban | var8 = 2001 | var9 = 2002 | redir1 = AFG </noinclude> }} g1u1r4nxc1trim50kewv3eqdrrpjbjm 3 1738571 7282270 2538032 2026-08-12T13:39:42Z CoconutOctopus 2635269 CoconutOctopus moved page [[User talk:MasterOfHisOwnDomain]] to [[User talk:MHOD]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/MasterOfHisOwnDomain|MasterOfHisOwnDomain]]" to "[[Special:CentralAuth/MHOD|MHOD]]" 2538032 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand it! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and [[translatewiki:Special:FirstSteps|follow the instructions]]. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 18:42, 15 December 2014 (UTC) 7de65a8g3r18vzej4n8geyuwd0x0uzf 10 1957935 7282275 5680129 2026-08-12T14:00:56Z CommonsDelinker 992 Replacing [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]] with [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (deleted by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because of: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · 7282275 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Wp/bgn/Country showdata</noinclude>}}} | alias = اوگانستان | flag alias = Flag of Afghanistan.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg | flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg | flag alias-1987 = | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg | flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1901 | var2 = 1919 | var3 = 1931 | var4 = 1980 | var5 = 1987 | var6 = 1992 | var7 = Taliban | var8 = 2001 | var9 = 2002 | redir1 = AFG [[Category:Wp/bgn]]</noinclude> }} 1zq0f8pyet4pir6m0e5bv4u7t9v5z34 10 2592533 7282276 3527484 2026-08-12T14:01:01Z CommonsDelinker 992 Replacing [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]] with [[Image:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (deleted by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because of: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · 7282276 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|wp/khw/country showdata</noinclude>}}} | alias = افغانستان | flag alias = Flag of Afghanistan.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1921 = Flag of Afghanistan (1921-1928).svg | flag alias-1927 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1931 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978-1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980).svg | flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg | flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2002–2004, variant with golden arms).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002-2004).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1901 | var2 = 1919 | var3 = 1931 | var4 = 1980 | var5 = 1987 | var6 = 1992 | var7 = Taliban | var8 = 2001 | var9 = 2002 | redir1 = AFG </noinclude> }} 7tp60pn5s6kho91nnoluuxyli97cwqc 3 2749893 7283288 3706517 2026-08-13T10:54:08Z QueerEcofeminist 21670 QueerEcofeminist moved page [[User talk:Karthik]] to [[User talk:Truthtalkers]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Karthik|Karthik]]" to "[[Special:CentralAuth/Truthtalkers|Truthtalkers]]" 3706517 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand it! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and [[translatewiki:Special:FirstSteps|follow the instructions]]. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 06:23, 8 January 2016 (UTC) 9bqbxpcd4a9cv7sqlko2w4sob0a0fby 0 2834416 7282813 7168352 2026-08-13T04:21:22Z கி.மூர்த்தி 478412 7282813 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Wy/ml/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] exybcjk7zfumlub8io2tx7g2uyp6vrq 7282814 7282813 2026-08-13T04:22:09Z கி.மூர்த்தி 478412 7282814 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] doivmpcllz1kom1fz2tnwqbe7xcc63l 7282817 7282814 2026-08-13T04:23:10Z கி.மூர்த்தி 478412 7282817 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 3457t3uskhbfjh08470m37h3f4qz67o 7282819 7282817 2026-08-13T04:25:03Z கி.மூர்த்தி 478412 /* நகரங்கள் */ 7282819 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 46t5bpqsr085kdabsk7cv1irvre9v0j 7282820 7282819 2026-08-13T04:25:39Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282820 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] dsnvvvnclo3qnp9mf622i1m1d1zb96f 7282821 7282820 2026-08-13T04:27:30Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282821 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ===வரலாறு=== 1890-ஆம் ஆண்டுகளில் பிரான்சு நாடானது கினியாவைக் கைப்பற்றித் தனது காலனியாக மாற்றி, அதனை 'பிரெஞ்சு மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கும் வரை, அந்நாடு பல்வேறு பேரரசுகளின் ஆதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது. 1958-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 2-ஆம் தேதி கினியா பிரான்சிடமிருந்து தனது சுதந்திரத்தை அறிவித்தது. அந்நாட்டின் முதல் அதிபரான சோசலிசவாதி அகமது சேகு டூரே, மனித உரிமை மீறல்கள் மற்றும் எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதாகக் கூறப்பட்ட குற்றச்சாட்டுகளுக்காக மேற்கத்திய நாடுகளிடமிருந்து கடும் விமர்சனங்களை எதிர்கொண்டார். வெளிநாடுகளின் உதவியைச் சார்ந்திருக்காமல், வலிமையான மற்றும் தன்னிறைவு பெற்ற ஒரு நாட்டை உருவாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது கொள்கையாக இருந்தது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] hliyoq6zar2loov8mscsyejb44nohc6 7282822 7282821 2026-08-13T04:30:30Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7282822 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ===வரலாறு=== 1890-ஆம் ஆண்டுகளில் பிரான்சு நாடானது கினியாவைக் கைப்பற்றித் தனது காலனியாக மாற்றி, அதனை 'பிரெஞ்சு மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கும் வரை, அந்நாடு பல்வேறு பேரரசுகளின் ஆதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது. 1958-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 2-ஆம் தேதி கினியா பிரான்சிடமிருந்து தனது சுதந்திரத்தை அறிவித்தது. அந்நாட்டின் முதல் அதிபரான சோசலிசவாதி அகமது சேகு டூரே, மனித உரிமை மீறல்கள் மற்றும் எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதாகக் கூறப்பட்ட குற்றச்சாட்டுகளுக்காக மேற்கத்திய நாடுகளிடமிருந்து கடும் விமர்சனங்களை எதிர்கொண்டார். வெளிநாடுகளின் உதவியைச் சார்ந்திருக்காமல், வலிமையான மற்றும் தன்னிறைவு பெற்ற ஒரு நாட்டை உருவாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது கொள்கையாக இருந்தது. 1984-ஆம் ஆண்டில் டூரே காலமானதைத் தொடர்ந்து, செனரல் இலன்சனா கொண்டே ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கொண்டேயின் ஆட்சிக்காலத்தில் நிலைமை மேம்படவில்லை; டூரேவின் கொள்கைகளும் விரைவில் கைவிடப்பட்டன. கொண்டே ஏராளமான அரசியல் வாக்குறுதிகளை அளித்தார், ஆனால் அவற்றில் பெரும்பாலானவை நிறைவேற்றப்படவில்லை. 1993-ஆம் ஆண்டில் முதல் தேர்தல் நடைபெற்றது. எனினும், அதன் முடிவுகள் சர்ச்சைக்குள்ளாகின—அதன் பிறகு நடைபெற்ற அனைத்துத் தேர்தல்களின் முடிவுகளும் அவ்வாறே சர்ச்சைக்குள்ளாகின. தனக்குப் பின் ஆட்சியைக் கையாள ஒரு வாரிசை நியமிக்காமலே கொண்டே 2008 ஆம் ஆண்டு திசம்பரில் காலமானார். இது நாட்டில் பெரும் குழப்பத்தை ஏற்படுத்தியது. கொண்டேயின் மறைவுக்குப் பிறகு, கேப்டன் மூசா டாடிசு கமாரா ஒரு இராணுவப் புரட்சி மூலம் ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கமாரா ஆரம்பத்தில் மக்களிடையே செல்வாக்கு மிக்க ஒருவராகத் திகழ்ந்தாலும், அவரது ஆட்சி கினியா நாட்டிற்கும் அதன் மக்களுக்கும் மற்றொரு அரசியல் பின்னடைவாகவே அமைந்தது. 2009 திசம்பரில், கமாரா மீது நடத்தப்பட்ட கொலை முயற்சியில் அவர் துப்பாக்கியால் சுடப்பட்டார். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] fdyaizwbzakun8892h7h2gpbuh9loly 7282824 7282822 2026-08-13T04:32:31Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7282824 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ===வரலாறு=== 1890-ஆம் ஆண்டுகளில் பிரான்சு நாடானது கினியாவைக் கைப்பற்றித் தனது காலனியாக மாற்றி, அதனை 'பிரெஞ்சு மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கும் வரை, அந்நாடு பல்வேறு பேரரசுகளின் ஆதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது. 1958-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 2-ஆம் தேதி கினியா பிரான்சிடமிருந்து தனது சுதந்திரத்தை அறிவித்தது. அந்நாட்டின் முதல் அதிபரான சோசலிசவாதி அகமது சேகு டூரே, மனித உரிமை மீறல்கள் மற்றும் எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதாகக் கூறப்பட்ட குற்றச்சாட்டுகளுக்காக மேற்கத்திய நாடுகளிடமிருந்து கடும் விமர்சனங்களை எதிர்கொண்டார். வெளிநாடுகளின் உதவியைச் சார்ந்திருக்காமல், வலிமையான மற்றும் தன்னிறைவு பெற்ற ஒரு நாட்டை உருவாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது கொள்கையாக இருந்தது. 1984-ஆம் ஆண்டில் டூரே காலமானதைத் தொடர்ந்து, செனரல் இலன்சனா கொண்டே ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கொண்டேயின் ஆட்சிக்காலத்தில் நிலைமை மேம்படவில்லை; டூரேவின் கொள்கைகளும் விரைவில் கைவிடப்பட்டன. கொண்டே ஏராளமான அரசியல் வாக்குறுதிகளை அளித்தார், ஆனால் அவற்றில் பெரும்பாலானவை நிறைவேற்றப்படவில்லை. 1993-ஆம் ஆண்டில் முதல் தேர்தல் நடைபெற்றது. எனினும், அதன் முடிவுகள் சர்ச்சைக்குள்ளாகின—அதன் பிறகு நடைபெற்ற அனைத்துத் தேர்தல்களின் முடிவுகளும் அவ்வாறே சர்ச்சைக்குள்ளாகின. தனக்குப் பின் ஆட்சியைக் கையாள ஒரு வாரிசை நியமிக்காமலே கொண்டே 2008 ஆம் ஆண்டு திசம்பரில் காலமானார். இது நாட்டில் பெரும் குழப்பத்தை ஏற்படுத்தியது. கொண்டேயின் மறைவுக்குப் பிறகு, கேப்டன் மூசா டாடிசு கமாரா ஒரு இராணுவப் புரட்சி மூலம் ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கமாரா ஆரம்பத்தில் மக்களிடையே செல்வாக்கு மிக்க ஒருவராகத் திகழ்ந்தாலும், அவரது ஆட்சி கினியா நாட்டிற்கும் அதன் மக்களுக்கும் மற்றொரு அரசியல் பின்னடைவாகவே அமைந்தது. 2009 திசம்பரில், கமாரா மீது நடத்தப்பட்ட கொலை முயற்சியில் அவர் துப்பாக்கியால் சுடப்பட்டார். 2010-ஆம் ஆண்டில், எதிர்க்கட்சித் தலைவரான ஆல்ஃபா கொண்டே அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். 2021-ஆம் ஆண்டில், அரசியலமைப்புக்கு முரணானது என்று பலராலும் கருதப்பட்ட அவரது மூன்றாவது பதவிக்காலத்திற்கான போட்டியிடும் முயற்சி, மேலும் பல போராட்டங்களுக்கும், லெப்டினன்ட் கர்னல் மமாடி டூம்புயாவை அதிகாரத்திற்குக் கொண்டுவந்த இராணுவப் புரட்சிக்கும் வழிவகுத்தது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 76hy8mr54xx1rt0rorophf08bz77cfp 7282825 7282824 2026-08-13T04:35:01Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7282825 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ===வரலாறு=== 1890-ஆம் ஆண்டுகளில் பிரான்சு நாடானது கினியாவைக் கைப்பற்றித் தனது காலனியாக மாற்றி, அதனை 'பிரெஞ்சு மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கும் வரை, அந்நாடு பல்வேறு பேரரசுகளின் ஆதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது. 1958-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 2-ஆம் தேதி கினியா பிரான்சிடமிருந்து தனது சுதந்திரத்தை அறிவித்தது. அந்நாட்டின் முதல் அதிபரான சோசலிசவாதி அகமது சேகு டூரே, மனித உரிமை மீறல்கள் மற்றும் எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதாகக் கூறப்பட்ட குற்றச்சாட்டுகளுக்காக மேற்கத்திய நாடுகளிடமிருந்து கடும் விமர்சனங்களை எதிர்கொண்டார். வெளிநாடுகளின் உதவியைச் சார்ந்திருக்காமல், வலிமையான மற்றும் தன்னிறைவு பெற்ற ஒரு நாட்டை உருவாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது கொள்கையாக இருந்தது. 1984-ஆம் ஆண்டில் டூரே காலமானதைத் தொடர்ந்து, செனரல் இலன்சனா கொண்டே ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கொண்டேயின் ஆட்சிக்காலத்தில் நிலைமை மேம்படவில்லை; டூரேவின் கொள்கைகளும் விரைவில் கைவிடப்பட்டன. கொண்டே ஏராளமான அரசியல் வாக்குறுதிகளை அளித்தார், ஆனால் அவற்றில் பெரும்பாலானவை நிறைவேற்றப்படவில்லை. 1993-ஆம் ஆண்டில் முதல் தேர்தல் நடைபெற்றது. எனினும், அதன் முடிவுகள் சர்ச்சைக்குள்ளாகின—அதன் பிறகு நடைபெற்ற அனைத்துத் தேர்தல்களின் முடிவுகளும் அவ்வாறே சர்ச்சைக்குள்ளாகின. தனக்குப் பின் ஆட்சியைக் கையாள ஒரு வாரிசை நியமிக்காமலே கொண்டே 2008 ஆம் ஆண்டு திசம்பரில் காலமானார். இது நாட்டில் பெரும் குழப்பத்தை ஏற்படுத்தியது. கொண்டேயின் மறைவுக்குப் பிறகு, கேப்டன் மூசா டாடிசு கமாரா ஒரு இராணுவப் புரட்சி மூலம் ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கமாரா ஆரம்பத்தில் மக்களிடையே செல்வாக்கு மிக்க ஒருவராகத் திகழ்ந்தாலும், அவரது ஆட்சி கினியா நாட்டிற்கும் அதன் மக்களுக்கும் மற்றொரு அரசியல் பின்னடைவாகவே அமைந்தது. 2009 திசம்பரில், கமாரா மீது நடத்தப்பட்ட கொலை முயற்சியில் அவர் துப்பாக்கியால் சுடப்பட்டார். 2010-ஆம் ஆண்டில், எதிர்க்கட்சித் தலைவரான ஆல்ஃபா கொண்டே அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். 2021-ஆம் ஆண்டில், அரசியலமைப்புக்கு முரணானது என்று பலராலும் கருதப்பட்ட அவரது மூன்றாவது பதவிக்காலத்திற்கான போட்டியிடும் முயற்சி, மேலும் பல போராட்டங்களுக்கும், லெப்டினன்ட் கர்னல் மமாடி டூம்புயாவை அதிகாரத்திற்குக் கொண்டுவந்த இராணுவப் புரட்சிக்கும் வழிவகுத்தது. ===காலநிலை=== கினியாவின் கடற்கரைப் பகுதி மற்றும் பெரும்பாலான உள்நாட்டுப் பகுதிகள் வெப்பமண்டல காலநிலையைக் கொண்டுள்ளன. இங்கு ஏப்ரல் முதல் நவம்பர் மாதம் வரை நீடிக்கும் மழைக்காலம், சீரான மற்றும் ஒப்பீட்டளவில் அதிக வெப்பநிலை மற்றும் அதிக ஈரப்பதம் ஆகியவை காணப்படுகின்றன. கோனக்ரி நகரின் ஆண்டு சராசரி அதிகபட்ச வெப்பநிலை 29°செல்சியசு (84.2°பாரங்கீட்டு) ஆகவும், குறைந்தபட்ச வெப்பநிலை 23°செல்சியசு (73.4°பாரங்கீட்டு) ஆகவும் உள்ளது. இதன் சராசரி ஆண்டு மழையளவு 4,300 மி.மீ (169.3 அங்குலம்) ஆகும். சகேலியன் அவுட்டு கினியா பகுதியில் மழைக்காலம் குறுகிய காலமே நீடிக்கிறது. மேலும் அங்கு தினசரி வெப்பநிலையில் அதிக ஏற்ற இறக்கங்கள் காணப்படுகின்றன. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 4elsrei6nt18sw2j79n9uuwspd8j63i 7282826 7282825 2026-08-13T04:37:37Z கி.மூர்த்தி 478412 /* காலநிலை */ 7282826 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ===வரலாறு=== 1890-ஆம் ஆண்டுகளில் பிரான்சு நாடானது கினியாவைக் கைப்பற்றித் தனது காலனியாக மாற்றி, அதனை 'பிரெஞ்சு மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கும் வரை, அந்நாடு பல்வேறு பேரரசுகளின் ஆதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது. 1958-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 2-ஆம் தேதி கினியா பிரான்சிடமிருந்து தனது சுதந்திரத்தை அறிவித்தது. அந்நாட்டின் முதல் அதிபரான சோசலிசவாதி அகமது சேகு டூரே, மனித உரிமை மீறல்கள் மற்றும் எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதாகக் கூறப்பட்ட குற்றச்சாட்டுகளுக்காக மேற்கத்திய நாடுகளிடமிருந்து கடும் விமர்சனங்களை எதிர்கொண்டார். வெளிநாடுகளின் உதவியைச் சார்ந்திருக்காமல், வலிமையான மற்றும் தன்னிறைவு பெற்ற ஒரு நாட்டை உருவாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது கொள்கையாக இருந்தது. 1984-ஆம் ஆண்டில் டூரே காலமானதைத் தொடர்ந்து, செனரல் இலன்சனா கொண்டே ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கொண்டேயின் ஆட்சிக்காலத்தில் நிலைமை மேம்படவில்லை; டூரேவின் கொள்கைகளும் விரைவில் கைவிடப்பட்டன. கொண்டே ஏராளமான அரசியல் வாக்குறுதிகளை அளித்தார், ஆனால் அவற்றில் பெரும்பாலானவை நிறைவேற்றப்படவில்லை. 1993-ஆம் ஆண்டில் முதல் தேர்தல் நடைபெற்றது. எனினும், அதன் முடிவுகள் சர்ச்சைக்குள்ளாகின—அதன் பிறகு நடைபெற்ற அனைத்துத் தேர்தல்களின் முடிவுகளும் அவ்வாறே சர்ச்சைக்குள்ளாகின. தனக்குப் பின் ஆட்சியைக் கையாள ஒரு வாரிசை நியமிக்காமலே கொண்டே 2008 ஆம் ஆண்டு திசம்பரில் காலமானார். இது நாட்டில் பெரும் குழப்பத்தை ஏற்படுத்தியது. கொண்டேயின் மறைவுக்குப் பிறகு, கேப்டன் மூசா டாடிசு கமாரா ஒரு இராணுவப் புரட்சி மூலம் ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கமாரா ஆரம்பத்தில் மக்களிடையே செல்வாக்கு மிக்க ஒருவராகத் திகழ்ந்தாலும், அவரது ஆட்சி கினியா நாட்டிற்கும் அதன் மக்களுக்கும் மற்றொரு அரசியல் பின்னடைவாகவே அமைந்தது. 2009 திசம்பரில், கமாரா மீது நடத்தப்பட்ட கொலை முயற்சியில் அவர் துப்பாக்கியால் சுடப்பட்டார். 2010-ஆம் ஆண்டில், எதிர்க்கட்சித் தலைவரான ஆல்ஃபா கொண்டே அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். 2021-ஆம் ஆண்டில், அரசியலமைப்புக்கு முரணானது என்று பலராலும் கருதப்பட்ட அவரது மூன்றாவது பதவிக்காலத்திற்கான போட்டியிடும் முயற்சி, மேலும் பல போராட்டங்களுக்கும், லெப்டினன்ட் கர்னல் மமாடி டூம்புயாவை அதிகாரத்திற்குக் கொண்டுவந்த இராணுவப் புரட்சிக்கும் வழிவகுத்தது. ===காலநிலை=== கினியாவின் கடற்கரைப் பகுதி மற்றும் பெரும்பாலான உள்நாட்டுப் பகுதிகள் வெப்பமண்டல காலநிலையைக் கொண்டுள்ளன. இங்கு ஏப்ரல் முதல் நவம்பர் மாதம் வரை நீடிக்கும் மழைக்காலம், சீரான மற்றும் ஒப்பீட்டளவில் அதிக வெப்பநிலை மற்றும் அதிக ஈரப்பதம் ஆகியவை காணப்படுகின்றன. கோனக்ரி நகரின் ஆண்டு சராசரி அதிகபட்ச வெப்பநிலை 29°செல்சியசு (84.2°பாரங்கீட்டு) ஆகவும், குறைந்தபட்ச வெப்பநிலை 23°செல்சியசு (73.4°பாரங்கீட்டு) ஆகவும் உள்ளது. இதன் சராசரி ஆண்டு மழையளவு 4,300 மி.மீ (169.3 அங்குலம்) ஆகும். சகேலியன் அவுட்டு கினியா பகுதியில் மழைக்காலம் குறுகிய காலமே நீடிக்கிறது. மேலும் அங்கு தினசரி வெப்பநிலையில் அதிக ஏற்ற இறக்கங்கள் காணப்படுகின்றன. ===மக்கள்=== கினியாவின் மக்கள் தொகையில் 20 எண்ணிக்கைக்கும் மேற்பட்ட இனக்குழுக்கள் உள்ளன. புலாக்கள் அல்லது புலானி மக்கள், மக்கள் தொகையில் 30% ஆக உள்ளனர், இவர்கள் பெரும்பாலும் புடா சல்லோன் பகுதியில் காணப்படுகின்றனர். மண்டிங்கோ அல்லது மாலிங்கே என்றும் அழைக்கப்படும் மண்டிங்கா மக்கள், மக்கள் தொகையில் 40% ஆக உள்ளனர், இவர்கள் பெரும்பாலும் கிழக்கு கினியாவில், குறிப்பாக கான்கான் மற்றும் கிசிடூகு மாகாணங்களைச் சுற்றி குவிந்துள்ளனர். 20% ஆக உள்ள சூசூ மக்கள், தலைநகர் கொனாக்ரி, போரேகாரியா மற்றும் கிண்டியா ஆகியவற்றைச் சுற்றியுள்ள மேற்குப் பகுதிகளில் பிரதானமாக உள்ளனர். மீதமுசியாலோ, டோமா மற்றும் பிறர் அடங்குவர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 3omk4l2wt21fmv8xd2tbved5l8g93l5 7282827 7282826 2026-08-13T04:38:11Z கி.மூர்த்தி 478412 /* காலநிலை */ 7282827 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Guinea banner.jpg}} '''கினி''' என்பது [[Wy/ta/ஆபிரிக்கா|ஆபிரிக்கா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது மேற்கு ஆபிரிக்காவில் அமைந்துள்ளது. முன்னாள் பிரெஞ்சு காலனி நாடான இங்கு சில வெப்பமண்டல வறண்ட காடுகள் எஞ்சியிருப்பதோடு, கண்கவர் நிலப்பரப்புகளும் காணப்படுகின்றன. தெற்குப் பகுதியில் உள்ள மழைக்காடுகள் பசுமையாகவும் செழிப்பாகவும், ஏராளமான வனவிலங்குகளைக் கொண்டதாகவும் திகழ்கின்றன. எனினும், அவற்றில் பல இறுதியில் சமையல் பாத்திரத்தைத்தான் அடைகின்றன. கினியா-பிசாவ் மற்றும் ஈக்வடோரியல் கினியா ஆகியவற்றிலிருந்து வேறுபடுத்திக் காட்டுவதற்காக, இந்நாடு சில சமயங்களில் 'கினியா-கோனாக்ரி' என்று அழைக்கப்படுகிறது. ==நகரங்கள்== * '''கோனாக்ரி''': கினி நாட்டின் தலைநகரமும் மற்றும் மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location=LocationGuinea.png}} கினியாவிலுள்ள மக்கள் மிகவும் அன்பானவர்கள் மற்றும் உண்மையானவர்கள். ஆனால் நாட்டின் உள்கட்டமைப்பு வசதிகள் மிகக் குறைவாகவே உள்ளன. உலகளாவிய பாக்சைட்டு இருப்பில் ஏறக்குறைய பாதியளவையும், தங்கம் மற்றும் பிற உலோகங்களுடன் விலைமதிப்பற்ற கற்களின் பல முக்கிய படிவுகளையும் உள்ளடக்கிய அபரிமிதமான இயற்கை வளங்களை இந்நாடு கொண்டிருந்தாலும், ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் வாழ்க்கைத்தரக் குறியீட்டில் இது மிகக் குறைந்த இடத்தையே வகிக்கிறது. கினியாவின் பரப்பளவு ஏறக்குறைய ஐக்கிய இராச்சியத்தின் பரப்பளவிற்கு இணையானதாகும் ===வரலாறு=== 1890-ஆம் ஆண்டுகளில் பிரான்சு நாடானது கினியாவைக் கைப்பற்றித் தனது காலனியாக மாற்றி, அதனை 'பிரெஞ்சு மேற்கு ஆப்பிரிக்காவின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கும் வரை, அந்நாடு பல்வேறு பேரரசுகளின் ஆதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது. 1958-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் 2-ஆம் தேதி கினியா பிரான்சிடமிருந்து தனது சுதந்திரத்தை அறிவித்தது. அந்நாட்டின் முதல் அதிபரான சோசலிசவாதி அகமது சேகு டூரே, மனித உரிமை மீறல்கள் மற்றும் எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதாகக் கூறப்பட்ட குற்றச்சாட்டுகளுக்காக மேற்கத்திய நாடுகளிடமிருந்து கடும் விமர்சனங்களை எதிர்கொண்டார். வெளிநாடுகளின் உதவியைச் சார்ந்திருக்காமல், வலிமையான மற்றும் தன்னிறைவு பெற்ற ஒரு நாட்டை உருவாக்க வேண்டும் என்பதே அவரது கொள்கையாக இருந்தது. 1984-ஆம் ஆண்டில் டூரே காலமானதைத் தொடர்ந்து, செனரல் இலன்சனா கொண்டே ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கொண்டேயின் ஆட்சிக்காலத்தில் நிலைமை மேம்படவில்லை; டூரேவின் கொள்கைகளும் விரைவில் கைவிடப்பட்டன. கொண்டே ஏராளமான அரசியல் வாக்குறுதிகளை அளித்தார், ஆனால் அவற்றில் பெரும்பாலானவை நிறைவேற்றப்படவில்லை. 1993-ஆம் ஆண்டில் முதல் தேர்தல் நடைபெற்றது. எனினும், அதன் முடிவுகள் சர்ச்சைக்குள்ளாகின—அதன் பிறகு நடைபெற்ற அனைத்துத் தேர்தல்களின் முடிவுகளும் அவ்வாறே சர்ச்சைக்குள்ளாகின. தனக்குப் பின் ஆட்சியைக் கையாள ஒரு வாரிசை நியமிக்காமலே கொண்டே 2008 ஆம் ஆண்டு திசம்பரில் காலமானார். இது நாட்டில் பெரும் குழப்பத்தை ஏற்படுத்தியது. கொண்டேயின் மறைவுக்குப் பிறகு, கேப்டன் மூசா டாடிசு கமாரா ஒரு இராணுவப் புரட்சி மூலம் ஆட்சியைக் கைப்பற்றினார். கமாரா ஆரம்பத்தில் மக்களிடையே செல்வாக்கு மிக்க ஒருவராகத் திகழ்ந்தாலும், அவரது ஆட்சி கினியா நாட்டிற்கும் அதன் மக்களுக்கும் மற்றொரு அரசியல் பின்னடைவாகவே அமைந்தது. 2009 திசம்பரில், கமாரா மீது நடத்தப்பட்ட கொலை முயற்சியில் அவர் துப்பாக்கியால் சுடப்பட்டார். 2010-ஆம் ஆண்டில், எதிர்க்கட்சித் தலைவரான ஆல்ஃபா கொண்டே அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். 2021-ஆம் ஆண்டில், அரசியலமைப்புக்கு முரணானது என்று பலராலும் கருதப்பட்ட அவரது மூன்றாவது பதவிக்காலத்திற்கான போட்டியிடும் முயற்சி, மேலும் பல போராட்டங்களுக்கும், லெப்டினன்ட் கர்னல் மமாடி டூம்புயாவை அதிகாரத்திற்குக் கொண்டுவந்த இராணுவப் புரட்சிக்கும் வழிவகுத்தது. ===காலநிலை=== [[File:Rainy season in Guinea.jpg|thumb|Rainy season in Guinea]] கினியாவின் கடற்கரைப் பகுதி மற்றும் பெரும்பாலான உள்நாட்டுப் பகுதிகள் வெப்பமண்டல காலநிலையைக் கொண்டுள்ளன. இங்கு ஏப்ரல் முதல் நவம்பர் மாதம் வரை நீடிக்கும் மழைக்காலம், சீரான மற்றும் ஒப்பீட்டளவில் அதிக வெப்பநிலை மற்றும் அதிக ஈரப்பதம் ஆகியவை காணப்படுகின்றன. கோனக்ரி நகரின் ஆண்டு சராசரி அதிகபட்ச வெப்பநிலை 29°செல்சியசு (84.2°பாரங்கீட்டு) ஆகவும், குறைந்தபட்ச வெப்பநிலை 23°செல்சியசு (73.4°பாரங்கீட்டு) ஆகவும் உள்ளது. இதன் சராசரி ஆண்டு மழையளவு 4,300 மி.மீ (169.3 அங்குலம்) ஆகும். சகேலியன் அவுட்டு கினியா பகுதியில் மழைக்காலம் குறுகிய காலமே நீடிக்கிறது. மேலும் அங்கு தினசரி வெப்பநிலையில் அதிக ஏற்ற இறக்கங்கள் காணப்படுகின்றன. ===மக்கள்=== கினியாவின் மக்கள் தொகையில் 20 எண்ணிக்கைக்கும் மேற்பட்ட இனக்குழுக்கள் உள்ளன. புலாக்கள் அல்லது புலானி மக்கள், மக்கள் தொகையில் 30% ஆக உள்ளனர், இவர்கள் பெரும்பாலும் புடா சல்லோன் பகுதியில் காணப்படுகின்றனர். மண்டிங்கோ அல்லது மாலிங்கே என்றும் அழைக்கப்படும் மண்டிங்கா மக்கள், மக்கள் தொகையில் 40% ஆக உள்ளனர், இவர்கள் பெரும்பாலும் கிழக்கு கினியாவில், குறிப்பாக கான்கான் மற்றும் கிசிடூகு மாகாணங்களைச் சுற்றி குவிந்துள்ளனர். 20% ஆக உள்ள சூசூ மக்கள், தலைநகர் கொனாக்ரி, போரேகாரியா மற்றும் கிண்டியா ஆகியவற்றைச் சுற்றியுள்ள மேற்குப் பகுதிகளில் பிரதானமாக உள்ளனர். மீதமுசியாலோ, டோமா மற்றும் பிறர் அடங்குவர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆபிரிக்க நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 3huqu1iqztxhi7kfr7lfswp8vbfeel9 0 2834687 7282852 7168360 2026-08-13T06:12:34Z கி.மூர்த்தி 478412 7282852 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Wy/ml/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 938ukc7htrhoi04rn4b6kgcnsixqvus 7282854 7282852 2026-08-13T06:13:15Z கி.மூர்த்தி 478412 7282854 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] kt6pv0fdhe0s7zar4c7pdresbei0oq7 7282857 7282854 2026-08-13T06:14:17Z கி.மூர்த்தி 478412 7282857 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] iwl2jzyy61gxjqtli5hyk2bxvqcm3rv 7282865 7282857 2026-08-13T06:15:27Z கி.மூர்த்தி 478412 7282865 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] g2ax0uyubhqgl103rnmpcbzwawjsewg 7282872 7282865 2026-08-13T06:16:55Z கி.மூர்த்தி 478412 /* நகரங்கள் */ 7282872 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== இநாட்டின் கடற்கரைகள், கோடைக்காலத்தில் நிலவும் நிலையான நல்ல வானிலை, இரவுநேர வாழ்க்கை, வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இடங்கள் மற்றும் இயற்கை எழில் ஆகியவை சுற்றுலாப் பயணிகளை ஈர்க்கின்றன. 2018-ஆம் ஆண்டில் கிரீசு 33 மில்லியன் சுற்றுலாப் பயணிகளை வரவேற்றது. இது அந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்றுக்கும் மேற்பட்ட சுற்றுலாப் பயணிகள் என்ற விகிதமாகும். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] hc7ftx08zd87hleyps1ada4fn78zno4 7282881 7282872 2026-08-13T06:19:12Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282881 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== இநாட்டின் கடற்கரைகள், கோடைக்காலத்தில் நிலவும் நிலையான நல்ல வானிலை, இரவுநேர வாழ்க்கை, வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இடங்கள் மற்றும் இயற்கை எழில் ஆகியவை சுற்றுலாப் பயணிகளை ஈர்க்கின்றன. 2018-ஆம் ஆண்டில் கிரீசு 33 மில்லியன் சுற்றுலாப் பயணிகளை வரவேற்றது. இது அந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்றுக்கும் மேற்பட்ட சுற்றுலாப் பயணிகள் என்ற விகிதமாகும். பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் மற்ற ஐரோப்பிய நாடுகளில் இருந்து கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். இருப்பினும் உலகின் பிற பிராந்தியங்களில் இருந்து வரும் சுற்றுலாப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை அதிகரித்து வருகிறது. பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் ஏப்ரல் முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை வருகை தருகின்றனர். மே மற்றும் செப்டம்பர் மாதங்களுக்கு இடைப்பட்ட காலம் உச்ச பருவமாகும், அப்போது மொத்த சுற்றுலாப் பயணிகளில் சுமார் 75% பேர் வருகிறார்கள். பெரும்பாலான சுற்றுலாப் பயணிகளும் சுற்றுலாத் துறையும் கிரீட், டோடகானீசு, சைக்லேட்சு மற்றும் மேற்கு கிரேக்கத் தீவுகளிலும், குறைந்த அளவில் பெலோபொன்னீசு மற்றும் மாசிடோனியாவில் உள்ள அல்கிடிகி தீபகற்பத்திலும் குவிந்துள்ளனர். நாட்டில் பெரிய அளவிலான சுற்றுலா இல்லாத, பலனளிக்கக்கூடிய பல பகுதிகள் இன்னும் உள்ளன. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 6d8cb584xvcxmqw1mbi8we8ybzfi2we 7282882 7282881 2026-08-13T06:21:32Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282882 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== இநாட்டின் கடற்கரைகள், கோடைக்காலத்தில் நிலவும் நிலையான நல்ல வானிலை, இரவுநேர வாழ்க்கை, வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இடங்கள் மற்றும் இயற்கை எழில் ஆகியவை சுற்றுலாப் பயணிகளை ஈர்க்கின்றன. 2018-ஆம் ஆண்டில் கிரீசு 33 மில்லியன் சுற்றுலாப் பயணிகளை வரவேற்றது. இது அந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்றுக்கும் மேற்பட்ட சுற்றுலாப் பயணிகள் என்ற விகிதமாகும். பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் மற்ற ஐரோப்பிய நாடுகளில் இருந்து கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். இருப்பினும் உலகின் பிற பிராந்தியங்களில் இருந்து வரும் சுற்றுலாப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை அதிகரித்து வருகிறது. பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் ஏப்ரல் முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை வருகை தருகின்றனர். மே மற்றும் செப்டம்பர் மாதங்களுக்கு இடைப்பட்ட காலம் உச்ச பருவமாகும், அப்போது மொத்த சுற்றுலாப் பயணிகளில் சுமார் 75% பேர் வருகிறார்கள். பெரும்பாலான சுற்றுலாப் பயணிகளும் சுற்றுலாத் துறையும் கிரீட், டோடகானீசு, சைக்லேட்சு மற்றும் மேற்கு கிரேக்கத் தீவுகளிலும், குறைந்த அளவில் பெலோபொன்னீசு மற்றும் மாசிடோனியாவில் உள்ள அல்கிடிகி தீபகற்பத்திலும் குவிந்துள்ளனர். நாட்டில் பெரிய அளவிலான சுற்றுலா இல்லாத, பலனளிக்கக்கூடிய பல பகுதிகள் இன்னும் உள்ளன. பல முதன்முறை பார்வையாளர்கள், மனதில் சில குறிப்பிட்ட பிம்பங்களுடன் கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். ஆனால், இத்தகைய பிராந்திய மற்றும் கட்டடக்கலைப் பன்முகத்தன்மை கொண்ட ஒரு நாட்டைக் கண்டு ஆச்சரியப்படுகிறார்கள். புகழ்பெற்ற வெள்ளையடிக்கப்பட்ட வீடுகளும், வசீகரமான நீல நிறக் குவிமாடத் தேவாலயங்களும் நாட்டின் ஒரு குறிப்பிட்ட பிராந்தியத்தை (சைக்லேட்சு தீவுகள்) மட்டுமே சிறப்பித்துக் காட்டுகின்றன. உள்ளூர் வரலாற்றைப் பொறுத்து, கட்டடக்கலை ஒரு பிராந்தியத்திலிருந்து மற்றொரு பிராந்தியத்திற்குப் பெரிதும் மாறுபடுகிறது. பார்வையாளர்கள் எர்மோபோலிசு மற்றும் நஃப்லியன் நகரங்களில் நியோகிளாசிக்கல் கட்டடக்கலையையும், கிரேவனா மற்றும் கோசானியில் ஒட்டோமான் தாக்கமுள்ள கட்டிடங்களையும், பாரோசு தீவில் வெள்ளையடிக்கப்பட்ட சைக்லேடிக் வீடுகளையும், கோர்ஃபுவில் வெளிர் நிற பரோக் வீடுகளையும் தேவாலயங்களையும் காணலாம். நாட்டின் நிலப்பரப்பு அதன் கட்டிடக்கலைப் பாரம்பரியத்தைப் போலவே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தது: இரம்மியமான கடற்கரைகள், வானுயர்ந்த மலைத்தொடர்கள், திராட்சை மது உற்பத்தி செய்யும் பள்ளத்தாக்குகள், தெற்கில் பரந்து விரிந்த ஆலிவ் தோப்புகள் மற்றும் வடக்கில் பசுமையான காடுகள். கிரீசின் வரலாற்றுச் சின்னங்களும் அவ்வாறே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தவை; அந்நாடு, செவ்வியல் கால இடிபாடுகள் மற்றும் கோயில்களைப் போலவே இடைக்காலத் தேவாலயங்கள் மற்றும் கோட்டைகளாலும் நிறைந்துள்ளது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 8wt5fey26yhawn3wz7zm2jas9lu7ds4 7282883 7282882 2026-08-13T06:22:56Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282883 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== இநாட்டின் கடற்கரைகள், கோடைக்காலத்தில் நிலவும் நிலையான நல்ல வானிலை, இரவுநேர வாழ்க்கை, வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இடங்கள் மற்றும் இயற்கை எழில் ஆகியவை சுற்றுலாப் பயணிகளை ஈர்க்கின்றன. 2018-ஆம் ஆண்டில் கிரீசு 33 மில்லியன் சுற்றுலாப் பயணிகளை வரவேற்றது. இது அந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்றுக்கும் மேற்பட்ட சுற்றுலாப் பயணிகள் என்ற விகிதமாகும். பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் மற்ற ஐரோப்பிய நாடுகளில் இருந்து கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். இருப்பினும் உலகின் பிற பிராந்தியங்களில் இருந்து வரும் சுற்றுலாப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை அதிகரித்து வருகிறது. பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் ஏப்ரல் முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை வருகை தருகின்றனர். மே மற்றும் செப்டம்பர் மாதங்களுக்கு இடைப்பட்ட காலம் உச்ச பருவமாகும், அப்போது மொத்த சுற்றுலாப் பயணிகளில் சுமார் 75% பேர் வருகிறார்கள். பெரும்பாலான சுற்றுலாப் பயணிகளும் சுற்றுலாத் துறையும் கிரீட், டோடகானீசு, சைக்லேட்சு மற்றும் மேற்கு கிரேக்கத் தீவுகளிலும், குறைந்த அளவில் பெலோபொன்னீசு மற்றும் மாசிடோனியாவில் உள்ள அல்கிடிகி தீபகற்பத்திலும் குவிந்துள்ளனர். நாட்டில் பெரிய அளவிலான சுற்றுலா இல்லாத, பலனளிக்கக்கூடிய பல பகுதிகள் இன்னும் உள்ளன. பல முதன்முறை பார்வையாளர்கள், மனதில் சில குறிப்பிட்ட பிம்பங்களுடன் கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். ஆனால், இத்தகைய பிராந்திய மற்றும் கட்டடக்கலைப் பன்முகத்தன்மை கொண்ட ஒரு நாட்டைக் கண்டு ஆச்சரியப்படுகிறார்கள். புகழ்பெற்ற வெள்ளையடிக்கப்பட்ட வீடுகளும், வசீகரமான நீல நிறக் குவிமாடத் தேவாலயங்களும் நாட்டின் ஒரு குறிப்பிட்ட பிராந்தியத்தை (சைக்லேட்சு தீவுகள்) மட்டுமே சிறப்பித்துக் காட்டுகின்றன. உள்ளூர் வரலாற்றைப் பொறுத்து, கட்டடக்கலை ஒரு பிராந்தியத்திலிருந்து மற்றொரு பிராந்தியத்திற்குப் பெரிதும் மாறுபடுகிறது. பார்வையாளர்கள் எர்மோபோலிசு மற்றும் நஃப்லியன் நகரங்களில் நியோகிளாசிக்கல் கட்டடக்கலையையும், கிரேவனா மற்றும் கோசானியில் ஒட்டோமான் தாக்கமுள்ள கட்டிடங்களையும், பாரோசு தீவில் வெள்ளையடிக்கப்பட்ட சைக்லேடிக் வீடுகளையும், கோர்ஃபுவில் வெளிர் நிற பரோக் வீடுகளையும் தேவாலயங்களையும் காணலாம். நாட்டின் நிலப்பரப்பு அதன் கட்டிடக்கலைப் பாரம்பரியத்தைப் போலவே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தது: இரம்மியமான கடற்கரைகள், வானுயர்ந்த மலைத்தொடர்கள், திராட்சை மது உற்பத்தி செய்யும் பள்ளத்தாக்குகள், தெற்கில் பரந்து விரிந்த ஆலிவ் தோப்புகள் மற்றும் வடக்கில் பசுமையான காடுகள். கிரீசின் வரலாற்றுச் சின்னங்களும் அவ்வாறே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தவை; அந்நாடு, செவ்வியல் கால இடிபாடுகள் மற்றும் கோயில்களைப் போலவே இடைக்காலத் தேவாலயங்கள் மற்றும் கோட்டைகளாலும் நிறைந்துள்ளது. அல்பேனியா, வடக்கு மாசிடோனியா, பல்கேரியா மற்றும் துருக்கி ஆகிய நாடுகளுடன் கிரீசு எல்லைகளைப் பகிர்ந்து கொள்கிறது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 7hez7yipmw6hrhz3umm322pzbj2ueko 7282884 7282883 2026-08-13T06:23:35Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282884 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location= LocationGreece.png}} இநாட்டின் கடற்கரைகள், கோடைக்காலத்தில் நிலவும் நிலையான நல்ல வானிலை, இரவுநேர வாழ்க்கை, வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இடங்கள் மற்றும் இயற்கை எழில் ஆகியவை சுற்றுலாப் பயணிகளை ஈர்க்கின்றன. 2018-ஆம் ஆண்டில் கிரீசு 33 மில்லியன் சுற்றுலாப் பயணிகளை வரவேற்றது. இது அந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்றுக்கும் மேற்பட்ட சுற்றுலாப் பயணிகள் என்ற விகிதமாகும். பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் மற்ற ஐரோப்பிய நாடுகளில் இருந்து கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். இருப்பினும் உலகின் பிற பிராந்தியங்களில் இருந்து வரும் சுற்றுலாப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை அதிகரித்து வருகிறது. பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் ஏப்ரல் முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை வருகை தருகின்றனர். மே மற்றும் செப்டம்பர் மாதங்களுக்கு இடைப்பட்ட காலம் உச்ச பருவமாகும், அப்போது மொத்த சுற்றுலாப் பயணிகளில் சுமார் 75% பேர் வருகிறார்கள். பெரும்பாலான சுற்றுலாப் பயணிகளும் சுற்றுலாத் துறையும் கிரீட், டோடகானீசு, சைக்லேட்சு மற்றும் மேற்கு கிரேக்கத் தீவுகளிலும், குறைந்த அளவில் பெலோபொன்னீசு மற்றும் மாசிடோனியாவில் உள்ள அல்கிடிகி தீபகற்பத்திலும் குவிந்துள்ளனர். நாட்டில் பெரிய அளவிலான சுற்றுலா இல்லாத, பலனளிக்கக்கூடிய பல பகுதிகள் இன்னும் உள்ளன. பல முதன்முறை பார்வையாளர்கள், மனதில் சில குறிப்பிட்ட பிம்பங்களுடன் கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். ஆனால், இத்தகைய பிராந்திய மற்றும் கட்டடக்கலைப் பன்முகத்தன்மை கொண்ட ஒரு நாட்டைக் கண்டு ஆச்சரியப்படுகிறார்கள். புகழ்பெற்ற வெள்ளையடிக்கப்பட்ட வீடுகளும், வசீகரமான நீல நிறக் குவிமாடத் தேவாலயங்களும் நாட்டின் ஒரு குறிப்பிட்ட பிராந்தியத்தை (சைக்லேட்சு தீவுகள்) மட்டுமே சிறப்பித்துக் காட்டுகின்றன. உள்ளூர் வரலாற்றைப் பொறுத்து, கட்டடக்கலை ஒரு பிராந்தியத்திலிருந்து மற்றொரு பிராந்தியத்திற்குப் பெரிதும் மாறுபடுகிறது. பார்வையாளர்கள் எர்மோபோலிசு மற்றும் நஃப்லியன் நகரங்களில் நியோகிளாசிக்கல் கட்டடக்கலையையும், கிரேவனா மற்றும் கோசானியில் ஒட்டோமான் தாக்கமுள்ள கட்டிடங்களையும், பாரோசு தீவில் வெள்ளையடிக்கப்பட்ட சைக்லேடிக் வீடுகளையும், கோர்ஃபுவில் வெளிர் நிற பரோக் வீடுகளையும் தேவாலயங்களையும் காணலாம். நாட்டின் நிலப்பரப்பு அதன் கட்டிடக்கலைப் பாரம்பரியத்தைப் போலவே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தது: இரம்மியமான கடற்கரைகள், வானுயர்ந்த மலைத்தொடர்கள், திராட்சை மது உற்பத்தி செய்யும் பள்ளத்தாக்குகள், தெற்கில் பரந்து விரிந்த ஆலிவ் தோப்புகள் மற்றும் வடக்கில் பசுமையான காடுகள். கிரீசின் வரலாற்றுச் சின்னங்களும் அவ்வாறே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தவை; அந்நாடு, செவ்வியல் கால இடிபாடுகள் மற்றும் கோயில்களைப் போலவே இடைக்காலத் தேவாலயங்கள் மற்றும் கோட்டைகளாலும் நிறைந்துள்ளது. அல்பேனியா, வடக்கு மாசிடோனியா, பல்கேரியா மற்றும் துருக்கி ஆகிய நாடுகளுடன் கிரீசு எல்லைகளைப் பகிர்ந்து கொள்கிறது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 75dhgcbyui8xvufdntol4sebdfxkuco 7282886 7282884 2026-08-13T06:25:10Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7282886 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kompsatos river bridge, Thrace.jpg|caption=Kompsatos river bridge, Thrace}} '''கிரேக்கம்''' என்பது [[Wy/ta/ஐரோப்பா|ஐரோப்பா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். இது தெற்கு ஐரோப்பாவில் அமைந்துள்ளது. இந்நாடு ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக உலகை ஆழமாகப் பாதித்த, வசீகரிக்கும் வரலாற்றையும் கலாச்சாரத்தையும் கொண்ட ஒரு நாடாகும். ஐரோப்பாவின் ஆரம்பகால நகர நாகரிகங்களில் ஒன்றின் தாயகமான பண்டைய கிரீசு, மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பிறப்பிடமாகவும் திகழ்கிறது. கம்பீரமான மலைகள் மற்றும் கடற்கரைகள் உள்ளிட்ட அதன் வளமான கலாச்சாரப் பாரம்பரியத்தையும் அற்புதமான இயற்கை எழிலையும் கண்டு ரசிக்க உலகம் முழுவதிலுமிருந்து பயணிகள் கிரீசுக்கு வருகை தருகின்றனர். வரலாற்றில் ஆர்வமுள்ளவராகவோ, வெயிலை விரும்புபவராகவோ அல்லது ஒரு அற்புதமான பயணத்தைத் தேடுபவராகவோ இருந்தால் - கிரீசு நாடு அனைத்தையும் வழங்குகிறது. ==நகரங்கள்== *'''ஏதென்ஸ்''': கிரேக்கம் வின் தலைநகரமும், மிகப்பெரிய நகரமும் ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar| location= LocationGreece.png}} இநாட்டின் கடற்கரைகள், கோடைக்காலத்தில் நிலவும் நிலையான நல்ல வானிலை, இரவுநேர வாழ்க்கை, வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இடங்கள் மற்றும் இயற்கை எழில் ஆகியவை சுற்றுலாப் பயணிகளை ஈர்க்கின்றன. 2018-ஆம் ஆண்டில் கிரீசு 33 மில்லியன் சுற்றுலாப் பயணிகளை வரவேற்றது. இது அந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்றுக்கும் மேற்பட்ட சுற்றுலாப் பயணிகள் என்ற விகிதமாகும். பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் மற்ற ஐரோப்பிய நாடுகளில் இருந்து கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். இருப்பினும் உலகின் பிற பிராந்தியங்களில் இருந்து வரும் சுற்றுலாப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை அதிகரித்து வருகிறது. பெரும்பாலான பார்வையாளர்கள் ஏப்ரல் முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை வருகை தருகின்றனர். மே மற்றும் செப்டம்பர் மாதங்களுக்கு இடைப்பட்ட காலம் உச்ச பருவமாகும், அப்போது மொத்த சுற்றுலாப் பயணிகளில் சுமார் 75% பேர் வருகிறார்கள். பெரும்பாலான சுற்றுலாப் பயணிகளும் சுற்றுலாத் துறையும் கிரீட், டோடகானீசு, சைக்லேட்சு மற்றும் மேற்கு கிரேக்கத் தீவுகளிலும், குறைந்த அளவில் பெலோபொன்னீசு மற்றும் மாசிடோனியாவில் உள்ள அல்கிடிகி தீபகற்பத்திலும் குவிந்துள்ளனர். நாட்டில் பெரிய அளவிலான சுற்றுலா இல்லாத, பலனளிக்கக்கூடிய பல பகுதிகள் இன்னும் உள்ளன. பல முதன்முறை பார்வையாளர்கள், மனதில் சில குறிப்பிட்ட பிம்பங்களுடன் கிரீசுக்கு வருகிறார்கள். ஆனால், இத்தகைய பிராந்திய மற்றும் கட்டடக்கலைப் பன்முகத்தன்மை கொண்ட ஒரு நாட்டைக் கண்டு ஆச்சரியப்படுகிறார்கள். புகழ்பெற்ற வெள்ளையடிக்கப்பட்ட வீடுகளும், வசீகரமான நீல நிறக் குவிமாடத் தேவாலயங்களும் நாட்டின் ஒரு குறிப்பிட்ட பிராந்தியத்தை (சைக்லேட்சு தீவுகள்) மட்டுமே சிறப்பித்துக் காட்டுகின்றன. உள்ளூர் வரலாற்றைப் பொறுத்து, கட்டடக்கலை ஒரு பிராந்தியத்திலிருந்து மற்றொரு பிராந்தியத்திற்குப் பெரிதும் மாறுபடுகிறது. பார்வையாளர்கள் எர்மோபோலிசு மற்றும் நஃப்லியன் நகரங்களில் நியோகிளாசிக்கல் கட்டடக்கலையையும், கிரேவனா மற்றும் கோசானியில் ஒட்டோமான் தாக்கமுள்ள கட்டிடங்களையும், பாரோசு தீவில் வெள்ளையடிக்கப்பட்ட சைக்லேடிக் வீடுகளையும், கோர்ஃபுவில் வெளிர் நிற பரோக் வீடுகளையும் தேவாலயங்களையும் காணலாம். நாட்டின் நிலப்பரப்பு அதன் கட்டிடக்கலைப் பாரம்பரியத்தைப் போலவே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தது: இரம்மியமான கடற்கரைகள், வானுயர்ந்த மலைத்தொடர்கள், திராட்சை மது உற்பத்தி செய்யும் பள்ளத்தாக்குகள், தெற்கில் பரந்து விரிந்த ஆலிவ் தோப்புகள் மற்றும் வடக்கில் பசுமையான காடுகள். கிரீசின் வரலாற்றுச் சின்னங்களும் அவ்வாறே பன்முகத்தன்மை வாய்ந்தவை; அந்நாடு, செவ்வியல் கால இடிபாடுகள் மற்றும் கோயில்களைப் போலவே இடைக்காலத் தேவாலயங்கள் மற்றும் கோட்டைகளாலும் நிறைந்துள்ளது. அல்பேனியா, வடக்கு மாசிடோனியா, பல்கேரியா மற்றும் துருக்கி ஆகிய நாடுகளுடன் கிரீசு எல்லைகளைப் பகிர்ந்து கொள்கிறது. ===வரலாறு=== கிரீசு நாடு நீண்ட வரலாற்றைக் கொண்ட நாடாகும். இங்கு மட்டுமல்லாமல் மத்திய தரைக்கடல் பகுதி முழுவதிலும் ஏறக்குறைய 4000 ஆண்டுகளாக கிரேக்க மொழி பேசப்பட்டு வருகிறது. கிரேக்கர்கள் தங்கள் தொன்மையான பாரம்பரியத்தை மிகவும் பெருமையாகக் கருதுவதுடன், அதனைத் தங்கள் தேசிய அடையாளத்தின் முக்கிய கூறுகளில் ஒன்றாகவும் பார்க்கிறார்கள். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஐரோப்பிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] n7f9v3rrrv7lnd9rwm3k8udj2mt8smw 0 2861891 7282515 7247150 2026-08-12T19:48:48Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282515 wikitext text/x-wiki [[File:Agribusiness Project Papua - Swine Farming (5511402882).jpg|thumb|Xleech yéetel un chan ke'keeno'ob]] [[File:Aitutaki Pigs.JPG|thumb|Chan ke'keeno'ob]] [[File:Cerdos acostados.JPG|thumb|Ke'keeno'ob tu poloktalo'ob]] Le '''k'éek'en''' (''Sus scrofa domesticus'') jump'éel mejen ba'alche' ku p'atal tu yóok'ol naj, ku polokta'al tumen máako'ob uti'al u nojochta'al. Ichil u noj lu'umil ''Yukatán'', ya'ab máasewalo'ob ku ts'enta'altiko'ob yéetel ixi'im, xnuuk nal, bu'ul, k'úum, yuca yéetel uláak' janalilo'ob ku ma'alob yáantik u ch'íijil. Le chan k'éek'eno' ku ch'íijil jach séeb wa ku ts'áabik ma'alob janal, ja' mixba'al yéetel ku kanáanta'al tu najil ma'alob. Le '''k'éek'en'''o' yaan u noj k'a'abetil ti' u meyajil kaajo'ob, tumen ku ts'áaik bak', K’ab tsaats (''manteca'') yéetel uláak' ba'alo'ob ku meyajta'al ichil ya'ab janalilo'ob mayao'ob je'el bix cochinita pibil, lechón al horno, chicharrón yéetel relleno negro. Bey xan, u ts'enta'al ku ts'áaik tojol ti' ya'ab paalalo'ob yéetel máasewalo'ob ku meyajtiko'ob ichil chan ''granjas'' wa ichil u yotocho'ob. U kanáanta'al le '''k'éek'en'''o' jach k'a'abet. K'a'abet u ts'áabal jach ma'alob ja', noj lu'um ma'alob ku kuxtal, u p'o'oxik najil ku kuxtal yéetel u ts'áabal ''vacunas'' yéetel ts'áak wa k'oja'an. Bey túuno', le '''k'éek'en'''o' ku nojochta'al ma'alob, ku ch'íijil jach séeb yéetel ku ts'áaik ma'alob bak' ku jaanta'al tumen máako'ob. [[File:Cerdo en Tiholop Yucatán.jpg|thumb|k'éken]] Le ''Sus scrofa domesticus'' yaan xan u na'atil yéetel u páajtal u kaambal. Ku na'atik ya'ab ba'alo'ob yéetel ku páajtal u ka'ansik u beetik jejeláas meyajo'ob. Tumen lela', yaan aj xooko'ob ku meyajtiko'ob xan ichil u xookil ts'áak yéetel ''ciencia''. Ti' le kaajo'ob mayao'ob, le '''k'éek'en'''o' ku p'áatal bey jump'éel ba'alche' jach k'a'abet ti' u janalil yéetel u meyajil máako'ob. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q787}} l9kwaqahmx315kq7nj5e930iqmxvwnx 0 2947498 7283309 4215704 2026-08-13T11:41:28Z ~2026-44476-04 2699062 /* */ 7283309 wikitext text/x-wiki ==Mirandés== ==={{Wt/mwl/sustCat|Adjetibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/sust-2g|gobernante|s}} # Aquel ó aqueilha que [[Wt/mwl/gobernar|goberna]] ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini}} * {{Wt/mwl/en}}: [[../ruler/]], [[../leader/]] * {{Wt/mwl/pt}}: [[../governante/]] {{Wt/mwl/tradmeio}} * {{Wt/mwl/es}}: [[../gobernante/]] * {{Wt/mwl/sv}}: [[../ledare/]] {{Wt/mwl/tradfin}} ==={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/sust-2g|gobernante|s}} # {{Wt/mwl/ambitoCatLang|Política|Wt/mwl/mwl}} Aquel ó aqueilha que [[Wt/mwl/gobernar|goberna]] ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini}} * {{Wt/mwl/en}}: [[../ruler/]], [[../leader/]] * {{Wt/mwl/pt}}: [[../governante/]] {{Wt/mwl/tradmeio}} * {{Wt/mwl/es}}: [[../gobernante/]] * {{Wt/mwl/sv}}: [[../ledare/]] {{Wt/mwl/tradfin}} 954s8nzppzaw2lsyzjjvjw7ib7x0siu 0 2950057 7283312 7227855 2026-08-13T11:48:54Z ~2026-44476-04 2699062 /* */ 7283312 wikitext text/x-wiki [[Image:A_Ribeira_de_Tuimil_-_panoramio_%282%29.jpg|thumb|250px|<div style="text-align: center;">yegua</div>]] ==Mirandés== ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l lhatin {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/la|equa}}, de {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/la|equus}}, de l proto-eitálico {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/itc-pro|*ekwos}}, de l proto-indo-ouropeu {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/ine-pro|*h₁éḱwos|(''cabalho'')}}. ===={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/mwl}}==== {{Wt/mwl/sust-f|yegua|s}} # {{Wt/mwl/ambitoCatLang|Animal|Wt/mwl/mwl}} Animal [[Wt/mwl/doméstico#Mirandés|doméstico]] yerbíboro ousado para [[Wt/mwl/trasporte#Mirandés|trasporte]] de pessonas e [[Wt/mwl/bienes#Mirandés|bienes]] ({{Wt/mwl/spece|Equus ferus caballus}}) ====Sinónimos==== :* [[Wt/mwl/yeuga#Mirandés|yeuga]] ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini}} * {{Wt/mwl/en}}: [[Wt/mwl/mare#Anglés|mare]] * {{Wt/mwl/ang}}: [[Wt/mwl/mere#Anglés Antigo|mere]] * {{Wt/mwl/cat}}: [[Wt/mwl/egua#Catalan|egua]], [[Wt/mwl/euga#Catalan|euga]] * {{Wt/mwl/da}}: [[Wt/mwl/hoppe#Dinamarqués|hoppe]] * {{Wt/mwl/it}}: [[Wt/mwl/cavalla#Eitaliano|cavalla]] * {{Wt/mwl/fr}}: [[Wt/mwl/jument#Francés|jument]] * {{Wt/mwl/fro}}: [[Wt/mwl/ive#Francés Antigo|ive]] * {{Wt/mwl/gl}}: [[Wt/mwl/egua#Galhego|egua]] * {{Wt/mwl/la}}: [[Wt/mwl/equa#Lhatin|equa]] {{Wt/mwl/tradmeio}} * {{Wt/mwl/non}}: [[Wt/mwl/merr#Nórdico Antigo|merr]] * {{Wt/mwl/nb}}: [[Wt/mwl/hoppe#Noruegués Bokmål|hoppe]], [[Wt/mwl/merr#Noruegués Bokmål|merr]] * {{Wt/mwl/nn}}: [[Wt/mwl/hoppe#Noruegués Nynorsk|hoppe]], [[Wt/mwl/merr#Noruegués Nynorsk|merr]] * {{Wt/mwl/pt}}: [[Wt/mwl/égua#Pertués|égua]] * {{Wt/mwl/roa-opt}}: [[Wt/mwl/egua#Pertués Antigo|egua]], [[Wt/mwl/égua#Pertués Antigo|égua]] * {{Wt/mwl/is}}: [[Wt/mwl/meri#Eislandés|meri]] * {{Wt/mwl/es}} * {{Wt/mwl/ast}}: [[Wt/mwl/yegua#Sturiano|yegua]] * {{Wt/mwl/sv}}: [[Wt/mwl/märr#Sueco|märr]] {{Wt/mwl/tradfin}} ====Palabras relacionadas==== :*[[Wt/mwl/cabalho#Mirandés|cabalho]] (''masculino'') [[Category:Wt/mwl/Mamífero (Mirandés)]] ---- ==Spanhol== ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l lhatin {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/la|equa}}, de {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/la|equus}}, de l proto-eitálico {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/itc-pro|*ekwos}}, de l proto-indo-ouropeu {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/ine-pro|*h₁éḱwos|(''cabalho'')}}. ==={{Wt/mwl/pronu}}=== :* [[../AFI/]]: {{Wt/mwl/AFI|/ˈɟ͡ʝeɡwa/}}, {{Wt/mwl/AFI|[ˈɟ͡ʝeɣwa]}} ===={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/es}}==== {{Wt/mwl/sust-f-ant|Wt/mwl/es|yegua|yeguas}} # {{Wt/mwl/ambitoCatLang|Animal|Wt/mwl/es}} [[Wt/mwl/yeuga#Mirandés|yeuga]] ({{Wt/mwl/spece|Equus ferus caballus}}) [[Category:Wt/mwl/Mamífero (Spanhol)]] ---- ==Sturiano== ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l lhatin {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/la|equa}}, de {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/la|equus}}, de l proto-eitálico {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/itc-pro|*ekwos}}, de l proto-indo-ouropeu {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/ine-pro|*h₁éḱwos|(''cabalho'')}}. ===={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/ast}}==== '''yegua''', ''femenino'' # {{Wt/mwl/ambitoCatLang|Animal|Wt/mwl/ast}} [[Wt/mwl/yeuga#Mirandés|yeuga]] ({{Wt/mwl/spece|Equus ferus caballus}}) [[Category:Wt/mwl/Mamífero (Sturiano)]] tc93trecwrluuwksjnfyuuvdxlwrizo 7283313 7283312 2026-08-13T11:50:02Z ~2026-44476-04 2699062 /* */ 7283313 wikitext text/x-wiki [[Image:A_Ribeira_de_Tuimil_-_panoramio_%282%29.jpg|thumb|250px|<div style="text-align: center;">yegua</div>]] ==Mirandés== ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l lhatin {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/la|equa}}, de {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/la|equus}}, de l proto-eitálico {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/itc-pro|*ekwos}}, de l proto-indo-ouropeu {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/mwl|Wt/mwl/ine-pro|*h₁éḱwos|(''cabalho'')}}. ===={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/mwl}}==== {{Wt/mwl/sust-f|yegua|s}} # {{Wt/mwl/ambitoCatLang|Animal|Wt/mwl/mwl}} Animal [[Wt/mwl/doméstico#Mirandés|doméstico]] yerbíboro ousado para [[Wt/mwl/trasporte#Mirandés|trasporte]] de pessonas e [[Wt/mwl/bienes#Mirandés|bienes]] ({{Wt/mwl/spece|Equus ferus caballus}}) ====Sinónimos==== :* [[Wt/mwl/yeuga#Mirandés|yeuga]] ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini}} * {{Wt/mwl/en}}: [[Wt/mwl/mare#Anglés|mare]] * {{Wt/mwl/ang}}: [[Wt/mwl/mere#Anglés Antigo|mere]] * {{Wt/mwl/cat}}: [[Wt/mwl/egua#Catalan|egua]], [[Wt/mwl/euga#Catalan|euga]] * {{Wt/mwl/da}}: [[Wt/mwl/hoppe#Dinamarqués|hoppe]] * {{Wt/mwl/it}}: [[Wt/mwl/cavalla#Eitaliano|cavalla]] * {{Wt/mwl/fr}}: [[Wt/mwl/jument#Francés|jument]] * {{Wt/mwl/fro}}: [[Wt/mwl/ive#Francés Antigo|ive]] * {{Wt/mwl/gl}}: [[Wt/mwl/egua#Galhego|egua]] * {{Wt/mwl/la}}: [[Wt/mwl/equa#Lhatin|equa]] {{Wt/mwl/tradmeio}} * {{Wt/mwl/non}}: [[Wt/mwl/merr#Nórdico Antigo|merr]] * {{Wt/mwl/nb}}: [[Wt/mwl/hoppe#Noruegués Bokmål|hoppe]], [[Wt/mwl/merr#Noruegués Bokmål|merr]] * {{Wt/mwl/nn}}: [[Wt/mwl/hoppe#Noruegués Nynorsk|hoppe]], [[Wt/mwl/merr#Noruegués Nynorsk|merr]] * {{Wt/mwl/pt}}: [[Wt/mwl/égua#Pertués|égua]] * {{Wt/mwl/roa-opt}}: [[Wt/mwl/egua#Pertués Antigo|egua]], [[Wt/mwl/égua#Pertués Antigo|égua]] * {{Wt/mwl/is}}: [[Wt/mwl/meri#Eislandés|meri]] * {{Wt/mwl/es}} * {{Wt/mwl/ast}}: [[Wt/mwl/yegua#Sturiano|yegua]] * {{Wt/mwl/sv}}: [[Wt/mwl/märr#Sueco|märr]] {{Wt/mwl/tradfin}} ====Palabras relacionadas==== :*[[Wt/mwl/cabalho#Mirandés|cabalho]] (''masculino'') [[Category:Wt/mwl/Mamífero (Mirandés)]] ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l lhatin {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/la|equa}}, de {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/la|equus}}, de l proto-eitálico {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/itc-pro|*ekwos}}, de l proto-indo-ouropeu {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/es|Wt/mwl/ine-pro|*h₁éḱwos|(''cabalho'')}}. ==={{Wt/mwl/pronu}}=== :* [[../AFI/]]: {{Wt/mwl/AFI|/ˈɟ͡ʝeɡwa/}}, {{Wt/mwl/AFI|[ˈɟ͡ʝeɣwa]}} ===={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/es}}==== {{Wt/mwl/sust-f-ant|Wt/mwl/es|yegua|yeguas}} 1. [[Wt/mwl/yeuga#Mirandés|yeuga]] [[Category:Wt/mwl/Mamífero (Spanhol)]] ---- ==Sturiano== ==={{Wt/mwl/eitim}}=== : De l lhatin {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/la|equa}}, de {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/la|equus}}, de l proto-eitálico {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/itc-pro|*ekwos}}, de l proto-indo-ouropeu {{Wt/mwl/eitimCat|Wt/mwl/ast|Wt/mwl/ine-pro|*h₁éḱwos|(''cabalho'')}}. ===={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/ast}}==== '''yegua''', ''femenino'' # {{Wt/mwl/ambitoCatLang|Animal|Wt/mwl/ast}} [[Wt/mwl/yeuga#Mirandés|yeuga]] ({{Wt/mwl/spece|Equus ferus caballus}}) [[Category:Wt/mwl/Mamífero (Sturiano)]] rlv1x7r3lyogt684s66h8wxldsg393b 0 2989079 7282292 7141389 2026-08-12T15:44:38Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282292 wikitext text/x-wiki [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (01).JPG|thumb|300px|Najil k’uj tu kaajil]] '''Xtabay''', lela' Jump'éel chan méek'tan kaajil [[Wp/yua/Tahmek|Tahmek]], tu ja'abil 2005 chen [[Wp/yua/Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]] yáan 101 máako'ob kaaja'ano'ob te kuuchila'. [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (04).JPG|thumb]] Tu ja'abil 1930 ''INEGI'' yáanchaji' tak 1116 máako'ob, te' k'íino'oba' jach junp'íit yaano'ob. [[Category:Wp/yua]] i955wvjkem7sglvk6i693suzo43ix6h 7282293 7282292 2026-08-12T15:45:24Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282293 wikitext text/x-wiki [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (01).JPG|thumb|300px|Najil k’uj tu kaajil]] '''Xtabay''', lela' Jump'éel chan méek'tan kaajil [[Wp/yua/Tahmek|Tahmek]], tu ja'abil 2005 chen [[Wp/yua/Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]] yáan 101 máako'ob kaaja'ano'ob te kuuchila'. [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (04).JPG|thumb]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (02).JPG|thumb]] Tu ja'abil 1930 ''INEGI'' yáanchaji' tak 1116 máako'ob, te' k'íino'oba' jach junp'íit yaano'ob. [[Category:Wp/yua]] mqjdyb9e7eoaku6ow1v4ke8osr1n64c 7282294 7282293 2026-08-12T15:45:58Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282294 wikitext text/x-wiki [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (01).JPG|thumb|300px|Najil k’uj tu kaajil]] '''Xtabay''', lela' Jump'éel chan méek'tan kaajil [[Wp/yua/Tahmek|Tahmek]], tu ja'abil 2005 chen [[Wp/yua/Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]] yáan 101 máako'ob kaaja'ano'ob te kuuchila'. [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (04).JPG|thumb]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (02).JPG|thumb]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (03).JPG|thumb]] Tu ja'abil 1930 ''INEGI'' yáanchaji' tak 1116 máako'ob, te' k'íino'oba' jach junp'íit yaano'ob. [[Category:Wp/yua]] 7m61bo3w6jbuvf94m1zfjcp353aabcb 7282295 7282294 2026-08-12T15:46:53Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282295 wikitext text/x-wiki [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (01).JPG|thumb|250x250px|Najil k’uj tu kaajil]] '''Xtabay''', lela' Jump'éel chan méek'tan kaajil [[Wp/yua/Tahmek|Tahmek]], tu ja'abil 2005 chen [[Wp/yua/Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]] yáan 101 máako'ob kaaja'ano'ob te kuuchila'. [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (04).JPG|thumb]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (02).JPG|thumb]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (03).JPG|thumb]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (05).JPG|thumb]] Tu ja'abil 1930 ''INEGI'' yáanchaji' tak 1116 máako'ob, te' k'íino'oba' jach junp'íit yaano'ob. [[Category:Wp/yua]] gh4cf6qcots99zxo3qs2of2oesjklnj 7282297 7282295 2026-08-12T15:55:05Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282297 wikitext text/x-wiki [[File:Tahmek en Yucatan.svg|thumb|Tu'ux yaan Tahmek]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (04).JPG|thumb|Ichil Tahmek yéetel Hocabá yaan u ''hacienda'' X’tabay]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (05).JPG|thumb|left|''Hacienda'' X’tabay]][[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (01).JPG|thumb|250x250px|Najil k’uj tu kaajil|left]] '''Xtabay''', lela' jump'éel chan méek'tan kaajil [[Wp/yua/Tahmek|Tahmek]], tu ja'abil 2005 chen [[Wp/yua/Instituto Nacional de Estadística y Geografía|INEGI]] yáan 101 máako'ob kaaja'ano'ob te kuuchila'. [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (02).JPG|thumb|''Hacienda'' X’tabay]] [[File:Xtabay (Tahmek), Yucatán (03).JPG|thumb|left|''Hacienda'' X’tabay]] Tu ja'abil 1930 ''INEGI'' yáanchaji' tak 1116 máako'ob, te' k'íino'oba' jach junp'íit yaano'ob. [[Category:Wp/yua]] puofjy9ofh3eqk9d3mv8b00vpff1tdx 0 2989083 7282474 5667629 2026-08-12T18:02:13Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282474 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] 6iudzn7o45rl439osxu366t37if9c7g 7282475 7282474 2026-08-12T18:03:22Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282475 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] bx9onmumt07maau0bql8eo2dzodx8mb 7282476 7282475 2026-08-12T18:05:54Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282476 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] ej6kjv5sypgreeeg7kgfpv5amtavws9 7282478 7282476 2026-08-12T18:08:04Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282478 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] 0ubuw52rt3expibx45mgpx1jfp8x1wd 7282490 7282478 2026-08-12T18:45:10Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282490 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] pw0ta05qu8eltk0u56okxl5x1772ybo 7282493 7282490 2026-08-12T18:46:34Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282493 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] 9jkmp3j1uqw2o1u5simm6boi6jbhukg 7282497 7282493 2026-08-12T18:52:16Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282497 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] 0l8tycdmt8xkdv56bk1qckctc7lcmap 7282500 7282497 2026-08-12T18:54:24Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282500 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb]] [[File:Toxicoman - Substance abuse.jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] qfqgvs7rh98jpzurjsy4z0zsg4aukl6 7282502 7282500 2026-08-12T18:56:21Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282502 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb]] [[File:Toxicoman - Substance abuse.jpg|thumb]] [[File:Smoking Crack.jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] l06xgoi4atxyja7g9imgv00jgb0fh68 7282505 7282502 2026-08-12T18:58:29Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282505 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb]] [[File:Toxicoman - Substance abuse.jpg|thumb]] [[File:Smoking Crack.jpg|thumb]] [[File:Drug users - Medellin (52417319486).jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] ilbi2p8nmwg27z6oh6919m19k2kl7p0 7282507 7282505 2026-08-12T19:01:43Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282507 wikitext text/x-wiki [[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb]] [[File:Toxicoman - Substance abuse.jpg|thumb]] [[File:Smoking Crack.jpg|thumb]] [[File:Drug users - Medellin (52417319486).jpg|thumb]] [[File:Wint.jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] bw4v8acgmagnehgeso7y6ishnzlwusc 7282508 7282507 2026-08-12T19:07:34Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282508 wikitext text/x-wiki [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|Yaayan ti’ ''cocaína'']] [[File:Toxicoman - Substance abuse.jpg|thumb]] [[File:Smoking Crack.jpg|thumb]] [[File:Wint.jpg|thumb]] [[File:Unrolled joint.jpg|thumb]] [[File:Drug users - Medellin (52417319486).jpg|thumb]][[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Yaayan ti’ ts’aak]] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|Yaayan ti’ ''nicotina'']] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Yaayan ti’ maan ba’alo’ob]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb]] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [https://es.wikipedia.org/wiki/Droga drogaobe']. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] i7r42zwgvtrfawezjuk7z3a9i8wi8hw 7282509 7282508 2026-08-12T19:40:13Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282509 wikitext text/x-wiki [[File:Crack-cocaine-2-grams.jpeg|thumb|C''ocaína'']] [[File:Toxicoman - Substance abuse.jpg|thumb|Ba’alo’ob ku ch’a’abal u book]] [[File:Smoking Crack.jpg|thumb|left|Ts’u’uts’ crack]] [[File:Wint.jpg|thumb|left|Ts’oop]] [[File:Unrolled joint.jpg|thumb|''Marihuana'']] [[File:Drug users - Medellin (52417319486).jpg|thumb|left|Máako’ob ku k’abéetkunsiko’ob drogaobe']] [[File:Logo CONADIC.png|thumb|Jump’éel ti’ le kúuchilo’ob tu’ux je’el u páajtal u kaxta’al áantaj]] [[File:Cigarrillo- Adicción a la nicotina.jpg|thumb|''Nicotina'']][[File:Addiction to Medication.jpg|thumb|Ts’aak|left]] [[File:Shopping addiction AI.jpg|thumb|Maan ba’alo’ob|left]] [[File:Junk Food Addiction (289813680).jpg|thumb|K’aas janal]] [[File:Social media addiction.jpg|thumb|left|''Redes sociales'']] [[File:NOS PODEMOS CONTROLAR? CONSECUENCIAS DEL ALCOHOLISMO.jpg|thumb|''Alcohol'']] [[File:Gambling chips.jpg|thumb|Báaxal.(''ludopatía'')]] '''Yaayan''': A ts'íiboltik wáa ba'ax wa u suktal ti' wíinkilal jejeláas ba'alo'ob k'ajóolta'an bey [[:es:Droga|drogaobe']](jayp’éel). == Uláak’ jejeláas yaayan (jayp’éel) == [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/K'oja'anilo'ob]] qsi2lvcy9u7x4sqt76vzzz28kdkan0z 0 2990306 7282315 4624743 2026-08-12T16:08:31Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282315 wikitext text/x-wiki [[File:Oxkutzcab en Yucatan.svg|thumb|Tu'ux yaan Oxkutzcab]] [[File:Tu kaajal Xul - Yucatán.jpg|thumb|Tu kaajal Xul]] [[File:Es la foto de una casita de la localidad de Xul Yucatán.jpg|thumb|Chan nah u kaajil Xul|left]] '''Xul'''e' 'hunp'el chan kaajal ti yan way yok'ol u lu'umil ''Mexico''e' == Tu'ux yaan == * Ti yan 20°06′08″N 89°27′36″O (yochel yok'ol kaab) * Mek'táan kaaj - [[Wp/yua/Yucatán|''Yucatán'']] * U Noh kaaj - Oxkutzkabe' == Xulilo'ob == * * * Maako'ob kajakbalo'ob - 1 110 hab. (2010) * Bi'ix ku yalalti'ob - '''Xul'''ilo'ob [[Category:Wp/yua]] kmivnuc0saq92zi1r05uhcseogtpxvx 7282320 7282315 2026-08-12T16:09:45Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku p'a'atal le bix u ya´alik wikipediao' 7282320 wikitext text/x-wiki [[File:Oxkutzcab en Yucatan.svg|thumb|Tu'ux yaan Oxkutzcab]] [[File:Tu kaajal Xul - Yucatán.jpg|thumb|Tu kaajal Xul]] [[File:Es la foto de una casita de la localidad de Xul Yucatán.jpg|thumb|Chan nah u kaajil Xul]] '''Xul'''e' 'hunp'el chan kaajal ti yan way yok'ol u lu'umil ''Mexico''e' == Tu'ux yaan == * Ti yan 20°06′08″N 89°27′36″O (yochel yok'ol kaab) * Mek'táan kaaj - [[Wp/yua/Yucatán|''Yucatán'']] * U Noh kaaj - Oxkutzkabe' == Xulilo'ob == * Maako'ob kajakbalo'ob - 1 110 hab. (2010) * Bi'ix ku yalalti'ob - '''Xul'''ilo'ob [[Category:Wp/yua]] ev3aehyghv2hf9gpxjzlidepvrbopgb 0 2994157 7282370 7264478 2026-08-12T16:54:53Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282370 wikitext text/x-wiki [[File:Plastic comb, 2015-06-07.jpg|thumb|251x251px|Xáacheb ''plástico'']] [[File:Egipto, 1882 "Peine" (21662996522).jpg|thumb|Xáacheb ''egipcio''<nowiki/>'ob]] Le '''xáache''''o' jump'éel ba'al ku meyaj ti' m'aak uti'a'al u tsíiktik u tso'otsel u pool wa beyxan ku ya'alal "xáachebtik u pool máak", ich [[Wp/yua/Káastelan t'aan|kaastlan t'aane']] ''peinarse''. == Bix u jejeláasil xáache'ob == [[File:Xáacheb_xtáabay.jpg|right|258x258px|Xáacheb Xtáabay]] Ti' le k'iino'ob bejla'a ya'ab u jejeláasil xáache'ob yaan, yaan le k'ajóolta'ano'ob bey poloktak u kojo'ob, yaane' bek'ech, yaane' ya'ab u kojo'ob, yaane' jump'íit, le je'ela' le ti' ba'ax ken meyajnakteche', le je'ela' wa jayp'éel u jejeláasil xáacheb k'ajóolta'an: * Xáache'ob poloktak u kojo'ob: ku meyaj uti'al u xáaxe'ebtik u tso'otsel máax jach ya'ab u tso'otsel u pool wa mulix. * Xáache'ob bek'ech u kojo'ob: Le je'ela' ku meyaj uti'al a xáachebta'al tso'otsel pool ch'uul. * Xáache'ob polok yéetel beke'ech u kojo'ob: le je'ela' ku meyaj uti'al je'el máaxake'. == Tu'ux u taal le xáache'o' == Le xáache'o' úuch káajak u meyaj ti' máako'ob, ku ya'alale' le jach úuchbentako'obo' kaxta'an ichil u muknal ''egipcio''<nowiki/>'ob, le xáache'ob kaxta'ana' ku yila'al chíika'an ti' le ku meyajo'ob te' k'iino'oba', ku meyaj uti'al u xáache'ebtik u pool máak wa chéen uti'al u jats'kíintik, yaan beeta'an yéetel che'obi', yaane' yéetel u baakel ba'alche'. Wey tu lu'umil ''Yucatan''e' yaan jump'éel xáache' k'ajóolta'an tumeen maaya kaaj, le je'ela' u xáacheb Xtáabay, lela' ku taal ti' u yich junkúul aak'. Ku ya'alale' ku meyaj uti'al u mu'uk'a'ankúunsik u tso'otsel máak' uti'al ma' u níikil, ti' ko'olele' ku meyaj bin uti'al u chowaktal u tso'otsel u pool, tumeen ku ya'alale' le Xtáabayo' choway u tso'otsel u pool. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Ba'alo'ob]] {{INTERWIKI|Q23834}} hzg7xtjvw8iddizwxmvwlnrmyvs88ta 2 3157476 7282321 7090012 2026-08-12T16:11:54Z Slaia 2553861 7282321 wikitext text/x-wiki {{#babel:nia|id-5|de-3|en-2}} ''Ya'ahowu.'' Saya aktif di Wikipedia, Wikikamus dan Wikibuku Nias. == Statistik Wikibuku Nias (April 2024)== * Total halaman: 1.828 (setelah dikurangi 60 halaman pengalihan) == Refleksi dan presentasi == # [[wikt:nia:Sangoguna:Slaia/New_Wikimedia_projects_main_challenge_and_the_possible_solution|Wikimedia projects' main challenge and the possible solution]] (English) # [[metawiki:User:Slaia/Program_Pengembangan_Bahasa_Nias_2020-2025|Program Pengembangan Bahasa Nias 2020-2025]] (Indonesian) # [[wikt:nia:Sangoguna:Slaia/Tantangan_mengembangkan_bahasa_Nias_di_Wikimedia|Tantangan mengembangkan bahasa Nias di Wikimedia]] (Indonesian) # [[metawiki:User:Slaia/Proposal_untuk_rapat_perdana_Wikipedia_Nias|Proposal untuk rapat perdana Wikipedia Nias]] (Indonesian) # [[metawiki:User:Slaia/Melestarikan_bahasa_Nias_untuk_siapa_dan_bagaimana|Melestarikan bahasa Nias untuk siapa dan bagaimana]] (Indonesian) # [[metawiki:User:Slaia/Strategi_mengembangkan_Bahasa_Nias_di_era_digital|Strategi mengembangkan bahasa Nias di era digital]] (Indonesian) #[[w:nia:Sangoguna:Slaia/Introduksi ke program bahasa Nias dalam tiga diagram|Program Pengembangan Bahasa Nias dalam Tiga Diagram]] (Indonesian) == Kontribusi untuk Proyek Dongeng dan cerita == # [[Wb/nia/Asu, Gadao ba Asu Gatua|Asu, Gadao ba Asu Gatua]] # [[Wb/nia/Asu Gatua ba Ono Nambi|Asu Gatua ba Ono Nambi]] # [[Wb/nia/Baŵa Toba|Baŵa Toba]] # [[Wb/nia/Bawi satua-tua|Bawi Satua-tua]] # [[Wb/nia/Bo'ole ba Bebe|Bo'ole ba Bebe]] # [[Wb/nia/Ama Warisa/Es De Em|Es De Em]] # [[Wb/nia/Kabu Gedena ba kabu feisbuk|Kabu Gedena ba Kabu Feisbuk]] # [[Wb/nia/La'a-la'a gowi|La'a-la'a Gowi]] # [[Wb/nia/Lehemia|Lehemia]] # [[Wb/nia/Mötö-Mötö si takile|Mötö-Mötö Si Takile]] # [[Wb/nia/Natalia|Natalia]] # [[Wb/nia/Ono Hambae ba Inania|Ono Hambae ba Inania]] # [[Wb/nia/Ono Hambae ba Inania|Ono Hambae ba Inania]] # [[Wb/nia/Talaho Ono Razo|Talaho Ono Razo]] == Proyek paling ambisius == * Membuat aplikasi Nias Heritage, yang memamerkan berbagai aspek sejarah dan budaya Nias. Bisa dilihat di [[Wb/nia/Ondröita Nono Niha|Ondröita Nono Niha]]. Aplikasi sendiri bisa didapatkan di Google Play Store dan di Microsoft Store. * Menerjemahkan kembali Kitab Suci Perjanjian Baru ke dalam bahasa Nias dengan berorientasi pada teks asli Yunani. Mengapa? Karena banyak hal dalam Kitab Suci yang tidak gampang dimengerti lagi oleh orang Nias: nama-nama orang dan tempat, kosa kata tertentu beserta konstruksi kata yang tidak digunakan lagi dewasa ini. Selanjutnya lihat di [[Wb/nia/Turia Somuso Dödö|Turia Somuso Dödö]]. * Menyusun pengantar ke dalam Injil, yang memberi latarbelakang sosial, politik dan budaya zaman Yesus, sesuatu yang sangat penting untuk mengerti pesan Injil. Lebih lanjut di [[Wb/nia/Tanö Ni'amoni'ö|Tanö Ni'amoni'ö]]. * Bersama kontributor lain mendigitalkan Kitab Suci terjemahan H. Sundermann: menyesuaikan ejaan (oe, ch, j, dlsb.) dengan ejaan yang berlaku saat ini di Indonesia. Selanjutnya di [[Wb/nia/Sura Ni'amoni'ö|Sura Ni'amoni'ö]]. * Menyusun dongeng/cerita untuk anak-anak: baik menerjemahkan dongeng yang telah ada atau pun menulis yang baru. Selanjutnya di [[Wb/nia/Wikiyunior|WikiYunior]]. == Proyek lainnya == * Menyusun novel [[Wb/nia/Balugu Sibohou Ebua|Balugu Sibohou Ebua]], yang diadaptasi dari buku Pangeran Kecil. == Bak pasir == * [[User:Slaia/Sandbox/SN|SN]] (Bak pasir Sura Ni'amoni'ö) * [[User:Slaia/Sandbox/Template:SN/styles.css|SN styles]] (Bak pasir CSS styles) * [[User:Slaia/Nahia wamakori|Nahia wamakori]] * [[User:Slaia/Sandbox|Sandbox]] * [[User:Slaia/sandbox|sandbox]] cujz3bp7n0fc86oozcg2lyutgkepg1i 0 3180832 7282355 5586285 2026-08-12T16:52:25Z MiiCii 2522943 7282355 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jalbari- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] npqoedhl9luho0hi220mqnxhyflt6dh 7282390 7282355 2026-08-12T16:59:32Z MiiCii 2522943 7282390 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jalbaribi|jalbari-]] + [[Wt/mnc/-me|-me]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 3qgzp333sn0p531kepslgoguai576z7 0 3188783 7282669 6792590 2026-08-13T02:20:11Z Exec8 362080 . 7282669 wikitext text/x-wiki {{Test wiki | status = open | language = Western Bukidnon Manobo | meta = <!-- is there a request on Meta-Wiki? --> }} [[Category:Incubator:Test wikis of languages of the Philippines]] [[Category:Incubator:Test wikis of languages of Southeast Asia]] tblhrkmp5v4u0ydaz9k5bxqntoswpu3 3 3248492 7282264 7282123 2026-08-12T12:56:36Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7282264 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi chi tótt al Wikipedij i abia ad avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) f4oxvhwqq8z33hi205ezriiglnj4usa 7282266 7282264 2026-08-12T13:01:02Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ 7282266 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) tjg9z4ez38dht5icgq0a9hpdmdplc1t 7282333 7282266 2026-08-12T16:44:03Z ~2026-44208-94 2698897 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7282333 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) h3dxfy8gd37ds5b2gdhbc7myo30ku2d 7282334 7282333 2026-08-12T16:44:47Z ~2026-44208-94 2698897 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7282334 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ota0djytqou84k1yd80txppn1po8tsa 0 3340553 7283310 5503785 2026-08-13T11:42:52Z ~2026-44476-04 2699062 /* */ 7283310 wikitext text/x-wiki {{Wt/mwl/-mwl-}} ==={{Wt/mwl/pronu}}=== * [[Wt/mwl/AFI|AFI]]: \fe.me.ˈni.nu\ ==={{Wt/mwl/eitim}}=== * De l [[Wt/mwl/lhatin|lhatin]] ''[[Wt/mwl/feminus|feminus]]'' deminutibo de ''[[Wt/mwl/fem|fem]], -ris'' ==={{Wt/mwl/sustCat|Adjetibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/flex.mf|femenino|femeninos|femenina|femeninas}} {{Wt/mwl/paroxítona|fe|me|ni|no}} # [[Wt/mwl/referente|referente]] à [[Wt/mwl/mulhier|mulhier]], [[Wt/mwl/fémea|fémea]]; # [[Wt/mwl/própio|própio]] de la [[Wt/mwl/fémea|fémea]]; # [[Wt/mwl/dezir|diç-se]] de la [[Wt/mwl/catadorie|catadorie]] de l [[Wt/mwl/género|género]] [[Wt/mwl/gramatical|gramatical]] a que [[Wt/mwl/pertencer|perténcen]] ls [[Wt/mwl/ser|ser]]es de l [[Wt/mwl/sexo|sexo]] femenino: #: ''La [[Wt/mwl/final|final]] '''femenina''' de ls 100 [[Wt/mwl/metro|metro]]s fui [[Wt/mwl/buono|buona]].'' ==={{Wt/mwl/sustCat|Sustantibo|Wt/mwl/mwl}}=== {{Wt/mwl/paroxítona|fe|me|ni|no}} &ensp;''masculino'' # [[Wt/mwl/género|género]] femenino: #: ''L '''femenino''' de [[Wt/mwl/home|home]] ye [[Wt/mwl/mulhier|mulhier]].'' ====Antónimos==== :* '''[[Wt/mwl/masculino|masculino]]''' ====Traduçon==== {{Wt/mwl/tradini|de 1 e 2}} *{{Wt/mwl/de}}: [[Wt/mwl/weiblich|weiblich]] *{{Wt/mwl/en}}: [[Wt/mwl/female|female]] *{{Wt/mwl/it}}: [[Wt/mwl/femminile|femminile]] {{Wt/mwl/tradmeio}} *{{Wt/mwl/fr}}: [[Wt/mwl/féminin|féminin]] *{{Wt/mwl/pt}}: [[Wt/mwl/feminino|feminino]] *{{Wt/mwl/es}}: [[Wt/mwl/femenino|femenino]] {{Wt/mwl/tradfim}} {{Wt/mwl/tradini|de 3}} *{{Wt/mwl/de}}: [[Wt/mwl/weiblich|weiblich]] *{{Wt/mwl/en}}: [[Wt/mwl/feminine|feminine]] *{{Wt/mwl/it}}: [[Wt/mwl/femminile|femminile]] {{Wt/mwl/tradmeio}} *{{Wt/mwl/fr}}: [[Wt/mwl/féminin|féminin]] *{{Wt/mwl/pt}}: [[Wt/mwl/feminino|feminino]] *{{Wt/mwl/es}}: [[Wt/mwl/femenino|femenino]] {{Wt/mwl/tradfim}} [[Category:Wt/mwl]] [[en:femenino]] [[es:femenino]] [[fi:femenino]] [[fr:femenino]] [[hu:femenino]] [[io:femenino]] [[pl:femenino]] [[pt:femenino]] 3pvpy244fjfqoa6v0oj3u6z8s5zk63p 12 3340749 7282531 6979240 2026-08-12T21:31:10Z ~2026-44457-11 2698981 Created page with "Also replace "Wp" (Wikipedia) if it is for another project ("Wt" = Wiktionary, "Wn" = Wikinews, "Wb" = Wikibooks, "Wq" = "Wikiquote", "Wy" = Wikivoyage)." 7282531 wikitext text/x-wiki <languages/> ꠎꠦꠞꠣ [//www.wikimedia.org ꠃꠁꠇꠤꠝꠤꠒꠤꠀ] ꠄꠇ ꠘꠄꠀ ꠎꠛꠣꠘꠦ ꠃꠁꠇꠤ ꠙꠣꠔꠣ ꠈꠥꠟꠔꠅ ꠌꠣꠄ ꠨ ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠁ ꠘꠤꠅꠝꠇꠣꠘꠥꠘꠞ ꠙꠣꠔꠣ ⁕ ꠅꠁꠎꠣꠅꠀ ꠃꠁꠇꠤꠘ [[Special:SiteMatrix]] ꠅꠘꠅ ꠖꠦꠈꠇꠣ ( ꠟꠣꠟ ꠞꠋꠉꠣ ꠁꠔꠣꠔ ꠃꠁꠇꠤ ꠘꠣꠁ ) ==<span id="1"></span>ꠗꠣꠙ 1 ꠪ ꠎꠣ ꠖꠞꠇꠣꠞ== * ꠡꠥꠞꠥꠞ ꠀꠉꠦ ꠎꠣꠘꠤ ꠞꠣꠈꠇ꠆ꠇꠣ ꠨ <span style="color:darkred;">''ꠙꠞꠤꠇꠇꠣꠝꠥꠟꠇ ꠃꠁꠇꠤꠕꠘꠦ ꠝꠥꠟ ꠃꠁꠇꠤ ꠔꠣꠁꠀꠞ ꠇꠞꠣꠞ ꠘꠤꠅꠝ ꠛꠃꠔ ꠛꠦꠡꠤ ꠇꠠꠣ''</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Contribute only in '''languages that you actually know'''. Don't write pages by using machine translation, or by copying words from other articles in that language or from dictionaries or textbooks, and so on. If you don't know a language and you want to help it develop, make edits in pages in that language only if you are working directly with people who know that language, but cannot make those edits themselves.</span> * ꠅꠔꠈꠣꠘ ꠘꠤꠌ꠆ꠌꠤꠔ ꠕꠣꠇꠔꠣ ꠅꠁꠛꠣ ꠎꠦ ꠁ ꠃꠁꠇꠤꠔ ꠇꠣꠝꠞ ꠖꠣꠄ '''ꠎꠕꠦꠡꠐ ꠝꠣꠘꠥꠡ''' ꠀꠍꠦ ⁕ * ꠀꠞꠅ ꠘꠤꠌ꠆ꠌꠤꠔ ꠕꠣꠇꠔꠣ ꠅꠁꠛꠣ ꠎꠦ ꠁ ꠝꠣꠔꠞ '''ꠛꠂꠗ ꠝꠣꠔꠇꠕꠣ ꠇꠃꠒ [[Special:MyLanguage/Incubator:ISO 639|ꠀꠁꠄꠍꠅ]]''' {{Wp/syl/ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠉꠘꠣ|639}} ꠀꠍꠦ ⁕ ** [[I:PREFIX|ꠁ ꠝꠣꠔꠞ ꠇꠥꠘꠥ ꠛꠂꠗ ꠝꠣꠔꠈꠕꠣ ꠇꠃꠒ ꠘꠣꠁ]] ** [[I:PREFIX|ꠀꠝꠤ ꠎꠣꠘꠤ ꠘꠣ ꠇꠃꠒ ꠇꠤꠔꠣ]] ꠁꠇꠤꠝꠤꠒꠤꠀꠄ ꠁꠟꠣꠘ ꠇꠥꠘꠥ ꠜꠣꠡꠣ ꠘꠣꠄ ꠃꠙꠜꠣꠡꠣꠞ ꠃꠁꠇꠤ ꠌꠣꠟꠣꠁꠔꠘꠣꠄ ꠎꠦꠐꠣꠞ ꠜꠦꠟꠤꠒ {{Wp/syl/ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠉꠘꠣ|639}} ꠇꠥꠒ ꠘꠣꠁ ꠨ ꠀꠞꠘꠣꠄ ꠇꠥꠘꠥ ꠟꠤꠙꠤ ꠘꠣꠄ ꠡꠂꠟꠤ ꠎꠦꠐꠣ ꠡꠣꠗꠣꠞꠘꠟꠣꠄ ꠛꠛꠀꠞ ꠅꠄꠘꠣ ⁕ ꠀꠙꠘꠦ ꠎꠥꠖꠤꠘ ꠛꠦꠇ꠆ꠔꠤꠉꠔꠅ ꠙꠎꠦꠇ꠆ꠐꠌꠣꠟꠥ ꠇꠞꠔꠣ ꠌꠣꠁꠘ ꠔꠦ ꠖꠦꠈꠂꠘ [[wikia:incubatorplus|ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞ ꠙ꠆ꠟꠣꠍ]] ꠚꠦꠘꠒꠝꠞ ꠝꠣꠎꠦ ⁕ [[File:Incubator-select-preferences.png|thumb|350px|ꠎꠥꠠꠖꠦꠅꠀ]] ===<span id="1a"></span>''ꠞꠦꠎꠤꠡ꠆ꠐꠣꠞꠤ ꠇꠞꠂꠘ ꠀꠞ ꠌꠄꠍ ꠛꠖꠟꠣꠁꠘ''=== ꠀꠙꠘꠦ ꠅꠈꠘꠅ ꠟꠉ ꠁꠘ ꠘꠣ ꠇꠞꠤ ꠕꠣꠈꠟꠦ ꠨ ꠇꠡꠐ ꠇꠞꠤ ꠅꠘꠦ [[Special:Userlogin|ꠟꠉ ꠁꠘ]] ꠇꠞꠤꠟꠣꠃꠇꠣ ꠛꠣ [[Special:Userlogin/signup|ꠘꠄꠀ ꠄꠇꠣꠃꠘꠐ ꠛꠣꠘꠣꠃꠇꠣ]] ⁕ ꠁꠈꠣꠘꠅ ꠟꠉꠞ ꠅꠛꠖꠣꠘꠞꠣꠈꠞꠣꠁꠘ꠆ꠔꠦ ꠇꠤꠟꠣꠇꠤꠔꠣ ꠇꠞ꠆ꠞ꠆ꠣ ꠛꠥꠖ ꠙꠣꠅꠣꠁꠀꠖꠤꠛꠅ ⁕ ꠔꠣꠞꠛꠣꠖꠦ ꠨ ꠎꠣꠅ [[Special:Preferences|ꠁꠍꠙꠦꠡꠤꠀꠟ:ꠌꠄꠎꠅ]] (1) ꠀꠞ ꠀꠙꠘꠣꠞ ꠁꠘ꠆ꠐꠣꠞꠚꠦꠁꠡ ꠜꠣꠡꠣ ꠛꠖꠟꠣꠁꠘ (2) ꠀꠞ ꠐꠦꠡ꠆ꠐ ꠃꠁꠇꠤ ꠡꠦꠐꠤꠋꠍ ꠛꠖꠟꠣꠁꠘ ꠪ * ꠙꠉꠦꠇ꠆ꠐ (3) ꠨ ꠎꠦꠝꠟꠣ ꠨ ꠃꠁꠇꠤꠙꠤꠒꠤꠀ <code>Wp/xx</code> ꠅꠞ ꠟꠣꠉꠤ * ꠜꠣꠡꠣ ꠇꠥꠒ (4) ꠨ "xx" <code>Wp/xx</code> ꠅ ==<span id="2"></span>ꠗꠣꠚ 2 ꠪ ꠄꠉꠥ ꠃꠁꠇꠤ ꠈꠥꠟꠣ== * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If you doubt whether your language meets the criteria, you can ask it on [[Incubator:Requests for starting a test]].</span> *: <small><span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If your language is '''in'''valid, it may be deleted. If your language is valid, its content will certainly be kept and all work will be moved to the new wiki once the wiki is created.</span></small> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In the box below, replace "xyz" with your language code. Use an [[w:ISO 639-1]] code, and if it does not exist, use an [[w:ISO 639-3]] code.</span> * Also replace "Wp" (Wikipedia) if it is for another project ("Wt" = Wiktionary, "Wn" = Wikinews, "Wb" = Wikibooks, "Wq" = "Wikiquote", "Wy" = Wikivoyage). <inputbox> type=create default=Wp/xyz </inputbox> ꠃꠙꠞꠞ "Create page" ꠅ ꠇꠤꠟꠤꠇ ꠝꠣꠞꠤꠀ ꠨ ꠀꠞ ꠛꠣꠇ ꠇꠞꠣꠞ ꠚꠞꠝ ꠅꠔꠥꠔ ꠨ "language name in English" ꠛꠖꠟꠣꠁꠀ ꠘꠤꠎ ꠜꠣꠡꠣꠞ ꠘꠣꠝ ꠖꠤꠛꠣ ⁕ ꠀꠞꠅ ꠖꠦꠠꠤ ꠇꠥꠘꠥ ꠔꠂꠔ꠆ꠔ ꠝꠤꠟꠛꠅ [[Special:MyLanguage/Incubator:Policy/Test wiki info page|ꠅꠃ ꠙꠣꠔꠣ]] ⁕ ꠔꠣꠞꠛꠣꠖꠦ ꠙꠣꠔꠣꠁꠈꠣꠘ ꠎꠝꠣ ꠖꠦꠁꠘ ⁕ * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Follow the instructions on the page you just created. You will be asked to create a main page, with the title <kbd>Project/code/Main_Page</kbd>.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">It is recommended to be the same as the MediaWiki message "[[MediaWiki:Mainpage]]" (translatable at [[translatewiki:|Translatewiki.net]]).</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can list the wiki on [[Special:MyLanguage/I:Wikis|Incubator:Wikis]].</span> ==<span id="3"></span>ꠗꠣꠙ 3 ꠪ ꠞꠤꠇꠥꠄꠡ꠆ꠐ ꠎꠝꠣ ꠖꠦꠅꠀ== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can develop a test wiki here without making a request at Meta, but such a request is necessary if you want the wiki to eventually be moved out of the Incubator.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">It is recommended to [[Special:MergeAccount|merge your account]] so you are automatically logged in into all wikis including [[meta:|MetaWiki]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Follow the instructions at the [[meta:Language committee/Handbook (requesters)|handbook for requesters]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Update the Wx/xyz info page here by changing the parameter "meta" to <code>| meta = yes</code></span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">As we already said, the policy to get a Wikimedia subdomain are stricter than to start a test project here. Read the [[m:Special:MyLanguage/Language proposal policy|policy]] carefully.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If the test project meets all formal requirements, it will be marked "verified to be eligible". If the request after a long time is not yet marked so, a requirement is probably missing.</span> ==<span id="4"></span>ꠗꠣꠙ 4 ꠪ ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞꠅ== * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Content work is the most important thing. Write and maintain articles.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">It can sometimes take a long time before your wiki is approved. Don't be discouraged.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Most proposals have a [[m:Requests for new languages|status page]] which easily says what needs to be done before it is approved.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can apply for [[I:Administrators|test wiki adminship]], to take care of your test wiki.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">A member of the [[m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] may propose the approval of your test wiki. If not, and you think your test wiki meets the requirements, you can propose its approval on [[m:Talk:Language committee|their talk page]].</span> ===ꠡꠣꠗꠣꠞꠘ ꠉꠣꠁꠒꠟꠣꠁꠘꠣꠁꠘ=== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">There are a few rules that all Wikimedia projects must follow:</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[:wmf:Terms of use|Terms of use]] apply for all wikis. All pages need to be licensed under [//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License] and [//www.gnu.org/copyleft/fdl.html GNU Free Documentation License]. Please keep in mind not to copy texts from other places which are not licensed this way without asking the author.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikinews projects commonly use [[creativecommons:by/2.5/|Creative Commons Attribution 2.5]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Authors must write from a [[:en:Wikipedia:Neutral point of view|neutral point of view]] (NPOV).</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Orthographic practices - if there is more than one way to spell or write your language, you will need rules about it.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Stylistic conventions - if your language does not have a standardised universal form (the way everybody speaks it to understand each other), you will need to have one or have a rule to tell people which forms or dialects of your language to use. Also, you will need more complex stylistic conventions (for an example, see [[:en:Wikipedia:Manual of style|here]]).</span> ==<span id="5"></span>ꠗꠣꠙ 5 ꠪ ꠟꠇꠣꠟ ꠛꠣꠘꠣꠘꠤ== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The interface needs to be localised into your language. "Localization" includes translating the MediaWiki interface. Translation is one of the requirements before a wiki can be created. You can do this at [[translatewiki:|Translatewiki]]. It is usually done parallel to the work on the test wiki.</span> # <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If you are not yet familiar with translatewiki.net, please follow '''[[translatewiki:Translatewiki.net_languages#Enabling_a_new_language_for_localisation_at_translatewiki.net|the instructions there]]'''.</span> # <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Go to "[[translatewiki:Special:Translate|Special:Translate]]" on translatewiki.net and then start translating:</span> #* <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">While it would be even better to translate the entire interface, for a first project in a language you only need to localise the "[[translatewiki:Special:Translate/core-0-mostused|most used MediaWiki messages]]". These are the messages that are of most importance to our readers.</span> #*: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">''Note: If the interface is not yet available at all in your language — check the drop-down language menu at the top of the page—you will additionally need to translate at least '''13%''' of the [[translatewiki:Special:Translate/core|core MediaWiki messages]] in order to activate the interface in your language. (The "most used" messages count toward the 13%.)''</span> #* <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">For any subsequent project in a language, all the [[translatewiki:Special:Translate/core|core MediaWiki messages]] and the messages of the [[translatewiki:Special:Translate/ext-0-wikimedia-main|main extensions used by the Wikimedia Foundation]] need to be translated. It is expected that the community of the first project has maintained and improved the localisation and consequently it should be no hardship.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You are encouraged to join the [[translatewiki:Language support team|language support team]] for your language, where you can provide information about your language (such as plural rules) or test functionality. If there is any technical problem, such as a lack of input methods or fonts for your language, do not hesitate to contact either through our [[I:Community Portal|community portal]] or on [[translatewiki:Support|translatewiki.net]].</span> ==<span id="6"></span>ꠗꠣꠙ 6 ꠪ ꠎꠦꠛꠟꠣ ꠃꠁꠇꠤ ꠄꠙꠞꠥꠜ ꠅꠁꠎꠤꠛꠅ== ꠎꠥꠖꠤꠘ ꠄꠙꠞꠥꠜ ꠅꠄ ꠔꠦ ꠨ ꠜꠣꠡꠣ ꠇꠝꠤꠐꠤꠄ ꠞꠤꠇꠥꠄꠡ꠆ꠐ ꠇꠞꠛꠣ [[:phabricator:|ꠚꠦꠛꠞꠤꠇꠦꠐꠞꠅ]] ⁕ ꠔꠣꠞꠛꠣꠖꠦ ꠁꠈꠣꠘ ꠒꠦꠜꠦꠟꠙꠣꠞꠦ ꠛꠣꠘꠣꠁꠛꠣꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠛꠣꠞ ꠌꠣꠁꠔꠦ ꠅꠁꠛꠅ ⁕ ꠇꠔꠈꠣꠘ ꠇꠣꠝ ꠀꠉꠥꠀꠁꠟꠅ ꠀꠙꠘꠣꠁꠘ꠆ꠔꠦ ꠅꠘꠅ ꠖꠦꠈꠔꠣ ꠙꠣꠞꠛꠣ [[Incubator:Site creation log]] ⁕ ==<span id="7"></span>ꠗꠣꠙ 7 ꠪ ꠎꠦꠛꠟꠣ ꠃꠁꠇꠤ ꠛꠘꠤꠎꠤꠛꠅ== * ꠕꠣꠝꠂꠘ ⁕ ꠀꠙꠘꠦ ꠢꠄꠔꠅ ꠌꠣꠁꠔ꠆ꠞꠣ ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞꠕꠘꠦ ꠢꠇ꠆ꠇꠟ ꠙꠔꠣꠁꠘ ꠇꠙꠤ ꠇꠞꠤ ꠘꠤꠔꠦꠉꠤ ꠘꠄꠀ ꠃꠁꠇꠤꠅꠉꠥꠔ ꠨ ꠇꠤꠘ꠆ꠔꠥꠇ ꠖꠄꠀ ꠇꠞꠤ ꠁꠔꠣ ꠇꠞꠛꠣꠘꠣ ⁕ * ꠇꠦꠃ ꠡꠛ ꠙꠣꠔꠣꠁꠘ ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠁꠔꠤꠀꠡꠡꠢ [[I:Importing from Incubator|ꠀꠝꠖꠣꠘꠤ ꠇꠞꠛꠣ]] ꠨ ꠀꠞ ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠁꠃꠀꠞꠄꠟꠞ ꠀꠉꠛꠣꠎꠥ ꠍꠣꠠꠣꠃ ⁕ * ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞ ꠕꠘꠦ ꠀꠝꠖꠣꠘꠤ ꠡꠦꠡ ꠅꠁꠟꠦ ꠨ ꠀꠙꠘꠦ ꠡꠛ ꠇꠤꠍꠥ ꠡꠝ꠆ꠙꠣꠖꠘꠣ ꠇꠞꠔꠣ ꠙꠣꠞꠛꠣ ꠨ ꠘꠄꠀ ꠙꠣꠔꠣ ꠛꠣꠘꠣꠁꠔꠣ ꠙꠣꠞꠛꠣ ꠨ ꠘꠄꠀ ꠡꠝ꠆ꠙꠣꠖꠇꠣꠁꠘꠞꠦ ꠖꠣꠅꠀꠔ ꠖꠤꠛꠣ ꠨ ꠀꠞ ꠃꠁꠇꠤꠞ ꠛꠟꠣꠘꠤꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠀꠞ ꠀꠞ ꠇꠣꠝ ꠇꠞꠔꠣ ꠙꠣꠞꠂꠘ ⁕ '''ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞ ꠕꠤꠇꠣ ꠉꠦꠎꠥꠄꠡꠘ ꠝꠣꠘꠤꠃ ꠡꠦꠡ ꠘꠣꠄ ꠨ ꠡꠛꠦ ꠡꠥꠞꠥ ⁕ == ꠀꠞꠅ ꠖꠦꠈꠂꠘ == * [[Incubator:Community Portal]] (ꠇꠥꠘꠥ ꠙꠍ꠆ꠘ ꠨ ꠡꠝꠂꠡ꠆ꠡꠣ ꠨ …) * [[Special:MyLanguage/Help:FAQ|Help:ꠡꠌꠞꠣꠌꠞ ꠙꠍ꠆ꠘꠞ ꠎꠥꠀꠙ]] * [[Special:MyLanguage/Help:Contents|Help:ꠎꠤꠘꠤꠡꠣꠁꠘ]] * [[m:Special:MyLanguage/Small wiki toolkits/Starter kit|ꠢꠥꠞꠥ ꠝꠣꠔꠇꠕꠣꠞ ꠃꠁꠇꠤꠘ ꠀꠞꠝ꠆ꠜ ꠇꠞꠣꠞ ꠎꠤꠘꠤꠡ]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">(lists of technical resources and recommendations)</span> * [[m:Special:MyLanguage/Manual for small and new Wikipedias|ꠢꠥꠞꠥ ꠀꠞ ꠘꠄꠀ ꠃꠁꠇꠤꠙꠤꠒꠤꠀ ꠌꠣꠟꠣꠘꠤꠞ ꠖꠤꠇꠖꠦꠈꠣꠅꠞꠣ]] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[m:List of articles every Wikipedia should have|List of articles every Wikipedia should have]] - A list of articles that are recommended (not required!) for Wikipedia in every language</span> [[Category:Help:(all){{#translation:}}]] nvaxrkycmwha8xoyabj9z2oywu54n4i 7282533 7282531 2026-08-12T21:31:34Z ~2026-44457-11 2698981 Created page with "Wikinews projects commonly use [[creativecommons:by/2.5/|Creative Commons Attribution 2.5]]." 7282533 wikitext text/x-wiki <languages/> ꠎꠦꠞꠣ [//www.wikimedia.org ꠃꠁꠇꠤꠝꠤꠒꠤꠀ] ꠄꠇ ꠘꠄꠀ ꠎꠛꠣꠘꠦ ꠃꠁꠇꠤ ꠙꠣꠔꠣ ꠈꠥꠟꠔꠅ ꠌꠣꠄ ꠨ ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠁ ꠘꠤꠅꠝꠇꠣꠘꠥꠘꠞ ꠙꠣꠔꠣ ⁕ ꠅꠁꠎꠣꠅꠀ ꠃꠁꠇꠤꠘ [[Special:SiteMatrix]] ꠅꠘꠅ ꠖꠦꠈꠇꠣ ( ꠟꠣꠟ ꠞꠋꠉꠣ ꠁꠔꠣꠔ ꠃꠁꠇꠤ ꠘꠣꠁ ) ==<span id="1"></span>ꠗꠣꠙ 1 ꠪ ꠎꠣ ꠖꠞꠇꠣꠞ== * ꠡꠥꠞꠥꠞ ꠀꠉꠦ ꠎꠣꠘꠤ ꠞꠣꠈꠇ꠆ꠇꠣ ꠨ <span style="color:darkred;">''ꠙꠞꠤꠇꠇꠣꠝꠥꠟꠇ ꠃꠁꠇꠤꠕꠘꠦ ꠝꠥꠟ ꠃꠁꠇꠤ ꠔꠣꠁꠀꠞ ꠇꠞꠣꠞ ꠘꠤꠅꠝ ꠛꠃꠔ ꠛꠦꠡꠤ ꠇꠠꠣ''</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Contribute only in '''languages that you actually know'''. Don't write pages by using machine translation, or by copying words from other articles in that language or from dictionaries or textbooks, and so on. If you don't know a language and you want to help it develop, make edits in pages in that language only if you are working directly with people who know that language, but cannot make those edits themselves.</span> * ꠅꠔꠈꠣꠘ ꠘꠤꠌ꠆ꠌꠤꠔ ꠕꠣꠇꠔꠣ ꠅꠁꠛꠣ ꠎꠦ ꠁ ꠃꠁꠇꠤꠔ ꠇꠣꠝꠞ ꠖꠣꠄ '''ꠎꠕꠦꠡꠐ ꠝꠣꠘꠥꠡ''' ꠀꠍꠦ ⁕ * ꠀꠞꠅ ꠘꠤꠌ꠆ꠌꠤꠔ ꠕꠣꠇꠔꠣ ꠅꠁꠛꠣ ꠎꠦ ꠁ ꠝꠣꠔꠞ '''ꠛꠂꠗ ꠝꠣꠔꠇꠕꠣ ꠇꠃꠒ [[Special:MyLanguage/Incubator:ISO 639|ꠀꠁꠄꠍꠅ]]''' {{Wp/syl/ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠉꠘꠣ|639}} ꠀꠍꠦ ⁕ ** [[I:PREFIX|ꠁ ꠝꠣꠔꠞ ꠇꠥꠘꠥ ꠛꠂꠗ ꠝꠣꠔꠈꠕꠣ ꠇꠃꠒ ꠘꠣꠁ]] ** [[I:PREFIX|ꠀꠝꠤ ꠎꠣꠘꠤ ꠘꠣ ꠇꠃꠒ ꠇꠤꠔꠣ]] ꠁꠇꠤꠝꠤꠒꠤꠀꠄ ꠁꠟꠣꠘ ꠇꠥꠘꠥ ꠜꠣꠡꠣ ꠘꠣꠄ ꠃꠙꠜꠣꠡꠣꠞ ꠃꠁꠇꠤ ꠌꠣꠟꠣꠁꠔꠘꠣꠄ ꠎꠦꠐꠣꠞ ꠜꠦꠟꠤꠒ {{Wp/syl/ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠉꠘꠣ|639}} ꠇꠥꠒ ꠘꠣꠁ ꠨ ꠀꠞꠘꠣꠄ ꠇꠥꠘꠥ ꠟꠤꠙꠤ ꠘꠣꠄ ꠡꠂꠟꠤ ꠎꠦꠐꠣ ꠡꠣꠗꠣꠞꠘꠟꠣꠄ ꠛꠛꠀꠞ ꠅꠄꠘꠣ ⁕ ꠀꠙꠘꠦ ꠎꠥꠖꠤꠘ ꠛꠦꠇ꠆ꠔꠤꠉꠔꠅ ꠙꠎꠦꠇ꠆ꠐꠌꠣꠟꠥ ꠇꠞꠔꠣ ꠌꠣꠁꠘ ꠔꠦ ꠖꠦꠈꠂꠘ [[wikia:incubatorplus|ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞ ꠙ꠆ꠟꠣꠍ]] ꠚꠦꠘꠒꠝꠞ ꠝꠣꠎꠦ ⁕ [[File:Incubator-select-preferences.png|thumb|350px|ꠎꠥꠠꠖꠦꠅꠀ]] ===<span id="1a"></span>''ꠞꠦꠎꠤꠡ꠆ꠐꠣꠞꠤ ꠇꠞꠂꠘ ꠀꠞ ꠌꠄꠍ ꠛꠖꠟꠣꠁꠘ''=== ꠀꠙꠘꠦ ꠅꠈꠘꠅ ꠟꠉ ꠁꠘ ꠘꠣ ꠇꠞꠤ ꠕꠣꠈꠟꠦ ꠨ ꠇꠡꠐ ꠇꠞꠤ ꠅꠘꠦ [[Special:Userlogin|ꠟꠉ ꠁꠘ]] ꠇꠞꠤꠟꠣꠃꠇꠣ ꠛꠣ [[Special:Userlogin/signup|ꠘꠄꠀ ꠄꠇꠣꠃꠘꠐ ꠛꠣꠘꠣꠃꠇꠣ]] ⁕ ꠁꠈꠣꠘꠅ ꠟꠉꠞ ꠅꠛꠖꠣꠘꠞꠣꠈꠞꠣꠁꠘ꠆ꠔꠦ ꠇꠤꠟꠣꠇꠤꠔꠣ ꠇꠞ꠆ꠞ꠆ꠣ ꠛꠥꠖ ꠙꠣꠅꠣꠁꠀꠖꠤꠛꠅ ⁕ ꠔꠣꠞꠛꠣꠖꠦ ꠨ ꠎꠣꠅ [[Special:Preferences|ꠁꠍꠙꠦꠡꠤꠀꠟ:ꠌꠄꠎꠅ]] (1) ꠀꠞ ꠀꠙꠘꠣꠞ ꠁꠘ꠆ꠐꠣꠞꠚꠦꠁꠡ ꠜꠣꠡꠣ ꠛꠖꠟꠣꠁꠘ (2) ꠀꠞ ꠐꠦꠡ꠆ꠐ ꠃꠁꠇꠤ ꠡꠦꠐꠤꠋꠍ ꠛꠖꠟꠣꠁꠘ ꠪ * ꠙꠉꠦꠇ꠆ꠐ (3) ꠨ ꠎꠦꠝꠟꠣ ꠨ ꠃꠁꠇꠤꠙꠤꠒꠤꠀ <code>Wp/xx</code> ꠅꠞ ꠟꠣꠉꠤ * ꠜꠣꠡꠣ ꠇꠥꠒ (4) ꠨ "xx" <code>Wp/xx</code> ꠅ ==<span id="2"></span>ꠗꠣꠚ 2 ꠪ ꠄꠉꠥ ꠃꠁꠇꠤ ꠈꠥꠟꠣ== * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If you doubt whether your language meets the criteria, you can ask it on [[Incubator:Requests for starting a test]].</span> *: <small><span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If your language is '''in'''valid, it may be deleted. If your language is valid, its content will certainly be kept and all work will be moved to the new wiki once the wiki is created.</span></small> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">In the box below, replace "xyz" with your language code. Use an [[w:ISO 639-1]] code, and if it does not exist, use an [[w:ISO 639-3]] code.</span> * Also replace "Wp" (Wikipedia) if it is for another project ("Wt" = Wiktionary, "Wn" = Wikinews, "Wb" = Wikibooks, "Wq" = "Wikiquote", "Wy" = Wikivoyage). <inputbox> type=create default=Wp/xyz </inputbox> ꠃꠙꠞꠞ "Create page" ꠅ ꠇꠤꠟꠤꠇ ꠝꠣꠞꠤꠀ ꠨ ꠀꠞ ꠛꠣꠇ ꠇꠞꠣꠞ ꠚꠞꠝ ꠅꠔꠥꠔ ꠨ "language name in English" ꠛꠖꠟꠣꠁꠀ ꠘꠤꠎ ꠜꠣꠡꠣꠞ ꠘꠣꠝ ꠖꠤꠛꠣ ⁕ ꠀꠞꠅ ꠖꠦꠠꠤ ꠇꠥꠘꠥ ꠔꠂꠔ꠆ꠔ ꠝꠤꠟꠛꠅ [[Special:MyLanguage/Incubator:Policy/Test wiki info page|ꠅꠃ ꠙꠣꠔꠣ]] ⁕ ꠔꠣꠞꠛꠣꠖꠦ ꠙꠣꠔꠣꠁꠈꠣꠘ ꠎꠝꠣ ꠖꠦꠁꠘ ⁕ * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Follow the instructions on the page you just created. You will be asked to create a main page, with the title <kbd>Project/code/Main_Page</kbd>.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">It is recommended to be the same as the MediaWiki message "[[MediaWiki:Mainpage]]" (translatable at [[translatewiki:|Translatewiki.net]]).</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can list the wiki on [[Special:MyLanguage/I:Wikis|Incubator:Wikis]].</span> ==<span id="3"></span>ꠗꠣꠙ 3 ꠪ ꠞꠤꠇꠥꠄꠡ꠆ꠐ ꠎꠝꠣ ꠖꠦꠅꠀ== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can develop a test wiki here without making a request at Meta, but such a request is necessary if you want the wiki to eventually be moved out of the Incubator.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">It is recommended to [[Special:MergeAccount|merge your account]] so you are automatically logged in into all wikis including [[meta:|MetaWiki]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Follow the instructions at the [[meta:Language committee/Handbook (requesters)|handbook for requesters]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Update the Wx/xyz info page here by changing the parameter "meta" to <code>| meta = yes</code></span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">As we already said, the policy to get a Wikimedia subdomain are stricter than to start a test project here. Read the [[m:Special:MyLanguage/Language proposal policy|policy]] carefully.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If the test project meets all formal requirements, it will be marked "verified to be eligible". If the request after a long time is not yet marked so, a requirement is probably missing.</span> ==<span id="4"></span>ꠗꠣꠙ 4 ꠪ ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞꠅ== * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Content work is the most important thing. Write and maintain articles.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">It can sometimes take a long time before your wiki is approved. Don't be discouraged.</span> ** <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Most proposals have a [[m:Requests for new languages|status page]] which easily says what needs to be done before it is approved.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can apply for [[I:Administrators|test wiki adminship]], to take care of your test wiki.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">A member of the [[m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] may propose the approval of your test wiki. If not, and you think your test wiki meets the requirements, you can propose its approval on [[m:Talk:Language committee|their talk page]].</span> ===ꠡꠣꠗꠣꠞꠘ ꠉꠣꠁꠒꠟꠣꠁꠘꠣꠁꠘ=== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">There are a few rules that all Wikimedia projects must follow:</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[:wmf:Terms of use|Terms of use]] apply for all wikis. All pages need to be licensed under [//creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License] and [//www.gnu.org/copyleft/fdl.html GNU Free Documentation License]. Please keep in mind not to copy texts from other places which are not licensed this way without asking the author.</span> ** Wikinews projects commonly use [[creativecommons:by/2.5/|Creative Commons Attribution 2.5]]. * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Authors must write from a [[:en:Wikipedia:Neutral point of view|neutral point of view]] (NPOV).</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Orthographic practices - if there is more than one way to spell or write your language, you will need rules about it.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Stylistic conventions - if your language does not have a standardised universal form (the way everybody speaks it to understand each other), you will need to have one or have a rule to tell people which forms or dialects of your language to use. Also, you will need more complex stylistic conventions (for an example, see [[:en:Wikipedia:Manual of style|here]]).</span> ==<span id="5"></span>ꠗꠣꠙ 5 ꠪ ꠟꠇꠣꠟ ꠛꠣꠘꠣꠘꠤ== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The interface needs to be localised into your language. "Localization" includes translating the MediaWiki interface. Translation is one of the requirements before a wiki can be created. You can do this at [[translatewiki:|Translatewiki]]. It is usually done parallel to the work on the test wiki.</span> # <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If you are not yet familiar with translatewiki.net, please follow '''[[translatewiki:Translatewiki.net_languages#Enabling_a_new_language_for_localisation_at_translatewiki.net|the instructions there]]'''.</span> # <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Go to "[[translatewiki:Special:Translate|Special:Translate]]" on translatewiki.net and then start translating:</span> #* <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">While it would be even better to translate the entire interface, for a first project in a language you only need to localise the "[[translatewiki:Special:Translate/core-0-mostused|most used MediaWiki messages]]". These are the messages that are of most importance to our readers.</span> #*: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">''Note: If the interface is not yet available at all in your language — check the drop-down language menu at the top of the page—you will additionally need to translate at least '''13%''' of the [[translatewiki:Special:Translate/core|core MediaWiki messages]] in order to activate the interface in your language. (The "most used" messages count toward the 13%.)''</span> #* <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">For any subsequent project in a language, all the [[translatewiki:Special:Translate/core|core MediaWiki messages]] and the messages of the [[translatewiki:Special:Translate/ext-0-wikimedia-main|main extensions used by the Wikimedia Foundation]] need to be translated. It is expected that the community of the first project has maintained and improved the localisation and consequently it should be no hardship.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You are encouraged to join the [[translatewiki:Language support team|language support team]] for your language, where you can provide information about your language (such as plural rules) or test functionality. If there is any technical problem, such as a lack of input methods or fonts for your language, do not hesitate to contact either through our [[I:Community Portal|community portal]] or on [[translatewiki:Support|translatewiki.net]].</span> ==<span id="6"></span>ꠗꠣꠙ 6 ꠪ ꠎꠦꠛꠟꠣ ꠃꠁꠇꠤ ꠄꠙꠞꠥꠜ ꠅꠁꠎꠤꠛꠅ== ꠎꠥꠖꠤꠘ ꠄꠙꠞꠥꠜ ꠅꠄ ꠔꠦ ꠨ ꠜꠣꠡꠣ ꠇꠝꠤꠐꠤꠄ ꠞꠤꠇꠥꠄꠡ꠆ꠐ ꠇꠞꠛꠣ [[:phabricator:|ꠚꠦꠛꠞꠤꠇꠦꠐꠞꠅ]] ⁕ ꠔꠣꠞꠛꠣꠖꠦ ꠁꠈꠣꠘ ꠒꠦꠜꠦꠟꠙꠣꠞꠦ ꠛꠣꠘꠣꠁꠛꠣꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠛꠣꠞ ꠌꠣꠁꠔꠦ ꠅꠁꠛꠅ ⁕ ꠇꠔꠈꠣꠘ ꠇꠣꠝ ꠀꠉꠥꠀꠁꠟꠅ ꠀꠙꠘꠣꠁꠘ꠆ꠔꠦ ꠅꠘꠅ ꠖꠦꠈꠔꠣ ꠙꠣꠞꠛꠣ [[Incubator:Site creation log]] ⁕ ==<span id="7"></span>ꠗꠣꠙ 7 ꠪ ꠎꠦꠛꠟꠣ ꠃꠁꠇꠤ ꠛꠘꠤꠎꠤꠛꠅ== * ꠕꠣꠝꠂꠘ ⁕ ꠀꠙꠘꠦ ꠢꠄꠔꠅ ꠌꠣꠁꠔ꠆ꠞꠣ ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞꠕꠘꠦ ꠢꠇ꠆ꠇꠟ ꠙꠔꠣꠁꠘ ꠇꠙꠤ ꠇꠞꠤ ꠘꠤꠔꠦꠉꠤ ꠘꠄꠀ ꠃꠁꠇꠤꠅꠉꠥꠔ ꠨ ꠇꠤꠘ꠆ꠔꠥꠇ ꠖꠄꠀ ꠇꠞꠤ ꠁꠔꠣ ꠇꠞꠛꠣꠘꠣ ⁕ * ꠇꠦꠃ ꠡꠛ ꠙꠣꠔꠣꠁꠘ ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠁꠔꠤꠀꠡꠡꠢ [[I:Importing from Incubator|ꠀꠝꠖꠣꠘꠤ ꠇꠞꠛꠣ]] ꠨ ꠀꠞ ꠔꠣꠞꠣꠞ ꠁꠃꠀꠞꠄꠟꠞ ꠀꠉꠛꠣꠎꠥ ꠍꠣꠠꠣꠃ ⁕ * ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞ ꠕꠘꠦ ꠀꠝꠖꠣꠘꠤ ꠡꠦꠡ ꠅꠁꠟꠦ ꠨ ꠀꠙꠘꠦ ꠡꠛ ꠇꠤꠍꠥ ꠡꠝ꠆ꠙꠣꠖꠘꠣ ꠇꠞꠔꠣ ꠙꠣꠞꠛꠣ ꠨ ꠘꠄꠀ ꠙꠣꠔꠣ ꠛꠣꠘꠣꠁꠔꠣ ꠙꠣꠞꠛꠣ ꠨ ꠘꠄꠀ ꠡꠝ꠆ꠙꠣꠖꠇꠣꠁꠘꠞꠦ ꠖꠣꠅꠀꠔ ꠖꠤꠛꠣ ꠨ ꠀꠞ ꠃꠁꠇꠤꠞ ꠛꠟꠣꠘꠤꠞ ꠟꠣꠉꠤ ꠀꠞ ꠀꠞ ꠇꠣꠝ ꠇꠞꠔꠣ ꠙꠣꠞꠂꠘ ⁕ '''ꠁꠘꠇꠤꠃꠛꠦꠐꠞ ꠕꠤꠇꠣ ꠉꠦꠎꠥꠄꠡꠘ ꠝꠣꠘꠤꠃ ꠡꠦꠡ ꠘꠣꠄ ꠨ ꠡꠛꠦ ꠡꠥꠞꠥ ⁕ == ꠀꠞꠅ ꠖꠦꠈꠂꠘ == * [[Incubator:Community Portal]] (ꠇꠥꠘꠥ ꠙꠍ꠆ꠘ ꠨ ꠡꠝꠂꠡ꠆ꠡꠣ ꠨ …) * [[Special:MyLanguage/Help:FAQ|Help:ꠡꠌꠞꠣꠌꠞ ꠙꠍ꠆ꠘꠞ ꠎꠥꠀꠙ]] * [[Special:MyLanguage/Help:Contents|Help:ꠎꠤꠘꠤꠡꠣꠁꠘ]] * [[m:Special:MyLanguage/Small wiki toolkits/Starter kit|ꠢꠥꠞꠥ ꠝꠣꠔꠇꠕꠣꠞ ꠃꠁꠇꠤꠘ ꠀꠞꠝ꠆ꠜ ꠇꠞꠣꠞ ꠎꠤꠘꠤꠡ]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">(lists of technical resources and recommendations)</span> * [[m:Special:MyLanguage/Manual for small and new Wikipedias|ꠢꠥꠞꠥ ꠀꠞ ꠘꠄꠀ ꠃꠁꠇꠤꠙꠤꠒꠤꠀ ꠌꠣꠟꠣꠘꠤꠞ ꠖꠤꠇꠖꠦꠈꠣꠅꠞꠣ]] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[m:List of articles every Wikipedia should have|List of articles every Wikipedia should have]] - A list of articles that are recommended (not required!) for Wikipedia in every language</span> [[Category:Help:(all){{#translation:}}]] ki4zh30cc2sdusl0i3tspfw2n9msf8c 0 3382048 7282329 6462752 2026-08-12T16:39:17Z Slaia 2553861 menambah isi 7282329 wikitext text/x-wiki == Hana wa lafotöi ia amabu'ula li si föföna ba si bohou? == Sura Ni'amoni'ö no te'owuloi tobali dombua buku sebua: Amabu'ulali Siföföna (ASF) ba Amabu'ulali Sibohou (ASB). Bakha ba ASF te'owuloi fefu Zura Ni'amoni'ö ndra niha Yahudi, nisura fatua lö tumbu Yesu. Sura Ni'amoni'ö andre nibaso Yesu samösa. Duma-dumania itutunö khöda Luka 4:14-30 wa samuza ma'ökhö me möi Yesu ba nomo Lowalangi, ibaso khö niha sato zura Yes 61:1-3. Aefa wa'amate ba femaoso Yesu, me labörögö ira solo'ö khönia wangowuloi fefu nidunö-dunö sanandrösa ba wa'auri awö halöŵö nifalua Yesu. Öfa mbuku angowuloa andre si toröi khöda irugi ma'ökhö lafotöi Turia Somuso Dödö nisura Matai'o, Mareko, Luka ba Yohane. Aefa da'ö lanönö ba da'ö ngawalö zura nifa'ohe'ö Waulo ba ira nifahaö Yesu tanöbö'ö. Fefu zura andre te'osambua'ö tobali buku Amabu'ulali Sibohou. Heŵa'ae latötöi ia amabu'ula li si föföna ba si bohou, tenga eluahania wa lö moguna sa'ae Gamabu'ulali Siföföna. Töi andre eluahania ha wa da'ö si föföna tesura ba te'owuloi. Ngawalö zura tanöbö'ö tesura ba te'owuloi ia furinia. Amabu'ulali Siföföna no hikaya wefao-fao Lowalangi khö ndraono Gizara'eli. Amabu'ulali Sibohou manutunö waö-waö wa'auri ba famahaö Yesu awö waö-waö wa'amuzaewe Injil ba gotalua ndra niha Keriso si föföna, si tobali dane-dane wamati niha Keriso. == Hana wa so gamaehuta Zura Ni'amoni'ö ba Gereja Protestan ba ba Gereja Katolik? == Sura Ni'amoni'ö ni'oguna'ö bakha ba Gereja Katolik ba ba Gereja Protestan no fabö'ö, ba hiza tenga fabö'ö nösinia, ba hiza fabö'ö wa'oya zura si so bakha khönia. Na so gamaehuta wehede bakha ba Zura Ni'amoni'ö ni'oguna'öra, da'ö ha ''börö wo'ali ya'ia ba li khöda''. Amabu'ulali Sibohou no tesura ba li Yunani, ba moroi ba li Yunani andre te'ali ia ba li bö'ö simane li Indonesia ma zui li Niha. Ba börö me famo'eluaha sambua fehede tola fabö'ö-bö'ö, andrö wa itaria fabö'ö wamo'eluaha bakha ba Zura Ni'amoni'ö ni'oguna'ö Gereja Katolik moroi ba ni'oguna'ö Gereja Protestan. Alua göi zimane na ta'ali sambua zura moroi ba li Indonesia lumalö ba li Niha! Andrö na so zi fabö'ö wamo'eluaha, lafaigi zura asli ba li Yunani/Ibrani. Simanö göi na so zambö aboto ba dödöda ba teks si no i'ali H. Sundermann. Tola tafaigi hewisa tesura ia ba li Yunani/Ibrani, ba ta'atulö'ö ia. ''Taromali Lowalangi lö tebulö, ba hiza fanura ba ba fangali ya'ia tola mo'amböta ba börö da'ö tola tebulö''. Amaehuta sindruhu ba gotalua Zura Ni'amoni'ö ni'oguna'ö ba Gereja Protestan ba ba Gereja Katolik ya'ia da'ö '''fa'oya zura''' si so bakha. So ösa Zura Ni'amoni'ö nifaogö bakha Zura Ni'amoni'ö Gereja Katolik/Gereja Ortodoks/Agama Yahudi si lö mufaogö ba Zura Ni'amoni'ö Gereja Protestan. Sura andre ya'ia da'ö Tobit, Yudit, Sura Wa'atua-tua, Sirakh (''Ecclesiasticus''), Baruch ba onönöta zura Ester (Gesiteria) ba Daniel (Dani'eli). Fefu mbuku andre lafotöi ia '''Deuterokanonika'''. No oi so mbuku andre bakha ba Zura Ni'amoni'ö föna wa'atohare Gereja Protestan, bahiza börö me so bakha khönia nösi si lö faudu ba teologia nigohinia, iheta oi zura andre moroi ba gangolifa Zura Ni'amoni'ö Martin Luther (1483 – 1546), samörögö nifotöi Reformasi Protestan. Ba fefu zolohi khö Luther la'o'ö manö ngawua zura si no i'oroi'ö Luther andrö. == Hadia nifotöi Tanö Ni'amoni'ö andrö? == == Hadia so nasa ndraono Gizeraeli irugi ma'ökhö? == ''Talifusömi: [[w:nia:Sangoguna:Slaia|Sirus Laia]]''<br> ''Molo'ö fa'atumbu moroi ba [[w:nia:Koendrafö|Lölömatua]]'',<br> ''molo'ö fekoli moroi ba [[w:London|London]], Inggris.'' == Umbu == <references /> <!-- BÖI BUNU! RÖI TOU DA'A ENA'Ö TOLA LASÖNDRA WE'AMÖI BA GOLAYAMA TOME --> {{Wb/nia/Fanolo}} [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Tanö Ni'amoni'ö]] [[Category:Wb/nia/Sura Ni'amoni'ö]] 2lp73v126ipgx68gyzrqmlgoq0wrrcu 10 3486956 7282514 7272279 2026-08-12T19:47:35Z Пан Хаунд 2 2597454 Reverted edits by [[Special:Contributions/Пан Хаунд 2|Пан Хаунд 2]] ([[User talk:Пан Хаунд 2|talk]]) to last revision by [[User:Пан Хаунд|Пан Хаунд]] 6270908 wikitext text/x-wiki <!-- This is transcluded into all these templates' /doc pages to save time. --><div style="float: right; padding: 0 1em;">{{wy/syl/Navbar|Text color templates see also|plain=y}}</div> {| class="wikitable" ! template code !! width="150px" | color palette |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Aqua}} || style="background: #00FFFF;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Azure}} || style="background: #0080FF;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Black}} || style="background: #000000;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Blue}} || style="background: #0000FF;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Brown}} || style="background: #964B00;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Burgundy}} || style="background: #800020;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Cyan}} || style="background: #00CCCC;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Dark red}} || style="background: #8B0000;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Fuchsia}} || style="background: #FF00FF;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Gold (color)}} || style="background: #FFD700;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Gray}} or {{Wy/syl/Tl|Grey}} || style="background: #808080;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Green}} || style="background: #008000;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Verdyre}} || style="background: #789922;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Lime}} || style="background: #00FF00;" | |- | {{Wy/syl/Tl|Wy/syl/Link blue}} || style="background: #0645AD;" | |- | printer's {{Wy/syl/tl|magenta}} || style="background: #FF0090;" | |- | {{Wy/syl/tl|maroon}} || style="background: #800000;" | |- | {{Wy/syl/tl|navy (color)}} || style="background: #000080;" | |- | {{Wy/syl/tl|olive}} || style="background: #808000;" | |- | {{Wy/syl/tl|orange}} || style="background: #FFA500;" | |- | hot {{Wy/syl/tl|pink}} || style="background: #FF69B4;" | |- | {{Wy/syl/tl|purple}} || style="background: #800080;" | |- | {{Wy/syl/tl|red}} || style="background: #FF0000;" | |- | {{Wy/syl/tl|silver (color)}} || style="background: #C0C0C0;" | |- | {{Wy/syl/tl|teal}} || style="background: #008080;" | |- | {{Wy/syl/tl|white}} || style="background: #FFFFFF;" | |- | {{Wy/syl/tl|yellow}} || style="background: #FFFF00;" | |} dmqh214qrl6z20wz1nymds1ngmdyx8l 0 3497375 7282540 7251107 2026-08-12T22:06:40Z Hafsatulkhair 2603474 7282540 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q62059920}} '''Babagana Umara Zulum CON'''<ref>https://www.bbc.com/hausa/live/labarai-63087685</ref>( ji yabiyenyi 25 ar hiya kuwa fa 1969) naja professor bana politician a dar ja governor nu Borno state ar fa 2019 akidi [[Wp/mrt/All Progressive Congress|All Progressive Congress]] (APC)<ref>https://punchng.com/breaking-apc-wins-borno-gov-poll-with-1-175-440-votes/</ref><ref>https://www.dailytrust.com.ng/just-in-zulum-wins-borno-governorship-election.html</ref><ref>https://guardian.ng/tag/babagana-umara-zulum/</ref> ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] 0vpq1rsqrjx7wtjinki33nrg39bpxtr 0 3509585 7282526 7279013 2026-08-12T20:50:28Z Umar Asiya 2590172 /* Wa teŋ-gbangɔ berihung */ 7282526 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. It is typically held in late September. The Dumba festival is another annual event celebrated in the town. It is usually celebrated in the month of September or October. === Cuisine === Main article: Ghanaian cuisine == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] bcwy7cxwz6tdbz76yuk1j5m993b3897 0 3509771 7282546 7253351 2026-08-12T22:14:04Z Hafsatulkhair 2603474 /* Ndar dunyar mdu aga mtə */ 7282546 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q22007209}} Chuma Nwokolo (nji yanyi fa 1963) ndgyà Nigerian lawyer, writer<ref>http://www.sabinews.com/all-news/chuma-nwokolo-takes-terra-kulture/''Sabi News''. 12 June 2014.</ref>and publisher.<ref>https://web.archive.org/web/20070208110639/http://www.ashmolean.org/cnwokolo/</ref> ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q22007209}} kalp6a3e1ssweyg2jj5zm6q9fddy20j 0 3521684 7282541 6686157 2026-08-12T22:07:23Z Hafsatulkhair 2603474 7282541 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q4849691}} '''Bala Abdulkadir Mohammed''' (nji yanyi 5 kumo fa 1958) ndgyajo ih siyasa ndra da aga governor ni Bauchi State tun 2019. najan daga governor ni Bauchi State, najan minister ni Federal Capital Territory hearo 2010 ando 2015, ba Senator ni Bauchi South hearo 2007 ando 2010. najan ranking member ni Peoples Democratic Party. [[Category:Wp/mrt]] == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== {{INTERWIKI|Q4849691}} qfs66a7mrlg2qrncvyxielpnn4n3btt 3 3533257 7283255 6450046 2026-08-13T09:44:23Z Revibot 1236611 Bot: Fixing double redirect from [[User talk:EF5]] to [[User talk:Eoline]] 7283255 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Eoline]] i05mmgmexs3m0ah1e4n5r8cke3xbb33 0 3549901 7282565 6695521 2026-08-12T22:27:46Z Hafsatulkhair 2603474 /* Projects */ 7282565 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q84299127}} '''Mahdi Aliyu Mohammed Gusau''' (nji yanyi 5 hya kupou sudan fa 1981) ndgya kra jo ih siyasa ba lawyer, a darja aga deputy governor ni [[Wp/mrt/Zamfara State|Zamfara State]] hearo 2019 har njidzugwa sa blaryi or 2022. najan Presidential Campaign Chairman fa 2023 election. Najan zir General [[Wp/mrt/Aliyu Mohammed Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]] ndra najan former [[Wp/mrt/Minister of Defence|Minister of Defence]], Chief of Army Staff]] and [[Wp/mrt/National Security Adviser|National Security Adviser]] of Nigeria. ==Ndar dunyar mdu aga mtə== ==Ndar siyasar mdu== === Impeachment and reinstatement === == Awards and recognition === == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q84299127}} fp8rb3hr8hd601iiaf8nil7mu1tqr3r 7282566 7282565 2026-08-12T22:28:00Z Hafsatulkhair 2603474 /* Awards and recognition = */ 7282566 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q84299127}} '''Mahdi Aliyu Mohammed Gusau''' (nji yanyi 5 hya kupou sudan fa 1981) ndgya kra jo ih siyasa ba lawyer, a darja aga deputy governor ni [[Wp/mrt/Zamfara State|Zamfara State]] hearo 2019 har njidzugwa sa blaryi or 2022. najan Presidential Campaign Chairman fa 2023 election. Najan zir General [[Wp/mrt/Aliyu Mohammed Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]] ndra najan former [[Wp/mrt/Minister of Defence|Minister of Defence]], Chief of Army Staff]] and [[Wp/mrt/National Security Adviser|National Security Adviser]] of Nigeria. ==Ndar dunyar mdu aga mtə== ==Ndar siyasar mdu== === Impeachment and reinstatement === == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q84299127}} p02n5dogs3cnkqimw916j0txij1343q 7282567 7282566 2026-08-12T22:28:16Z Hafsatulkhair 2603474 /* Impeachment and reinstatement */ 7282567 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q84299127}} '''Mahdi Aliyu Mohammed Gusau''' (nji yanyi 5 hya kupou sudan fa 1981) ndgya kra jo ih siyasa ba lawyer, a darja aga deputy governor ni [[Wp/mrt/Zamfara State|Zamfara State]] hearo 2019 har njidzugwa sa blaryi or 2022. najan Presidential Campaign Chairman fa 2023 election. Najan zir General [[Wp/mrt/Aliyu Mohammed Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]] ndra najan former [[Wp/mrt/Minister of Defence|Minister of Defence]], Chief of Army Staff]] and [[Wp/mrt/National Security Adviser|National Security Adviser]] of Nigeria. ==Ndar dunyar mdu aga mtə== ==Ndar siyasar mdu== == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q84299127}} gtw092tzpp6s3tl97ephvnottin7bjh 7282569 7282567 2026-08-12T22:28:30Z Hafsatulkhair 2603474 /* Ndar siyasar mdu */ 7282569 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q84299127}} '''Mahdi Aliyu Mohammed Gusau''' (nji yanyi 5 hya kupou sudan fa 1981) ndgya kra jo ih siyasa ba lawyer, a darja aga deputy governor ni [[Wp/mrt/Zamfara State|Zamfara State]] hearo 2019 har njidzugwa sa blaryi or 2022. najan Presidential Campaign Chairman fa 2023 election. Najan zir General [[Wp/mrt/Aliyu Mohammed Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]] ndra najan former [[Wp/mrt/Minister of Defence|Minister of Defence]], Chief of Army Staff]] and [[Wp/mrt/National Security Adviser|National Security Adviser]] of Nigeria. ==Ndar dunyar mdu aga mtə== == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q84299127}} fj1gvufamhm4u15da0me1hhvdvnk2hn 7282572 7282569 2026-08-12T22:28:44Z Hafsatulkhair 2603474 /* Ndar dunyar mdu aga mtə */ 7282572 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q84299127}} '''Mahdi Aliyu Mohammed Gusau''' (nji yanyi 5 hya kupou sudan fa 1981) ndgya kra jo ih siyasa ba lawyer, a darja aga deputy governor ni [[Wp/mrt/Zamfara State|Zamfara State]] hearo 2019 har njidzugwa sa blaryi or 2022. najan Presidential Campaign Chairman fa 2023 election. Najan zir General [[Wp/mrt/Aliyu Mohammed Gusau|Aliyu Mohammed Gusau]] ndra najan former [[Wp/mrt/Minister of Defence|Minister of Defence]], Chief of Army Staff]] and [[Wp/mrt/National Security Adviser|National Security Adviser]] of Nigeria. == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q84299127}} c2glj190fuxrpsswuld27o1lphl6sn6 4 3550788 7282465 7278838 2026-08-12T17:54:52Z Пан Хаунд 2 2597454 7282465 wikitext text/x-wiki {{Notice|Please add your Wikibooks projects to the list, if it hasn't already added.}} == List of Wikibooks projects (Wb/xyz) open in the Incubator == <small> Last update of the page: 17/08/2026. The page number count for each project is automatic (''use the purge button regularly to refresh the display'').</small> {| class="wikitable sortable" ! Project ! Code ! English name ! Number of articles ! Starting date ! Status ! Actions taken |- ||Wikibooks||ab||Abkhazian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/ab|{{PAGESINCATEGORY:wb/ab}}]] ||2023-02 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||ain||Ainu||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/ain|{{PAGESINCATEGORY:wb/ain}}]] ||2022-10 || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||am||Amharic||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/am|{{PAGESINCATEGORY:wb/am}}]] ||2021-05|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||as||Assamese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/as|{{PAGESINCATEGORY:wb/as}}]] ||2004-11|| Active 2021-08 || |- ||Wikibooks||ary||Moroccan Arabic||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/ary|{{PAGESINCATEGORY:wb/ary}}]] ||?-04|| style="background-color: grey;" |Never been active since creation.|| |- ||Wikibooks||ast||Asturian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/ast|{{PAGESINCATEGORY:wb/ast}}]] ||2004-11|| style="background-color: grey;" | Imported to Incubator. Never been active since creation. || |- ||Wikibooks||bcl||Central Bikol||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/bcl/|{{PAGESINCATEGORY:wb/bcl}}]] ||2021|| style="background-color: yellow;" | Was active from 2024-06 to 2024-11, for 6 months|| |- ||Wikibooks||bew||Betawi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/bew|{{PAGESINCATEGORY:wb/bew}}]] ||2025-04||style="background-color: yellow;" |Active during 2025-05 to 2025-07, and then re-active since 2025-09 || |- ||Wikibooks||bhi||Bhilali||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/bhi|{{PAGESINCATEGORY:wb/bhi}}]] ||2024-02||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||bug||Buginese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/bug|{{PAGESINCATEGORY:wb/bug}}]] ||2025|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. || |- ||Wikibooks||ckb||Central Kurdish||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/ckb|{{PAGESINCATEGORY:wb/ckb}}]] ||2020||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||ddo||Tsez||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/ddo|{{PAGESINCATEGORY:wb/ddo}}]] ||2025-01||style="background-color: grey;" | Never been active since creation| |- ||Wikibooks||diq||Zazaki||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/diq|{{PAGESINCATEGORY:wb/diq}}]] ||2011-08|| Inactive since 2012|| |- ||Wikibooks||fmp||Fe'fe||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/fmp/|{{PAGESINCATEGORY:wb/fmp}}]] ||2017-04|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||fur||Friulian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/fur/|{{PAGESINCATEGORY:wb/fur}}]] ||2024-08||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||gom||Goan Konkani||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/gom|{{PAGESINCATEGORY:Wb/gom}}]] || 2024-04|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||lki||Laki||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/lki|{{PAGESINCATEGORY:wb/lki}}]] ||2015-09||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||mni||Manipuri||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/mni|{{PAGESINCATEGORY:wb/mni}}]] ||2018-08||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||glk||Gilaki||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/glk|{{PAGESINCATEGORY:wb/glk}}]] || ?||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||mnw||Mon||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/mnw|{{PAGESINCATEGORY:wb/mnw}}]] ||2021-03||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||mos||Mossi||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/mos|{{PAGESINCATEGORY:wb/mos}}]] || 2023-||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||nan||Min Nan Chinese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/nan|{{PAGESINCATEGORY:wb/nan}}]] ||2005-01||style="background-color: grey;" | Imported to Incubator. Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||nia||Nias||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/nia/|{{PAGESINCATEGORY:wb/nia}}]] ||2021-01 || Recently active || |- ||Wikibooks||om||Oromo||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/om|{{PAGESINCATEGORY:wb/om}}]] ||2023-03|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. || |- ||Wikibooks||or||Odia||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/or/|{{PAGESINCATEGORY:wb/or}}]] ||2011-09 || Recently active || |- ||Wikibooks||os||Ossetian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/os/|{{PAGESINCATEGORY:wb/os}}]] ||2011-11|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. || |- ||Wikibooks||pag||Pangasinan||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/pag|{{PAGESINCATEGORY:wb/pag}}]] ||2023-04||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||pcd||Picard||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/pcd|{{PAGESINCATEGORY:wb/pcd}}]] ||2014-02 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||ps||Pashto||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/ps/|{{PAGESINCATEGORY:wb/ps}}]] ||2004-09|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. ||Imported to Incubator. |- ||Wikibooks||qwh||Quechua||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/qwh|{{PAGESINCATEGORY:wb/qwh}}]] ||2017-08 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||rkt||Rangpuri||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/rkt/|{{PAGESINCATEGORY:wb/rkt}}]] ||2024|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. |- ||Wikibooks||rw||Kinyarwanda ||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/rw|{{PAGESINCATEGORY:wb/rw}}]] ||2025-||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||sah||Yakut ||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/sah|{{PAGESINCATEGORY:wb/sah}}]] ||2025 -||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||se|| Northern Sami||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/se|{{PAGESINCATEGORY:wb/se}}]] ||2009-01||style="background-color: grey;" | Imported to Incubator. Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||skr||Saraiki ||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/skr|{{PAGESINCATEGORY:wb/skr}}]] || 2013-10 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||so||Somali||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/so|{{PAGESINCATEGORY:wb/so}}]]||2007-08 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||sn||Shona||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/sn|{{PAGESINCATEGORY:wb/sn}}]] || 2015-12|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||su||Sundanese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/su|{{PAGESINCATEGORY:wb/su}}]]|| 2024|| Active?|| |- ||Wikibooks||syl||Sylheti||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/syl/|{{PAGESINCATEGORY:wb/syl}}]] ||2022-07 || style="background-color: yellow;" | Was active from 2023-05 to 2024-05, for 13 months|| No action has been taken by Langcom. |- ||Wikibooks||tw||Twi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/tw|{{PAGESINCATEGORY:wb/tw}}]] ||2008-08|| style="background-color: grey;" | Imported to Incubator. Never been active since creation.|| |- ||Wikibooks||vai||Vai||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/vai|{{PAGESINCATEGORY:wb/vai}}]] || 2025-02||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||wal||Wollayta||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/wal|{{PAGESINCATEGORY:wb/wal}}]] ||2024 || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||wuu||Wuu||align="right"|[[Special:Prefixindex/wb/wuu|{{PAGESINCATEGORY:wb/wuu}}]] || 2014-01||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||war||Waray||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/war|{{PAGESINCATEGORY:wb/war}}]] ||2020-04 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikibooks||yue||Cantonese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wb/yue|{{PAGESINCATEGORY:wb/yue}}]] ||2008-09|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |} * Template: [[Template:Tests/wb]] == See also == * [[Incubator:Wikipedia projects]] * [[Incubator:Wiktionary projects]] * [[Incubator:Wikinews projects]] * [[Incubator:Wikiquote projects]] * [[Incubator:Wikivoyage projects]] [[Category:Incubator:Projects]] fk86pgajfmybdkvc08do1p20ewt3l9i 0 3554711 7282563 6686745 2026-08-12T22:27:05Z Hafsatulkhair 2603474 /* Background */ 7282563 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q16105433}} '''Magaji Muhammed''' (31 hya kupou sudan 1940 – hya fudo 2017) <ref>https://web.archive.org/web/20210227205649/http://katsinapost.com.ng/2017/04/14/breaking-ambassador-magaji-muhammed-dies-at-the-age-of-77/''Katsina Post''. 14 fudo 2017. Retrieved 2018-03-03.</ref><ref>Saddiq, Mustapha (2017-04-15).https://hausa.naija.ng/1099628-wani-babban-jigo-a-gwamnatin-obasanjo-ya-rasu.html#1099628<nowiki/>.''Naija.ng - Nigeria news.'' (in Hausa). Retrieved 2018-03-03.</ref>darja dugalu ni [[Wp/mrt/Nigerian|Nigerian]] Federal Ministry of Internal Affairs a shilo kwa 2006, ji dzugwa resigned aga ja thunga gubernatorial ambition, kuma baji simiya ara [[Wp/mrt/Oluyemi Adeniji|Oluyemi Adeniji]]. Ba kuma asa darja aga Minister ni Industries. == Obadanjo government == == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q16105433}} myp3stu2ljp5r0crh3z1mkwsj210ed2 7282564 7282563 2026-08-12T22:27:18Z Hafsatulkhair 2603474 /* Obadanjo government */ 7282564 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q16105433}} '''Magaji Muhammed''' (31 hya kupou sudan 1940 – hya fudo 2017) <ref>https://web.archive.org/web/20210227205649/http://katsinapost.com.ng/2017/04/14/breaking-ambassador-magaji-muhammed-dies-at-the-age-of-77/''Katsina Post''. 14 fudo 2017. Retrieved 2018-03-03.</ref><ref>Saddiq, Mustapha (2017-04-15).https://hausa.naija.ng/1099628-wani-babban-jigo-a-gwamnatin-obasanjo-ya-rasu.html#1099628<nowiki/>.''Naija.ng - Nigeria news.'' (in Hausa). Retrieved 2018-03-03.</ref>darja dugalu ni [[Wp/mrt/Nigerian|Nigerian]] Federal Ministry of Internal Affairs a shilo kwa 2006, ji dzugwa resigned aga ja thunga gubernatorial ambition, kuma baji simiya ara [[Wp/mrt/Oluyemi Adeniji|Oluyemi Adeniji]]. Ba kuma asa darja aga Minister ni Industries. == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q16105433}} 54y59ypolv3dbae0doudlh14ry3z062 0 3555132 7282300 7280180 2026-08-12T15:59:31Z Méthodes 2024 2599598 7282300 wikitext text/x-wiki == Mbwerekyo y'akihuo kya Kongo ya Kitemokaratia == Akihuo kya [[Wp/hke/Kongo ya Kitemokaratia|Kongo ya Kitemokaratia]] ihirako n'akihyahya ky'akichi Kongo biri mu buǎli bunene kulenga mulioni muuma wa bilometere kare. Amechi m'asanyichi soshi s'akihuo matsukire mu kakororo ka butaka kwa mushirya wa bunyaluulu bw'a[[Wp/hke/Kichi Kongo|kichi Kongo]] ( mwa kiche kye [[Wp/hke/Moanda|Moanda]] mwa [[Wp/hke/Bas Kongo)|Bas Kongo]] ) Akiche kiali kya butaka bufibufi mwa katikati k'akihuo bulambo bukolirwe n'akihyahya ky'akichi Kongo kyekishendera mwa luoloolo. Muli na ndokolo ya hyabiti na mitit mikemike. Mwa kiche muno muli na butaka bulebule bwa bitwa nga kuno [[Wp/hke/Abitwa bya Mitumba|abitwa bya Mitumba]] mwa ndangalishi . N'abitwa by' aBirúnga mwa bunyaluulu . Mwa bunyetako na mwa bunyetako bwa luoloolo muli malambo maliko ndokolo nyangunyagu. Abunyaluulu bwa Kongo ya Kitemokarasia buhwerere mwa ndokolo ya mbashe ya mubishi haluulu kw'amutirimutiri w'Akichi Kongo. Kwa nsindiro y'andangalishi y'akihuo kuli bitwa ( kiche kya [[Wp/hke/Kierieri wa kikyangukyangu )|kierieri wa kikyangukyangu )]] A[[Wp/hke/Ekwatere|ekwatere]] itsukire mwa Kongo ya Kitemokaratia. Kiche kiuma mu bishatu kyokiri ha luulu wa Ekwatere. Mwa kihyahya kya Kongo munaba kyuka na mpfula nyingi, kyuka kingi na muhehero mwa bunyetako. Mwa bunyetako bw'aekwatere akibulaka kinatangira mu mwetsi we kumi (Nabitonga bisha) ni kyahika mu mwetsi wa tano (Bushaasha), na mwa bunyaluulu kinatangira mu mwetsi we'ne (Nabiheke) na kyahikira mu mwetsi we kumi na muuma (Nakiteka mbuto). Mwa [[Wp/hke/Kibulaka|kibulaka]] amihusi inaba mitsibu he inabandya bishangi bike. Amechi m'ampfula manaingira mwa butaka hofi nga sendi 107 (107centimètres). == Sheokarafia y'abyebibumbirirwaa kwa butaka bw'aKongo y'aKitemokasia == Akihuo kya [[Wp/hke/Kongo ya Kitemokarasia|Kongo ya Kitemokarasia]] kitawete mbulukitso nene kwehike kwa ngetsi nene nene ya Atalandike. Kiwete <abbr>km²</abbr> 2 345 410<ref name=":0">[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-1|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^{. Mwa bihuo bya [[Wp/hke/Afurika|Afurika]] kye kihuo kya kabiri mwa bunene ni akikulikira akihuo kya [[Wp/hke/Alisheria.|Alisheria.]] Ni kyaxubeba kye 11 mwa bihuo byeneulu hoshi. Kihuo kinene ngendo 33 kulengya a [[Wp/hke/BENELUX|BENELUX]], na kkandi ngendo ine abutaka bwa kihuo kya Bufaransa}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-2|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^{, ngendo lunane abutaka bwe Belechike}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-4|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><ref name=":0" /> <abbr>^{Kiri na buali bungana na kiche kiuma kya kane kya butaka bw'abihuo byebibumbene bye Amerika}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-5|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^.</abbr> <abbr>^{Kiche kinene kiri mwa kihyahya ky'a[[Wp/hke/Kichi Kongo n'abunginyichi bwakyo.|Kichi Kongo n'abunginyichi bwakyo.]]}</abbr> === Sangabane s'akihuo === [modifier | modifier le code] ndangalishi  y'aKongo ya Kitemokarasia kiwete bule bwa 1 400 km ni kikulikire amueri wa kikyangukyangu na sa ngetsi samo. Itengera mwa bunyaluulu kuhika mwa bunyetako.Akihati n’akihuo kye Bukanda angetsi mbu ye Albert, alwichi Lubirihia,  Ruwenzori, n’angetsi mbu ye Edouard . Hauma ne Rwanda angetsi ya Kivu. Mwa kihati ne Burundi alwichi lwe Ruzizi n’abunyaluulu bw’anyǎncha  ya Tanganyika ; akihati n’akihuo kyeTansania hali bilometere 600 km kwa nyacnha ya  Tanganyika na mwa nsindiro , akihati n’akihuo kye Sambia ni haba anyancha ya Moero  n’alwichi lw’aLuapula. Mwa luoloolo  Akichi Kongo kyekihati n’akihuo kye Kongo Burasa. Abutaka buwe buli ha kati ka  latitude ya 5°30' na 13°50' mwa bunyetako, kiche kiuma kya kashatu kiri ha luulu w’aekwatere. Mwa longitude ya Greenwich itangirire kwehulukira ku 12°15' kuhikira ku 31°15'. '''Abutaka''' Abutaka bw’aKongo ya Kitemokarasia buwete koro buishushire. Akihyahya kya Kongo kibotebote  kinene kyekishendereremo aKichi Kongo na sindi nyichi  nyikenyike sosikolire kyo . Abule bwabutaka bwa mwa kihyahye’ki buli ku metere  400 (m), n’abufi kutsibu buli na metere 340 (m) mwa biche bya mwa nyancha ya   Tumba na ya Mai-Ndombe. Hali malambo na bihyahya biri kwa mutirimutiri w’asanyichi. Abutaka bw’amutiri w’asanyichi’to butawete bule bulengire metere 600(m) mwa bunyaluulu, buli na metere 1000(m) mwa bitwa bya Kristal kwa musike musike w’angetsi nene nene ya Atalandike itengera i Kinshasa. Abufi bw’ahyabitwa ihi hinatuma amechi m’aKichi Kongo matashenda chuba chuba. Kyatumire amechi matima mulindirǐndi walimo bihira na matándále makumyashatu ne biri. Akihyahya kya kwa mutirimutiri kikolirwe n’alutǒnga  lw’aKongo, na butaka wa kikukutsi bobunaletwa n’aKichi Kongo akichi kya kabiri kwa bulebule mw Afurika. Akiche kinene kya kihuo kya Kongo kitali hofi n’angetsi nene nene y’aAtalandike. Hanali kakakororo ka buǎli bwa bilometere 40 (Km). Abutaka ubu bunereenda ni abuuruka mbalambala ierekera mwa ndangalishi. Kwelola abutaka na koro buitsimbire , ni bukolirwe na lukanga lwa lukoko na mbemba (chaux + calcaire). Alukanga lwamaliresiwa n’amechi m’anyancha. SaMwa Ndangalishi, ni mwaba bitwa bingi hofi n’asanyancha nenenene sa mwa A furika, nga kuno: anyǎncha ya Tanganyika, Kivu, Édouard, na Albert, Sa nyancha sino sosikolire amukiki wa mwa ndangalishi ra Kongo ya Kitemokarasia. Kubushi bwa sa ngyangu n’abita mwa biche ibi mutaba bandu  bangi. Akiche’ki kya bitwa bisha bisha. Mwa bunyetako ni yaba bitwa kwa mutiri mutiri  w’amukíki w’akihati ne Rwanda nga kuno Ugoma, Birunga. Amalambo aya man,gaba na bule bwabushemba shemba metere 3100(m) na metere 4500(m). Mwa biche umomoho ni mwaxubeboneka bindi bitwa ti kuno:Kwango,Kwilu. Mwa bunyetako bwa Katanga  nimwa xungwa bitwa ti kuno:  Kundelungu kitwa kya metere 1600(m) mwa luoloolo lw’anyancha ya Moero. === Sanyichi === '''Akichi Kongo''' Kiche kishonchomwe: Akichi Kongo Tuketsimbira kwa bǔle bwa 4700Km, na kwa mipfumba ya 50000 m³/s, n’akihyahya kya bunginyichi kya Kichi Kongo kya mirioni 3,80 kilometere kare, mwa bule aKichi Kongo kye kikulikira akichi kya Nile mwa Afurika. Tukasisiritsa amipfumba akichi Kongo ni kya kabiri ineulu hoshi ni kyakulikira akichi mbu ye Amasone kyekihimbirwe na sindi nyichi nyingi. Areipfunda hofi na Ekwatere kyekituma kiba na mipfumba ikwirire kulengya asindi nyichi mwa Afirika. (Ikulikirana n’amipfumba ineulu hoshi aAmasone ho yeinalengitse aKichi Kongo) . Kureba kiundamirire kwa Ekwatere, abunginyichi bwakyo buitondekire kwa munda we lulu na wetako. Nekyo kyo kineretuma amipfumba ishushana mu kinsi kyǎnda.ineulu hoshi. Amipfumba inashaa shaana itengerera 1 ihikira ku 3 n’amipfumba y’akichi kya Amasone inerebinduka itengera ku 1 ku hikira ku 200. Akichi Kongo kiwete munguruko munene wa bukungu, kw’aresamburia’mo fi, munatenga na muchanwa wa kura, naro nchira nene. Hauma n’ahindi hya nyichi hyohishendereremo hali bilometere 14 166 (km) byebinatsukamo bwato ! Kixokire mwa bunyetako bwa Katanga, mwa mutsi we Musofi (I Kipushi) mu altitude ya metere1435. Kinalukwa mbu ye Lualaba kuhikira i  Kisangani. Kisenderere mwa ngetsi nenenene y’Atalandike ni akitsukira mu kihyahya kya lutǒnga lunene. Alitsito ni kubushi na kuhika mu bilometere 45Km mwa kati k’angetsi nene, amechi m’akichi Kongo ni makinaishushire. '''Sangetsi.''' Kiche kishonchomwere: Mutondeko w’asangetsi sa mwa Kongo ya Kitemokarasia Mwa kihuo kya Kongo ya Kitemokarasia, mwe bumbwa r’akihuo’mu muli nyancha nyingi. Akibi ho , ni kubushi litsibu arebonekya bindu ku luenda lw’asheokarafia ya byebyabumbwaa mwa nyancha sa mwa Kongo ya Kitemokarasia . Byebiroho byangashushanyibwa na ngyangu . Nyancha siumasiuma axoko yato itanga tikwatikwa. Sanyancha ti kuno :   Tanganyika, Edouard, Upemba et Moero, Pool de Malemb, sosinaba mwe shishi wa grabens sipfungire ku ichika ra ngyangu. Anyancha Albert yoitanapfungire ku ngyangu kubushi yabaa inaliho ihuluka mwana kianiro kya kwa mira kutsibu kye kinalukwa mbu ye Miocène ya mwa ndangiriro. Sanyancha sino asibwarekya ku biche biuma bya Shekarafia ya byebibumbirwe bya mwa biránga bino. Nabyo byaibumbaa mwa kiránga  Katerenere (Quaternaire). Tutawete ku binwa bingi ku luenda lw’anyancha ya Moero naro yangaba ni  ipfungire ku ichika ra ngyangu. Nakiro haba nyancha sositali hauma n’asindi  sa mwa bikyangukyangu, nyingi muto siwete micho yato yeishushene na sanyancha sa mwa bikyangukyangu : Nyancha nyirenyire mu mieri , mutali bisánga, na múndubi.Tuka tsimba kalolero k'anyancha ya Tanganyika yaibwerekya akaliho ka kushe kushe. Iri mwa mutondeko w'asanyancha sosiwete múndubi mǔle ineulu hoshi. Akierieri ky'alutǒnga lwe Upemba kahiye: ha kati 0,50m na 3,25m ho. Hauma n'amicho ye itengene n'amutitimano w'akihuo, sa nyancha soshi iti sishenderere mu sindi nyíchi neri sindi nyǎncha. Butsira kwa nyǎncha ya Edouard na ya Albert sosishenderere mwa kihyǎhya kya Ngetsi ya Nile, asindi soshi sishenderere mwa kihyahya ky'akichi Kongo  Batsira kwa nyǎncha sositengera kwa mishendere y'asangyángu, mwa Kongo ya Kitemokarasia muli na sindi nyǎncha sasilukwa mbu : <nowiki>''</nowiki>nyǎncha sa mwa bihyǎhya<nowiki>''</nowiki> . Akihyǎhya kinene kya Kichi KOngo kirimo buali bunene bwa nyǎncha ti kuno :( anyǎncha ya Mai-Ndombe, Tumba, na ya Fwa , na ye Munkamba. Sitawete mundubi mule a nyǎncha ya Mai-Ndombe ilengire a nyǎncha ya Tumba metere sirinda (7m) Ni yaxubelengya a nyǎncha ya Munkamba metere itano (5m). Amundubi w'anyǎncha ya Fwa ahikire ku metere ishatu na biche munane (3,8 <abbr>m)</abbr> Mwa ngǎni ya sangetsi soshi aitsimbwa nga musianitsa wa indi nyǎncha yoyabaaho kandi kwa mira kutsibu. Amitirimitiri y'asanyǎncha iti, bitǒnga bishabisha. Nga kuno sa nyǎncha sa mwabikyangukyagu, sa mwa kihyǎhya nato sinabamo fi. Nyǎncha siuma siuma sitengiremo nyichi. ( Kalolero kwa nyǎncha ya Mai-Ndombe yoikilire alwichi mbu ye Fimi kwekimira mwa lwichi mbu ye Lukeni. Sanyǎncha sa mwa kihyǎhya kye Upemba ni sakimira mwa Lualaba. Amechi m'anyǎncha amaendendena na bungi bw'amechi mamashenderamo itengera mwa lwichi. Ikulikirana n'amechi ma mwa lwichi , kuli mpfula nimalua, kuli kyǎnda sanyichi nisauma, kunsi n'asanyǎncha banatyoho mu kinsi mwaka.<blockquote>Ngendo nyingi , sanyǎncha sa mwa Kongo ya Kitemokarasia siitondekire sitya:</blockquote>. Nyǎncha sa mwa bitwa, sosinabamo fi nyingi kutsibu, sosino: anyǎncha Alubere, anyǎncha ya Tanganyika, anyǎncha ya Kivu, anyǎncha ya Edouard . Nyǎncha sa mwa malambo: anyǎncha ya Bangwelo, anyǎncha ya Moero; . Misanitsa ya Nyǎncha sa kwa mira: sa nyǎncha sa Tumba, Munkamba, Mai-Ndombe n' anyǎncha ya Fwa. Sa nyǎncha ibiri nchondotsi sasishincha (sasibwerekya) ku kwa mira kutsibu habaa indi nyǎncha mwa kiche umo. Mwa Kongo ya Kitemokarasia munaba sindi nyǎncha nyingyi nyikenyike sositaanchirwe mwa sindi umu.<blockquote>'''Bilan hydrique''' Akache kano hatali kyokirimo. Arewasikya rawe lilairweko. Tuire tute? </blockquote> === Abyǎnda === Akihuo kya Kongo ya Kitemokarasia kiwete ku móko mángi ma byǎnda na móko mángi ma byebinaxuka. Lingi lingi akihuo kyoshi kinabamo kyuka kingi mwa mwaka woshi. N'areba hofi n'anyancha nene ya Atalandika, n'amihusi ya Alize itengera mwa Nyancha ya Buhindi ( l’océan Indien), aretsukamo aEkwatere , n'abitwa bire bire bya mwa ndanga lisha ra kihuo byebiletamo abúngi bw'abyǎnda n'amoko mángi ma byebinaxuka. La réputation du pays est celle d'avoir un climat chaud et humide sur la plus grande étendue de son territoire et une pluviosité abondante, lequel se trouve en zone équatoriale et tropicale humide. En effet, le pays s'étend de façon inégale à cheval sur l'Équateur à peu près jusque 5° de latitude nord et 13° de latitude sud. Angulu yarabula mbuhe mwa kiche kinene ky'akihuo kinabamo kyǎnda kya muhehero na kyúka, na mpfúla nyíngi ni kubushi kiri mwa muǎli hofi n'aEkwatere Wahika kwa ekwatere, litachire chuba athermometre itakima kuhika ku degré 20 <abbr>°C</abbr><abbr>. Mwa misike mwe kiro kunaba ndibata. Mwa ndangalishi ya bunyeluulu, na</abbr> <abbr>mwa</abbr> <abbr>ndangalishi, na mwa ndangalishi ya bunyetako biche ya malambo na bitwa . Abule bwa bitwa bunabirindula kwa byǎnda. Mwa kihyahya kya kichi Kongo abuhyuhe buli ku degre 25 °C, mwa misike y'akihyahya 26 °C</abbr> <abbr>kwa misike ya kihyahya,</abbr> <abbr>itangirira ku</abbr> <abbr>18°C</abbr> <abbr>ihika</abbr> <abbr>ku</abbr> <abbr>20 °C</abbr> <abbr>wahika mwa bitwa birebire bya metere 1500, ihuluka ku 16 °C</abbr> <abbr>na ku</abbr> <abbr>17 °C</abbr> <abbr>ku</abbr> <abbr>2 000,</abbr> <abbr>itangira ku 11 °C</abbr> <abbr>ihikira</abbr> <abbr>ku</abbr> <abbr>metere</abbr> <abbr>3 000</abbr><abbr>,</abbr> <abbr>na 6 °C</abbr> <abbr>mu</abbr> <abbr>metere 4000.</abbr> Lingi lingi akihuo ky'aRepubulika ya Kitemokarasia ya Kongo kinabamo byanda bibiri : (kyǎnda na kibulaka). Abyǎnda bitalingirirene mwa kihuo kyoshi. Mwa bunyaluulu bw'akihuo akibulaka kinatangira mu mwetsi wa kane ku hikira mwa nsindiro ya mwetsi wa ndatu, ne tangirira mu mwetsi wa mwenda ku hikira mu mwetsi we kumi. N'akyanda kinatangira mwa ndangiro ya mwetsi we kumiihilira mwa nsindiro ya mwetsi we shatu (kyanda kinene). Mwa ndangiro ya mwetsi wa kalinda kuhikira mwa nsindiro ya mwetsi wa munane. (kyanda kike). Mwa bunyetako bw'aEkwatere abyǎnda biipfulikǐre. Mwa byebirimo bitwa mwa ndangalishi, akyǎnda nakibulaka binabandya mwetsi muuma mwa mwetsi mubere na wakalinda. Mwa bunyetako na mwa ndagalishi yabunyetako bwa Katanga, akibulaka kinatangira mwa katiakati ka mwetsi we kumi. Kinahika na mwa katikati ka mwetsi wa katano. Mwa bunyaluulu bwa Katanga na mwa bunyetako wa Kasai, sa mpfula sinatangira mwetsi we kumi ni sahwa mu mwetsi wa kane, mwa mwetsi muběre munǎba kapfula kǎke. Ekihuo kineneki kya mwa mutimatima wa Afurika kinabamo byanda bishatu, kyanda kya kwa Ekwatere, kyanda kya kwa toropike na kyanda kya mwa bitwa. === Abihǔka na byebinaxuka === Mwa Kongo ya Kitemokarasia munaba moὀko mángi ma bihǔka na byebinaxuka. Byabihuka byebumbirirwe mwa Kongo ya Kitemokarasia bingi kutsibu ikulikirana n'abyǎnda , na byebinaxuka mwa kihuo'mu. Hali biuma bbiuma binaba mwa kihuo kyoshe kya Kongo. Amoko m'asanyamexwa soshi nene nene sa mwa Afurika sinaba mwa Kongo ya Kitemokarasia nga kuno sanchopfu sa kiafurika, ( se nyamexwa nene kutsibu sikinaliho ineulu hoshi), bonamiosi (girafes) sonyamexwa nyire nyire kulengya asindi soshi. Na mihǔmba (ye ngima nene kulengya asindi soshi) Mwa Kongo ya Kitemokarasia sanyamexwa sosinaongya siimanirirwe na moko mangi, na moko ayo hatali homali kandi ineulu hoshi. Hofi nga mὀko mangi ku 300, biche bibiri ku bishatu by'am,oko ayo manaongya abyana byabo. Na kandi, sanyamexwa sa kahiye sosaotwere ihwa mwa bindi bihuo, lingi lingi kubushi bwa'arebihya sa ndokolo sa kwa mira. AKongo ya Kitemokarasia iri ti kuno kokabishamiro k̃'amoko m'asanyamexwa siumasiuma sosaherere mwa bihati n'abindi bihuo. tuteekirwe iahula aOkapi mwa nyamexwa sasikulumirirwa, nebumbutikiritsibwa. Hali nyonyi mbu ye Paon n'aOkapi nyammexwa sinechibwe mwa Kongo ho. Andokolo inabamo míhúmba, na mandi moko mángi ma ngíma, ti kuno : (shiko, keche ; bonobo, ngurongu, biǒxu shábira...), shénge, kapfuba, sa nyǎu sa mwa ndokolo, sanyamexwa sosinaxubya ti kuno: sambǒo sa kishia, safumbiri, aOkapi, sanchopfu sa mwa ndokolo na mwa bitǒnga, sa shére (hippopotame), so namuhěmbye, n'asanchoka sa mwa mǐti, sanyonyi sosinamenyibwa kubushi bw'abukwire bw'abyoya byato neri koro sinawimba. Nga mu kinsi kihuo kyekinabamo kyuka kingi, mwa Kongo ya kitemokarasia namo muli kataanchika ka tuhǔka (insectes) kya xumo nyǐbi hali tuhǔka tunaleta makoni matsibu. Mwa bukura na mwa hitokolo hya mwa Kongo, munaba nyamexwa nenenene : (sosinakera na nyamexwa sa bǔli). Sanyamexwa nenenene sosinakera nga kuno sambǒo nyirapfulu, fumbiri, namiosi (girafes), nchopfu, mikyamikya (zebre) sinakola bǔhyo (troupeau). Munaba na nyama sa bǔli nga kuno ndále, nyakatama (ninandokolo), bitende, mǒndo, na ngúnsu. Sinaba kawekawe, hali na sindi sina mu hya buhyo hikehike ni siwete kiche kyato he siteekirwe ihíira. Abihǔka na byebinaxuka mwa Kongo ya Kitemokarasia muli 95 % y'amiíti (crocodiles) ya mwa Afurika yoshi. Abihǔka na byebinaxuka mwa Kongo ya Kitemokarasia biri kataanchika. He babwire mbu muli abixuka abishembashemba hofi nga móko 8 000 neri 10 000. Mwa móko 600 momechibwe , miti mingi inakolwamo mbao, na indi miti inakolwamo mbǎo sekolamo hyabindu hya bubachi (sculpture) na buchurutsi bwa kichiro kinene. Nihaba muti walukwa mbu ye (akashu, ebene, wengé, iroko…) Mwa ndokolo yeiri nga kuno iyi, amiti irimo bipupo bine. Ni haba miti minene minene kutsibu yangahika mu bule bwa metere 40. Niyakulikirwa na indi miti myufi hake ya luero. Na mwa nsindiro mwe shishi w’amiti yoshe’yi, ni mwaba bǐti byúfibyúfi. Abixúka binabaho kweasikibwa n’abiboletsa by’amiti n’abiti, n’abihǔka byebinaipfira mwa ndokolo. Akyuka, n’abupfu nabyo abiwasikya kutsibu kwebotsa abiti n’asanyamexwa. Byebinatuma abixuka bibaho kwitengera mwa biboletsa, binakolesibwa n’abixuka butsira itítímbira. Amutsíríǐta w’abutaka bwólo bwólo mufi kutsibu. Abixuka abilángwa n’abunginyichi, n’abiti. Na hohatakiri biti na nyichi , abixuka biriho kubikubi mu mihwerekerere.     Nakiiro abakulukulu b’akihuo bakulumirira byebitutsungwiereko, andokolo iri ku kihendo kubushi n’abuhinge. Mwa  biche mw’amiti yaotwere kondwa, haxukire indi ndokolo ye italimo moko mangi ma biti na miti. hgq58l0tpkzcq6d4qs3vrzqaosnuvfy 7282917 7282300 2026-08-13T07:20:49Z Méthodes 2024 2599598 7282917 wikitext text/x-wiki == Mbwerekyo y'akihuo kya Kongo ya Kitemokaratia == Akihuo kya [[Wp/hke/Kongo ya Kitemokaratia|Kongo ya Kitemokaratia]] ihirako n'akihyahya ky'akichi Kongo biri mu buǎli bunene kulenga mulioni muuma wa bilometere kare. Amechi m'asanyichi soshi s'akihuo matsukire mu kakororo ka butaka kwa mushirya wa bunyaluulu bw'a[[Wp/hke/Kichi Kongo|kichi Kongo]] ( mwa kiche kye [[Wp/hke/Moanda|Moanda]] mwa [[Wp/hke/Bas Kongo)|Bas Kongo]] ) Akiche kiali kya butaka bufibufi mwa katikati k'akihuo bulambo bukolirwe n'akihyahya ky'akichi Kongo kyekishendera mwa luoloolo. Muli na ndokolo ya hyabiti na mitit mikemike. Mwa kiche muno muli na butaka bulebule bwa bitwa nga kuno [[Wp/hke/Abitwa bya Mitumba|abitwa bya Mitumba]] mwa ndangalishi . N'abitwa by' aBirúnga mwa bunyaluulu . Mwa bunyetako na mwa bunyetako bwa luoloolo muli malambo maliko ndokolo nyangunyagu. Abunyaluulu bwa Kongo ya Kitemokarasia buhwerere mwa ndokolo ya mbashe ya mubishi haluulu kw'amutirimutiri w'Akichi Kongo. Kwa nsindiro y'andangalishi y'akihuo kuli bitwa ( kiche kya [[Wp/hke/Kierieri wa kikyangukyangu )|kierieri wa kikyangukyangu )]] A[[Wp/hke/Ekwatere|ekwatere]] itsukire mwa Kongo ya Kitemokaratia. Kiche kiuma mu bishatu kyokiri ha luulu wa Ekwatere. Mwa kihyahya kya Kongo munaba kyuka na mpfula nyingi, kyuka kingi na muhehero mwa bunyetako. Mwa bunyetako bw'aekwatere akibulaka kinatangira mu mwetsi we kumi (Nabitonga bisha) ni kyahika mu mwetsi wa tano (Bushaasha), na mwa bunyaluulu kinatangira mu mwetsi we'ne (Nabiheke) na kyahikira mu mwetsi we kumi na muuma (Nakiteka mbuto). Mwa [[Wp/hke/Kibulaka|kibulaka]] amihusi inaba mitsibu he inabandya bishangi bike. Amechi m'ampfula manaingira mwa butaka hofi nga sendi 107 (107centimètres). == Sheokarafia y'abyebibumbirirwaa kwa butaka bw'aKongo y'aKitemokasia == Akihuo kya [[Wp/hke/Kongo ya Kitemokarasia|Kongo ya Kitemokarasia]] kitawete mbulukitso nene kwehike kwa ngetsi nene nene ya Atalandike. Kiwete <abbr>km²</abbr> 2 345 410<ref name=":0">[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-1|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^{. Mwa bihuo bya [[Wp/hke/Afurika|Afurika]] kye kihuo kya kabiri mwa bunene ni akikulikira akihuo kya [[Wp/hke/Alisheria.|Alisheria.]] Ni kyaxubeba kye 11 mwa bihuo byeneulu hoshi. Kihuo kinene ngendo 33 kulengya a [[Wp/hke/BENELUX|BENELUX]], na kkandi ngendo ine abutaka bwa kihuo kya Bufaransa}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-2|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^{, ngendo lunane abutaka bwe Belechike}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-4|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><ref name=":0" /> <abbr>^{Kiri na buali bungana na kiche kiuma kya kane kya butaka bw'abihuo byebibumbene bye Amerika}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-5|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^.</abbr> <abbr>^{Kiche kinene kiri mwa kihyahya ky'a[[Wp/hke/Kichi Kongo n'abunginyichi bwakyo.|Kichi Kongo n'abunginyichi bwakyo]]}</abbr><ref>[[:fr:Géographie_de_la_république_démocratique_du_Congo#cite_note-6|Géographie de la république démocratique du Congo — Wikipédia]]</ref><abbr>^{[[Wp/hke/Kichi Kongo n'abunginyichi bwakyo.|.]]}</abbr> === Sangabane s'akihuo === [modifier | modifier le code] Andangalishi  y'aKongo ya Kitemokarasia iwete bule bwa 1 400 km ni kikulikire amueri wa kikyangukyangu na sa ngetsi samo. Itengera mwa bunyaluulu kuhika mwa bunyetako.Akihati n’akihuo kye Bukanda angetsi mbu ye Albert, alwichi Lubirihia,  Ruwenzori, n’angetsi mbu ye Edouard . Hauma ne Rwanda angetsi ya Kivu. Mwa kihati ne Burundi alwichi lwe Ruzizi n’abunyaluulu bw’anyǎncha  ya Tanganyika ; akihati n’akihuo kyeTansania hali bilometere 600 km kwa nyacnha ya  Tanganyika na mwa nsindiro , akihati n’akihuo kye Sambia ni haba anyancha ya Moero  n’alwichi lw’aLuapula. Mwa luoloolo  Akichi Kongo kyekihati n’akihuo kye Kongo Burasa. Abutaka buwe buli ha kati ka  latitude ya 5°30' na 13°50' mwa bunyetako, kiche kiuma kya kashatu kiri ha luulu w’aekwatere. Mwa longitude ya Greenwich itangirire kwehulukira ku 12°15' kuhikira ku 31°15'. '''Abutaka''' Abutaka bw’aKongo ya Kitemokarasia buwete koro buishushire. Akihyahya kya Kongo kibotebote  kinene kyekishendereremo aKichi Kongo na sindi nyichi  nyikenyike sosikolire kyo . Abule bwabutaka bwa mwa kihyahye’ki buli ku metere  400 (m), n’abufi kutsibu buli na metere 340 (m) mwa biche bya mwa nyancha ya   Tumba na ya Mai-Ndombe. Hali malambo na bihyahya biri kwa mutirimutiri w’asanyichi. Abutaka bw’amutiri w’asanyichi’to butawete bule bulengire metere 600(m) mwa bunyaluulu, buli na metere 1000(m) mwa bitwa bya Kristal kwa musike musike w’angetsi nene nene ya Atalandike itengera i Kinshasa. Abufi bw’ahyabitwa ihi hinatuma amechi m’aKichi Kongo matashenda chuba chuba. Kyatumire amechi matima mulindirǐndi walimo bihira na matándále makumyashatu ne biri. Akihyahya kya kwa mutirimutiri kikolirwe n’alutǒnga  lw’aKongo, na butaka wa kikukutsi bobunaletwa n’aKichi Kongo akichi kya kabiri kwa bulebule mw Afurika. Akiche kinene kya kihuo kya Kongo kitali hofi n’angetsi nene nene y’aAtalandike. Hanali kakakororo ka buǎli bwa bilometere 40 (Km). Abutaka ubu bunereenda ni abuuruka mbalambala ierekera mwa ndangalishi. Kwelola abutaka na koro buitsimbire , ni bukolirwe na lukanga lwa lukoko na mbemba (chaux + calcaire). Alukanga lwamaliresiwa n’amechi m’anyancha. SaMwa Ndangalishi, ni mwaba bitwa bingi hofi n’asanyancha nenenene sa mwa A furika, nga kuno: anyǎncha ya Tanganyika, Kivu, Édouard, na Albert, Sa nyancha sino sosikolire amukiki wa mwa ndangalishi ra Kongo ya Kitemokarasia. Kubushi bwa sa ngyangu n’abita mwa biche ibi mutaba bandu  bangi. Akiche’ki kya bitwa bisha bisha. Mwa bunyetako ni yaba bitwa kwa mutiri mutiri  w’amukíki w’akihati ne Rwanda nga kuno Ugoma, Birunga. Amalambo aya man,gaba na bule bwabushemba shemba metere 3100(m) na metere 4500(m). Mwa biche umomoho ni mwaxubeboneka bindi bitwa ti kuno:Kwango,Kwilu. Mwa bunyetako bwa Katanga  nimwa xungwa bitwa ti kuno:  Kundelungu kitwa kya metere 1600(m) mwa luoloolo lw’anyancha ya Moero. === Sanyichi === '''Akichi Kongo''' Kiche kishonchomwe: Akichi Kongo Tuketsimbira kwa bǔle bwa 4700Km, na kwa mipfumba ya 50000 m³/s, n’akihyahya kya bunginyichi kya Kichi Kongo kya mirioni 3,80 kilometere kare, mwa bule aKichi Kongo kye kikulikira akichi kya Nile mwa Afurika. Tukasisiritsa amipfumba akichi Kongo ni kya kabiri ineulu hoshi ni kyakulikira akichi mbu ye Amasone kyekihimbirwe na sindi nyichi nyingi. Areipfunda hofi na Ekwatere kyekituma kiba na mipfumba ikwirire kulengya asindi nyichi mwa Afirika. (Ikulikirana n’amipfumba ineulu hoshi aAmasone ho yeinalengitse aKichi Kongo) . Kureba kiundamirire kwa Ekwatere, abunginyichi bwakyo buitondekire kwa munda we lulu na wetako. Nekyo kyo kineretuma amipfumba ishushana mu kinsi kyǎnda.ineulu hoshi. Amipfumba inashaa shaana itengerera 1 ihikira ku 3 n’amipfumba y’akichi kya Amasone inerebinduka itengera ku 1 ku hikira ku 200. Akichi Kongo kiwete munguruko munene wa bukungu, kw’aresamburia’mo fi, munatenga na muchanwa wa kura, naro nchira nene. Hauma n’ahindi hya nyichi hyohishendereremo hali bilometere 14 166 (km) byebinatsukamo bwato ! Kixokire mwa bunyetako bwa Katanga, mwa mutsi we Musofi (I Kipushi) mu altitude ya metere1435. Kinalukwa mbu ye Lualaba kuhikira i  Kisangani. Kisenderere mwa ngetsi nenenene y’Atalandike ni akitsukira mu kihyahya kya lutǒnga lunene. Alitsito ni kubushi na kuhika mu bilometere 45Km mwa kati k’angetsi nene, amechi m’akichi Kongo ni makinaishushire. '''Sangetsi.''' Kiche kishonchomwere: Mutondeko w’asangetsi sa mwa Kongo ya Kitemokarasia Mwa kihuo kya Kongo ya Kitemokarasia, mwe bumbwa r’akihuo’mu muli nyancha nyingi. Akibi ho , ni kubushi litsibu arebonekya bindu ku luenda lw’asheokarafia ya byebyabumbwaa mwa nyancha sa mwa Kongo ya Kitemokarasia . Byebiroho byangashushanyibwa na ngyangu . Nyancha siumasiuma axoko yato itanga tikwatikwa. Sanyancha ti kuno :   Tanganyika, Edouard, Upemba et Moero, Pool de Malemb, sosinaba mwe shishi wa grabens sipfungire ku ichika ra ngyangu. Anyancha Albert yoitanapfungire ku ngyangu kubushi yabaa inaliho ihuluka mwana kianiro kya kwa mira kutsibu kye kinalukwa mbu ye Miocène ya mwa ndangiriro. Sanyancha sino asibwarekya ku biche biuma bya Shekarafia ya byebibumbirwe bya mwa biránga bino. Nabyo byaibumbaa mwa kiránga  Katerenere (Quaternaire). Tutawete ku binwa bingi ku luenda lw’anyancha ya Moero naro yangaba ni  ipfungire ku ichika ra ngyangu. Nakiro haba nyancha sositali hauma n’asindi  sa mwa bikyangukyangu, nyingi muto siwete micho yato yeishushene na sanyancha sa mwa bikyangukyangu : Nyancha nyirenyire mu mieri , mutali bisánga, na múndubi.Tuka tsimba kalolero k'anyancha ya Tanganyika yaibwerekya akaliho ka kushe kushe. Iri mwa mutondeko w'asanyancha sosiwete múndubi mǔle ineulu hoshi. Akierieri ky'alutǒnga lwe Upemba kahiye: ha kati 0,50m na 3,25m ho. Hauma n'amicho ye itengene n'amutitimano w'akihuo, sa nyancha soshi iti sishenderere mu sindi nyíchi neri sindi nyǎncha. Butsira kwa nyǎncha ya Edouard na ya Albert sosishenderere mwa kihyǎhya kya Ngetsi ya Nile, asindi soshi sishenderere mwa kihyahya ky'akichi Kongo  Batsira kwa nyǎncha sositengera kwa mishendere y'asangyángu, mwa Kongo ya Kitemokarasia muli na sindi nyǎncha sasilukwa mbu : <nowiki>''</nowiki>nyǎncha sa mwa bihyǎhya<nowiki>''</nowiki> . Akihyǎhya kinene kya Kichi KOngo kirimo buali bunene bwa nyǎncha ti kuno :( anyǎncha ya Mai-Ndombe, Tumba, na ya Fwa , na ye Munkamba. Sitawete mundubi mule a nyǎncha ya Mai-Ndombe ilengire a nyǎncha ya Tumba metere sirinda (7m) Ni yaxubelengya a nyǎncha ya Munkamba metere itano (5m). Amundubi w'anyǎncha ya Fwa ahikire ku metere ishatu na biche munane (3,8 <abbr>m)</abbr> Mwa ngǎni ya sangetsi soshi aitsimbwa nga musianitsa wa indi nyǎncha yoyabaaho kandi kwa mira kutsibu. Amitirimitiri y'asanyǎncha iti, bitǒnga bishabisha. Nga kuno sa nyǎncha sa mwabikyangukyagu, sa mwa kihyǎhya nato sinabamo fi. Nyǎncha siuma siuma sitengiremo nyichi. ( Kalolero kwa nyǎncha ya Mai-Ndombe yoikilire alwichi mbu ye Fimi kwekimira mwa lwichi mbu ye Lukeni. Sanyǎncha sa mwa kihyǎhya kye Upemba ni sakimira mwa Lualaba. Amechi m'anyǎncha amaendendena na bungi bw'amechi mamashenderamo itengera mwa lwichi. Ikulikirana n'amechi ma mwa lwichi , kuli mpfula nimalua, kuli kyǎnda sanyichi nisauma, kunsi n'asanyǎncha banatyoho mu kinsi mwaka.<blockquote>Ngendo nyingi , sanyǎncha sa mwa Kongo ya Kitemokarasia siitondekire sitya:</blockquote>. Nyǎncha sa mwa bitwa, sosinabamo fi nyingi kutsibu, sosino: anyǎncha Alubere, anyǎncha ya Tanganyika, anyǎncha ya Kivu, anyǎncha ya Edouard . Nyǎncha sa mwa malambo: anyǎncha ya Bangwelo, anyǎncha ya Moero; . Misanitsa ya Nyǎncha sa kwa mira: sa nyǎncha sa Tumba, Munkamba, Mai-Ndombe n' anyǎncha ya Fwa. Sa nyǎncha ibiri nchondotsi sasishincha (sasibwerekya) ku kwa mira kutsibu habaa indi nyǎncha mwa kiche umo. Mwa Kongo ya Kitemokarasia munaba sindi nyǎncha nyingyi nyikenyike sositaanchirwe mwa sindi umu.<blockquote>'''Bilan hydrique''' Akache kano hatali kyokirimo. Arewasikya rawe lilairweko. Tuire tute? </blockquote> === Abyǎnda === Akihuo kya Kongo ya Kitemokarasia kiwete ku móko mángi ma byǎnda na móko mángi ma byebinaxuka. Lingi lingi akihuo kyoshi kinabamo kyuka kingi mwa mwaka woshi. N'areba hofi n'anyancha nene ya Atalandika, n'amihusi ya Alize itengera mwa Nyancha ya Buhindi ( l’océan Indien), aretsukamo aEkwatere , n'abitwa bire bire bya mwa ndanga lisha ra kihuo byebiletamo abúngi bw'abyǎnda n'amoko mángi ma byebinaxuka. La réputation du pays est celle d'avoir un climat chaud et humide sur la plus grande étendue de son territoire et une pluviosité abondante, lequel se trouve en zone équatoriale et tropicale humide. En effet, le pays s'étend de façon inégale à cheval sur l'Équateur à peu près jusque 5° de latitude nord et 13° de latitude sud. Angulu yarabula mbuhe mwa kiche kinene ky'akihuo kinabamo kyǎnda kya muhehero na kyúka, na mpfúla nyíngi ni kubushi kiri mwa muǎli hofi n'aEkwatere Wahika kwa ekwatere, litachire chuba athermometre itakima kuhika ku degré 20 <abbr>°C</abbr><abbr>. Mwa misike mwe kiro kunaba ndibata. Mwa ndangalishi ya bunyeluulu, na</abbr> <abbr>mwa</abbr> <abbr>ndangalishi, na mwa ndangalishi ya bunyetako biche ya malambo na bitwa . Abule bwa bitwa bunabirindula kwa byǎnda. Mwa kihyahya kya kichi Kongo abuhyuhe buli ku degre 25 °C, mwa misike y'akihyahya 26 °C</abbr> <abbr>kwa misike ya kihyahya,</abbr> <abbr>itangirira ku</abbr> <abbr>18°C</abbr> <abbr>ihika</abbr> <abbr>ku</abbr> <abbr>20 °C</abbr> <abbr>wahika mwa bitwa birebire bya metere 1500, ihuluka ku 16 °C</abbr> <abbr>na ku</abbr> <abbr>17 °C</abbr> <abbr>ku</abbr> <abbr>2 000,</abbr> <abbr>itangira ku 11 °C</abbr> <abbr>ihikira</abbr> <abbr>ku</abbr> <abbr>metere</abbr> <abbr>3 000</abbr><abbr>,</abbr> <abbr>na 6 °C</abbr> <abbr>mu</abbr> <abbr>metere 4000.</abbr> Lingi lingi akihuo ky'aRepubulika ya Kitemokarasia ya Kongo kinabamo byanda bibiri : (kyǎnda na kibulaka). Abyǎnda bitalingirirene mwa kihuo kyoshi. Mwa bunyaluulu bw'akihuo akibulaka kinatangira mu mwetsi wa kane ku hikira mwa nsindiro ya mwetsi wa ndatu, ne tangirira mu mwetsi wa mwenda ku hikira mu mwetsi we kumi. N'akyanda kinatangira mwa ndangiro ya mwetsi we kumiihilira mwa nsindiro ya mwetsi we shatu (kyanda kinene). Mwa ndangiro ya mwetsi wa kalinda kuhikira mwa nsindiro ya mwetsi wa munane. (kyanda kike). Mwa bunyetako bw'aEkwatere abyǎnda biipfulikǐre. Mwa byebirimo bitwa mwa ndangalishi, akyǎnda nakibulaka binabandya mwetsi muuma mwa mwetsi mubere na wakalinda. Mwa bunyetako na mwa ndagalishi yabunyetako bwa Katanga, akibulaka kinatangira mwa katiakati ka mwetsi we kumi. Kinahika na mwa katikati ka mwetsi wa katano. Mwa bunyaluulu bwa Katanga na mwa bunyetako wa Kasai, sa mpfula sinatangira mwetsi we kumi ni sahwa mu mwetsi wa kane, mwa mwetsi muběre munǎba kapfula kǎke. Ekihuo kineneki kya mwa mutimatima wa Afurika kinabamo byanda bishatu, kyanda kya kwa Ekwatere, kyanda kya kwa toropike na kyanda kya mwa bitwa. === Abihǔka na byebinaxuka === Mwa Kongo ya Kitemokarasia munaba moὀko mángi ma bihǔka na byebinaxuka. Byabihuka byebumbirirwe mwa Kongo ya Kitemokarasia bingi kutsibu ikulikirana n'abyǎnda , na byebinaxuka mwa kihuo'mu. Hali biuma bbiuma binaba mwa kihuo kyoshe kya Kongo. Amoko m'asanyamexwa soshi nene nene sa mwa Afurika sinaba mwa Kongo ya Kitemokarasia nga kuno sanchopfu sa kiafurika, ( se nyamexwa nene kutsibu sikinaliho ineulu hoshi), bonamiosi (girafes) sonyamexwa nyire nyire kulengya asindi soshi. Na mihǔmba (ye ngima nene kulengya asindi soshi) Mwa Kongo ya Kitemokarasia sanyamexwa sosinaongya siimanirirwe na moko mangi, na moko ayo hatali homali kandi ineulu hoshi. Hofi nga mὀko mangi ku 300, biche bibiri ku bishatu by'am,oko ayo manaongya abyana byabo. Na kandi, sanyamexwa sa kahiye sosaotwere ihwa mwa bindi bihuo, lingi lingi kubushi bwa'arebihya sa ndokolo sa kwa mira. AKongo ya Kitemokarasia iri ti kuno kokabishamiro k̃'amoko m'asanyamexwa siumasiuma sosaherere mwa bihati n'abindi bihuo. tuteekirwe iahula aOkapi mwa nyamexwa sasikulumirirwa, nebumbutikiritsibwa. Hali nyonyi mbu ye Paon n'aOkapi nyammexwa sinechibwe mwa Kongo ho. Andokolo inabamo míhúmba, na mandi moko mángi ma ngíma, ti kuno : (shiko, keche ; bonobo, ngurongu, biǒxu shábira...), shénge, kapfuba, sa nyǎu sa mwa ndokolo, sanyamexwa sosinaxubya ti kuno: sambǒo sa kishia, safumbiri, aOkapi, sanchopfu sa mwa ndokolo na mwa bitǒnga, sa shére (hippopotame), so namuhěmbye, n'asanchoka sa mwa mǐti, sanyonyi sosinamenyibwa kubushi bw'abukwire bw'abyoya byato neri koro sinawimba. Nga mu kinsi kihuo kyekinabamo kyuka kingi, mwa Kongo ya kitemokarasia namo muli kataanchika ka tuhǔka (insectes) kya xumo nyǐbi hali tuhǔka tunaleta makoni matsibu. Mwa bukura na mwa hitokolo hya mwa Kongo, munaba nyamexwa nenenene : (sosinakera na nyamexwa sa bǔli). Sanyamexwa nenenene sosinakera nga kuno sambǒo nyirapfulu, fumbiri, namiosi (girafes), nchopfu, mikyamikya (zebre) sinakola bǔhyo (troupeau). Munaba na nyama sa bǔli nga kuno ndále, nyakatama (ninandokolo), bitende, mǒndo, na ngúnsu. Sinaba kawekawe, hali na sindi sina mu hya buhyo hikehike ni siwete kiche kyato he siteekirwe ihíira. Abihǔka na byebinaxuka mwa Kongo ya Kitemokarasia muli 95 % y'amiíti (crocodiles) ya mwa Afurika yoshi. Abihǔka na byebinaxuka mwa Kongo ya Kitemokarasia biri kataanchika. He babwire mbu muli abixuka abishembashemba hofi nga móko 8 000 neri 10 000. Mwa móko 600 momechibwe , miti mingi inakolwamo mbao, na indi miti inakolwamo mbǎo sekolamo hyabindu hya bubachi (sculpture) na buchurutsi bwa kichiro kinene. Nihaba muti walukwa mbu ye (akashu, ebene, wengé, iroko…) Mwa ndokolo yeiri nga kuno iyi, amiti irimo bipupo bine. Ni haba miti minene minene kutsibu yangahika mu bule bwa metere 40. Niyakulikirwa na indi miti myufi hake ya luero. Na mwa nsindiro mwe shishi w’amiti yoshe’yi, ni mwaba bǐti byúfibyúfi. Abixúka binabaho kweasikibwa n’abiboletsa by’amiti n’abiti, n’abihǔka byebinaipfira mwa ndokolo. Akyuka, n’abupfu nabyo abiwasikya kutsibu kwebotsa abiti n’asanyamexwa. Byebinatuma abixuka bibaho kwitengera mwa biboletsa, binakolesibwa n’abixuka butsira itítímbira. Amutsíríǐta w’abutaka bwólo bwólo mufi kutsibu. Abixuka abilángwa n’abunginyichi, n’abiti. Na hohatakiri biti na nyichi , abixuka biriho kubikubi mu mihwerekerere.     Nakiiro abakulukulu b’akihuo bakulumirira byebitutsungwiereko, andokolo iri ku kihendo kubushi n’abuhinge. Mwa  biche mw’amiti yaotwere kondwa, haxukire indi ndokolo ye italimo moko mangi ma biti na miti. l65d2yy3f861xihjzr9na1cxaezqu04 0 3570974 7282809 7206410 2026-08-13T04:11:57Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/Bologna]] to [[Wp/yua/Bolonia]]: Misspelled title 7206410 wikitext text/x-wiki [[File:Bologna Panorama.jpg|thumb|Bologna]] [[File:Bologna Üniversitesi.jpg|thumb|''Universidad de Bolonia'']] '''''Bologna''''' jump'éel noj kaajil [[Wp/yua/Italia|''Italia'']] yéetel 400,000 u kajnáalilo'ob. Leti' le 7a noj kaajil [[Wp/yua/Italia|''Italia'']], yéetel leti' u noj kaajil [[Wp/yua/Emilia-Romagna|Emilia-Romagna]]. Jump’éel kaaj yaan tu nohol-lak’inil ''Italia'', u noj kaajil región Emilia-Romaña. Yaan tu tséel le yuk’o’ob ''Reno'' yéetel ''Savena'', tu yáanal le wits ''Apeninos''. Leti’ jump’éel ti’ le kaajo’ob jach k’ajóolta’ano’ob tu ''historia Italia''. '''''Bologna''''' k’ajóolta’an tumen u ''patrimonio cultural'' yéetel ''arquitectónico'', yéetel u ''torres antiguas, pórticos'' nojocho’ob yéetel ''plazas históricas''. Bey xan k’ajóolta’an tumen u k’uchul le ''Universidad de Bolonia'', jump’éel ti’ le ''universidades'' jach ''antiguo’ob'' ti’ yóok’ol kaab, ts’aaba’an tu ''siglo'' XI. Bey xan, k’ajóolta’an tumen u ja’analil jach ''importante'' ti’ ''Italia''. [[Category:Wp/yua]] fvog0g31yif6g77gj8fktfbnorjmjyy 7282811 7282809 2026-08-13T04:12:17Z 26agcp 2575807 Adding interwiki links to [[d:Q1891]] 7282811 wikitext text/x-wiki [[File:Bologna Panorama.jpg|thumb|Bologna]] [[File:Bologna Üniversitesi.jpg|thumb|''Universidad de Bolonia'']] '''''Bologna''''' jump'éel noj kaajil [[Wp/yua/Italia|''Italia'']] yéetel 400,000 u kajnáalilo'ob. Leti' le 7a noj kaajil [[Wp/yua/Italia|''Italia'']], yéetel leti' u noj kaajil [[Wp/yua/Emilia-Romagna|Emilia-Romagna]]. Jump’éel kaaj yaan tu nohol-lak’inil ''Italia'', u noj kaajil región Emilia-Romaña. Yaan tu tséel le yuk’o’ob ''Reno'' yéetel ''Savena'', tu yáanal le wits ''Apeninos''. Leti’ jump’éel ti’ le kaajo’ob jach k’ajóolta’ano’ob tu ''historia Italia''. '''''Bologna''''' k’ajóolta’an tumen u ''patrimonio cultural'' yéetel ''arquitectónico'', yéetel u ''torres antiguas, pórticos'' nojocho’ob yéetel ''plazas históricas''. Bey xan k’ajóolta’an tumen u k’uchul le ''Universidad de Bolonia'', jump’éel ti’ le ''universidades'' jach ''antiguo’ob'' ti’ yóok’ol kaab, ts’aaba’an tu ''siglo'' XI. Bey xan, k’ajóolta’an tumen u ja’analil jach ''importante'' ti’ ''Italia''. [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q1891}} hb4de78jkrukihizruyu5s2w534wnbp 7282815 7282811 2026-08-13T04:22:39Z 26agcp 2575807 /* */ Correcciones 7282815 wikitext text/x-wiki [[File:Bologna Panorama.jpg|thumb|''Bolonia'']] '''''Bolonia''''' (ich ''italiano'': ''Bologna'') jump’éel kaaj yaan tu xamanil ''[[Wp/yua/Italia|Italia]]'', u noj kaajil ''región'' ''[[Wp/yua/Emilia-Romaña|Emilia-Romaña]]''. Yaan tu tséel le beel ja'ob ''Reno'' yéetel ''Savena'', tu yáanal le wiits ''Apeninos''. Leti’ jump’éel ti’ le kaajo’ob jach k’ajóolta’ano’ob tu ''historia Italia''. '''''Bolonia''''' k’ajóolta’an tumen u ''patrimonio cultural'' yéetel ''arquitectónico'', yéetel u ''torres antiguas'', ''pórticos'' nojocho’ob yéetel ''plazas históricas''. Bey xan k’ajóolta’an tumen u k’uchul le ''Universidad de Bolonia'', jump’éel ti’ le ''universidades'' jach ''antiguo’ob'' ti’ yóok’ol kaab, ts’aaba’an tu ''siglo'' XI. Bey xan, k’ajóolta’an tumen u ja’analil jach ''importante'' ti’ ''Italia''. [[File:Bologna Üniversitesi.jpg|thumb|''Universidad de Bolonia'']] [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q1891}} 5dd75uhyym0veptu1sb6b9m5hfykbyh 0 3571018 7282524 6571588 2026-08-12T20:02:10Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7282524 wikitext text/x-wiki [[File:YouTube Logo 2017.svg|thumb|200px]] [[File:YouTube results screenshot.jpg|thumb|200px]] [[File:YouTube Availability 2021.png|thumb|YouTube, ja'abil 2021]] '''YouTube''' leti' jump'éel ''plataforma'' u ''redes sociales estadounidenses'' yéetel le ka'anatako'ob ''proporcionará visión internacional'' ti' internet ichil. YouTube beeta'ab le 14 ti' ''febrero'' ti' 2005. Yaan ka'ach u ''millonesil videos'', yéetel ku táakbesik le video asab ila'ak tu yóok'ol kaabe', Baby Shark tumen [[Wp/yua/Pinkfong|''Pinkfong'']]. U noj kúuchil yaan [[Wp/yua/San Bruno, California|San Bruno, ''California'']]. [[Category:Wp/yua]] mjlq1h9e2ita3kynj362ad143eqa585 7282806 7282524 2026-08-13T03:42:15Z 26agcp 2575807 /* */ 7282806 wikitext text/x-wiki {{Wp/yua/Mal traducido}} [[File:YouTube Logo 2017.svg|thumb|200px]] [[File:YouTube results screenshot.jpg|thumb|200px]] [[File:YouTube Availability 2021.png|thumb|YouTube, ja'abil 2021]] '''YouTube''' leti' jump'éel ''plataforma'' u ''redes sociales estadounidenses'' yéetel le ka'anatako'ob ''proporcionará visión internacional'' ti' internet ichil. YouTube beeta'ab le 14 ti' ''febrero'' ti' 2005. Yaan ka'ach u ''millonesil videos'', yéetel ku táakbesik le video asab ila'ak tu yóok'ol kaabe', Baby Shark tumen [[Wp/yua/Pinkfong|''Pinkfong'']]. U noj kúuchil yaan [[Wp/yua/San Bruno, California|San Bruno, ''California'']]. [[Category:Wp/yua]] sbca7j68hdfdx1zfvxj9zelhvilspvp 0 3573781 7282823 6574527 2026-08-13T04:32:03Z 26agcp 2575807 7282823 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Italy.png|thumb|150px]] '''''Italia''''', k'ajóolta'an je'el bix República Italiana (Repubblica italiana), jump'éel noj lu'umil ti' [[Wy/yua/Europa|Europa]]. [[File:Italy regions.png|right|300px]] == Clima == Italia yaan ti' jump'éel clima tropical, yéetel chokoj, tikin veranos yéetel inviernos suaves. Yaan k'iine' ku k'áaxal nieve te' wiitso'obo'. [[Category:Wy/yua]] sjjr4dyysvswj3zviq2go6s04t6t3kt 0 3581197 7282607 7159544 2026-08-13T00:13:08Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Wp/wlx/Adina (singer)]] to [[Wp/wlx/Adina (yieŋyiene)]]: Misspelled title 7159544 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q30122752}} '''Adina Thembi Ndamse''' (dɔgebo daahe 3 October 1989) <ref>https://profileability.com/adina-thembi/</ref>ka ba bammo neŋ a o stage yuohe aŋ e '''Adina''' e la Ghanaian-[[Wp/wlx/South African|South African]] singer, songwriter, actress ane wagere meehe a model. O da e la diree ko music reality show Stars aŋ da e 2008<ref>http://grabghana.com/portal/site/news/detail/1638</ref>. A o anii yielhe yeni yelzu "Too Late" da die ayi– Record of the Year ane Best Female Vocalist a yuohe aŋ e 2018 Vodafone Ghana Music kyɔɔtaahe a [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]]<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/My-VGMA-awards-couldn-t-have-come-at-a-better-time-Adina-531534</ref>. A March 2021, o da die a Top 30 Most Influential Women aŋ be Music yi 3Music Awards Women's Brunch.<ref>https://www.myjoyonline.com/amaarae-cina-soul-gyakie-adina-theresa-ayoade-others-named-in-3music-awards-top-30-women-in-music-list/</ref> == Pampana Nyɔvoohoŋ ane Yielhe Toma == '''Adina''' piihi la yielhe saŋa na jaa o naŋ da e bile. O taa la a o senior high school zannoo a Wesley Girls High School kyɛ da la gaa a Central University be ka o da nyɛ degree kyaahe Environmental ane Development Zannoo. O naŋ da baaha a o biiloŋ, o da paale la National Theater Choir be ka o e Kidafest ane Fun World shows.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Brief-profile-of-the-Versatile-Show-casts-339668</ref> O da maalɛɛ prominence aŋ be Ghana music scene o naŋ da ŋmɛ kyakya neŋ music reality show 'Stars kyaahe a Future' aŋ da nyɛ eebo yi Charter House Ghana kyɛ da wa leɛhe a didiree.<ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Adina-rules-the-waves-as-new-Star-Of-The-Future-193902</ref> O da e la yuohe o naŋ da di a 19 stars of the future show. O da e la online concerts a saŋa naŋ a COVID-19 dieŋ pɔgebo aŋ da e.<ref>https://citinewsroom.com/2021/03/3music-awards-organisers-name-top-30-women-in-music/</ref> == O Meehe Nyɔvoohoŋ == Adina's dɔgera la Richard Sekumbuzo Ndamse, South African, ane Ghanaian Mercy Ndamse.<ref>https://mobile.ghanaweb.com/person/Adina-Thembi-2197</ref> ==Awards and nominations== ===Ghana Music Awards=== === Entertainment Achievement Awards === In March 2021, she was awarded the 'Best Female Artiste' of the Year category in the Entertainment Achievement Awards.<ref>{{Wp/wlx/Cite web|date=2021-03-27|title=#EAAwards: Adina adjudged Best Female Artiste of the Year|url=https://citinewsroom.com/2021/03/eaawards-adina-adjudged-best-female-artiste-of-the-year/|access-date=2021-03-27|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/wlx/Cite web|last=Scaro|first=V. J.|title=Full List Of Winners At Entertainment Achievement Awards 2021|url=https://ameyawdebrah.com/full-list-of-winners-at-entertainment-achievement-awards-2021/|access-date=2021-06-26|language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/wlx/Citation|title=#EAAwards: Best female artist of the year; Adina receives her award plaque|url=https://www.facebook.com/CitiTVGH/videos/eaawards-best-female-artist-of-the-year-adina-receives-her-award-plaque/309091830653349/|language=en|access-date=2021-06-26}}</ref> === 3Music Awards === In March 2021, her song ''WHY'' was the Reggae Dancehall Song of the Year in the [[Wp/wlx/3Music Awards|3Music Awards]].<ref>{{Wp/wlx/Cite web|title=3Music Awards 2021: Full list of winners - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/3music-awards-2021-full-list-of-winners/|access-date=2021-03-29|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> === Vodafone Ghana Music Awards === {| class="wikitable" |+ !Year !Award !Work !Result |- !2021 !Best Reggae/Dancehall Artiste of the Year !Why !Won<ref>{{Wp/wlx/Citation|title=THE 22ND VODAFONE GHANA MUSIC AWARDS WEEKEND - DAY TWO|url=https://www.youtube.com/watch?v=7JoJE8Mduu4|language=en|access-date=2021-06-26}}</ref> |- !2021 !Female Vocalist of the Year !Hear Me !Nominated [https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/full-list-here-are-the-nominees-for-the-2021-ghana-music-awards/7whwp48] |} === Entertainment Achievement Awards === A March 2021, o da nyɛ la 'Best Female Artiste' a yuohe category aŋ be Entertainment Achievement Awards. === 3Music Awards === A March 2021, a o yielhe ''WHY'' da la Reggae Dancehall Song aŋ be a yuohe kyaahe 3Music kyɔɔtaahe. == Taregyiihi == [[Category:Wp/wlx]] [[Category:Wp/wlx/Nʋba vorihʋŋ saŋa sɛʋrɩ]] {{INTERWIKI|Q30122752}} 86qtus01adwh4zh0krlvcg69rl9li9w 0 3585026 7282598 7141991 2026-08-13T00:07:50Z Zakaria Tunsung 2586001 7282598 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q354370}} A '''Adele''' tɩrɩ ŋa yɛlɩbʋ bɩyɛ [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]] lombori kaŋa anɩŋ [[Wp/wlx/Central western Togo|Togo]] mɩŋ lombori kaŋa. O yela deme a Ghana poɔ la Togo Mountain languages (traditionally boɔbo e ''Togorestsprachen'' bee Togo Remnant languages) ko a Kwa naŋ e ulee kaŋa ko Niger–Congo. A yela meehe, a Adele noba, maŋ boɔbo la a kɔkɔhe ka ''Gidire''. == Sɛʋbʋ == A Ghana, a [[Wp/wlx/Ghana|Ghana Institute of Linguistics, Literacy ane Bible Translation (GILLBT)]] maale la alphabet ka o leɛre a Bible eŋ Adele. {| class="wikitable" |+Adele alphabet (Ghana)<ref>https://web.archive.org/web/20070315155507/http://www.gillbt.org/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=71</ref> |A |B |Bw |D |E |Ɛ |F |Fw |G |Gb |Gy |H |I |Ɩ |K |Kp |Ky |Kw |L |M |N |Ny |Ŋ |Ŋm |Ŋw |O |Ɔ |P |Pw |R |S |T |U |Ʋ |W |Y |- |a |b |bw |d |e |ɛ |f |fw |g |gb |gy |h |i |ɩ |k |kp |ky |kw |l |m |n |ny |ŋ |ŋm |ŋw |o |ɔ |p |pw |r |s |t |u |ʋ |w |y |} A Adele alphabet maŋ toŋ neŋ la Togo ka zaa e yeni, kyɛ Rongier maŋ toŋ neŋ la fewer digraphs kyaare a index naŋ be a Adele-French dictionary. {| class="wikitable" |+Adele alphabet (Togo)<ref>https://corporan.huma-num.fr/Fonds/Rongier/Rongier_1998_Dictionnaire-Fran%C3%A7ais-Adele.pdf</ref> |A |B |C |D |E |Ɛ |F |G |Gb |I |Ɩ |J |K |Kp |L |M |N |Ny |Ŋ |O |Ɔ |P |R |S |U |Ʋ |W |Y |- |a |b |c |d |e |ɛ |f |g |gb |i |ɩ |j |k |kp |l |m |n |ny |ŋ |o |ɔ |p |r |s |u |ʋ |w |y |} ==Gyiiri meehe Taregyiihi== * [http://globalrecordings.net/langcode/ade Listen to a sample of Adele from Global Recordings Network] ==Nimitɔɔhe Zannoo== * {{Wp/wlx/Cite book |last=Adinyah |first=John B. |year=1995 |chapter=Adele kinship terms, role relationships, and family obligations |title=GILLBT (Ghana Institute of Linguistics, Literacy and Bible Translation) academic seminar week: proceedings of the 1994 seminar |pages=4–11 |location=Legon |publisher=Institute of African Studies, University of Ghana}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Clerk |first=Nicolas |year=1892 |title=Meine reise in den Hinterländern von Togo, nach Nkónyã, Boëm, O̱boo̱so, Salaga, Krakye |trans-title=My journey in the hinterlands of Togo, to Nkónyã, Boëm, O̱boo̱so, Salaga, Krakye |journal=Mitteilungen der geographischen Gesellschaft |volume=IX |pages=77–98}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Bertho |first=J. |year=1952 |title=Les Dialectes du Moyen-Togo |trans-title=The Dialects of Middle Togo |journal=Bulletin de l'Institut Français d'Afrique Noire |volume=XIV |pages=1046–1107}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Christaller |first=J. G. |year=1895 |title=Die Adelesprache im Togogebiet |trans-title=The Adele language in the Togo region |journal=Zeitschrift für afrikanische und oceanische Sprachen |volume=I |pages=16–33}} * {{Wp/wlx/Cite book |last=Heine |first=Bernd |author-link=Bernd Heine |title=Die Verbreitung und Gliederung der Togorestsprachen |trans-title=The distribution and structure of the Togorest languages |location=Berlin |publisher=Dietrich Reimer |year=1968}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Kantchoa |first=Laré |year=2014 |title=La classification nominale du gidere, langue volta-mono du Togo et du Ghana |journal=Revue du CAMES: Lettres, Langues et linguistique |volume=2 |pages=120–132}} * {{Wp/wlx/Cite thesis |last=Nonon Kpamnona |first=Mikpakpè Adjovi |year=2012 |title=Le nominal en adélé: une esquisse d'étude préliminaire |degree=MA |publisher=Université de Lomé}} * {{Wp/wlx/Cite book |last=Rongier |first=Jacques |year=1998 |title=Dictionnaire français-adele |location=Abidjan |publisher=Institut de Linguistique Appliquée}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Westermann |first=Diedrich |year=1922 |title=Vier Sprachen aus Mitteltogo: Likpe, Bowili, Akpafu und Adele, nebst einigen Resten der Borosprache |trans-title=Four languages from central Togo: Likpe, Bowili, Akpafu and Adele, along with some remnants of the Boro language |journal=Mittheilungen des Seminars für Orientalische Sprachen |volume=XXIV |pages=1–59}} [[Category:Wp/wlx/Ghana–Togo Mountain languages]] [[Category:Wp/wlx/Languages of Ghana]] [[Category:Wp/wlx/Languages of Togo]] {{Wp/wlx/Kwa-lang-stub}} == Taregyiihi == [[Category:Wp/wlx]] {{INTERWIKI|Q27740}} rimevwl0463xatguojys2dgkpp85d3p 7282600 7282598 2026-08-13T00:09:57Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Wp/wlx/Adele language]] to [[Wp/wlx/Adele tɩrɩ]]: Misspelled title 7282598 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q354370}} A '''Adele''' tɩrɩ ŋa yɛlɩbʋ bɩyɛ [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]] lombori kaŋa anɩŋ [[Wp/wlx/Central western Togo|Togo]] mɩŋ lombori kaŋa. O yela deme a Ghana poɔ la Togo Mountain languages (traditionally boɔbo e ''Togorestsprachen'' bee Togo Remnant languages) ko a Kwa naŋ e ulee kaŋa ko Niger–Congo. A yela meehe, a Adele noba, maŋ boɔbo la a kɔkɔhe ka ''Gidire''. == Sɛʋbʋ == A Ghana, a [[Wp/wlx/Ghana|Ghana Institute of Linguistics, Literacy ane Bible Translation (GILLBT)]] maale la alphabet ka o leɛre a Bible eŋ Adele. {| class="wikitable" |+Adele alphabet (Ghana)<ref>https://web.archive.org/web/20070315155507/http://www.gillbt.org/index.php?option=com_content&task=view&id=51&Itemid=71</ref> |A |B |Bw |D |E |Ɛ |F |Fw |G |Gb |Gy |H |I |Ɩ |K |Kp |Ky |Kw |L |M |N |Ny |Ŋ |Ŋm |Ŋw |O |Ɔ |P |Pw |R |S |T |U |Ʋ |W |Y |- |a |b |bw |d |e |ɛ |f |fw |g |gb |gy |h |i |ɩ |k |kp |ky |kw |l |m |n |ny |ŋ |ŋm |ŋw |o |ɔ |p |pw |r |s |t |u |ʋ |w |y |} A Adele alphabet maŋ toŋ neŋ la Togo ka zaa e yeni, kyɛ Rongier maŋ toŋ neŋ la fewer digraphs kyaare a index naŋ be a Adele-French dictionary. {| class="wikitable" |+Adele alphabet (Togo)<ref>https://corporan.huma-num.fr/Fonds/Rongier/Rongier_1998_Dictionnaire-Fran%C3%A7ais-Adele.pdf</ref> |A |B |C |D |E |Ɛ |F |G |Gb |I |Ɩ |J |K |Kp |L |M |N |Ny |Ŋ |O |Ɔ |P |R |S |U |Ʋ |W |Y |- |a |b |c |d |e |ɛ |f |g |gb |i |ɩ |j |k |kp |l |m |n |ny |ŋ |o |ɔ |p |r |s |u |ʋ |w |y |} ==Gyiiri meehe Taregyiihi== * [http://globalrecordings.net/langcode/ade Listen to a sample of Adele from Global Recordings Network] ==Nimitɔɔhe Zannoo== * {{Wp/wlx/Cite book |last=Adinyah |first=John B. |year=1995 |chapter=Adele kinship terms, role relationships, and family obligations |title=GILLBT (Ghana Institute of Linguistics, Literacy and Bible Translation) academic seminar week: proceedings of the 1994 seminar |pages=4–11 |location=Legon |publisher=Institute of African Studies, University of Ghana}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Clerk |first=Nicolas |year=1892 |title=Meine reise in den Hinterländern von Togo, nach Nkónyã, Boëm, O̱boo̱so, Salaga, Krakye |trans-title=My journey in the hinterlands of Togo, to Nkónyã, Boëm, O̱boo̱so, Salaga, Krakye |journal=Mitteilungen der geographischen Gesellschaft |volume=IX |pages=77–98}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Bertho |first=J. |year=1952 |title=Les Dialectes du Moyen-Togo |trans-title=The Dialects of Middle Togo |journal=Bulletin de l'Institut Français d'Afrique Noire |volume=XIV |pages=1046–1107}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Christaller |first=J. G. |year=1895 |title=Die Adelesprache im Togogebiet |trans-title=The Adele language in the Togo region |journal=Zeitschrift für afrikanische und oceanische Sprachen |volume=I |pages=16–33}} * {{Wp/wlx/Cite book |last=Heine |first=Bernd |author-link=Bernd Heine |title=Die Verbreitung und Gliederung der Togorestsprachen |trans-title=The distribution and structure of the Togorest languages |location=Berlin |publisher=Dietrich Reimer |year=1968}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Kantchoa |first=Laré |year=2014 |title=La classification nominale du gidere, langue volta-mono du Togo et du Ghana |journal=Revue du CAMES: Lettres, Langues et linguistique |volume=2 |pages=120–132}} * {{Wp/wlx/Cite thesis |last=Nonon Kpamnona |first=Mikpakpè Adjovi |year=2012 |title=Le nominal en adélé: une esquisse d'étude préliminaire |degree=MA |publisher=Université de Lomé}} * {{Wp/wlx/Cite book |last=Rongier |first=Jacques |year=1998 |title=Dictionnaire français-adele |location=Abidjan |publisher=Institut de Linguistique Appliquée}} * {{Wp/wlx/Cite journal |last=Westermann |first=Diedrich |year=1922 |title=Vier Sprachen aus Mitteltogo: Likpe, Bowili, Akpafu und Adele, nebst einigen Resten der Borosprache |trans-title=Four languages from central Togo: Likpe, Bowili, Akpafu and Adele, along with some remnants of the Boro language |journal=Mittheilungen des Seminars für Orientalische Sprachen |volume=XXIV |pages=1–59}} [[Category:Wp/wlx/Ghana–Togo Mountain languages]] [[Category:Wp/wlx/Languages of Ghana]] [[Category:Wp/wlx/Languages of Togo]] {{Wp/wlx/Kwa-lang-stub}} == Taregyiihi == [[Category:Wp/wlx]] {{INTERWIKI|Q27740}} rimevwl0463xatguojys2dgkpp85d3p 0 3585928 7282301 6698519 2026-08-12T16:04:23Z Baby juuu 2634254 /* Background and education */ 7282301 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. == Background education == Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} abe8gn0a6o32mspe2qffw8hse9hb4oj 7282302 7282301 2026-08-12T16:04:46Z Baby juuu 2634254 /* Background education */ 7282302 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. == Background cation == Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} stibwwy3gjutuw9utg4q5zvykc6zkc3 7282303 7282302 2026-08-12T16:04:56Z Baby juuu 2634254 /* Background cation */ 7282303 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. == Background ion == Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} ftel4hu4cw8gv1pmtayjolg4ra4ep8x 7282304 7282303 2026-08-12T16:05:27Z Baby juuu 2634254 /* Background ion */ 7282304 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. == Backgrou io== Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} rs0onrjgdmmhteea4jswhpedgtgmq23 7282305 7282304 2026-08-12T16:06:00Z Baby juuu 2634254 /* Backgrou io */ 7282305 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. == Backgroi== Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} l6uqcut7lqc3dznn4j6qav2wxhyz651 7282306 7282305 2026-08-12T16:06:16Z Baby juuu 2634254 /* Backgroi */ 7282306 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. == Broi== Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} p7ob93ug0km4rh1namiwrum44w20lxo 7282308 7282306 2026-08-12T16:06:37Z Baby juuu 2634254 /* Broi */ 7282308 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Training == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} irezrjj7iut0m38qtorg2zd25vl0l53 7282309 7282308 2026-08-12T16:06:56Z Baby juuu 2634254 /* Training */ 7282309 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Traing == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} hhsp8xowfk0qkomickm12kz93x33rhj 7282310 7282309 2026-08-12T16:07:16Z Baby juuu 2634254 /* Traing */ 7282310 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Ting == == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} j3yawmvtdcepzwvq11epvzv2kdygt92 7282311 7282310 2026-08-12T16:07:34Z Baby juuu 2634254 /* Ting */ 7282311 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Awards and decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} insvrkl22s4ajbpm3gjv8m5mibjf68d 7282312 7282311 2026-08-12T16:07:48Z Baby juuu 2634254 /* Awards and decorations */ 7282312 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Awards a decorations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} 3a8hur089gi5qq7rgwms5vh9o6hkqvu 7282313 7282312 2026-08-12T16:08:00Z Baby juuu 2634254 /* Awards a decorations */ 7282313 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Awards a derations == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} osoii7p60baoggea9jza7nspntac4b3 7282314 7282313 2026-08-12T16:08:19Z Baby juuu 2634254 /* Awards a derations */ 7282314 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Awards a dtions == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} hjwgz51jbfnub571pvuscnbyvk7gzzd 7282316 7282314 2026-08-12T16:08:35Z Baby juuu 2634254 /* Awards a dtions */ 7282316 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Awards a ns == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} k8yio9pbqqbph40w6ihn8utbppwzsre 7282317 7282316 2026-08-12T16:08:51Z Baby juuu 2634254 /* Awards a ns */ 7282317 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Awardns == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} ajs6e6y9x5cxmx84ibg7rbhn6bxbfge 7282318 7282317 2026-08-12T16:09:07Z Baby juuu 2634254 /* Awardns */ 7282318 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== == Adns == ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} eus0rvu0k3pc8dwcd7kgsknkyi0l2yy 7282319 7282318 2026-08-12T16:09:28Z Baby juuu 2634254 /* Adns */ 7282319 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q20675812}} '''Sadique Baba Abubakar''' CFR psc (+) DFS GSS fwc fdc(+) MSc (born 8 fudo 1960) is a retired air marshal in the Nigerian Air Force and former Chief of the Air Staff of Nigeria.[1][2] In 2023, he contested for [[Wp/mrt/Governor of Bauchi State|governor of Bauchi State]] in the [[Wp/mrt/2023 Bauchi State gubernatorial election|2023 Bauchi State gubernatorial election]], under the platform of the All Progressives Congress, losing to the incumbent governor [[Wp/mrt/Bala Mohammed|Bala Mohammed]] of the [[Wp/mrt/Peoples Democratic Party|Peoples Democratic Party]]. Sadique Baba Abubakar nji yanyi 8 April 1960, or [[Wp/mrt/Azare|Azare]], [[Wp/mrt/Bauchi State|Bauchi State]]. A uyar ja primary education or St Paul's Primary School Bauchi hearo 1967 ando 1973 ba secondary education, a ndarja ando Government Secondary School, Bauchi. Abubakar baji joined the Nigerian Air Force aga member ni Cadet Military Training Course (CMTC 5) or November 1979.[3] Abubakar Diploma raja or Public Administration baBachelor of Science degree (second class upper division) or political science. Ba kuma Master of Science Degree or Strategic Studies hearo University ni Ibadan. Abubakar Commercial Pilot License (CPL)a iraya, Helicopters ingya kar thurau kra jo Rating bahas flown a total of seven aircraft types: Bulldog, Piper Warrior, Enstrom, Bell 206, BO-105, Mi-35P ba Mi- 17. ==nya biya== ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q20675812}} 2bzn6evw288zk4flazid0pukaw3uphh 0 3621714 7282135 7282134 2026-08-12T11:59:13Z Rooth N 2608660 7282135 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya West Nile kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa Kampala, orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya Uganda Bureau of Statistics (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri South Sudan(sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.(a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda). == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} 3d41vzjya1aho5jouwfglzitnhbcerr 7282136 7282135 2026-08-12T11:59:59Z Rooth N 2608660 7282136 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya West Nile kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa Kampala, orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya Uganda Bureau of Statistics (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri South Sudan(sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda). == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} 92qji7kx2w1vmevcs6pk40z0mg55m49 7282137 7282136 2026-08-12T12:00:53Z Rooth N 2608660 7282137 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya West Nile kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa Kampala, orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya Uganda Bureau of Statistics (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri South Sudan(sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda).<ref>Gc.kls2.com (25 July 2021). "[http://gc.kls2.com/airport/HUAJ Technical Data About Adjumani Airport]". ''Gc.kls2.com''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} jpvxlgq61p7qesvc0hmakygbhki2zj6 7282138 7282137 2026-08-12T12:01:32Z Rooth N 2608660 7282138 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya West Nile kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa Kampala, orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya [[Wp/nyn/Uganda Bureau of Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri South Sudan(sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda).<ref>Gc.kls2.com (25 July 2021). "[http://gc.kls2.com/airport/HUAJ Technical Data About Adjumani Airport]". ''Gc.kls2.com''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} ds6hymix2tuffd2jwnpczh71wexe8ec 7282139 7282138 2026-08-12T12:01:54Z Rooth N 2608660 7282139 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]] kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa Kampala, orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya [[Wp/nyn/Uganda Bureau of Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri South Sudan(sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda).<ref>Gc.kls2.com (25 July 2021). "[http://gc.kls2.com/airport/HUAJ Technical Data About Adjumani Airport]". ''Gc.kls2.com''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} jk408m9vznyfk3u20oa9v8upgvbadkk 7282140 7282139 2026-08-12T12:02:17Z Rooth N 2608660 7282140 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]] kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya [[Wp/nyn/Uganda Bureau of Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri South Sudan(sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda).<ref>Gc.kls2.com (25 July 2021). "[http://gc.kls2.com/airport/HUAJ Technical Data About Adjumani Airport]". ''Gc.kls2.com''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} lue419z90c8k576qg4nmhv7aj8fsjjk 7282142 7282140 2026-08-12T12:03:10Z Rooth N 2608660 7282142 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]] kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya [[Wp/nyn/Uganda Bureau of Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tahuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri [[Wp/nyn/South Sudan|South Sudan]](sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda).<ref>Gc.kls2.com (25 July 2021). "[http://gc.kls2.com/airport/HUAJ Technical Data About Adjumani Airport]". ''Gc.kls2.com''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} i9418c83muik8hd3khfgpfo7un2ul8z 7282143 7282142 2026-08-12T12:04:11Z Rooth N 2608660 7282143 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q3499673}}'''Adjumani''' n'orurembo rw'omumateemba ga [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'orurerwa munisiparite orukuru orw'obwebembezi n'orw'eby'obushuubuzi omu disiturikiti ya Adjumani. Disiturikiti neeyetwa eiziina ry'orurembo.<ref>Mindat (25 July 2021). "[https://www.mindat.org/feature-8658453.html Adjumani Town Council, East Moyo, Adjumani District, Northern Region, Uganda]". ''Mindat.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omwanya''' == [[File:Adjumani District in Uganda.svg|thumb|Adjumani District in Uganda]] Adjumani neeshangwa omu kicweka kya [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]] kiromita nka 196 (mayiro 22) omu matemba ga burugwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Arua|Arua]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ekyo.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Arua/Adjumani/@3.293247,31.285999,9z/data=!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x176e6265a178c769:0xaa1e18867d91929c!2m2!1d30.907304!2d3.0303299!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!3e0 Road Distance Between Arua, Uganda And Adjumani, Uganda With Interactive Map]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Adjumani neeshangwa kiromita nka 116 (mayiro 72), omu matemba ga burengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]], orurembo orurikukirayo obuhango omu kicweka ky'amatemba ga Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Gulu/@3.0783167,31.7583987,10z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x1771a65c0fc42a27:0xce6ef3d1c3d80e06!2m2!1d32.2880726!2d2.7724038!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Gulu, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Eki kirimu nka kiromita 445 (mayiro 277), omu matemba ga burengyerwa-eizooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo orukuru kandi orurikukirayo obuhango omuri Uganda.<ref>"[https://www.google.com/maps/dir/Adjumani/Kampala/@1.8712116,31.0609912,8z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x17720e1410740db7:0x43bc308aa932cd2f!2m2!1d31.7822278!2d3.3783808!1m5!1m1!1s0x177dbc0f9d74b39b:0x4538903dd96b6fec!2m2!1d32.5825197!2d0.3475964!3e0 Road Distance Between Adjumani, Uganda And Kampala, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021</ref>Obutebekanisa bw'orurembo ni 3°22'38. 0"N, 31°47'26. 0"E (Latitude:3). 377222; Oburingwa:31. 790556).<ref name=":0">"[https://www.google.com/maps/place/3%C2%B022'38.0%22N+31%C2%B047'26.0%22E/@3.3772168,31.7899268,893m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d3.3772222!4d31.7905556 Location of Adjumani Town Council, Uganda]" (Map). ''[[:en:Google_Maps|Google Maps]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref>Orukiiko rwa Adjumani Town Council nirushutama aha rurengo rwa mita 816 (fuuti 2,677) ahaiguru y'omutindo gw'enyanja.<ref>Geolist (25 July 2021). "[https://geolist.org/ug/51pd Geodata of Adjumani, Uganda]". ''Geolist.org''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == '''Omubare gw'abantu''' == Okubara kw'eihanga omu mwaka gwa '''1991''' kukareetaho omubare gw'abantu 2,108. Okubara abantu okwabaireho omu mwaka gwa '''2002''' kukaretaho omubare gw'abantu 19,876. Okubara abantu omu ihanga ryona n'okucondooza amaka omu mwaka gwa '''2014''' bikareeta abantu 35,433 omu tawuni.<ref name=":1">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/cities/ The population of all Ugandan cities and towns with more than 15,000 inhabitants according to census results and latest official projections]" (Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]). ''Citypopulation.de''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Omu mwaka gwa '''2015''', ekitongore ky'ebibaro ekya [[Wp/nyn/Uganda Bureau of Statistics|Uganda Bureau of Statistics]] (UBOS) kikateebereza ngu abantu ba Adjumani Town Council ni 35,600. Omu mwaka gwa '''2020''', ekitongore ekirikureeberera omubare gw'abantu kikata omubare gw'abantu omu tahuni ahari 37,100; aharibo 19,400 (52. 3 ahari igana) bakaba bari abakazi kandi 17,700 (47. obucweka 7 ahari igana) bakaba bari abashaija. UBOS (ekitongore ekirikujunanizibwa okubara abantu omuri Yuganda) ekabara ngu omubare gw'abantu omu tawuni gukeeyongyera aha rurengo rwa 0. ebicweka 83 ahari igana, buri mwaka, ahagati ya 2015 na 2020.<ref name=":2">Uganda Bureau of Statistics (14 June 2020). "[https://www.citypopulation.de/en/uganda/northern/admin/adjumani/SC0232__adjumani/ The population development of Adjumani as well as related information and services]". ''Citypopulation.de Quoting [[:en:Uganda_Bureau_of_Statistics|Uganda Bureau of Statistics]]''. Retrieved 25 July 2021.</ref> Adjumani nayo n'obutaaho bw'empungi ezirikuhingura 200,000 n'abarikushaba obuhungiro kuruga omu mahanga munaana ga Afirika, nobu abarikukira obwingi barikuruga omuri [[Wp/nyn/South Sudan|South Sudan]](sudan ey'amashuuma) eri haihi, ekirikurugwamu empungi ezirikukirayo obwingi omu ihanga.<ref>"[https://reliefweb.int/report/uganda/government-uganda-office-prime-minister-uganda-refugees-asylum-seekers-30-november-2022 Government of Uganda Office of the Prime Minister: Uganda Refugees & Asylum Seekers as of 30 November 2022 - Uganda | ReliefWeb]". ''reliefweb.int''. Retrieved 12 December 2022.</ref> {| class="wikitable sortable" |+Ebyafaayo by'omuhendo gw'abantu !Omwaka !omuhendo gw'abantu !<abbr>±%</abbr> |- !1991 |2,108 |—     |- !2002 |19,876 | +842.9% |- !2014 |35,433 | +78.3% |- !2015 |35,600 | +0.5% |- !2020 |37,100 | +4.2% |- | colspan="3" |Oburugo:<ref name=":2" /><ref name=":1" /> |} == Ebintu by'okureeberaho == Ebindi bintu ebirikukurataho biri omu tahuni nainga haihi n'ensharo zaayo.<ref name=":0" /> (a) Ofiisi za Adjumani Town Council ,(b) ekitebe kikuru ky'obwebembezi bwa disiturikiti ya Adjumani, (c) Adjumani General Hospital, eirwariro rya gavumenti ririmu ebitanda 100 ebirikureebererwa minisiture. (d) Ekishaayi ky'enyonyi kya Adjumani ne'ky'enyonyi n'abantu ba butoosha ekirikutegyekwa ekitongore ky'enyonyi ekya Uganda Civil Aviation Authority (ekitongore ekirikujunanizibwa ebyentambura y'enyonyi omuri Yuganda).<ref>Gc.kls2.com (25 July 2021). "[http://gc.kls2.com/airport/HUAJ Technical Data About Adjumani Airport]". ''Gc.kls2.com''. Retrieved 25 July 2021.</ref> == Abantu abarikumanywa munonga == * Dominica Dipio, munyaanyazi w'ediini omuri Yuganda, omukozi wa firimu, omuhandiiki kandi purofeesa. == Reeba n'ebi == * List of cities and towns in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q3499673}} pcza1fbnb7z94bhv6d8oyyvrhxgw3nw 0 3622709 7282528 7248538 2026-08-12T21:09:25Z CHENG REX 2607725 /* */ 7282528 wikitext text/x-wiki '''Bang''' Be tik pyɛ cak e rak, na be lɛrɛ kɛ na be dul, hyot a jɛng he dura dûl pyɛ mwa. be tok tɛ nenu bâng bapáy basɛl tanga nenu bapáy barɛy o. Bang ha to si gyep pye yaga tik ke gyong. Ba tok tang e kiri arong. [[Category:Wp/bom]] [[Category:Wp/bom/Berom Wikipedia Outreach]] t82ti53gnk576mjdo5al9lyjyymaxar 0 3627422 7282831 7115790 2026-08-13T05:33:26Z Adamu mc 2602927 7282831 wikitext text/x-wiki '''king of boys fim''' Fim rama e ko kunuñ siyasa ɗaa lanjeeriya amman alif 2018 e fim kimi adetiba == Marni Rama == * Turanci == Kawa kunun fim == ==rubutu fim== *kimi adetiba ==umarni fim== Kimi adetiba == Nazaar == [[Category:Wp/ngi]] 3zspabq7ciymvxa2r9o04jfkas0crv1 7282832 7282831 2026-08-13T05:35:14Z Adamu mc 2602927 7282832 wikitext text/x-wiki '''king of boys fim''' Fim rama e ko kunuñ siyasa ɗ ɗaah lanjeeriya amman alif 2018 e fim kimi adetiba == Marni Rama == * Marni Turanci == Kawa kunuñ fim == ==rubutu fim== *kimi adetiba ==umarni fim== Kimi adetiba == Nazaar == [[Category:Wp/ngi]] l79mxha4qxvihk2yp48gmu3x74jmb2m 0 3629668 7282889 6777940 2026-08-13T07:05:35Z ~2026-44216-10 2699031 /* ပါသှ်ေယါ့လင် */ 7282889 wikitext text/x-wiki ---- = ကံင်ပျူတာ = == '''ပါသှ်ေယါ့လင်''' == A '''computer''' is an electronic device that processes information, or data, according to a set of instructions called a program. Computers can perform a wide range of tasks, including calculations, data storage, communication, automation, and entertainment. Modern computers are essential tools in education, science, business, government, and everyday life. ဆ်ုလ်ုကံင်ပျူတာ သီးယိုဝ် မွာဲေ == Etymology == The word ''computer'' originally referred to a person who performed calculations. The meaning shifted in the 20th century to describe machines that could carry out such tasks automatically. == History == * '''Early mechanical devices:''' The abacus (c. 2400 BCE), the Antikythera mechanism (c. 100 BCE), and Charles Babbage’s proposed ''Analytical Engine'' (1830s). * '''Electromechanical computers:''' Early 20th century devices such as the Zuse Z3 (1941). * '''First generation (1940s–1950s):''' Vacuum tube computers like ENIAC. * '''Second generation (1950s–1960s):''' Transistor-based computers, smaller and faster. * '''Third generation (1960s–1970s):''' Integrated circuits enabled minicomputers. * '''Fourth generation (1970s–present):''' Microprocessors, personal computers, and the rise of the internet. * '''Fifth generation (present–future):''' Artificial intelligence, quantum computing, and cloud-based systems. == Components == === Hardware === * '''Central processing unit (CPU):''' Executes instructions. * '''Memory (RAM):''' Stores data temporarily. * '''Storage:''' Hard drives, solid-state drives. * '''Input devices:''' Keyboard, mouse, microphone, sensors. * '''Output devices:''' Monitor, printer, speakers. === Software === * '''System software:''' Operating systems (Windows, macOS, Linux). * '''Application software:''' Programs for productivity, gaming, communication, etc. * '''Programming languages:''' Tools for creating software, such as Python, Java, and C++. == Types of Computers == * '''Supercomputers:''' Extremely powerful machines for complex calculations. * '''Mainframes:''' Used for large-scale business and government processing. * '''Personal computers (PCs):''' Desktops and laptops for individual use. * '''Mobile devices:''' Smartphones, tablets, and wearable computers. * '''Embedded systems:''' Specialized computers within cars, appliances, and machinery. == Uses == * Scientific research and data analysis. * Business management and finance. * Education and e-learning. * Communication (internet, email, social media). * Entertainment (video games, movies, music). * Automation and artificial intelligence. == Impact on Society == Computers have revolutionized nearly all aspects of modern life. They have enabled globalization, digital economies, medical advancements, and new forms of art and culture. However, they also raise challenges, such as cybersecurity threats, digital addiction, and concerns about privacy and employment automation. == See Also == * History of computing * Personal computer * Supercomputer * Artificial intelligence ---- 03xfv25hpni72gupvsjc893alhv7413 3 3640332 7282535 6810781 2026-08-12T21:39:49Z AccountVanishRequests 2599192 AccountVanishRequests moved page [[User talk:Nickholaz]] to [[User talk:Renamed user 547d55995e1d557533076f21d36b2713]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Nickholaz|Nickholaz]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 547d55995e1d557533076f21d36b2713|Renamed user 547d55995e1d557533076f21d36b2713]]" 6810781 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 17:15, 13 October 2025 (UTC) p92o2x9lbp9x6p23jfg1xj28r7445th 0 3656724 7282654 7219678 2026-08-13T01:00:06Z Apisite 2550078 /* Kunstiskas billas */ 7282654 wikitext text/x-wiki ==Baltiskas billas== [[:Category:Wt/prg/Laītawiskas wirdeīns|Laītawiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Lattawiskas wirdeīns|Lattawiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Lattigaliskas wirdeīns|Lattigaliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Prūsiskas wirdeīns|Prūsiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Sūdawiskas wirdeīns|Sūdawiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Zemāitiskas wirdeīns|Zemāitiskan]] ==Germāniskas billas== [[:Category:Wt/prg/Afrikaanas wirdeīns|Afrikaans]] • [[:Category:Wt/prg/Dāniskas wirdeīns|Dāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Ēngliskas wirdeīns|Ēngliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Farēiriskas wirdeīns|Farēiriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Īslandiskas wirdeīns|Īslandiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Jīdiskas wirdeīns|Jīdiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Luksemburgiskas wirdeīns|Luksemburgiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Miksiskas wirdeīns|Miksiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Nōrwigiskas (bokmål) wirdeīns|Nōrwigiskan (bokmål)]] • [[:Category:Wt/prg/Šwēdiskas wirdeīns|Šwēdiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Ullandiskas wirdeīns|Ullandiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Wilmesāuriskas wirdeīns|Wilmesāuriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Wūkiskas wirdeīns|Wūkiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Zemmamiksiskas wirdeīns|Zemmamiksiskan]] ==Kēltiskas billas== [[:Category:Wt/prg/Bretōniskas wirdeīns|Bretōniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Gēliskas wirdeīns|Gēliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Īriskas wirdeīns|Īriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Kōrniskas wirdeīns|Kōrniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Welsiskas wirdeīns|Welsiskan]] ==Rōmaniskas billas== [[:Category:Wt/prg/Katalōniskas wirdeīns|Katalōniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Kōrsikiskas wirdeīns|Kōrsikiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Pōrtugaliskas wirdeīns|Pōrtugaliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Prancōziskas wirdeīns|Prancōziskan]] • [[:Category:Wt/prg/Rumāniskas wirdeīns|Rumāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Sicīliskas wirdeīns|Sicīliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Špāniskas wirdeīns|Špāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Walōniskas wirdeīns|Walōniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Wālkiskas wirdeīns|Wālkiskan]] ==Slāwiskas billas== [[:Category:Wt/prg/Auktasōrbiskas wirdeīns|Auktasōrbiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Bōsniskas wirdeīns|Bōsniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Bulgāriskas wirdeīns|Bulgāriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Čekkiskas wirdeīns|Čekkiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Kašūbiskas wirdeīns|Kašūbiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Krēiwiskas wirdeīns|Krēiwiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Kruātiskas wirdeīns|Kruātiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Macedōniskas wirdeīns|Macedōniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Maskōwitiskas wirdeīns|Maskōwitiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Pōlabiskas wirdeīns|Pōlabiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Pōliskas wirdeīns|Pōliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Serbiskas wirdeīns|Serbiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Slōwakiskas wirdeīns|Slōwakiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Slōweniskas wirdeīns|Slōweniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Šlēziskas wirdeīns|Šlēziskan]] • [[:Category:Wt/prg/Ukrāiniskas wirdeīns|Ukrāiniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Zemasōrbiskas wirdeīns|Zemasōrbiskan]] ==Turkiskas billas== [[:Category:Wt/prg/Kazākiskas wirdeīns|Kazākiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Tatāriskas wirdeīns|Tatāriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Turkiskas wirdeīns|Turkiskan]] ==Ugrosōmiskas billas== [[:Category:Wt/prg/Estiskas wirdeīns|Estiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Ižōriskas wirdeīns|Ižōriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Karēliskas wirdeīns|Karēliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Liwōniskas wirdeīns|Liwōniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Sōmiskas wirdeīns|Sōmiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Udmurtiskas wirdeīns|Udmurtiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Ungriskas wirdeīns|Ungriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Wepsiskas wirdeīns|Wepsiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Zeimasāmiskas wirdeīns|Zeimasāmiskan]] ==Īndijas billas== [[:Category:Wt/prg/Hindi wirdeīns|Hindi]] • [[:Category:Wt/prg/Marathi wirdeīns|Marathi]] • [[:Category:Wt/prg/Sanskritas wirdeīns|Sanskrits]] • [[:Category:Wt/prg/Tamilas wirdeīns|Tamils]] • [[:Category:Wt/prg/Telugus wirdeīns|Telugu]] ==Kittas billas== [[:Category:Wt/prg/Albāniskas wirdeīns|Albāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Arābiskas wirdeīns|Arābiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Armēniskas wirdeīns|Armēniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Azerbaidžāniskas wirdeīns|Azerbaidžāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Baskōniskas wirdeīns|Baskōniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Bengaliskas wirdeīns|Bengaliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Bīrmiskas wirdeīns|Bīrmiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Cigāniskas wirdeīns|Cigāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Ebrājiskas wirdeīns|Ebrājiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Geōrgiskas wirdeīns|Geōrgiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Grēkiskas wirdeīns|Grēkiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Grēnlandiskas wirdeīns|Grēnlandiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Guarani wirdeīns|Guarani]] • [[:Category:Wt/prg/Indōneziskas wirdeīns|Indōneziskan]] • [[:Category:Wt/prg/Inuktitutas wirdeīns|Inuktituts]] • [[:Category:Wt/prg/Jakutiskas wirdeīns|Jakutiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Japāniskas wirdeīns|Japāniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Kečuas wirdeīns|Kečua]] • [[:Category:Wt/prg/Kīniskas (stāndards) wirdeīns|Kīniskan (stāndards)]] • [[:Category:Wt/prg/Kōrejiskas wirdeīns|Kōrejiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Latīniskas wirdeīns|Latīniskan]] • [[:Category:Wt/prg/Malāiziskas wirdeīns|Malāiziskan]] • [[:Category:Wt/prg/Maōriskas wirdeīns|Maōriskan]] • [[:Category:Wt/prg/Mongōliskas wirdeīns|Mongōliskan]] • [[:Category:Wt/prg/Pērsiskas wirdeīns|Pērsiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Swahili wirdeīns|Swahili]] • [[:Category:Wt/prg/Tagalōgas wirdeīns|Tagalōgs]] • [[:Category:Wt/prg/Tāilandiskas wirdeīns|Tāilandiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Wietnāmiskas wirdeīns|Wietnāmiskan]] • [[:Category:Wt/prg/Zulus wirdeīns|Zulu]] ==Kunstiskas billas== [[:Category:Wt/prg/Esperantō wirdeīns|Esperantō]]<!--- • [[:Category:Idō wirdeīns|Idō]]---> • [[:Category:Wt/prg/Interlinguas wirdeīns|Interlingua]] • [[:Category:Wt/prg/Tōki pōnas wirdeīns|Tōki pōna]]<!--- • [[:Category:Volapük wirdeīns|Volapük]]---> [[Category:Wt/prg]] ntyamwuouaz1y1yhgkhjp0tlq1fdpvp 0 3684604 7282548 6970366 2026-08-12T22:16:44Z Hafsatulkhair 2603474 7282548 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q55609092}} David Omueta Dafinone OFR ( 12 nu hiya makuru 1927--30 nu hiya aďau 2018) ji sa ďa ndr ji ga koba nu Nigeria ana siyasa, kra na jan senator nu Bendel South latr Nigerian Second Republic. Ji sa ďa ndr nuwau nu National Party nu Nigeria (NPN). Dafinone mul trau ar ba pam pamu pichir military administration nu Yakubu Gowon. {{INTERWIKI|Q55609092}} == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == [[Category:Wp/mrt]] t7aha00lb21fj6sy9ixv5wty9ki7fy4 0 3688617 7282542 6984850 2026-08-12T22:10:17Z Hafsatulkhair 2603474 7282542 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q43746}} Bonaventure Enemali ( ji yabiyenyi 21 nu hiya kuwa 1984), na ja ndr siyasa nu Nigeria ana ji sa ďa Anambra State Commissioner nu iyi iyi, jir mba sau ana jir duwa hau hiyaro 3 nu hiya kuwa 2019 ashilo 17 nu hiya makuru 2022, ji hir vir njya nu Nnamdi Onukwuba. Na jan shil nga Expression 1 Awka. [[Category:Wp/mrt]] == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== {{INTERWIKI|Q43746}} jn261pq4wax1q89g42inbk4kstl82cq 0 3692247 7283251 6987692 2026-08-13T09:43:53Z Revibot 1236611 Bot: Fixing double redirect from [[Wp/jax/Daging Masak Itam]] to [[Wp/jax/Daging masak itam]] 7283251 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/jax/Daging masak itam]] ilv0qu6e742rd73gzmrc5vey67zrzou 0 3698686 7282550 7009089 2026-08-12T22:18:11Z Hafsatulkhair 2603474 7282550 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q103992141}} '''Imaan Sulaiman-Ibrahim''', ŋa ja ŋdr siyasa ana mala mul suku. ŋji sa da director-general nu National Agency nu Prohibition of Trafficking in Persons, NAPTIP hiyaro 1 nu hiya kumau apu mutlu 2020 ashilo 27 ŋú hiya tufu 2021, ar pichi kra Muhammadu Buhari ŋji na biya ŋji bulari ana Honorable Federal Commissioner of the National Commission for Refugees, ŋjir bau, ana ŋji kra bular a vog [[Category:Wp/mrt]] == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca == {{INTERWIKI|Q103992141}} py8kcnwfykknjq3692nyjdbvj2ku7f2 0 3708787 7282144 7256626 2026-08-12T12:04:55Z Rooth N 2608660 7282144 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, Sudan y'amashuuma omu matemba g'oburugwa-izooba, Amuru omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, Arua omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na Yumbe omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Ovokedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 8lso7fmknx69l18hq70mncag9cc570o 7282145 7282144 2026-08-12T12:05:40Z Rooth N 2608660 7282145 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, Amuru omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, Arua omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na Yumbe omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Ovokedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 2hydxkgw1g5pwken42fk3uycp66pkuu 7282146 7282145 2026-08-12T12:05:54Z Rooth N 2608660 7282146 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, Arua omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na Yumbe omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Ovokedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 4ynqxv47h5wfq3tclluwi7ihahnbzp9 7282147 7282146 2026-08-12T12:06:10Z Rooth N 2608660 7282147 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na Yumbe omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Ovokedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 4hyiwjtkjq1dzxlv435eicnu43amm92 7282148 7282147 2026-08-12T12:06:24Z Rooth N 2608660 7282148 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Kampala, orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Ovokedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] h0nkpyt43rj3tfp3hohonkl0sur9nye 7282149 7282148 2026-08-12T12:06:48Z Rooth N 2608660 7282149 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Ovokedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] jbevwpnn5i8e89jl4fdwka671l1f2rf 7282150 7282149 2026-08-12T12:08:11Z Rooth N 2608660 7282150 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Vakedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * Jessica Eriyo, omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] n705h2o1m38t3idkcrt1rgkl2hijyu7 7282151 7282150 2026-08-12T12:08:53Z Rooth N 2608660 7282151 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Vakedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * [[Wp/nyn/Jessica Eriyo|Jessica Eriyo]], omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * Disiturikiti ya Moyo * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 5nvzqx3bzwqe7cgvakzpu7a0tntj639 7282152 7282151 2026-08-12T12:09:19Z Rooth N 2608660 7282152 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Vakedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * [[Wp/nyn/Jessica Eriyo|Jessica Eriyo]], omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Moroto|Disiturikiti ya Moyo]] * Abamadi * West Nile * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] tqpxh0kmlunsj71dgrre0b1bh321pl2 7282153 7282152 2026-08-12T12:09:37Z Rooth N 2608660 7282153 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Vakedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * [[Wp/nyn/Jessica Eriyo|Jessica Eriyo]], omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka mukenenya. == Reeba n'ebi == * [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Moroto|Disiturikiti ya Moyo]] * Abamadi * [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]] * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] sunnmtd3cc2it2u3bx0u77bmqa78jas 7282154 7282153 2026-08-12T12:09:59Z Rooth N 2608660 7282154 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1229734}} Disiturikiti ya Adjumani, n'ey'omu mateemba ga Uganda nka za disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ezindi, eriho ahabw'orureembo rwayo orukuru orurikwetwa Adjumani , ahu ekitebe ekikuru kya disiturikiti kiri. == Omwanya == Disiturikiti ya Adjumani neeyatana na Moyo omu matemba, [[Wp/nyn/South Sudan|Sudan y'amashuuma]] omu matemba g'oburugwa-izooba, [[Wp/nyn/AMURU DISTRICT|Amuru]] omu burugwa-izooba n'omu mashuuma, [[Wp/nyn/Arua|Arua]] omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba na [[Wp/nyn/Yumbe|Yumbe]] omu matemba g'oburengyerwa-izooba. Orurembo rukuru omu disiturikiti, Adjumani, nirushangwa kiromita 125 (mairo nshaju namunana), orugyendo rw'aha nguuto, omu matemba g'oburugwa-izooba bwa Arua, orurembo rukuru omu kicweka ekyo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Arua%20(Arua)%20&toplace=Adjumani%20()%20&fromlat=3.0191667&tolat=3.3613889&fromlng=30.9308333&tolng=31.8097222 Road Distance Between Arua And Adjumani With Map]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Omwanya ogu nigushangwa kiromita 436 (mairo 271), orugyendo rw'aha nguuto, omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rukuru rwa Uganda kandi orurikukirayo obuhango omu ihanga eryo.<ref>"[http://distancecalculator.globefeed.com/Uganda_Distance_Result.asp?fromplace=Kampala%20()&toplace=Adjumani%20()&fromlat=0.3155556&tolat=3.3613889&fromlng=32.5655556&tolng=31.8097222 Map Showing Kampala And Adjumani With Distance Marker]". Globefeed.com. Retrieved 24 May 2014.</ref> Disiturikiti eri aha rubaju rw'amatemba g'omugyera gwa White Nile, gutakatandikire kutaaha omuri Sudan y'amashuuma. Obutimba bwa disiturikiti ni:03 23N, 31 47E (Latitudo:3.3845; Longitudo:31.7820). == Okushwijuma == Disiturikiti ya Adjumani ekatandikwaho ebiro 17 Okwakataano omu mwaka gwa 1997, obu disiturikiti ya Moyo yaabaganiisibwamu kabiri. Ekicweka kya Moyo eky'oburugwa-izooba kikahindurwa disiturikiti ya Adjumani, kurugiirira aha rurembo rwayo orukuru Adjumani. Ekicweka kya Moyo eky'oburengyerwa-izooba kikaguma kiri disiturikiti ya Moyo. Omu mwaka gwa 1991, okubara abantu omu ihanga ryona kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 96,300. Okubara abantu okw'ihanga ryona okw'omwaka gwa 2002 kukateebereza omubaro gw'abantu omu disiturikiti aha bantu 202,300, aharibo 49.6% bakaba bari abashaija kandi obucweka makumi ataano n'obutonyezi buna bakaba bari abakazi. Omuhendo gw'abantu omu disiturikiti ogurikweyongyera buri mwaka gukashangwa aha bicweka mukaga n'obucweka butano, ahagati y'omwaka gwa 2002 na 2012. Nikiteeberezibwa ngu omubaro gw'abantu omuri disiturikiti ya Adjumani omu mwaka gwa 2019 gukaba guri 234,300.<ref>"[https://www.citypopulation.de/php/uganda-admin.php?adm2id=040 Estimated Population of Adjumani District In 1991, 2002 & 2012]". Citypopulation.de.</ref> Kuruga omu mwaka gwa 1991, disiturikiti etwire neetuurwamu empungi, otwariiremu Baratuku, Mungula 2 hamwe n'empungi za Maaji, ezirikutuurwamu abantu abarikuruga omuri South Sudan. Nk'oku kyabaire kiri omu mwaka gwa 2018, disiturikiti neetuurwamu empungi ezirikurenga 236,000.<ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-baratuku-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Baratuku]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 22 May 2021.</ref><ref>UNHCR (June 2018). "[https://reliefweb.int/report/uganda/uganda-refugee-response-monitoring-settlement-fact-sheet-maaji-june-2018 Uganda Refugee Response Monitoring Settlement Fact Sheet: Maaji]". ''ReliefWeb''. No.&#x20;Uganda. Retrieved 2021-09-07.</ref> == Emirimo y'eby'entatsya == Eby'obuhingi n'oburiisa nibyo by'entasya by'omutaano omu disiturikiti ya Adjumani. Ebihingwa ebirikuhingwa harimu. * Ebihimba * Ebicoori * Oburo * Simusimu * Emiyembe * Vakedo * ebitookye * Ebimuri * Etaabe * Ebinyobwa == Abantu abarikumanywa munonga == Abantu abarikumanywa kuruga omu disiturikiti egi harimu aba: * [[Wp/nyn/MOSES ALI|Lieutenant General (Owaahumwire) Moses Ali(omunyamahe)]], LLB, Dip. Law. Pract., M.Mil.Sc., omunyabiragiro, omunya-by'obutegyeki kandi ofiisa w'amahe owaahumwire. Obwahati naaheereza nka omuhwezi wa kashatu wa enganzi kandi omujwekyerwa w'ekyanga kya "East Moyo County". * Christine Dranzoa PhD, omuhangu omu yunivasite, omwebembezi, omuhangu omu by'obuhangwa, omuhangu omu by'obuhangwa bw'ensi, kandi omwebembezi w'abantu. Niwe ari omuhwezi wa yunivasite ya Muni, emwe aha yunivasite mukaaga eza gavumenti omuri Yuganda. * [[Wp/nyn/Jessica Eriyo|Jessica Eriyo]], omwegyesa, omukozi w'abantu, omunyaby'obutegyeki kandi omukugu omu by'obutegyeki. Obwa hati, naaheereza nk'omuhwezi w'omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya East African Community, (EAC), orikujunaanizibwa aha by'obushuubuzi n'eby'abantu. * Christine Ondoa MBChB, MMed, MPA, Dip.Pub.Adm., omushaho w'abaana, omuburizi kandi omunyaby'obutegyeki. Obwa hati naaheereza nka mukuru w'ekitongore kya Uganda ekirikurwanisa akakooko ka siriimu. == Reeba n'ebi == * [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Moroto|Disiturikiti ya Moyo]] * Abamadi * [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]] * Disiturikiti za [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 2vvwd7obtun54omigx6je1ryhcgypyy 3 3745630 7282957 7120814 2026-08-13T07:35:58Z AccountVanishRequests 2599192 AccountVanishRequests moved page [[User talk:Suolakissalta]] to [[User talk:Renamed user 0b569611f7bab43a71599d1c2c921e66]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Suolakissalta|Suolakissalta]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 0b569611f7bab43a71599d1c2c921e66|Renamed user 0b569611f7bab43a71599d1c2c921e66]]" 7120814 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 08:43, 11 April 2026 (UTC) 49q57f5xj8fxggd0mo7oubunclfc6ng 0 3747196 7282288 7281386 2026-08-12T15:35:22Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku yutskinta'al ts'íib 7282288 wikitext text/x-wiki [[File:LasiguanabaBARANA.jpg|thumb]] [[File:14. Monumento a la X´tabay.jpg|thumb|''Monumento'' a la Xtabay, ''Mérida, Yucatán'']][[File:Yáaxché, kúuchil tu kuxtal le Xtabay.jpg|thumb|Yáaxché, kúuchil tu kuxtal le Xtabay]] '''Xtáabay''' jump'éel tsikbal k'ajóolta'an ichil u petenil u lu'umil ''Yucatán'', ku ya'alale' juntúul ko’olel jach ki’ichpan, yéetel ku bisik kala'an xiibo'ob ti' yano'ob k'íiwik ichil áak'abile'. Yaan máax a'alike' iik', yáan máax a'alike' u piixan juntúul ko'olel ku máan chéen beyo' yaan máax a'alik xane' juntúul chay kaan. == Tu'ux ku yila'al == Jejeláas tu'ux ku yila'al le xtáabayo', yaan k'iine' ku tsikbalta'ale' tu'ux yaan junkúul u che'il xya'axche', wa tu'ux yaan u kúuk tsakam, wa tu'ux yaan máax ka'alan, beyxan chéen ichil yaan k'áax. Ku ya'alale' le máax ku bisa'al tumeen xtáabaye' ku kuchik iik', le bin ken aajko'ob wa le ken suunak tu yóolo'obe' ti' yano'ob ich k'áaxe' wa yáanal junkúul xya'axche'. Le kolnáalo'obo' ku ya’aliko'obe' wa ka wu’uyik a t’a'anal ichil áak’abe' ma’ a núukik tumeen yaan k'iine' leti' le xtáabay t'anikecho'. == Tsikbalil Xtáabay == Ya'ab jejeláas tsikbalilo'ob yaan yo'olal xtáabay, yaan tu'uxe' ku ya'alal juntúul xki'ichpan ko'olel ku jóok'ol, yaan k'iine' ka wilik bey máax jats'uts a wilike', a watan wa uláak' xki'ichpan ko'olel, ku ya'alale' wa ku yáak'abtaltech ma' unaj a máan ta juunali', tumeen ku jóok'ol ta beel, ku bisikech ich k'áax, le ken aajkeche' ka wilik yáanal tsakam yanech. Uláak' tsikbalile', ku ya'alale' ku jóok'ol ti' u kúul xya'axche', wa bin ka wilik polok u che'il le xya'axche'o' yaan u xtáabayil, ba'ale' le je'ela' ku tsikbaltale', chéen tuusil, ba'ale' káaj u yantal u muuk' ka k'uch le káastelan wíiniko'obo' wey tu petenil Yucatane', tumeen bin tu yilo'ob ichil maaya kaaje' le xya'axche'o' jump'éel kili'ich che', tumeen ti' leti'obe' ku ye'esik le lu'um tu'ux kuxukbalo'ona', yo'olal túune', tu suto'ob bey jump'éel k'aak'as che', ka'aj tu ya'alo'obe' ichil áak'abe' ku jóok'ol juntúul xkáakbach ko'olel, ka'aj jo'olpaat u k'aaba'e' xtáabay. Uláak' tsikbal ku ya'alal yo'olal le xtáabaya', le je'ela' ka'atúul kiiko'ob bin, juntúule' uts ko'olel u k'aaba' uláak'e' k'aak'as ko'olel, ku ya'alale' le ku ya'alal uts ko'olelo', ma'atech u jóok'ol tu yotoch, ba'ale' ma' xan ku yáantik mixmáak, tumeen ku ya'alike' ba'ax ti'al ken u beetej ma' bin u talam uti'ali', le ku ya'alal k'aak'as ko'olelo', leti'e' jach ku jóok'ol, jach ku bisikubáaj yéetel u ya'abil le kaajo', ts'o'okole' ku yáantik máax k'a'abet bin, ba'ale' le kaajo' ma' uts yilik le je'ela' ka jo'op' u tsikbaltale' ku chital yéetel ya'ab xiibo'ob. Le ka máan le k'iino'obo', k'aak'as ko'olele' kíimij, ba'ale' tu muknale' ti' bin jóok' junkúul xtabentuni', ki'ibok u loolilo'ob bin, ba'ale' le ka kíin uts ko'olele', tu muknale' jóok' junkúul tsakan, ya'ab u k'i'ixelo'ob, ku ya'alal túune' ikil u pixan tu yilaj ba'ax jóok' le ka'a kíime' ka jo'op' u jóok'ol u bis xiibo'ob, bey suunajik xtáabayilo'. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U miatsil Yucatán]] {{INTERWIKI|Q8045027}} phypccpuo8m9964qrm0433u9cudmm74 7282290 7282288 2026-08-12T15:38:55Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 7282290 wikitext text/x-wiki [[File:LasiguanabaBARANA.jpg|thumb|Una figura legendaria muy parecida es la Siguanaba, conocida en Guatemala y El Salvador]] [[File:14. Monumento a la X´tabay.jpg|thumb|''Monumento'' a la Xtabay, ''Mérida, Yucatán'']][[File:Yáaxché, kúuchil tu kuxtal le Xtabay.jpg|thumb|Yáaxché, kúuchil tu kuxtal le Xtabay]] '''Xtáabay''' jump'éel tsikbal k'ajóolta'an ichil u petenil u lu'umil ''Yucatán'', ku ya'alale' juntúul ko’olel jach ki’ichpan, yéetel ku bisik kala'an xiibo'ob ti' yano'ob k'íiwik ichil áak'abile'. Yaan máax a'alike' iik', yáan máax a'alike' u piixan juntúul ko'olel ku máan chéen beyo' yaan máax a'alik xane' juntúul chay kaan. == Tu'ux ku yila'al == Jejeláas tu'ux ku yila'al le xtáabayo', yaan k'iine' ku tsikbalta'ale' tu'ux yaan junkúul u che'il xya'axche', wa tu'ux yaan u kúuk tsakam, wa tu'ux yaan máax ka'alan, beyxan chéen ichil yaan k'áax. Ku ya'alale' le máax ku bisa'al tumeen xtáabaye' ku kuchik iik', le bin ken aajko'ob wa le ken suunak tu yóolo'obe' ti' yano'ob ich k'áaxe' wa yáanal junkúul xya'axche'. Le kolnáalo'obo' ku ya’aliko'obe' wa ka wu’uyik a t’a'anal ichil áak’abe' ma’ a núukik tumeen yaan k'iine' leti' le xtáabay t'anikecho'. == Tsikbalil Xtáabay == Ya'ab jejeláas tsikbalilo'ob yaan yo'olal xtáabay, yaan tu'uxe' ku ya'alal juntúul xki'ichpan ko'olel ku jóok'ol, yaan k'iine' ka wilik bey máax jats'uts a wilike', a watan wa uláak' xki'ichpan ko'olel, ku ya'alale' wa ku yáak'abtaltech ma' unaj a máan ta juunali', tumeen ku jóok'ol ta beel, ku bisikech ich k'áax, le ken aajkeche' ka wilik yáanal tsakam yanech. Uláak' tsikbalile', ku ya'alale' ku jóok'ol ti' u kúul xya'axche', wa bin ka wilik polok u che'il le xya'axche'o' yaan u xtáabayil, ba'ale' le je'ela' ku tsikbaltale', chéen tuusil, ba'ale' káaj u yantal u muuk' ka k'uch le káastelan wíiniko'obo' wey tu petenil Yucatane', tumeen bin tu yilo'ob ichil maaya kaaje' le xya'axche'o' jump'éel kili'ich che', tumeen ti' leti'obe' ku ye'esik le lu'um tu'ux kuxukbalo'ona', yo'olal túune', tu suto'ob bey jump'éel k'aak'as che', ka'aj tu ya'alo'obe' ichil áak'abe' ku jóok'ol juntúul xkáakbach ko'olel, ka'aj jo'olpaat u k'aaba'e' xtáabay. Uláak' tsikbal ku ya'alal yo'olal le xtáabaya', le je'ela' ka'atúul kiiko'ob bin, juntúule' uts ko'olel u k'aaba' uláak'e' k'aak'as ko'olel, ku ya'alale' le ku ya'alal uts ko'olelo', ma'atech u jóok'ol tu yotoch, ba'ale' ma' xan ku yáantik mixmáak, tumeen ku ya'alike' ba'ax ti'al ken u beetej ma' bin u talam uti'ali', le ku ya'alal k'aak'as ko'olelo', leti'e' jach ku jóok'ol, jach ku bisikubáaj yéetel u ya'abil le kaajo', ts'o'okole' ku yáantik máax k'a'abet bin, ba'ale' le kaajo' ma' uts yilik le je'ela' ka jo'op' u tsikbaltale' ku chital yéetel ya'ab xiibo'ob. Le ka máan le k'iino'obo', k'aak'as ko'olele' kíimij, ba'ale' tu muknale' ti' bin jóok' junkúul xtabentuni', ki'ibok u loolilo'ob bin, ba'ale' le ka kíin uts ko'olele', tu muknale' jóok' junkúul tsakan, ya'ab u k'i'ixelo'ob, ku ya'alal túune' ikil u pixan tu yilaj ba'ax jóok' le ka'a kíime' ka jo'op' u jóok'ol u bis xiibo'ob, bey suunajik xtáabayilo'. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U miatsil Yucatán]] {{INTERWIKI|Q8045027}} rucf9ve9b244rufwgn0jmkteaptavkb 0 3752684 7282158 7160877 2026-08-12T12:16:21Z Rooth N 2608660 7282158 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza Mbarara. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho. == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebyokureberaho. == 5qylp36dcwidexsgg24wq5inbryawxv 7282159 7282158 2026-08-12T12:16:34Z Rooth N 2608660 7282159 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho. == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebyokureberaho. == ly8bhq904in9azc15xl21ehliou5298 7282161 7282159 2026-08-12T12:18:10Z Rooth N 2608660 7282161 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho. == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebyokureberaho. == ookrvkaqnmuar71cg25r2qwfluud4j3 7282163 7282161 2026-08-12T12:18:40Z Rooth N 2608660 7282163 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == 43yhbbgk46yj4m226akn21gj5pc8r5k 7282164 7282163 2026-08-12T12:19:44Z Rooth N 2608660 7282164 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == hz6c9ijgjg0j1ahk62uq9dmhzhy3otk 7282170 7282164 2026-08-12T12:20:32Z Rooth N 2608660 7282170 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == 9fzfw69rijyxmrukao6rzsa6mnbf8co 7282176 7282170 2026-08-12T12:21:43Z Rooth N 2608660 7282176 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref name=":0">Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref name=":0" /> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == 41yqlufz241bhfpmcdy2po95mon66js 7282180 7282176 2026-08-12T12:22:41Z Rooth N 2608660 7282180 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref name=":1">David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref name=":0">Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref name=":0" /> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref name=":1" /> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019.</ref> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == odbrfw9oi27bbtbj8knixrmcnp57bqv 7282182 7282180 2026-08-12T12:23:14Z Rooth N 2608660 7282182 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref name=":1">David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref name=":0">Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref name=":0" /> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref name=":1" /> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref name=":1" /> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref>David M. Cheney (16 April 2019). "Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda". Kansas City: Catholic-Hierarchy.org. Retrieved 10 August 2019</ref><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == q6ouck35w39e0wjue926zgchqr5kz5n 7282183 7282182 2026-08-12T12:23:37Z Rooth N 2608660 7282183 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref name=":1">David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref name=":0">Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref name=":0" /> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref name=":1" /> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref name=":1" /> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref name=":1" /><ref>Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "Retired Bishop Ddungu Is Dead". ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == r30rv9h69fi24vywcsxsrxdef1p1zgi 7282185 7282183 2026-08-12T12:24:00Z Rooth N 2608660 7282185 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref name=":1">David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref name=":0">Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref name=":0" /> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref name=":1" /> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref name=":1" /> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == sf8zg27q8cdnx127we0pew4fg62l5a4 7282187 7282185 2026-08-12T12:25:20Z Rooth N 2608660 7282187 wikitext text/x-wiki '''Adrian Kivumbi Ddungu''' ebiro 15 Okwamushanju omuri 1923 kuhisa 30 okwaikumi n'ebiri omumwaka gwe 2009) akaba ari omwahure w'abakaturiki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari omureeberezi wa kabiri w'obureeberezi bwa [[Wp/nyn/Masaka District|Masaka]], kuruga ebiro 11 Okwamushanju omuri 1961 kuhisya ebiro 10 Mutarama omuri 1998. == Ebyafaayo hamwe n'obusesorodooti == Akazaarwa ebiro 15 okwamushanju omuri 1923 Petero Lugwana na Bulandina Nnakabugo Basanyukira, aha kyaro kya Ssango, omuri Disiturikiti ya Rakai.<ref name=":1">David M. Cheney (16 April 2019). "[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bddungu.html Bishop Adrian Kivumbi Ddungu (Deceased): Bishop Emeritus of Masaka, Uganda]". Kansas City: [[:en:Catholic-Hierarchy.org|Catholic-Hierarchy.org.]] Retrieved 10 August 2019.</ref><ref name=":0">Sadab Kitatta Kaaya (3 January 2010). "[https://www.observer.ug/news-headlines/6668--obituary-fare-thee-well-bishop-adrian-ddungu Obituary: Fare Thee Well Bishop Adrian Ddungu]". ''[[:en:The_Observer_(Uganda)|The Observer (Uganda)]]''. Kampala. Retrieved 10 August 2019.</ref> Akashomera aha ishomero rya Nkoni Primary School, eririkushangwa ahari Nkoni, kiromita nka 12 aha ruguuto orurikuruga [[Wp/nyn/Masaka|Masaka]] kuza [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]]. Ahagati ya 1939 na 1946, Ddungu akashomera aha seminare y'abato eya Bukalasa "ahu yaasingire". Akaheebwa omwanya aha seminare y'abakuru eya Katigondo omuri 1946 kwonka akashomera aho kumara emyezi 10 yonka atakagiire kwongyera kushomera omuri Roma, Italy.<ref name=":0" /> Ddungu akatongozibwa kuba omwahure ebiro 20 Okwaikumi na kumwe omuri 1952, yaheereza nk'omwahure w'e Masaka, kuhisya ebiro 11 Okwaikumi na kumwe omuri 1961.<ref name=":1" /> == Nka Bishopu. == Akatooranwa Paapa John XXIII kuba omureeberezi ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe omuri 1961, kandi akatongozibwa kuba omureeberezi wa Masaka ebiro 18 Okwa ikumi na kumwe omuri 1962, omureeberezi omukuru Joseph Nakabaale Kiwánuka †, omureeberezi omukuru wa Rubaga, arikuhwerwa omureeberezi Vincent Billington, omureeberezi wa Kampala hamwe n'omureeberezi Vincent Joseph McCauley, omureeberezi wa [[Wp/nyn/Fort Portal|Fort Portal]]. Ddungu akahuumura nk'omureeberezi wa Masaka ebiro 10 Okwa kana omuri 1998.<ref name=":1" /> Omu Kwa ikumi omuri 2009, Bishopu Ddungu akatunga oburwaire bw'amaani kandi yaheebwa ekitanda omuri St. Francis Hospital Nsambya, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], orurembo rwa Uganda orukuru. Obu yaabaire ari omwirwariro, amagara gye gakaguma nigakyendeera kandi yaafa ebiro 30 Okwaikumi nibiri omuri 2009, aha myaka 86 n'ameezi 5.<ref name=":1" /><ref name=":0" /><ref>Daily Monitor Reporter (30 December 2009). "[https://web.archive.org/web/20190810125018/https://www.monitor.co.ug/News/National/688334-833060-cb97ixz/index.html Retired Bishop Ddungu Is Dead]". ''[[:en:Daily_Monitor|Daily Monitor]]''. Kampala. Archived from [https://www.monitor.co.ug/News/National/688334-833060-cb97ixz/index.html the original] on 10 August 2019. Retrieved 10 August 2019.</ref> == Ekyokureberaho == {| class="wikitable" | rowspan="1" |Preceded by Joseph Nakabaale Kiwanuka (1939–1960) | rowspan="1" |'''Bishop of Masaka''' '''1961–1998''' | rowspan="1" |Succeeded by John Baptist Kaggwa (1998–2019) |} == Ebihandiiko ebirikugambwaho == 2jemm0wrqd49jmnn8n4b21ekj1yihbc 0 3756447 7282155 7264311 2026-08-12T12:12:15Z Rooth N 2608660 7282155 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q120801343}} '''Adonia Katungisa''' n'omunya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] omukugu omu by'ebitabo kandi omwebembezi orikumanywa ahabw'omurimo gwe omu by'ebitabo n'eby'empurizingana. Atwire ari mukuru wa National Library of Uganda, kuruga omu mwaka gwa 2018 kandi akozire omurimo gw'amaani omu kuhindura embeera y'ebitabo omu ihanga.<ref>(https://unesco-uganda.ug/uganda-hosts-a-seminar-on-preventive-conservation-and-disaster-reduction-of-documentary-heritage-in-africa/ "Uganda hosts a seminar on Preventive Conservation and Disaster Reduction of Documentary Heritage in Africa – Uganda National Commission for UNESCO"). 2023-07-31. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20231121154924/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_132051 "Over 1,000 new books were registered during the COVID period"). Bukedde. Archived from the original on 2023-11-21. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>(https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-authors-call-for-a-law-on-artificial-intelligence--4213788 "Uganda authors call for a law on Artificial Intelligence"). 'Monitor. 2023-04-27. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>Caroline, Ritta (2023-05-18). (https://nexusmedia.ug/nita-uganda-launches-a-national-library-management-information-system-mis/ "NITA-UGANDA LAUNCHES A NATIONAL LIBRARY MANAGEMENT INFORMATION SYSTEM (MIS)"). Nexus Media. Retrieved 2023-11-21.</ref> Katungisa akaba ar'omuhwezi wa mukuru w'ekitongore ekyo. Naayejumbira omu by'obwegyese nk'omwegyesa w'eby'ebitabo n'eby'empurizagana ahari [[Wp/nyn/Kyambogo Univasite|Kyambogo]] Univasite.<ref>[https://web.aflia.net/mobile-book-box-books-anywhere-adonia-katungisa/ "Mobile book-box. Books anywhere"). African Library & Information Associations & Institutions. 2019-01-24. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>[https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/ "Webinar - AfLIA membership: What's in it for me and my library?"]. 'African Library & Information Associations & Institutions'. 2021-07-28. Retrieved 2023-11-21.</ref> Abeire ari omu nteekateeka y'okureetaho oburinganiza omu by'empurizingana omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], arikukora enteekateeka y'okwegyesa abantu okukoresa kompyuta kugira ngu babaase kuzikoresa.<ref>[https://www.eifl.net/news/new-project-close-digital-divide-uganda "New project to close the digital divide in Uganda | EIFL"). 'www.eifl.net. Retrieved 2023-11-21.</ref &lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;<nowiki><ref>(</nowiki>&lt;/nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/ "Webinar - AfLIA membership: What's in it for me and my library?"). African Library & Information Associations & Institutions. 2021-07-28. Retrieved 2023-11-21.</ref> == Ebyafaayo hamwe n'obwegyese == Katungisa aine diguri ya kabiri omu bya sayansi omu by'amakuru kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] Universite, ei yaatungire omu mwaka gwa 2005; dipuroma y'okubanza omu bya kompyuta ei yaatungire omu mwaka gwa 2001; na diguri y'okubanza omu bya maktaba n'eby'amakuru, ei yaatungire kuruga omu Yunivasite niyo emwe omu mwaka gwa 1997. Nawe n'omwe aha barugire omu ishomero rya African Leadership Academy, eririkutendeka abeebembezi b'omuri [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]]. == Omurimo == Atakabaire mukuru w'ibikiro ry'ebitabo omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], Katungisa akaba ari omuhwezi w'omukuru w'ekitongore ekyo kuruga omu mwaka gwa 2010 obu Gertrude Kayaga Mulindwa yaabaire ari mukuru w'ekitongore ekyo.<ref>OGWANG, DANIEL (2012-09-23). [https://web.archive.org/web/20230907142942/https://www.observer.ug/business/85-education/education/21108-50-years-of-no-reading-culture "50 years of no reading culture"]. ''The Observer - Uganda''. Archived from the original on 2023-09-07. Retrieved 2023-11-21.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 2xfetzf9owu43mvzvrowd38bnnaci7q 7282156 7282155 2026-08-12T12:13:29Z Rooth N 2608660 7282156 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q120801343}} '''Adonia Katungisa''' n'omunya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] omukugu omu by'ebitabo kandi omwebembezi orikumanywa ahabw'omurimo gwe omu by'ebitabo n'eby'empurizingana. Atwire ari mukuru wa National Library of Uganda, kuruga omu mwaka gwa 2018 kandi akozire omurimo gw'amaani omu kuhindura embeera y'ebitabo omu ihanga.<ref>(https://unesco-uganda.ug/uganda-hosts-a-seminar-on-preventive-conservation-and-disaster-reduction-of-documentary-heritage-in-africa/ "Uganda hosts a seminar on Preventive Conservation and Disaster Reduction of Documentary Heritage in Africa – Uganda National Commission for UNESCO"). 2023-07-31. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20231121154924/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_132051 "Over 1,000 new books were registered during the COVID period"). Bukedde. Archived from the original on 2023-11-21. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>(https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-authors-call-for-a-law-on-artificial-intelligence--4213788 "Uganda authors call for a law on Artificial Intelligence"). 'Monitor. 2023-04-27. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>Caroline, Ritta (2023-05-18). (https://nexusmedia.ug/nita-uganda-launches-a-national-library-management-information-system-mis/ "NITA-UGANDA LAUNCHES A NATIONAL LIBRARY MANAGEMENT INFORMATION SYSTEM (MIS)"). Nexus Media. Retrieved 2023-11-21.</ref> Katungisa akaba ar'omuhwezi wa mukuru w'ekitongore ekyo. Naayejumbira omu by'obwegyese nk'omwegyesa w'eby'ebitabo n'eby'empurizagana ahari [[Wp/nyn/Kyambogo Univasite|Kyambogo]] Univasite.<ref>[https://web.aflia.net/mobile-book-box-books-anywhere-adonia-katungisa/ "Mobile book-box. Books anywhere"). African Library & Information Associations & Institutions. 2019-01-24. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>[https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/ "Webinar - AfLIA membership: What's in it for me and my library?"]. 'African Library & Information Associations & Institutions'. 2021-07-28. Retrieved 2023-11-21.</ref> Abeire ari omu nteekateeka y'okureetaho oburinganiza omu by'empurizingana omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], arikukora enteekateeka y'okwegyesa abantu okukoresa kompyuta kugira ngu babaase kuzikoresa.<ref>[https://www.eifl.net/news/new-project-close-digital-divide-uganda "New project to close the digital divide in Uganda | EIFL"). 'www.eifl.net. Retrieved 2023-11-21.</ref &lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;<nowiki><ref>(</nowiki>&lt;/nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/ "Webinar - AfLIA membership: What's in it for me and my library?"). African Library & Information Associations & Institutions. 2021-07-28. Retrieved 2023-11-21.</ref> == Ebyafaayo hamwe n'obwegyese == Katungisa aine diguri ya kabiri omu bya sayansi omu by'amakuru kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]], ei yaatungire omu mwaka gwa 2005; dipuroma y'okubanza omu bya kompyuta ei yaatungire omu mwaka gwa 2001; na diguri y'okubanza omu bya maktaba n'eby'amakuru, ei yaatungire kuruga omu Yunivasite niyo emwe omu mwaka gwa 1997. Nawe n'omwe aha barugire omu ishomero rya African Leadership Academy, eririkutendeka abeebembezi b'omuri [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]]. == Omurimo == Atakabaire mukuru w'ibikiro ry'ebitabo omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], Katungisa akaba ari omuhwezi w'omukuru w'ekitongore ekyo kuruga omu mwaka gwa 2010 obu Gertrude Kayaga Mulindwa yaabaire ari mukuru w'ekitongore ekyo.<ref>OGWANG, DANIEL (2012-09-23). [https://web.archive.org/web/20230907142942/https://www.observer.ug/business/85-education/education/21108-50-years-of-no-reading-culture "50 years of no reading culture"]. ''The Observer - Uganda''. Archived from the original on 2023-09-07. Retrieved 2023-11-21.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 4yeix9q5ttevh57flnm5vk3cl3eevyv 7282157 7282156 2026-08-12T12:15:24Z Rooth N 2608660 7282157 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q120801343}} '''Adonia Katungisa''' n'omunya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] omukugu omu by'ebitabo kandi omwebembezi orikumanywa ahabw'omurimo gwe omu by'ebitabo n'eby'empurizingana. Atwire ari mukuru wa National Library of Uganda, kuruga omu mwaka gwa 2018 kandi akozire omurimo gw'amaani omu kuhindura embeera y'ebitabo omu ihanga.<ref>(https://unesco-uganda.ug/uganda-hosts-a-seminar-on-preventive-conservation-and-disaster-reduction-of-documentary-heritage-in-africa/ "Uganda hosts a seminar on Preventive Conservation and Disaster Reduction of Documentary Heritage in Africa – Uganda National Commission for UNESCO"). 2023-07-31. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20231121154924/https://www.bukedde.co.ug/articledetails/NV_132051 "Over 1,000 new books were registered during the COVID period"). Bukedde. Archived from the original on 2023-11-21. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>(https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/uganda-authors-call-for-a-law-on-artificial-intelligence--4213788 "Uganda authors call for a law on Artificial Intelligence"). 'Monitor. 2023-04-27. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>Caroline, Ritta (2023-05-18). (https://nexusmedia.ug/nita-uganda-launches-a-national-library-management-information-system-mis/ "NITA-UGANDA LAUNCHES A NATIONAL LIBRARY MANAGEMENT INFORMATION SYSTEM (MIS)"). Nexus Media. Retrieved 2023-11-21.</ref> Katungisa akaba ar'omuhwezi wa mukuru w'ekitongore ekyo. Naayejumbira omu by'obwegyese nk'omwegyesa w'eby'ebitabo n'eby'empurizagana ahari [[Wp/nyn/Kyambogo Univasite|Kyambogo]] Univasite.<ref>[https://web.aflia.net/mobile-book-box-books-anywhere-adonia-katungisa/ "Mobile book-box. Books anywhere"). African Library & Information Associations & Institutions. 2019-01-24. Retrieved 2023-11-21.</ref><ref>[https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/ "Webinar - AfLIA membership: What's in it for me and my library?"]. 'African Library & Information Associations & Institutions'. 2021-07-28. Retrieved 2023-11-21.</ref> Abeire ari omu nteekateeka y'okureetaho oburinganiza omu by'empurizingana omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], arikukora enteekateeka y'okwegyesa abantu okukoresa kompyuta kugira ngu babaase kuzikoresa.<ref>[https://www.eifl.net/news/new-project-close-digital-divide-uganda "New project to close the digital divide in Uganda | EIFL"). 'www.eifl.net. Retrieved 2023-11-21.</ref &lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;<nowiki><ref>(</nowiki>&lt;/nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;https://web.aflia.net/webinar-aflia-membership-whats-in-it-for-me-and-my-library/ "Webinar - AfLIA membership: What's in it for me and my library?"). African Library & Information Associations & Institutions. 2021-07-28. Retrieved 2023-11-21.</ref> == Ebyafaayo hamwe n'obwegyese == Katungisa aine diguri ya kabiri omu bya sayansi omu by'amakuru kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]], eyi yatungire omu mwaka gwa 2005; dipuroma y'okubanza omu bya kompyuta eyi yatungire omu mwaka gwa 2001; na diguri y'okubanza omu by'okubiika ebitabo n'eby'amakuru, eyi yaatungire kuruga omu Yunivasite niyo emwe omu mwaka gwa 1997. Nawe n'omwe aha baarugire omu ishomero rya African Leadership Academy, eririkutendeka abeebembezi b'omuri [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]]. == Omurimo == Atakabaire mukuru w'ibikiro ry'ebitabo omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], Katungisa akaba ari omuhwezi w'omukuru w'ekitongore ekyo kuruga omu mwaka gwa 2010 obu Gertrude Kayaga Mulindwa yaabaire ari mukuru w'ekitongore ekyo.<ref>OGWANG, DANIEL (2012-09-23). [https://web.archive.org/web/20230907142942/https://www.observer.ug/business/85-education/education/21108-50-years-of-no-reading-culture "50 years of no reading culture"]. ''The Observer - Uganda''. Archived from the original on 2023-09-07. Retrieved 2023-11-21.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] nclgks2c9slxjn690ymjeqlgd5nqjcd 0 3758772 7282592 7183098 2026-08-12T23:56:54Z Zakaria Tunsung 2586001 7282592 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q16733305}}'''2016''' ɩyɛ 2010 yuoni puo sini ka pseudonymous aŋ bɩ Ninja, baŋ la banʋʋ ka [[Wp/wlx/Samuel K. Nkansah|Samuel K. Nkansah]] a maalɩ. Yuoni 2010 pʋuŋ la baŋ maale ana cini ŋa wuno [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]] dɛme aŋ bʋura ka ba dɩɛ ba mɩɩhi yi nʋba mine aŋ daŋ kpɛ [[Wp/wlx/Accra|Accra]] ka ba haakila da la ka ba dɩɛ dʋnee jaa laŋtaa yuoni 2016 pʋuŋ. A cini ŋa daŋ pʋree yɩga a te yi be la ne oŋ daŋ be anɩŋ libiri ne baŋ daŋ de maalʋʋ ne.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/The_Huffington_Post</ref><ref>http://uproxx.com/filmdrunk/ghanas-terminatorpredator-movie-looks-legit/</ref><ref>http://screenanarchy.com/2011/11/ghana-is-infested-with-terminators-and-predators-in-2016.html</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |2016 |- | colspan="2" |[[//en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|frameless]] Promotional release poster |- | colspan="2" |Mmienu zero biako asia |- !Nɩɛ aŋ wuli a sini maalɩ |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ sɛʋ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Screenplay by |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ tɩhɩ ana sɩŋnɩɩ |Samuel K. Nkansah |- !A yi |2012 |- !Nɩɛ aŋ maalɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Starring |Rose Mensah Ebenezer Donkor Emmanuel Afriyie Osei Joseph Priscilla Anabel Baptiste Moureau Nadhir Haouzi |- !Cinematography |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ maalɩ sɛgɩhɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Music by |Samuel K. Nkansah |- !Animation by |For the 3D animation for the creatures Samuel K. Nkansah |- !Production company |Ninja Movie Production |- !Distributed by |Ninja Movie Production |- !Release date | * 2010 |- !Running time |151 minutes (two parts, 75.5 minutes each) |- !Country |Ghana |- !Language |Akan |- !Budget |Estimated GH₵0 |- !Box office |Unknown |} == Dɩɛndɩɛneba == * Rose Mensah la Maa Dorcas * Ebenezer Donkor la Mr. Oppong * Francis Annan la Benedict Veerga * Osei Joseph la Johnson * Musaev Ibrahim la Cara * Fabio Pardo la a karimbihi * Baptiste Moureau da la a Terminator * Nadhir Haouzi la Alien * Robin Collard da la casting * Eric K. Adu la Thomas * Elizabeth Akomaah la Millina * Elizabeth Yeboah la Becca * Mohammed Ismeal la Kofi * Cindy Oduro la Rose == O Yiibu == 2011 yuoni pʋuŋ da la ka ana cini ŋa da kpɛ nʋba tobo wɔgɩrɩ ŋa baŋ da dɛʋ ɩŋ jie ŋa baŋ bʋuna ka YouTube. Nʋba ŋa baŋ bʋuna ka "''Huffington Post"'' da yɩlee ka ana cini ne da ɩyɛ boŋ aŋ ɩ kpɩɛŋaa a la ɩ boŋ aŋ ɩ sʋma yɩga,<ref name=":0" /> ka Cyriaque Lamar aŋ be io9 mɩŋ da bigihʋʋ anɩŋ a yɩlibie ŋa "''Alien'', ''Predator'', and ''Terminator" jaa da be yɩlibiri bunyeni pʋuŋ.''<ref>https://io9.gizmodo.com/5859280/2016-the-trailer-for-ghanas-predator-is-the-best-thing-youll-see-all-day/</ref>''Ba da yɩnee a cini duoho 2015 yuoni a late-night talk ka Conan da maŋ ɩra, a da paahɩ dao ŋa T. J. Miller.''<ref>https://teamcoco.com/video/tj-miller-insane-trailer</ref> ''Ba da nyɔgee a cini po ɩŋ jiihi ayi.'' == Tarɩjiihi == <references /> [[Category:Wp/wlx]] [[Category:Wp/wlx/2010 science fiction action films]] [[Category:Wp/wlx/2010 sini]] [[Category:Wp/wlx/2010 direct-to-video sini]] [[Category:Wp/wlx/Kɔmbɔŋ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Nigeria naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Sinihi baŋ maalɩ Gaana paalʋŋ]] [[Category:Wp/wlx/Gaana sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Gaana naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] eta2jdqimt8msducgujxth1gpzso8ag 7282593 7282592 2026-08-12T23:57:07Z Zakaria Tunsung 2586001 Adding interwiki links to [[d:Q16733305]] 7282593 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q16733305}}'''2016''' ɩyɛ 2010 yuoni puo sini ka pseudonymous aŋ bɩ Ninja, baŋ la banʋʋ ka [[Wp/wlx/Samuel K. Nkansah|Samuel K. Nkansah]] a maalɩ. Yuoni 2010 pʋuŋ la baŋ maale ana cini ŋa wuno [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]] dɛme aŋ bʋura ka ba dɩɛ ba mɩɩhi yi nʋba mine aŋ daŋ kpɛ [[Wp/wlx/Accra|Accra]] ka ba haakila da la ka ba dɩɛ dʋnee jaa laŋtaa yuoni 2016 pʋuŋ. A cini ŋa daŋ pʋree yɩga a te yi be la ne oŋ daŋ be anɩŋ libiri ne baŋ daŋ de maalʋʋ ne.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/The_Huffington_Post</ref><ref>http://uproxx.com/filmdrunk/ghanas-terminatorpredator-movie-looks-legit/</ref><ref>http://screenanarchy.com/2011/11/ghana-is-infested-with-terminators-and-predators-in-2016.html</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |2016 |- | colspan="2" |[[//en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|frameless]] Promotional release poster |- | colspan="2" |Mmienu zero biako asia |- !Nɩɛ aŋ wuli a sini maalɩ |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ sɛʋ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Screenplay by |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ tɩhɩ ana sɩŋnɩɩ |Samuel K. Nkansah |- !A yi |2012 |- !Nɩɛ aŋ maalɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Starring |Rose Mensah Ebenezer Donkor Emmanuel Afriyie Osei Joseph Priscilla Anabel Baptiste Moureau Nadhir Haouzi |- !Cinematography |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ maalɩ sɛgɩhɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Music by |Samuel K. Nkansah |- !Animation by |For the 3D animation for the creatures Samuel K. Nkansah |- !Production company |Ninja Movie Production |- !Distributed by |Ninja Movie Production |- !Release date | * 2010 |- !Running time |151 minutes (two parts, 75.5 minutes each) |- !Country |Ghana |- !Language |Akan |- !Budget |Estimated GH₵0 |- !Box office |Unknown |} == Dɩɛndɩɛneba == * Rose Mensah la Maa Dorcas * Ebenezer Donkor la Mr. Oppong * Francis Annan la Benedict Veerga * Osei Joseph la Johnson * Musaev Ibrahim la Cara * Fabio Pardo la a karimbihi * Baptiste Moureau da la a Terminator * Nadhir Haouzi la Alien * Robin Collard da la casting * Eric K. Adu la Thomas * Elizabeth Akomaah la Millina * Elizabeth Yeboah la Becca * Mohammed Ismeal la Kofi * Cindy Oduro la Rose == O Yiibu == 2011 yuoni pʋuŋ da la ka ana cini ŋa da kpɛ nʋba tobo wɔgɩrɩ ŋa baŋ da dɛʋ ɩŋ jie ŋa baŋ bʋuna ka YouTube. Nʋba ŋa baŋ bʋuna ka "''Huffington Post"'' da yɩlee ka ana cini ne da ɩyɛ boŋ aŋ ɩ kpɩɛŋaa a la ɩ boŋ aŋ ɩ sʋma yɩga,<ref name=":0" /> ka Cyriaque Lamar aŋ be io9 mɩŋ da bigihʋʋ anɩŋ a yɩlibie ŋa "''Alien'', ''Predator'', and ''Terminator" jaa da be yɩlibiri bunyeni pʋuŋ.''<ref>https://io9.gizmodo.com/5859280/2016-the-trailer-for-ghanas-predator-is-the-best-thing-youll-see-all-day/</ref>''Ba da yɩnee a cini duoho 2015 yuoni a late-night talk ka Conan da maŋ ɩra, a da paahɩ dao ŋa T. J. Miller.''<ref>https://teamcoco.com/video/tj-miller-insane-trailer</ref> ''Ba da nyɔgee a cini po ɩŋ jiihi ayi.'' == Tarɩjiihi == <references /> [[Category:Wp/wlx]] [[Category:Wp/wlx/2010 science fiction action films]] [[Category:Wp/wlx/2010 sini]] [[Category:Wp/wlx/2010 direct-to-video sini]] [[Category:Wp/wlx/Kɔmbɔŋ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Nigeria naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Sinihi baŋ maalɩ Gaana paalʋŋ]] [[Category:Wp/wlx/Gaana sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Gaana naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] {{INTERWIKI|Q16733305}} jopuqlzht4h89ajmdsactdfeb4lh2zg 7282594 7282593 2026-08-12T23:59:06Z Zakaria Tunsung 2586001 maalɩ ka ʋ tori 7282594 wikitext text/x-wiki '''2016''' ɩyɛ 2010 yuoni puo sini ka pseudonymous aŋ bɩ Ninja, baŋ la banʋʋ ka [[Wp/wlx/Samuel K. Nkansah|Samuel K. Nkansah]] a maalɩ. Yuoni 2010 pʋuŋ la baŋ maale ana cini ŋa wuno [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]] dɛme aŋ bʋura ka ba dɩɛ ba mɩɩhi yi nʋba mine aŋ daŋ kpɛ [[Wp/wlx/Accra|Accra]] ka ba haakila da la ka ba dɩɛ dʋnee jaa laŋtaa yuoni 2016 pʋuŋ. A cini ŋa daŋ pʋree yɩga a te yi be la ne oŋ daŋ be anɩŋ libiri ne baŋ daŋ de maalʋʋ ne.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/The_Huffington_Post</ref><ref>http://uproxx.com/filmdrunk/ghanas-terminatorpredator-movie-looks-legit/</ref><ref>http://screenanarchy.com/2011/11/ghana-is-infested-with-terminators-and-predators-in-2016.html</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |2016 |- | colspan="2" |[[//en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|frameless]] Promotional release poster |- | colspan="2" |Mmienu zero biako asia |- !Nɩɛ aŋ wuli a sini maalɩ |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ sɛʋ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Screenplay by |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ tɩhɩ ana sɩŋnɩɩ |Samuel K. Nkansah |- !A yi |2012 |- !Nɩɛ aŋ maalɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Starring |Rose Mensah Ebenezer Donkor Emmanuel Afriyie Osei Joseph Priscilla Anabel Baptiste Moureau Nadhir Haouzi |- !Cinematography |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ maalɩ sɛgɩhɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Music by |Samuel K. Nkansah |- !Animation by |For the 3D animation for the creatures Samuel K. Nkansah |- !Production company |Ninja Movie Production |- !Distributed by |Ninja Movie Production |- !Release date | * 2010 |- !Running time |151 minutes (two parts, 75.5 minutes each) |- !Country |Ghana |- !Language |Akan |- !Budget |Estimated GH₵0 |- !Box office |Unknown |} == Dɩɛndɩɛneba == * Rose Mensah la Maa Dorcas * Ebenezer Donkor la Mr. Oppong * Francis Annan la Benedict Veerga * Osei Joseph la Johnson * Musaev Ibrahim la Cara * Fabio Pardo la a karimbihi * Baptiste Moureau da la a Terminator * Nadhir Haouzi la Alien * Robin Collard da la casting * Eric K. Adu la Thomas * Elizabeth Akomaah la Millina * Elizabeth Yeboah la Becca * Mohammed Ismeal la Kofi * Cindy Oduro la Rose == O Yiibu == 2011 yuoni pʋuŋ da la ka ana cini ŋa da kpɛ nʋba tobo wɔgɩrɩ ŋa baŋ da dɛʋ ɩŋ jie ŋa baŋ bʋuna ka YouTube. Nʋba ŋa baŋ bʋuna ka "''Huffington Post"'' da yɩlee ka ana cini ne da ɩyɛ boŋ aŋ ɩ kpɩɛŋaa a la ɩ boŋ aŋ ɩ sʋma yɩga,<ref name=":0" /> ka Cyriaque Lamar aŋ be io9 mɩŋ da bigihʋʋ anɩŋ a yɩlibie ŋa "''Alien'', ''Predator'', and ''Terminator" jaa da be yɩlibiri bunyeni pʋuŋ.''<ref>https://io9.gizmodo.com/5859280/2016-the-trailer-for-ghanas-predator-is-the-best-thing-youll-see-all-day/</ref>''Ba da yɩnee a cini duoho 2015 yuoni a late-night talk ka Conan da maŋ ɩra, a da paahɩ dao ŋa T. J. Miller.''<ref>https://teamcoco.com/video/tj-miller-insane-trailer</ref> ''Ba da nyɔgee a cini po ɩŋ jiihi ayi.'' == Tarɩjiihi == <references /> [[Category:Wp/wlx]] [[Category:Wp/wlx/2010 science fiction action films]] [[Category:Wp/wlx/2010 sini]] [[Category:Wp/wlx/2010 direct-to-video sini]] [[Category:Wp/wlx/Kɔmbɔŋ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Nigeria naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Sinihi baŋ maalɩ Gaana paalʋŋ]] [[Category:Wp/wlx/Gaana sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Gaana naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] 8m2c83wmhf452yft8btoekucyr3aybd 7282595 7282594 2026-08-12T23:59:33Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Wp/wlx/2016 (2010 film)]] to [[Wp/wlx/2016 (2010 sini)]]: Misspelled title 7282594 wikitext text/x-wiki '''2016''' ɩyɛ 2010 yuoni puo sini ka pseudonymous aŋ bɩ Ninja, baŋ la banʋʋ ka [[Wp/wlx/Samuel K. Nkansah|Samuel K. Nkansah]] a maalɩ. Yuoni 2010 pʋuŋ la baŋ maale ana cini ŋa wuno [[Wp/wlx/Gaana|Ghana]] dɛme aŋ bʋura ka ba dɩɛ ba mɩɩhi yi nʋba mine aŋ daŋ kpɛ [[Wp/wlx/Accra|Accra]] ka ba haakila da la ka ba dɩɛ dʋnee jaa laŋtaa yuoni 2016 pʋuŋ. A cini ŋa daŋ pʋree yɩga a te yi be la ne oŋ daŋ be anɩŋ libiri ne baŋ daŋ de maalʋʋ ne.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/The_Huffington_Post</ref><ref>http://uproxx.com/filmdrunk/ghanas-terminatorpredator-movie-looks-legit/</ref><ref>http://screenanarchy.com/2011/11/ghana-is-infested-with-terminators-and-predators-in-2016.html</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |2016 |- | colspan="2" |[[//en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_(2010_Ghanaian_film)_promotional_poster.jpg|frameless]] Promotional release poster |- | colspan="2" |Mmienu zero biako asia |- !Nɩɛ aŋ wuli a sini maalɩ |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ sɛʋ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Screenplay by |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ tɩhɩ ana sɩŋnɩɩ |Samuel K. Nkansah |- !A yi |2012 |- !Nɩɛ aŋ maalɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Starring |Rose Mensah Ebenezer Donkor Emmanuel Afriyie Osei Joseph Priscilla Anabel Baptiste Moureau Nadhir Haouzi |- !Cinematography |Samuel K. Nkansah |- !Nɩɛ aŋ maalɩ sɛgɩhɩ a sini |Samuel K. Nkansah |- !Music by |Samuel K. Nkansah |- !Animation by |For the 3D animation for the creatures Samuel K. Nkansah |- !Production company |Ninja Movie Production |- !Distributed by |Ninja Movie Production |- !Release date | * 2010 |- !Running time |151 minutes (two parts, 75.5 minutes each) |- !Country |Ghana |- !Language |Akan |- !Budget |Estimated GH₵0 |- !Box office |Unknown |} == Dɩɛndɩɛneba == * Rose Mensah la Maa Dorcas * Ebenezer Donkor la Mr. Oppong * Francis Annan la Benedict Veerga * Osei Joseph la Johnson * Musaev Ibrahim la Cara * Fabio Pardo la a karimbihi * Baptiste Moureau da la a Terminator * Nadhir Haouzi la Alien * Robin Collard da la casting * Eric K. Adu la Thomas * Elizabeth Akomaah la Millina * Elizabeth Yeboah la Becca * Mohammed Ismeal la Kofi * Cindy Oduro la Rose == O Yiibu == 2011 yuoni pʋuŋ da la ka ana cini ŋa da kpɛ nʋba tobo wɔgɩrɩ ŋa baŋ da dɛʋ ɩŋ jie ŋa baŋ bʋuna ka YouTube. Nʋba ŋa baŋ bʋuna ka "''Huffington Post"'' da yɩlee ka ana cini ne da ɩyɛ boŋ aŋ ɩ kpɩɛŋaa a la ɩ boŋ aŋ ɩ sʋma yɩga,<ref name=":0" /> ka Cyriaque Lamar aŋ be io9 mɩŋ da bigihʋʋ anɩŋ a yɩlibie ŋa "''Alien'', ''Predator'', and ''Terminator" jaa da be yɩlibiri bunyeni pʋuŋ.''<ref>https://io9.gizmodo.com/5859280/2016-the-trailer-for-ghanas-predator-is-the-best-thing-youll-see-all-day/</ref>''Ba da yɩnee a cini duoho 2015 yuoni a late-night talk ka Conan da maŋ ɩra, a da paahɩ dao ŋa T. J. Miller.''<ref>https://teamcoco.com/video/tj-miller-insane-trailer</ref> ''Ba da nyɔgee a cini po ɩŋ jiihi ayi.'' == Tarɩjiihi == <references /> [[Category:Wp/wlx]] [[Category:Wp/wlx/2010 science fiction action films]] [[Category:Wp/wlx/2010 sini]] [[Category:Wp/wlx/2010 direct-to-video sini]] [[Category:Wp/wlx/Kɔmbɔŋ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Nigeria naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Sinihi baŋ maalɩ Gaana paalʋŋ]] [[Category:Wp/wlx/Gaana sinihi]] [[Category:Wp/wlx/Gaana naŋsaalɩ-tɩrɩ sinihi]] 8m2c83wmhf452yft8btoekucyr3aybd 0 3770249 7282335 7266556 2026-08-12T16:47:18Z Mulkh Singh 2529561 /* ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974) */ 7282335 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} 9vq9tmwgfog979ul8tg0zm2f0smt1ka 7282373 7282335 2026-08-12T16:59:26Z Mulkh Singh 2529561 /* ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ? (1974) */ 7282373 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} m7v4xsuom3mn9s58543v6wmhlk8wy45 7282414 7282373 2026-08-12T17:11:12Z Mulkh Singh 2529561 /* ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ? (1974) */ 7282414 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} jnadvdcs45c0242vnucgpk8r3vawh9c 7282428 7282414 2026-08-12T17:15:17Z Mulkh Singh 2529561 /* ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ? (1974) */ 7282428 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} eac299sbtujt1x50eekymb8h6hylmsm 7282429 7282428 2026-08-12T17:16:02Z Mulkh Singh 2529561 /* ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ? (1974) */ 7282429 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} 4fddqiic2m2rn7e2n7sh2kvelda7p8e 7282444 7282429 2026-08-12T17:19:15Z Mulkh Singh 2529561 /* ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ? (1974) */ 7282444 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। === '''ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985)'''=== * ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲੈਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} sd7xef9rbb91oqn6mzttqvrdtnvsqgl 7282448 7282444 2026-08-12T17:23:03Z Mulkh Singh 2529561 /* ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985) */ 7282448 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। === '''ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985)'''=== * ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲੈਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। === '''Pedagogy of Indignation — ਰੋਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰ''' (2000; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 2004) === * ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕੱਲੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜ ਬਦਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} cvy7p41ncniq6u6a0vel9vm7qgsc7cx 7282449 7282448 2026-08-12T17:23:20Z Mulkh Singh 2529561 /* Pedagogy of Indignation — ਰੋਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰ (2000; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 2004) */ 7282449 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। === '''ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985)'''=== * ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲੈਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। === '''Pedagogy of Indignation — ਰੋਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰ''' (2000; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 2004) === * ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕੱਲੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜ ਬਦਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} 31bmqqhffnawzjkxqyaisxoes2fo651 0 3772039 7282454 7281910 2026-08-12T17:42:57Z Tatoyayo 2686294 /* Ponam Ager */ 7282454 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. 1968 dítagdo Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> === Poyirnam ager gernam === Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> === Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu === 1972 dítagdo Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. 1972 dítagdokké 1980 dítagdo:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé 1967 dítagdo Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] 3xbu9x7k6trxxzeht4i2kjir6o5u126 7282455 7282454 2026-08-12T17:44:47Z Tatoyayo 2686294 /* Réngam Ager */ 7282455 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> === Poyirnam ager gernam === Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> === Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu === 1972 dítagdo Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. 1972 dítagdokké 1980 dítagdo:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé 1967 dítagdo Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] 80ghijih3f76r4cw6rp9uhsegh7ped4 7282456 7282455 2026-08-12T17:45:39Z Tatoyayo 2686294 /* Poyirnam ager gernam */ 7282456 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> === Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu === 1972 dítagdo Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. 1972 dítagdokké 1980 dítagdo:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé 1967 dítagdo Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] hds7vhpdvndadgczzelyr0g9la3bu43 7282458 7282456 2026-08-12T17:46:33Z Tatoyayo 2686294 /* Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu */ 7282458 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu == 1972 dítagdo Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. 1972 dítagdokké 1980 dítagdo:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé 1967 dítagdo Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] gexnmjxhw1tyod7k8fy3u5dzqz4je96 7282459 7282458 2026-08-12T17:47:17Z Tatoyayo 2686294 /* Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu */ 7282459 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu == Dítag 1972 do Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. 1972 dítagdokké 1980 dítagdo:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé 1967 dítagdo Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] dngs976119fk5eftnqyx61ht03vzcgo 7282461 7282459 2026-08-12T17:48:13Z Tatoyayo 2686294 /* Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu */ 7282461 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu == Dítag 1972 do Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. Dítag 1972 dokké dítag 1980 do:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé 1967 dítagdo Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] di4jop6iobsgpdavyvkqrv0ve6n7zv8 7282462 7282461 2026-08-12T17:49:03Z Tatoyayo 2686294 /* Midang */ 7282462 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu == Dítag 1972 do Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. Dítag 1972 dokké dítag 1980 do:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé dítag 1967 do Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. 2019 dítagdok 17 Agosto longédo bíGuwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] 2xigvfhry5t6quf8wpw46n3xjtznl61 7282463 7282462 2026-08-12T17:51:12Z Tatoyayo 2686294 /* Sinam */ 7282463 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid)bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu == Dítag 1972 do Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. Dítag 1972 dokké dítag 1980 do:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé dítag 1967 do Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. dítag 2019, 17 Agosto longédo bí Guwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] fch0jn54vfrvrw9y009grbfjdfbfmro 7282464 7282463 2026-08-12T17:52:15Z Tatoyayo 2686294 7282464 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrg/Infobox person |Ager=Agom-mibu, |image=Tabu Taid.jpg |birthname=Tabu Ram Taíd |death_place=Guahati |nationality=Bharotiyo |birth_place=Ayéngiya, Gunasuti, Lokimpur |birth_date=1942, 1 August |name=Tabu Ram Taíd |death_date=2019, 17 August }} '''Tabu Ram Taíd''' ([[Wp/mrg/Ingraji|Ingraji]]: Tabu Ram Taid) bí airu:pé kinjub-kinlabné tani:ko. Bí airu:pé tébégdopé gomlabém addagai. Bík adnamkídí:do airu:pé o:rí:pé lukéngé kadungai. Bí [[Wp/mrg/Mising agom|Mising agomém]] írga:monam léga:pé bojérungko agerém gerra gíkang. Bí Mising agom légango:lok agerém germangai, Mising dírbí légangésin bojérungko agerém gertag. Mising ni:tom (oi-ni:tom odokké anu ni:tom) so:nam atíkídí:dok írga:nam léga:pésin mé:bomsudopé agerém gertag. Édé Mising dírbídém ami tani: lottalo:pésin boma:la mo:píso pu:po jarpomonam agerém gertag.<ref>{{Wp/mrg/Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-statue-of-noted-educationist-tabu-ram-taid-unveiled-673585|publication-date=02 Nov 2023|title=Assam: Statue of noted educationist Tabu Ram Taid unveiled}}</ref> Mising agom, [[Wp/mrg/Mising Gomlab|Mising Gomlab]]ém mirémbonam léga:pé ager gerga:lok bím [[Wp/mrg/Mising Agom Kébang|Mising Agom Kébang]]é [[Wp/mrg/Agom Migang|Agom Migang]] yamminki toyumtag.<ref>https://abilac.org/former-director/</ref> == Onam == Lokhimpur mo:dumlok Ghunahuti Oyengiya do:lu:do dítag 1942, 1 Agosto longédo Tabu Ram Taídmé otagai. Bík abudok aminém Ubbang Taíd odokké anédok aminém Deuti Taíd émtagai. Ubbang Taídké omma:ngkídí:dé– Horomuhon, Budam, Santi, Promila, Kashiram, Taburam la: Tepuram bulu. Kégénpé étpangé, Gesi-geyomné aríg-ísíngé, ka:po-kanganné abung-bograngé, asin mé:pomoné péiyi-péttangém ka:manna adí lédulo Ghunahuti mo:tagdo Tabu Ram Taídbí sí:sangka. Lédupé bí migom ager gerténg Guwahati Beltolalok Sondon Nogordo okum mola dungka.<ref name=":1">{{Wp/mrg/Cite book|author=Dipok Kr. Dole:|title=MITPANLA:MA:NAM MISING TANI:|pages=152-156|publication-date=Disembor, 2020|publisher=Tani K. Publication|publication-place=|url=https://dipokkumardoley.in/Books/Mitpanlamanam%20Mising%20Tani.pdf?v=1781678014661}}</ref> == Ponam Ager == Aíké do:lu:do du:né Tamonsuk Pobug pokodo Tabu Ram Taídbí dítag 1946-50 do pobug ponamém porika. Dítag 1951 dokké bi porika Uttor Lokhimpur Gobt. Hai Iskuldo. Dítag 1958 do bí metrig ankangém bila akoné dibijoném pa:la pa:ska. Metrigdém aipé aidopé pokurnam lédupé bí bottapé porinam légangé Kolkatalok Norendropurlo du:né Ram Krishno Mison Ashrom lokké dítag1960 do I.Sc. dém aipé aidopé pokurka. Kolkata Inibarsiti:lokké bí dítag 1963 do B.A. ponamdém Inglishlok Onars la:la aidopé pokurka. dítag 1966 do bí Delhi Inibarsiti:lokké M.A.dém pokurka. M.A.dém pokurnam lédupé migom ager gertu:la Tabu Ram Taídbí 'Applied Linguistic'lok ''Post Graduate'' ''Diploma''ngém ''Reading University, London''lokké dítag 1973-74 do langka. ''University of London'' lokké ditag 1982 do 'Certificate course in Distance bila aidogom kinam kanam ékérém lugé: la migomé bím UPSC Teaching' ponamém poka, dítag 1970 do bí UPSC ankangém agerro tolig tomang.<ref name=":1" /> == Migom ager gernam == APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. dítag 1990 dokké dítag 2000do:pé bí ''Higher Education'' lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do ''Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)''dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bí ''State Selection Board''dok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi appíng ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí:dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do– ''Assam State Education Commission''dok ager ajon, ''National Book Trust''dok ager ajon, ''North-Eastern Oral Literature Centre'' dok ager ajon, ''Sahitya Akademi'' dok ager ajon, ''Academic Council''dok ager ajon, ''Assam University'', ''Gauhati University'', ''Dibrugarh University'' lok ager ajonpé du:nam kídí:dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Réngam Ager == Tabu Ram Taídbí porila du:dodokkébo do:lung réngam agerém aipé mé:nékai. Aíké do:lu:dok sí:jon ajon lédulo gímínna bí so:man mankolo Oi-ni:tom moyangai. Lédupé mo:té: mo:té:pé porila du:pénampé ila bí aíké réngam légangé agerém gerra:ma:pé ikang. Émdogom bí aíké réngam agomém gomsarpé adla réngamém lusí:namémpé idungai. Ponamém pongabnam lédupé Koton Kolejdo poyirné agerém gerdodokké bíréngam agerémsin gerropkaku. Dítag 1968 do Mising agom, gomlab la: réngamém mosí:nam agomém ru:bosula Guwahati:do migom ager gerra du:né la: porila du:né Mising réngamém jonsula 'Guwahati Mising Kébang'ém ba:lenboka. Édé kéba:dok bí du:pongarné kébang abupé ika. Porila, Ph.D. ila du:né Nahendro Pa:dunmé nébí: pé tolíkka.<ref name=":1" /> == Poyirnam ager gernam == Tabu Ram Taídbi ditag 1963 do B.A. pokurnam lédupé Ghilamora Hai Iskuldo poyirnépé agerém gerka. Dítag 1966 do M.A. dém pokur ge:la North Benk Kolej, Dhemaji Kolejlo bí porainam agerém gerka. Dhokuakhana Kolejdo la:lenboné Prinsipal pé ige:la dítag 1967 dokké bí Guwahati:lok du:né Koton Kolejdo Inglish pe:le:dok Porphisarpé agerém gerka. Migom ager gernam: APSC ankangé dítag 1981 do aila Koton Kolejdok poyirnamém mépagla Tabu Ram Taídbí Ohom Kin-go pe:le:lok Ru:tum ame: (DDPI)pé agerém gerka dítag 1981 dokké dítag 1984 do:pé. Dítag 1984 dokké dítag 1989 do:pé bí Kamrup Mo:dumdok Iskulkídí:lok ka:sí:népé agerém gerka. Odok lédupé bíkké ager gernamém ka:líg mé:líg sula migomé ba:nyi baumpé kínggí:né agerém gerbomdopé tolíkka. Dítag 1990 dokké dítag 2000 do:pé bí Higher Education lok Ru:tum, SEBA, SCERTlok Ru:tum odokké dítag 1989 do Anundoram Barooah Institute of Language, Arts and Culture (ABILAC)dok la:lenboné Ru:tumpé ika. Dítag 1997 dokké dítag 2004 do:pé bi State Selection Boarddok Ru:tumpésin du:la agerém naréngo:pé gerka. Tabu Ram Taídbí okoloi agerém geryéji, oddoi apping ager gernaméi naré: pésé:la aipé aidungai. Odok légangé Kin-go pe:le:dém ka:sí: dopé migomé bím ménggésula agerém tolígdungai. Édé agerkídí:dok ara:do-Assam State Education Commissiondok ager ajon, National Book Trustdok ager ajon, North-Eastern Oral Literature Centre dok ager ajon, Sahitya Akademi dok ager ajon, Academic Councildok ager ajon, Assam University, Gauhati University, Dibrugarh University lok ager ajonpé du:nam kídí: dém lukan bila:dag.<ref name=":1" /> == Mising Agom Kéba:dok Kébang Abu == Dítag 1972 do Mising Agom Kébangém Sibsagor mo:dumdok Disangmukhdo ba:lenka. Anupé ba:lennam kéba:dok Abupé Tabu Ram Taídmé, Nébí:pé Nahendro Pa:dunmé tolíkka. Dítag 1972 dokké dítag 1980 do:pé bí Mising Agom Kéba: dok kébang abupé ila agerém gerka.<ref name=":1" /> == Midang == Ghilamoralok Seniram Sayengiya:ké omé Basonti Sayengiya:mé dítag 1967 do Tabu Ram Taídbílangka. Bínyikké ommang kídí:dé- Miranda la: Milindo bínyi.<ref name=":1" /> == Potin La:lennam == Tabu Ram Taídbí aré kané potiném bojéko adlenka. Édé potinkídí:dé–<ref name=":1" /> 1. Miro Migolo (tíkum), 1956 2. Mising Agom Adyir, 1971 3. Poman-Moman, 1984 4. Mising Bhashar Banan-Poddhoti, 1983 5. Bani Kanta Kakati - The Man and his works, 1988 (comp. Dr. Ranjit Dev Goswami) 6. A Dictionary of the Mising Language, 1995 7. Ya:yok Do:ying (tíkum), 2005 8. Ekuki Nibondho, 2007 9. Glimpses, 2007 10. Mising Gompir Kumsung, 2010 (nébíng) 11. Mising Gomlam Potin (I), 2015 12. English for Schools - English Grammar and composition 13. Mising Folk-Tales, 2013 (ed.) 14. An Introduction to Mising Phonology and Grammar, 2016 15. The Scheduled Tribes of Assam, 2017 16. Mising Gomlam-Potin, 2017. == Toyumnamé la: Aman binam == Aré kané ager gernamém appíngéi ménggésudag, mé:tinsudag odokké toligdag. Tabu Ram Taídbí turra du:dodém mimong kin-go légangé, mo:rum kin-go légangé odokké aíké ope:, réngam kin-go légangé naré: pé bojéko agerém gerka. bíkké édémpé ager gernamém ka:líg sula migom lokké, angu angu kébang, ope:lokké bím toyumna yamminém, amaném bika. Odok buluk ara:do-<ref name=":1" /> 1. Agom Migang, 2007 (Mising Agom Kébang) 2. Sukapha Aman, 2011 (Ohom migomlokké) 3. Obonori Aín, 2012 (Ghunahuti mo:tagdokké) 4. Bhasha Sonman, 2012 (Sahityo Akademi) 5. Basudeb Jalan Aman, (Asom Sahityo Sobha) 6. Assam Shresta (Sikshya), (The Telegraph, LIC) 7. Anundoram Barooah Awards (ABILAC) 8. Ph.D Yammin (KKH Open University) == Dírbí léga:pé gernam ager == Tabu Ram Taídbí poyirné, migom ager gerjo:né, adné taniyo:komangai, bímopuna:sin. Bík monam tatponé ni:tomém réngamé airu:pé aipé mé:dungai. Bí Guwahati Rediyo sentarlokké Mising anu ni:tomém mopongka. Ohom migomlok dírbí pe:le:dokké la:lennam 'Long Playing Record'lo bí Rita Debi Medokmé mojonsula 'Asi Jili Jiliko' ni:tomdém moka. Torun Sondro Pa:mega:mké adnam Mising Agom Kéba:dok Lé:tom tomsa:nané ni:tomdok torídé Tabu Ram Taídké binamé. Dr. Bhupen Hajorikaké molennam Teli: pilim 'Miri Jiyori'dok agom-gomyarkídí:dém Tabu Ram Taídbí adlen bika.<ref name=":1" /> == Atí atí == Tabu Ram Taídbí porinélok légangé Rediyongki Inglishém poyirdungai. Bí Rediyo:lo Mising agomémsin poyirka. Gombíg kama:né agomkídí:dok gombíg légangé bí aipé aré kané agomém lubodungai.<ref name=":1" /> == Sinam == Aso: aso:pé Tabu Ram Taídké ékéré aima:pé lyangkang. dítag 2019, 17 Agosto longédo bí Guwahati:lok Apolo Hospitaldo 77 dítakko turra dungge:la amigém migjémkang. Bíkké amírdém mimong migomé migom moírkampé ménggésula mosí:la Gugamukhdok Abutani lottado mésíngka.<ref name=":1" /> == Ka:yi:sunam == [[Category:Wp/mrg]] <references />{{INTERWIKI|Q7673594}} [[Category:Wp/mrg/Mising tani]] e05qeohxpf2s0ldr48ecsv06d98x057 0 3780177 7282291 7282085 2026-08-12T15:41:22Z Iliya Emelda 2686630 /* */ 7282291 wikitext text/x-wiki Tsigidi (a yeve le ta̱ kula Anupawa, Anufe, Nyinfe, Nupenci n Tsugana, n Tapa n Tsuyagi[3]) i ta̱ na̱ abumdai-Neja Kelentsu ka̱ Tsigidi kita̱ u peciki ku na̱shi[4] ugiti Kelentsu ka̱ Tsigidi azana i Kapashi ku Ugana u Nageriya. 971y6i7b4oomrdbi8x4z2zs8em16ynj 0 3781023 7282527 7221582 2026-08-12T21:07:01Z CHENG REX 2607725 /* */ 7282527 wikitext text/x-wiki '''Tosho''' Ase jeng yom, yaga nbwang, ke nvit nta tanga yeipyeng. Tosho he bang vei e jeng tàlà yɔm. He nusang yeipyeng sherek. [[Category:Wp/bom]] d2lvkh6zlreij4qkhexntx50kwx24cc 0 3781216 7282833 7216662 2026-08-13T05:55:11Z トラネコマン 2597037 Adding interwiki links to [[d:Q5283]] 7282833 wikitext text/x-wiki [[File:Diamond-39513.jpg|thumb|300px|Tay'amonto]] '''Tay'amonto''' iyotta kinna wa earkinne nitne [[Wp/ain/Ikossuma|ikossuma]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ikossuma]] {{INTERWIKI|Q5283}} jl1rt16vncnbdao0ed72g1hhbr4wya3 0 3789510 7282539 7248570 2026-08-12T22:01:38Z MarioVMartinez 2698982 7282539 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" |'''(-Kwa)''' ----''Categoría Gramatical:'' Artículo ---- * '''Audio:''' [[Wt/ppl/(File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwa.wav)|embed|200px]] |} === 🇪🇸 Español === * '''Definición:''' (Comer) * '''Ejemplo:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(voy a comerme un tamal de elote)'' === 🇬🇧 English === * '''Definition:''' (Eat) * '''Example:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(I'm going to eat a corn tamale)'' [[Category:Wt/ppl]] [[Category:Verbo Transitivo]] 81jdil6ruxsi1skozfe2dmx1o6sy5gi 7282543 7282539 2026-08-12T22:10:21Z TimumachtikanNawat 2586780 7282543 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" |'''(-Kwa)''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwa.wav|embed|200px]] |} === 🇪🇸 Español === * '''Definición:''' (Comer) * '''Ejemplo:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(voy a comerme un tamal de elote)'' === 🇬🇧 English === * '''Definition:''' (Eat) * '''Example:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(I'm going to eat a corn tamale)'' [[Category:Wt/ppl]] [[Category:Wt/ppl/Verbo Transitivo]] 11am29onobxbadrnnf044exvwtswze4 7282544 7282543 2026-08-12T22:10:37Z TimumachtikanNawat 2586780 7282544 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" |'''-KWA''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwa.wav|embed|200px]] |} === 🇪🇸 Español === * '''Definición:''' (Comer) * '''Ejemplo:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(voy a comerme un tamal de elote)'' === 🇬🇧 English === * '''Definition:''' (Eat) * '''Example:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(I'm going to eat a corn tamale)'' [[Category:Wt/ppl]] [[Category:Wt/ppl/Verbo Transitivo]] llclrreaftdmm49sa9acu4vqyoasmqf 7282545 7282544 2026-08-12T22:12:56Z TimumachtikanNawat 2586780 7282545 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" |'''-KWA''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwa.wav|embed|200px]] |} === 🇪🇸 Español === * '''Definición:''' (Comer) * '''Ejemplo:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(voy a comerme un tamal de elote)'' === 🇬🇧 English === * '''Definition:''' (Eat) * '''Example:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(I'm going to eat a corn tamale)'' [[Category:Wt/ppl]] [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] 0tkmjw7j1twnby1g98456mu1cjnoul1 7282547 7282545 2026-08-12T22:16:20Z TimumachtikanNawat 2586780 7282547 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" |'''-KWA''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwa.wav|embed|200px]] |} [[File:Chicle Fiorentine Codex.jpg|thumb|Yaja kikwa]] === 🇪🇸 Español === * '''Definición:''' (Comer) * '''Ejemplo:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(voy a comerme un tamal de elote)'' === 🇬🇧 English === * '''Definition:''' (Eat) * '''Example:''' "(niu -nikwa se shulkuch)" — ''(I'm going to eat a corn tamale)'' [[Category:Wt/ppl]] [[Category:Category:Verbo Transitivo]] slsb6onqezi2yl0ic437fm0blwktl3l 0 3790285 7282483 7280499 2026-08-12T18:31:29Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282483 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 9v96naz39nm7zhsysv0cmoa5jdm136l 7282484 7282483 2026-08-12T18:33:22Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282484 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} ti5mb0zaju2zykf7k3iasyyw20f9nvc 7282485 7282484 2026-08-12T18:35:21Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282485 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 3gwvsubifw1flqxph68n3j59kdippoc 7282486 7282485 2026-08-12T18:37:31Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282486 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} rrw55qixbza7dbk9uqho8sb1w9rf9ui 7282487 7282486 2026-08-12T18:38:31Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282487 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 9p6f7bu7ik8hmi3nil91zc6iajcehzf 7282488 7282487 2026-08-12T18:40:51Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282488 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} b54aev0vzow56rhr0poo3zm0ivl1ll3 7282489 7282488 2026-08-12T18:41:47Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282489 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} hikm2992zyiempzwpa43lexyryj0is6 7282492 7282489 2026-08-12T18:45:25Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282492 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} rcy54r6548323l0ciels9d3457ijhpj 7282494 7282492 2026-08-12T18:48:31Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282494 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 0bmddcdqtwh7dm2vhig3bw6upg7jbgw 7282495 7282494 2026-08-12T18:49:49Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282495 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} eqdw0uhmezwiicjpehcbyq4xkjxa0mb 7282496 7282495 2026-08-12T18:51:03Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282496 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 42oh4af9qvypr6l177af5ojb206a77m 7282499 7282496 2026-08-12T18:53:06Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282499 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} swf3gz9xxk96otc4r07tz8yb4e7bjy5 7282501 7282499 2026-08-12T18:56:12Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282501 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} t32q8yy1h147z8f5me05aydd60flz6h 7282503 7282501 2026-08-12T18:57:22Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282503 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} c466992xvgcco0dkxmtxmv6ijqnc1qg 7282504 7282503 2026-08-12T18:58:20Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7282504 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} h88mazz6quijebko08lbsdk2k338w8u 0 3790495 7282537 7252115 2026-08-12T21:59:27Z MarioVMartinez 2698982 7282537 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-kwajkwa''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwajkwa.wav|embed|200px]] |} === Español === * '''Definición:''' Masticar * '''Ejemplo:''' "Niu-nikwajkwa yek ne takwal" — ''Voy a masticar bien la comida'' === English === * '''Definition:''' chew * '''Example:''' "Niu-nikwajkwa yek ne takwal" — ''I'm going to chew my food well.'' [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] ea2l2513r5y3jhc6260oaknq37kfh7l 7282551 7282537 2026-08-12T22:18:26Z TimumachtikanNawat 2586780 7282551 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-kwajkwa''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwajkwa.wav|embed|200px]] |} [[File:Chicle Fiorentine Codex.jpg|thumb|Kikwajkwa]] === Español === * '''Definición:''' Masticar * '''Ejemplo:''' "Niu-nikwajkwa yek ne takwal" — ''Voy a masticar bien la comida'' === English === * '''Definition:''' chew * '''Example:''' "Niu-nikwajkwa yek ne takwal" — ''I'm going to chew my food well.'' [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] c0w78z4yb128vaur3f3sdefxv2ei8ix 0 3791917 7282555 7256831 2026-08-12T22:22:38Z TimumachtikanNawat 2586780 7282555 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-Kwajtzin''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Sustantivo ''Grammatical Category:'' Noun ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Sixta Perez Garcia (Ishkilinit)--kwajtzin.wav|embed|200px]] |} [[File:Chalina (-kwajtzin).jpg|thumb|297x297px|Ikwajtzin Nantzin Sixta]] === Español === * '''Definición:''' Chalina; reboso * '''Ejemplo:''' "Nukwajtzin" — '' Mi chalina, reboso'' === English === * '''Definition:''' cravat * '''Example:''' "Nukwajtzin" — ''my scarf'' [[Category:Wt/ppl/Category:Sustantivo]] [[Category:Wt/ppl]] eyoacrsv018a0sutp8va7uzx4pvoejk 0 3793578 7282557 7264530 2026-08-12T22:23:53Z TimumachtikanNawat 2586780 agregue imagen 7282557 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''−SIWAMUN''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Sustantivo ''Grammatical Category:'' Noun ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Josefina Vasquez Vazquez (Cguadron)--siwamun.wav|embed|200px]] |} [[File:Edmund Blair Leighton - The Wedding Register.jpg|thumb|-siwamun]] === Español === * '''Definición:''' Nuera * '''Ejemplo:''' Nusiwamun: Mi nuera. Nusijsiwamun: Mis nueras. === English === * '''Definition:''' Daughterin-law * '''Example:''' Nusiwamun: My daughter-in-law. Nusijsiwamun: My daughters-in-law. [[Category:Wt/ppl/Category:Sustantivo]] [[Category:Wt/ppl]] lyh3de1deq9autijlhzorq6klnfdwfm 3 3793941 7283254 7266215 2026-08-13T09:44:13Z Revibot 1236611 Bot: Fixing double redirect from [[User talk:LasseKeskinen]] to [[User talk:Lasse Keskinen]] 7283254 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Lasse Keskinen]] ndxz51mrcdgre1tyc78k1wgttdaqe0r 0 3794151 7282330 7281099 2026-08-12T16:39:20Z Edison Zega A.Lewi 2571360 /* Nidunö-dunö */ Mangehaogö wanura 7282330 wikitext text/x-wiki Omo Hada Laraga - Talunidanoi, ya'ia da'ö omo so'omböila sowulo-wulo manganau (''bulat lonjong/elips'') meföna asese lafotöi omo hada tanö yöu (''Rumah tradisional Nias bagian Utara''), so göi omo hada tanö raya (''Rumah tradisional Nias bagian Selatan'') omböilania si öfa sagi. Moroi ba da'ö aboto ba dödöda wa so dombua ngawalö nomo hada si so ba Danö Niha, fabö'ö ira omo hada tanö yöu ba tanö raya. == Nidunö-dunö == Meföna me awena tohare niha ba Danö Niha, lahaogö nahia wa'atoröi gasa-gasa lafotöi ia ndrundru ma ose nihaogö ba zinga nowi. Fao ira mato ha'uga ngambatö ba zi sambua ngawawa (''kelompok'') la falulu-luluisi ba wangehaogö osera, simanö göi ba wamokai atua nibali'ö nowi ma naha gowi. Latanö zinanö, la uri gurifö simane bawi, manu, mao, asu, ba tanöbö'önia. Me tedou ginötö numalö ndröfi ba itugu ato ira ba ngawawa, ba lahonogöi haniha zi tobali satua sondrönia'ö ba gotalua ngawawara (''kelompok mereka''). Ba wo honogöi haniha zimöi sondrönia'ö, so kubaloi, sololohe huku ma nifotöi [[Wb/nia/Sanuhe|Sanuhe]], so ha'uga zi lö tola lö'ö i'okhögö ya'ia da'ö: niha sonekhe ba satuatua, si sökhi amuata ba solomasi ba dalifusö, aoha dangania ba wanolo niha, mo'okhöta, ba tanöbö'önia. Ba na no la honogöi haniha zondrönia'ö ma sanuhe, ba sanuhe zangalui haniha zamalului khönia halöŵö wamatörö huku mato hadauga zite'oli ndra satua. Töi-töi ndra site'oli ya'ia da'ö: * [[Wb/nia/Sanuhe|Sanuhe]] (Balugu, salaŵa) * [[Wb/nia/Tambalina|Tambalina]] (fanete zanuhe ma balugu sanguma-ngumaö / samalua angetula) * [[Wb/nia/Fahandrona|Fahandrona]] (sanuturu naha nomo, samöfö'ö ngenoli nomo, famoluaha gelea nidanö deu, famatörö lala sebua ba lala ba nidanö ma ba hele, famöfö’ö wananö ohi tandra mbanua, fino, gae, tawuao, ba tanöbö’önia * [[Wb/nia/Sidaöfa|Sidaöfa]] (Sangehao lala sebua ba lala ba nidanö) * [[Wb/nia/Sidalima|Sidalima]] (so’aya dugawa fondrani) * [[Wb/nia/Sidaönö|Sidaönö]] (sanuturu anga’isö, anga’iŵa) * [[Wb/nia/Sidafitu|Sidafitu]] (Fu, börö zialu) * [[Wb/nia/Sidawalu|Sidawalu]] (Hogu, balö zialu) * [[Wb/nia/Sidasiŵa|Sidasiŵa]] (uwu ziambu) * [[Wb/nia/Sidafulu|Sidafulu]] (sangeri fotuwusö) * [[Wb/nia/Sifelezara|Sifelezara]] (balö zanuwö) * [[Wb/nia/Sifelendrua|Sifelendrua]] (Tambalina mbalö zanuwö) Site'oli da'e, a'oi so waosatö halöŵöra zamösana ba wo onorogö tödö ba wamatörö huku ma goi-goi ba wamaeri nono wobarahao, ba famehi’a tödö ba wondrorogö tanö mbanua ni’omasi’ö. Ba na no toföfö wohonogöi Site'oli, ba mohalöŵö ira wangalui nahia ba dete hili salo'o tanö sedöna lataru'ö mbanua, ohitö dödö wa ba dete hili la fatuo mbanua ya'ia da'ö enaö lö ikhamö molö na alua goloro nasi (''sunami''), ba enaö lö aoha ba nemali ma ba zanuwö ba wo'alani mbanuara. Ba wangalui nahi wetaro banua ba he göi wohonogöi hezo naha nomo zamösana, ba Fahandrona zondrönia'ö ya'ira ba wamöfö'ö wama'oli fetaro naha nomo ndra site'oli ba simanö göi niha mbanua sato. Fahandrona samöfö'ö hezo wetaro lala sebua sifadoro olayama sebolo sanörö talu gotalua, ba fatambai te'oli nomo sifaoma mangotahögö golayama ma lala talu zebolo. == Ngenoli Lala Halöŵö Wamasindro Omo Hada == Ba wamasindro omo hada so ha'uga ngawalö lala halöŵö nifalua, ya'ia da'ö: * Famagölö ba dalinga mbatö * Famagölö dalifusö * Famagölö ba wobarahao ma ba ngenge wabanuasa * Famörögö wangai eu ba ndru'u * Fanou'ö ba danga Tuka * Fangai mbaha tuho * Famasindro silalö yaŵa * Fanagöi * Fame'e boto mbumbu ba folagö'ö balu-balu mbumbu * Fanaba ahe zagö * Fanandra wangifi ma famawa omo * Fangandrö saohagölö tuka * Famaheu ma famadöhö omo <!-- RÖI TOU DA'A! BÖI BUNU ENA'Ö TOLA LASÖNDRA WE'AMÖI BA GOLAYAMA TOME --> == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}} [[Category:Wb/nia]] g1i8zcze1ncpssem3qahfy0hit5pzjq 0 3794413 7282369 7268053 2026-08-12T16:52:58Z MiiCii 2522943 7282369 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === baktambun === # [[Wt/mnc/jaka|jaka-]] + [[Wt/mnc/-i|-i]] # [[Wt/mnc/jaka|jaka-]] (hoton -i gebu<!--城名，扎喀城-->) + [[Wt/mnc/-i|-i]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, ujui debtelin<!--满洲实录.卷一-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 41. * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 7jgndgjs60pw98e3mkryjhm67g4xkov 0 3794611 7282325 7268821 2026-08-12T16:27:08Z MiiCii 2522943 7282325 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/ergembumbi|ergembu-]] + [[Wt/mnc/-me|-me]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 55. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] lu9vrxbhemoovh7p7kqxhrugvn8wdnj 14 3794995 7282657 7269557 2026-08-13T02:01:06Z Exec8 362080 7282657 wikitext text/x-wiki {{Test language | englishname = Cuyonon language | project = Wikipedia | article = Cuyonon language | localname = Cuyonon | directionality = ltr | iso = 3 | code = cyo }} [[Category:Incubator:All test wikis|cyo]] 0uepns5dv7czdc1gmxzx231jgqjupct 10 3794998 7282656 7269561 2026-08-13T01:54:33Z Exec8 362080 7282656 wikitext text/x-wiki <includeonly>-moz-box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}}; -webkit-box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}}; box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}};</includeonly><noinclude> [[Category:Wp/cyo| ]] </noinclude> kwvzb0em9ells7s8dg6vi0o5ttp65zl 0 3795871 7282828 7280924 2026-08-13T04:49:22Z 787IYO 2570943 7282828 wikitext text/x-wiki [[File:Wiktionary-logo.svg]] <h2 style="padding:3px; background: #3B2F2F; color:#D4A017; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:2px;margin-right:0px;"> '''Nupe Wiktionary''' </h2> '''Kuobo e, "Nupe Wiktionary" bana yi e ka, tswashishi, eganbere be wuwu egan zasangizhi ebo etunlo benyi yegboro, be wuwu egan etanzhi ya kpikpe be enya nazhi be ke acinga na. Yina yi:''' <big>''' ''[[Wt/nup/{{LOCALDAY }}|{{LOCALDAY }}]]'' {{LOCALMONTHNAME}} ''[[Wt/nup/{{LOCALYEAR}}|{{LOCALYEAR}}]] '''''</big> <inputbox> type=create buttonlabel=Tswa Eyegi Woro default=Wt/nup/ </inputbox> [[Category:Wt/nup]] idkogrq7we6iiet25rhfmfpguizn426 0 3796181 7282529 7281423 2026-08-12T21:20:46Z Muhaideen Faiz Brichini 2604229 7282529 wikitext text/x-wiki '''Ismail Abdul-Ganiyu''' (ba dɔgʋʋ June 12, 1996) ɩyɛ [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] bɔlɩ-ŋmɩra aŋ maŋ ŋmɩra puori kuro [[Wp/wlx/Ethiopia|Ethiopia]] deme bɔlɩ-ŋmɩ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka [[Wp/wlx/Ethiopian Insurance FC|Ethiopian Insurance FC]].<ref>https://www.myjoyonline.com/the-ultimate-18-team-ghana-premier-league-season-guide-2020-21/<nowiki/>My Joy Online. 13 November 2020. Retrieved 7 February 2021.</ref><ref>https://ghanasportsonline.com/2020/01/video-kotokos-ismail-abdul-ganiyu-steps-up-injury-recover/<nowiki/>Ghana Sports Online. 2 January 2020. Retrieved 12 March 2021.</ref> {| class="wikitable" |+Ismail Abdul-Ganiyu ! colspan="4" |Mɩŋa Yɛla |- !Dɔgɩbʋ Daarɩ | colspan="3" |12 June 1996 (yuomo&#x20;pista) |- !Dɔgɩbʋ Jie | colspan="3" |Wa, Gaana |- !Yɔgɩlʋŋ | colspan="3" |1.84&#x20;m (6&#x20;ft 0&#x20;in) |- !Bɔlɩ-ŋmɩ Jie | colspan="3" |Difɛnda |- ! colspan="4" |Timi Yɛla |- !Pampana tim-ŋmɩrʋʋ | colspan="3" |Ethiopian Insurance FC |- !Bɔlɩ-ŋmɩ namba | colspan="3" |23 |- ! colspan="4" |Tʋ̃nɔɛ |- !Yuomo |'''Timi''' | |'''()''' |- !2013–2016 |Wa All Stars |33+ |(4+) |- !2017–2018 |Karela United |15 |(2) |- !2018–2022 |Asante Kotoko |69 |(6) |- !2022–2023 |Al - Talaba | | |- !2023–2023 |T.P Mazembe |49 |(3) |- !2023–2025 |Dire Dawa Katema |29 |(1) |- !2025– |Ethiopian Insurance FC | | |- ! colspan="4" |Dʋnɛɛ gbaŋgbalɩ-jaa tʋŋnɔɛ |- !2021 |Gaana |3 |(0) |- | colspan="4" | |} Ʋ piilee ʋ bɔlɩ ŋmɛɛbʋ nɩŋ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna Wa All Stars sene ʋŋ da lɩʋ ti paahɩ nʋba ŋa baŋ bʋɔna Karela United FC 2016 yuoni. Ʋ nɩŋ Wa All Stars da die a Ghana Premier League anɩŋ Ghana Super Cup, sene ʋŋ da yi gaa Karela United FC, a da la yi gaa Asante Kotoko SC October 2018. Abdul Ganiyu da ŋmɛɩ ʋ chɩchɩ fɔrɔ a ko Ghana 2021 yuoni puʋŋ wɔgɩri ŋa ba nɩŋ South Africa aŋ da ŋmɛra. Pampana, ʋ ŋmɛree Ethiopia dɛme bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka Ethiopian Insurance FC. == Ʋ Bɔlɩ Ŋmɛ Sɔre == === Wa All Stars === Abdul Ganiyu da piilee ʋ bɔlɩ ŋmɩɩbʋ ʋ yiri ŋa baŋ bʋɔna [[Wp/wlx/Wa|Wa]], Upper West naa paalʋʋ bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka Wa All Stars 2013 yuoni puʋŋ. February 2014 yuoni puʋŋ, ʋ da die goli wɔgɩri ŋa Wa All Stars aŋ da di Accra Hearts of Oak 3:0.<ref>https://ghanasoccernet.com/hearts-disastrous-campaign-continue-second-stars-defeat<nowiki/>GhanaSoccernet. 5 February 2014. Retrieved 31 December 2021.</ref> June 18, 2015 puʋŋ ʋ da la die goli wɔgɩri ŋa Wa All Stars aŋ da la di Accra Hearts of Oak 2:0.<ref>https://africanfootball.com/news/539582/Hearts-suffer-chastening-defeat-to-Wa-All-Stars<nowiki/>African Football. Retrieved 31 December 2021.</ref><ref>https://www.ghanafa.org/wa-all-stars-avenge-premier-league-first-round-def<nowiki/>Ghana Football Association. 18 June 2015. Retrieved 31 December 2021.</ref> 2016 yuoni bɔlɩ ŋmɛ vuo ne, ʋ nɩŋ daʋ ŋa baŋ bʋɔna Ishaku Konda anɩŋ Hafiz Adams da la nʋba aŋ ŋmɛra Wa All Stars puʋri. A nʋba bata ŋa da sʋmee a bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa ka golɩ lijɛri anɩŋ ayi yoŋ da kpɛ ba laaŋʋ a yi chɩ chɩ pista puʋŋ.<ref>https://www.modernghana.com/sports/721090/wa-all-stars-the-champions.html<nowiki/>Modern Ghana. Retrieved 30 December 2021.</ref> Yuoni ne baŋ da di a bonsuo ne, ʋ da ŋmɛɩ chɩchɩhi lijɛri anɩŋ ayuɔbe a da di golɩ bonyeni.<ref name=":0">https://globalsportsarchive.com/people/soccer/abdul-ganiyu-ismail/115579/<nowiki/>Global Sports Archive. Retrieved 31 December 2021.</ref> Chɩʋ ŋa baŋ bʋɔna ka January ʋ bɛri lijɛri anɩŋ ayi daare yuoni 2017 puʋŋ la ʋŋ da di bonsuo ŋa baŋ bʋɔna ka Ghana Super Cup wɔgɩri ŋa Wa All Stars aŋ da di Bechem United golɩ bonyeni yoŋ, Emmanual Ocran la nɩɛ aŋ da di a golɩ.<ref>https://ghanasoccernet.com/wa-all-stars-claim-ghanaian-super-cup-title-after-pipping-bechem-united-1-0-in-tamale-clash<nowiki/>GhanaSoccernet. 22 January 2017. Retrieved 31 December 2021.</ref> === Karela United === Nansaare chɩʋ baŋ bʋɔna September 2017 yuoni puʋŋ, Abdul Ganiyu da gaa ti paahɩɩ bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ paalaa ŋa aŋ da kpɛ a Ghana Premier League baŋ bʋɔna ka Karela United.<ref>https://ghanasoccernet.com/newly-promoted-karela-united-agree-personal-terms-with-former-wa-all-stars-defender-abdul-ganiu-ismail<nowiki/>GhanaSoccernet. 11 September 2017. Retrieved 31 December 2021.</ref> Nansaare chɩʋ baŋ bʋɔna March ʋ bɛri pie nɩŋ ayɔpoi 2018 yuoni puʋŋ la bi la ʋŋ da ŋmɛ ʋ chɩchɩ fɔrɔ a da ŋmɛ mintihi 90 chɩ ka Medeama da di be 1-0.<ref>https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2018-03-17/medeama-sc-vs-karela-united-fc/1269469/<nowiki/>Global Sports Archive. Retrieved 31 December 2021.</ref> Wɔgɩri ne ba nɩŋ Asante Kotoko aŋ da ŋmɛ la ʋŋ da di ʋ goli fɔrɔ a da di ana chɩchɩ ne 3-1.<ref>Adjei, Michael Oti (2 May 2018).https://www.espn.com/soccer/ghana/story/3481142/asante-kotoko-stumble-again-as-karela-united-run-continues<nowiki/>ESPN. Retrieved 31 December 2021.</ref><ref>https://ghanasoccernet.com/karela-fc-defender-abdul-ganiyu-completes-asante-kotoko-switch<nowiki/>GhanaSoccernet. 31 October 2018. Retrieved 12 March 2021.</ref> === Asante Kotoko === Nansaari chɩʋ ŋa baŋ bʋɔna ka October ʋ bɛri pie nɩŋ anii daare ka Abdul Ganiyu da de nʋ mari ku Asante Kotoko SC yuomo ata a yi bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka Karela United.<ref>https://ghanasoccernet.com/karela-fc-defender-abdul-ganiyu-completes-asante-kotoko-switch<nowiki/>GhanaSoccernet. 31 October 2018. Retrieved 12 March 2021.</ref> Ʋ da die ʋ golɩ fɔrɔ a ko Asante Kotoko SC wɔgɩri ŋa baŋ da ŋmɛ nɩŋ Eleven Wonders May 5, 2019, ka a chɩchɩ da baahi 1-0.<ref>Kobo, Kingsley (15 May 2019).https://www.goal.com/en-cm/news/kotoko-1-0-eleven-wonders-porcupine-warriors-claim-full-marks-at-/14miw2oeiya631cbkbh9pyony5<nowiki/>Goal. Retrieved 31 December 2021.</ref> Chɩchɩ ŋa baŋ bʋɔna ka Normalization ne, a jaa la ʋŋ da ŋmɛ a mintihi 90 jaa ka bi la da vɩŋ baŋ da diʋ.<ref name=":0" /><ref>https://footy-ghana.com/2019/06/ncspecial-kotoko-beat-karela-on-pks-to-secure-caf-cl-ticket/<nowiki/>Footy-GHANA.com. 23 June 2019. Retrieved 31 December 2021.</ref><ref>https://citinewsroom.com/2019/06/nc-special-kotoko-beat-karela-on-penalties-to-win-tier-1-competition/<nowiki/>Citinewsroom. 23 June 2019. Retrieved 1 January 2022.</ref><ref>Teye, Prince Narkortu (22 December 2019).https://www.goal.com/en-gh/news/asante-kotoko-down-hearts-of-oak-to-win-ghana-presidents-cup/5td4518rmb0f1tv652ablc6af<nowiki/>Goal. Retrieved 20 September 2022.</ref><ref>Graham, Susu (7 October 2021).https://citisportsonline.com/2021/10/07/gpl-ismail-ganiyu-announced-as-new-kotoko-captain/<nowiki/>Citi Sports Online. Retrieved 31 December 2021.</ref> == Tarɩjiihi == bby4bfbyd3qa85v3btilaefpzwoxooc 10 3796199 7282627 7275666 2026-08-13T00:21:56Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Reflist]] to [[Template:Wp/hmr/reflist]] 7275666 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="reflist" style="list-style-type: decimal; {{#if:{{{1|}}}|column-width: {{{1|}}};}} {{#if:{{{colwidth|}}}|column-width: {{{colwidth|}}};}}"> {{#tag:references||group={{{group|}}}|responsive={{{responsive|yes}}}}} </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi article tawp a reference le citation pawimaw popo automatic a hung inlang theina dinga siem anih. Article i zieka reference i sie na hai a hmun indik tak a an lang theina dingin article tawp takah hi template hi hmang ngei ngei ding anih. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Reflist}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 5zjkaiouarg6iol6hlv9p67hxv34yax 10 3796204 7282651 7275380 2026-08-13T00:26:52Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/ARTICLEUMZAT]] to [[Template:Wp/hmr/article um zat]] 7275380 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 8px; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; margin: 1em 0; border-radius: 4px;"> <b>Article um zat:</b> '''[[Special:Prefixindex/Wp/hmr|{{#expr:{{PAGESINCATEGORY:Wp/hmr}}}}]]''' </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Hmar Incubator (Wp/hmr) a page um zat phawrksuok na dinga hmang a ni. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/ARTICLEUMZAT}} </pre> == Entirna == <div style="border: 1px dashed #a2a9b1; padding: 5px; background: #fff;"> {{Wp/hmr/ARTICLEUMZAT}} </div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 48gd0up8nt84ucujb1f5d4hy7c2lwph 10 3796795 7282611 7275318 2026-08-13T00:17:15Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox]] to [[Template:Wp/hmr/infobox]]: Misspelled title 7275318 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|260px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{{content|}}} </table> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi article le page hrang hrang a information tawi (Infobox) inlang tirna dinga siem anih. Article a thil um hai fie tawka an lang theina dingin a tangkai hle a ni. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Infobox | title = | image = | caption = | content = }}</nowiki> </pre> == Preview == Article ah anlang dan ding: <div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">Infobox Title</div> <div style="text-align: center; padding: 4px;"><span style="color: #777; font-style: italic;">[Image Placeholder]</span><br><small>Image Caption</small></div> <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> <tr><td style="padding: 4px; font-weight: bold;">Field 1</td><td style="padding: 4px;">Value 1</td></tr> <tr><td style="padding: 4px; font-weight: bold;">Field 2</td><td style="padding: 4px;">Value 2</td></tr> </table> </div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> rqo6dj4a3q6mpmif6o8j2tkjfd6g2ql 10 3796805 7282613 7275323 2026-08-13T00:17:56Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox continent]] to [[Template:Wp/hmr/infobox continent]] 7275323 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{imagecaption|{{{caption|}}}}}}</small></div>|}} {{#if:{{{photo|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{photo}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{photocaption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{area|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Area</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{population|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{density|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{density}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{GDP_PPP|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">GDP (PPP)</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{GDP_PPP}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{GDP_nominal|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">GDP (nominal)</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{GDP_nominal}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{GDP_per_capita|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">GDP per capita</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{GDP_per_capita}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{HDI|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">HDI</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{HDI}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{ethnic_groups|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Ethnic groups</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{ethnic_groups}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{religions|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Religions</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{religions}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{demonym|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Demonym</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demonym}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{countries|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Countries</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{countries}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{list_countries|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">List of countries</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{list_countries}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{dependencies|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Dependencies</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{dependencies}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{unrecognized|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Unrecognized states</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{unrecognized}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{languages|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Languages</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{languages}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{time|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zones</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{time}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{internet|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Internet TLD</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{internet}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{calling_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Calling code</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{calling_code}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{cities|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Cities / Settlements</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{cities}}}{{{settlements|}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{m49|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">UN M49 code</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{m49}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="font-size: 85%; padding: 3px 6px; border-top: 1px solid #eaecf0; margin-top: 4px;">{{{footnotes}}}</div>|}} </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi continent article haia hmang dinga siem anih. Parameter Keys hai hi sap tawng a sie anih. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox continent | title = | image = | caption = | photo = | photocaption = | area = | population = | density = | GDP_PPP = | GDP_nominal = | GDP_per_capita = | HDI = | ethnic_groups = | religions = | demonym = | countries = | list_countries = | dependencies = | unrecognized = | languages = | time = | internet = | calling_code = | cities = | m49 = | footnotes = }} </pre> === Hmangdan Entirna & Preview === <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-top: 10px;"> <!-- Left Column: Fully Populated Example Code --> <div style="flex: 1; min-width: 280px;"> <pre style="margin: 0; font-size: 85%;"> {{Wp/hmr/Infobox continent | title = [[Wp/hmr/Europe|Europe]] | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg | caption = Location of Europe | photo = | photocaption = | area = 10,186,000 km2 | population = ~745 million | density = 72.9/km2 | GDP_PPP = $43.53 trillion | GDP_nominal = $28.22 trillion | GDP_per_capita = $38,270 | HDI = 0.845 | ethnic_groups = [[Wp/hmr/Indo-European languages|Indo-European]], [[Wp/hmr/Finno-Ugric peoples|Finno-Ugric]] | religions = [[Wp/hmr/Christianity|Christianity]], [[Wp/hmr/Islam|Islam]] | demonym = European | countries = 44–50 | list_countries = [[Wp/hmr/List of sovereign states|List of sovereign states]] | dependencies = 5–6 external | unrecognized = 2–5 de facto | languages = [[Wp/hmr/Russian language|Russian]], [[Wp/hmr/German language|German]], [[Wp/hmr/French language|French]] | time = UTC−1 to UTC+5 | internet = .eu | calling_code = Various (+33, +44, etc.) | cities = [[Wp/hmr/Moscow|Moscow]], [[Wp/hmr/London|London]], [[Wp/hmr/Paris|Paris]] | m49 = 150 – Europe | footnotes = Figures include only European portions. }} </pre> </div> <!-- Right Column: Rendered Live Preview --> <div style="flex: 0 0 300px; max-width: 100%;"> <div style="border: 1px dashed #a2a9b1; padding: 5px; background: #fff;"> {{Wp/hmr/Infobox continent | title = [[Wp/hmr/Europe|Europe]] | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg | caption = Location of Europe | area = 10,186,000 km2 | population = ~745 million | density = 72.9/km2 | GDP_PPP = $43.53 trillion | GDP_nominal = $28.22 trillion | GDP_per_capita = $38,270 | HDI = 0.845 | ethnic_groups = [[Wp/hmr/Indo-European languages|Indo-European]], [[Wp/hmr/Finno-Ugric peoples|Finno-Ugric]] | religions = [[Wp/hmr/Christianity|Christianity]], [[Wp/hmr/Islam|Islam]] | demonym = European | countries = 44–50 | list_countries = [[Wp/hmr/List of sovereign states|List of sovereign states]] | dependencies = 5–6 external | unrecognized = 2–5 de facto | languages = [[Wp/hmr/Russian language|Russian]], [[Wp/hmr/German language|German]], [[Wp/hmr/French language|French]] | time = UTC−1 to UTC+5 | internet = .eu | calling_code = Various (+33, +44, etc.) | cities = [[Wp/hmr/Moscow|Moscow]], [[Wp/hmr/London|London]], [[Wp/hmr/Paris|Paris]] | m49 = 150 – Europe | footnotes = Figures include only European portions. }} <div style="clear: both;"></div> </div> </div> </div> <div style="clear: both;"></div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> gc8tw09lcbhi2iyocf18k51xqp8aa6w 0 3796806 7282574 7280658 2026-08-12T22:30:43Z Phxlm 2697478 7282574 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 10px; font-family: sans-serif; color: #202122;"> <!-- HEADER / HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #eaecf0 100%); border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 30px; margin-bottom: 20px; box-sizing: border-box;"> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 30px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 180px; height: 180px; background: #fff; border: 1px solid #ccc; border-radius: 12px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.1); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|150px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 250px;"> <div style="margin: 0 0 5px 0; font-size: 2.6em; color: #000; font-weight: bold; line-height: 1.2;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 1.4em; color: #202122; font-weight: 500;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 15px 0; font-size: 1.05em; line-height: 1.5; color: #333;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <div style="font-size: 1.05em; font-weight: bold; color: #202122;">Total Hmar Articles: {{Wp/hmr/ARTICLEUMZAT}}</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN GRID CONTAINER (Two Columns) --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; align-items: flex-start;"> <!-- LEFT MAIN CONTENT AREA (Flex: 2) --> <div style="flex: 2; min-width: 300px; display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT & HOW TO CONTRIBUTE --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 20px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px; font-size: 1.1em; color: #333;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; color: #333; margin-top: 10px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatiing rules hai le Hmar hnam nunphung le tawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain '''hmr.wikipedia.org''' ei nei ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; color: #333; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. </p> </div> <!-- GUIDELINES SECTION --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 20px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px; font-size: 1.1em; color: #333;">📋 Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #555; line-height: 1.5; margin-bottom: 15px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 15px; font-size: 0.88em;"> <!-- Core Principles --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">⚖️ Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Ngaidan Bik Fepuilo|Ngaidan Bik Fepuilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Lo|Mani Phuok Fom Lo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <!-- Content Standards --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">📖 Ziek Suk Tlaktling</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Mihriem Damzing Chanchin Ziekdan|Mihriem Damzing Chanchin Ziekdan]]</li> </ul> </div> <!-- Community & Conduct --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🤝 Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Ngaidan Suktluong Phawt|Ngaidan Suktluong Phawt]]</li> <li>[[Wp/hmr/Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Hnawksak Le Enkawldan|Hnawksak Le Enkawldan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <!-- Style & Technical --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🛠️ Ziek Siemdan Thuoina</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Ziekphek Remdan|Ziekphek Remdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Inletdan Kalphung|Inletdan Kalphung]]</li> <li>[[Wp/hmr/Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> </ul> </div> <!-- How-To & Help --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🚀 Ṭhangpuina Le Inhriettirna</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Hriet Ding Pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> </div> </div> </div> <!-- RIGHT SIDEBAR AREA (Flex: 1) --> <div style="flex: 1; min-width: 280px; display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <!-- Quick Article Creation Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box; text-align: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #666; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <inputbox> type=create width=22 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> <!-- Quick Template Creation Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box; text-align: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #666; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <inputbox> type=create width=22 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> <!-- Sister Projects Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">[[File:Wikimedia-logo.svg|20px|link=]] Sister Projects</h3> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; font-size: 0.9em; line-height: 1.8;"> <li>[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|16px|link=]] [[Wp/hmr/Phekpui|Hmar Wikipedia Incubator]]</li> <li>[[File:Wiktionary-logo-en.svg|16px|link=]] [[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</li> </ul> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI|Q5296}} 8oy0do8k6qapzyzl6mpay2pobvd9r6t 0 3796823 7282556 7275768 2026-08-12T22:22:40Z Phxlm 2697478 7282556 wikitext text/x-wiki == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a ṭhangṭhar hai lawmlutna ding le '''[[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng ihung ṭhang nuom anichun hi thuziekphek a thuziek um hai hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Finfietheina:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] 705fxpbhnizwmo6afb9dr0fegr9o5e9 7282559 7282556 2026-08-12T22:24:41Z Phxlm 2697478 7282559 wikitext text/x-wiki == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a ṭhangṭhar hai lawmlutna ding le '''[[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Finfietheina:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] sjtu1cbmfegz5hrei4altxiphiwyimw 7282571 7282559 2026-08-12T22:28:41Z Phxlm 2697478 /* Chibai Phawt */ 7282571 wikitext text/x-wiki == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a ṭhangṭhar hai lawmlutna ding le '''[[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Finfietheina:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] 61hc6ytzljv3gfeyrqa938jocz3d324 7282576 7282571 2026-08-12T22:36:38Z Phxlm 2697478 7282576 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Finfietheina:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] ttzpzw14gnwapjb8pp9ijnrmdrjpmps 7282578 7282576 2026-08-12T22:39:42Z Phxlm 2697478 7282578 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Then Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] kckepzh3nzmjpg811n0f4we0tip1nvx 7282579 7282578 2026-08-12T22:42:38Z Phxlm 2697478 7282579 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] fs9s21o5yxsxr58skhwnbkp3wrf518t 7282580 7282579 2026-08-12T22:55:57Z Phxlm 2697478 7282580 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] 6lkft9ewtzpubv51q9lkmxqg8zvgyns 7282589 7282580 2026-08-12T23:37:57Z Phxlm 2697478 7282589 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''Ngaidan Bik Fe Pui Lo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] 0cwol00pfu9befq4mwtf35ll6gpnf74 7282597 7282589 2026-08-13T00:04:59Z Phxlm 2697478 7282597 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''Ngaidan Bik Fepuilo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] rt79b0d1lfyxqwa016auxwqlwmdqz4e 7282604 7282597 2026-08-13T00:10:59Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Hriet Ding Pawimaw]] to [[Wp/hmr/Hriet ding pawimaw]]: Misspelled title 7282597 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Ziekthawtu|Ziekthawtu]] le [[Wp/hmr/Tiemtu|Tiemtu]] tiin ei ko hriet a. Ziek hung thaw tieng i ṭhang nuom anichun hi thuziekphek hi ngun taka tiem dingin inhriettir inih, mi thuziek tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma i hriet dinga pawimaw, i ṭangkai pui ding tam tak a um anih. === Thuhmahruoi === Hi thuziekphek a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu le ziekthawtu hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Ziekthawtu Ini Nuom Chun == Ziekthawtu ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma amiruokchu chuong hai chu a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''Ngaidan Bik Fepuilo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Thuziek Thaw Lut Hma A Dan Tlangpui=== * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Thuziek thar siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi thuziekphek hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna ziek bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] rt79b0d1lfyxqwa016auxwqlwmdqz4e 10 3796825 7282582 7275312 2026-08-12T23:14:02Z Phxlm 2697478 7282582 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong> Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi sub-category page ahai hmang dinga '''general template''' anga siem anih. Category page anih ti inhriettirna ani leii sub-category page i siem chun hi template hi hmang thei anih. Sub-category ti chu category page article link an lang na page hai kha anih. I category page siem in article suklang loin category dang a suklang ani chun hi template hi hmang naw rawh. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Category warning article}}</nowiki> </pre> == Preview == Category page ah anlang dan ding: <div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong>Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div> [[Category:Wp/hmr/Warning Template Um Po]] </noinclude> 8xm9dbl7m673cpze5m5nesp67ywgvn8 7282583 7282582 2026-08-12T23:15:51Z Phxlm 2697478 7282583 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong> Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi sub-category page ahai hmang dinga '''general template''' anga siem anih. Category page anih ti inhriettirna ani leii sub-category page i siem chun hi template hi hmang thei anih. Sub-category ti chu category page article link an lang na page hai kha anih. I category page siem in article suklang loin category dang a suklang ani chun hi template hi hmang naw rawh. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Category warning article}}</nowiki> </pre> == Preview == Category page ah anlang dan ding: <div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong>Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div> [[Category:Wp/hmr/Warning Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> ib49quelc37nkt9q2fd1q5mno6l3lgr 7282585 7282583 2026-08-12T23:18:46Z Phxlm 2697478 7282585 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong> Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi sub-category page ahai hmang dinga '''general template''' anga siem anih. Category page anih ti inhriettirna ani leii sub-category page i siem chun hi template hi hmang thei anih. Sub-category ti chu category page article link an lang na page hai kha anih. I category page siem in article suklang loin category dang a suklang ani chun hi template hi hmang naw rawh. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Category warning article}}</nowiki> </pre> == Preview == Category page ah anlang dan ding: <div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong>Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div> [[Category:Wp/hmr/Warning Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Template Um Po]] </noinclude> 0bktwt804lva7c9oztxbvxeyyssg2mn 7282649 7282585 2026-08-13T00:26:03Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Category warning article]] to [[Template:Wp/hmr/category warning article]] 7282585 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong> Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi sub-category page ahai hmang dinga '''general template''' anga siem anih. Category page anih ti inhriettirna ani leii sub-category page i siem chun hi template hi hmang thei anih. Sub-category ti chu category page article link an lang na page hai kha anih. I category page siem in article suklang loin category dang a suklang ani chun hi template hi hmang naw rawh. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Category warning article}}</nowiki> </pre> == Preview == Category page ah anlang dan ding: <div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong>Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div> [[Category:Wp/hmr/Warning Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Template Um Po]] </noinclude> 0bktwt804lva7c9oztxbvxeyyssg2mn 7282653 7282649 2026-08-13T00:28:01Z Phxlm 2697478 7282653 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong> Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi sub-category page ahai hmang dinga '''general template''' anga siem anih. Category page anih ti inhriettirna ani leii sub-category page i siem chun hi template hi hmang thei anih. Sub-category ti chu category page article link an lang na page hai kha anih. I category page siem in article suklang loin category dang a suklang ani chun hi template hi hmang naw rawh. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Category warning article}}</nowiki> </pre> == Preview == Category page ah anlang dan ding: <div style="background: #f0f7ff; border: 1px solid #cce5ff; border-left: 5px solid #3366cc; padding: 10px 15px; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px; font-size: 95%; box-sizing: border-box;"> <strong>ℹ️ Hriet Ding Pawimaw:</strong>Hi page hi category page ana, ahnuoia hung in lang hai hi Wikipedia in ama a ahung remkhawm an ni leiin edit fom a bel ding an ni nawh.<br><br>I article ziek hai hi page a i suklang nuom anichun, i article page tawp na ah khan i suklang nuomna category page hming izir in <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/...]]</nowiki></code> ti in bel rawh. </div> [[Category:Wp/hmr/Warning Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> ib49quelc37nkt9q2fd1q5mno6l3lgr 10 3796833 7282635 7275338 2026-08-13T00:23:24Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Template category warning]] to [[Template:Wp/hmr/template category warning]] 7275338 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="border: 1px solid #0066cc; background-color: #e6f2ff; padding: 10px 14px; margin: 1.5em 0; border-radius: 4px; font-size: 95%;"> <table> <tr> <td style="padding-right: 12px;">[[File:Disambig gray.svg|35x35px]]</td> <td><b>Template Category Notice:</b> Hi page hin template category le sub-category um po cho a tarlang anih. Template page i en nuom ani chun sub-category hnuoia list a inlang haia en rawh.</td> </tr> </table> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi '''Template category le sub-category''' page ahaia hmang ding a notice siem ani a. Contributor-han template hai le template category dang dang zawngna le enkawl na ding a, hrietfie awlsam na dinga siem anih. Template category i siem anichun hi template hi hmang thei anih. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Template category warning}}</nowiki> </pre> == Preview == Category ah anlang dan ding: <div style="border: 1px solid #0066cc; background-color: #e6f2ff; padding: 10px 14px; margin: 1.5em 0; border-radius: 4px; font-size: 95%;"> <table> <tr> <td style="padding-right: 12px;">[[File:Disambig gray.svg|35x35px]]</td> <td><b>Template Category Notice:</b> Hi page hin template category le sub-category um po cho a tarlang anih. Template page i en nuom ani chun sub-category hnuoia list a inlang haia en rawh.</td> </tr> </table> </div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> f8w1usu9uaucotys0rghcbn379un23q 10 3796837 7282637 7275357 2026-08-13T00:23:43Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Template list warning]] to [[Template:Wp/hmr/template list warning]] 7275357 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="border: 1px solid #0066cc; background-color: #e6f2ff; padding: 10px 14px; margin: 1.5em 0; border-radius: 4px; font-size: 95%;"> <table> <tr> <td style="padding-right: 12px;">[[File:Disambig gray.svg|35x35px]]</td> <td><b>Template List Notice:</b> Hi page hin template category pakhat sunga template um po a tarlang a. Template category le sub-category list i en nuom anichun <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/Template Um Po]]</nowiki></code> anthawk en rawh.</td> </tr> </table> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi '''Template list''' page ahaia hmang ding a notice siem ani a. Contributor-han template category pakhat sunga template um hai awlsam taka an hmu theina ding le category leh anin khaipaw dan fie taka an hriettheina dinga siem anih. Template list page i siem anichun hi template hi hmang thei anih. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Template list warning}}</nowiki> </pre> == Preview == Category ah anlang dan ding: <div style="border: 1px solid #0066cc; background-color: #e6f2ff; padding: 10px 14px; margin: 1.5em 0; border-radius: 4px; font-size: 95%;"> <table> <tr> <td style="padding-right: 12px;">[[File:Disambig gray.svg|35x35px]]</td> <td><b>Template List Notice:</b> Hi page hin template category pakhat sunga template um hai po cho a tarlang anih. Template category le sub-category list i en nuom anichun <code><nowiki>[[Category:Wp/hmr/Template Um Po]]</nowiki></code> anthawk en rawh.</td> </tr> </table> </div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> pbtjgk69qkte90mufb2pkooi4h4ccl5 14 3796838 7282587 7275358 2026-08-12T23:34:45Z Phxlm 2697478 7282587 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Category warning article}} [[Category:Wp/hmr]] 9jviu94pitqvxzd12wkj1mt3pctbtp1 10 3796839 7282623 7275361 2026-08-13T00:20:16Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox species]] to [[Template:Wp/hmr/infobox species]] 7275361 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} {{#if:{{{status|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background-color: #f2f2f2; border-top: 1px solid #eaecf0; border-bottom: 1px solid #eaecf0;"><b>Conservation status:</b><br>{{{status}}}</div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{kingdom|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Kingdom:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{kingdom}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{phylum|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Phylum:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{phylum}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{class|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Class:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{class}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{order|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Order:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{order}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{family|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Family:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{family}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{genus|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Genus:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{genus}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{species|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Species:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{species}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{binomial|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Binomial name</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0; font-style: italic;">{{{binomial}}} <span style="font-style: normal;">{{{binomial_authority|}}}</span></td></tr>|}} {{#if:{{{range_map|}}}|<tr><td colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{range_map}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{map_caption|Range map}}}</small></td></tr>|}} {{{content|}}} </table> {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="font-size: 85%; padding: 3px 6px; border-top: 1px solid #eaecf0; margin-top: 4px;">{{{footnotes}}}</div>|}} </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Ramsa, Vate, Nga, Thing le Par chungchang a article-haia hmang dinga siem anih. Data import a awlsam deu na dingin '''English Wikipedia Convention''' hmang a ni a,. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox species | title = | image = | caption = | status = | kingdom = | phylum = | class = | order = | family = | genus = | species = | binomial = | binomial_authority = | range_map = | map_caption = | footnotes = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> f2x52e9l2h2d1aonc7khl64xryvhzzm 10 3796840 7282621 7275841 2026-08-13T00:19:56Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]] to [[Template:Wp/hmr/infobox settlement]] 7275841 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image_skyline|{{{image|}}}}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image_skyline|{{{image|}}}}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>|}} {{#if:{{{pushpin_map|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background-color: #f2f2f2; border-top: 1px solid #eaecf0; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{pushpin_map}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location in {{{country|}}}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{settlement_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{settlement_type}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{country|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Country:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{country}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{state|{{{region|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">State / Region:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{state|{{{region|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{district|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">District:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{district}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{area_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}} {{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}} {{#if:{{{timezone|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | image_skyline = | caption = | settlement_type = | country = | state = | district = | leader_title = | leader_name = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | timezone = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> 4j3gjs6kq8htn0evga67p5n4e0m7cbl 10 3796841 7282619 7275366 2026-08-13T00:19:34Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox person]] to [[Template:Wp/hmr/infobox person]] 7275366 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{birth_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Born:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{birth_date}}} <br>{{{birth_place|}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{death_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Died:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{death_date}}} <br>{{{death_place|}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{resting_place|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Resting place:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{resting_place}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{occupation|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Occupation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{occupation}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{years_active|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Years active:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{years_active}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{employer|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Employer:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{employer}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{party|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Political party:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{party}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{spouse|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Spouse(s):</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{spouse}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{children|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Children:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{children}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{awards|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Awards:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{awards}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Mi pawimaw (Biography - mi mal hmingthang, Author, Politicians, Musicians, etc.) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hman a ni a, import a suk awlsam deu leiin. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox person | name = | image = | caption = | native_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | years_active = | party = | spouse = | children = | awards = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> jwyxauc6q43ptnrbbsn35m21puyal6p 10 3796842 7282617 7275370 2026-08-13T00:18:47Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox organization]] to [[Template:Wp/hmr/infobox organization]] 7275370 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{motto|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Motto:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{motto}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{formation|{{{founded|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founded:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{formation|{{{founded|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{type}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{headquarters|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Headquarters:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{headquarters}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{region_served|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Area served:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{region_served}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{key_people|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Key people:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{key_people}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{parent_organization|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Parent org:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{parent_organization}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Pawl, schools/universities, company, sorkar le inzawm organization/institutio le NGO chungchanga article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a suk-awlsam deu leiin. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox organization | name = | image = | caption = | native_name = | motto = | founded = | type = | headquarters = | region_served = | leader_title = | leader_name = | key_people = | parent_organization = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> 44y16osyl9nwpezmdgf111apuqdw4d9 10 3796843 7282615 7275371 2026-08-13T00:18:20Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox creative work]] to [[Template:Wp/hmr/infobox creative work]] 7275371 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{genre|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Genre:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{genre}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{author|{{{creator|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Author / Creator:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{author|{{{creator|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{director|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Director:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{director}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{producer|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Producer:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{producer}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{released|{{{publication_date|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Released:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{released|{{{publication_date|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{language|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Language:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{language}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{pages|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Pages:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{pages}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{runtime|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Runtime:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{runtime}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Lehkhabu, lemchang/film, hla le thil siemsuok (creative works) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hman a ni a, import a suk awlsam deu leiin. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox creative work | name = | image = | caption = | native_name = | genre = | author = | director = | producer = | released = | language = | pages = | runtime = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> nl4vtnoo1458akktkwblw6tx0mxgn83 10 3797011 7282641 7275681 2026-08-13T00:24:33Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Efn]] to [[Template:Wp/hmr/efn]] 7275681 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#tag:ref|{{{1|}}}|group=Note|name={{{name|}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi article-a hrilfiena/notes (explanatory footnotes) sie na dinga siem a ni. Footnotes hai hi "Note" group hnuoiah automatic-in a sie hlak anih. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Efn|Footnote ziek ding}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 9ul1na3rrcteae85jswy6hgcbpp5wva 10 3797012 7282629 7275683 2026-08-13T00:22:19Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Notelist]] to [[Template:Wp/hmr/notelist]] 7275683 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="reflist" style="list-style-type: decimal;"> <references group="Note" /> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi article-a efn (explanatory footnotes) hai kha a hmun indik tak a automatic-a hung inlang theina dinga siem a ni. Efn i hmangna article-a khan a hnuoi takah he template hi hmang ngei ngei ding a nih. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Notelist}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> f9ot0px6otbkbod4213kwcog9nmu63x 10 3797013 7282631 7275661 2026-08-13T00:22:39Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Multiref]] to [[Template:Wp/hmr/multiref]] 7275661 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{1|}}}{{#if:{{{2|}}}|; {{{2|}}}}}{{#if:{{{3|}}}|; {{{3|}}}}}{{#if:{{{4|}}}|; {{{4|}}}}}{{#if:{{{5|}}}|; {{{5|}}}}}{{#if:{{{6|}}}|; {{{6|}}}}}{{#if:{{{7|}}}|; {{{7|}}}}}{{#if:{{{8|}}}|; {{{8|}}}}}{{#if:{{{9|}}}|; {{{9|}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi reference dang dang a ruola sie khawmna ding le semicolon (;) hmanga sem hranna dinga siem a ni. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Multiref|Ref1|Ref2}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 5sj9a77fawd2x4xxplw3xylmdilkn7p 10 3797015 7282633 7280691 2026-08-13T00:23:00Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Sfn]] to [[Template:Wp/hmr/sfn]] 7280691 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#tag:ref|{{Wp/hmr/Harvnb|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|p={{{p|}}}|pp={{{pp|}}}|loc={{{loc|}}}}}|name=CITEREF{{{1|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}{{{p|}}}{{{pp|}}}{{{loc|}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi shortened footnote siemna ding a ni a, short Harvard citation kha native <ref> tag hmangin automatic-in a thlunzawm nghal tawk a ni. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Sfn|Author|Year|p=Page}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> m3foh4ui5298sc8fx5fy8rvc5f5dpys 10 3797016 7282639 7275672 2026-08-13T00:24:11Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Harvnb]] to [[Template:Wp/hmr/harvnb]] 7275672 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[#CITEREF{{{1|}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|{{#if:{{{5|}}}|{{{1|}}}, {{{2|}}}, {{{3|}}} & {{{4|}}} ({{{5|}}})|{{#if:{{{4|}}}|{{{1|}}}, {{{2|}}} & {{{3|}}} ({{{4|}}})|{{#if:{{{3|}}}|{{{1|}}} & {{{2|}}} ({{{3|}}})|{{#if:{{{2|}}}|{{{1|}}} ({{{2|}}})|{{{1|}}}}}}}}}}}]]{{#if:{{{p|}}}|, p.&nbsp;{{{p|}}}}}{{#if:{{{pp|}}}|, pp.&nbsp;{{{pp|}}}}}{{#if:{{{loc|}}}|, {{{loc|}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi short Harvard inline citation (brackets thang lo) siemna dinga hmang a ni. Book reference leh bibliography-a anchor link thlunzawm na ding a hmang anih. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Harvnb|Author|Year|p=Page}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 8hrep8upyu5gp6qug2gywt7fku19nb7 0 3797074 7282591 7275862 2026-08-12T23:55:28Z Phxlm 2697478 7282591 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Muolhoi | image_skyline = Muolhoi-view-1.jpng.jpg | caption = A nice image of Muolhoi Village | settlement_type = Village | country = [[Wp/hmr/India|India]] | state = [[Wp/hmr/Assam|Assam]] | district = [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] | leader_title = | leader_name = | area_total = 4.5 | elevation_m = 700 to 1100 | population_total = 6500 | population_as_of = 2025 | timezone = [[Wp/hmr/Indian Standard Time|IST]] (+5:30) | website = }} '''Muolhoi''' ('''Muolkhawpui''' ti khawma hriet) hi [[Wp/hmr/Assam|Assam]], [[Wp/hmr/India|India]] ram sung, [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] district (North Cachar Hill) hnuoia khawpui [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] a veng inlar le pawimaw tak pakhat a nih. A khuo hi tuipui anthawk meter 700 to 1100 m vela insangah a um a,<ref name="Sajem2010">Sajem, Albert L. & Gosai, Kuldip. (January 2010). [http://nopr.niscpr.res.in/handle/123456789/7145 ''Ethnobotanical investigations among the Lushai tribes in North Cachar Hills district of Assam, Northeast India'']. ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 9(1), pp. 108–113.</ref> [[Wp/hmr/Hmar|Hmar]] hnam le an hnaipui [[Wp/hmr/Zohnathlak|Zohnathlak]] hnam dang haiin an hluo tlangpui a .<ref name="Pakhuongte1992">Pakhuongte, Lallienvel. (1992). ''Processes of Migration and Distribution of the Hmars in North-East India: A Study in Social Geography''. pp. 102. North-Eastern Hill University.</ref><ref name="Sajem2010" /> Hi veng hi Assam state sungah Hmar hnam chengna khuo lien tak a hriet anih. == Hming Ṭobul == [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar ṭawng]] chun, 'Muolhoi' ti hming hi 'hmun inhawi' mani 'Muol inhawi' tiin an lo hril hlak a. Dima Hasao a botanical research record a chun, he hming hi Hmar thumal pahnih 'muol' (''Litchi chinensis'') le 'hoi' ('huon' mani 'hmun inhawi') kawkna ti anga lo sui suok ani a, '[[Wp/hmr/Litchi|Litchi]] huon' tina a ni ati ve thung. Hi khuo hmuna hin litchi kung tam tak a lo um hlak ti hriet ani bawk.<ref name="Medhi2013">Medhi, Pramod & Borthakur, Sachin Kumar. (February 2013). ''Sacred groves and sacred plants of the Dimasas of North Cachar Hills of Northeast India''. ''African Journal of Plant Science'', 7(2), pp. 67–77. doi:10.5897/AJPS12.038.</ref> == Sulhnung == Thu tlanglawn a chun, Muolhoi hi kum 1949 vel khan tlang ram district sunga Hmar sungkuo hrang hrang inpem khawm hai indin ṭan a nia. Hriet danin, hi khuo hi a phut chun [[Wp/hmr/Hrangkhawl|Hrangkhawl]] (Hmar hnam peng pakhat) loneina hmun a ni hlak a, a hnuah Pu.Haolung Lungchuong (Ex. Executive Member) le midang, entirnan [[Wp/hmr/C.H Khawthlang|C. H. Khawthlang Hmar]] hai le a inchawk a khuo chu indin anih tia hriet anih. C. H. Khawthlang hi kum 1952 a [[Wp/hmr/North Cachar Hills Autonomous Council|North Cachar Hills Autonomous Council]] a Chief Executive Member (CEM) hmasa tak anih.<ref>District Administration, Dima Hasao. [https://dimahasao.assam.gov.in/information-and-services/nc-hills-autonomous-council ''NC Hills Autonomous Council'']. ''Dima Hasao District, Government of Assam''.</ref> District sunga tlangmi chengna khuo dang hai angin, Muolhoi khawm hin tuolsung ah hnam inkara buoina a lo tuok ve ta a, a bik takin kum 2003 lai khan Dimasa le Hmar inkara buoina alo um ta a. Hi buoina lei hin North Cachar Hills a tlangram vela hnam tam tak inthuoina le nunphung hai khawm a sukbuoi phak anih.<ref>Raman, Anil. (July–September 2004). ''The Dimasa-Hmar Conflict: Another Ember in the Fire''. ''Journal of the United Service Institution of India'', 134(557), pp. 410–422.</ref> Ngaidan dang achun [[Wp/hmr/Dimasa|Dimasa]] le [[Wp/hmr/Karbi|Karbi]] hai hi Muolhoi lo hluo hmasatu an nih tia hriet ania, anachu hi ngaihdan hi Khawsung mi cheng hlui hai hril sawng dan le anmil chie naw anih. Karbi han' huon a anlo hmang hma khan Hrangkhawl hai huon alo ni hlak tia hriet ania, Hrangkhawl hai hi Hmar anni leiin mi tamtak chun Hmar khuo reng anih anti ve thung anih. == Mipui == [[File:Muolhoi-girl.png|thumb|Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in|alt=Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in]] Muolhoi hi Haflong khawpui huom sunga Zohnatlak hnam peng hai, abik takin Hmar le Lushai hai chengna hmun pawimaw pakhat anih.<ref name="Sajem2010" /><ref name="Pakhuongte1992" /> Muolhoi hi Haflong municipal biel sunga um ani leiin, [[Wp/hmr/Census of India|Census of India]] chun a hranin census data a tarlang naw a. Anachu, tuolsung inrelbawlna le pawl dang dang hai sut danin mipui 6,500 an chuong an tah.<ref name="MSME2012">Development Commissioner, Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises, Government of India. (2012). [https://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Dima%20Hasao.pdf ''Brief Industrial Profile of Dima Hasao District''].</ref> He hmuna cheng hai hi a tlangpuiin Kristien an ni a, Protestant kohhran hrang hrang an uma, sakhaw dang bie tlawmte an um bawk. Hi veng sunga hin [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar tawng]] hi hmang lar tak ani laiin, [[Wp/hmr/Mizo tawng|Mizo tawng]] le Zohnatlak hnam peng ṭawng dang hai khawm a hmangtu an um bawk anih.<ref name="Sajem2010" /> == Nundan le Hnam zie == [[File:Sikpuiruoi-muolhoi-2018-2.jpg|thumb|Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai|alt=Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai]] Muolhoi khuo a kut an lawm tak chu [[Wp/hmr/Sikpui Ruoi|Sikpui Ruoi]] ani a, hi kut hi Hmar hnam bu lak zo lawmna kut pui tak niin, ruoithekhawmna le, hnam lam dang dang le hnam hla hai sakin an hmang hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2019/12/sikpui-ruoi-celebrated-at-haflong.html ''Sikpui Ruoi Celebrated at Haflong''].</ref> Khawtlanga ruoiṭhekhawmna le hun pawimaw an vawng hlak dang hai chu Kristien ni pawimaw, a bik takin Christmas le Easter hai hi an nih. == Inveivakna == Muolhoi hi Haflong khawpui sung le veng sung kawngpui hmangin anzawm tha a. Tualsuong in veivak na din' auto-rickshaw le shared taxi hai hmang ani tlangpui hlak.<ref>Assam Tribune. (2023). [https://assamtribune.com/assam/roads-in-haflong-need-improvement-1214321 ''Roads in Haflong Need Improvement''].</ref> Rail Station hnai tak chu [[Wp/hmr/New Haflong railway station|New Haflong railway station]] ani a, Rail Station hlui [[Wp/hmr/Lower Haflong Railway Station|Lower Haflong Railway Station]] le [[Wp/hmr/Haflong Hill Station|Haflong Hill Station]] thlaktu ani a, hi station hin district sung le Guwahati le Silchar khawpui hai a thlunzawm anih. == Rorelna le Politics == Dima Hasao district a khuo um ani leiin, Muolhoi hi [[Wp/hmr/India Danpui a Sixth Schedule|India Danpui a Sixth Schedule]] hnuoia autonomous administrative body, [[Wp/hmr/Dima Hasao Autonomous Council|Dima Hasao Autonomous Council]] (DHAC) hnuoia um ani a. Tuolsung thubuoi a chun Village Committee le Haflong Municipal Board hai le thang kawpin an enkawl hlak a. Inchuklai leh tlangmi pawl hrang hrang hai ta ding khawma hmun pawimaw tak ani ve a, abik takin [[Wp/hmr/Hmar Students' Association|Hmar Students' Association]] (HSA) le thalai thuoitu hai ta dingin inkhawmpui le meeting pawimaw tak tak an neina hmun a ni hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2025/04/muolhoi-ah-hsa-31st-executive-council.html ''HSA 31st Executive Council Meeting at Muolhoi''].</ref> Hmar mi le Non-Dimasa hnam dang cheng khawma a ni leiin, Muolhoi hi tuolsung thurel hrilruolna hmun pawimaw tak ani a. Dima Hasao sunga minority hnam hai ai aw a rorelna chungchanga nawrna hrang hrangah hmun pawimaw a hluo a. Chu nawrna pakhat chu Indigenous Peoples' Forum (IPF)-hnam hrang hrang entirnan Hmar, Kuki, Zeme Naga, Biate, Karbi, Vaiphei, le Khelma hai thangkhawm pawl— anih. IPF hin Dima Hasao district hi hmun hni ah ṭhe a Minority Non-Dimasa Tribes hai ta ding in autonomous council hran siem dingin sawrkawr kuoma rally/agitations an lo siem ta hlak anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref><ref>Times of India. (25 June 2025). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ethnic-groups-take-out-rally-renew-demand-for-bifurcation-of-dima-hasao-district/articleshow/123148504.cms ''Ethnic groups take out rally, renew demand for bifurcation of Dima Hasao district''].</ref> Hi political movement hi kum 2010-a district hming North Cachar Hills anthawk Dima Hasao tia an thleng leia hung suok ani a. Anachu, hi nawrna hi Dimasa pawl dang dang hai chun district phel ṭhe an nuom naw lei le Khuo hi pumkhata vawng an nuom leiin an dodal thung tlat anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref> == Khuo le Tui == Muolhoi hin subtropical highland climate anei a, nipui laiin ruo sur leiin khuo a hu a. Thlasik pha khuo a vawt a khawmuol a hul nawk thung anih.<ref>Weather Underground. [http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both ''Historical Weather for Assam, Guwahati''].</ref> == References == {{Wp/hmr/Reflist}} == See also == * [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] * [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] * [[Wp/hmr/Mahur|Mahur]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Assam A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Haflong A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Hmar Veng Um Po]] t7zcbcokctsm4xcsz2ykpjy0cbltr1j 2 3797152 7282186 7276318 2026-08-12T12:25:11Z Exec8 362080 . 7282186 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!Title!!Parent!!Type |- |1||Q31508396||[[wp/xsb/Kadayangan]]||SGA||Town |- |2||Q31508433||[[wp/xsb/Kapalawan]]||SGA||Town |- |3||Q31508452||[[wp/xsb/Ligawasan]]||SGA||Town |- |4||Q31508472||[[wp/xsb/Malidegao]]||SGA||Town |- |5||Q31508492||[[wp/xsb/Nabalawag]]||SGA||Town |- |6||Q31508510||[[wp/xsb/Old Kaabakan]]||SGA||Town |- |7||Q31508528||[[wp/xsb/Pahamuddin]]||SGA||Town |- |8||Q31508546||[[wp/xsb/Tugunan]]||SGA||Town |- |9||Q155195||[[wp/xsb/Bongao]]||Tawi-Tawi||Town |- |10||Q155221||[[wp/xsb/Languyan]]||Tawi-Tawi||Town |- |11||Q155241||[[wp/xsb/Mapun]]||Tawi-Tawi||Town |- |12||Q155259||[[wp/xsb/Panglima Sugala]]||Tawi-Tawi||Town |- |13||Q155274||[[wp/xsb/Sapa-Sapa]]||Tawi-Tawi||Town |- |14||Q155288||[[wp/xsb/Sibutu]]||Tawi-Tawi||Town |- |15||Q155318||[[wp/xsb/Simunul]]||Tawi-Tawi||Town |- |16||Q155334||[[wp/xsb/Sitangkai]]||Tawi-Tawi||Town |- |17||Q155355||[[wp/xsb/South Ubian]]||Tawi-Tawi||Town |- |18||Q155377||[[wp/xsb/Tandubas]]||Tawi-Tawi||Town |- |19||Q155396||[[wp/xsb/Turtle Islands]]||Tawi-Tawi||Town |- |20||Q155970||[[wp/xsb/Banguingui]]||Sulu||Town |- |21||Q155983||[[wp/xsb/Hadji Panglima Tahil]]||Sulu||Town |- |22||Q156008||[[wp/xsb/Indanan]]||Sulu||Town |- |23||Q156024||[[wp/xsb/Jolo]]||Sulu||Town |- |24||Q156042||[[wp/xsb/Kalingalan Caluang]]||Sulu||Town |- |25||Q156055||[[wp/xsb/Lugus]]||Sulu||Town |- |26||Q156071||[[wp/xsb/Luuk]]||Sulu||Town |- |27||Q156090||[[wp/xsb/Maimbung]]||Sulu||Town |- |28||Q156107||[[wp/xsb/Panamao]]||Sulu||Town |- |29||Q156126||[[wp/xsb/Omar]]||Sulu||Town |- |30||Q156159||[[wp/xsb/Pandami]]||Sulu||Town |- |31||Q156180||[[wp/xsb/Panglima Estino]]||Sulu||Town |- |32||Q156195||[[wp/xsb/Pangutaran]]||Sulu||Town |- |33||Q156208||[[wp/xsb/Parang]]||Sulu||Town |- |34||Q156225||[[wp/xsb/Pata]]||Sulu||Town |- |35||Q156244||[[wp/xsb/Patikul]]||Sulu||Town |- |36||Q156263||[[wp/xsb/Siasi]]||Sulu||Town |- |37||Q156285||[[wp/xsb/Talipao]]||Sulu||Town |- |38||Q156302||[[wp/xsb/Tapul]]||Sulu||Town |- |39||Q212222||[[wp/xsb/Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |40||Q212280||[[wp/xsb/Buluan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |41||Q212310||[[wp/xsb/Datu Abdullah Sangki]]||Maguindanao del Sur||Town |- |42||Q212336||[[wp/xsb/Datu Anggal Midtimbang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |43||Q212389||[[wp/xsb/Datu Hoffer Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |44||Q212411||[[wp/xsb/Datu Montawal]]||Maguindanao del Sur||Town |- |45||Q212432||[[wp/xsb/Datu Odin Sinsuat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |46||Q212463||[[wp/xsb/Datu Paglas]]||Maguindanao del Sur||Town |- |47||Q212488||[[wp/xsb/Datu Piang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |48||Q212503||[[wp/xsb/Datu Salibo]]||Maguindanao del Sur||Town |- |49||Q212519||[[wp/xsb/Datu Saudi Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |50||Q212537||[[wp/xsb/Datu Unsay]]||Maguindanao del Sur||Town |- |51||Q212557||[[wp/xsb/General Salipada K. Pendatun]]||Maguindanao del Sur||Town |- |52||Q212581||[[wp/xsb/Guindulungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |53||Q212623||[[wp/xsb/Mamasapano]]||Maguindanao del Sur||Town |- |54||Q212644||[[wp/xsb/Mangudadatu]]||Maguindanao del Sur||Town |- |55||Q212707||[[wp/xsb/Pagalungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |56||Q122827||[[wp/xsb/Paglat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |57||Q212735||[[wp/xsb/Pandag]]||Maguindanao del Sur||Town |- |58||Q212759||[[wp/xsb/Rajah Buayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |59||Q212766||[[wp/xsb/Shariff Aguak]]||Maguindanao del Sur||Town |- |60||Q212778||[[wp/xsb/Shariff Saydona Mustapha]]||Maguindanao del Sur||Town |- |61||Q212784||[[wp/xsb/South Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |62||Q212808||[[wp/xsb/Sultan sa Barongis]]||Maguindanao del Sur||Town |- |63||Q212823||[[wp/xsb/Talayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |64||Q212843||[[wp/xsb/Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |65||Q212240||[[wp/xsb/Barira]]||Maguindanao del Norte||Town |- |66||Q212255||[[wp/xsb/Buldon]]||Maguindanao del Norte||Town |- |67||Q726993||[[wp/xsb/Siyudad na Cotabato]]||Maguindanao del Norte||City |- |68||Q212366||[[wp/xsb/Datu Blah T. Sinsuat]]||Maguindanao del Norte||Town |- |69||Q212603||[[wp/xsb/Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |70||Q212662||[[wp/xsb/Matanog]]||Maguindanao del Norte||Town |- |71||Q212684||[[wp/xsb/Northern Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |72||Q212748||[[wp/xsb/Parang, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |73||Q212791||[[wp/xsb/Sultan Kudarat, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |74||Q212802||[[wp/xsb/Sultan Mastura]]||Maguindanao del Norte||Town |- |75||Q212830||[[wp/xsb/Talitay]]||Maguindanao del Norte||Town |- |76||Q273775||[[wp/xsb/Amai Manabilang]]||Lanao del Sur||Town |- |77||Q273657||[[wp/xsb/Bacolod-Kalawi]]||Lanao del Sur||Town |- |78||Q273680||[[wp/xsb/Balabagan]]||Lanao del Sur||Town |- |79||Q273700||[[wp/xsb/Balindong]]||Lanao del Sur||Town |- |80||Q273718||[[wp/xsb/Bayang]]||Lanao del Sur||Town |- |81||Q273728||[[wp/xsb/Binidayan]]||Lanao del Sur||Town |- |82||Q273744||[[wp/xsb/Buadiposo-Buntong]]||Lanao del Sur||Town |- |83||Q273757||[[wp/xsb/Bubong]]||Lanao del Sur||Town |- |84||Q273796||[[wp/xsb/Butig]]||Lanao del Sur||Town |- |85||Q273813||[[wp/xsb/Calanogas]]||Lanao del Sur||Town |- |86||Q273828||[[wp/xsb/Ditsaan-Ramain]]||Lanao del Sur||Town |- |87||Q273851||[[wp/xsb/Ganassi]]||Lanao del Sur||Town |- |88||Q273864||[[wp/xsb/Kapai]]||Lanao del Sur||Town |- |89||Q273882||[[wp/xsb/Kapatagan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |90||Q273895||[[wp/xsb/Lumba-Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |91||Q273906||[[wp/xsb/Lumbaca-Unayan]]||Lanao del Sur||Town |- |92||Q273915||[[wp/xsb/Lumbatan]]||Lanao del Sur||Town |- |93||Q273928||[[wp/xsb/Lumbayanague]]||Lanao del Sur||Town |- |94||Q273939||[[wp/xsb/Madalum]]||Lanao del Sur||Town |- |95||Q273948||[[wp/xsb/Madamba]]||Lanao del Sur||Town |- |96||Q273960||[[wp/xsb/Maguing]]||Lanao del Sur||Town |- |97||Q273970||[[wp/xsb/Malabang]]||Lanao del Sur||Town |- |98||Q273982||[[wp/xsb/Marantao]]||Lanao del Sur||Town |- |99||Q592338||[[wp/xsb/Marawi]]||Lanao del Sur||City |- |100||Q273988||[[wp/xsb/Marogong]]||Lanao del Sur||Town |- |101||Q273998||[[wp/xsb/Masiu]]||Lanao del Sur||Town |- |102||Q177004||[[wp/xsb/Mulondo]]||Lanao del Sur||Town |- |103||Q274015||[[wp/xsb/Pagayawan]]||Lanao del Sur||Town |- |104||Q274022||[[wp/xsb/Piagapo]]||Lanao del Sur||Town |- |105||Q274031||[[wp/xsb/Picong]]||Lanao del Sur||Town |- |106||Q274037||[[wp/xsb/Poona Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |107||Q274047||[[wp/xsb/Pualas]]||Lanao del Sur||Town |- |108||Q274057||[[wp/xsb/Saguiaran]]||Lanao del Sur||Town |- |109||Q126297||[[wp/xsb/Sultan Dumalondong]]||Lanao del Sur||Town |- |110||Q274077||[[wp/xsb/Tagoloan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |111||Q274087||[[wp/xsb/Tamparan]]||Lanao del Sur||Town |- |112||Q274097||[[wp/xsb/Taraka]]||Lanao del Sur||Town |- |113||Q274114||[[wp/xsb/Tubaran]]||Lanao del Sur||Town |- |114||Q274124||[[wp/xsb/Tugaya]]||Lanao del Sur||Town |- |115||Q274134||[[wp/xsb/Wao]]||Lanao del Sur||Town |- |116||Q42589||[[wp/xsb/Akbar]]||Basilan||Town |- |117||Q41999||[[wp/xsb/Al-Barka]]||Basilan||Town |- |118||Q41998||[[wp/xsb/Hadji Mohammad Ajul]]||Basilan||Town |- |119||Q802075||[[wp/xsb/Hadji Muhtamad]]||Basilan||Town |- |120||Q1710||[[wp/xsb/Siyudad na Isabela]]||Basilan||City |- |121||Q1714||[[wp/xsb/Lamitan]]||Basilan||City |- |122||Q802107||[[wp/xsb/Lantawan]]||Basilan||Town |- |123||Q802142||[[wp/xsb/Maluso]]||Basilan||Town |- |124||Q802171||[[wp/xsb/Sumisip]]||Basilan||Town |- |125||Q802202||[[wp/xsb/Tabuan-Lasa]]||Basilan||Town |- |126||Q667595||[[wp/xsb/Tipo-Tipo]]||Basilan||Town |- |127||Q630096||[[wp/xsb/Tuburan, Basilan]]||Basilan||Town |- |128||Q204771||[[wp/xsb/Ungkaya Pukan]]||Basilan||Town |- |129||Q173393||[[wp/xsb/Bagumbayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |130||Q173404||[[wp/xsb/Columbio]]||Sultan Kudarat||Town |- |131||Q173414||[[wp/xsb/Esperanza, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |132||Q173428||[[wp/xsb/Isulan]]||Sultan Kudarat||Town |- |133||Q173438||[[wp/xsb/Kalamansig]]||Sultan Kudarat||Town |- |134||Q173449||[[wp/xsb/Lambayong]]||Sultan Kudarat||Town |- |135||Q173460||[[wp/xsb/Lebak]]||Sultan Kudarat||Town |- |136||Q173468||[[wp/xsb/Lutayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |137||Q173479||[[wp/xsb/Palimbang]]||Sultan Kudarat||Town |- |138||Q137813||[[wp/xsb/President Quirino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |139||Q173556||[[wp/xsb/Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |140||Q173575||[[wp/xsb/Tacurong]]||Sultan Kudarat||City |- |141||Q173870||[[wp/xsb/Banga, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |142||Q594275||[[wp/xsb/General Santos]]||South Cotabato||City |- |143||Q542154||[[wp/xsb/Koronadal]]||South Cotabato||City |- |144||Q173898||[[wp/xsb/Lake Sebu]]||South Cotabato||Town |- |145||Q173922||[[wp/xsb/Norala]]||South Cotabato||Town |- |146||Q173944||[[wp/xsb/Polomolok]]||South Cotabato||Town |- |147||Q173965||[[wp/xsb/Santo Niño, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |148||Q173986||[[wp/xsb/Surallah]]||South Cotabato||Town |- |149||Q174003||[[wp/xsb/T'boli]]||South Cotabato||Town |- |150||Q174018||[[wp/xsb/Tampakan]]||South Cotabato||Town |- |151||Q174039||[[wp/xsb/Tantangan]]||South Cotabato||Town |- |152||Q174055||[[wp/xsb/Tupi]]||South Cotabato||Town |- |153||Q174393||[[wp/xsb/Alabel]]||Sarangani||Town |- |154||Q174403||[[wp/xsb/Glan]]||Sarangani||Town |- |155||Q174417||[[wp/xsb/Kiamba]]||Sarangani||Town |- |156||Q174429||[[wp/xsb/Maasim]]||Sarangani||Town |- |157||Q174442||[[wp/xsb/Maitum]]||Sarangani||Town |- |158||Q174457||[[wp/xsb/Malapatan]]||Sarangani||Town |- |159||Q174468||[[wp/xsb/Malungon]]||Sarangani||Town |- |160||Q315042||[[wp/xsb/Alamada]]||Cotabato||Town |- |161||Q315061||[[wp/xsb/Aleosan]]||Cotabato||Town |- |162||Q315081||[[wp/xsb/Antipas]]||Cotabato||Town |- |163||Q315098||[[wp/xsb/Arakan]]||Cotabato||Town |- |164||Q315121||[[wp/xsb/Banisilan]]||Cotabato||Town |- |165||Q315144||[[wp/xsb/Carmen, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |166||Q315164||[[wp/xsb/Kabacan]]||Cotabato||Town |- |167||Q583137||[[wp/xsb/Kidapawan]]||Cotabato||City |- |168||Q315190||[[wp/xsb/Libungan]]||Cotabato||Town |- |169||Q315213||[[wp/xsb/M'lang]]||Cotabato||Town |- |170||Q267975||[[wp/xsb/Magpet]]||Cotabato||Town |- |171||Q315244||[[wp/xsb/Makilala]]||Cotabato||Town |- |172||Q315267||[[wp/xsb/Matalam]]||Cotabato||Town |- |173||Q315283||[[wp/xsb/Midsayap]]||Cotabato||Town |- |174||Q304654||[[wp/xsb/Pigcawayan]]||Cotabato||Town |- |175||Q315314||[[wp/xsb/Pikit]]||Cotabato||Town |- |176||Q315334||[[wp/xsb/President Roxas, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |177||Q315345||[[wp/xsb/Tulunan]]||Cotabato||Town |- |178||Q314522||[[wp/xsb/Baganga]]||Davao Oriental||Town |- |179||Q314542||[[wp/xsb/Banaybanay]]||Davao Oriental||Town |- |180||Q314574||[[wp/xsb/Boston]]||Davao Oriental||Town |- |181||Q314593||[[wp/xsb/Caraga, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |182||Q314619||[[wp/xsb/Cateel]]||Davao Oriental||Town |- |183||Q314632||[[wp/xsb/Governor Generoso]]||Davao Oriental||Town |- |184||Q314653||[[wp/xsb/Lupon]]||Davao Oriental||Town |- |185||Q314671||[[wp/xsb/Manay]]||Davao Oriental||Town |- |186||Q314686||[[wp/xsb/Mati]]||Davao Oriental||City |- |187||Q314721||[[wp/xsb/San Isidro, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |188||Q314745||[[wp/xsb/Tarragona]]||Davao Oriental||Town |- |189||Q314796||[[wp/xsb/Don Marcelino]]||Davao Occidental||Town |- |190||Q314824||[[wp/xsb/Jose Abad Santos]]||Davao Occidental||Town |- |191||Q314907||[[wp/xsb/Malita]]||Davao Occidental||Town |- |192||Q314980||[[wp/xsb/Santa Maria, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |193||Q314999||[[wp/xsb/Sarangani, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |194||Q314778||[[wp/xsb/Bansalan]]||Davao del Sur||Town |- |195||Q1473||[[wp/xsb/Siyudad na Davao]]||Davao del Sur||City |- |196||Q1020939||[[wp/xsb/Digos]]||Davao del Sur||City |- |197||Q314808||[[wp/xsb/Hagonoy, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |198||Q314844||[[wp/xsb/Kiblawan]]||Davao del Sur||Town |- |199||Q314864||[[wp/xsb/Magsaysay, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |200||Q314885||[[wp/xsb/Malalag]]||Davao del Sur||Town |- |201||Q314923||[[wp/xsb/Matanao]]||Davao del Sur||Town |- |202||Q314944||[[wp/xsb/Padada]]||Davao del Sur||Town |- |203||Q314965||[[wp/xsb/Santa Cruz, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |204||Q315014||[[wp/xsb/Sulop]]||Davao del Sur||Town |- |205||Q314393||[[wp/xsb/Asuncion]]||Davao del Norte||Town |- |206||Q314410||[[wp/xsb/Braulio E. Dujali]]||Davao del Norte||Town |- |207||Q314422||[[wp/xsb/Carmen, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |208||Q314438||[[wp/xsb/Kapalong]]||Davao del Norte||Town |- |209||Q314452||[[wp/xsb/New Corella]]||Davao del Norte||Town |- |210||Q967367||[[wp/xsb/Panabo]]||Davao del Norte||City |- |211||Q1020674||[[wp/xsb/Samal]]||Davao del Norte||City |- |212||Q314468||[[wp/xsb/Sawata]]||Davao del Norte||Town |- |213||Q314486||[[wp/xsb/Santo Tomas, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |214||Q725168||[[wp/xsb/Tagum]]||Davao del Norte||City |- |215||Q314501||[[wp/xsb/Talaingod]]||Davao del Norte||Town |- |216||Q315450||[[wp/xsb/Compostela, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |217||Q315468||[[wp/xsb/Laak]]||Davao de Oro||Town |- |218||Q187225||[[wp/xsb/Mabini, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |219||Q315497||[[wp/xsb/Maco]]||Davao de Oro||Town |- |220||Q315512||[[wp/xsb/Maragusan]]||Davao de Oro||Town |- |221||Q315524||[[wp/xsb/Mawab]]||Davao de Oro||Town |- |222||Q315543||[[wp/xsb/Monkayo]]||Davao de Oro||Town |- |223||Q315557||[[wp/xsb/Montevista]]||Davao de Oro||Town |- |224||Q315570||[[wp/xsb/Nabunturan]]||Davao de Oro||Town |- |225||Q315582||[[wp/xsb/New Bataan]]||Davao de Oro||Town |- |226||Q315598||[[wp/xsb/Pantukan]]||Davao de Oro||Town |- |227||Q155471||[[wp/xsb/Barobo]]||Surigao del Sur||Town |- |228||Q155499||[[wp/xsb/Bayabas]]||Surigao del Sur||Town |- |229||Q866414||[[wp/xsb/Bislig]]||Surigao del Sur||City |- |230||Q155524||[[wp/xsb/Cagwait]]||Surigao del Sur||Town |- |231||Q155536||[[wp/xsb/Cantilan]]||Surigao del Sur||Town |- |232||Q155548||[[wp/xsb/Carmen, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |233||Q155558||[[wp/xsb/Carrascal]]||Surigao del Sur||Town |- |234||Q155568||[[wp/xsb/Cortes, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |235||Q155576||[[wp/xsb/Hinatuan]]||Surigao del Sur||Town |- |236||Q155582||[[wp/xsb/Lanuza]]||Surigao del Sur||Town |- |237||Q155590||[[wp/xsb/Lianga]]||Surigao del Sur||Town |- |238||Q155598||[[wp/xsb/Lingig]]||Surigao del Sur||Town |- |239||Q155605||[[wp/xsb/Madrid, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |240||Q155611||[[wp/xsb/Marihatag]]||Surigao del Sur||Town |- |241||Q155618||[[wp/xsb/San Agustin, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |242||Q155625||[[wp/xsb/San Miguel, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |243||Q155633||[[wp/xsb/Tagbina]]||Surigao del Sur||Town |- |244||Q155648||[[wp/xsb/Tago]]||Surigao del Sur||Town |- |245||Q155674||[[wp/xsb/Tandag]]||Surigao del Sur||City |- |246||Q155706||[[wp/xsb/Alegria, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |247||Q155720||[[wp/xsb/Bacuag]]||Surigao del Norte||Town |- |248||Q155735||[[wp/xsb/Burgos, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |249||Q155748||[[wp/xsb/Claver]]||Surigao del Norte||Town |- |250||Q155763||[[wp/xsb/Dapa]]||Surigao del Norte||Town |- |251||Q28735||[[wp/xsb/Del Carmen]]||Surigao del Norte||Town |- |252||Q155784||[[wp/xsb/General Luna]]||Surigao del Norte||Town |- |253||Q155795||[[wp/xsb/Gigaquit]]||Surigao del Norte||Town |- |254||Q155808||[[wp/xsb/Mainit]]||Surigao del Norte||Town |- |255||Q155819||[[wp/xsb/Malimono]]||Surigao del Norte||Town |- |256||Q155830||[[wp/xsb/Pilar, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |257||Q155839||[[wp/xsb/Placer, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |258||Q155849||[[wp/xsb/San Benito]]||Surigao del Norte||Town |- |259||Q155864||[[wp/xsb/San Francisco, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |260||Q155876||[[wp/xsb/San Isidro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |261||Q28958||[[wp/xsb/Santa Monica]]||Surigao del Norte||Town |- |262||Q155905||[[wp/xsb/Sison, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |263||Q155917||[[wp/xsb/Socorro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |264||Q1019949||[[wp/xsb/Siyudad na Surigao]]||Surigao del Norte||City |- |265||Q155934||[[wp/xsb/Tagana-an]]||Surigao del Norte||Town |- |266||Q155946||[[wp/xsb/Tubod, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |267||Q314298||[[wp/xsb/Basilisa]]||Dinagat Islands||Town |- |268||Q314318||[[wp/xsb/Cagdianao]]||Dinagat Islands||Town |- |269||Q314336||[[wp/xsb/Dinagat]]||Dinagat Islands||Town |- |270||Q314345||[[wp/xsb/Libjo]]||Dinagat Islands||Town |- |271||Q314356||[[wp/xsb/Loreto, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |272||Q251691||[[wp/xsb/San Jose, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |273||Q314374||[[wp/xsb/Tubajon]]||Dinagat Islands||Town |- |274||Q1694||[[wp/xsb/Bayugan]]||Agusan del Sur||City |- |275||Q627049||[[wp/xsb/Bunawan]]||Agusan del Sur||Town |- |276||Q627077||[[wp/xsb/Esperanza, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |277||Q627107||[[wp/xsb/La Paz, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |278||Q627120||[[wp/xsb/Loreto, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |279||Q627144||[[wp/xsb/Prosperidad]]||Agusan del Sur||Town |- |280||Q627167||[[wp/xsb/Rosario, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |281||Q627190||[[wp/xsb/San Francisco, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |282||Q627210||[[wp/xsb/San Luis, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |283||Q627231||[[wp/xsb/Santa Josefa]]||Agusan del Sur||Town |- |284||Q627260||[[wp/xsb/Sibagat]]||Agusan del Sur||Town |- |285||Q627286||[[wp/xsb/Talacogon]]||Agusan del Sur||Town |- |286||Q627320||[[wp/xsb/Trento]]||Agusan del Sur||Town |- |287||Q627349||[[wp/xsb/Veruela]]||Agusan del Sur||Town |- |288||Q627390||[[wp/xsb/Buenavista, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |289||Q1686||[[wp/xsb/Butuan]]||Agusan del Norte||City |- |290||Q1692||[[wp/xsb/Cabadbaran]]||Agusan del Norte||City |- |291||Q627434||[[wp/xsb/Carmen, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |292||Q627461||[[wp/xsb/Jabonga]]||Agusan del Norte||Town |- |293||Q627495||[[wp/xsb/Kitcharao]]||Agusan del Norte||Town |- |294||Q627529||[[wp/xsb/Las Nieves]]||Agusan del Norte||Town |- |295||Q627572||[[wp/xsb/Magallanes, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |296||Q627604||[[wp/xsb/Nasipit]]||Agusan del Norte||Town |- |297||Q627638||[[wp/xsb/Remedios T. Romualdez]]||Agusan del Norte||Town |- |298||Q588955||[[wp/xsb/Santiago, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |299||Q176975||[[wp/xsb/Tubay]]||Agusan del Norte||Town |- |300||Q195623||[[wp/xsb/Alubijid]]||Misamis Oriental||Town |- |301||Q195637||[[wp/xsb/Balingasag]]||Misamis Oriental||Town |- |302||Q195650||[[wp/xsb/Balingoan]]||Misamis Oriental||Town |- |303||Q195663||[[wp/xsb/Binuangan]]||Misamis Oriental||Town |- |304||Q1645||[[wp/xsb/Cagayan de Oro]]||Misamis Oriental||City |- |305||Q195676||[[wp/xsb/Claveria, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |306||Q195686||[[wp/xsb/El Salvador, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||City |- |307||Q1525029||[[wp/xsb/Gingoog]]||Misamis Oriental||City |- |308||Q195696||[[wp/xsb/Gitagum]]||Misamis Oriental||Town |- |309||Q195709||[[wp/xsb/Initao]]||Misamis Oriental||Town |- |310||Q195717||[[wp/xsb/Jasaan]]||Misamis Oriental||Town |- |311||Q195726||[[wp/xsb/Kinoguitan]]||Misamis Oriental||Town |- |312||Q195740||[[wp/xsb/Lagonglong]]||Misamis Oriental||Town |- |313||Q195755||[[wp/xsb/Laguindingan]]||Misamis Oriental||Town |- |314||Q195767||[[wp/xsb/Libertad, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |315||Q195780||[[wp/xsb/Lugait]]||Misamis Oriental||Town |- |316||Q195799||[[wp/xsb/Magsaysay, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |317||Q195815||[[wp/xsb/Manticao]]||Misamis Oriental||Town |- |318||Q195834||[[wp/xsb/Medina]]||Misamis Oriental||Town |- |319||Q195855||[[wp/xsb/Naawan]]||Misamis Oriental||Town |- |320||Q195870||[[wp/xsb/Opol]]||Misamis Oriental||Town |- |321||Q195883||[[wp/xsb/Salay]]||Misamis Oriental||Town |- |322||Q195899||[[wp/xsb/Sugbongcogon]]||Misamis Oriental||Town |- |323||Q1026274||[[wp/xsb/Tagoloan, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |324||Q195917||[[wp/xsb/Talisayan]]||Misamis Oriental||Town |- |325||Q195937||[[wp/xsb/Villanueva]]||Misamis Oriental||Town |- |326||Q155502||[[wp/xsb/Aloran]]||Misamis Occidental||Town |- |327||Q196056||[[wp/xsb/Baliangao]]||Misamis Occidental||Town |- |328||Q196076||[[wp/xsb/Bonifacio]]||Misamis Occidental||Town |- |329||Q196097||[[wp/xsb/Calamba, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |330||Q196114||[[wp/xsb/Clarin, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |331||Q196129||[[wp/xsb/Concepcion, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |332||Q196145||[[wp/xsb/Don Victoriano]]||Misamis Occidental||Town |- |333||Q196158||[[wp/xsb/Jimenez]]||Misamis Occidental||Town |- |334||Q196173||[[wp/xsb/Lopez Jaena]]||Misamis Occidental||Town |- |335||Q1067897||[[wp/xsb/Oroquieta]]||Misamis Occidental||City |- |336||Q263837||[[wp/xsb/Ozamiz]]||Misamis Occidental||City |- |337||Q196191||[[wp/xsb/Panaon]]||Misamis Occidental||Town |- |338||Q196207||[[wp/xsb/Plaridel, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |339||Q196222||[[wp/xsb/Sapang Dalaga]]||Misamis Occidental||Town |- |340||Q196233||[[wp/xsb/Sinacaban]]||Misamis Occidental||Town |- |341||Q1026277||[[wp/xsb/Tangub]]||Misamis Occidental||City |- |342||Q196248||[[wp/xsb/Tudela, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |343||Q274150||[[wp/xsb/Bacolod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |344||Q274164||[[wp/xsb/Balo-i]]||Lanao del Norte||Town |- |345||Q274173||[[wp/xsb/Baroy]]||Lanao del Norte||Town |- |346||Q285488||[[wp/xsb/Iligan]]||Lanao del Norte||City |- |347||Q274186||[[wp/xsb/Kapatagan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |348||Q274197||[[wp/xsb/Kauswagan]]||Lanao del Norte||Town |- |349||Q274205||[[wp/xsb/Kolambugan]]||Lanao del Norte||Town |- |350||Q274215||[[wp/xsb/Lala]]||Lanao del Norte||Town |- |351||Q274230||[[wp/xsb/Linamon]]||Lanao del Norte||Town |- |352||Q274243||[[wp/xsb/Magsaysay, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |353||Q274260||[[wp/xsb/Maigo]]||Lanao del Norte||Town |- |354||Q274272||[[wp/xsb/Matungao]]||Lanao del Norte||Town |- |355||Q274287||[[wp/xsb/Munai]]||Lanao del Norte||Town |- |356||Q274299||[[wp/xsb/Nunungan]]||Lanao del Norte||Town |- |357||Q274313||[[wp/xsb/Pantao Ragat]]||Lanao del Norte||Town |- |358||Q274329||[[wp/xsb/Pantar]]||Lanao del Norte||Town |- |359||Q274343||[[wp/xsb/Poona Piagapo]]||Lanao del Norte||Town |- |360||Q274357||[[wp/xsb/Salvador]]||Lanao del Norte||Town |- |361||Q274369||[[wp/xsb/Sapad]]||Lanao del Norte||Town |- |362||Q274387||[[wp/xsb/Sultan Naga Dimaporo]]||Lanao del Norte||Town |- |363||Q274406||[[wp/xsb/Tagoloan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |364||Q274427||[[wp/xsb/Tangcal]]||Lanao del Norte||Town |- |365||Q274439||[[wp/xsb/Tubod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |366||Q356442||[[wp/xsb/Catarman, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |367||Q356472||[[wp/xsb/Guinsiliban]]||Camiguin||Town |- |368||Q176033||[[wp/xsb/Mahinog]]||Camiguin||Town |- |369||Q356518||[[wp/xsb/Mambajao]]||Camiguin||Town |- |370||Q356549||[[wp/xsb/Sagay, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |371||Q356943||[[wp/xsb/Baungon]]||Bukidnon||Town |- |372||Q356971||[[wp/xsb/Cabanglasan]]||Bukidnon||Town |- |373||Q356997||[[wp/xsb/Damulog]]||Bukidnon||Town |- |374||Q357021||[[wp/xsb/Dangcagan]]||Bukidnon||Town |- |375||Q357053||[[wp/xsb/Don Carlos]]||Bukidnon||Town |- |376||Q357075||[[wp/xsb/Impasugong]]||Bukidnon||Town |- |377||Q357100||[[wp/xsb/Kadingilan]]||Bukidnon||Town |- |378||Q357124||[[wp/xsb/Kalilangan]]||Bukidnon||Town |- |379||Q357152||[[wp/xsb/Kibawe]]||Bukidnon||Town |- |380||Q357175||[[wp/xsb/Kitaotao]]||Bukidnon||Town |- |381||Q357198||[[wp/xsb/Lantapan]]||Bukidnon||Town |- |382||Q357226||[[wp/xsb/Libona]]||Bukidnon||Town |- |383||Q1856||[[wp/xsb/Malaybalay]]||Bukidnon||City |- |384||Q357252||[[wp/xsb/Malitbog, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |385||Q357272||[[wp/xsb/Manolo Fortich]]||Bukidnon||Town |- |386||Q357299||[[wp/xsb/Maramag]]||Bukidnon||Town |- |387||Q357311||[[wp/xsb/Pangantucan]]||Bukidnon||Town |- |388||Q357342||[[wp/xsb/Quezon, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |389||Q357371||[[wp/xsb/San Fernando, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |390||Q357396||[[wp/xsb/Sumilao]]||Bukidnon||Town |- |391||Q357420||[[wp/xsb/Talakag]]||Bukidnon||Town |- |392||Q2158||[[wp/xsb/Valencia, Bukidnon]]||Bukidnon||City |- |393||Q131797||[[wp/xsb/Alicia, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |394||Q131811||[[wp/xsb/Buug]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |395||Q131816||[[wp/xsb/Diplahan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |396||Q131838||[[wp/xsb/Imelda, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |397||Q131850||[[wp/xsb/Ipil]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |398||Q131870||[[wp/xsb/Kabasalan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |399||Q131892||[[wp/xsb/Mabuhay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |400||Q131906||[[wp/xsb/Malangas]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |401||Q131917||[[wp/xsb/Naga, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |402||Q131926||[[wp/xsb/Olutanga]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |403||Q131941||[[wp/xsb/Payao]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |404||Q131954||[[wp/xsb/Roseller Lim]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |405||Q124780||[[wp/xsb/Siay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |406||Q131968||[[wp/xsb/Talusan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |407||Q131975||[[wp/xsb/Titay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |408||Q131984||[[wp/xsb/Tungawan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |409||Q132015||[[wp/xsb/Aurora, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |410||Q132032||[[wp/xsb/Bayog]]||Zamboanga del Sur||Town |- |411||Q132057||[[wp/xsb/Dimataling]]||Zamboanga del Sur||Town |- |412||Q132077||[[wp/xsb/Dinas]]||Zamboanga del Sur||Town |- |413||Q132104||[[wp/xsb/Dumalinao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |414||Q132126||[[wp/xsb/Dumingag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |415||Q132141||[[wp/xsb/Guipos]]||Zamboanga del Sur||Town |- |416||Q132155||[[wp/xsb/Josefina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |417||Q132161||[[wp/xsb/Kumalarang]]||Zamboanga del Sur||Town |- |418||Q132184||[[wp/xsb/Labangan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |419||Q132200||[[wp/xsb/Lakewood]]||Zamboanga del Sur||Town |- |420||Q132215||[[wp/xsb/Lapuyan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |421||Q132230||[[wp/xsb/Mahayag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |422||Q132244||[[wp/xsb/Margosatubig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |423||Q132262||[[wp/xsb/Midsalip]]||Zamboanga del Sur||Town |- |424||Q132271||[[wp/xsb/Molave]]||Zamboanga del Sur||Town |- |425||Q874270||[[wp/xsb/Pagadian]]||Zamboanga del Sur||City |- |426||Q132284||[[wp/xsb/Pitogo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |427||Q132301||[[wp/xsb/Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |428||Q132317||[[wp/xsb/San Miguel, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |429||Q132337||[[wp/xsb/San Pablo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |430||Q132353||[[wp/xsb/Sominot]]||Zamboanga del Sur||Town |- |431||Q132371||[[wp/xsb/Tabina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |432||Q132391||[[wp/xsb/Tambulig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |433||Q132403||[[wp/xsb/Tigbao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |434||Q132417||[[wp/xsb/Tukuran]]||Zamboanga del Sur||Town |- |435||Q132432||[[wp/xsb/Vincenzo A. Sagun]]||Zamboanga del Sur||Town |- |436||Q1629||[[wp/xsb/Siyudad na Zamboanga]]||Zamboanga del Sur||City |- |437||Q132482||[[wp/xsb/Baliguian]]||Zamboanga del Norte||Town |- |438||Q1014775||[[wp/xsb/Dapitan]]||Zamboanga del Norte||City |- |439||Q432169||[[wp/xsb/Dipolog]]||Zamboanga del Norte||City |- |440||Q132496||[[wp/xsb/Godod]]||Zamboanga del Norte||Town |- |441||Q132507||[[wp/xsb/Gutalac]]||Zamboanga del Norte||Town |- |442||Q132520||[[wp/xsb/Jose Dalman]]||Zamboanga del Norte||Town |- |443||Q132523||[[wp/xsb/Kalawit]]||Zamboanga del Norte||Town |- |444||Q132527||[[wp/xsb/Katipunan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |445||Q132532||[[wp/xsb/La Libertad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |446||Q132535||[[wp/xsb/Labason]]||Zamboanga del Norte||Town |- |447||Q132540||[[wp/xsb/Leon B. Postigo]]||Zamboanga del Norte||Town |- |448||Q132553||[[wp/xsb/Liloy]]||Zamboanga del Norte||Town |- |449||Q132561||[[wp/xsb/Manukan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |450||Q132566||[[wp/xsb/Mutia]]||Zamboanga del Norte||Town |- |451||Q132570||[[wp/xsb/Piñan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |452||Q132574||[[wp/xsb/Polanco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |453||Q132578||[[wp/xsb/President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |454||Q132583||[[wp/xsb/Rizal, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |455||Q132586||[[wp/xsb/Salug]]||Zamboanga del Norte||Town |- |456||Q132591||[[wp/xsb/Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |457||Q132594||[[wp/xsb/Siayan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |458||Q132599||[[wp/xsb/Sibuco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |459||Q132601||[[wp/xsb/Sibutad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |460||Q132605||[[wp/xsb/Sindangan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |461||Q132610||[[wp/xsb/Siocon]]||Zamboanga del Norte||Town |- |462||Q132613||[[wp/xsb/Sirawai]]||Zamboanga del Norte||Town |- |463||Q132617||[[wp/xsb/Tampilisan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |464||Q173608||[[wp/xsb/Anahawan]]||Southern Leyte||Town |- |465||Q173622||[[wp/xsb/Bontoc, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |466||Q173632||[[wp/xsb/Hinunangan]]||Southern Leyte||Town |- |467||Q173641||[[wp/xsb/Hinundayan]]||Southern Leyte||Town |- |468||Q173655||[[wp/xsb/Libagon]]||Southern Leyte||Town |- |469||Q173665||[[wp/xsb/Liloan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |470||Q173678||[[wp/xsb/Limasawa]]||Southern Leyte||Town |- |471||Q1025387||[[wp/xsb/Maasin]]||Southern Leyte||City |- |472||Q173688||[[wp/xsb/Macrohon]]||Southern Leyte||Town |- |473||Q173701||[[wp/xsb/Malitbog, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |474||Q173713||[[wp/xsb/Padre Burgos, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |475||Q173723||[[wp/xsb/Pintuyan]]||Southern Leyte||Town |- |476||Q173735||[[wp/xsb/Saint Bernard]]||Southern Leyte||Town |- |477||Q173745||[[wp/xsb/San Francisco, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |478||Q173754||[[wp/xsb/San Juan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |479||Q173763||[[wp/xsb/San Ricardo]]||Southern Leyte||Town |- |480||Q173774||[[wp/xsb/Silago]]||Southern Leyte||Town |- |481||Q173792||[[wp/xsb/Sogod, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |482||Q173811||[[wp/xsb/Tomas Oppus]]||Southern Leyte||Town |- |483||Q816088||[[wp/xsb/Almagro]]||Samar||Town |- |484||Q809957||[[wp/xsb/Basey]]||Samar||Town |- |485||Q577336||[[wp/xsb/Calbayog]]||Samar||City |- |486||Q816128||[[wp/xsb/Calbiga]]||Samar||Town |- |487||Q1020709||[[wp/xsb/Catbalogan]]||Samar||City |- |488||Q816142||[[wp/xsb/Daram]]||Samar||Town |- |489||Q816160||[[wp/xsb/Gandara]]||Samar||Town |- |490||Q816184||[[wp/xsb/Hinabangan]]||Samar||Town |- |491||Q816207||[[wp/xsb/Jiabong]]||Samar||Town |- |492||Q816240||[[wp/xsb/Marabut]]||Samar||Town |- |493||Q816267||[[wp/xsb/Matuguinao]]||Samar||Town |- |494||Q816296||[[wp/xsb/Motiong]]||Samar||Town |- |495||Q816320||[[wp/xsb/Pagsanghan]]||Samar||Town |- |496||Q816342||[[wp/xsb/Paranas]]||Samar||Town |- |497||Q252184||[[wp/xsb/Pinabacdao]]||Samar||Town |- |498||Q816396||[[wp/xsb/San Jorge]]||Samar||Town |- |499||Q816413||[[wp/xsb/San Jose de Buan]]||Samar||Town |- |500||Q816435||[[wp/xsb/San Sebastian]]||Samar||Town |- |501||Q816454||[[wp/xsb/Santa Margarita]]||Samar||Town |- |502||Q816471||[[wp/xsb/Santa Rita, Samar]]||Samar||Town |- |503||Q608320||[[wp/xsb/Santo Niño, Samar]]||Samar||Town |- |504||Q126346||[[wp/xsb/Tagapul-an]]||Samar||Town |- |505||Q816519||[[wp/xsb/Talalora]]||Samar||Town |- |506||Q816542||[[wp/xsb/Tarangnan]]||Samar||Town |- |507||Q816564||[[wp/xsb/Villareal]]||Samar||Town |- |508||Q229664||[[wp/xsb/Zumarraga]]||Samar||Town |- |509||Q174784||[[wp/xsb/Allen]]||Northern Samar||Town |- |510||Q174801||[[wp/xsb/Biri]]||Northern Samar||Town |- |511||Q174822||[[wp/xsb/Bobon]]||Northern Samar||Town |- |512||Q174871||[[wp/xsb/Capul]]||Northern Samar||Town |- |513||Q174886||[[wp/xsb/Catarman]]||Northern Samar||Town |- |514||Q174906||[[wp/xsb/Catubig]]||Northern Samar||Town |- |515||Q174919||[[wp/xsb/Gamay]]||Northern Samar||Town |- |516||Q174940||[[wp/xsb/Laoang]]||Northern Samar||Town |- |517||Q174962||[[wp/xsb/Lapinig]]||Northern Samar||Town |- |518||Q174987||[[wp/xsb/Las Navas]]||Northern Samar||Town |- |519||Q175008||[[wp/xsb/Lavezares]]||Northern Samar||Town |- |520||Q175031||[[wp/xsb/Lope de Vega]]||Northern Samar||Town |- |521||Q175054||[[wp/xsb/Mapanas]]||Northern Samar||Town |- |522||Q175082||[[wp/xsb/Mondragon]]||Northern Samar||Town |- |523||Q175100||[[wp/xsb/Palapag]]||Northern Samar||Town |- |524||Q175115||[[wp/xsb/Pambujan]]||Northern Samar||Town |- |525||Q175136||[[wp/xsb/Rosario, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |526||Q175163||[[wp/xsb/San Antonio, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |527||Q175183||[[wp/xsb/San Isidro, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |528||Q175203||[[wp/xsb/San Jose, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |529||Q175230||[[wp/xsb/San Roque]]||Northern Samar||Town |- |530||Q175247||[[wp/xsb/San Vicente, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |531||Q175267||[[wp/xsb/Silvino Lobos]]||Northern Samar||Town |- |532||Q175283||[[wp/xsb/Victoria, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |533||Q212877||[[wp/xsb/Abuyog]]||Leyte||Town |- |534||Q212888||[[wp/xsb/Alangalang]]||Leyte||Town |- |535||Q212896||[[wp/xsb/Albuera]]||Leyte||Town |- |536||Q212907||[[wp/xsb/Babatngon]]||Leyte||Town |- |537||Q212924||[[wp/xsb/Barugo]]||Leyte||Town |- |538||Q212935||[[wp/xsb/Bato, Leyte]]||Leyte||Town |- |539||Q812117||[[wp/xsb/Baybay]]||Leyte||City |- |540||Q212945||[[wp/xsb/Burauen]]||Leyte||Town |- |541||Q212951||[[wp/xsb/Calubian]]||Leyte||Town |- |542||Q212958||[[wp/xsb/Capoocan]]||Leyte||Town |- |543||Q212969||[[wp/xsb/Carigara]]||Leyte||Town |- |544||Q212981||[[wp/xsb/Dagami]]||Leyte||Town |- |545||Q212988||[[wp/xsb/Dulag]]||Leyte||Town |- |546||Q213006||[[wp/xsb/Hilongos]]||Leyte||Town |- |547||Q213024||[[wp/xsb/Hindang]]||Leyte||Town |- |548||Q213042||[[wp/xsb/Inopacan]]||Leyte||Town |- |549||Q213060||[[wp/xsb/Isabel]]||Leyte||Town |- |550||Q213086||[[wp/xsb/Jaro]]||Leyte||Town |- |551||Q213101||[[wp/xsb/Javier]]||Leyte||Town |- |552||Q213113||[[wp/xsb/Julita]]||Leyte||Town |- |553||Q213130||[[wp/xsb/Kananga]]||Leyte||Town |- |554||Q213144||[[wp/xsb/La Paz, Leyte]]||Leyte||Town |- |555||Q213160||[[wp/xsb/Leyte, Leyte]]||Leyte||Town |- |556||Q213174||[[wp/xsb/MacArthur]]||Leyte||Town |- |557||Q213190||[[wp/xsb/Mahaplag]]||Leyte||Town |- |558||Q213209||[[wp/xsb/Matag-ob]]||Leyte||Town |- |559||Q213227||[[wp/xsb/Matalom]]||Leyte||Town |- |560||Q213245||[[wp/xsb/Mayorga]]||Leyte||Town |- |561||Q213261||[[wp/xsb/Merida]]||Leyte||Town |- |562||Q1014782||[[wp/xsb/Ormoc]]||Leyte||City |- |563||Q213281||[[wp/xsb/Palo]]||Leyte||Town |- |564||Q213303||[[wp/xsb/Palompon]]||Leyte||Town |- |565||Q213323||[[wp/xsb/Pastrana]]||Leyte||Town |- |566||Q213341||[[wp/xsb/San Isidro, Leyte]]||Leyte||Town |- |567||Q213357||[[wp/xsb/San Miguel, Leyte]]||Leyte||Town |- |568||Q213378||[[wp/xsb/Santa Fe, Leyte]]||Leyte||Town |- |569||Q213400||[[wp/xsb/Tabango]]||Leyte||Town |- |570||Q213420||[[wp/xsb/Tabontabon]]||Leyte||Town |- |571||Q40626||[[wp/xsb/Tacloban]]||Leyte||City |- |572||Q213431||[[wp/xsb/Tanauan, Leyte]]||Leyte||Town |- |573||Q213442||[[wp/xsb/Tolosa]]||Leyte||Town |- |574||Q213455||[[wp/xsb/Tunga]]||Leyte||Town |- |575||Q213463||[[wp/xsb/Villaba]]||Leyte||Town |- |576||Q313880||[[wp/xsb/Arteche]]||Eastern Samar||Town |- |577||Q313904||[[wp/xsb/Balangiga]]||Eastern Samar||Town |- |578||Q313914||[[wp/xsb/Balangkayan]]||Eastern Samar||Town |- |579||Q894059||[[wp/xsb/Borongan]]||Eastern Samar||City |- |580||Q313926||[[wp/xsb/Can-avid]]||Eastern Samar||Town |- |581||Q313939||[[wp/xsb/Dolores, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |582||Q313951||[[wp/xsb/General MacArthur]]||Eastern Samar||Town |- |583||Q313967||[[wp/xsb/Giporlos]]||Eastern Samar||Town |- |584||Q313984||[[wp/xsb/Guiuan]]||Eastern Samar||Town |- |585||Q314002||[[wp/xsb/Hernani]]||Eastern Samar||Town |- |586||Q314021||[[wp/xsb/Jipapad]]||Eastern Samar||Town |- |587||Q314046||[[wp/xsb/Lawaan]]||Eastern Samar||Town |- |588||Q314070||[[wp/xsb/Llorente]]||Eastern Samar||Town |- |589||Q314096||[[wp/xsb/Maslog]]||Eastern Samar||Town |- |590||Q314117||[[wp/xsb/Maydolong]]||Eastern Samar||Town |- |591||Q314129||[[wp/xsb/Mercedes, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |592||Q314154||[[wp/xsb/Oras]]||Eastern Samar||Town |- |593||Q314175||[[wp/xsb/Quinapondan]]||Eastern Samar||Town |- |594||Q314197||[[wp/xsb/Salcedo, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |595||Q314220||[[wp/xsb/San Julian]]||Eastern Samar||Town |- |596||Q314239||[[wp/xsb/San Policarpo]]||Eastern Samar||Town |- |597||Q314257||[[wp/xsb/Sulat]]||Eastern Samar||Town |- |598||Q205677||[[wp/xsb/Taft]]||Eastern Samar||Town |- |599||Q406163||[[wp/xsb/Almeria]]||Biliran||Town |- |600||Q406186||[[wp/xsb/Biliran, Biliran]]||Biliran||Town |- |601||Q406226||[[wp/xsb/Cabucgayan]]||Biliran||Town |- |602||Q406267||[[wp/xsb/Caibiran]]||Biliran||Town |- |603||Q406317||[[wp/xsb/Culaba]]||Biliran||Town |- |604||Q406353||[[wp/xsb/Kawayan]]||Biliran||Town |- |605||Q406393||[[wp/xsb/Maripipi]]||Biliran||Town |- |606||Q277211||[[wp/xsb/Naval]]||Biliran||Town |- |607||Q315636||[[wp/xsb/Alcantara]]||Cebu||Town |- |608||Q315655||[[wp/xsb/Alcoy]]||Cebu||Town |- |609||Q315669||[[wp/xsb/Alegria]]||Cebu||Town |- |610||Q315687||[[wp/xsb/Aloguinsan]]||Cebu||Town |- |611||Q315703||[[wp/xsb/Argao]]||Cebu||Town |- |612||Q315719||[[wp/xsb/Asturias]]||Cebu||Town |- |613||Q315733||[[wp/xsb/Badian]]||Cebu||Town |- |614||Q315754||[[wp/xsb/Balamban]]||Cebu||Town |- |615||Q315771||[[wp/xsb/Bantayan]]||Cebu||Town |- |616||Q315790||[[wp/xsb/Barili]]||Cebu||Town |- |617||Q890623||[[wp/xsb/Bogo]]||Cebu||City |- |618||Q315809||[[wp/xsb/Boljoon]]||Cebu||Town |- |619||Q315827||[[wp/xsb/Borbon]]||Cebu||Town |- |620||Q315851||[[wp/xsb/Carcar]]||Cebu||City |- |621||Q315882||[[wp/xsb/Carmen, Cebu]]||Cebu||Town |- |622||Q315900||[[wp/xsb/Catmon]]||Cebu||Town |- |623||Q1467||[[wp/xsb/Siyudad na Cebu]]||Cebu||City |- |624||Q315923||[[wp/xsb/Compostela, Cebu]]||Cebu||Town |- |625||Q315945||[[wp/xsb/Consolacion]]||Cebu||Town |- |626||Q315965||[[wp/xsb/Cordova]]||Cebu||Town |- |627||Q315981||[[wp/xsb/Daanbantayan]]||Cebu||Town |- |628||Q316001||[[wp/xsb/Dalaguete]]||Cebu||Town |- |629||Q1159273||[[wp/xsb/Danao]]||Cebu||City |- |630||Q316019||[[wp/xsb/Dumanjug]]||Cebu||Town |- |631||Q316037||[[wp/xsb/Ginatilan]]||Cebu||Town |- |632||Q574903||[[wp/xsb/Siyudad na Lapu-Lapu]]||Cebu||City |- |633||Q316056||[[wp/xsb/Liloan]]||Cebu||Town |- |634||Q316080||[[wp/xsb/Madridejos]]||Cebu||Town |- |635||Q316101||[[wp/xsb/Malabuyoc]]||Cebu||Town |- |636||Q1889017||[[wp/xsb/Mandaue]]||Cebu||City |- |637||Q316125||[[wp/xsb/Medellin]]||Cebu||Town |- |638||Q316146||[[wp/xsb/Minglanilla]]||Cebu||Town |- |639||Q316171||[[wp/xsb/Moalboal]]||Cebu||Town |- |640||Q316197||[[wp/xsb/Naga, Cebu]]||Cebu||City |- |641||Q316230||[[wp/xsb/Oslob]]||Cebu||Town |- |642||Q316245||[[wp/xsb/Pilar, Cebu]]||Cebu||Town |- |643||Q316259||[[wp/xsb/Pinamungajan]]||Cebu||Town |- |644||Q316275||[[wp/xsb/Poro]]||Cebu||Town |- |645||Q316289||[[wp/xsb/Ronda]]||Cebu||Town |- |646||Q316303||[[wp/xsb/Samboan]]||Cebu||Town |- |647||Q316318||[[wp/xsb/San Fernando, Cebu]]||Cebu||City |- |648||Q316332||[[wp/xsb/San Francisco, Cebu]]||Cebu||Town |- |649||Q316350||[[wp/xsb/San Remigio, Cebu]]||Cebu||Town |- |650||Q316370||[[wp/xsb/Santa Fe, Cebu]]||Cebu||Town |- |651||Q316386||[[wp/xsb/Santander]]||Cebu||Town |- |652||Q316404||[[wp/xsb/Sibonga]]||Cebu||Town |- |653||Q316432||[[wp/xsb/Sogod, Cebu]]||Cebu||Town |- |654||Q316453||[[wp/xsb/Tabogon]]||Cebu||Town |- |655||Q316474||[[wp/xsb/Tabuelan]]||Cebu||Town |- |656||Q316500||[[wp/xsb/Talisay, Cebu]]||Cebu||City |- |657||Q316527||[[wp/xsb/Toledo]]||Cebu||City |- |658||Q316547||[[wp/xsb/Tuburan, Cebu]]||Cebu||Town |- |659||Q316564||[[wp/xsb/Tudela, Cebu]]||Cebu||Town |- |660||Q404369||[[wp/xsb/Alburquerque]]||Bohol||Town |- |661||Q404403||[[wp/xsb/Alicia, Bohol]]||Bohol||Town |- |662||Q404434||[[wp/xsb/Anda, Bohol]]||Bohol||Town |- |663||Q404459||[[wp/xsb/Antequera]]||Bohol||Town |- |664||Q404489||[[wp/xsb/Baclayon]]||Bohol||Town |- |665||Q404519||[[wp/xsb/Balilihan]]||Bohol||Town |- |666||Q404549||[[wp/xsb/Batuan]]||Bohol||Town |- |667||Q404581||[[wp/xsb/Bien Unido]]||Bohol||Town |- |668||Q404604||[[wp/xsb/Bilar]]||Bohol||Town |- |669||Q404623||[[wp/xsb/Buenavista, Bohol]]||Bohol||Town |- |670||Q404652||[[wp/xsb/Calape]]||Bohol||Town |- |671||Q404680||[[wp/xsb/Candijay]]||Bohol||Town |- |672||Q241239||[[wp/xsb/Carmen, Bohol]]||Bohol||Town |- |673||Q404750||[[wp/xsb/Catigbian]]||Bohol||Town |- |674||Q404775||[[wp/xsb/Clarin, Bohol]]||Bohol||Town |- |675||Q404799||[[wp/xsb/Corella]]||Bohol||Town |- |676||Q404825||[[wp/xsb/Cortes, Bohol]]||Bohol||Town |- |677||Q404854||[[wp/xsb/Dagohoy]]||Bohol||Town |- |678||Q404882||[[wp/xsb/Danao, Bohol]]||Bohol||Town |- |679||Q404908||[[wp/xsb/Dauis]]||Bohol||Town |- |680||Q404930||[[wp/xsb/Dimiao]]||Bohol||Town |- |681||Q404951||[[wp/xsb/Duero]]||Bohol||Town |- |682||Q404976||[[wp/xsb/Garcia Hernandez]]||Bohol||Town |- |683||Q405005||[[wp/xsb/Getafe]]||Bohol||Town |- |684||Q405058||[[wp/xsb/Guindulman]]||Bohol||Town |- |685||Q405088||[[wp/xsb/Inabanga]]||Bohol||Town |- |686||Q405110||[[wp/xsb/Jagna]]||Bohol||Town |- |687||Q405141||[[wp/xsb/Lila]]||Bohol||Town |- |688||Q405171||[[wp/xsb/Loay]]||Bohol||Town |- |689||Q405197||[[wp/xsb/Loboc]]||Bohol||Town |- |690||Q405224||[[wp/xsb/Loon]]||Bohol||Town |- |691||Q405268||[[wp/xsb/Mabini, Bohol]]||Bohol||Town |- |692||Q405303||[[wp/xsb/Maribojoc]]||Bohol||Town |- |693||Q178330||[[wp/xsb/Panglao]]||Bohol||Town |- |694||Q405384||[[wp/xsb/Pilar, Bohol]]||Bohol||Town |- |695||Q405427||[[wp/xsb/President Carlos P. Garcia]]||Bohol||Town |- |696||Q405472||[[wp/xsb/Sagbayan]]||Bohol||Town |- |697||Q259298||[[wp/xsb/San Isidro, Bohol]]||Bohol||Town |- |698||Q405544||[[wp/xsb/San Miguel, Bohol]]||Bohol||Town |- |699||Q386388||[[wp/xsb/Sevilla]]||Bohol||Town |- |700||Q405628||[[wp/xsb/Sierra Bullones]]||Bohol||Town |- |701||Q405674||[[wp/xsb/Sikatuna]]||Bohol||Town |- |702||Q1826||[[wp/xsb/Tagbilaran]]||Bohol||City |- |703||Q405714||[[wp/xsb/Talibon]]||Bohol||Town |- |704||Q405749||[[wp/xsb/Trinidad]]||Bohol||Town |- |705||Q405980||[[wp/xsb/Tubigon]]||Bohol||Town |- |706||Q406015||[[wp/xsb/Ubay]]||Bohol||Town |- |707||Q406046||[[wp/xsb/Valencia, Bohol]]||Bohol||Town |- |708||Q174305||[[wp/xsb/Enrique Villanueva]]||Siquijor||Town |- |709||Q174317||[[wp/xsb/Larena]]||Siquijor||Town |- |710||Q174332||[[wp/xsb/Lazi]]||Siquijor||Town |- |711||Q174343||[[wp/xsb/Maria, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |712||Q174354||[[wp/xsb/San Juan, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |713||Q174373||[[wp/xsb/Siquijor, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |714||Q194822||[[wp/xsb/Amlan]]||Negros Oriental||Town |- |715||Q194854||[[wp/xsb/Ayungon]]||Negros Oriental||Town |- |716||Q194874||[[wp/xsb/Bacong]]||Negros Oriental||Town |- |717||Q628590||[[wp/xsb/Bais]]||Negros Oriental||City |- |718||Q194900||[[wp/xsb/Basay]]||Negros Oriental||Town |- |719||Q812113||[[wp/xsb/Bayawan]]||Negros Oriental||City |- |720||Q194916||[[wp/xsb/Bindoy]]||Negros Oriental||Town |- |721||Q991602||[[wp/xsb/Canlaon]]||Negros Oriental||City |- |722||Q194940||[[wp/xsb/Dauin]]||Negros Oriental||Town |- |723||Q873377||[[wp/xsb/Dumaguete]]||Negros Oriental||City |- |724||Q195197||[[wp/xsb/Guihulngan]]||Negros Oriental||City |- |725||Q194967||[[wp/xsb/Jimalalud]]||Negros Oriental||Town |- |726||Q194983||[[wp/xsb/La Libertad, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |727||Q195004||[[wp/xsb/Mabinay]]||Negros Oriental||Town |- |728||Q195018||[[wp/xsb/Manjuyod]]||Negros Oriental||Town |- |729||Q195040||[[wp/xsb/Pamplona, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |730||Q195056||[[wp/xsb/San Jose, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |731||Q195074||[[wp/xsb/Santa Catalina, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |732||Q195090||[[wp/xsb/Siaton]]||Negros Oriental||Town |- |733||Q195106||[[wp/xsb/Sibulan]]||Negros Oriental||Town |- |734||Q1020705||[[wp/xsb/Tanjay]]||Negros Oriental||City |- |735||Q195121||[[wp/xsb/Tayasan]]||Negros Oriental||Town |- |736||Q195140||[[wp/xsb/Valencia, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |737||Q195164||[[wp/xsb/Vallehermoso]]||Negros Oriental||Town |- |738||Q145673||[[wp/xsb/Zamboanguita]]||Negros Oriental||Town |- |739||Q5217||[[wp/xsb/Bacolod]]||Negros Occidental||Town |- |740||Q628297||[[wp/xsb/Bago]]||Negros Occidental||City |- |741||Q195243||[[wp/xsb/Binalbagan]]||Negros Occidental||Town |- |742||Q1020688||[[wp/xsb/Cadiz]]||Negros Occidental||City |- |743||Q195258||[[wp/xsb/Calatrava]]||Negros Occidental||Town |- |744||Q195272||[[wp/xsb/Candoni]]||Negros Occidental||Town |- |745||Q195287||[[wp/xsb/Cauayan, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |746||Q195304||[[wp/xsb/Enrique B. Magalona]]||Negros Occidental||Town |- |747||Q1027743||[[wp/xsb/Escalante]]||Negros Occidental||City |- |748||Q1423846||[[wp/xsb/Himamaylan]]||Negros Occidental||City |- |749||Q195322||[[wp/xsb/Hinigaran]]||Negros Occidental||Town |- |750||Q195336||[[wp/xsb/Hinoba-an]]||Negros Occidental||Town |- |751||Q195352||[[wp/xsb/Ilog]]||Negros Occidental||Town |- |752||Q195373||[[wp/xsb/Isabela, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |753||Q1026445||[[wp/xsb/Kabankalan]]||Negros Occidental||City |- |754||Q1789908||[[wp/xsb/La Carlota]]||Negros Occidental||City |- |755||Q195397||[[wp/xsb/La Castellana]]||Negros Occidental||Town |- |756||Q195418||[[wp/xsb/Manapla]]||Negros Occidental||Town |- |757||Q195438||[[wp/xsb/Moises Padilla]]||Negros Occidental||Town |- |758||Q195459||[[wp/xsb/Murcia]]||Negros Occidental||Town |- |759||Q195477||[[wp/xsb/Pontevedra]]||Negros Occidental||Town |- |760||Q195489||[[wp/xsb/Pulupandan]]||Negros Occidental||Town |- |761||Q1787527||[[wp/xsb/Sagay]]||Negros Occidental||Town |- |762||Q195503||[[wp/xsb/Salvador Benedicto]]||Negros Occidental||Town |- |763||Q1025390||[[wp/xsb/San Carlos, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |764||Q195523||[[wp/xsb/San Enrique, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |765||Q1020696||[[wp/xsb/Silay]]||Negros Occidental||City |- |766||Q1027115||[[wp/xsb/Sipalay]]||Negros Occidental||City |- |767||Q1027120||[[wp/xsb/Talisay, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |768||Q195549||[[wp/xsb/Toboso]]||Negros Occidental||Town |- |769||Q195569||[[wp/xsb/Valladolid]]||Negros Occidental||Town |- |770||Q1026021||[[wp/xsb/Victorias]]||Negros Occidental||City |- |771||Q274491||[[wp/xsb/Ajuy]]||Iloilo||Town |- |772||Q274508||[[wp/xsb/Alimodian]]||Iloilo||Town |- |773||Q274543||[[wp/xsb/Anilao]]||Iloilo||Town |- |774||Q274557||[[wp/xsb/Badiangan]]||Iloilo||Town |- |775||Q274578||[[wp/xsb/Balasan]]||Iloilo||Town |- |776||Q274595||[[wp/xsb/Banate]]||Iloilo||Town |- |777||Q82502||[[wp/xsb/Barotac Nuevo]]||Iloilo||Town |- |778||Q82493||[[wp/xsb/Barotac Viejo]]||Iloilo||Town |- |779||Q274654||[[wp/xsb/Batad]]||Iloilo||Town |- |780||Q274671||[[wp/xsb/Bingawan]]||Iloilo||Town |- |781||Q274693||[[wp/xsb/Cabatuan, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |782||Q274713||[[wp/xsb/Calinog]]||Iloilo||Town |- |783||Q274731||[[wp/xsb/Carles]]||Iloilo||Town |- |784||Q274749||[[wp/xsb/Concepcion, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |785||Q274780||[[wp/xsb/Dingle]]||Iloilo||Town |- |786||Q274795||[[wp/xsb/Dueñas]]||Iloilo||Town |- |787||Q74758||[[wp/xsb/Dumangas]]||Iloilo||Town |- |788||Q82506||[[wp/xsb/Estancia]]||Iloilo||Town |- |789||Q274847||[[wp/xsb/Guimbal]]||Iloilo||Town |- |790||Q74755||[[wp/xsb/Igbaras]]||Iloilo||Town |- |791||Q459787||[[wp/xsb/Siyudad na Iloilo]]||Iloilo||City |- |792||Q82570||[[wp/xsb/Janiuay]]||Iloilo||Town |- |793||Q274907||[[wp/xsb/Lambunao]]||Iloilo||Town |- |794||Q274937||[[wp/xsb/Leganes]]||Iloilo||Town |- |795||Q274961||[[wp/xsb/Lemery, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |796||Q274987||[[wp/xsb/Leon]]||Iloilo||Town |- |797||Q275015||[[wp/xsb/Maasin, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |798||Q74753||[[wp/xsb/Miagao]]||Iloilo||Town |- |799||Q275071||[[wp/xsb/Mina, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |800||Q275184||[[wp/xsb/New Lucena]]||Iloilo||Town |- |801||Q275199||[[wp/xsb/Oton]]||Iloilo||Town |- |802||Q1855693||[[wp/xsb/Passi]]||Iloilo||City |- |803||Q275221||[[wp/xsb/Pavia]]||Iloilo||Town |- |804||Q275243||[[wp/xsb/Pototan]]||Iloilo||Town |- |805||Q275264||[[wp/xsb/San Dionisio]]||Iloilo||Town |- |806||Q275280||[[wp/xsb/San Enrique]]||Iloilo||Town |- |807||Q275295||[[wp/xsb/San Joaquin]]||Iloilo||Town |- |808||Q275312||[[wp/xsb/San Miguel, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |809||Q275329||[[wp/xsb/San Rafael, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |810||Q275347||[[wp/xsb/Santa Barbara, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |811||Q275368||[[wp/xsb/Sara]]||Iloilo||Town |- |812||Q82497||[[wp/xsb/Tigbauan]]||Iloilo||Town |- |813||Q275417||[[wp/xsb/Tubungan]]||Iloilo||Town |- |814||Q148064||[[wp/xsb/Zarraga]]||Iloilo||Town |- |815||Q313781||[[wp/xsb/Buenavista, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |816||Q313802||[[wp/xsb/Jordan, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |817||Q313810||[[wp/xsb/Nueva Valencia]]||Guimaras||Town |- |818||Q313825||[[wp/xsb/San Lorenzo]]||Guimaras||Town |- |819||Q313844||[[wp/xsb/Sibunag]]||Guimaras||Town |- |820||Q355953||[[wp/xsb/Cuartero]]||Capiz||Town |- |821||Q355986||[[wp/xsb/Dao]]||Capiz||Town |- |822||Q356019||[[wp/xsb/Dumalag]]||Capiz||Town |- |823||Q356053||[[wp/xsb/Dumarao]]||Capiz||Town |- |824||Q356081||[[wp/xsb/Ivisan]]||Capiz||Town |- |825||Q356106||[[wp/xsb/Jamindan]]||Capiz||Town |- |826||Q356153||[[wp/xsb/Ma-ayon]]||Capiz||Town |- |827||Q356174||[[wp/xsb/Mambusao]]||Capiz||Town |- |828||Q356204||[[wp/xsb/Panay, Capiz]]||Capiz||Town |- |829||Q356231||[[wp/xsb/Panitan]]||Capiz||Town |- |830||Q356266||[[wp/xsb/Pilar, Capiz]]||Capiz||Town |- |831||Q356292||[[wp/xsb/Pontevedra, Capiz]]||Capiz||Town |- |832||Q356313||[[wp/xsb/President Roxas]]||Capiz||Town |- |833||Q2209||[[wp/xsb/Roxas, Capiz]]||Capiz||City |- |834||Q356338||[[wp/xsb/Sapian]]||Capiz||Town |- |835||Q356368||[[wp/xsb/Sigma]]||Capiz||Town |- |836||Q356398||[[wp/xsb/Tapaz]]||Capiz||Town |- |837||Q492119||[[wp/xsb/Anini-y]]||Antique||Town |- |838||Q492155||[[wp/xsb/Barbaza]]||Antique||Town |- |839||Q492263||[[wp/xsb/Belison]]||Antique||Town |- |840||Q492325||[[wp/xsb/Bugasong]]||Antique||Town |- |841||Q492363||[[wp/xsb/Caluya]]||Antique||Town |- |842||Q492406||[[wp/xsb/Culasi]]||Antique||Town |- |843||Q144779||[[wp/xsb/Hamtic]]||Antique||Town |- |844||Q492479||[[wp/xsb/Laua-an]]||Antique||Town |- |845||Q492516||[[wp/xsb/Libertad, Antique]]||Antique||Town |- |846||Q492545||[[wp/xsb/Pandan, Antique]]||Antique||Town |- |847||Q492577||[[wp/xsb/Patnongon]]||Antique||Town |- |848||Q492619||[[wp/xsb/San Jose de Buenavista]]||Antique||Town |- |849||Q492673||[[wp/xsb/San Remigio, Antique]]||Antique||Town |- |850||Q492707||[[wp/xsb/Sebaste]]||Antique||Town |- |851||Q492742||[[wp/xsb/Sibalom]]||Antique||Town |- |852||Q492780||[[wp/xsb/Tibiao]]||Antique||Town |- |853||Q492817||[[wp/xsb/Tobias Fornier]]||Antique||Town |- |854||Q492862||[[wp/xsb/Valderrama]]||Antique||Town |- |855||Q434743||[[wp/xsb/Altavas]]||Aklan||Town |- |856||Q626586||[[wp/xsb/Balete, Aklan]]||Aklan||Town |- |857||Q569215||[[wp/xsb/Banga, Aklan]]||Aklan||Town |- |858||Q626645||[[wp/xsb/Batan]]||Aklan||Town |- |859||Q576805||[[wp/xsb/Buruanga]]||Aklan||Town |- |860||Q626695||[[wp/xsb/Ibajay]]||Aklan||Town |- |861||Q626721||[[wp/xsb/Kalibo]]||Aklan||Town |- |862||Q626746||[[wp/xsb/Lezo]]||Aklan||Town |- |863||Q626786||[[wp/xsb/Libacao]]||Aklan||Town |- |864||Q626820||[[wp/xsb/Madalag]]||Aklan||Town |- |865||Q626873||[[wp/xsb/Makato]]||Aklan||Town |- |866||Q626905||[[wp/xsb/Malay, Aklan]]||Aklan||Town |- |867||Q626935||[[wp/xsb/Malinao, Aklan]]||Aklan||Town |- |868||Q626959||[[wp/xsb/Nabas]]||Aklan||Town |- |869||Q626992||[[wp/xsb/New Washington]]||Aklan||Town |- |870||Q627008||[[wp/xsb/Numancia]]||Aklan||Town |- |871||Q627028||[[wp/xsb/Tangalan]]||Aklan||Town |- |872||Q174114||[[wp/xsb/Barcelona, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |873||Q174132||[[wp/xsb/Bulan]]||Sorsogon||Town |- |874||Q174149||[[wp/xsb/Bulusan]]||Sorsogon||Town |- |875||Q174162||[[wp/xsb/Casiguran, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |876||Q174177||[[wp/xsb/Castilla]]||Sorsogon||Town |- |877||Q174192||[[wp/xsb/Donsol]]||Sorsogon||Town |- |878||Q174201||[[wp/xsb/Gubat]]||Sorsogon||Town |- |879||Q174215||[[wp/xsb/Irosin]]||Sorsogon||Town |- |880||Q174226||[[wp/xsb/Juban]]||Sorsogon||Town |- |881||Q174236||[[wp/xsb/Magallanes, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |882||Q174246||[[wp/xsb/Matnog]]||Sorsogon||Town |- |883||Q174255||[[wp/xsb/Pilar, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |884||Q174269||[[wp/xsb/Prieto Diaz]]||Sorsogon||Town |- |885||Q174281||[[wp/xsb/Santa Magdalena]]||Sorsogon||Town |- |886||Q174096||[[wp/xsb/Siyudad na Sorsogon]]||Sorsogon||City |- |887||Q191416||[[wp/xsb/Aroroy]]||Masbate||Town |- |888||Q191438||[[wp/xsb/Baleno]]||Masbate||Town |- |889||Q191453||[[wp/xsb/Balud]]||Masbate||Town |- |890||Q191463||[[wp/xsb/Batuan, Masbate]]||Masbate||Town |- |891||Q191478||[[wp/xsb/Cataingan]]||Masbate||Town |- |892||Q191482||[[wp/xsb/Cawayan]]||Masbate||Town |- |893||Q191490||[[wp/xsb/Claveria, Masbate]]||Masbate||Town |- |894||Q191496||[[wp/xsb/Dimasalang]]||Masbate||Town |- |895||Q191501||[[wp/xsb/Esperanza, Masbate]]||Masbate||Town |- |896||Q191512||[[wp/xsb/Mandaon]]||Masbate||Town |- |897||Q191651||[[wp/xsb/Siyudad na Masbate]]||Masbate||City |- |898||Q191522||[[wp/xsb/Milagros]]||Masbate||Town |- |899||Q191533||[[wp/xsb/Mobo]]||Masbate||Town |- |900||Q191544||[[wp/xsb/Monreal]]||Masbate||Town |- |901||Q191558||[[wp/xsb/Palanas]]||Masbate||Town |- |902||Q191581||[[wp/xsb/Pio V. Corpus]]||Masbate||Town |- |903||Q191590||[[wp/xsb/Placer, Masbate]]||Masbate||Town |- |904||Q191606||[[wp/xsb/San Fernando, Masbate]]||Masbate||Town |- |905||Q191621||[[wp/xsb/San Jacinto, Masbate]]||Masbate||Town |- |906||Q191630||[[wp/xsb/San Pascual, Masbate]]||Masbate||Town |- |907||Q191636||[[wp/xsb/Uson]]||Masbate||Town |- |908||Q192067||[[wp/xsb/Bagamanoc]]||Catanduanes||Town |- |909||Q192072||[[wp/xsb/Baras, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |910||Q192085||[[wp/xsb/Bato, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |911||Q192091||[[wp/xsb/Caramoran]]||Catanduanes||Town |- |912||Q192629||[[wp/xsb/Gigmoto]]||Catanduanes||Town |- |913||Q123163||[[wp/xsb/Pandan, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |914||Q192646||[[wp/xsb/Panganiban]]||Catanduanes||Town |- |915||Q840162||[[wp/xsb/San Andres, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |916||Q192665||[[wp/xsb/San Miguel, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |917||Q192670||[[wp/xsb/Viga]]||Catanduanes||Town |- |918||Q192681||[[wp/xsb/Virac]]||Catanduanes||Town |- |919||Q208672||[[wp/xsb/Baao]]||Camarines Sur||Town |- |920||Q208678||[[wp/xsb/Balatan]]||Camarines Sur||Town |- |921||Q208683||[[wp/xsb/Bato, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |922||Q208690||[[wp/xsb/Bombon]]||Camarines Sur||Town |- |923||Q208699||[[wp/xsb/Buhi]]||Camarines Sur||Town |- |924||Q208712||[[wp/xsb/Bula]]||Camarines Sur||Town |- |925||Q208717||[[wp/xsb/Cabusao]]||Camarines Sur||Town |- |926||Q208727||[[wp/xsb/Calabanga]]||Camarines Sur||Town |- |927||Q208738||[[wp/xsb/Camaligan]]||Camarines Sur||Town |- |928||Q208749||[[wp/xsb/Canaman]]||Camarines Sur||Town |- |929||Q208757||[[wp/xsb/Caramoan]]||Camarines Sur||Town |- |930||Q208765||[[wp/xsb/Del Gallego]]||Camarines Sur||Town |- |931||Q208769||[[wp/xsb/Gainza]]||Camarines Sur||Town |- |932||Q208775||[[wp/xsb/Garchitorena]]||Camarines Sur||Town |- |933||Q208782||[[wp/xsb/Goa]]||Camarines Sur||Town |- |934||Q2205||[[wp/xsb/Iriga]]||Camarines Sur||City |- |935||Q208792||[[wp/xsb/Lagonoy]]||Camarines Sur||Town |- |936||Q208814||[[wp/xsb/Libmanan]]||Camarines Sur||Town |- |937||Q208835||[[wp/xsb/Lupi]]||Camarines Sur||Town |- |938||Q208845||[[wp/xsb/Magarao]]||Camarines Sur||Town |- |939||Q208852||[[wp/xsb/Milaor]]||Camarines Sur||Town |- |940||Q208864||[[wp/xsb/Minalabac]]||Camarines Sur||Town |- |941||Q208872||[[wp/xsb/Nabua]]||Camarines Sur||Town |- |942||Q2207||[[wp/xsb/Naga, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |943||Q208878||[[wp/xsb/Ocampo]]||Camarines Sur||Town |- |944||Q208886||[[wp/xsb/Pamplona, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |945||Q208892||[[wp/xsb/Pasacao]]||Camarines Sur||Town |- |946||Q208899||[[wp/xsb/Pili]]||Camarines Sur||Town |- |947||Q208919||[[wp/xsb/Presentacion]]||Camarines Sur||Town |- |948||Q208924||[[wp/xsb/Ragay]]||Camarines Sur||Town |- |949||Q208937||[[wp/xsb/Sagñay]]||Camarines Sur||Town |- |950||Q208950||[[wp/xsb/San Fernando, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |951||Q208966||[[wp/xsb/San Jose, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |952||Q208985||[[wp/xsb/Sipocot]]||Camarines Sur||Town |- |953||Q208995||[[wp/xsb/Siruma]]||Camarines Sur||Town |- |954||Q209011||[[wp/xsb/Tigaon]]||Camarines Sur||Town |- |955||Q209024||[[wp/xsb/Tinambac]]||Camarines Sur||Town |- |956||Q356607||[[wp/xsb/Basud]]||Camarines Norte||Town |- |957||Q119624||[[wp/xsb/Capalonga]]||Camarines Norte||Town |- |958||Q356655||[[wp/xsb/Daet]]||Camarines Norte||Town |- |959||Q356681||[[wp/xsb/Jose Panganiban]]||Camarines Norte||Town |- |960||Q356708||[[wp/xsb/Labo]]||Camarines Norte||Town |- |961||Q356734||[[wp/xsb/Mercedes, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |962||Q356759||[[wp/xsb/Paracale]]||Camarines Norte||Town |- |963||Q356803||[[wp/xsb/San Lorenzo Ruiz]]||Camarines Norte||Town |- |964||Q302791||[[wp/xsb/San Vicente, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |965||Q356853||[[wp/xsb/Santa Elena]]||Camarines Norte||Town |- |966||Q356878||[[wp/xsb/Talisay, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |967||Q356898||[[wp/xsb/Vinzons]]||Camarines Norte||Town |- |968||Q492912||[[wp/xsb/Bacacay]]||Albay||Town |- |969||Q492976||[[wp/xsb/Camalig]]||Albay||Town |- |970||Q493008||[[wp/xsb/Daraga]]||Albay||Town |- |971||Q493032||[[wp/xsb/Guinobatan]]||Albay||Town |- |972||Q493065||[[wp/xsb/Jovellar]]||Albay||Town |- |973||Q1696||[[wp/xsb/Legazpi]]||Albay||City |- |974||Q493095||[[wp/xsb/Libon]]||Albay||Town |- |975||Q1701||[[wp/xsb/Ligao]]||Albay||City |- |976||Q493132||[[wp/xsb/Malilipot]]||Albay||Town |- |977||Q493178||[[wp/xsb/Malinao, Albay]]||Albay||Town |- |978||Q493204||[[wp/xsb/Manito]]||Albay||Town |- |979||Q493246||[[wp/xsb/Oas]]||Albay||Town |- |980||Q256045||[[wp/xsb/Pio Duran]]||Albay||Town |- |981||Q493326||[[wp/xsb/Polangui]]||Albay||Town |- |982||Q493362||[[wp/xsb/Rapu-Rapu]]||Albay||Town |- |983||Q493409||[[wp/xsb/Santo Domingo, Albay]]||Albay||Town |- |984||Q1706||[[wp/xsb/Tabaco]]||Albay||City |- |985||Q493444||[[wp/xsb/Tiwi]]||Albay||Town |- |986||Q174497||[[wp/xsb/Alcantara, Romblon]]||Romblon||Town |- |987||Q174511||[[wp/xsb/Banton]]||Romblon||Town |- |988||Q174525||[[wp/xsb/Cajidiocan]]||Romblon||Town |- |989||Q174544||[[wp/xsb/Calatrava, Romblon]]||Romblon||Town |- |990||Q174562||[[wp/xsb/Concepcion, Romblon]]||Romblon||Town |- |991||Q174575||[[wp/xsb/Corcuera]]||Romblon||Town |- |992||Q174591||[[wp/xsb/Ferrol]]||Romblon||Town |- |993||Q174607||[[wp/xsb/Looc, Romblon]]||Romblon||Town |- |994||Q174620||[[wp/xsb/Magdiwang]]||Romblon||Town |- |995||Q174632||[[wp/xsb/Odiongan]]||Romblon||Town |- |996||Q174649||[[wp/xsb/Romblon, Romblon]]||Romblon||Town |- |997||Q174659||[[wp/xsb/San Agustin, Romblon]]||Romblon||Town |- |998||Q174667||[[wp/xsb/San Andres, Romblon]]||Romblon||Town |- |999||Q174676||[[wp/xsb/San Fernando, Romblon]]||Romblon||Town |- |1000||Q174689||[[wp/xsb/San Jose, Romblon]]||Romblon||Town |- |1001||Q174702||[[wp/xsb/Santa Fe, Romblon]]||Romblon||Town |- |1002||Q174717||[[wp/xsb/Santa Maria, Romblon]]||Romblon||Town |- |1003||Q111338||[[wp/xsb/Aborlan]]||Palawan||Town |- |1004||Q111351||[[wp/xsb/Agutaya]]||Palawan||Town |- |1005||Q111360||[[wp/xsb/Araceli]]||Palawan||Town |- |1006||Q111372||[[wp/xsb/Balabac]]||Palawan||Town |- |1007||Q111378||[[wp/xsb/Bataraza]]||Palawan||Town |- |1008||Q111386||[[wp/xsb/Brooke's Point]]||Palawan||Town |- |1009||Q111393||[[wp/xsb/Busuanga]]||Palawan||Town |- |1010||Q111402||[[wp/xsb/Cagayancillo]]||Palawan||Town |- |1011||Q111414||[[wp/xsb/Coron]]||Palawan||Town |- |1012||Q111427||[[wp/xsb/Culion]]||Palawan||Town |- |1013||Q111438||[[wp/xsb/Cuyo]]||Palawan||Town |- |1014||Q111468||[[wp/xsb/Dumaran]]||Palawan||Town |- |1015||Q111483||[[wp/xsb/El Nido]]||Palawan||Town |- |1016||Q111495||[[wp/xsb/Kalayaan, Palawan]]||Palawan||Town |- |1017||Q111506||[[wp/xsb/Linapacan]]||Palawan||Town |- |1018||Q111521||[[wp/xsb/Magsaysay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1019||Q111535||[[wp/xsb/Narra]]||Palawan||Town |- |1020||Q111739||[[wp/xsb/Puerto Princesa]]||Palawan||City |- |1021||Q111662||[[wp/xsb/Quezon, Palawan]]||Palawan||Town |- |1022||Q111677||[[wp/xsb/Rizal, Palawan]]||Palawan||Town |- |1023||Q111689||[[wp/xsb/Roxas, Palawan]]||Palawan||Town |- |1024||Q111707||[[wp/xsb/San Vicente, Palawan]]||Palawan||Town |- |1025||Q111719||[[wp/xsb/Sofronio Española]]||Palawan||Town |- |1026||Q111730||[[wp/xsb/Taytay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1027||Q107538||[[wp/xsb/Baco]]||Oriental Mindoro||Town |- |1028||Q107543||[[wp/xsb/Bansud]]||Oriental Mindoro||Town |- |1029||Q107550||[[wp/xsb/Bongabong]]||Oriental Mindoro||Town |- |1030||Q107554||[[wp/xsb/Bulalacao]]||Oriental Mindoro||Town |- |1031||Q107624||[[wp/xsb/Calapan]]||Oriental Mindoro||City |- |1032||Q107559||[[wp/xsb/Gloria]]||Oriental Mindoro||Town |- |1033||Q107567||[[wp/xsb/Mansalay]]||Oriental Mindoro||Town |- |1034||Q107573||[[wp/xsb/Naujan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1035||Q107578||[[wp/xsb/Pinamalayan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1036||Q107585||[[wp/xsb/Pola]]||Oriental Mindoro||Town |- |1037||Q107593||[[wp/xsb/Puerto Galera]]||Oriental Mindoro||Town |- |1038||Q107598||[[wp/xsb/Roxas, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1039||Q107606||[[wp/xsb/San Teodoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1040||Q107612||[[wp/xsb/Socorro, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1041||Q107618||[[wp/xsb/Victoria, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1042||Q107454||[[wp/xsb/Abra de Ilog]]||Occidental Mindoro||Town |- |1043||Q107460||[[wp/xsb/Calintaan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1044||Q107465||[[wp/xsb/Looc, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1045||Q107476||[[wp/xsb/Lubang]]||Occidental Mindoro||Town |- |1046||Q107482||[[wp/xsb/Magsaysay, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1047||Q107488||[[wp/xsb/Mamburao]]||Occidental Mindoro||Town |- |1048||Q107493||[[wp/xsb/Paluan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1049||Q107499||[[wp/xsb/Rizal, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1050||Q107505||[[wp/xsb/Sablayan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1051||Q107511||[[wp/xsb/San Jose, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1052||Q107519||[[wp/xsb/Santa Cruz, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1053||Q107011||[[wp/xsb/Boac]]||Marinduque||Town |- |1054||Q107023||[[wp/xsb/Buenavista, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1055||Q107029||[[wp/xsb/Gasan]]||Marinduque||Town |- |1056||Q107034||[[wp/xsb/Mogpog]]||Marinduque||Town |- |1057||Q107042||[[wp/xsb/Santa Cruz, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1058||Q107048||[[wp/xsb/Torrijos]]||Marinduque||Town |- |1059||Q106758||[[wp/xsb/Angono]]||Rizal||Town |- |1060||Q1636||[[wp/xsb/Antipolo]]||Rizal||City |- |1061||Q106766||[[wp/xsb/Baras, Rizal]]||Rizal||Town |- |1062||Q106783||[[wp/xsb/Binangonan]]||Rizal||Town |- |1063||Q106790||[[wp/xsb/Cainta]]||Rizal||Town |- |1064||Q106796||[[wp/xsb/Cardona]]||Rizal||Town |- |1065||Q106804||[[wp/xsb/Jalajala]]||Rizal||Town |- |1066||Q106810||[[wp/xsb/Morong, Rizal]]||Rizal||Town |- |1067||Q106817||[[wp/xsb/Pililla]]||Rizal||Town |- |1068||Q106825||[[wp/xsb/Rodriguez]]||Rizal||Town |- |1069||Q106832||[[wp/xsb/San Mateo, Rizal]]||Rizal||Town |- |1070||Q106839||[[wp/xsb/Tanay]]||Rizal||Town |- |1071||Q373204||[[wp/xsb/Taytay, Rizal]]||Rizal||Town |- |1072||Q106848||[[wp/xsb/Teresa]]||Rizal||Town |- |1073||Q103777||[[wp/xsb/Agdangan]]||Quezon||Town |- |1074||Q103786||[[wp/xsb/Alabat]]||Quezon||Town |- |1075||Q103807||[[wp/xsb/Atimonan]]||Quezon||Town |- |1076||Q103815||[[wp/xsb/Buenavista, Quezon]]||Quezon||Town |- |1077||Q103825||[[wp/xsb/Burdeos]]||Quezon||Town |- |1078||Q103833||[[wp/xsb/Calauag]]||Quezon||Town |- |1079||Q103841||[[wp/xsb/Candelaria, Quezon]]||Quezon||Town |- |1080||Q103872||[[wp/xsb/Catanauan]]||Quezon||Town |- |1081||Q103879||[[wp/xsb/Dolores, Quezon]]||Quezon||Town |- |1082||Q103889||[[wp/xsb/General Luna, Quezon]]||Quezon||Town |- |1083||Q103899||[[wp/xsb/General Nakar]]||Quezon||Town |- |1084||Q103905||[[wp/xsb/Guinayangan]]||Quezon||Town |- |1085||Q103914||[[wp/xsb/Gumaca]]||Quezon||Town |- |1086||Q103921||[[wp/xsb/Infanta, Quezon]]||Quezon||Town |- |1087||Q103928||[[wp/xsb/Jomalig]]||Quezon||Town |- |1088||Q103935||[[wp/xsb/Lopez]]||Quezon||Town |- |1089||Q103941||[[wp/xsb/Lucban]]||Quezon||Town |- |1090||Q104125||[[wp/xsb/Lucena]]||Quezon||City |- |1091||Q103947||[[wp/xsb/Macalelon]]||Quezon||Town |- |1092||Q103952||[[wp/xsb/Mauban]]||Quezon||Town |- |1093||Q103958||[[wp/xsb/Mulanay]]||Quezon||Town |- |1094||Q103965||[[wp/xsb/Padre Burgos, Quezon]]||Quezon||Town |- |1095||Q103971||[[wp/xsb/Pagbilao]]||Quezon||Town |- |1096||Q103976||[[wp/xsb/Panukulan]]||Quezon||Town |- |1097||Q103981||[[wp/xsb/Patnanungan]]||Quezon||Town |- |1098||Q103987||[[wp/xsb/Perez]]||Quezon||Town |- |1099||Q103996||[[wp/xsb/Pitogo]]||Quezon||Town |- |1100||Q104005||[[wp/xsb/Plaridel, Quezon]]||Quezon||Town |- |1101||Q104011||[[wp/xsb/Polillo]]||Quezon||Town |- |1102||Q104020||[[wp/xsb/Quezon, Quezon]]||Quezon||Town |- |1103||Q104026||[[wp/xsb/Real]]||Quezon||Town |- |1104||Q104037||[[wp/xsb/Sampaloc]]||Quezon||Town |- |1105||Q104044||[[wp/xsb/San Andres, Quezon]]||Quezon||Town |- |1106||Q104052||[[wp/xsb/San Antonio, Quezon]]||Quezon||Town |- |1107||Q104063||[[wp/xsb/San Francisco, Quezon]]||Quezon||Town |- |1108||Q104071||[[wp/xsb/San Narciso, Quezon]]||Quezon||Town |- |1109||Q104078||[[wp/xsb/Sariaya]]||Quezon||Town |- |1110||Q104087||[[wp/xsb/Tagkawayan]]||Quezon||Town |- |1111||Q104113||[[wp/xsb/Tayabas]]||Quezon||City |- |1112||Q104092||[[wp/xsb/Tiaong]]||Quezon||Town |- |1113||Q104099||[[wp/xsb/Unisan]]||Quezon||Town |- |1114||Q63750||[[wp/xsb/Alaminos, Laguna]]||Laguna||Town |- |1115||Q63763||[[wp/xsb/Bay]]||Laguna||Town |- |1116||Q75961||[[wp/xsb/Biñan]]||Laguna||City |- |1117||Q25096||[[wp/xsb/Cabuyao]]||Laguna||City |- |1118||Q75978||[[wp/xsb/Calamba]]||Laguna||City |- |1119||Q69739||[[wp/xsb/Calauan]]||Laguna||Town |- |1120||Q69749||[[wp/xsb/Cavinti]]||Laguna||Town |- |1121||Q69759||[[wp/xsb/Famy]]||Laguna||Town |- |1122||Q69771||[[wp/xsb/Kalayaan, Laguna]]||Laguna||Town |- |1123||Q69781||[[wp/xsb/Liliw]]||Laguna||Town |- |1124||Q69793||[[wp/xsb/Los Baños]]||Laguna||Town |- |1125||Q69812||[[wp/xsb/Luisiana]]||Laguna||Town |- |1126||Q69824||[[wp/xsb/Lumban]]||Laguna||Town |- |1127||Q75875||[[wp/xsb/Mabitac]]||Laguna||Town |- |1128||Q75881||[[wp/xsb/Magdalena]]||Laguna||Town |- |1129||Q75888||[[wp/xsb/Majayjay]]||Laguna||Town |- |1130||Q75895||[[wp/xsb/Nagcarlan]]||Laguna||Town |- |1131||Q75899||[[wp/xsb/Paete]]||Laguna||Town |- |1132||Q75905||[[wp/xsb/Pagsanjan]]||Laguna||Town |- |1133||Q75910||[[wp/xsb/Pakil]]||Laguna||Town |- |1134||Q75918||[[wp/xsb/Pangil]]||Laguna||Town |- |1135||Q75923||[[wp/xsb/Pila]]||Laguna||Town |- |1136||Q75928||[[wp/xsb/Rizal, Laguna]]||Laguna||Town |- |1137||Q76001||[[wp/xsb/San Pablo, Laguna]]||Laguna||City |- |1138||Q75933||[[wp/xsb/San Pedro]]||Laguna||City |- |1139||Q75938||[[wp/xsb/Santa Cruz, Laguna]]||Laguna||Town |- |1140||Q75943||[[wp/xsb/Santa Maria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1141||Q76010||[[wp/xsb/Santa Rosa, Laguna]]||Laguna||City |- |1142||Q75948||[[wp/xsb/Siniloan]]||Laguna||Town |- |1143||Q75953||[[wp/xsb/Victoria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1144||Q62600||[[wp/xsb/Alfonso]]||Cavite||Town |- |1145||Q62606||[[wp/xsb/Amadeo]]||Cavite||Town |- |1146||Q63129||[[wp/xsb/Bacoor]]||Cavite||City |- |1147||Q62611||[[wp/xsb/Carmona]]||Cavite||Town |- |1148||Q1482||[[wp/xsb/Siyudad na Cavite]]||Cavite||City |- |1149||Q63139||[[wp/xsb/Dasmariñas]]||Cavite||City |- |1150||Q62719||[[wp/xsb/General Emilio Aguinaldo]]||Cavite||Town |- |1151||Q62638||[[wp/xsb/General Mariano Alvarez]]||Cavite||Town |- |1152||Q62723||[[wp/xsb/General Trias]]||Cavite||City |- |1153||Q63145||[[wp/xsb/Imus]]||Cavite||City |- |1154||Q62729||[[wp/xsb/Indang]]||Cavite||Town |- |1155||Q62755||[[wp/xsb/Kawit]]||Cavite||Town |- |1156||Q62771||[[wp/xsb/Magallanes, Cavite]]||Cavite||Town |- |1157||Q62776||[[wp/xsb/Maragondon]]||Cavite||Town |- |1158||Q62784||[[wp/xsb/Mendez]]||Cavite||Town |- |1159||Q62799||[[wp/xsb/Naic]]||Cavite||Town |- |1160||Q63096||[[wp/xsb/Noveleta]]||Cavite||Town |- |1161||Q63102||[[wp/xsb/Rosario, Cavite]]||Cavite||Town |- |1162||Q63110||[[wp/xsb/Silang]]||Cavite||Town |- |1163||Q63154||[[wp/xsb/Tagaytay]]||Cavite||City |- |1164||Q63115||[[wp/xsb/Tanza]]||Cavite||Town |- |1165||Q63124||[[wp/xsb/Ternate]]||Cavite||Town |- |1166||Q63160||[[wp/xsb/Trece Martires]]||Cavite||City |- |1167||Q59250||[[wp/xsb/Agoncillo]]||Batangas||Town |- |1168||Q59251||[[wp/xsb/Alitagtag]]||Batangas||Town |- |1169||Q59252||[[wp/xsb/Balayan]]||Batangas||Town |- |1170||Q59253||[[wp/xsb/Balete]]||Batangas||Town |- |1171||Q1723||[[wp/xsb/Siyudad na Batangas]]||Batangas||City |- |1172||Q59272||[[wp/xsb/Bauan]]||Batangas||Town |- |1173||Q59276||[[wp/xsb/Calaca]]||Batangas||City |- |1174||Q59279||[[wp/xsb/Calatagan]]||Batangas||Town |- |1175||Q59287||[[wp/xsb/Cuenca]]||Batangas||Town |- |1176||Q59304||[[wp/xsb/Ibaan]]||Batangas||Town |- |1177||Q59308||[[wp/xsb/Laurel]]||Batangas||Town |- |1178||Q59311||[[wp/xsb/Lemery]]||Batangas||Town |- |1179||Q59312||[[wp/xsb/Lian]]||Batangas||Town |- |1180||Q1725||[[wp/xsb/Lipa]]||Batangas||City |- |1181||Q803199||[[wp/xsb/Lobo]]||Batangas||Town |- |1182||Q59313||[[wp/xsb/Mabini, Batangas]]||Batangas||Town |- |1183||Q59731||[[wp/xsb/Malvar]]||Batangas||Town |- |1184||Q59740||[[wp/xsb/Mataasnakahoy]]||Batangas||Town |- |1185||Q59745||[[wp/xsb/Nasugbu]]||Batangas||Town |- |1186||Q59749||[[wp/xsb/Padre Garcia]]||Batangas||Town |- |1187||Q59758||[[wp/xsb/Rosario, Batangas]]||Batangas||Town |- |1188||Q59764||[[wp/xsb/San Jose, Batangas]]||Batangas||Town |- |1189||Q59770||[[wp/xsb/San Juan, Batangas]]||Batangas||Town |- |1190||Q59773||[[wp/xsb/San Luis, Batangas]]||Batangas||Town |- |1191||Q59777||[[wp/xsb/San Nicolas, Batangas]]||Batangas||Town |- |1192||Q59784||[[wp/xsb/San Pascual, Batangas]]||Batangas||Town |- |1193||Q59788||[[wp/xsb/Santa Teresita, Batangas]]||Batangas||Town |- |1194||Q59799||[[wp/xsb/Santo Tomas, Batangas]]||Batangas||City |- |1195||Q59814||[[wp/xsb/Taal]]||Batangas||Town |- |1196||Q59825||[[wp/xsb/Talisay, Batangas]]||Batangas||Town |- |1197||Q1730||[[wp/xsb/Tanauan]]||Batangas||City |- |1198||Q59830||[[wp/xsb/Taysan]]||Batangas||Town |- |1199||Q59835||[[wp/xsb/Tingloy]]||Batangas||Town |- |1200||Q59844||[[wp/xsb/Tuy]]||Batangas||Town |- |1201||Q56529||[[wp/xsb/Botolan]]||Zambales||Town |- |1202||Q56533||[[wp/xsb/Cabangan]]||Zambales||Town |- |1203||Q56538||[[wp/xsb/Candelaria, Zambales]]||Zambales||Town |- |1204||Q56561||[[wp/xsb/Castillejos]]||Zambales||Town |- |1205||Q56566||[[wp/xsb/Iba]]||Zambales||Town |- |1206||Q56572||[[wp/xsb/Masinloc]]||Zambales||Town |- |1207||Q56759||[[wp/xsb/Olongapo]]||Zambales||City |- |1208||Q56575||[[wp/xsb/Palauig]]||Zambales||Town |- |1209||Q56581||[[wp/xsb/San Antonio, Zambales]]||Zambales||Town |- |1210||Q56584||[[wp/xsb/San Felipe]]||Zambales||Town |- |1211||Q56623||[[wp/xsb/San Marcelino]]||Zambales||Town |- |1212||Q56647||[[wp/xsb/San Narciso]]||Zambales||Town |- |1213||Q56656||[[wp/xsb/Santa Cruz, Zambales]]||Zambales||Town |- |1214||Q56663||[[wp/xsb/Subic]]||Zambales||Town |- |1215||Q56414||[[wp/xsb/Anao]]||Tarlac||Town |- |1216||Q56420||[[wp/xsb/Bamban]]||Tarlac||Town |- |1217||Q56424||[[wp/xsb/Camiling]]||Tarlac||Town |- |1218||Q56427||[[wp/xsb/Capas]]||Tarlac||Town |- |1219||Q30934||[[wp/xsb/Concepcion, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1220||Q56439||[[wp/xsb/Gerona]]||Tarlac||Town |- |1221||Q28733||[[wp/xsb/La Paz, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1222||Q56444||[[wp/xsb/Mayantoc]]||Tarlac||Town |- |1223||Q56453||[[wp/xsb/Moncada]]||Tarlac||Town |- |1224||Q56457||[[wp/xsb/Paniqui]]||Tarlac||Town |- |1225||Q56461||[[wp/xsb/Pura]]||Tarlac||Town |- |1226||Q56465||[[wp/xsb/Ramos]]||Tarlac||Town |- |1227||Q56471||[[wp/xsb/San Clemente]]||Tarlac||Town |- |1228||Q56476||[[wp/xsb/San Jose, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1229||Q56481||[[wp/xsb/San Manuel, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1230||Q56486||[[wp/xsb/Santa Ignacia]]||Tarlac||Town |- |1231||Q5285||[[wp/xsb/Siyudad na Tarlac]]||Tarlac||City |- |1232||Q56493||[[wp/xsb/Victoria, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1233||Q55741||[[wp/xsb/Angeles]]||Pampanga||City |- |1234||Q55693||[[wp/xsb/Apalit]]||Pampanga||Town |- |1235||Q55694||[[wp/xsb/Arayat]]||Pampanga||Town |- |1236||Q55696||[[wp/xsb/Bacolor]]||Pampanga||Town |- |1237||Q55699||[[wp/xsb/Candaba]]||Pampanga||Town |- |1238||Q55700||[[wp/xsb/Floridablanca]]||Pampanga||Town |- |1239||Q55702||[[wp/xsb/Guagua]]||Pampanga||Town |- |1240||Q55705||[[wp/xsb/Lubao]]||Pampanga||Town |- |1241||Q55737||[[wp/xsb/Mabalacat]]||Pampanga||City |- |1242||Q55707||[[wp/xsb/Macabebe]]||Pampanga||Town |- |1243||Q55709||[[wp/xsb/Magalang]]||Pampanga||Town |- |1244||Q55710||[[wp/xsb/Masantol]]||Pampanga||Town |- |1245||Q55712||[[wp/xsb/Mexico, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1246||Q55717||[[wp/xsb/Minalin]]||Pampanga||Town |- |1247||Q55721||[[wp/xsb/Porac]]||Pampanga||Town |- |1248||Q55740||[[wp/xsb/San Fernando, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1249||Q55724||[[wp/xsb/San Luis, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1250||Q55725||[[wp/xsb/San Simon]]||Pampanga||Town |- |1251||Q55727||[[wp/xsb/Santa Ana, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1252||Q55730||[[wp/xsb/Santa Rita, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1253||Q55731||[[wp/xsb/Santo Tomas, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1254||Q55734||[[wp/xsb/Sasmuan]]||Pampanga||Town |- |1255||Q55543||[[wp/xsb/Aliaga]]||Nueva Ecija||Town |- |1256||Q55544||[[wp/xsb/Bongabon]]||Nueva Ecija||Town |- |1257||Q55595||[[wp/xsb/Cabanatuan]]||Nueva Ecija||City |- |1258||Q55545||[[wp/xsb/Cabiao]]||Nueva Ecija||Town |- |1259||Q55546||[[wp/xsb/Carranglan]]||Nueva Ecija||Town |- |1260||Q55547||[[wp/xsb/Cuyapo]]||Nueva Ecija||Town |- |1261||Q55548||[[wp/xsb/Gabaldon]]||Nueva Ecija||Town |- |1262||Q55596||[[wp/xsb/Gapan]]||Nueva Ecija||City |- |1263||Q55549||[[wp/xsb/General Mamerto Natividad]]||Nueva Ecija||Town |- |1264||Q55551||[[wp/xsb/General Tinio]]||Nueva Ecija||Town |- |1265||Q55552||[[wp/xsb/Guimba]]||Nueva Ecija||Town |- |1266||Q30871||[[wp/xsb/Jaen]]||Nueva Ecija||Town |- |1267||Q55556||[[wp/xsb/Laur]]||Nueva Ecija||Town |- |1268||Q55557||[[wp/xsb/Licab]]||Nueva Ecija||Town |- |1269||Q55558||[[wp/xsb/Llanera]]||Nueva Ecija||Town |- |1270||Q55559||[[wp/xsb/Lupao]]||Nueva Ecija||Town |- |1271||Q55597||[[wp/xsb/Muñoz]]||Nueva Ecija||City |- |1272||Q55560||[[wp/xsb/Nampicuan]]||Nueva Ecija||Town |- |1273||Q55598||[[wp/xsb/Palayan]]||Nueva Ecija||City |- |1274||Q55567||[[wp/xsb/Pantabangan]]||Nueva Ecija||Town |- |1275||Q55568||[[wp/xsb/Peñaranda]]||Nueva Ecija||Town |- |1276||Q55569||[[wp/xsb/Quezon, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1277||Q55570||[[wp/xsb/Rizal, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1278||Q30923||[[wp/xsb/San Antonio, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1279||Q55572||[[wp/xsb/San Isidro, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1280||Q55599||[[wp/xsb/San Jose, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||City |- |1281||Q55573||[[wp/xsb/San Leonardo]]||Nueva Ecija||Town |- |1282||Q55590||[[wp/xsb/Santa Rosa, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1283||Q55591||[[wp/xsb/Santo Domingo, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1284||Q55592||[[wp/xsb/Talavera]]||Nueva Ecija||Town |- |1285||Q55593||[[wp/xsb/Talugtug]]||Nueva Ecija||Town |- |1286||Q28731||[[wp/xsb/Zaragoza]]||Nueva Ecija||Town |- |1287||Q54551||[[wp/xsb/Angat]]||Bulacan||Town |- |1288||Q54553||[[wp/xsb/Balagtas]]||Bulacan||Town |- |1289||Q54554||[[wp/xsb/Baliwag]]||Bulacan||City |- |1290||Q54555||[[wp/xsb/Bocaue]]||Bulacan||Town |- |1291||Q54558||[[wp/xsb/Bulakan]]||Bulacan||Town |- |1292||Q54560||[[wp/xsb/Bustos]]||Bulacan||Town |- |1293||Q54564||[[wp/xsb/Calumpit]]||Bulacan||Town |- |1294||Q54566||[[wp/xsb/Doña Remedios Trinidad]]||Bulacan||Town |- |1295||Q54589||[[wp/xsb/Guiguinto]]||Bulacan||Town |- |1296||Q54592||[[wp/xsb/Hagonoy]]||Bulacan||Town |- |1297||Q2180||[[wp/xsb/Malolos]]||Bulacan||City |- |1298||Q54595||[[wp/xsb/Marilao]]||Bulacan||Town |- |1299||Q2187||[[wp/xsb/Meycauayan]]||Bulacan||City |- |1300||Q54598||[[wp/xsb/Norzagaray]]||Bulacan||Town |- |1301||Q54599||[[wp/xsb/Obando]]||Bulacan||Town |- |1302||Q54600||[[wp/xsb/Pandi]]||Bulacan||Town |- |1303||Q54605||[[wp/xsb/Paombong]]||Bulacan||Town |- |1304||Q54760||[[wp/xsb/Plaridel]]||Bulacan||Town |- |1305||Q54761||[[wp/xsb/Pulilan]]||Bulacan||Town |- |1306||Q54762||[[wp/xsb/San Ildefonso, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1307||Q2193||[[wp/xsb/San Jose del Monte]]||Bulacan||City |- |1308||Q54763||[[wp/xsb/San Miguel, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1309||Q54765||[[wp/xsb/San Rafael, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1310||Q54768||[[wp/xsb/Santa Maria, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1311||Q54455||[[wp/xsb/Abucay]]||Bataan||Town |- |1312||Q54456||[[wp/xsb/Bagac]]||Bataan||Town |- |1313||Q1719||[[wp/xsb/Balanga]]||Bataan||City |- |1314||Q54457||[[wp/xsb/Dinalupihan]]||Bataan||Town |- |1315||Q54458||[[wp/xsb/Hermosa]]||Bataan||Town |- |1316||Q54459||[[wp/xsb/Limay]]||Bataan||Town |- |1317||Q54460||[[wp/xsb/Mariveles]]||Bataan||Town |- |1318||Q54461||[[wp/xsb/Morong, Bataan]]||Bataan||Town |- |1319||Q54462||[[wp/xsb/Orani]]||Bataan||Town |- |1320||Q54463||[[wp/xsb/Orion]]||Bataan||Town |- |1321||Q54464||[[wp/xsb/Pilar, Bataan]]||Bataan||Town |- |1322||Q54465||[[wp/xsb/Samal, Bataan]]||Bataan||Town |- |1323||Q53081||[[wp/xsb/Baler]]||Aurora||Town |- |1324||Q53083||[[wp/xsb/Casiguran]]||Aurora||Town |- |1325||Q53084||[[wp/xsb/Dilasag]]||Aurora||Town |- |1326||Q53086||[[wp/xsb/Dinalungan]]||Aurora||Town |- |1327||Q53087||[[wp/xsb/Dingalan]]||Aurora||Town |- |1328||Q53089||[[wp/xsb/Dipaculao]]||Aurora||Town |- |1329||Q53090||[[wp/xsb/Maria Aurora]]||Aurora||Town |- |1330||Q53092||[[wp/xsb/San Luis, Aurora]]||Aurora||Town |- |1331||Q35975||[[wp/xsb/Barlig]]||Mountain Province||Town |- |1332||Q35994||[[wp/xsb/Bauko]]||Mountain Province||Town |- |1333||Q36012||[[wp/xsb/Besao]]||Mountain Province||Town |- |1334||Q36025||[[wp/xsb/Bontoc]]||Mountain Province||Town |- |1335||Q36040||[[wp/xsb/Natonin]]||Mountain Province||Town |- |1336||Q36049||[[wp/xsb/Paracelis]]||Mountain Province||Town |- |1337||Q36061||[[wp/xsb/Sabangan]]||Mountain Province||Town |- |1338||Q36076||[[wp/xsb/Sadanga]]||Mountain Province||Town |- |1339||Q36090||[[wp/xsb/Sagada]]||Mountain Province||Town |- |1340||Q36099||[[wp/xsb/Tadian]]||Mountain Province||Town |- |1341||Q35848||[[wp/xsb/Balbalan]]||Kalinga||Town |- |1342||Q35858||[[wp/xsb/Lubuagan]]||Kalinga||Town |- |1343||Q35866||[[wp/xsb/Pasil]]||Kalinga||Town |- |1344||Q35873||[[wp/xsb/Pinukpuk]]||Kalinga||Town |- |1345||Q35884||[[wp/xsb/Rizal, Kalinga]]||Kalinga||Town |- |1346||Q35925||[[wp/xsb/Tabuk]]||Kalinga||City |- |1347||Q35897||[[wp/xsb/Tanudan]]||Kalinga||Town |- |1348||Q35909||[[wp/xsb/Tinglayan]]||Kalinga||Town |- |1349||Q30365||[[wp/xsb/Aguinaldo]]||Ifugao||Town |- |1350||Q30391||[[wp/xsb/Alfonso Lista]]||Ifugao||Town |- |1351||Q30394||[[wp/xsb/Asipulo]]||Ifugao||Town |- |1352||Q806138||[[wp/xsb/Banaue]]||Ifugao||Town |- |1353||Q30410||[[wp/xsb/Hingyon]]||Ifugao||Town |- |1354||Q30413||[[wp/xsb/Hungduan]]||Ifugao||Town |- |1355||Q30416||[[wp/xsb/Kiangan]]||Ifugao||Town |- |1356||Q30419||[[wp/xsb/Lagawe]]||Ifugao||Town |- |1357||Q30421||[[wp/xsb/Lamut]]||Ifugao||Town |- |1358||Q30425||[[wp/xsb/Mayoyao]]||Ifugao||Town |- |1359||Q30428||[[wp/xsb/Tinoc]]||Ifugao||Town |- |1360||Q30104||[[wp/xsb/Atok]]||Benguet||Town |- |1361||Q1822||[[wp/xsb/Baguio]]||Benguet||City |- |1362||Q30325||[[wp/xsb/Bakun]]||Benguet||Town |- |1363||Q30328||[[wp/xsb/Bokod]]||Benguet||Town |- |1364||Q30332||[[wp/xsb/Buguias]]||Benguet||Town |- |1365||Q30335||[[wp/xsb/Itogon]]||Benguet||Town |- |1366||Q30338||[[wp/xsb/Kabayan]]||Benguet||Town |- |1367||Q30345||[[wp/xsb/Kapangan]]||Benguet||Town |- |1368||Q30349||[[wp/xsb/Kibungan]]||Benguet||Town |- |1369||Q30351||[[wp/xsb/La Trinidad]]||Benguet||Town |- |1370||Q30356||[[wp/xsb/Mankayan]]||Benguet||Town |- |1371||Q30358||[[wp/xsb/Sablan]]||Benguet||Town |- |1372||Q30361||[[wp/xsb/Tuba]]||Benguet||Town |- |1373||Q30363||[[wp/xsb/Tublay]]||Benguet||Town |- |1374||Q29018||[[wp/xsb/Calanasan]]||Apayao||Town |- |1375||Q30033||[[wp/xsb/Conner]]||Apayao||Town |- |1376||Q30042||[[wp/xsb/Flora]]||Apayao||Town |- |1377||Q30053||[[wp/xsb/Kabugao]]||Apayao||Town |- |1378||Q801777||[[wp/xsb/Luna, Apayao]]||Apayao||Town |- |1379||Q30062||[[wp/xsb/Pudtol]]||Apayao||Town |- |1380||Q30073||[[wp/xsb/Santa Marcela]]||Apayao||Town |- |1381||Q27995||[[wp/xsb/Bangued]]||Abra||Town |- |1382||Q28002||[[wp/xsb/Boliney]]||Abra||Town |- |1383||Q28014||[[wp/xsb/Bucay]]||Abra||Town |- |1384||Q28030||[[wp/xsb/Bucloc]]||Abra||Town |- |1385||Q28044||[[wp/xsb/Daguioman]]||Abra||Town |- |1386||Q28068||[[wp/xsb/Danglas]]||Abra||Town |- |1387||Q28096||[[wp/xsb/Dolores, Abra]]||Abra||Town |- |1388||Q28124||[[wp/xsb/La Paz, Abra]]||Abra||Town |- |1389||Q29007||[[wp/xsb/Lacub]]||Abra||Town |- |1390||Q29020||[[wp/xsb/Lagangilang]]||Abra||Town |- |1391||Q29029||[[wp/xsb/Lagayan]]||Abra||Town |- |1392||Q29038||[[wp/xsb/Langiden]]||Abra||Town |- |1393||Q29045||[[wp/xsb/Licuan-Baay]]||Abra||Town |- |1394||Q29048||[[wp/xsb/Luba]]||Abra||Town |- |1395||Q29069||[[wp/xsb/Malibcong]]||Abra||Town |- |1396||Q29082||[[wp/xsb/Manabo]]||Abra||Town |- |1397||Q29094||[[wp/xsb/Peñarrubia]]||Abra||Town |- |1398||Q29102||[[wp/xsb/Pidigan]]||Abra||Town |- |1399||Q29109||[[wp/xsb/Pilar, Abra]]||Abra||Town |- |1400||Q29116||[[wp/xsb/Sallapadan]]||Abra||Town |- |1401||Q801530||[[wp/xsb/San Isidro, Abra]]||Abra||Town |- |1402||Q29123||[[wp/xsb/San Juan, Abra]]||Abra||Town |- |1403||Q29133||[[wp/xsb/San Quintin, Abra]]||Abra||Town |- |1404||Q29139||[[wp/xsb/Tayum]]||Abra||Town |- |1405||Q29146||[[wp/xsb/Tineg]]||Abra||Town |- |1406||Q29153||[[wp/xsb/Tubo]]||Abra||Town |- |1407||Q29191||[[wp/xsb/Villaviciosa]]||Abra||Town |- |1408||Q53069||[[wp/xsb/Aglipay]]||Quirino||Town |- |1409||Q53070||[[wp/xsb/Cabarroguis]]||Quirino||Town |- |1410||Q53071||[[wp/xsb/Diffun]]||Quirino||Town |- |1411||Q53072||[[wp/xsb/Maddela]]||Quirino||Town |- |1412||Q53073||[[wp/xsb/Nagtipunan]]||Quirino||Town |- |1413||Q53074||[[wp/xsb/Saguday]]||Quirino||Town |- |1414||Q51474||[[wp/xsb/Alfonso Castañeda]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1415||Q51475||[[wp/xsb/Ambaguio]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1416||Q51477||[[wp/xsb/Aritao]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1417||Q51478||[[wp/xsb/Bagabag]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1418||Q51479||[[wp/xsb/Bambang]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1419||Q51480||[[wp/xsb/Bayombong]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1420||Q51481||[[wp/xsb/Diadi]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1421||Q51483||[[wp/xsb/Dupax del Norte]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1422||Q51484||[[wp/xsb/Dupax del Sur]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1423||Q51485||[[wp/xsb/Kasibu]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1424||Q51486||[[wp/xsb/Kayapa]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1425||Q51487||[[wp/xsb/Quezon, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1426||Q51493||[[wp/xsb/Santa Fe, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1427||Q51494||[[wp/xsb/Solano]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1428||Q51496||[[wp/xsb/Villaverde]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1429||Q49354||[[wp/xsb/Alicia, Isabela]]||Isabela||Town |- |1430||Q49357||[[wp/xsb/Angadanan]]||Isabela||Town |- |1431||Q49358||[[wp/xsb/Aurora, Isabela]]||Isabela||Town |- |1432||Q49359||[[wp/xsb/Benito Soliven]]||Isabela||Town |- |1433||Q49360||[[wp/xsb/Burgos, Isabela]]||Isabela||Town |- |1434||Q49361||[[wp/xsb/Cabagan]]||Isabela||Town |- |1435||Q49362||[[wp/xsb/Cabatuan, Isabela]]||Isabela||Town |- |1436||Q50178||[[wp/xsb/Cauayan]]||Isabela||City |- |1437||Q49363||[[wp/xsb/Cordon]]||Isabela||Town |- |1438||Q49365||[[wp/xsb/Delfin Albano]]||Isabela||Town |- |1439||Q49366||[[wp/xsb/Dinapigue]]||Isabela||Town |- |1440||Q49368||[[wp/xsb/Divilacan]]||Isabela||Town |- |1441||Q49369||[[wp/xsb/Echague]]||Isabela||Town |- |1442||Q49370||[[wp/xsb/Gamu]]||Isabela||Town |- |1443||Q50179||[[wp/xsb/Ilagan]]||Isabela||City |- |1444||Q49372||[[wp/xsb/Jones]]||Isabela||Town |- |1445||Q49375||[[wp/xsb/Luna, Isabela]]||Isabela||Town |- |1446||Q49434||[[wp/xsb/Maconacon]]||Isabela||Town |- |1447||Q49435||[[wp/xsb/Mallig]]||Isabela||Town |- |1448||Q50066||[[wp/xsb/Naguilian, Isabela]]||Isabela||Town |- |1449||Q50102||[[wp/xsb/Palanan]]||Isabela||Town |- |1450||Q50145||[[wp/xsb/Quezon, Isabela]]||Isabela||Town |- |1451||Q50149||[[wp/xsb/Quirino, Isabela]]||Isabela||Town |- |1452||Q50152||[[wp/xsb/Ramon]]||Isabela||Town |- |1453||Q50153||[[wp/xsb/Reina Mercedes]]||Isabela||Town |- |1454||Q50154||[[wp/xsb/Roxas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1455||Q50158||[[wp/xsb/San Agustin, Isabela]]||Isabela||Town |- |1456||Q50160||[[wp/xsb/San Guillermo]]||Isabela||Town |- |1457||Q50163||[[wp/xsb/San Isidro, Isabela]]||Isabela||Town |- |1458||Q50164||[[wp/xsb/San Manuel, Isabela]]||Isabela||Town |- |1459||Q50167||[[wp/xsb/San Mariano]]||Isabela||Town |- |1460||Q50171||[[wp/xsb/San Mateo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1461||Q50174||[[wp/xsb/San Pablo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1462||Q50175||[[wp/xsb/Santa Maria, Isabela]]||Isabela||Town |- |1463||Q50180||[[wp/xsb/Santiago, Isabela]]||Isabela||City |- |1464||Q50176||[[wp/xsb/Santo Tomas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1465||Q50177||[[wp/xsb/Tumauini]]||Isabela||Town |- |1466||Q43500||[[wp/xsb/Abulug]]||Cagayan||Town |- |1467||Q43503||[[wp/xsb/Alcala, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1468||Q43508||[[wp/xsb/Allacapan]]||Cagayan||Town |- |1469||Q43515||[[wp/xsb/Amulung]]||Cagayan||Town |- |1470||Q43517||[[wp/xsb/Aparri]]||Cagayan||Town |- |1471||Q43520||[[wp/xsb/Baggao]]||Cagayan||Town |- |1472||Q49058||[[wp/xsb/Ballesteros]]||Cagayan||Town |- |1473||Q49059||[[wp/xsb/Buguey]]||Cagayan||Town |- |1474||Q49062||[[wp/xsb/Calayan]]||Cagayan||Town |- |1475||Q49313||[[wp/xsb/Camalaniugan]]||Cagayan||Town |- |1476||Q49314||[[wp/xsb/Claveria]]||Cagayan||Town |- |1477||Q49315||[[wp/xsb/Enrile]]||Cagayan||Town |- |1478||Q49316||[[wp/xsb/Gattaran]]||Cagayan||Town |- |1479||Q49317||[[wp/xsb/Gonzaga]]||Cagayan||Town |- |1480||Q49318||[[wp/xsb/Iguig]]||Cagayan||Town |- |1481||Q49320||[[wp/xsb/Lal-lo]]||Cagayan||Town |- |1482||Q49321||[[wp/xsb/Lasam]]||Cagayan||Town |- |1483||Q49324||[[wp/xsb/Pamplona, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1484||Q49327||[[wp/xsb/Peñablanca]]||Cagayan||Town |- |1485||Q49331||[[wp/xsb/Piat]]||Cagayan||Town |- |1486||Q49333||[[wp/xsb/Rizal, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1487||Q49336||[[wp/xsb/Sanchez Mira]]||Cagayan||Town |- |1488||Q49337||[[wp/xsb/Santa Ana, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1489||Q49339||[[wp/xsb/Santa Praxedes]]||Cagayan||Town |- |1490||Q49342||[[wp/xsb/Santa Teresita, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1491||Q49346||[[wp/xsb/Santo Niño, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1492||Q49348||[[wp/xsb/Solana]]||Cagayan||Town |- |1493||Q49350||[[wp/xsb/Tuao]]||Cagayan||Town |- |1494||Q2200||[[wp/xsb/Tuguegarao]]||Cagayan||City |- |1495||Q43180||[[wp/xsb/Basco]]||Batanes||Town |- |1496||Q43451||[[wp/xsb/Itbayat]]||Batanes||Town |- |1497||Q43454||[[wp/xsb/Ivana]]||Batanes||Town |- |1498||Q43458||[[wp/xsb/Mahatao]]||Batanes||Town |- |1499||Q43460||[[wp/xsb/Sabtang]]||Batanes||Town |- |1500||Q43469||[[wp/xsb/Uyugan]]||Batanes||Town |- |1501||Q41668||[[wp/xsb/Agno]]||Pangasinan||Town |- |1502||Q41686||[[wp/xsb/Aguilar]]||Pangasinan||Town |- |1503||Q43162||[[wp/xsb/Alaminos]]||Pangasinan||Town |- |1504||Q41704||[[wp/xsb/Alcala]]||Pangasinan||Town |- |1505||Q41713||[[wp/xsb/Anda]]||Pangasinan||Town |- |1506||Q41721||[[wp/xsb/Asingan]]||Pangasinan||Town |- |1507||Q41725||[[wp/xsb/Balungao]]||Pangasinan||Town |- |1508||Q41732||[[wp/xsb/Bani]]||Pangasinan||Town |- |1509||Q41737||[[wp/xsb/Basista]]||Pangasinan||Town |- |1510||Q41757||[[wp/xsb/Bautista]]||Pangasinan||Town |- |1511||Q41762||[[wp/xsb/Bayambang]]||Pangasinan||Town |- |1512||Q41771||[[wp/xsb/Binalonan]]||Pangasinan||Town |- |1513||Q41779||[[wp/xsb/Binmaley]]||Pangasinan||Town |- |1514||Q41807||[[wp/xsb/Bolinao]]||Pangasinan||Town |- |1515||Q41826||[[wp/xsb/Bugallon]]||Pangasinan||Town |- |1516||Q41850||[[wp/xsb/Burgos, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1517||Q41855||[[wp/xsb/Calasiao]]||Pangasinan||Town |- |1518||Q875070||[[wp/xsb/Dagupan]]||Pangasinan||City |- |1519||Q41917||[[wp/xsb/Dasol]]||Pangasinan||Town |- |1520||Q41922||[[wp/xsb/Infanta, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1521||Q41942||[[wp/xsb/Labrador]]||Pangasinan||Town |- |1522||Q41965||[[wp/xsb/Laoac]]||Pangasinan||Town |- |1523||Q41978||[[wp/xsb/Lingayen]]||Pangasinan||Town |- |1524||Q41982||[[wp/xsb/Mabini, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1525||Q41985||[[wp/xsb/Malasiqui]]||Pangasinan||Town |- |1526||Q1020685||[[wp/xsb/Manaoag]]||Pangasinan||Town |- |1527||Q41996||[[wp/xsb/Mangaldan]]||Pangasinan||Town |- |1528||Q42001||[[wp/xsb/Mangatarem]]||Pangasinan||Town |- |1529||Q42006||[[wp/xsb/Mapandan]]||Pangasinan||Town |- |1530||Q42011||[[wp/xsb/Natividad]]||Pangasinan||Town |- |1531||Q42017||[[wp/xsb/Pozorrubio]]||Pangasinan||Town |- |1532||Q42024||[[wp/xsb/Rosales]]||Pangasinan||Town |- |1533||Q43165||[[wp/xsb/San Carlos, Pangasinan]]||Pangasinan||City |- |1534||Q42031||[[wp/xsb/San Fabian]]||Pangasinan||Town |- |1535||Q42036||[[wp/xsb/San Jacinto, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1536||Q42039||[[wp/xsb/San Manuel, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1537||Q42043||[[wp/xsb/San Nicolas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1538||Q42044||[[wp/xsb/San Quintin, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1539||Q122401||[[wp/xsb/Santa Barbara, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1540||Q42055||[[wp/xsb/Santa Maria, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1541||Q43140||[[wp/xsb/Santo Tomas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1542||Q43143||[[wp/xsb/Sison]]||Pangasinan||Town |- |1543||Q43145||[[wp/xsb/Sual]]||Pangasinan||Town |- |1544||Q43148||[[wp/xsb/Tayug]]||Pangasinan||Town |- |1545||Q43152||[[wp/xsb/Umingan]]||Pangasinan||Town |- |1546||Q43154||[[wp/xsb/Urbiztondo]]||Pangasinan||Town |- |1547||Q43168||[[wp/xsb/Urdaneta]]||Pangasinan||City |- |1548||Q43157||[[wp/xsb/Villasis]]||Pangasinan||Town |- |1549||Q40168||[[wp/xsb/Agoo]]||La Union||Town |- |1550||Q40239||[[wp/xsb/Aringay]]||La Union||Town |- |1551||Q40259||[[wp/xsb/Bacnotan]]||La Union||Town |- |1552||Q40275||[[wp/xsb/Bagulin]]||La Union||Town |- |1553||Q40282||[[wp/xsb/Balaoan]]||La Union||Town |- |1554||Q40298||[[wp/xsb/Bangar]]||La Union||Town |- |1555||Q40313||[[wp/xsb/Bauang]]||La Union||Town |- |1556||Q40372||[[wp/xsb/Burgos, La Union]]||La Union||Town |- |1557||Q40393||[[wp/xsb/Caba]]||La Union||Town |- |1558||Q40419||[[wp/xsb/Luna, La Union]]||La Union||Town |- |1559||Q40450||[[wp/xsb/Naguilian]]||La Union||Town |- |1560||Q40466||[[wp/xsb/Pugo]]||La Union||Town |- |1561||Q40486||[[wp/xsb/Rosario, La Union]]||La Union||Town |- |1562||Q40584||[[wp/xsb/San Fernando, La Union]]||La Union||City |- |1563||Q40500||[[wp/xsb/San Gabriel]]||La Union||Town |- |1564||Q40517||[[wp/xsb/San Juan, La Union]]||La Union||Town |- |1565||Q40521||[[wp/xsb/Santo Tomas, La Union]]||La Union||Town |- |1566||Q40536||[[wp/xsb/Santol]]||La Union||Town |- |1567||Q40557||[[wp/xsb/Sudipen]]||La Union||Town |- |1568||Q40562||[[wp/xsb/Tubao]]||La Union||Town |- |1569||Q12813||[[wp/xsb/Alilem]]||Ilocos Sur||Town |- |1570||Q12818||[[wp/xsb/Banayoyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1571||Q12825||[[wp/xsb/Bantay]]||Ilocos Sur||Town |- |1572||Q12828||[[wp/xsb/Burgos, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1573||Q12832||[[wp/xsb/Cabugao]]||Ilocos Sur||Town |- |1574||Q205956||[[wp/xsb/Candon]]||Ilocos Sur||City |- |1575||Q12834||[[wp/xsb/Caoayan]]||Ilocos Sur||Town |- |1576||Q12835||[[wp/xsb/Cervantes]]||Ilocos Sur||Town |- |1577||Q12838||[[wp/xsb/Galimuyod]]||Ilocos Sur||Town |- |1578||Q12840||[[wp/xsb/Gregorio del Pilar]]||Ilocos Sur||Town |- |1579||Q12843||[[wp/xsb/Lidlidda]]||Ilocos Sur||Town |- |1580||Q12845||[[wp/xsb/Magsingal]]||Ilocos Sur||Town |- |1581||Q12848||[[wp/xsb/Nagbukel]]||Ilocos Sur||Town |- |1582||Q12850||[[wp/xsb/Narvacan]]||Ilocos Sur||Town |- |1583||Q12853||[[wp/xsb/Quirino, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1584||Q12856||[[wp/xsb/Salcedo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1585||Q12859||[[wp/xsb/San Emilio]]||Ilocos Sur||Town |- |1586||Q12863||[[wp/xsb/San Esteban]]||Ilocos Sur||Town |- |1587||Q12864||[[wp/xsb/San Ildefonso, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1588||Q12867||[[wp/xsb/San Juan, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1589||Q12868||[[wp/xsb/San Vicente, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1590||Q12873||[[wp/xsb/Santa]]||Ilocos Sur||Town |- |1591||Q12875||[[wp/xsb/Santa Catalina, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1592||Q12880||[[wp/xsb/Santa Cruz, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1593||Q12882||[[wp/xsb/Santa Lucia]]||Ilocos Sur||Town |- |1594||Q12692||[[wp/xsb/Santa Maria, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1595||Q12884||[[wp/xsb/Santiago, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1596||Q12885||[[wp/xsb/Santo Domingo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1597||Q12888||[[wp/xsb/Sigay]]||Ilocos Sur||Town |- |1598||Q12891||[[wp/xsb/Sinait]]||Ilocos Sur||Town |- |1599||Q12893||[[wp/xsb/Sugpon]]||Ilocos Sur||Town |- |1600||Q12894||[[wp/xsb/Suyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1601||Q12895||[[wp/xsb/Tagudin]]||Ilocos Sur||Town |- |1602||Q235004||[[wp/xsb/Vigan]]||Ilocos Sur||City |- |1603||Q39241||[[wp/xsb/Adams]]||Ilocos Norte||Town |- |1604||Q39271||[[wp/xsb/Bacarra]]||Ilocos Norte||Town |- |1605||Q39303||[[wp/xsb/Badoc]]||Ilocos Norte||Town |- |1606||Q39326||[[wp/xsb/Bangui]]||Ilocos Norte||Town |- |1607||Q39346||[[wp/xsb/Banna]]||Ilocos Norte||Town |- |1608||Q39711||[[wp/xsb/Batac]]||Ilocos Norte||City |- |1609||Q39368||[[wp/xsb/Burgos, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1610||Q39393||[[wp/xsb/Carasi]]||Ilocos Norte||Town |- |1611||Q39416||[[wp/xsb/Currimao]]||Ilocos Norte||Town |- |1612||Q39429||[[wp/xsb/Dingras]]||Ilocos Norte||Town |- |1613||Q39511||[[wp/xsb/Dumalneg]]||Ilocos Norte||Town |- |1614||Q39738||[[wp/xsb/Laoag]]||Ilocos Norte||City |- |1615||Q39523||[[wp/xsb/Marcos]]||Ilocos Norte||Town |- |1616||Q39540||[[wp/xsb/Nueva Era]]||Ilocos Norte||Town |- |1617||Q39559||[[wp/xsb/Pagudpud]]||Ilocos Norte||Town |- |1618||Q39573||[[wp/xsb/Paoay]]||Ilocos Norte||Town |- |1619||Q39591||[[wp/xsb/Pasuquin]]||Ilocos Norte||Town |- |1620||Q39616||[[wp/xsb/Piddig]]||Ilocos Norte||Town |- |1621||Q39629||[[wp/xsb/Pinili]]||Ilocos Norte||Town |- |1622||Q39653||[[wp/xsb/San Nicolas, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1623||Q39673||[[wp/xsb/Sarrat]]||Ilocos Norte||Town |- |1624||Q39677||[[wp/xsb/Solsona]]||Ilocos Norte||Town |- |1625||Q39694||[[wp/xsb/Vintar]]||Ilocos Norte||Town |- |1626||Q1478||[[wp/xsb/Caloocan]]||Metro Manila||City |- |1627||Q8854||[[wp/xsb/Las Piñas]]||Metro Manila||City |- |1628||Q1508||[[wp/xsb/Makati]]||Metro Manila||City |- |1629||Q8861||[[wp/xsb/Malabon]]||Metro Manila||City |- |1630||Q9085||[[wp/xsb/Mandaluyong]]||Metro Manila||City |- |1631||Q1461||[[wp/xsb/Manila]]||Metro Manila||City |- |1632||Q17175||[[wp/xsb/Marikina]]||Metro Manila||City |- |1633||Q17176||[[wp/xsb/Muntinlupa]]||Metro Manila||City |- |1634||Q17179||[[wp/xsb/Navotas]]||Metro Manila||City |- |1635||Q17182||[[wp/xsb/Parañaque]]||Metro Manila||City |- |1636||Q17189||[[wp/xsb/Pasay]]||Metro Manila||City |- |1637||Q1624||[[wp/xsb/Pasig]]||Metro Manila||City |- |1638||Q1017325||[[wp/xsb/Pateros]]||Metro Manila||Town |- |1639||Q1475||[[wp/xsb/Siyudad na Quezon]]||Metro Manila||City |- |1640||Q749283||[[wp/xsb/San Juan, Metro Manila]]||Metro Manila||City |- |1641||Q1643||[[wp/xsb/Taguig]]||Metro Manila||City |- |1642||Q1623||[[wp/xsb/Valenzuela]]||Metro Manila||City |- |1643||Q13711||[[wp/xsb/Abra]]||||Province |- |1644||Q13714||[[wp/xsb/Agusan del Norte]]||||Province |- |1645||Q13721||[[wp/xsb/Agusan del Sur]]||||Province |- |1646||Q13723||[[wp/xsb/Aklan]]||||Province |- |1647||Q13726||[[wp/xsb/Albay]]||||Province |- |1648||Q13727||[[wp/xsb/Antique]]||||Province |- |1649||Q13728||[[wp/xsb/Apayao]]||||Province |- |1650||Q13730||[[wp/xsb/Aurora]]||||Province |- |1651||Q13737||[[wp/xsb/Basilan]]||||Province |- |1652||Q13739||[[wp/xsb/Bataan]]||||Province |- |1653||Q13740||[[wp/xsb/Batanes]]||||Province |- |1654||Q13744||[[wp/xsb/Batangas]]||||Province |- |1655||Q13750||[[wp/xsb/Benguet]]||||Province |- |1656||Q13751||[[wp/xsb/Biliran]]||||Province |- |1657||Q13752||[[wp/xsb/Bohol]]||||Province |- |1658||Q13753||[[wp/xsb/Bukidnon]]||||Province |- |1659||Q13755||[[wp/xsb/Bulacan]]||||Province |- |1660||Q13759||[[wp/xsb/Cagayan]]||||Province |- |1661||Q13763||[[wp/xsb/Camarines Norte]]||||Province |- |1662||Q13767||[[wp/xsb/Camarines Sur]]||||Province |- |1663||Q13769||[[wp/xsb/Camiguin]]||||Province |- |1664||Q13772||[[wp/xsb/Capiz]]||||Province |- |1665||Q13778||[[wp/xsb/Catanduanes]]||||Province |- |1666||Q13785||[[wp/xsb/Cavite]]||||Province |- |1667||Q13786||[[wp/xsb/Cebu]]||||Province |- |1668||Q13791||[[wp/xsb/Cotabato]]||||Province |- |1669||Q13789||[[wp/xsb/Davao de Oro]]||||Province |- |1670||Q13792||[[wp/xsb/Davao del Norte]]||||Province |- |1671||Q13794||[[wp/xsb/Davao del Sur]]||||Province |- |1672||Q3656379||[[wp/xsb/Davao Occidental]]||||Province |- |1673||Q13806||[[wp/xsb/Davao Oriental]]||||Province |- |1674||Q13807||[[wp/xsb/Dinagat Islands]]||||Province |- |1675||Q13809||[[wp/xsb/Eastern Samar]]||||Province |- |1676||Q13810||[[wp/xsb/Guimaras]]||||Province |- |1677||Q13812||[[wp/xsb/Ifugao]]||||Province |- |1678||Q13813||[[wp/xsb/Ilocos Norte]]||||Province |- |1679||Q12741||[[wp/xsb/Ilocos Sur]]||||Province |- |1680||Q13825||[[wp/xsb/Iloilo]]||||Province |- |1681||Q13826||[[wp/xsb/Isabela]]||||Province |- |1682||Q13827||[[wp/xsb/Kalinga]]||||Province |- |1683||Q13829||[[wp/xsb/La Union]]||||Province |- |1684||Q13840||[[wp/xsb/Laguna]]||||Province |- |1685||Q13841||[[wp/xsb/Lanao del Norte]]||||Province |- |1686||Q13843||[[wp/xsb/Lanao del Sur]]||||Province |- |1687||Q13844||[[wp/xsb/Leyte]]||||Province |- |1688||Q114019739||[[wp/xsb/Maguindanao del Norte]]||||Province |- |1689||Q114019748||[[wp/xsb/Maguindanao del Sur]]||||Province |- |1690||Q13846||[[wp/xsb/Marinduque]]||||Province |- |1691||Q13847||[[wp/xsb/Masbate]]||||Province |- |1692||Q13857||[[wp/xsb/Misamis Occidental]]||||Province |- |1693||Q13860||[[wp/xsb/Misamis Oriental]]||||Province |- |1694||Q13861||[[wp/xsb/Mountain Province]]||||Province |- |1695||Q13862||[[wp/xsb/Negros Occidental]]||||Province |- |1696||Q13863||[[wp/xsb/Negros Oriental]]||||Province |- |1697||Q13864||[[wp/xsb/Northern Samar]]||||Province |- |1698||Q13865||[[wp/xsb/Nueva Ecija]]||||Province |- |1699||Q13866||[[wp/xsb/Nueva Vizcaya]]||||Province |- |1700||Q13867||[[wp/xsb/Occidental Mindoro]]||||Province |- |1701||Q13868||[[wp/xsb/Oriental Mindoro]]||||Province |- |1702||Q13869||[[wp/xsb/Palawan]]||||Province |- |1703||Q13870||[[wp/xsb/Pampanga]]||||Province |- |1704||Q13871||[[wp/xsb/Pangasinan]]||||Province |- |1705||Q13872||[[wp/xsb/Quezon]]||||Province |- |1706||Q13873||[[wp/xsb/Quirino]]||||Province |- |1707||Q13874||[[wp/xsb/Rizal]]||||Province |- |1708||Q13875||[[wp/xsb/Romblon]]||||Province |- |1709||Q13876||[[wp/xsb/Samar]]||||Province |- |1710||Q13877||[[wp/xsb/Sarangani]]||||Province |- |1711||Q13879||[[wp/xsb/Siquijor]]||||Province |- |1712||Q13881||[[wp/xsb/Sorsogon]]||||Province |- |1713||Q13882||[[wp/xsb/South Cotabato]]||||Province |- |1714||Q13884||[[wp/xsb/Southern Leyte]]||||Province |- |1715||Q13885||[[wp/xsb/Sultan Kudarat]]||||Province |- |1716||Q13887||[[wp/xsb/Sulu]]||||Province |- |1717||Q13889||[[wp/xsb/Surigao del Norte]]||||Province |- |1718||Q13891||[[wp/xsb/Surigao del Sur]]||||Province |- |1719||Q13892||[[wp/xsb/Tarlac]]||||Province |- |1720||Q13893||[[wp/xsb/Tawi-Tawi]]||||Province |- |1721||Q13895||[[wp/xsb/Zambales]]||||Province |- |1722||Q13899||[[wp/xsb/Zamboanga del Norte]]||||Province |- |1723||Q13900||[[wp/xsb/Zamboanga del Sur]]||||Province |- |1724||Q13902||[[wp/xsb/Zamboanga Sibugay]]||||Province |- |1725||Q806550||[[wp/xsb/Bangsamoro]]||||Region |- |1726||Q13662||[[wp/xsb/Bicol Region]]||||Region |- |1727||Q13615||[[wp/xsb/Cagayan Valley]]||||Region |- |1728||Q13650||[[wp/xsb/Calabarzon]]||||Region |- |1729||Q13704||[[wp/xsb/Caraga]]||||Region |- |1730||Q13617||[[wp/xsb/Central Luzon]]||||Region |- |1731||Q13669||[[wp/xsb/Central Visayas]]||||Region |- |1732||Q13606||[[wp/xsb/Cordillera Administrative Region]]||||Region |- |1733||Q13694||[[wp/xsb/Davao Region]]||||Region |- |1734||Q13675||[[wp/xsb/Eastern Visayas]]||||Region |- |1735||Q12933||[[wp/xsb/Ilocos Region]]||||Region |- |1736||Q13658||[[wp/xsb/Mimaropa]]||||Region |- |1737||Q13580||[[wp/xsb/Metro Manila]]||||Region |- |1738||Q17081785||[[wp/xsb/Negros Island Region]]||||Region |- |1739||Q13690||[[wp/xsb/Northern Mindanao]]||||Region |- |1740||Q13701||[[wp/xsb/Soccsksargen]]||||Region |- |1741||Q13665||[[wp/xsb/Western Visayas]]||||Region |- |1742||Q13682||[[wp/xsb/Zamboanga Peninsula]]||||Region |} br2f37azm98185ezy9cfo2gqrzz1edx 7282207 7282186 2026-08-12T12:31:23Z Exec8 362080 . 7282207 wikitext text/x-wiki Syudad ha Pilipinas {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!Title!!Parent!!Type |- |1||Q31508396||[[wp/xsb/Kadayangan]]||SGA||Town |- |2||Q31508433||[[wp/xsb/Kapalawan]]||SGA||Town |- |3||Q31508452||[[wp/xsb/Ligawasan]]||SGA||Town |- |4||Q31508472||[[wp/xsb/Malidegao]]||SGA||Town |- |5||Q31508492||[[wp/xsb/Nabalawag]]||SGA||Town |- |6||Q31508510||[[wp/xsb/Old Kaabakan]]||SGA||Town |- |7||Q31508528||[[wp/xsb/Pahamuddin]]||SGA||Town |- |8||Q31508546||[[wp/xsb/Tugunan]]||SGA||Town |- |9||Q155195||[[wp/xsb/Bongao]]||Tawi-Tawi||Town |- |10||Q155221||[[wp/xsb/Languyan]]||Tawi-Tawi||Town |- |11||Q155241||[[wp/xsb/Mapun]]||Tawi-Tawi||Town |- |12||Q155259||[[wp/xsb/Panglima Sugala]]||Tawi-Tawi||Town |- |13||Q155274||[[wp/xsb/Sapa-Sapa]]||Tawi-Tawi||Town |- |14||Q155288||[[wp/xsb/Sibutu]]||Tawi-Tawi||Town |- |15||Q155318||[[wp/xsb/Simunul]]||Tawi-Tawi||Town |- |16||Q155334||[[wp/xsb/Sitangkai]]||Tawi-Tawi||Town |- |17||Q155355||[[wp/xsb/South Ubian]]||Tawi-Tawi||Town |- |18||Q155377||[[wp/xsb/Tandubas]]||Tawi-Tawi||Town |- |19||Q155396||[[wp/xsb/Turtle Islands]]||Tawi-Tawi||Town |- |20||Q155970||[[wp/xsb/Banguingui]]||Sulu||Town |- |21||Q155983||[[wp/xsb/Hadji Panglima Tahil]]||Sulu||Town |- |22||Q156008||[[wp/xsb/Indanan]]||Sulu||Town |- |23||Q156024||[[wp/xsb/Jolo]]||Sulu||Town |- |24||Q156042||[[wp/xsb/Kalingalan Caluang]]||Sulu||Town |- |25||Q156055||[[wp/xsb/Lugus]]||Sulu||Town |- |26||Q156071||[[wp/xsb/Luuk]]||Sulu||Town |- |27||Q156090||[[wp/xsb/Maimbung]]||Sulu||Town |- |28||Q156107||[[wp/xsb/Panamao]]||Sulu||Town |- |29||Q156126||[[wp/xsb/Omar]]||Sulu||Town |- |30||Q156159||[[wp/xsb/Pandami]]||Sulu||Town |- |31||Q156180||[[wp/xsb/Panglima Estino]]||Sulu||Town |- |32||Q156195||[[wp/xsb/Pangutaran]]||Sulu||Town |- |33||Q156208||[[wp/xsb/Parang]]||Sulu||Town |- |34||Q156225||[[wp/xsb/Pata]]||Sulu||Town |- |35||Q156244||[[wp/xsb/Patikul]]||Sulu||Town |- |36||Q156263||[[wp/xsb/Siasi]]||Sulu||Town |- |37||Q156285||[[wp/xsb/Talipao]]||Sulu||Town |- |38||Q156302||[[wp/xsb/Tapul]]||Sulu||Town |- |39||Q212222||[[wp/xsb/Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |40||Q212280||[[wp/xsb/Buluan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |41||Q212310||[[wp/xsb/Datu Abdullah Sangki]]||Maguindanao del Sur||Town |- |42||Q212336||[[wp/xsb/Datu Anggal Midtimbang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |43||Q212389||[[wp/xsb/Datu Hoffer Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |44||Q212411||[[wp/xsb/Datu Montawal]]||Maguindanao del Sur||Town |- |45||Q212432||[[wp/xsb/Datu Odin Sinsuat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |46||Q212463||[[wp/xsb/Datu Paglas]]||Maguindanao del Sur||Town |- |47||Q212488||[[wp/xsb/Datu Piang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |48||Q212503||[[wp/xsb/Datu Salibo]]||Maguindanao del Sur||Town |- |49||Q212519||[[wp/xsb/Datu Saudi Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |50||Q212537||[[wp/xsb/Datu Unsay]]||Maguindanao del Sur||Town |- |51||Q212557||[[wp/xsb/General Salipada K. Pendatun]]||Maguindanao del Sur||Town |- |52||Q212581||[[wp/xsb/Guindulungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |53||Q212623||[[wp/xsb/Mamasapano]]||Maguindanao del Sur||Town |- |54||Q212644||[[wp/xsb/Mangudadatu]]||Maguindanao del Sur||Town |- |55||Q212707||[[wp/xsb/Pagalungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |56||Q122827||[[wp/xsb/Paglat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |57||Q212735||[[wp/xsb/Pandag]]||Maguindanao del Sur||Town |- |58||Q212759||[[wp/xsb/Rajah Buayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |59||Q212766||[[wp/xsb/Shariff Aguak]]||Maguindanao del Sur||Town |- |60||Q212778||[[wp/xsb/Shariff Saydona Mustapha]]||Maguindanao del Sur||Town |- |61||Q212784||[[wp/xsb/South Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |62||Q212808||[[wp/xsb/Sultan sa Barongis]]||Maguindanao del Sur||Town |- |63||Q212823||[[wp/xsb/Talayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |64||Q212843||[[wp/xsb/Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |65||Q212240||[[wp/xsb/Barira]]||Maguindanao del Norte||Town |- |66||Q212255||[[wp/xsb/Buldon]]||Maguindanao del Norte||Town |- |67||Q726993||[[wp/xsb/Syudad na Cotabato]]||Maguindanao del Norte||City |- |68||Q212366||[[wp/xsb/Datu Blah T. Sinsuat]]||Maguindanao del Norte||Town |- |69||Q212603||[[wp/xsb/Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |70||Q212662||[[wp/xsb/Matanog]]||Maguindanao del Norte||Town |- |71||Q212684||[[wp/xsb/Northern Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |72||Q212748||[[wp/xsb/Parang, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |73||Q212791||[[wp/xsb/Sultan Kudarat, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |74||Q212802||[[wp/xsb/Sultan Mastura]]||Maguindanao del Norte||Town |- |75||Q212830||[[wp/xsb/Talitay]]||Maguindanao del Norte||Town |- |76||Q273775||[[wp/xsb/Amai Manabilang]]||Lanao del Sur||Town |- |77||Q273657||[[wp/xsb/Bacolod-Kalawi]]||Lanao del Sur||Town |- |78||Q273680||[[wp/xsb/Balabagan]]||Lanao del Sur||Town |- |79||Q273700||[[wp/xsb/Balindong]]||Lanao del Sur||Town |- |80||Q273718||[[wp/xsb/Bayang]]||Lanao del Sur||Town |- |81||Q273728||[[wp/xsb/Binidayan]]||Lanao del Sur||Town |- |82||Q273744||[[wp/xsb/Buadiposo-Buntong]]||Lanao del Sur||Town |- |83||Q273757||[[wp/xsb/Bubong]]||Lanao del Sur||Town |- |84||Q273796||[[wp/xsb/Butig]]||Lanao del Sur||Town |- |85||Q273813||[[wp/xsb/Calanogas]]||Lanao del Sur||Town |- |86||Q273828||[[wp/xsb/Ditsaan-Ramain]]||Lanao del Sur||Town |- |87||Q273851||[[wp/xsb/Ganassi]]||Lanao del Sur||Town |- |88||Q273864||[[wp/xsb/Kapai]]||Lanao del Sur||Town |- |89||Q273882||[[wp/xsb/Kapatagan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |90||Q273895||[[wp/xsb/Lumba-Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |91||Q273906||[[wp/xsb/Lumbaca-Unayan]]||Lanao del Sur||Town |- |92||Q273915||[[wp/xsb/Lumbatan]]||Lanao del Sur||Town |- |93||Q273928||[[wp/xsb/Lumbayanague]]||Lanao del Sur||Town |- |94||Q273939||[[wp/xsb/Madalum]]||Lanao del Sur||Town |- |95||Q273948||[[wp/xsb/Madamba]]||Lanao del Sur||Town |- |96||Q273960||[[wp/xsb/Maguing]]||Lanao del Sur||Town |- |97||Q273970||[[wp/xsb/Malabang]]||Lanao del Sur||Town |- |98||Q273982||[[wp/xsb/Marantao]]||Lanao del Sur||Town |- |99||Q592338||[[wp/xsb/Marawi]]||Lanao del Sur||City |- |100||Q273988||[[wp/xsb/Marogong]]||Lanao del Sur||Town |- |101||Q273998||[[wp/xsb/Masiu]]||Lanao del Sur||Town |- |102||Q177004||[[wp/xsb/Mulondo]]||Lanao del Sur||Town |- |103||Q274015||[[wp/xsb/Pagayawan]]||Lanao del Sur||Town |- |104||Q274022||[[wp/xsb/Piagapo]]||Lanao del Sur||Town |- |105||Q274031||[[wp/xsb/Picong]]||Lanao del Sur||Town |- |106||Q274037||[[wp/xsb/Poona Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |107||Q274047||[[wp/xsb/Pualas]]||Lanao del Sur||Town |- |108||Q274057||[[wp/xsb/Saguiaran]]||Lanao del Sur||Town |- |109||Q126297||[[wp/xsb/Sultan Dumalondong]]||Lanao del Sur||Town |- |110||Q274077||[[wp/xsb/Tagoloan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |111||Q274087||[[wp/xsb/Tamparan]]||Lanao del Sur||Town |- |112||Q274097||[[wp/xsb/Taraka]]||Lanao del Sur||Town |- |113||Q274114||[[wp/xsb/Tubaran]]||Lanao del Sur||Town |- |114||Q274124||[[wp/xsb/Tugaya]]||Lanao del Sur||Town |- |115||Q274134||[[wp/xsb/Wao]]||Lanao del Sur||Town |- |116||Q42589||[[wp/xsb/Akbar]]||Basilan||Town |- |117||Q41999||[[wp/xsb/Al-Barka]]||Basilan||Town |- |118||Q41998||[[wp/xsb/Hadji Mohammad Ajul]]||Basilan||Town |- |119||Q802075||[[wp/xsb/Hadji Muhtamad]]||Basilan||Town |- |120||Q1710||[[wp/xsb/Syudad na Isabela]]||Basilan||City |- |121||Q1714||[[wp/xsb/Lamitan]]||Basilan||City |- |122||Q802107||[[wp/xsb/Lantawan]]||Basilan||Town |- |123||Q802142||[[wp/xsb/Maluso]]||Basilan||Town |- |124||Q802171||[[wp/xsb/Sumisip]]||Basilan||Town |- |125||Q802202||[[wp/xsb/Tabuan-Lasa]]||Basilan||Town |- |126||Q667595||[[wp/xsb/Tipo-Tipo]]||Basilan||Town |- |127||Q630096||[[wp/xsb/Tuburan, Basilan]]||Basilan||Town |- |128||Q204771||[[wp/xsb/Ungkaya Pukan]]||Basilan||Town |- |129||Q173393||[[wp/xsb/Bagumbayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |130||Q173404||[[wp/xsb/Columbio]]||Sultan Kudarat||Town |- |131||Q173414||[[wp/xsb/Esperanza, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |132||Q173428||[[wp/xsb/Isulan]]||Sultan Kudarat||Town |- |133||Q173438||[[wp/xsb/Kalamansig]]||Sultan Kudarat||Town |- |134||Q173449||[[wp/xsb/Lambayong]]||Sultan Kudarat||Town |- |135||Q173460||[[wp/xsb/Lebak]]||Sultan Kudarat||Town |- |136||Q173468||[[wp/xsb/Lutayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |137||Q173479||[[wp/xsb/Palimbang]]||Sultan Kudarat||Town |- |138||Q137813||[[wp/xsb/President Quirino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |139||Q173556||[[wp/xsb/Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |140||Q173575||[[wp/xsb/Tacurong]]||Sultan Kudarat||City |- |141||Q173870||[[wp/xsb/Banga, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |142||Q594275||[[wp/xsb/General Santos]]||South Cotabato||City |- |143||Q542154||[[wp/xsb/Koronadal]]||South Cotabato||City |- |144||Q173898||[[wp/xsb/Lake Sebu]]||South Cotabato||Town |- |145||Q173922||[[wp/xsb/Norala]]||South Cotabato||Town |- |146||Q173944||[[wp/xsb/Polomolok]]||South Cotabato||Town |- |147||Q173965||[[wp/xsb/Santo Niño, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |148||Q173986||[[wp/xsb/Surallah]]||South Cotabato||Town |- |149||Q174003||[[wp/xsb/T'boli]]||South Cotabato||Town |- |150||Q174018||[[wp/xsb/Tampakan]]||South Cotabato||Town |- |151||Q174039||[[wp/xsb/Tantangan]]||South Cotabato||Town |- |152||Q174055||[[wp/xsb/Tupi]]||South Cotabato||Town |- |153||Q174393||[[wp/xsb/Alabel]]||Sarangani||Town |- |154||Q174403||[[wp/xsb/Glan]]||Sarangani||Town |- |155||Q174417||[[wp/xsb/Kiamba]]||Sarangani||Town |- |156||Q174429||[[wp/xsb/Maasim]]||Sarangani||Town |- |157||Q174442||[[wp/xsb/Maitum]]||Sarangani||Town |- |158||Q174457||[[wp/xsb/Malapatan]]||Sarangani||Town |- |159||Q174468||[[wp/xsb/Malungon]]||Sarangani||Town |- |160||Q315042||[[wp/xsb/Alamada]]||Cotabato||Town |- |161||Q315061||[[wp/xsb/Aleosan]]||Cotabato||Town |- |162||Q315081||[[wp/xsb/Antipas]]||Cotabato||Town |- |163||Q315098||[[wp/xsb/Arakan]]||Cotabato||Town |- |164||Q315121||[[wp/xsb/Banisilan]]||Cotabato||Town |- |165||Q315144||[[wp/xsb/Carmen, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |166||Q315164||[[wp/xsb/Kabacan]]||Cotabato||Town |- |167||Q583137||[[wp/xsb/Kidapawan]]||Cotabato||City |- |168||Q315190||[[wp/xsb/Libungan]]||Cotabato||Town |- |169||Q315213||[[wp/xsb/M'lang]]||Cotabato||Town |- |170||Q267975||[[wp/xsb/Magpet]]||Cotabato||Town |- |171||Q315244||[[wp/xsb/Makilala]]||Cotabato||Town |- |172||Q315267||[[wp/xsb/Matalam]]||Cotabato||Town |- |173||Q315283||[[wp/xsb/Midsayap]]||Cotabato||Town |- |174||Q304654||[[wp/xsb/Pigcawayan]]||Cotabato||Town |- |175||Q315314||[[wp/xsb/Pikit]]||Cotabato||Town |- |176||Q315334||[[wp/xsb/President Roxas, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |177||Q315345||[[wp/xsb/Tulunan]]||Cotabato||Town |- |178||Q314522||[[wp/xsb/Baganga]]||Davao Oriental||Town |- |179||Q314542||[[wp/xsb/Banaybanay]]||Davao Oriental||Town |- |180||Q314574||[[wp/xsb/Boston]]||Davao Oriental||Town |- |181||Q314593||[[wp/xsb/Caraga, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |182||Q314619||[[wp/xsb/Cateel]]||Davao Oriental||Town |- |183||Q314632||[[wp/xsb/Governor Generoso]]||Davao Oriental||Town |- |184||Q314653||[[wp/xsb/Lupon]]||Davao Oriental||Town |- |185||Q314671||[[wp/xsb/Manay]]||Davao Oriental||Town |- |186||Q314686||[[wp/xsb/Mati]]||Davao Oriental||City |- |187||Q314721||[[wp/xsb/San Isidro, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |188||Q314745||[[wp/xsb/Tarragona]]||Davao Oriental||Town |- |189||Q314796||[[wp/xsb/Don Marcelino]]||Davao Occidental||Town |- |190||Q314824||[[wp/xsb/Jose Abad Santos]]||Davao Occidental||Town |- |191||Q314907||[[wp/xsb/Malita]]||Davao Occidental||Town |- |192||Q314980||[[wp/xsb/Santa Maria, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |193||Q314999||[[wp/xsb/Sarangani, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |194||Q314778||[[wp/xsb/Bansalan]]||Davao del Sur||Town |- |195||Q1473||[[wp/xsb/Syudad na Davao]]||Davao del Sur||City |- |196||Q1020939||[[wp/xsb/Digos]]||Davao del Sur||City |- |197||Q314808||[[wp/xsb/Hagonoy, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |198||Q314844||[[wp/xsb/Kiblawan]]||Davao del Sur||Town |- |199||Q314864||[[wp/xsb/Magsaysay, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |200||Q314885||[[wp/xsb/Malalag]]||Davao del Sur||Town |- |201||Q314923||[[wp/xsb/Matanao]]||Davao del Sur||Town |- |202||Q314944||[[wp/xsb/Padada]]||Davao del Sur||Town |- |203||Q314965||[[wp/xsb/Santa Cruz, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |204||Q315014||[[wp/xsb/Sulop]]||Davao del Sur||Town |- |205||Q314393||[[wp/xsb/Asuncion]]||Davao del Norte||Town |- |206||Q314410||[[wp/xsb/Braulio E. Dujali]]||Davao del Norte||Town |- |207||Q314422||[[wp/xsb/Carmen, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |208||Q314438||[[wp/xsb/Kapalong]]||Davao del Norte||Town |- |209||Q314452||[[wp/xsb/New Corella]]||Davao del Norte||Town |- |210||Q967367||[[wp/xsb/Panabo]]||Davao del Norte||City |- |211||Q1020674||[[wp/xsb/Samal]]||Davao del Norte||City |- |212||Q314468||[[wp/xsb/Sawata]]||Davao del Norte||Town |- |213||Q314486||[[wp/xsb/Santo Tomas, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |214||Q725168||[[wp/xsb/Tagum]]||Davao del Norte||City |- |215||Q314501||[[wp/xsb/Talaingod]]||Davao del Norte||Town |- |216||Q315450||[[wp/xsb/Compostela, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |217||Q315468||[[wp/xsb/Laak]]||Davao de Oro||Town |- |218||Q187225||[[wp/xsb/Mabini, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |219||Q315497||[[wp/xsb/Maco]]||Davao de Oro||Town |- |220||Q315512||[[wp/xsb/Maragusan]]||Davao de Oro||Town |- |221||Q315524||[[wp/xsb/Mawab]]||Davao de Oro||Town |- |222||Q315543||[[wp/xsb/Monkayo]]||Davao de Oro||Town |- |223||Q315557||[[wp/xsb/Montevista]]||Davao de Oro||Town |- |224||Q315570||[[wp/xsb/Nabunturan]]||Davao de Oro||Town |- |225||Q315582||[[wp/xsb/New Bataan]]||Davao de Oro||Town |- |226||Q315598||[[wp/xsb/Pantukan]]||Davao de Oro||Town |- |227||Q155471||[[wp/xsb/Barobo]]||Surigao del Sur||Town |- |228||Q155499||[[wp/xsb/Bayabas]]||Surigao del Sur||Town |- |229||Q866414||[[wp/xsb/Bislig]]||Surigao del Sur||City |- |230||Q155524||[[wp/xsb/Cagwait]]||Surigao del Sur||Town |- |231||Q155536||[[wp/xsb/Cantilan]]||Surigao del Sur||Town |- |232||Q155548||[[wp/xsb/Carmen, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |233||Q155558||[[wp/xsb/Carrascal]]||Surigao del Sur||Town |- |234||Q155568||[[wp/xsb/Cortes, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |235||Q155576||[[wp/xsb/Hinatuan]]||Surigao del Sur||Town |- |236||Q155582||[[wp/xsb/Lanuza]]||Surigao del Sur||Town |- |237||Q155590||[[wp/xsb/Lianga]]||Surigao del Sur||Town |- |238||Q155598||[[wp/xsb/Lingig]]||Surigao del Sur||Town |- |239||Q155605||[[wp/xsb/Madrid, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |240||Q155611||[[wp/xsb/Marihatag]]||Surigao del Sur||Town |- |241||Q155618||[[wp/xsb/San Agustin, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |242||Q155625||[[wp/xsb/San Miguel, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |243||Q155633||[[wp/xsb/Tagbina]]||Surigao del Sur||Town |- |244||Q155648||[[wp/xsb/Tago]]||Surigao del Sur||Town |- |245||Q155674||[[wp/xsb/Tandag]]||Surigao del Sur||City |- |246||Q155706||[[wp/xsb/Alegria, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |247||Q155720||[[wp/xsb/Bacuag]]||Surigao del Norte||Town |- |248||Q155735||[[wp/xsb/Burgos, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |249||Q155748||[[wp/xsb/Claver]]||Surigao del Norte||Town |- |250||Q155763||[[wp/xsb/Dapa]]||Surigao del Norte||Town |- |251||Q28735||[[wp/xsb/Del Carmen]]||Surigao del Norte||Town |- |252||Q155784||[[wp/xsb/General Luna]]||Surigao del Norte||Town |- |253||Q155795||[[wp/xsb/Gigaquit]]||Surigao del Norte||Town |- |254||Q155808||[[wp/xsb/Mainit]]||Surigao del Norte||Town |- |255||Q155819||[[wp/xsb/Malimono]]||Surigao del Norte||Town |- |256||Q155830||[[wp/xsb/Pilar, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |257||Q155839||[[wp/xsb/Placer, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |258||Q155849||[[wp/xsb/San Benito]]||Surigao del Norte||Town |- |259||Q155864||[[wp/xsb/San Francisco, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |260||Q155876||[[wp/xsb/San Isidro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |261||Q28958||[[wp/xsb/Santa Monica]]||Surigao del Norte||Town |- |262||Q155905||[[wp/xsb/Sison, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |263||Q155917||[[wp/xsb/Socorro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |264||Q1019949||[[wp/xsb/Syudad na Surigao]]||Surigao del Norte||City |- |265||Q155934||[[wp/xsb/Tagana-an]]||Surigao del Norte||Town |- |266||Q155946||[[wp/xsb/Tubod, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |267||Q314298||[[wp/xsb/Basilisa]]||Dinagat Islands||Town |- |268||Q314318||[[wp/xsb/Cagdianao]]||Dinagat Islands||Town |- |269||Q314336||[[wp/xsb/Dinagat]]||Dinagat Islands||Town |- |270||Q314345||[[wp/xsb/Libjo]]||Dinagat Islands||Town |- |271||Q314356||[[wp/xsb/Loreto, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |272||Q251691||[[wp/xsb/San Jose, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |273||Q314374||[[wp/xsb/Tubajon]]||Dinagat Islands||Town |- |274||Q1694||[[wp/xsb/Bayugan]]||Agusan del Sur||City |- |275||Q627049||[[wp/xsb/Bunawan]]||Agusan del Sur||Town |- |276||Q627077||[[wp/xsb/Esperanza, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |277||Q627107||[[wp/xsb/La Paz, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |278||Q627120||[[wp/xsb/Loreto, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |279||Q627144||[[wp/xsb/Prosperidad]]||Agusan del Sur||Town |- |280||Q627167||[[wp/xsb/Rosario, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |281||Q627190||[[wp/xsb/San Francisco, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |282||Q627210||[[wp/xsb/San Luis, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |283||Q627231||[[wp/xsb/Santa Josefa]]||Agusan del Sur||Town |- |284||Q627260||[[wp/xsb/Sibagat]]||Agusan del Sur||Town |- |285||Q627286||[[wp/xsb/Talacogon]]||Agusan del Sur||Town |- |286||Q627320||[[wp/xsb/Trento]]||Agusan del Sur||Town |- |287||Q627349||[[wp/xsb/Veruela]]||Agusan del Sur||Town |- |288||Q627390||[[wp/xsb/Buenavista, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |289||Q1686||[[wp/xsb/Butuan]]||Agusan del Norte||City |- |290||Q1692||[[wp/xsb/Cabadbaran]]||Agusan del Norte||City |- |291||Q627434||[[wp/xsb/Carmen, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |292||Q627461||[[wp/xsb/Jabonga]]||Agusan del Norte||Town |- |293||Q627495||[[wp/xsb/Kitcharao]]||Agusan del Norte||Town |- |294||Q627529||[[wp/xsb/Las Nieves]]||Agusan del Norte||Town |- |295||Q627572||[[wp/xsb/Magallanes, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |296||Q627604||[[wp/xsb/Nasipit]]||Agusan del Norte||Town |- |297||Q627638||[[wp/xsb/Remedios T. Romualdez]]||Agusan del Norte||Town |- |298||Q588955||[[wp/xsb/Santiago, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |299||Q176975||[[wp/xsb/Tubay]]||Agusan del Norte||Town |- |300||Q195623||[[wp/xsb/Alubijid]]||Misamis Oriental||Town |- |301||Q195637||[[wp/xsb/Balingasag]]||Misamis Oriental||Town |- |302||Q195650||[[wp/xsb/Balingoan]]||Misamis Oriental||Town |- |303||Q195663||[[wp/xsb/Binuangan]]||Misamis Oriental||Town |- |304||Q1645||[[wp/xsb/Cagayan de Oro]]||Misamis Oriental||City |- |305||Q195676||[[wp/xsb/Claveria, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |306||Q195686||[[wp/xsb/El Salvador, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||City |- |307||Q1525029||[[wp/xsb/Gingoog]]||Misamis Oriental||City |- |308||Q195696||[[wp/xsb/Gitagum]]||Misamis Oriental||Town |- |309||Q195709||[[wp/xsb/Initao]]||Misamis Oriental||Town |- |310||Q195717||[[wp/xsb/Jasaan]]||Misamis Oriental||Town |- |311||Q195726||[[wp/xsb/Kinoguitan]]||Misamis Oriental||Town |- |312||Q195740||[[wp/xsb/Lagonglong]]||Misamis Oriental||Town |- |313||Q195755||[[wp/xsb/Laguindingan]]||Misamis Oriental||Town |- |314||Q195767||[[wp/xsb/Libertad, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |315||Q195780||[[wp/xsb/Lugait]]||Misamis Oriental||Town |- |316||Q195799||[[wp/xsb/Magsaysay, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |317||Q195815||[[wp/xsb/Manticao]]||Misamis Oriental||Town |- |318||Q195834||[[wp/xsb/Medina]]||Misamis Oriental||Town |- |319||Q195855||[[wp/xsb/Naawan]]||Misamis Oriental||Town |- |320||Q195870||[[wp/xsb/Opol]]||Misamis Oriental||Town |- |321||Q195883||[[wp/xsb/Salay]]||Misamis Oriental||Town |- |322||Q195899||[[wp/xsb/Sugbongcogon]]||Misamis Oriental||Town |- |323||Q1026274||[[wp/xsb/Tagoloan, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |324||Q195917||[[wp/xsb/Talisayan]]||Misamis Oriental||Town |- |325||Q195937||[[wp/xsb/Villanueva]]||Misamis Oriental||Town |- |326||Q155502||[[wp/xsb/Aloran]]||Misamis Occidental||Town |- |327||Q196056||[[wp/xsb/Baliangao]]||Misamis Occidental||Town |- |328||Q196076||[[wp/xsb/Bonifacio]]||Misamis Occidental||Town |- |329||Q196097||[[wp/xsb/Calamba, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |330||Q196114||[[wp/xsb/Clarin, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |331||Q196129||[[wp/xsb/Concepcion, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |332||Q196145||[[wp/xsb/Don Victoriano]]||Misamis Occidental||Town |- |333||Q196158||[[wp/xsb/Jimenez]]||Misamis Occidental||Town |- |334||Q196173||[[wp/xsb/Lopez Jaena]]||Misamis Occidental||Town |- |335||Q1067897||[[wp/xsb/Oroquieta]]||Misamis Occidental||City |- |336||Q263837||[[wp/xsb/Ozamiz]]||Misamis Occidental||City |- |337||Q196191||[[wp/xsb/Panaon]]||Misamis Occidental||Town |- |338||Q196207||[[wp/xsb/Plaridel, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |339||Q196222||[[wp/xsb/Sapang Dalaga]]||Misamis Occidental||Town |- |340||Q196233||[[wp/xsb/Sinacaban]]||Misamis Occidental||Town |- |341||Q1026277||[[wp/xsb/Tangub]]||Misamis Occidental||City |- |342||Q196248||[[wp/xsb/Tudela, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |343||Q274150||[[wp/xsb/Bacolod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |344||Q274164||[[wp/xsb/Balo-i]]||Lanao del Norte||Town |- |345||Q274173||[[wp/xsb/Baroy]]||Lanao del Norte||Town |- |346||Q285488||[[wp/xsb/Iligan]]||Lanao del Norte||City |- |347||Q274186||[[wp/xsb/Kapatagan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |348||Q274197||[[wp/xsb/Kauswagan]]||Lanao del Norte||Town |- |349||Q274205||[[wp/xsb/Kolambugan]]||Lanao del Norte||Town |- |350||Q274215||[[wp/xsb/Lala]]||Lanao del Norte||Town |- |351||Q274230||[[wp/xsb/Linamon]]||Lanao del Norte||Town |- |352||Q274243||[[wp/xsb/Magsaysay, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |353||Q274260||[[wp/xsb/Maigo]]||Lanao del Norte||Town |- |354||Q274272||[[wp/xsb/Matungao]]||Lanao del Norte||Town |- |355||Q274287||[[wp/xsb/Munai]]||Lanao del Norte||Town |- |356||Q274299||[[wp/xsb/Nunungan]]||Lanao del Norte||Town |- |357||Q274313||[[wp/xsb/Pantao Ragat]]||Lanao del Norte||Town |- |358||Q274329||[[wp/xsb/Pantar]]||Lanao del Norte||Town |- |359||Q274343||[[wp/xsb/Poona Piagapo]]||Lanao del Norte||Town |- |360||Q274357||[[wp/xsb/Salvador]]||Lanao del Norte||Town |- |361||Q274369||[[wp/xsb/Sapad]]||Lanao del Norte||Town |- |362||Q274387||[[wp/xsb/Sultan Naga Dimaporo]]||Lanao del Norte||Town |- |363||Q274406||[[wp/xsb/Tagoloan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |364||Q274427||[[wp/xsb/Tangcal]]||Lanao del Norte||Town |- |365||Q274439||[[wp/xsb/Tubod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |366||Q356442||[[wp/xsb/Catarman, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |367||Q356472||[[wp/xsb/Guinsiliban]]||Camiguin||Town |- |368||Q176033||[[wp/xsb/Mahinog]]||Camiguin||Town |- |369||Q356518||[[wp/xsb/Mambajao]]||Camiguin||Town |- |370||Q356549||[[wp/xsb/Sagay, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |371||Q356943||[[wp/xsb/Baungon]]||Bukidnon||Town |- |372||Q356971||[[wp/xsb/Cabanglasan]]||Bukidnon||Town |- |373||Q356997||[[wp/xsb/Damulog]]||Bukidnon||Town |- |374||Q357021||[[wp/xsb/Dangcagan]]||Bukidnon||Town |- |375||Q357053||[[wp/xsb/Don Carlos]]||Bukidnon||Town |- |376||Q357075||[[wp/xsb/Impasugong]]||Bukidnon||Town |- |377||Q357100||[[wp/xsb/Kadingilan]]||Bukidnon||Town |- |378||Q357124||[[wp/xsb/Kalilangan]]||Bukidnon||Town |- |379||Q357152||[[wp/xsb/Kibawe]]||Bukidnon||Town |- |380||Q357175||[[wp/xsb/Kitaotao]]||Bukidnon||Town |- |381||Q357198||[[wp/xsb/Lantapan]]||Bukidnon||Town |- |382||Q357226||[[wp/xsb/Libona]]||Bukidnon||Town |- |383||Q1856||[[wp/xsb/Malaybalay]]||Bukidnon||City |- |384||Q357252||[[wp/xsb/Malitbog, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |385||Q357272||[[wp/xsb/Manolo Fortich]]||Bukidnon||Town |- |386||Q357299||[[wp/xsb/Maramag]]||Bukidnon||Town |- |387||Q357311||[[wp/xsb/Pangantucan]]||Bukidnon||Town |- |388||Q357342||[[wp/xsb/Quezon, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |389||Q357371||[[wp/xsb/San Fernando, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |390||Q357396||[[wp/xsb/Sumilao]]||Bukidnon||Town |- |391||Q357420||[[wp/xsb/Talakag]]||Bukidnon||Town |- |392||Q2158||[[wp/xsb/Valencia, Bukidnon]]||Bukidnon||City |- |393||Q131797||[[wp/xsb/Alicia, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |394||Q131811||[[wp/xsb/Buug]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |395||Q131816||[[wp/xsb/Diplahan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |396||Q131838||[[wp/xsb/Imelda, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |397||Q131850||[[wp/xsb/Ipil]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |398||Q131870||[[wp/xsb/Kabasalan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |399||Q131892||[[wp/xsb/Mabuhay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |400||Q131906||[[wp/xsb/Malangas]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |401||Q131917||[[wp/xsb/Naga, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |402||Q131926||[[wp/xsb/Olutanga]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |403||Q131941||[[wp/xsb/Payao]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |404||Q131954||[[wp/xsb/Roseller Lim]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |405||Q124780||[[wp/xsb/Siay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |406||Q131968||[[wp/xsb/Talusan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |407||Q131975||[[wp/xsb/Titay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |408||Q131984||[[wp/xsb/Tungawan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |409||Q132015||[[wp/xsb/Aurora, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |410||Q132032||[[wp/xsb/Bayog]]||Zamboanga del Sur||Town |- |411||Q132057||[[wp/xsb/Dimataling]]||Zamboanga del Sur||Town |- |412||Q132077||[[wp/xsb/Dinas]]||Zamboanga del Sur||Town |- |413||Q132104||[[wp/xsb/Dumalinao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |414||Q132126||[[wp/xsb/Dumingag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |415||Q132141||[[wp/xsb/Guipos]]||Zamboanga del Sur||Town |- |416||Q132155||[[wp/xsb/Josefina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |417||Q132161||[[wp/xsb/Kumalarang]]||Zamboanga del Sur||Town |- |418||Q132184||[[wp/xsb/Labangan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |419||Q132200||[[wp/xsb/Lakewood]]||Zamboanga del Sur||Town |- |420||Q132215||[[wp/xsb/Lapuyan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |421||Q132230||[[wp/xsb/Mahayag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |422||Q132244||[[wp/xsb/Margosatubig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |423||Q132262||[[wp/xsb/Midsalip]]||Zamboanga del Sur||Town |- |424||Q132271||[[wp/xsb/Molave]]||Zamboanga del Sur||Town |- |425||Q874270||[[wp/xsb/Pagadian]]||Zamboanga del Sur||City |- |426||Q132284||[[wp/xsb/Pitogo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |427||Q132301||[[wp/xsb/Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |428||Q132317||[[wp/xsb/San Miguel, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |429||Q132337||[[wp/xsb/San Pablo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |430||Q132353||[[wp/xsb/Sominot]]||Zamboanga del Sur||Town |- |431||Q132371||[[wp/xsb/Tabina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |432||Q132391||[[wp/xsb/Tambulig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |433||Q132403||[[wp/xsb/Tigbao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |434||Q132417||[[wp/xsb/Tukuran]]||Zamboanga del Sur||Town |- |435||Q132432||[[wp/xsb/Vincenzo A. Sagun]]||Zamboanga del Sur||Town |- |436||Q1629||[[wp/xsb/Syudad na Zamboanga]]||Zamboanga del Sur||City |- |437||Q132482||[[wp/xsb/Baliguian]]||Zamboanga del Norte||Town |- |438||Q1014775||[[wp/xsb/Dapitan]]||Zamboanga del Norte||City |- |439||Q432169||[[wp/xsb/Dipolog]]||Zamboanga del Norte||City |- |440||Q132496||[[wp/xsb/Godod]]||Zamboanga del Norte||Town |- |441||Q132507||[[wp/xsb/Gutalac]]||Zamboanga del Norte||Town |- |442||Q132520||[[wp/xsb/Jose Dalman]]||Zamboanga del Norte||Town |- |443||Q132523||[[wp/xsb/Kalawit]]||Zamboanga del Norte||Town |- |444||Q132527||[[wp/xsb/Katipunan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |445||Q132532||[[wp/xsb/La Libertad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |446||Q132535||[[wp/xsb/Labason]]||Zamboanga del Norte||Town |- |447||Q132540||[[wp/xsb/Leon B. Postigo]]||Zamboanga del Norte||Town |- |448||Q132553||[[wp/xsb/Liloy]]||Zamboanga del Norte||Town |- |449||Q132561||[[wp/xsb/Manukan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |450||Q132566||[[wp/xsb/Mutia]]||Zamboanga del Norte||Town |- |451||Q132570||[[wp/xsb/Piñan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |452||Q132574||[[wp/xsb/Polanco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |453||Q132578||[[wp/xsb/President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |454||Q132583||[[wp/xsb/Rizal, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |455||Q132586||[[wp/xsb/Salug]]||Zamboanga del Norte||Town |- |456||Q132591||[[wp/xsb/Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |457||Q132594||[[wp/xsb/Siayan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |458||Q132599||[[wp/xsb/Sibuco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |459||Q132601||[[wp/xsb/Sibutad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |460||Q132605||[[wp/xsb/Sindangan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |461||Q132610||[[wp/xsb/Siocon]]||Zamboanga del Norte||Town |- |462||Q132613||[[wp/xsb/Sirawai]]||Zamboanga del Norte||Town |- |463||Q132617||[[wp/xsb/Tampilisan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |464||Q173608||[[wp/xsb/Anahawan]]||Southern Leyte||Town |- |465||Q173622||[[wp/xsb/Bontoc, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |466||Q173632||[[wp/xsb/Hinunangan]]||Southern Leyte||Town |- |467||Q173641||[[wp/xsb/Hinundayan]]||Southern Leyte||Town |- |468||Q173655||[[wp/xsb/Libagon]]||Southern Leyte||Town |- |469||Q173665||[[wp/xsb/Liloan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |470||Q173678||[[wp/xsb/Limasawa]]||Southern Leyte||Town |- |471||Q1025387||[[wp/xsb/Maasin]]||Southern Leyte||City |- |472||Q173688||[[wp/xsb/Macrohon]]||Southern Leyte||Town |- |473||Q173701||[[wp/xsb/Malitbog, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |474||Q173713||[[wp/xsb/Padre Burgos, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |475||Q173723||[[wp/xsb/Pintuyan]]||Southern Leyte||Town |- |476||Q173735||[[wp/xsb/Saint Bernard]]||Southern Leyte||Town |- |477||Q173745||[[wp/xsb/San Francisco, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |478||Q173754||[[wp/xsb/San Juan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |479||Q173763||[[wp/xsb/San Ricardo]]||Southern Leyte||Town |- |480||Q173774||[[wp/xsb/Silago]]||Southern Leyte||Town |- |481||Q173792||[[wp/xsb/Sogod, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |482||Q173811||[[wp/xsb/Tomas Oppus]]||Southern Leyte||Town |- |483||Q816088||[[wp/xsb/Almagro]]||Samar||Town |- |484||Q809957||[[wp/xsb/Basey]]||Samar||Town |- |485||Q577336||[[wp/xsb/Calbayog]]||Samar||City |- |486||Q816128||[[wp/xsb/Calbiga]]||Samar||Town |- |487||Q1020709||[[wp/xsb/Catbalogan]]||Samar||City |- |488||Q816142||[[wp/xsb/Daram]]||Samar||Town |- |489||Q816160||[[wp/xsb/Gandara]]||Samar||Town |- |490||Q816184||[[wp/xsb/Hinabangan]]||Samar||Town |- |491||Q816207||[[wp/xsb/Jiabong]]||Samar||Town |- |492||Q816240||[[wp/xsb/Marabut]]||Samar||Town |- |493||Q816267||[[wp/xsb/Matuguinao]]||Samar||Town |- |494||Q816296||[[wp/xsb/Motiong]]||Samar||Town |- |495||Q816320||[[wp/xsb/Pagsanghan]]||Samar||Town |- |496||Q816342||[[wp/xsb/Paranas]]||Samar||Town |- |497||Q252184||[[wp/xsb/Pinabacdao]]||Samar||Town |- |498||Q816396||[[wp/xsb/San Jorge]]||Samar||Town |- |499||Q816413||[[wp/xsb/San Jose de Buan]]||Samar||Town |- |500||Q816435||[[wp/xsb/San Sebastian]]||Samar||Town |- |501||Q816454||[[wp/xsb/Santa Margarita]]||Samar||Town |- |502||Q816471||[[wp/xsb/Santa Rita, Samar]]||Samar||Town |- |503||Q608320||[[wp/xsb/Santo Niño, Samar]]||Samar||Town |- |504||Q126346||[[wp/xsb/Tagapul-an]]||Samar||Town |- |505||Q816519||[[wp/xsb/Talalora]]||Samar||Town |- |506||Q816542||[[wp/xsb/Tarangnan]]||Samar||Town |- |507||Q816564||[[wp/xsb/Villareal]]||Samar||Town |- |508||Q229664||[[wp/xsb/Zumarraga]]||Samar||Town |- |509||Q174784||[[wp/xsb/Allen]]||Northern Samar||Town |- |510||Q174801||[[wp/xsb/Biri]]||Northern Samar||Town |- |511||Q174822||[[wp/xsb/Bobon]]||Northern Samar||Town |- |512||Q174871||[[wp/xsb/Capul]]||Northern Samar||Town |- |513||Q174886||[[wp/xsb/Catarman]]||Northern Samar||Town |- |514||Q174906||[[wp/xsb/Catubig]]||Northern Samar||Town |- |515||Q174919||[[wp/xsb/Gamay]]||Northern Samar||Town |- |516||Q174940||[[wp/xsb/Laoang]]||Northern Samar||Town |- |517||Q174962||[[wp/xsb/Lapinig]]||Northern Samar||Town |- |518||Q174987||[[wp/xsb/Las Navas]]||Northern Samar||Town |- |519||Q175008||[[wp/xsb/Lavezares]]||Northern Samar||Town |- |520||Q175031||[[wp/xsb/Lope de Vega]]||Northern Samar||Town |- |521||Q175054||[[wp/xsb/Mapanas]]||Northern Samar||Town |- |522||Q175082||[[wp/xsb/Mondragon]]||Northern Samar||Town |- |523||Q175100||[[wp/xsb/Palapag]]||Northern Samar||Town |- |524||Q175115||[[wp/xsb/Pambujan]]||Northern Samar||Town |- |525||Q175136||[[wp/xsb/Rosario, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |526||Q175163||[[wp/xsb/San Antonio, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |527||Q175183||[[wp/xsb/San Isidro, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |528||Q175203||[[wp/xsb/San Jose, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |529||Q175230||[[wp/xsb/San Roque]]||Northern Samar||Town |- |530||Q175247||[[wp/xsb/San Vicente, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |531||Q175267||[[wp/xsb/Silvino Lobos]]||Northern Samar||Town |- |532||Q175283||[[wp/xsb/Victoria, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |533||Q212877||[[wp/xsb/Abuyog]]||Leyte||Town |- |534||Q212888||[[wp/xsb/Alangalang]]||Leyte||Town |- |535||Q212896||[[wp/xsb/Albuera]]||Leyte||Town |- |536||Q212907||[[wp/xsb/Babatngon]]||Leyte||Town |- |537||Q212924||[[wp/xsb/Barugo]]||Leyte||Town |- |538||Q212935||[[wp/xsb/Bato, Leyte]]||Leyte||Town |- |539||Q812117||[[wp/xsb/Baybay]]||Leyte||City |- |540||Q212945||[[wp/xsb/Burauen]]||Leyte||Town |- |541||Q212951||[[wp/xsb/Calubian]]||Leyte||Town |- |542||Q212958||[[wp/xsb/Capoocan]]||Leyte||Town |- |543||Q212969||[[wp/xsb/Carigara]]||Leyte||Town |- |544||Q212981||[[wp/xsb/Dagami]]||Leyte||Town |- |545||Q212988||[[wp/xsb/Dulag]]||Leyte||Town |- |546||Q213006||[[wp/xsb/Hilongos]]||Leyte||Town |- |547||Q213024||[[wp/xsb/Hindang]]||Leyte||Town |- |548||Q213042||[[wp/xsb/Inopacan]]||Leyte||Town |- |549||Q213060||[[wp/xsb/Isabel]]||Leyte||Town |- |550||Q213086||[[wp/xsb/Jaro]]||Leyte||Town |- |551||Q213101||[[wp/xsb/Javier]]||Leyte||Town |- |552||Q213113||[[wp/xsb/Julita]]||Leyte||Town |- |553||Q213130||[[wp/xsb/Kananga]]||Leyte||Town |- |554||Q213144||[[wp/xsb/La Paz, Leyte]]||Leyte||Town |- |555||Q213160||[[wp/xsb/Leyte, Leyte]]||Leyte||Town |- |556||Q213174||[[wp/xsb/MacArthur]]||Leyte||Town |- |557||Q213190||[[wp/xsb/Mahaplag]]||Leyte||Town |- |558||Q213209||[[wp/xsb/Matag-ob]]||Leyte||Town |- |559||Q213227||[[wp/xsb/Matalom]]||Leyte||Town |- |560||Q213245||[[wp/xsb/Mayorga]]||Leyte||Town |- |561||Q213261||[[wp/xsb/Merida]]||Leyte||Town |- |562||Q1014782||[[wp/xsb/Ormoc]]||Leyte||City |- |563||Q213281||[[wp/xsb/Palo]]||Leyte||Town |- |564||Q213303||[[wp/xsb/Palompon]]||Leyte||Town |- |565||Q213323||[[wp/xsb/Pastrana]]||Leyte||Town |- |566||Q213341||[[wp/xsb/San Isidro, Leyte]]||Leyte||Town |- |567||Q213357||[[wp/xsb/San Miguel, Leyte]]||Leyte||Town |- |568||Q213378||[[wp/xsb/Santa Fe, Leyte]]||Leyte||Town |- |569||Q213400||[[wp/xsb/Tabango]]||Leyte||Town |- |570||Q213420||[[wp/xsb/Tabontabon]]||Leyte||Town |- |571||Q40626||[[wp/xsb/Tacloban]]||Leyte||City |- |572||Q213431||[[wp/xsb/Tanauan, Leyte]]||Leyte||Town |- |573||Q213442||[[wp/xsb/Tolosa]]||Leyte||Town |- |574||Q213455||[[wp/xsb/Tunga]]||Leyte||Town |- |575||Q213463||[[wp/xsb/Villaba]]||Leyte||Town |- |576||Q313880||[[wp/xsb/Arteche]]||Eastern Samar||Town |- |577||Q313904||[[wp/xsb/Balangiga]]||Eastern Samar||Town |- |578||Q313914||[[wp/xsb/Balangkayan]]||Eastern Samar||Town |- |579||Q894059||[[wp/xsb/Borongan]]||Eastern Samar||City |- |580||Q313926||[[wp/xsb/Can-avid]]||Eastern Samar||Town |- |581||Q313939||[[wp/xsb/Dolores, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |582||Q313951||[[wp/xsb/General MacArthur]]||Eastern Samar||Town |- |583||Q313967||[[wp/xsb/Giporlos]]||Eastern Samar||Town |- |584||Q313984||[[wp/xsb/Guiuan]]||Eastern Samar||Town |- |585||Q314002||[[wp/xsb/Hernani]]||Eastern Samar||Town |- |586||Q314021||[[wp/xsb/Jipapad]]||Eastern Samar||Town |- |587||Q314046||[[wp/xsb/Lawaan]]||Eastern Samar||Town |- |588||Q314070||[[wp/xsb/Llorente]]||Eastern Samar||Town |- |589||Q314096||[[wp/xsb/Maslog]]||Eastern Samar||Town |- |590||Q314117||[[wp/xsb/Maydolong]]||Eastern Samar||Town |- |591||Q314129||[[wp/xsb/Mercedes, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |592||Q314154||[[wp/xsb/Oras]]||Eastern Samar||Town |- |593||Q314175||[[wp/xsb/Quinapondan]]||Eastern Samar||Town |- |594||Q314197||[[wp/xsb/Salcedo, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |595||Q314220||[[wp/xsb/San Julian]]||Eastern Samar||Town |- |596||Q314239||[[wp/xsb/San Policarpo]]||Eastern Samar||Town |- |597||Q314257||[[wp/xsb/Sulat]]||Eastern Samar||Town |- |598||Q205677||[[wp/xsb/Taft]]||Eastern Samar||Town |- |599||Q406163||[[wp/xsb/Almeria]]||Biliran||Town |- |600||Q406186||[[wp/xsb/Biliran, Biliran]]||Biliran||Town |- |601||Q406226||[[wp/xsb/Cabucgayan]]||Biliran||Town |- |602||Q406267||[[wp/xsb/Caibiran]]||Biliran||Town |- |603||Q406317||[[wp/xsb/Culaba]]||Biliran||Town |- |604||Q406353||[[wp/xsb/Kawayan]]||Biliran||Town |- |605||Q406393||[[wp/xsb/Maripipi]]||Biliran||Town |- |606||Q277211||[[wp/xsb/Naval]]||Biliran||Town |- |607||Q315636||[[wp/xsb/Alcantara]]||Cebu||Town |- |608||Q315655||[[wp/xsb/Alcoy]]||Cebu||Town |- |609||Q315669||[[wp/xsb/Alegria]]||Cebu||Town |- |610||Q315687||[[wp/xsb/Aloguinsan]]||Cebu||Town |- |611||Q315703||[[wp/xsb/Argao]]||Cebu||Town |- |612||Q315719||[[wp/xsb/Asturias]]||Cebu||Town |- |613||Q315733||[[wp/xsb/Badian]]||Cebu||Town |- |614||Q315754||[[wp/xsb/Balamban]]||Cebu||Town |- |615||Q315771||[[wp/xsb/Bantayan]]||Cebu||Town |- |616||Q315790||[[wp/xsb/Barili]]||Cebu||Town |- |617||Q890623||[[wp/xsb/Bogo]]||Cebu||City |- |618||Q315809||[[wp/xsb/Boljoon]]||Cebu||Town |- |619||Q315827||[[wp/xsb/Borbon]]||Cebu||Town |- |620||Q315851||[[wp/xsb/Carcar]]||Cebu||City |- |621||Q315882||[[wp/xsb/Carmen, Cebu]]||Cebu||Town |- |622||Q315900||[[wp/xsb/Catmon]]||Cebu||Town |- |623||Q1467||[[wp/xsb/Syudad na Cebu]]||Cebu||City |- |624||Q315923||[[wp/xsb/Compostela, Cebu]]||Cebu||Town |- |625||Q315945||[[wp/xsb/Consolacion]]||Cebu||Town |- |626||Q315965||[[wp/xsb/Cordova]]||Cebu||Town |- |627||Q315981||[[wp/xsb/Daanbantayan]]||Cebu||Town |- |628||Q316001||[[wp/xsb/Dalaguete]]||Cebu||Town |- |629||Q1159273||[[wp/xsb/Danao]]||Cebu||City |- |630||Q316019||[[wp/xsb/Dumanjug]]||Cebu||Town |- |631||Q316037||[[wp/xsb/Ginatilan]]||Cebu||Town |- |632||Q574903||[[wp/xsb/Syudad na Lapu-Lapu]]||Cebu||City |- |633||Q316056||[[wp/xsb/Liloan]]||Cebu||Town |- |634||Q316080||[[wp/xsb/Madridejos]]||Cebu||Town |- |635||Q316101||[[wp/xsb/Malabuyoc]]||Cebu||Town |- |636||Q1889017||[[wp/xsb/Mandaue]]||Cebu||City |- |637||Q316125||[[wp/xsb/Medellin]]||Cebu||Town |- |638||Q316146||[[wp/xsb/Minglanilla]]||Cebu||Town |- |639||Q316171||[[wp/xsb/Moalboal]]||Cebu||Town |- |640||Q316197||[[wp/xsb/Naga, Cebu]]||Cebu||City |- |641||Q316230||[[wp/xsb/Oslob]]||Cebu||Town |- |642||Q316245||[[wp/xsb/Pilar, Cebu]]||Cebu||Town |- |643||Q316259||[[wp/xsb/Pinamungajan]]||Cebu||Town |- |644||Q316275||[[wp/xsb/Poro]]||Cebu||Town |- |645||Q316289||[[wp/xsb/Ronda]]||Cebu||Town |- |646||Q316303||[[wp/xsb/Samboan]]||Cebu||Town |- |647||Q316318||[[wp/xsb/San Fernando, Cebu]]||Cebu||City |- |648||Q316332||[[wp/xsb/San Francisco, Cebu]]||Cebu||Town |- |649||Q316350||[[wp/xsb/San Remigio, Cebu]]||Cebu||Town |- |650||Q316370||[[wp/xsb/Santa Fe, Cebu]]||Cebu||Town |- |651||Q316386||[[wp/xsb/Santander]]||Cebu||Town |- |652||Q316404||[[wp/xsb/Sibonga]]||Cebu||Town |- |653||Q316432||[[wp/xsb/Sogod, Cebu]]||Cebu||Town |- |654||Q316453||[[wp/xsb/Tabogon]]||Cebu||Town |- |655||Q316474||[[wp/xsb/Tabuelan]]||Cebu||Town |- |656||Q316500||[[wp/xsb/Talisay, Cebu]]||Cebu||City |- |657||Q316527||[[wp/xsb/Toledo]]||Cebu||City |- |658||Q316547||[[wp/xsb/Tuburan, Cebu]]||Cebu||Town |- |659||Q316564||[[wp/xsb/Tudela, Cebu]]||Cebu||Town |- |660||Q404369||[[wp/xsb/Alburquerque]]||Bohol||Town |- |661||Q404403||[[wp/xsb/Alicia, Bohol]]||Bohol||Town |- |662||Q404434||[[wp/xsb/Anda, Bohol]]||Bohol||Town |- |663||Q404459||[[wp/xsb/Antequera]]||Bohol||Town |- |664||Q404489||[[wp/xsb/Baclayon]]||Bohol||Town |- |665||Q404519||[[wp/xsb/Balilihan]]||Bohol||Town |- |666||Q404549||[[wp/xsb/Batuan]]||Bohol||Town |- |667||Q404581||[[wp/xsb/Bien Unido]]||Bohol||Town |- |668||Q404604||[[wp/xsb/Bilar]]||Bohol||Town |- |669||Q404623||[[wp/xsb/Buenavista, Bohol]]||Bohol||Town |- |670||Q404652||[[wp/xsb/Calape]]||Bohol||Town |- |671||Q404680||[[wp/xsb/Candijay]]||Bohol||Town |- |672||Q241239||[[wp/xsb/Carmen, Bohol]]||Bohol||Town |- |673||Q404750||[[wp/xsb/Catigbian]]||Bohol||Town |- |674||Q404775||[[wp/xsb/Clarin, Bohol]]||Bohol||Town |- |675||Q404799||[[wp/xsb/Corella]]||Bohol||Town |- |676||Q404825||[[wp/xsb/Cortes, Bohol]]||Bohol||Town |- |677||Q404854||[[wp/xsb/Dagohoy]]||Bohol||Town |- |678||Q404882||[[wp/xsb/Danao, Bohol]]||Bohol||Town |- |679||Q404908||[[wp/xsb/Dauis]]||Bohol||Town |- |680||Q404930||[[wp/xsb/Dimiao]]||Bohol||Town |- |681||Q404951||[[wp/xsb/Duero]]||Bohol||Town |- |682||Q404976||[[wp/xsb/Garcia Hernandez]]||Bohol||Town |- |683||Q405005||[[wp/xsb/Getafe]]||Bohol||Town |- |684||Q405058||[[wp/xsb/Guindulman]]||Bohol||Town |- |685||Q405088||[[wp/xsb/Inabanga]]||Bohol||Town |- |686||Q405110||[[wp/xsb/Jagna]]||Bohol||Town |- |687||Q405141||[[wp/xsb/Lila]]||Bohol||Town |- |688||Q405171||[[wp/xsb/Loay]]||Bohol||Town |- |689||Q405197||[[wp/xsb/Loboc]]||Bohol||Town |- |690||Q405224||[[wp/xsb/Loon]]||Bohol||Town |- |691||Q405268||[[wp/xsb/Mabini, Bohol]]||Bohol||Town |- |692||Q405303||[[wp/xsb/Maribojoc]]||Bohol||Town |- |693||Q178330||[[wp/xsb/Panglao]]||Bohol||Town |- |694||Q405384||[[wp/xsb/Pilar, Bohol]]||Bohol||Town |- |695||Q405427||[[wp/xsb/President Carlos P. Garcia]]||Bohol||Town |- |696||Q405472||[[wp/xsb/Sagbayan]]||Bohol||Town |- |697||Q259298||[[wp/xsb/San Isidro, Bohol]]||Bohol||Town |- |698||Q405544||[[wp/xsb/San Miguel, Bohol]]||Bohol||Town |- |699||Q386388||[[wp/xsb/Sevilla]]||Bohol||Town |- |700||Q405628||[[wp/xsb/Sierra Bullones]]||Bohol||Town |- |701||Q405674||[[wp/xsb/Sikatuna]]||Bohol||Town |- |702||Q1826||[[wp/xsb/Tagbilaran]]||Bohol||City |- |703||Q405714||[[wp/xsb/Talibon]]||Bohol||Town |- |704||Q405749||[[wp/xsb/Trinidad]]||Bohol||Town |- |705||Q405980||[[wp/xsb/Tubigon]]||Bohol||Town |- |706||Q406015||[[wp/xsb/Ubay]]||Bohol||Town |- |707||Q406046||[[wp/xsb/Valencia, Bohol]]||Bohol||Town |- |708||Q174305||[[wp/xsb/Enrique Villanueva]]||Siquijor||Town |- |709||Q174317||[[wp/xsb/Larena]]||Siquijor||Town |- |710||Q174332||[[wp/xsb/Lazi]]||Siquijor||Town |- |711||Q174343||[[wp/xsb/Maria, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |712||Q174354||[[wp/xsb/San Juan, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |713||Q174373||[[wp/xsb/Siquijor, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |714||Q194822||[[wp/xsb/Amlan]]||Negros Oriental||Town |- |715||Q194854||[[wp/xsb/Ayungon]]||Negros Oriental||Town |- |716||Q194874||[[wp/xsb/Bacong]]||Negros Oriental||Town |- |717||Q628590||[[wp/xsb/Bais]]||Negros Oriental||City |- |718||Q194900||[[wp/xsb/Basay]]||Negros Oriental||Town |- |719||Q812113||[[wp/xsb/Bayawan]]||Negros Oriental||City |- |720||Q194916||[[wp/xsb/Bindoy]]||Negros Oriental||Town |- |721||Q991602||[[wp/xsb/Canlaon]]||Negros Oriental||City |- |722||Q194940||[[wp/xsb/Dauin]]||Negros Oriental||Town |- |723||Q873377||[[wp/xsb/Dumaguete]]||Negros Oriental||City |- |724||Q195197||[[wp/xsb/Guihulngan]]||Negros Oriental||City |- |725||Q194967||[[wp/xsb/Jimalalud]]||Negros Oriental||Town |- |726||Q194983||[[wp/xsb/La Libertad, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |727||Q195004||[[wp/xsb/Mabinay]]||Negros Oriental||Town |- |728||Q195018||[[wp/xsb/Manjuyod]]||Negros Oriental||Town |- |729||Q195040||[[wp/xsb/Pamplona, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |730||Q195056||[[wp/xsb/San Jose, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |731||Q195074||[[wp/xsb/Santa Catalina, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |732||Q195090||[[wp/xsb/Siaton]]||Negros Oriental||Town |- |733||Q195106||[[wp/xsb/Sibulan]]||Negros Oriental||Town |- |734||Q1020705||[[wp/xsb/Tanjay]]||Negros Oriental||City |- |735||Q195121||[[wp/xsb/Tayasan]]||Negros Oriental||Town |- |736||Q195140||[[wp/xsb/Valencia, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |737||Q195164||[[wp/xsb/Vallehermoso]]||Negros Oriental||Town |- |738||Q145673||[[wp/xsb/Zamboanguita]]||Negros Oriental||Town |- |739||Q5217||[[wp/xsb/Bacolod]]||Negros Occidental||Town |- |740||Q628297||[[wp/xsb/Bago]]||Negros Occidental||City |- |741||Q195243||[[wp/xsb/Binalbagan]]||Negros Occidental||Town |- |742||Q1020688||[[wp/xsb/Cadiz]]||Negros Occidental||City |- |743||Q195258||[[wp/xsb/Calatrava]]||Negros Occidental||Town |- |744||Q195272||[[wp/xsb/Candoni]]||Negros Occidental||Town |- |745||Q195287||[[wp/xsb/Cauayan, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |746||Q195304||[[wp/xsb/Enrique B. Magalona]]||Negros Occidental||Town |- |747||Q1027743||[[wp/xsb/Escalante]]||Negros Occidental||City |- |748||Q1423846||[[wp/xsb/Himamaylan]]||Negros Occidental||City |- |749||Q195322||[[wp/xsb/Hinigaran]]||Negros Occidental||Town |- |750||Q195336||[[wp/xsb/Hinoba-an]]||Negros Occidental||Town |- |751||Q195352||[[wp/xsb/Ilog]]||Negros Occidental||Town |- |752||Q195373||[[wp/xsb/Isabela, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |753||Q1026445||[[wp/xsb/Kabankalan]]||Negros Occidental||City |- |754||Q1789908||[[wp/xsb/La Carlota]]||Negros Occidental||City |- |755||Q195397||[[wp/xsb/La Castellana]]||Negros Occidental||Town |- |756||Q195418||[[wp/xsb/Manapla]]||Negros Occidental||Town |- |757||Q195438||[[wp/xsb/Moises Padilla]]||Negros Occidental||Town |- |758||Q195459||[[wp/xsb/Murcia]]||Negros Occidental||Town |- |759||Q195477||[[wp/xsb/Pontevedra]]||Negros Occidental||Town |- |760||Q195489||[[wp/xsb/Pulupandan]]||Negros Occidental||Town |- |761||Q1787527||[[wp/xsb/Sagay]]||Negros Occidental||Town |- |762||Q195503||[[wp/xsb/Salvador Benedicto]]||Negros Occidental||Town |- |763||Q1025390||[[wp/xsb/San Carlos, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |764||Q195523||[[wp/xsb/San Enrique, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |765||Q1020696||[[wp/xsb/Silay]]||Negros Occidental||City |- |766||Q1027115||[[wp/xsb/Sipalay]]||Negros Occidental||City |- |767||Q1027120||[[wp/xsb/Talisay, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |768||Q195549||[[wp/xsb/Toboso]]||Negros Occidental||Town |- |769||Q195569||[[wp/xsb/Valladolid]]||Negros Occidental||Town |- |770||Q1026021||[[wp/xsb/Victorias]]||Negros Occidental||City |- |771||Q274491||[[wp/xsb/Ajuy]]||Iloilo||Town |- |772||Q274508||[[wp/xsb/Alimodian]]||Iloilo||Town |- |773||Q274543||[[wp/xsb/Anilao]]||Iloilo||Town |- |774||Q274557||[[wp/xsb/Badiangan]]||Iloilo||Town |- |775||Q274578||[[wp/xsb/Balasan]]||Iloilo||Town |- |776||Q274595||[[wp/xsb/Banate]]||Iloilo||Town |- |777||Q82502||[[wp/xsb/Barotac Nuevo]]||Iloilo||Town |- |778||Q82493||[[wp/xsb/Barotac Viejo]]||Iloilo||Town |- |779||Q274654||[[wp/xsb/Batad]]||Iloilo||Town |- |780||Q274671||[[wp/xsb/Bingawan]]||Iloilo||Town |- |781||Q274693||[[wp/xsb/Cabatuan, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |782||Q274713||[[wp/xsb/Calinog]]||Iloilo||Town |- |783||Q274731||[[wp/xsb/Carles]]||Iloilo||Town |- |784||Q274749||[[wp/xsb/Concepcion, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |785||Q274780||[[wp/xsb/Dingle]]||Iloilo||Town |- |786||Q274795||[[wp/xsb/Dueñas]]||Iloilo||Town |- |787||Q74758||[[wp/xsb/Dumangas]]||Iloilo||Town |- |788||Q82506||[[wp/xsb/Estancia]]||Iloilo||Town |- |789||Q274847||[[wp/xsb/Guimbal]]||Iloilo||Town |- |790||Q74755||[[wp/xsb/Igbaras]]||Iloilo||Town |- |791||Q459787||[[wp/xsb/Syudad na Iloilo]]||Iloilo||City |- |792||Q82570||[[wp/xsb/Janiuay]]||Iloilo||Town |- |793||Q274907||[[wp/xsb/Lambunao]]||Iloilo||Town |- |794||Q274937||[[wp/xsb/Leganes]]||Iloilo||Town |- |795||Q274961||[[wp/xsb/Lemery, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |796||Q274987||[[wp/xsb/Leon]]||Iloilo||Town |- |797||Q275015||[[wp/xsb/Maasin, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |798||Q74753||[[wp/xsb/Miagao]]||Iloilo||Town |- |799||Q275071||[[wp/xsb/Mina, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |800||Q275184||[[wp/xsb/New Lucena]]||Iloilo||Town |- |801||Q275199||[[wp/xsb/Oton]]||Iloilo||Town |- |802||Q1855693||[[wp/xsb/Passi]]||Iloilo||City |- |803||Q275221||[[wp/xsb/Pavia]]||Iloilo||Town |- |804||Q275243||[[wp/xsb/Pototan]]||Iloilo||Town |- |805||Q275264||[[wp/xsb/San Dionisio]]||Iloilo||Town |- |806||Q275280||[[wp/xsb/San Enrique]]||Iloilo||Town |- |807||Q275295||[[wp/xsb/San Joaquin]]||Iloilo||Town |- |808||Q275312||[[wp/xsb/San Miguel, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |809||Q275329||[[wp/xsb/San Rafael, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |810||Q275347||[[wp/xsb/Santa Barbara, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |811||Q275368||[[wp/xsb/Sara]]||Iloilo||Town |- |812||Q82497||[[wp/xsb/Tigbauan]]||Iloilo||Town |- |813||Q275417||[[wp/xsb/Tubungan]]||Iloilo||Town |- |814||Q148064||[[wp/xsb/Zarraga]]||Iloilo||Town |- |815||Q313781||[[wp/xsb/Buenavista, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |816||Q313802||[[wp/xsb/Jordan, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |817||Q313810||[[wp/xsb/Nueva Valencia]]||Guimaras||Town |- |818||Q313825||[[wp/xsb/San Lorenzo]]||Guimaras||Town |- |819||Q313844||[[wp/xsb/Sibunag]]||Guimaras||Town |- |820||Q355953||[[wp/xsb/Cuartero]]||Capiz||Town |- |821||Q355986||[[wp/xsb/Dao]]||Capiz||Town |- |822||Q356019||[[wp/xsb/Dumalag]]||Capiz||Town |- |823||Q356053||[[wp/xsb/Dumarao]]||Capiz||Town |- |824||Q356081||[[wp/xsb/Ivisan]]||Capiz||Town |- |825||Q356106||[[wp/xsb/Jamindan]]||Capiz||Town |- |826||Q356153||[[wp/xsb/Ma-ayon]]||Capiz||Town |- |827||Q356174||[[wp/xsb/Mambusao]]||Capiz||Town |- |828||Q356204||[[wp/xsb/Panay, Capiz]]||Capiz||Town |- |829||Q356231||[[wp/xsb/Panitan]]||Capiz||Town |- |830||Q356266||[[wp/xsb/Pilar, Capiz]]||Capiz||Town |- |831||Q356292||[[wp/xsb/Pontevedra, Capiz]]||Capiz||Town |- |832||Q356313||[[wp/xsb/President Roxas]]||Capiz||Town |- |833||Q2209||[[wp/xsb/Roxas, Capiz]]||Capiz||City |- |834||Q356338||[[wp/xsb/Sapian]]||Capiz||Town |- |835||Q356368||[[wp/xsb/Sigma]]||Capiz||Town |- |836||Q356398||[[wp/xsb/Tapaz]]||Capiz||Town |- |837||Q492119||[[wp/xsb/Anini-y]]||Antique||Town |- |838||Q492155||[[wp/xsb/Barbaza]]||Antique||Town |- |839||Q492263||[[wp/xsb/Belison]]||Antique||Town |- |840||Q492325||[[wp/xsb/Bugasong]]||Antique||Town |- |841||Q492363||[[wp/xsb/Caluya]]||Antique||Town |- |842||Q492406||[[wp/xsb/Culasi]]||Antique||Town |- |843||Q144779||[[wp/xsb/Hamtic]]||Antique||Town |- |844||Q492479||[[wp/xsb/Laua-an]]||Antique||Town |- |845||Q492516||[[wp/xsb/Libertad, Antique]]||Antique||Town |- |846||Q492545||[[wp/xsb/Pandan, Antique]]||Antique||Town |- |847||Q492577||[[wp/xsb/Patnongon]]||Antique||Town |- |848||Q492619||[[wp/xsb/San Jose de Buenavista]]||Antique||Town |- |849||Q492673||[[wp/xsb/San Remigio, Antique]]||Antique||Town |- |850||Q492707||[[wp/xsb/Sebaste]]||Antique||Town |- |851||Q492742||[[wp/xsb/Sibalom]]||Antique||Town |- |852||Q492780||[[wp/xsb/Tibiao]]||Antique||Town |- |853||Q492817||[[wp/xsb/Tobias Fornier]]||Antique||Town |- |854||Q492862||[[wp/xsb/Valderrama]]||Antique||Town |- |855||Q434743||[[wp/xsb/Altavas]]||Aklan||Town |- |856||Q626586||[[wp/xsb/Balete, Aklan]]||Aklan||Town |- |857||Q569215||[[wp/xsb/Banga, Aklan]]||Aklan||Town |- |858||Q626645||[[wp/xsb/Batan]]||Aklan||Town |- |859||Q576805||[[wp/xsb/Buruanga]]||Aklan||Town |- |860||Q626695||[[wp/xsb/Ibajay]]||Aklan||Town |- |861||Q626721||[[wp/xsb/Kalibo]]||Aklan||Town |- |862||Q626746||[[wp/xsb/Lezo]]||Aklan||Town |- |863||Q626786||[[wp/xsb/Libacao]]||Aklan||Town |- |864||Q626820||[[wp/xsb/Madalag]]||Aklan||Town |- |865||Q626873||[[wp/xsb/Makato]]||Aklan||Town |- |866||Q626905||[[wp/xsb/Malay, Aklan]]||Aklan||Town |- |867||Q626935||[[wp/xsb/Malinao, Aklan]]||Aklan||Town |- |868||Q626959||[[wp/xsb/Nabas]]||Aklan||Town |- |869||Q626992||[[wp/xsb/New Washington]]||Aklan||Town |- |870||Q627008||[[wp/xsb/Numancia]]||Aklan||Town |- |871||Q627028||[[wp/xsb/Tangalan]]||Aklan||Town |- |872||Q174114||[[wp/xsb/Barcelona, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |873||Q174132||[[wp/xsb/Bulan]]||Sorsogon||Town |- |874||Q174149||[[wp/xsb/Bulusan]]||Sorsogon||Town |- |875||Q174162||[[wp/xsb/Casiguran, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |876||Q174177||[[wp/xsb/Castilla]]||Sorsogon||Town |- |877||Q174192||[[wp/xsb/Donsol]]||Sorsogon||Town |- |878||Q174201||[[wp/xsb/Gubat]]||Sorsogon||Town |- |879||Q174215||[[wp/xsb/Irosin]]||Sorsogon||Town |- |880||Q174226||[[wp/xsb/Juban]]||Sorsogon||Town |- |881||Q174236||[[wp/xsb/Magallanes, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |882||Q174246||[[wp/xsb/Matnog]]||Sorsogon||Town |- |883||Q174255||[[wp/xsb/Pilar, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |884||Q174269||[[wp/xsb/Prieto Diaz]]||Sorsogon||Town |- |885||Q174281||[[wp/xsb/Santa Magdalena]]||Sorsogon||Town |- |886||Q174096||[[wp/xsb/Syudad na Sorsogon]]||Sorsogon||City |- |887||Q191416||[[wp/xsb/Aroroy]]||Masbate||Town |- |888||Q191438||[[wp/xsb/Baleno]]||Masbate||Town |- |889||Q191453||[[wp/xsb/Balud]]||Masbate||Town |- |890||Q191463||[[wp/xsb/Batuan, Masbate]]||Masbate||Town |- |891||Q191478||[[wp/xsb/Cataingan]]||Masbate||Town |- |892||Q191482||[[wp/xsb/Cawayan]]||Masbate||Town |- |893||Q191490||[[wp/xsb/Claveria, Masbate]]||Masbate||Town |- |894||Q191496||[[wp/xsb/Dimasalang]]||Masbate||Town |- |895||Q191501||[[wp/xsb/Esperanza, Masbate]]||Masbate||Town |- |896||Q191512||[[wp/xsb/Mandaon]]||Masbate||Town |- |897||Q191651||[[wp/xsb/Syudad na Masbate]]||Masbate||City |- |898||Q191522||[[wp/xsb/Milagros]]||Masbate||Town |- |899||Q191533||[[wp/xsb/Mobo]]||Masbate||Town |- |900||Q191544||[[wp/xsb/Monreal]]||Masbate||Town |- |901||Q191558||[[wp/xsb/Palanas]]||Masbate||Town |- |902||Q191581||[[wp/xsb/Pio V. Corpus]]||Masbate||Town |- |903||Q191590||[[wp/xsb/Placer, Masbate]]||Masbate||Town |- |904||Q191606||[[wp/xsb/San Fernando, Masbate]]||Masbate||Town |- |905||Q191621||[[wp/xsb/San Jacinto, Masbate]]||Masbate||Town |- |906||Q191630||[[wp/xsb/San Pascual, Masbate]]||Masbate||Town |- |907||Q191636||[[wp/xsb/Uson]]||Masbate||Town |- |908||Q192067||[[wp/xsb/Bagamanoc]]||Catanduanes||Town |- |909||Q192072||[[wp/xsb/Baras, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |910||Q192085||[[wp/xsb/Bato, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |911||Q192091||[[wp/xsb/Caramoran]]||Catanduanes||Town |- |912||Q192629||[[wp/xsb/Gigmoto]]||Catanduanes||Town |- |913||Q123163||[[wp/xsb/Pandan, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |914||Q192646||[[wp/xsb/Panganiban]]||Catanduanes||Town |- |915||Q840162||[[wp/xsb/San Andres, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |916||Q192665||[[wp/xsb/San Miguel, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |917||Q192670||[[wp/xsb/Viga]]||Catanduanes||Town |- |918||Q192681||[[wp/xsb/Virac]]||Catanduanes||Town |- |919||Q208672||[[wp/xsb/Baao]]||Camarines Sur||Town |- |920||Q208678||[[wp/xsb/Balatan]]||Camarines Sur||Town |- |921||Q208683||[[wp/xsb/Bato, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |922||Q208690||[[wp/xsb/Bombon]]||Camarines Sur||Town |- |923||Q208699||[[wp/xsb/Buhi]]||Camarines Sur||Town |- |924||Q208712||[[wp/xsb/Bula]]||Camarines Sur||Town |- |925||Q208717||[[wp/xsb/Cabusao]]||Camarines Sur||Town |- |926||Q208727||[[wp/xsb/Calabanga]]||Camarines Sur||Town |- |927||Q208738||[[wp/xsb/Camaligan]]||Camarines Sur||Town |- |928||Q208749||[[wp/xsb/Canaman]]||Camarines Sur||Town |- |929||Q208757||[[wp/xsb/Caramoan]]||Camarines Sur||Town |- |930||Q208765||[[wp/xsb/Del Gallego]]||Camarines Sur||Town |- |931||Q208769||[[wp/xsb/Gainza]]||Camarines Sur||Town |- |932||Q208775||[[wp/xsb/Garchitorena]]||Camarines Sur||Town |- |933||Q208782||[[wp/xsb/Goa]]||Camarines Sur||Town |- |934||Q2205||[[wp/xsb/Iriga]]||Camarines Sur||City |- |935||Q208792||[[wp/xsb/Lagonoy]]||Camarines Sur||Town |- |936||Q208814||[[wp/xsb/Libmanan]]||Camarines Sur||Town |- |937||Q208835||[[wp/xsb/Lupi]]||Camarines Sur||Town |- |938||Q208845||[[wp/xsb/Magarao]]||Camarines Sur||Town |- |939||Q208852||[[wp/xsb/Milaor]]||Camarines Sur||Town |- |940||Q208864||[[wp/xsb/Minalabac]]||Camarines Sur||Town |- |941||Q208872||[[wp/xsb/Nabua]]||Camarines Sur||Town |- |942||Q2207||[[wp/xsb/Naga, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |943||Q208878||[[wp/xsb/Ocampo]]||Camarines Sur||Town |- |944||Q208886||[[wp/xsb/Pamplona, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |945||Q208892||[[wp/xsb/Pasacao]]||Camarines Sur||Town |- |946||Q208899||[[wp/xsb/Pili]]||Camarines Sur||Town |- |947||Q208919||[[wp/xsb/Presentacion]]||Camarines Sur||Town |- |948||Q208924||[[wp/xsb/Ragay]]||Camarines Sur||Town |- |949||Q208937||[[wp/xsb/Sagñay]]||Camarines Sur||Town |- |950||Q208950||[[wp/xsb/San Fernando, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |951||Q208966||[[wp/xsb/San Jose, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |952||Q208985||[[wp/xsb/Sipocot]]||Camarines Sur||Town |- |953||Q208995||[[wp/xsb/Siruma]]||Camarines Sur||Town |- |954||Q209011||[[wp/xsb/Tigaon]]||Camarines Sur||Town |- |955||Q209024||[[wp/xsb/Tinambac]]||Camarines Sur||Town |- |956||Q356607||[[wp/xsb/Basud]]||Camarines Norte||Town |- |957||Q119624||[[wp/xsb/Capalonga]]||Camarines Norte||Town |- |958||Q356655||[[wp/xsb/Daet]]||Camarines Norte||Town |- |959||Q356681||[[wp/xsb/Jose Panganiban]]||Camarines Norte||Town |- |960||Q356708||[[wp/xsb/Labo]]||Camarines Norte||Town |- |961||Q356734||[[wp/xsb/Mercedes, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |962||Q356759||[[wp/xsb/Paracale]]||Camarines Norte||Town |- |963||Q356803||[[wp/xsb/San Lorenzo Ruiz]]||Camarines Norte||Town |- |964||Q302791||[[wp/xsb/San Vicente, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |965||Q356853||[[wp/xsb/Santa Elena]]||Camarines Norte||Town |- |966||Q356878||[[wp/xsb/Talisay, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |967||Q356898||[[wp/xsb/Vinzons]]||Camarines Norte||Town |- |968||Q492912||[[wp/xsb/Bacacay]]||Albay||Town |- |969||Q492976||[[wp/xsb/Camalig]]||Albay||Town |- |970||Q493008||[[wp/xsb/Daraga]]||Albay||Town |- |971||Q493032||[[wp/xsb/Guinobatan]]||Albay||Town |- |972||Q493065||[[wp/xsb/Jovellar]]||Albay||Town |- |973||Q1696||[[wp/xsb/Legazpi]]||Albay||City |- |974||Q493095||[[wp/xsb/Libon]]||Albay||Town |- |975||Q1701||[[wp/xsb/Ligao]]||Albay||City |- |976||Q493132||[[wp/xsb/Malilipot]]||Albay||Town |- |977||Q493178||[[wp/xsb/Malinao, Albay]]||Albay||Town |- |978||Q493204||[[wp/xsb/Manito]]||Albay||Town |- |979||Q493246||[[wp/xsb/Oas]]||Albay||Town |- |980||Q256045||[[wp/xsb/Pio Duran]]||Albay||Town |- |981||Q493326||[[wp/xsb/Polangui]]||Albay||Town |- |982||Q493362||[[wp/xsb/Rapu-Rapu]]||Albay||Town |- |983||Q493409||[[wp/xsb/Santo Domingo, Albay]]||Albay||Town |- |984||Q1706||[[wp/xsb/Tabaco]]||Albay||City |- |985||Q493444||[[wp/xsb/Tiwi]]||Albay||Town |- |986||Q174497||[[wp/xsb/Alcantara, Romblon]]||Romblon||Town |- |987||Q174511||[[wp/xsb/Banton]]||Romblon||Town |- |988||Q174525||[[wp/xsb/Cajidiocan]]||Romblon||Town |- |989||Q174544||[[wp/xsb/Calatrava, Romblon]]||Romblon||Town |- |990||Q174562||[[wp/xsb/Concepcion, Romblon]]||Romblon||Town |- |991||Q174575||[[wp/xsb/Corcuera]]||Romblon||Town |- |992||Q174591||[[wp/xsb/Ferrol]]||Romblon||Town |- |993||Q174607||[[wp/xsb/Looc, Romblon]]||Romblon||Town |- |994||Q174620||[[wp/xsb/Magdiwang]]||Romblon||Town |- |995||Q174632||[[wp/xsb/Odiongan]]||Romblon||Town |- |996||Q174649||[[wp/xsb/Romblon, Romblon]]||Romblon||Town |- |997||Q174659||[[wp/xsb/San Agustin, Romblon]]||Romblon||Town |- |998||Q174667||[[wp/xsb/San Andres, Romblon]]||Romblon||Town |- |999||Q174676||[[wp/xsb/San Fernando, Romblon]]||Romblon||Town |- |1000||Q174689||[[wp/xsb/San Jose, Romblon]]||Romblon||Town |- |1001||Q174702||[[wp/xsb/Santa Fe, Romblon]]||Romblon||Town |- |1002||Q174717||[[wp/xsb/Santa Maria, Romblon]]||Romblon||Town |- |1003||Q111338||[[wp/xsb/Aborlan]]||Palawan||Town |- |1004||Q111351||[[wp/xsb/Agutaya]]||Palawan||Town |- |1005||Q111360||[[wp/xsb/Araceli]]||Palawan||Town |- |1006||Q111372||[[wp/xsb/Balabac]]||Palawan||Town |- |1007||Q111378||[[wp/xsb/Bataraza]]||Palawan||Town |- |1008||Q111386||[[wp/xsb/Brooke's Point]]||Palawan||Town |- |1009||Q111393||[[wp/xsb/Busuanga]]||Palawan||Town |- |1010||Q111402||[[wp/xsb/Cagayancillo]]||Palawan||Town |- |1011||Q111414||[[wp/xsb/Coron]]||Palawan||Town |- |1012||Q111427||[[wp/xsb/Culion]]||Palawan||Town |- |1013||Q111438||[[wp/xsb/Cuyo]]||Palawan||Town |- |1014||Q111468||[[wp/xsb/Dumaran]]||Palawan||Town |- |1015||Q111483||[[wp/xsb/El Nido]]||Palawan||Town |- |1016||Q111495||[[wp/xsb/Kalayaan, Palawan]]||Palawan||Town |- |1017||Q111506||[[wp/xsb/Linapacan]]||Palawan||Town |- |1018||Q111521||[[wp/xsb/Magsaysay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1019||Q111535||[[wp/xsb/Narra]]||Palawan||Town |- |1020||Q111739||[[wp/xsb/Puerto Princesa]]||Palawan||City |- |1021||Q111662||[[wp/xsb/Quezon, Palawan]]||Palawan||Town |- |1022||Q111677||[[wp/xsb/Rizal, Palawan]]||Palawan||Town |- |1023||Q111689||[[wp/xsb/Roxas, Palawan]]||Palawan||Town |- |1024||Q111707||[[wp/xsb/San Vicente, Palawan]]||Palawan||Town |- |1025||Q111719||[[wp/xsb/Sofronio Española]]||Palawan||Town |- |1026||Q111730||[[wp/xsb/Taytay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1027||Q107538||[[wp/xsb/Baco]]||Oriental Mindoro||Town |- |1028||Q107543||[[wp/xsb/Bansud]]||Oriental Mindoro||Town |- |1029||Q107550||[[wp/xsb/Bongabong]]||Oriental Mindoro||Town |- |1030||Q107554||[[wp/xsb/Bulalacao]]||Oriental Mindoro||Town |- |1031||Q107624||[[wp/xsb/Calapan]]||Oriental Mindoro||City |- |1032||Q107559||[[wp/xsb/Gloria]]||Oriental Mindoro||Town |- |1033||Q107567||[[wp/xsb/Mansalay]]||Oriental Mindoro||Town |- |1034||Q107573||[[wp/xsb/Naujan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1035||Q107578||[[wp/xsb/Pinamalayan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1036||Q107585||[[wp/xsb/Pola]]||Oriental Mindoro||Town |- |1037||Q107593||[[wp/xsb/Puerto Galera]]||Oriental Mindoro||Town |- |1038||Q107598||[[wp/xsb/Roxas, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1039||Q107606||[[wp/xsb/San Teodoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1040||Q107612||[[wp/xsb/Socorro, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1041||Q107618||[[wp/xsb/Victoria, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1042||Q107454||[[wp/xsb/Abra de Ilog]]||Occidental Mindoro||Town |- |1043||Q107460||[[wp/xsb/Calintaan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1044||Q107465||[[wp/xsb/Looc, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1045||Q107476||[[wp/xsb/Lubang]]||Occidental Mindoro||Town |- |1046||Q107482||[[wp/xsb/Magsaysay, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1047||Q107488||[[wp/xsb/Mamburao]]||Occidental Mindoro||Town |- |1048||Q107493||[[wp/xsb/Paluan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1049||Q107499||[[wp/xsb/Rizal, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1050||Q107505||[[wp/xsb/Sablayan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1051||Q107511||[[wp/xsb/San Jose, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1052||Q107519||[[wp/xsb/Santa Cruz, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1053||Q107011||[[wp/xsb/Boac]]||Marinduque||Town |- |1054||Q107023||[[wp/xsb/Buenavista, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1055||Q107029||[[wp/xsb/Gasan]]||Marinduque||Town |- |1056||Q107034||[[wp/xsb/Mogpog]]||Marinduque||Town |- |1057||Q107042||[[wp/xsb/Santa Cruz, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1058||Q107048||[[wp/xsb/Torrijos]]||Marinduque||Town |- |1059||Q106758||[[wp/xsb/Angono]]||Rizal||Town |- |1060||Q1636||[[wp/xsb/Antipolo]]||Rizal||City |- |1061||Q106766||[[wp/xsb/Baras, Rizal]]||Rizal||Town |- |1062||Q106783||[[wp/xsb/Binangonan]]||Rizal||Town |- |1063||Q106790||[[wp/xsb/Cainta]]||Rizal||Town |- |1064||Q106796||[[wp/xsb/Cardona]]||Rizal||Town |- |1065||Q106804||[[wp/xsb/Jalajala]]||Rizal||Town |- |1066||Q106810||[[wp/xsb/Morong, Rizal]]||Rizal||Town |- |1067||Q106817||[[wp/xsb/Pililla]]||Rizal||Town |- |1068||Q106825||[[wp/xsb/Rodriguez]]||Rizal||Town |- |1069||Q106832||[[wp/xsb/San Mateo, Rizal]]||Rizal||Town |- |1070||Q106839||[[wp/xsb/Tanay]]||Rizal||Town |- |1071||Q373204||[[wp/xsb/Taytay, Rizal]]||Rizal||Town |- |1072||Q106848||[[wp/xsb/Teresa]]||Rizal||Town |- |1073||Q103777||[[wp/xsb/Agdangan]]||Quezon||Town |- |1074||Q103786||[[wp/xsb/Alabat]]||Quezon||Town |- |1075||Q103807||[[wp/xsb/Atimonan]]||Quezon||Town |- |1076||Q103815||[[wp/xsb/Buenavista, Quezon]]||Quezon||Town |- |1077||Q103825||[[wp/xsb/Burdeos]]||Quezon||Town |- |1078||Q103833||[[wp/xsb/Calauag]]||Quezon||Town |- |1079||Q103841||[[wp/xsb/Candelaria, Quezon]]||Quezon||Town |- |1080||Q103872||[[wp/xsb/Catanauan]]||Quezon||Town |- |1081||Q103879||[[wp/xsb/Dolores, Quezon]]||Quezon||Town |- |1082||Q103889||[[wp/xsb/General Luna, Quezon]]||Quezon||Town |- |1083||Q103899||[[wp/xsb/General Nakar]]||Quezon||Town |- |1084||Q103905||[[wp/xsb/Guinayangan]]||Quezon||Town |- |1085||Q103914||[[wp/xsb/Gumaca]]||Quezon||Town |- |1086||Q103921||[[wp/xsb/Infanta, Quezon]]||Quezon||Town |- |1087||Q103928||[[wp/xsb/Jomalig]]||Quezon||Town |- |1088||Q103935||[[wp/xsb/Lopez]]||Quezon||Town |- |1089||Q103941||[[wp/xsb/Lucban]]||Quezon||Town |- |1090||Q104125||[[wp/xsb/Lucena]]||Quezon||City |- |1091||Q103947||[[wp/xsb/Macalelon]]||Quezon||Town |- |1092||Q103952||[[wp/xsb/Mauban]]||Quezon||Town |- |1093||Q103958||[[wp/xsb/Mulanay]]||Quezon||Town |- |1094||Q103965||[[wp/xsb/Padre Burgos, Quezon]]||Quezon||Town |- |1095||Q103971||[[wp/xsb/Pagbilao]]||Quezon||Town |- |1096||Q103976||[[wp/xsb/Panukulan]]||Quezon||Town |- |1097||Q103981||[[wp/xsb/Patnanungan]]||Quezon||Town |- |1098||Q103987||[[wp/xsb/Perez]]||Quezon||Town |- |1099||Q103996||[[wp/xsb/Pitogo]]||Quezon||Town |- |1100||Q104005||[[wp/xsb/Plaridel, Quezon]]||Quezon||Town |- |1101||Q104011||[[wp/xsb/Polillo]]||Quezon||Town |- |1102||Q104020||[[wp/xsb/Quezon, Quezon]]||Quezon||Town |- |1103||Q104026||[[wp/xsb/Real]]||Quezon||Town |- |1104||Q104037||[[wp/xsb/Sampaloc]]||Quezon||Town |- |1105||Q104044||[[wp/xsb/San Andres, Quezon]]||Quezon||Town |- |1106||Q104052||[[wp/xsb/San Antonio, Quezon]]||Quezon||Town |- |1107||Q104063||[[wp/xsb/San Francisco, Quezon]]||Quezon||Town |- |1108||Q104071||[[wp/xsb/San Narciso, Quezon]]||Quezon||Town |- |1109||Q104078||[[wp/xsb/Sariaya]]||Quezon||Town |- |1110||Q104087||[[wp/xsb/Tagkawayan]]||Quezon||Town |- |1111||Q104113||[[wp/xsb/Tayabas]]||Quezon||City |- |1112||Q104092||[[wp/xsb/Tiaong]]||Quezon||Town |- |1113||Q104099||[[wp/xsb/Unisan]]||Quezon||Town |- |1114||Q63750||[[wp/xsb/Alaminos, Laguna]]||Laguna||Town |- |1115||Q63763||[[wp/xsb/Bay]]||Laguna||Town |- |1116||Q75961||[[wp/xsb/Biñan]]||Laguna||City |- |1117||Q25096||[[wp/xsb/Cabuyao]]||Laguna||City |- |1118||Q75978||[[wp/xsb/Calamba]]||Laguna||City |- |1119||Q69739||[[wp/xsb/Calauan]]||Laguna||Town |- |1120||Q69749||[[wp/xsb/Cavinti]]||Laguna||Town |- |1121||Q69759||[[wp/xsb/Famy]]||Laguna||Town |- |1122||Q69771||[[wp/xsb/Kalayaan, Laguna]]||Laguna||Town |- |1123||Q69781||[[wp/xsb/Liliw]]||Laguna||Town |- |1124||Q69793||[[wp/xsb/Los Baños]]||Laguna||Town |- |1125||Q69812||[[wp/xsb/Luisiana]]||Laguna||Town |- |1126||Q69824||[[wp/xsb/Lumban]]||Laguna||Town |- |1127||Q75875||[[wp/xsb/Mabitac]]||Laguna||Town |- |1128||Q75881||[[wp/xsb/Magdalena]]||Laguna||Town |- |1129||Q75888||[[wp/xsb/Majayjay]]||Laguna||Town |- |1130||Q75895||[[wp/xsb/Nagcarlan]]||Laguna||Town |- |1131||Q75899||[[wp/xsb/Paete]]||Laguna||Town |- |1132||Q75905||[[wp/xsb/Pagsanjan]]||Laguna||Town |- |1133||Q75910||[[wp/xsb/Pakil]]||Laguna||Town |- |1134||Q75918||[[wp/xsb/Pangil]]||Laguna||Town |- |1135||Q75923||[[wp/xsb/Pila]]||Laguna||Town |- |1136||Q75928||[[wp/xsb/Rizal, Laguna]]||Laguna||Town |- |1137||Q76001||[[wp/xsb/San Pablo, Laguna]]||Laguna||City |- |1138||Q75933||[[wp/xsb/San Pedro]]||Laguna||City |- |1139||Q75938||[[wp/xsb/Santa Cruz, Laguna]]||Laguna||Town |- |1140||Q75943||[[wp/xsb/Santa Maria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1141||Q76010||[[wp/xsb/Santa Rosa, Laguna]]||Laguna||City |- |1142||Q75948||[[wp/xsb/Siniloan]]||Laguna||Town |- |1143||Q75953||[[wp/xsb/Victoria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1144||Q62600||[[wp/xsb/Alfonso]]||Cavite||Town |- |1145||Q62606||[[wp/xsb/Amadeo]]||Cavite||Town |- |1146||Q63129||[[wp/xsb/Bacoor]]||Cavite||City |- |1147||Q62611||[[wp/xsb/Carmona]]||Cavite||Town |- |1148||Q1482||[[wp/xsb/Syudad na Cavite]]||Cavite||City |- |1149||Q63139||[[wp/xsb/Dasmariñas]]||Cavite||City |- |1150||Q62719||[[wp/xsb/General Emilio Aguinaldo]]||Cavite||Town |- |1151||Q62638||[[wp/xsb/General Mariano Alvarez]]||Cavite||Town |- |1152||Q62723||[[wp/xsb/General Trias]]||Cavite||City |- |1153||Q63145||[[wp/xsb/Imus]]||Cavite||City |- |1154||Q62729||[[wp/xsb/Indang]]||Cavite||Town |- |1155||Q62755||[[wp/xsb/Kawit]]||Cavite||Town |- |1156||Q62771||[[wp/xsb/Magallanes, Cavite]]||Cavite||Town |- |1157||Q62776||[[wp/xsb/Maragondon]]||Cavite||Town |- |1158||Q62784||[[wp/xsb/Mendez]]||Cavite||Town |- |1159||Q62799||[[wp/xsb/Naic]]||Cavite||Town |- |1160||Q63096||[[wp/xsb/Noveleta]]||Cavite||Town |- |1161||Q63102||[[wp/xsb/Rosario, Cavite]]||Cavite||Town |- |1162||Q63110||[[wp/xsb/Silang]]||Cavite||Town |- |1163||Q63154||[[wp/xsb/Tagaytay]]||Cavite||City |- |1164||Q63115||[[wp/xsb/Tanza]]||Cavite||Town |- |1165||Q63124||[[wp/xsb/Ternate]]||Cavite||Town |- |1166||Q63160||[[wp/xsb/Trece Martires]]||Cavite||City |- |1167||Q59250||[[wp/xsb/Agoncillo]]||Batangas||Town |- |1168||Q59251||[[wp/xsb/Alitagtag]]||Batangas||Town |- |1169||Q59252||[[wp/xsb/Balayan]]||Batangas||Town |- |1170||Q59253||[[wp/xsb/Balete]]||Batangas||Town |- |1171||Q1723||[[wp/xsb/Syudad na Batangas]]||Batangas||City |- |1172||Q59272||[[wp/xsb/Bauan]]||Batangas||Town |- |1173||Q59276||[[wp/xsb/Calaca]]||Batangas||City |- |1174||Q59279||[[wp/xsb/Calatagan]]||Batangas||Town |- |1175||Q59287||[[wp/xsb/Cuenca]]||Batangas||Town |- |1176||Q59304||[[wp/xsb/Ibaan]]||Batangas||Town |- |1177||Q59308||[[wp/xsb/Laurel]]||Batangas||Town |- |1178||Q59311||[[wp/xsb/Lemery]]||Batangas||Town |- |1179||Q59312||[[wp/xsb/Lian]]||Batangas||Town |- |1180||Q1725||[[wp/xsb/Lipa]]||Batangas||City |- |1181||Q803199||[[wp/xsb/Lobo]]||Batangas||Town |- |1182||Q59313||[[wp/xsb/Mabini, Batangas]]||Batangas||Town |- |1183||Q59731||[[wp/xsb/Malvar]]||Batangas||Town |- |1184||Q59740||[[wp/xsb/Mataasnakahoy]]||Batangas||Town |- |1185||Q59745||[[wp/xsb/Nasugbu]]||Batangas||Town |- |1186||Q59749||[[wp/xsb/Padre Garcia]]||Batangas||Town |- |1187||Q59758||[[wp/xsb/Rosario, Batangas]]||Batangas||Town |- |1188||Q59764||[[wp/xsb/San Jose, Batangas]]||Batangas||Town |- |1189||Q59770||[[wp/xsb/San Juan, Batangas]]||Batangas||Town |- |1190||Q59773||[[wp/xsb/San Luis, Batangas]]||Batangas||Town |- |1191||Q59777||[[wp/xsb/San Nicolas, Batangas]]||Batangas||Town |- |1192||Q59784||[[wp/xsb/San Pascual, Batangas]]||Batangas||Town |- |1193||Q59788||[[wp/xsb/Santa Teresita, Batangas]]||Batangas||Town |- |1194||Q59799||[[wp/xsb/Santo Tomas, Batangas]]||Batangas||City |- |1195||Q59814||[[wp/xsb/Taal]]||Batangas||Town |- |1196||Q59825||[[wp/xsb/Talisay, Batangas]]||Batangas||Town |- |1197||Q1730||[[wp/xsb/Tanauan]]||Batangas||City |- |1198||Q59830||[[wp/xsb/Taysan]]||Batangas||Town |- |1199||Q59835||[[wp/xsb/Tingloy]]||Batangas||Town |- |1200||Q59844||[[wp/xsb/Tuy]]||Batangas||Town |- |1201||Q56529||[[wp/xsb/Botolan]]||Zambales||Town |- |1202||Q56533||[[wp/xsb/Cabangan]]||Zambales||Town |- |1203||Q56538||[[wp/xsb/Candelaria, Zambales]]||Zambales||Town |- |1204||Q56561||[[wp/xsb/Castillejos]]||Zambales||Town |- |1205||Q56566||[[wp/xsb/Iba]]||Zambales||Town |- |1206||Q56572||[[wp/xsb/Masinloc]]||Zambales||Town |- |1207||Q56759||[[wp/xsb/Olongapo]]||Zambales||City |- |1208||Q56575||[[wp/xsb/Palauig]]||Zambales||Town |- |1209||Q56581||[[wp/xsb/San Antonio, Zambales]]||Zambales||Town |- |1210||Q56584||[[wp/xsb/San Felipe]]||Zambales||Town |- |1211||Q56623||[[wp/xsb/San Marcelino]]||Zambales||Town |- |1212||Q56647||[[wp/xsb/San Narciso]]||Zambales||Town |- |1213||Q56656||[[wp/xsb/Santa Cruz, Zambales]]||Zambales||Town |- |1214||Q56663||[[wp/xsb/Subic]]||Zambales||Town |- |1215||Q56414||[[wp/xsb/Anao]]||Tarlac||Town |- |1216||Q56420||[[wp/xsb/Bamban]]||Tarlac||Town |- |1217||Q56424||[[wp/xsb/Camiling]]||Tarlac||Town |- |1218||Q56427||[[wp/xsb/Capas]]||Tarlac||Town |- |1219||Q30934||[[wp/xsb/Concepcion, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1220||Q56439||[[wp/xsb/Gerona]]||Tarlac||Town |- |1221||Q28733||[[wp/xsb/La Paz, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1222||Q56444||[[wp/xsb/Mayantoc]]||Tarlac||Town |- |1223||Q56453||[[wp/xsb/Moncada]]||Tarlac||Town |- |1224||Q56457||[[wp/xsb/Paniqui]]||Tarlac||Town |- |1225||Q56461||[[wp/xsb/Pura]]||Tarlac||Town |- |1226||Q56465||[[wp/xsb/Ramos]]||Tarlac||Town |- |1227||Q56471||[[wp/xsb/San Clemente]]||Tarlac||Town |- |1228||Q56476||[[wp/xsb/San Jose, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1229||Q56481||[[wp/xsb/San Manuel, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1230||Q56486||[[wp/xsb/Santa Ignacia]]||Tarlac||Town |- |1231||Q5285||[[wp/xsb/Syudad na Tarlac]]||Tarlac||City |- |1232||Q56493||[[wp/xsb/Victoria, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1233||Q55741||[[wp/xsb/Angeles]]||Pampanga||City |- |1234||Q55693||[[wp/xsb/Apalit]]||Pampanga||Town |- |1235||Q55694||[[wp/xsb/Arayat]]||Pampanga||Town |- |1236||Q55696||[[wp/xsb/Bacolor]]||Pampanga||Town |- |1237||Q55699||[[wp/xsb/Candaba]]||Pampanga||Town |- |1238||Q55700||[[wp/xsb/Floridablanca]]||Pampanga||Town |- |1239||Q55702||[[wp/xsb/Guagua]]||Pampanga||Town |- |1240||Q55705||[[wp/xsb/Lubao]]||Pampanga||Town |- |1241||Q55737||[[wp/xsb/Mabalacat]]||Pampanga||City |- |1242||Q55707||[[wp/xsb/Macabebe]]||Pampanga||Town |- |1243||Q55709||[[wp/xsb/Magalang]]||Pampanga||Town |- |1244||Q55710||[[wp/xsb/Masantol]]||Pampanga||Town |- |1245||Q55712||[[wp/xsb/Mexico, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1246||Q55717||[[wp/xsb/Minalin]]||Pampanga||Town |- |1247||Q55721||[[wp/xsb/Porac]]||Pampanga||Town |- |1248||Q55740||[[wp/xsb/San Fernando, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1249||Q55724||[[wp/xsb/San Luis, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1250||Q55725||[[wp/xsb/San Simon]]||Pampanga||Town |- |1251||Q55727||[[wp/xsb/Santa Ana, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1252||Q55730||[[wp/xsb/Santa Rita, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1253||Q55731||[[wp/xsb/Santo Tomas, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1254||Q55734||[[wp/xsb/Sasmuan]]||Pampanga||Town |- |1255||Q55543||[[wp/xsb/Aliaga]]||Nueva Ecija||Town |- |1256||Q55544||[[wp/xsb/Bongabon]]||Nueva Ecija||Town |- |1257||Q55595||[[wp/xsb/Cabanatuan]]||Nueva Ecija||City |- |1258||Q55545||[[wp/xsb/Cabiao]]||Nueva Ecija||Town |- |1259||Q55546||[[wp/xsb/Carranglan]]||Nueva Ecija||Town |- |1260||Q55547||[[wp/xsb/Cuyapo]]||Nueva Ecija||Town |- |1261||Q55548||[[wp/xsb/Gabaldon]]||Nueva Ecija||Town |- |1262||Q55596||[[wp/xsb/Gapan]]||Nueva Ecija||City |- |1263||Q55549||[[wp/xsb/General Mamerto Natividad]]||Nueva Ecija||Town |- |1264||Q55551||[[wp/xsb/General Tinio]]||Nueva Ecija||Town |- |1265||Q55552||[[wp/xsb/Guimba]]||Nueva Ecija||Town |- |1266||Q30871||[[wp/xsb/Jaen]]||Nueva Ecija||Town |- |1267||Q55556||[[wp/xsb/Laur]]||Nueva Ecija||Town |- |1268||Q55557||[[wp/xsb/Licab]]||Nueva Ecija||Town |- |1269||Q55558||[[wp/xsb/Llanera]]||Nueva Ecija||Town |- |1270||Q55559||[[wp/xsb/Lupao]]||Nueva Ecija||Town |- |1271||Q55597||[[wp/xsb/Muñoz]]||Nueva Ecija||City |- |1272||Q55560||[[wp/xsb/Nampicuan]]||Nueva Ecija||Town |- |1273||Q55598||[[wp/xsb/Palayan]]||Nueva Ecija||City |- |1274||Q55567||[[wp/xsb/Pantabangan]]||Nueva Ecija||Town |- |1275||Q55568||[[wp/xsb/Peñaranda]]||Nueva Ecija||Town |- |1276||Q55569||[[wp/xsb/Quezon, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1277||Q55570||[[wp/xsb/Rizal, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1278||Q30923||[[wp/xsb/San Antonio, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1279||Q55572||[[wp/xsb/San Isidro, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1280||Q55599||[[wp/xsb/San Jose, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||City |- |1281||Q55573||[[wp/xsb/San Leonardo]]||Nueva Ecija||Town |- |1282||Q55590||[[wp/xsb/Santa Rosa, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1283||Q55591||[[wp/xsb/Santo Domingo, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1284||Q55592||[[wp/xsb/Talavera]]||Nueva Ecija||Town |- |1285||Q55593||[[wp/xsb/Talugtug]]||Nueva Ecija||Town |- |1286||Q28731||[[wp/xsb/Zaragoza]]||Nueva Ecija||Town |- |1287||Q54551||[[wp/xsb/Angat]]||Bulacan||Town |- |1288||Q54553||[[wp/xsb/Balagtas]]||Bulacan||Town |- |1289||Q54554||[[wp/xsb/Baliwag]]||Bulacan||City |- |1290||Q54555||[[wp/xsb/Bocaue]]||Bulacan||Town |- |1291||Q54558||[[wp/xsb/Bulakan]]||Bulacan||Town |- |1292||Q54560||[[wp/xsb/Bustos]]||Bulacan||Town |- |1293||Q54564||[[wp/xsb/Calumpit]]||Bulacan||Town |- |1294||Q54566||[[wp/xsb/Doña Remedios Trinidad]]||Bulacan||Town |- |1295||Q54589||[[wp/xsb/Guiguinto]]||Bulacan||Town |- |1296||Q54592||[[wp/xsb/Hagonoy]]||Bulacan||Town |- |1297||Q2180||[[wp/xsb/Malolos]]||Bulacan||City |- |1298||Q54595||[[wp/xsb/Marilao]]||Bulacan||Town |- |1299||Q2187||[[wp/xsb/Meycauayan]]||Bulacan||City |- |1300||Q54598||[[wp/xsb/Norzagaray]]||Bulacan||Town |- |1301||Q54599||[[wp/xsb/Obando]]||Bulacan||Town |- |1302||Q54600||[[wp/xsb/Pandi]]||Bulacan||Town |- |1303||Q54605||[[wp/xsb/Paombong]]||Bulacan||Town |- |1304||Q54760||[[wp/xsb/Plaridel]]||Bulacan||Town |- |1305||Q54761||[[wp/xsb/Pulilan]]||Bulacan||Town |- |1306||Q54762||[[wp/xsb/San Ildefonso, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1307||Q2193||[[wp/xsb/San Jose del Monte]]||Bulacan||City |- |1308||Q54763||[[wp/xsb/San Miguel, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1309||Q54765||[[wp/xsb/San Rafael, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1310||Q54768||[[wp/xsb/Santa Maria, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1311||Q54455||[[wp/xsb/Abucay]]||Bataan||Town |- |1312||Q54456||[[wp/xsb/Bagac]]||Bataan||Town |- |1313||Q1719||[[wp/xsb/Balanga]]||Bataan||City |- |1314||Q54457||[[wp/xsb/Dinalupihan]]||Bataan||Town |- |1315||Q54458||[[wp/xsb/Hermosa]]||Bataan||Town |- |1316||Q54459||[[wp/xsb/Limay]]||Bataan||Town |- |1317||Q54460||[[wp/xsb/Mariveles]]||Bataan||Town |- |1318||Q54461||[[wp/xsb/Morong, Bataan]]||Bataan||Town |- |1319||Q54462||[[wp/xsb/Orani]]||Bataan||Town |- |1320||Q54463||[[wp/xsb/Orion]]||Bataan||Town |- |1321||Q54464||[[wp/xsb/Pilar, Bataan]]||Bataan||Town |- |1322||Q54465||[[wp/xsb/Samal, Bataan]]||Bataan||Town |- |1323||Q53081||[[wp/xsb/Baler]]||Aurora||Town |- |1324||Q53083||[[wp/xsb/Casiguran]]||Aurora||Town |- |1325||Q53084||[[wp/xsb/Dilasag]]||Aurora||Town |- |1326||Q53086||[[wp/xsb/Dinalungan]]||Aurora||Town |- |1327||Q53087||[[wp/xsb/Dingalan]]||Aurora||Town |- |1328||Q53089||[[wp/xsb/Dipaculao]]||Aurora||Town |- |1329||Q53090||[[wp/xsb/Maria Aurora]]||Aurora||Town |- |1330||Q53092||[[wp/xsb/San Luis, Aurora]]||Aurora||Town |- |1331||Q35975||[[wp/xsb/Barlig]]||Mountain Province||Town |- |1332||Q35994||[[wp/xsb/Bauko]]||Mountain Province||Town |- |1333||Q36012||[[wp/xsb/Besao]]||Mountain Province||Town |- |1334||Q36025||[[wp/xsb/Bontoc]]||Mountain Province||Town |- |1335||Q36040||[[wp/xsb/Natonin]]||Mountain Province||Town |- |1336||Q36049||[[wp/xsb/Paracelis]]||Mountain Province||Town |- |1337||Q36061||[[wp/xsb/Sabangan]]||Mountain Province||Town |- |1338||Q36076||[[wp/xsb/Sadanga]]||Mountain Province||Town |- |1339||Q36090||[[wp/xsb/Sagada]]||Mountain Province||Town |- |1340||Q36099||[[wp/xsb/Tadian]]||Mountain Province||Town |- |1341||Q35848||[[wp/xsb/Balbalan]]||Kalinga||Town |- |1342||Q35858||[[wp/xsb/Lubuagan]]||Kalinga||Town |- |1343||Q35866||[[wp/xsb/Pasil]]||Kalinga||Town |- |1344||Q35873||[[wp/xsb/Pinukpuk]]||Kalinga||Town |- |1345||Q35884||[[wp/xsb/Rizal, Kalinga]]||Kalinga||Town |- |1346||Q35925||[[wp/xsb/Tabuk]]||Kalinga||City |- |1347||Q35897||[[wp/xsb/Tanudan]]||Kalinga||Town |- |1348||Q35909||[[wp/xsb/Tinglayan]]||Kalinga||Town |- |1349||Q30365||[[wp/xsb/Aguinaldo]]||Ifugao||Town |- |1350||Q30391||[[wp/xsb/Alfonso Lista]]||Ifugao||Town |- |1351||Q30394||[[wp/xsb/Asipulo]]||Ifugao||Town |- |1352||Q806138||[[wp/xsb/Banaue]]||Ifugao||Town |- |1353||Q30410||[[wp/xsb/Hingyon]]||Ifugao||Town |- |1354||Q30413||[[wp/xsb/Hungduan]]||Ifugao||Town |- |1355||Q30416||[[wp/xsb/Kiangan]]||Ifugao||Town |- |1356||Q30419||[[wp/xsb/Lagawe]]||Ifugao||Town |- |1357||Q30421||[[wp/xsb/Lamut]]||Ifugao||Town |- |1358||Q30425||[[wp/xsb/Mayoyao]]||Ifugao||Town |- |1359||Q30428||[[wp/xsb/Tinoc]]||Ifugao||Town |- |1360||Q30104||[[wp/xsb/Atok]]||Benguet||Town |- |1361||Q1822||[[wp/xsb/Baguio]]||Benguet||City |- |1362||Q30325||[[wp/xsb/Bakun]]||Benguet||Town |- |1363||Q30328||[[wp/xsb/Bokod]]||Benguet||Town |- |1364||Q30332||[[wp/xsb/Buguias]]||Benguet||Town |- |1365||Q30335||[[wp/xsb/Itogon]]||Benguet||Town |- |1366||Q30338||[[wp/xsb/Kabayan]]||Benguet||Town |- |1367||Q30345||[[wp/xsb/Kapangan]]||Benguet||Town |- |1368||Q30349||[[wp/xsb/Kibungan]]||Benguet||Town |- |1369||Q30351||[[wp/xsb/La Trinidad]]||Benguet||Town |- |1370||Q30356||[[wp/xsb/Mankayan]]||Benguet||Town |- |1371||Q30358||[[wp/xsb/Sablan]]||Benguet||Town |- |1372||Q30361||[[wp/xsb/Tuba]]||Benguet||Town |- |1373||Q30363||[[wp/xsb/Tublay]]||Benguet||Town |- |1374||Q29018||[[wp/xsb/Calanasan]]||Apayao||Town |- |1375||Q30033||[[wp/xsb/Conner]]||Apayao||Town |- |1376||Q30042||[[wp/xsb/Flora]]||Apayao||Town |- |1377||Q30053||[[wp/xsb/Kabugao]]||Apayao||Town |- |1378||Q801777||[[wp/xsb/Luna, Apayao]]||Apayao||Town |- |1379||Q30062||[[wp/xsb/Pudtol]]||Apayao||Town |- |1380||Q30073||[[wp/xsb/Santa Marcela]]||Apayao||Town |- |1381||Q27995||[[wp/xsb/Bangued]]||Abra||Town |- |1382||Q28002||[[wp/xsb/Boliney]]||Abra||Town |- |1383||Q28014||[[wp/xsb/Bucay]]||Abra||Town |- |1384||Q28030||[[wp/xsb/Bucloc]]||Abra||Town |- |1385||Q28044||[[wp/xsb/Daguioman]]||Abra||Town |- |1386||Q28068||[[wp/xsb/Danglas]]||Abra||Town |- |1387||Q28096||[[wp/xsb/Dolores, Abra]]||Abra||Town |- |1388||Q28124||[[wp/xsb/La Paz, Abra]]||Abra||Town |- |1389||Q29007||[[wp/xsb/Lacub]]||Abra||Town |- |1390||Q29020||[[wp/xsb/Lagangilang]]||Abra||Town |- |1391||Q29029||[[wp/xsb/Lagayan]]||Abra||Town |- |1392||Q29038||[[wp/xsb/Langiden]]||Abra||Town |- |1393||Q29045||[[wp/xsb/Licuan-Baay]]||Abra||Town |- |1394||Q29048||[[wp/xsb/Luba]]||Abra||Town |- |1395||Q29069||[[wp/xsb/Malibcong]]||Abra||Town |- |1396||Q29082||[[wp/xsb/Manabo]]||Abra||Town |- |1397||Q29094||[[wp/xsb/Peñarrubia]]||Abra||Town |- |1398||Q29102||[[wp/xsb/Pidigan]]||Abra||Town |- |1399||Q29109||[[wp/xsb/Pilar, Abra]]||Abra||Town |- |1400||Q29116||[[wp/xsb/Sallapadan]]||Abra||Town |- |1401||Q801530||[[wp/xsb/San Isidro, Abra]]||Abra||Town |- |1402||Q29123||[[wp/xsb/San Juan, Abra]]||Abra||Town |- |1403||Q29133||[[wp/xsb/San Quintin, Abra]]||Abra||Town |- |1404||Q29139||[[wp/xsb/Tayum]]||Abra||Town |- |1405||Q29146||[[wp/xsb/Tineg]]||Abra||Town |- |1406||Q29153||[[wp/xsb/Tubo]]||Abra||Town |- |1407||Q29191||[[wp/xsb/Villaviciosa]]||Abra||Town |- |1408||Q53069||[[wp/xsb/Aglipay]]||Quirino||Town |- |1409||Q53070||[[wp/xsb/Cabarroguis]]||Quirino||Town |- |1410||Q53071||[[wp/xsb/Diffun]]||Quirino||Town |- |1411||Q53072||[[wp/xsb/Maddela]]||Quirino||Town |- |1412||Q53073||[[wp/xsb/Nagtipunan]]||Quirino||Town |- |1413||Q53074||[[wp/xsb/Saguday]]||Quirino||Town |- |1414||Q51474||[[wp/xsb/Alfonso Castañeda]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1415||Q51475||[[wp/xsb/Ambaguio]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1416||Q51477||[[wp/xsb/Aritao]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1417||Q51478||[[wp/xsb/Bagabag]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1418||Q51479||[[wp/xsb/Bambang]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1419||Q51480||[[wp/xsb/Bayombong]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1420||Q51481||[[wp/xsb/Diadi]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1421||Q51483||[[wp/xsb/Dupax del Norte]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1422||Q51484||[[wp/xsb/Dupax del Sur]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1423||Q51485||[[wp/xsb/Kasibu]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1424||Q51486||[[wp/xsb/Kayapa]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1425||Q51487||[[wp/xsb/Quezon, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1426||Q51493||[[wp/xsb/Santa Fe, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1427||Q51494||[[wp/xsb/Solano]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1428||Q51496||[[wp/xsb/Villaverde]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1429||Q49354||[[wp/xsb/Alicia, Isabela]]||Isabela||Town |- |1430||Q49357||[[wp/xsb/Angadanan]]||Isabela||Town |- |1431||Q49358||[[wp/xsb/Aurora, Isabela]]||Isabela||Town |- |1432||Q49359||[[wp/xsb/Benito Soliven]]||Isabela||Town |- |1433||Q49360||[[wp/xsb/Burgos, Isabela]]||Isabela||Town |- |1434||Q49361||[[wp/xsb/Cabagan]]||Isabela||Town |- |1435||Q49362||[[wp/xsb/Cabatuan, Isabela]]||Isabela||Town |- |1436||Q50178||[[wp/xsb/Cauayan]]||Isabela||City |- |1437||Q49363||[[wp/xsb/Cordon]]||Isabela||Town |- |1438||Q49365||[[wp/xsb/Delfin Albano]]||Isabela||Town |- |1439||Q49366||[[wp/xsb/Dinapigue]]||Isabela||Town |- |1440||Q49368||[[wp/xsb/Divilacan]]||Isabela||Town |- |1441||Q49369||[[wp/xsb/Echague]]||Isabela||Town |- |1442||Q49370||[[wp/xsb/Gamu]]||Isabela||Town |- |1443||Q50179||[[wp/xsb/Ilagan]]||Isabela||City |- |1444||Q49372||[[wp/xsb/Jones]]||Isabela||Town |- |1445||Q49375||[[wp/xsb/Luna, Isabela]]||Isabela||Town |- |1446||Q49434||[[wp/xsb/Maconacon]]||Isabela||Town |- |1447||Q49435||[[wp/xsb/Mallig]]||Isabela||Town |- |1448||Q50066||[[wp/xsb/Naguilian, Isabela]]||Isabela||Town |- |1449||Q50102||[[wp/xsb/Palanan]]||Isabela||Town |- |1450||Q50145||[[wp/xsb/Quezon, Isabela]]||Isabela||Town |- |1451||Q50149||[[wp/xsb/Quirino, Isabela]]||Isabela||Town |- |1452||Q50152||[[wp/xsb/Ramon]]||Isabela||Town |- |1453||Q50153||[[wp/xsb/Reina Mercedes]]||Isabela||Town |- |1454||Q50154||[[wp/xsb/Roxas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1455||Q50158||[[wp/xsb/San Agustin, Isabela]]||Isabela||Town |- |1456||Q50160||[[wp/xsb/San Guillermo]]||Isabela||Town |- |1457||Q50163||[[wp/xsb/San Isidro, Isabela]]||Isabela||Town |- |1458||Q50164||[[wp/xsb/San Manuel, Isabela]]||Isabela||Town |- |1459||Q50167||[[wp/xsb/San Mariano]]||Isabela||Town |- |1460||Q50171||[[wp/xsb/San Mateo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1461||Q50174||[[wp/xsb/San Pablo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1462||Q50175||[[wp/xsb/Santa Maria, Isabela]]||Isabela||Town |- |1463||Q50180||[[wp/xsb/Santiago, Isabela]]||Isabela||City |- |1464||Q50176||[[wp/xsb/Santo Tomas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1465||Q50177||[[wp/xsb/Tumauini]]||Isabela||Town |- |1466||Q43500||[[wp/xsb/Abulug]]||Cagayan||Town |- |1467||Q43503||[[wp/xsb/Alcala, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1468||Q43508||[[wp/xsb/Allacapan]]||Cagayan||Town |- |1469||Q43515||[[wp/xsb/Amulung]]||Cagayan||Town |- |1470||Q43517||[[wp/xsb/Aparri]]||Cagayan||Town |- |1471||Q43520||[[wp/xsb/Baggao]]||Cagayan||Town |- |1472||Q49058||[[wp/xsb/Ballesteros]]||Cagayan||Town |- |1473||Q49059||[[wp/xsb/Buguey]]||Cagayan||Town |- |1474||Q49062||[[wp/xsb/Calayan]]||Cagayan||Town |- |1475||Q49313||[[wp/xsb/Camalaniugan]]||Cagayan||Town |- |1476||Q49314||[[wp/xsb/Claveria]]||Cagayan||Town |- |1477||Q49315||[[wp/xsb/Enrile]]||Cagayan||Town |- |1478||Q49316||[[wp/xsb/Gattaran]]||Cagayan||Town |- |1479||Q49317||[[wp/xsb/Gonzaga]]||Cagayan||Town |- |1480||Q49318||[[wp/xsb/Iguig]]||Cagayan||Town |- |1481||Q49320||[[wp/xsb/Lal-lo]]||Cagayan||Town |- |1482||Q49321||[[wp/xsb/Lasam]]||Cagayan||Town |- |1483||Q49324||[[wp/xsb/Pamplona, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1484||Q49327||[[wp/xsb/Peñablanca]]||Cagayan||Town |- |1485||Q49331||[[wp/xsb/Piat]]||Cagayan||Town |- |1486||Q49333||[[wp/xsb/Rizal, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1487||Q49336||[[wp/xsb/Sanchez Mira]]||Cagayan||Town |- |1488||Q49337||[[wp/xsb/Santa Ana, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1489||Q49339||[[wp/xsb/Santa Praxedes]]||Cagayan||Town |- |1490||Q49342||[[wp/xsb/Santa Teresita, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1491||Q49346||[[wp/xsb/Santo Niño, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1492||Q49348||[[wp/xsb/Solana]]||Cagayan||Town |- |1493||Q49350||[[wp/xsb/Tuao]]||Cagayan||Town |- |1494||Q2200||[[wp/xsb/Tuguegarao]]||Cagayan||City |- |1495||Q43180||[[wp/xsb/Basco]]||Batanes||Town |- |1496||Q43451||[[wp/xsb/Itbayat]]||Batanes||Town |- |1497||Q43454||[[wp/xsb/Ivana]]||Batanes||Town |- |1498||Q43458||[[wp/xsb/Mahatao]]||Batanes||Town |- |1499||Q43460||[[wp/xsb/Sabtang]]||Batanes||Town |- |1500||Q43469||[[wp/xsb/Uyugan]]||Batanes||Town |- |1501||Q41668||[[wp/xsb/Agno]]||Pangasinan||Town |- |1502||Q41686||[[wp/xsb/Aguilar]]||Pangasinan||Town |- |1503||Q43162||[[wp/xsb/Alaminos]]||Pangasinan||Town |- |1504||Q41704||[[wp/xsb/Alcala]]||Pangasinan||Town |- |1505||Q41713||[[wp/xsb/Anda]]||Pangasinan||Town |- |1506||Q41721||[[wp/xsb/Asingan]]||Pangasinan||Town |- |1507||Q41725||[[wp/xsb/Balungao]]||Pangasinan||Town |- |1508||Q41732||[[wp/xsb/Bani]]||Pangasinan||Town |- |1509||Q41737||[[wp/xsb/Basista]]||Pangasinan||Town |- |1510||Q41757||[[wp/xsb/Bautista]]||Pangasinan||Town |- |1511||Q41762||[[wp/xsb/Bayambang]]||Pangasinan||Town |- |1512||Q41771||[[wp/xsb/Binalonan]]||Pangasinan||Town |- |1513||Q41779||[[wp/xsb/Binmaley]]||Pangasinan||Town |- |1514||Q41807||[[wp/xsb/Bolinao]]||Pangasinan||Town |- |1515||Q41826||[[wp/xsb/Bugallon]]||Pangasinan||Town |- |1516||Q41850||[[wp/xsb/Burgos, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1517||Q41855||[[wp/xsb/Calasiao]]||Pangasinan||Town |- |1518||Q875070||[[wp/xsb/Dagupan]]||Pangasinan||City |- |1519||Q41917||[[wp/xsb/Dasol]]||Pangasinan||Town |- |1520||Q41922||[[wp/xsb/Infanta, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1521||Q41942||[[wp/xsb/Labrador]]||Pangasinan||Town |- |1522||Q41965||[[wp/xsb/Laoac]]||Pangasinan||Town |- |1523||Q41978||[[wp/xsb/Lingayen]]||Pangasinan||Town |- |1524||Q41982||[[wp/xsb/Mabini, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1525||Q41985||[[wp/xsb/Malasiqui]]||Pangasinan||Town |- |1526||Q1020685||[[wp/xsb/Manaoag]]||Pangasinan||Town |- |1527||Q41996||[[wp/xsb/Mangaldan]]||Pangasinan||Town |- |1528||Q42001||[[wp/xsb/Mangatarem]]||Pangasinan||Town |- |1529||Q42006||[[wp/xsb/Mapandan]]||Pangasinan||Town |- |1530||Q42011||[[wp/xsb/Natividad]]||Pangasinan||Town |- |1531||Q42017||[[wp/xsb/Pozorrubio]]||Pangasinan||Town |- |1532||Q42024||[[wp/xsb/Rosales]]||Pangasinan||Town |- |1533||Q43165||[[wp/xsb/San Carlos, Pangasinan]]||Pangasinan||City |- |1534||Q42031||[[wp/xsb/San Fabian]]||Pangasinan||Town |- |1535||Q42036||[[wp/xsb/San Jacinto, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1536||Q42039||[[wp/xsb/San Manuel, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1537||Q42043||[[wp/xsb/San Nicolas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1538||Q42044||[[wp/xsb/San Quintin, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1539||Q122401||[[wp/xsb/Santa Barbara, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1540||Q42055||[[wp/xsb/Santa Maria, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1541||Q43140||[[wp/xsb/Santo Tomas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1542||Q43143||[[wp/xsb/Sison]]||Pangasinan||Town |- |1543||Q43145||[[wp/xsb/Sual]]||Pangasinan||Town |- |1544||Q43148||[[wp/xsb/Tayug]]||Pangasinan||Town |- |1545||Q43152||[[wp/xsb/Umingan]]||Pangasinan||Town |- |1546||Q43154||[[wp/xsb/Urbiztondo]]||Pangasinan||Town |- |1547||Q43168||[[wp/xsb/Urdaneta]]||Pangasinan||City |- |1548||Q43157||[[wp/xsb/Villasis]]||Pangasinan||Town |- |1549||Q40168||[[wp/xsb/Agoo]]||La Union||Town |- |1550||Q40239||[[wp/xsb/Aringay]]||La Union||Town |- |1551||Q40259||[[wp/xsb/Bacnotan]]||La Union||Town |- |1552||Q40275||[[wp/xsb/Bagulin]]||La Union||Town |- |1553||Q40282||[[wp/xsb/Balaoan]]||La Union||Town |- |1554||Q40298||[[wp/xsb/Bangar]]||La Union||Town |- |1555||Q40313||[[wp/xsb/Bauang]]||La Union||Town |- |1556||Q40372||[[wp/xsb/Burgos, La Union]]||La Union||Town |- |1557||Q40393||[[wp/xsb/Caba]]||La Union||Town |- |1558||Q40419||[[wp/xsb/Luna, La Union]]||La Union||Town |- |1559||Q40450||[[wp/xsb/Naguilian]]||La Union||Town |- |1560||Q40466||[[wp/xsb/Pugo]]||La Union||Town |- |1561||Q40486||[[wp/xsb/Rosario, La Union]]||La Union||Town |- |1562||Q40584||[[wp/xsb/San Fernando, La Union]]||La Union||City |- |1563||Q40500||[[wp/xsb/San Gabriel]]||La Union||Town |- |1564||Q40517||[[wp/xsb/San Juan, La Union]]||La Union||Town |- |1565||Q40521||[[wp/xsb/Santo Tomas, La Union]]||La Union||Town |- |1566||Q40536||[[wp/xsb/Santol]]||La Union||Town |- |1567||Q40557||[[wp/xsb/Sudipen]]||La Union||Town |- |1568||Q40562||[[wp/xsb/Tubao]]||La Union||Town |- |1569||Q12813||[[wp/xsb/Alilem]]||Ilocos Sur||Town |- |1570||Q12818||[[wp/xsb/Banayoyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1571||Q12825||[[wp/xsb/Bantay]]||Ilocos Sur||Town |- |1572||Q12828||[[wp/xsb/Burgos, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1573||Q12832||[[wp/xsb/Cabugao]]||Ilocos Sur||Town |- |1574||Q205956||[[wp/xsb/Candon]]||Ilocos Sur||City |- |1575||Q12834||[[wp/xsb/Caoayan]]||Ilocos Sur||Town |- |1576||Q12835||[[wp/xsb/Cervantes]]||Ilocos Sur||Town |- |1577||Q12838||[[wp/xsb/Galimuyod]]||Ilocos Sur||Town |- |1578||Q12840||[[wp/xsb/Gregorio del Pilar]]||Ilocos Sur||Town |- |1579||Q12843||[[wp/xsb/Lidlidda]]||Ilocos Sur||Town |- |1580||Q12845||[[wp/xsb/Magsingal]]||Ilocos Sur||Town |- |1581||Q12848||[[wp/xsb/Nagbukel]]||Ilocos Sur||Town |- |1582||Q12850||[[wp/xsb/Narvacan]]||Ilocos Sur||Town |- |1583||Q12853||[[wp/xsb/Quirino, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1584||Q12856||[[wp/xsb/Salcedo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1585||Q12859||[[wp/xsb/San Emilio]]||Ilocos Sur||Town |- |1586||Q12863||[[wp/xsb/San Esteban]]||Ilocos Sur||Town |- |1587||Q12864||[[wp/xsb/San Ildefonso, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1588||Q12867||[[wp/xsb/San Juan, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1589||Q12868||[[wp/xsb/San Vicente, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1590||Q12873||[[wp/xsb/Santa]]||Ilocos Sur||Town |- |1591||Q12875||[[wp/xsb/Santa Catalina, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1592||Q12880||[[wp/xsb/Santa Cruz, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1593||Q12882||[[wp/xsb/Santa Lucia]]||Ilocos Sur||Town |- |1594||Q12692||[[wp/xsb/Santa Maria, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1595||Q12884||[[wp/xsb/Santiago, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1596||Q12885||[[wp/xsb/Santo Domingo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1597||Q12888||[[wp/xsb/Sigay]]||Ilocos Sur||Town |- |1598||Q12891||[[wp/xsb/Sinait]]||Ilocos Sur||Town |- |1599||Q12893||[[wp/xsb/Sugpon]]||Ilocos Sur||Town |- |1600||Q12894||[[wp/xsb/Suyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1601||Q12895||[[wp/xsb/Tagudin]]||Ilocos Sur||Town |- |1602||Q235004||[[wp/xsb/Vigan]]||Ilocos Sur||City |- |1603||Q39241||[[wp/xsb/Adams]]||Ilocos Norte||Town |- |1604||Q39271||[[wp/xsb/Bacarra]]||Ilocos Norte||Town |- |1605||Q39303||[[wp/xsb/Badoc]]||Ilocos Norte||Town |- |1606||Q39326||[[wp/xsb/Bangui]]||Ilocos Norte||Town |- |1607||Q39346||[[wp/xsb/Banna]]||Ilocos Norte||Town |- |1608||Q39711||[[wp/xsb/Batac]]||Ilocos Norte||City |- |1609||Q39368||[[wp/xsb/Burgos, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1610||Q39393||[[wp/xsb/Carasi]]||Ilocos Norte||Town |- |1611||Q39416||[[wp/xsb/Currimao]]||Ilocos Norte||Town |- |1612||Q39429||[[wp/xsb/Dingras]]||Ilocos Norte||Town |- |1613||Q39511||[[wp/xsb/Dumalneg]]||Ilocos Norte||Town |- |1614||Q39738||[[wp/xsb/Laoag]]||Ilocos Norte||City |- |1615||Q39523||[[wp/xsb/Marcos]]||Ilocos Norte||Town |- |1616||Q39540||[[wp/xsb/Nueva Era]]||Ilocos Norte||Town |- |1617||Q39559||[[wp/xsb/Pagudpud]]||Ilocos Norte||Town |- |1618||Q39573||[[wp/xsb/Paoay]]||Ilocos Norte||Town |- |1619||Q39591||[[wp/xsb/Pasuquin]]||Ilocos Norte||Town |- |1620||Q39616||[[wp/xsb/Piddig]]||Ilocos Norte||Town |- |1621||Q39629||[[wp/xsb/Pinili]]||Ilocos Norte||Town |- |1622||Q39653||[[wp/xsb/San Nicolas, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1623||Q39673||[[wp/xsb/Sarrat]]||Ilocos Norte||Town |- |1624||Q39677||[[wp/xsb/Solsona]]||Ilocos Norte||Town |- |1625||Q39694||[[wp/xsb/Vintar]]||Ilocos Norte||Town |- |1626||Q1478||[[wp/xsb/Caloocan]]||Metro Manila||City |- |1627||Q8854||[[wp/xsb/Las Piñas]]||Metro Manila||City |- |1628||Q1508||[[wp/xsb/Makati]]||Metro Manila||City |- |1629||Q8861||[[wp/xsb/Malabon]]||Metro Manila||City |- |1630||Q9085||[[wp/xsb/Mandaluyong]]||Metro Manila||City |- |1631||Q1461||[[wp/xsb/Manila]]||Metro Manila||City |- |1632||Q17175||[[wp/xsb/Marikina]]||Metro Manila||City |- |1633||Q17176||[[wp/xsb/Muntinlupa]]||Metro Manila||City |- |1634||Q17179||[[wp/xsb/Navotas]]||Metro Manila||City |- |1635||Q17182||[[wp/xsb/Parañaque]]||Metro Manila||City |- |1636||Q17189||[[wp/xsb/Pasay]]||Metro Manila||City |- |1637||Q1624||[[wp/xsb/Pasig]]||Metro Manila||City |- |1638||Q1017325||[[wp/xsb/Pateros]]||Metro Manila||Town |- |1639||Q1475||[[wp/xsb/Syudad na Quezon]]||Metro Manila||City |- |1640||Q749283||[[wp/xsb/San Juan, Metro Manila]]||Metro Manila||City |- |1641||Q1643||[[wp/xsb/Taguig]]||Metro Manila||City |- |1642||Q1623||[[wp/xsb/Valenzuela]]||Metro Manila||City |- |1643||Q13711||[[wp/xsb/Abra]]||||Province |- |1644||Q13714||[[wp/xsb/Agusan del Norte]]||||Province |- |1645||Q13721||[[wp/xsb/Agusan del Sur]]||||Province |- |1646||Q13723||[[wp/xsb/Aklan]]||||Province |- |1647||Q13726||[[wp/xsb/Albay]]||||Province |- |1648||Q13727||[[wp/xsb/Antique]]||||Province |- |1649||Q13728||[[wp/xsb/Apayao]]||||Province |- |1650||Q13730||[[wp/xsb/Aurora]]||||Province |- |1651||Q13737||[[wp/xsb/Basilan]]||||Province |- |1652||Q13739||[[wp/xsb/Bataan]]||||Province |- |1653||Q13740||[[wp/xsb/Batanes]]||||Province |- |1654||Q13744||[[wp/xsb/Batangas]]||||Province |- |1655||Q13750||[[wp/xsb/Benguet]]||||Province |- |1656||Q13751||[[wp/xsb/Biliran]]||||Province |- |1657||Q13752||[[wp/xsb/Bohol]]||||Province |- |1658||Q13753||[[wp/xsb/Bukidnon]]||||Province |- |1659||Q13755||[[wp/xsb/Bulacan]]||||Province |- |1660||Q13759||[[wp/xsb/Cagayan]]||||Province |- |1661||Q13763||[[wp/xsb/Camarines Norte]]||||Province |- |1662||Q13767||[[wp/xsb/Camarines Sur]]||||Province |- |1663||Q13769||[[wp/xsb/Camiguin]]||||Province |- |1664||Q13772||[[wp/xsb/Capiz]]||||Province |- |1665||Q13778||[[wp/xsb/Catanduanes]]||||Province |- |1666||Q13785||[[wp/xsb/Cavite]]||||Province |- |1667||Q13786||[[wp/xsb/Cebu]]||||Province |- |1668||Q13791||[[wp/xsb/Cotabato]]||||Province |- |1669||Q13789||[[wp/xsb/Davao de Oro]]||||Province |- |1670||Q13792||[[wp/xsb/Davao del Norte]]||||Province |- |1671||Q13794||[[wp/xsb/Davao del Sur]]||||Province |- |1672||Q3656379||[[wp/xsb/Davao Occidental]]||||Province |- |1673||Q13806||[[wp/xsb/Davao Oriental]]||||Province |- |1674||Q13807||[[wp/xsb/Dinagat Islands]]||||Province |- |1675||Q13809||[[wp/xsb/Eastern Samar]]||||Province |- |1676||Q13810||[[wp/xsb/Guimaras]]||||Province |- |1677||Q13812||[[wp/xsb/Ifugao]]||||Province |- |1678||Q13813||[[wp/xsb/Ilocos Norte]]||||Province |- |1679||Q12741||[[wp/xsb/Ilocos Sur]]||||Province |- |1680||Q13825||[[wp/xsb/Iloilo]]||||Province |- |1681||Q13826||[[wp/xsb/Isabela]]||||Province |- |1682||Q13827||[[wp/xsb/Kalinga]]||||Province |- |1683||Q13829||[[wp/xsb/La Union]]||||Province |- |1684||Q13840||[[wp/xsb/Laguna]]||||Province |- |1685||Q13841||[[wp/xsb/Lanao del Norte]]||||Province |- |1686||Q13843||[[wp/xsb/Lanao del Sur]]||||Province |- |1687||Q13844||[[wp/xsb/Leyte]]||||Province |- |1688||Q114019739||[[wp/xsb/Maguindanao del Norte]]||||Province |- |1689||Q114019748||[[wp/xsb/Maguindanao del Sur]]||||Province |- |1690||Q13846||[[wp/xsb/Marinduque]]||||Province |- |1691||Q13847||[[wp/xsb/Masbate]]||||Province |- |1692||Q13857||[[wp/xsb/Misamis Occidental]]||||Province |- |1693||Q13860||[[wp/xsb/Misamis Oriental]]||||Province |- |1694||Q13861||[[wp/xsb/Mountain Province]]||||Province |- |1695||Q13862||[[wp/xsb/Negros Occidental]]||||Province |- |1696||Q13863||[[wp/xsb/Negros Oriental]]||||Province |- |1697||Q13864||[[wp/xsb/Northern Samar]]||||Province |- |1698||Q13865||[[wp/xsb/Nueva Ecija]]||||Province |- |1699||Q13866||[[wp/xsb/Nueva Vizcaya]]||||Province |- |1700||Q13867||[[wp/xsb/Occidental Mindoro]]||||Province |- |1701||Q13868||[[wp/xsb/Oriental Mindoro]]||||Province |- |1702||Q13869||[[wp/xsb/Palawan]]||||Province |- |1703||Q13870||[[wp/xsb/Pampanga]]||||Province |- |1704||Q13871||[[wp/xsb/Pangasinan]]||||Province |- |1705||Q13872||[[wp/xsb/Quezon]]||||Province |- |1706||Q13873||[[wp/xsb/Quirino]]||||Province |- |1707||Q13874||[[wp/xsb/Rizal]]||||Province |- |1708||Q13875||[[wp/xsb/Romblon]]||||Province |- |1709||Q13876||[[wp/xsb/Samar]]||||Province |- |1710||Q13877||[[wp/xsb/Sarangani]]||||Province |- |1711||Q13879||[[wp/xsb/Siquijor]]||||Province |- |1712||Q13881||[[wp/xsb/Sorsogon]]||||Province |- |1713||Q13882||[[wp/xsb/South Cotabato]]||||Province |- |1714||Q13884||[[wp/xsb/Southern Leyte]]||||Province |- |1715||Q13885||[[wp/xsb/Sultan Kudarat]]||||Province |- |1716||Q13887||[[wp/xsb/Sulu]]||||Province |- |1717||Q13889||[[wp/xsb/Surigao del Norte]]||||Province |- |1718||Q13891||[[wp/xsb/Surigao del Sur]]||||Province |- |1719||Q13892||[[wp/xsb/Tarlac]]||||Province |- |1720||Q13893||[[wp/xsb/Tawi-Tawi]]||||Province |- |1721||Q13895||[[wp/xsb/Zambales]]||||Province |- |1722||Q13899||[[wp/xsb/Zamboanga del Norte]]||||Province |- |1723||Q13900||[[wp/xsb/Zamboanga del Sur]]||||Province |- |1724||Q13902||[[wp/xsb/Zamboanga Sibugay]]||||Province |- |1725||Q806550||[[wp/xsb/Bangsamoro]]||||Region |- |1726||Q13662||[[wp/xsb/Bicol Region]]||||Region |- |1727||Q13615||[[wp/xsb/Cagayan Valley]]||||Region |- |1728||Q13650||[[wp/xsb/Calabarzon]]||||Region |- |1729||Q13704||[[wp/xsb/Caraga]]||||Region |- |1730||Q13617||[[wp/xsb/Central Luzon]]||||Region |- |1731||Q13669||[[wp/xsb/Central Visayas]]||||Region |- |1732||Q13606||[[wp/xsb/Cordillera Administrative Region]]||||Region |- |1733||Q13694||[[wp/xsb/Davao Region]]||||Region |- |1734||Q13675||[[wp/xsb/Eastern Visayas]]||||Region |- |1735||Q12933||[[wp/xsb/Ilocos Region]]||||Region |- |1736||Q13658||[[wp/xsb/Mimaropa]]||||Region |- |1737||Q13580||[[wp/xsb/Metro Manila]]||||Region |- |1738||Q17081785||[[wp/xsb/Negros Island Region]]||||Region |- |1739||Q13690||[[wp/xsb/Northern Mindanao]]||||Region |- |1740||Q13701||[[wp/xsb/Soccsksargen]]||||Region |- |1741||Q13665||[[wp/xsb/Western Visayas]]||||Region |- |1742||Q13682||[[wp/xsb/Zamboanga Peninsula]]||||Region |} 875hy1vsvuub0t2r2nxbhip1fc90naa 0 3797153 7282165 7276116 2026-08-12T12:19:49Z Exec8 362080 7282165 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56529|P242}}|right|280px]] Say '''Botolan''', opisyal a '''Munisipyo na Botolan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 70,340 a katawo. Main itin lawak nin daga a 735.28 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 28 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2202 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56529}} s5fjynsvt2thjo46kzy74s6l3pfc7j0 0 3797156 7282172 7276119 2026-08-12T12:20:50Z Exec8 362080 7282172 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56759|P242}}|right|280px]] Say '''Olongapo''', opisyal a '''Syudad na Olongapo''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 264,903 a katawo. Main itin lawak nin daga a 185.00 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 193 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2200 a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56759}} bzyh4n20f51dl0zevnzrrqoyxoikvc8 0 3797157 7282166 7276120 2026-08-12T12:20:00Z Exec8 362080 7282166 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56533|P242}}|right|280px]] Say '''Cabangan''', opisyal a '''Munisipyo na Cabangan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 29,334 a katawo. Main itin lawak nin daga a 175.29 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 57 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2203 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56533}} prh70ssjcjmnkjzm909s49vx3jjclm7 0 3797158 7282167 7276121 2026-08-12T12:20:11Z Exec8 362080 7282167 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56538|P242}}|right|280px]] Say '''Candelaria''', opisyal a '''Munisipyo na Candelaria''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 32,182 a katawo. Main itin lawak nin daga a 333.59 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 13 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2212 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56538}} pkatwf2ph5at31x83r8lbq0haycfbdr 0 3797159 7282168 7276122 2026-08-12T12:20:22Z Exec8 362080 7282168 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56561|P242}}|right|280px]] Say '''Castillejos''', opisyal a '''Munisipyo na Castillejos''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 70,105 a katawo. Main itin lawak nin daga a 92.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 72 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2208 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56561}} conivlhkrt3emt4aommggtn1zpgr1x2 0 3797160 7282169 7276123 2026-08-12T12:20:31Z Exec8 362080 7282169 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56566|P242}}|right|280px]] Say '''Iba''', opisyal a '''Munisipyo na Iba''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 59,580 a katawo. Main itin lawak nin daga a 153.38 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 10 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2201 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56566}} muwz74j32f185nf4xmz2rkod2y8t4eu 0 3797161 7282171 7276124 2026-08-12T12:20:41Z Exec8 362080 7282171 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56572|P242}}|right|280px]] Say '''Masinloc''', opisyal a '''Munisipyo na Masinloc''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,579 a katawo. Main itin lawak nin daga a 331.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 20 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2211 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56572}} bvw60uh5hkuy7plpd3fzvtiawz1fu0f 0 3797162 7282173 7276125 2026-08-12T12:21:05Z Exec8 362080 7282173 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56575|P242}}|right|280px]] Say '''Palauig''', opisyal a '''Munisipyo na Palauig''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 43,250 a katawo. Main itin lawak nin daga a 310.00 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 9 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2210 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56575}} cpiqjuha8p4ebnn3ax8glcvk0b3gcb7 0 3797163 7282174 7276126 2026-08-12T12:21:14Z Exec8 362080 7282174 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56581|P242}}|right|280px]] Say '''San Antonio''', opisyal a '''Munisipyo na San Antonio''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 38,617 a katawo. Main itin lawak nin daga a 188.12 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 64 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2206 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56581}} jf3uolta9q1lpooa49tm6l7sa36jtn8 0 3797164 7282175 7276127 2026-08-12T12:21:27Z Exec8 362080 7282175 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56584|P242}}|right|280px]] Say '''San Felipe''', opisyal a '''Munisipyo na San Felipe''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,081 a katawo. Main itin lawak nin daga a 111.60 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 31 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2204 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56584}} fv65t8bx75739nstbqodzk3ozz3e18c 0 3797165 7282177 7276128 2026-08-12T12:22:14Z Exec8 362080 7282177 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56623|P242}}|right|280px]] Say '''San Marcelino''', opisyal a '''Munisipyo na San Marcelino''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 39,542 a katawo. Main itin lawak nin daga a 416.86 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 52 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2207 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56623}} 62155smjd6kn8zfs2mqdv76r9txauxo 0 3797166 7282178 7276129 2026-08-12T12:22:26Z Exec8 362080 7282178 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56647|P242}}|right|280px]] Say '''San Narciso''', opisyal a '''Munisipyo na San Narciso''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 32,180 a katawo. Main itin lawak nin daga a 71.60 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 12 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2205 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56647}} cs5x9mwowwzmtis87bmcrswn6yp9lye 0 3797167 7282179 7276130 2026-08-12T12:22:40Z Exec8 362080 7282179 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56656|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Cruz''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Cruz''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 66,647 a katawo. Main itin lawak nin daga a 438.46 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 11 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2213 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56656}} mtjamiu1owk5fe47dulwgsuk4o1naei 0 3797168 7282181 7276131 2026-08-12T12:22:50Z Exec8 362080 7282181 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56663|P242}}|right|280px]] Say '''Subic''', opisyal a '''Munisipyo na Subic''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Zambales|Zambales]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 116,788 a katawo. Main itin lawak nin daga a 287.16 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 60 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 47 a area code nin telepono tan 2209 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56663}} g8ikm0ymxp479g6cgcq4wvb07428gox 0 3797808 7283042 7280418 2026-08-13T08:16:23Z Muhamad Izzul Fiqih 2584756 7283042 wikitext text/x-wiki '''Hind Rajab''' [(namo Arab: هند رجب)({{Wp/jax/Lairmati|2=3|3=5|4=2018|5=|6=29|7=1|8=2024}}) merupokan budak kecik [[Wp/jax/Orang Palestina|Palestina]] beumur limo tahun<ref name=":1">{{Wp/jax/Cite news|date=2024-09-21|title=Gaza's Health Ministry reveals names of several thousand dead, over 11,355 of them are minors|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/21/gaza-s-health-ministry-reveals-names-of-several-thousand-dead-over-11-355-of-them-are-minors_6726814_4.html|language=en|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926222850/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/21/gaza-s-health-ministry-reveals-names-of-several-thousand-dead-over-11-355-of-them-are-minors_6726814_4.html|url-status=live}}</ref>{{Wp/jax/Efn|Sebagian besak sumber media magi tau umur Rajab ketiko meninggal adolah nam taun. Euro-Mediterranean Human Rights Monitor<ref name="budak">{{Wp/jax/Cite news |date=2024-02-12|title=Gaza: Temuan awal magi tau tentro Israel sengajo bunuh budak kecik, makek rudal buatan Amerika untuk menargetkan kru penyelamatnyo |url=https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew |publisher=[[Wp/jax/Euro-Mediterranean Human Rights Monitor|Euro-Mediterranean Human Rights Monitor]] |access-date=2024-02-14 |archive-date=2024-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214130744/https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew |url-status=live}}</ref> dan [[Wp/jax/CNN|CNN]]<ref name=":2" /> magi tau kalu Rajab umurnyo limo taun.}} yang dibunuh samo [[Wp/jax/Pasukan Pertahanan Israel|pasukan Israel]], selamo invasi Israel ke Jalur Gaza, yang jugo menewaskan enam orang anggota keluarganyo dan duo paramedis nang datang untuk nyelamatkannyo. Israel ngeklaim dak tek pasukan yang ado di lingkungan tu dan bantah kalu nyerang orang tu. Tapi hal ko dibantah samo investigasi nang makek teknologi [[Wp/jax/Satelit|satelit]] dan bukti zahir, yang nyimpulkan kalu beberapo tank Israel memang ado di sano dan salah sekoknyo kemungkinan la ngeluari 335 tembakan ke mobil yang ditumpangi samo Hindun eluarganya, dao operator tank dapatbiso nengok kalul tersebumpangi oleh samo warga sipil semasuk budak-budak kecikestigasi Arsitektur Forensik juga menk ulkan bahwakalu Israel kemungkinan besar besak nyerang ambulan yang datang buat bantu Hindun.<ref name=":0">{{Wp/jax/Cite web|title=Forensic Architecture|url=https://forensic-architecture.org/investigation/the-killing-of-hind-rajab|website=forensic-architecture.org|access-date=2024-12-21|archive-date=2025-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112024447/https://forensic-architecture.org/investigation/the-killing-of-hind-rajab|url-status=live}}</ref> == Latar belakang == Pado bulan November 2023, satu bulan bis [[Wp/jax/Invasi Jalur Gaza oleh Israel|invasi Israel ke Jalur Gaza]], sebagian besak wilayah Jalur Gaza lah ditinggal dan dibom.<ref>{{Wp/jax/Cite news|date=2023-11-15|title=The battle of northern Gaza is almost over|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/15/the-battle-of-northern-gaza-is-almost-over|work=[[Wp/jax/The Economist|The Economist]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429223125/https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/15/the-battle-of-northern-gaza-is-almost-over|archive-date=2024-04-29|access-date=2024-04-30|url-status=live}}</ref> Pado bulan Desember 2023, sistem perawatan kesehatan di Gaza runtuh karno serangan Israel dan blokade bantuan kemanusiaan.<ref>{{Wp/jax/Cite news|date=2023-12-18|title='Bloodbath': Israel continues to target Gaza hospitals and civilians|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/18/bloodbath-israel-keeps-hitting-gaza-hospitals-amid-international-uproar|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240428082232/https://www.aljazeera.com/news/2023/12/18/bloodbath-israel-keeps-hitting-gaza-hospitals-amid-international-uproar|archive-date=2024-04-28|access-date=2024-04-30|url-status=live}}</ref> Gaza Utaro merupokan wilayah yang paling tedampak, kerno pado bulan Desember dak tek sekokpun [[Wp/jax/Rumah sakit|rumah sakit]] yang bepungsi di wilayah tu kerno kurangnyo pasokan, bahan bakar, dan staf.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Tétrault-Farber|first=Gabrielle|title=Northern Gaza no longer has a functional hospital, WHO says|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/northern-gaza-no-longer-has-functional-hospital-who-says-2023-12-21/|work=[[Wp/jax/Reuters|Reuters]]|archive-url=https://www.reuters.com/world/middle-east/northern-gaza-no-longer-has-functional-hospital-who-says-2023-12-21/#selection-447.0-447.25|archive-date=2024-04-27|access-date=2024-04-30}}</ref> == Pembunuhan == Pado tanggal 29 Januari 2024, Hindun besamo nam anggota keluargonyo pegi melarikan diri dari daerah Tel al-Hawa di [[Wp/jax/Kota Gaza|Kota Gaza]],<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Salman|first=Abeer|last2=Za'anoun|first2=Khader Al|date=2024-02-10|title=Five-year-old Palestinian girl found dead after being trapped in car under Israeli fire|url=https://www.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl/index.html|work=[[Wp/jax/CNN|CNN]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240220093322/https://www.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl/index.html|archive-date=2024-02-20|access-date=2024-02-11}}</ref><ref name="killed">{{Wp/jax/Cite web|date=2024-02-11|title=‘They killed her twice’: Hind Rajab’s mother mourns girl, 6, found killed in Gaza|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|website=NBC News|language=en|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229132238/https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|url-status=live}}</ref> ketiko tank tentro Israel nembak mobil [[Wp/jax/Kia|Kia]] itam punyo orang tu, akhirnyo menewaskan makwo, pakwo, dan mpat sepupu Hindun. Salah sekok korban selamat adolah Layan Hamadeh, dio beumur 15 taun, dio nelpon [[Wp/jax/Bulan Sabit Merah Palestina|Bulan Sabit Merah Palestina]] (PRCS) untuk mintak bantuan darurat. Hamadeh nagis, dan becakap kalu <ref name=":2">{{Wp/jax/Cite news |first1=Helen |last1=Regan |first2=Kareem |last2=Khadder |first3=Abeer |last3=Salman |first4=Khadder |last4=Zaanoun |first5=Celine |last5=Alkhaldi |first6=Jomana |last6=Karadsheh |date=2024-02-10 |title=Di mano Hind? Menuntut jawaban lebih dari sepekan setelah tim penyelamat ilang ketiko nyubo nyelamatin budak kecik umur 5 taun yang tejebak |url=https://edition.cnn.com/2024/02/06/middleeast/israel-gaza-hind-missing-girl-prcs-intl-hnk/index.html |access-date=2024-02-21 |work=[[Wp/jax/CNN|CNN]] |quote=KOREKSI: Berito ko lah dibiki untuk ngoreksi umur Hindun. |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207114549/https://edition.cnn.com/2024/02/06/middleeast/israel-gaza-hind-missing-girl-prcs-intl-hnk/index.html |archive-date=2024-02-07|lang=en}}</ref> {{Wp/jax/Kutipan|text="Orang-orang tu nembaki kami. Tank tu pas nian di sebelah kami. Kami ado di dalam mobil, dan tank tu pas nian di sebelah kami."}} Hamadeh tedengar beteriak jelang tebunuh di tengah suara tembakan senapan mesin yang ngantem mobilnyo waktu masih ado di dekat petugas penyelamat.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Boboltz|first=Sara|date=2024-02-10|title=Hind Rajab, Gaza 6-Year-Old Who Spoke Of Fear On Phone To Rescuers, Found Dead|url=https://nz.news.yahoo.com/hind-rajab-gaza-6-old-173554894.html|work=[[Wp/jax/Yahoo! News|Yahoo! News]]|language=en-NZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229002323/https://nz.news.yahoo.com/hind-rajab-gaza-6-old-173554894.html|archive-date=2024-02-29|access-date=2024-02-29|quote=Hindun la sekitar tigo jam di telepon dengan Palestine Red Crescent Society pado 29 Januari, dengan putus asa mintak tolong, kato lembago tu... Dilaporkan dio lagi pegi melarikan diri dari kota besamo makwo, paman, dan sepupu-sepupunyo ketiko mereka tejebak dalam tembakan. Layan Hamadeh, sepupu Hind yang berumur 15 taun, yang awalnyo nelpon Red Crescent untuk mintak pertolongan sampai akhirnyo dak terdengar lagi... Red Crescent magi rekaman suaro budak-budak kecik yang tejebak tu di media sosial, yang bikin ringam (ngeri) pendengar di seluruh dunia.}}</ref><ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Kanj|first=Jamal|date=22 February 2024|title=Rafah between Netanyahu's metaphysical power and the West's disconnect with reality|url=https://www.middleeastmonitor.com/20240222-rafah-between-netanyahus-metaphysical-power-and-the-wests-disconnect-with-reality/|archive-url=https://web.archive.org/web/20240222110337/https://www.middleeastmonitor.com/20240222-rafah-between-netanyahus-metaphysical-power-and-the-wests-disconnect-with-reality/|archive-date=22 February 2024|quote=Paman Hindun, Bashar Hamada, naek Kia Picanto itam besamo bini dan anak-anaknyo: Sarah umur empat taun, Mohammed umur 11 taun, Raghad umur 12 taun, Sana umur 13 taun, Layan umur 15 taun, dan sepupunyo yang umur 6 taun, namonyo Hindun. Bashar nuruti perintah Israel untuk nyari "zona aman" bagi keluargo dan keponakannyo di Gaza. Karno dak tek lagi ruang di dalam mobil kecik yang la penuh sesak tu, mak Hindun dan saudaro-saudaronyo yang lebih tuo pegi melarikan diri dengan bejalan kaki.<br><br/>Tanggal 29 Januari, dak lamo lewat jam satu siang, ado sekok tank Israel ngadang jalan di depan mobil tu. Bashar dengan panik ngibar bendera putih. Senapan mesin di atas menarsla tank diarahkan ke mobil tu. Labirin jaring laba-laba dari bidikan senapan mesin nutupi muko penembak. Tank tu dengan cepat ngarahkan senjato beratnyo ke mobil tu. Lubang itam meriam 120 mm yang ngancam tu pas nian lurus ke arah nyo.<br><br/>Budak-budak kecik beteriak ketakutan. Tibo-tibo, api idup, lalu bola api melesat dari senapan mesin. Hujan peluru memecahkan kaca depan, sementara peluru-peluru mantul dari badan mobil.|url-status=live}}</ref> Ketiko operator nelpon balik, Hindun jawab telpon tu, becakap kalu gegalo orang dalam mobil la ninggal.<ref name=":1" /> Hindun masi becakap dengan PRCS selamo tigo jam, dan becakap samo operator,<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Wp/jax/Cite web|date=2024-05-10|title=‘I’m so scared, please come’: Hind Rajab, six, found dead in Gaza 12 days after cry for help {{!}} Gaza {{!}} The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/10/im-so-scared-please-come-hind-rajab-six-found-dead-in-gaza-12-days-after-cry-for-help|website=web.archive.org|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240510024625/https://www.theguardian.com/world/2024/feb/10/im-so-scared-please-come-hind-rajab-six-found-dead-in-gaza-12-days-after-cry-for-help|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name="NBC2.11.24">{{Wp/jax/Cite news|last=Da Silva|first=Chantal|date=2024-02-11|title='They killed her twice': Hind Rajab's mother mourns girl, 6, found killed days after being trapped under Israeli fire|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|work=[[Wp/jax/NBC News|NBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229132238/https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|archive-date=2024-02-29|access-date=2024-02-11}}</ref> {{Wp/jax/Kutipan|text="Sayo takut nian, tolong cepatla datang. Cepatla datang dan jemput sayo. Tolong, nak datang kan?"}} Datuknya bis tu bilang ke wartawan kalu Hindun ado luko di bagian punggung, tangan, samo kaki.<ref name="France24-2.12.24">{{Wp/jax/Cite news|date=2024-02-10|title=Six-year-old Gaza girl found dead days after pleading for help|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240210-six-year-old-gaza-girl-found-dead-days-after-pleading-for-help|work=[[Wp/jax/France 24|France 24]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212200446/https://www.france24.com/en/live-news/20240210-six-year-old-gaza-girl-found-dead-days-after-pleading-for-help|archive-date=2024-02-12|access-date=2024-02-12|url-status=live}}</ref> Hindun, yang diperintahkan untuk tetap bersembunyi di dalam kendaraan, siap diselamatkan oleh ambulan PRCS.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Salam|first=Yasmine|date=2024-02-04|title=6-year-old girl in Gaza goes missing after she is caught in fighting|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hind-palestinian-girl-missing-gaza-rcna136905|work=[[Wp/jax/NBC News|NBC News]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211151128/https://www.nbcnews.com/news/world/hind-palestinian-girl-missing-gaza-rcna136905|archive-date=2024-02-11|access-date=2024-02-12|url-status=live}}</ref> Rekaman suaro becakap telpon antaro PRCS, Hamadeh dan Hindun libagi Bulan Sabit Merah pada tanogal 3 Februari.<ref name="France24-2.12.24" /> Saat daerah itu dikepung, PRCS bekerja sama dengan Kementerian Kesehatan Gaza dan militer Israel untuk menjamin perjalanan yang aman bagi kru ambulan mereka untuk menyelamatkan Rajab. Setelah menunggu selama berjam-jam, PRCS mengatakan telah diberi lampu hijau untuk mengirim ambulan ke rute yang ditentukan.<ref name="skynews8october">{{Wp/jax/Cite news|title='I'm so scared, please come': Heartbreaking final moments of girl, 5, killed in Gaza|url=https://news.sky.com/story/im-so-scared-please-come-heartbreaking-final-moments-of-girl-5-killed-in-gaza-13229813|work=Sky News|language=en|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008125409/https://news.sky.com/story/im-so-scared-please-come-heartbreaking-final-moments-of-girl-5-killed-in-gaza-13229813|url-status=live}}</ref> ambulan melaporkan bahwa mereka menjadi sasaran militer Israel dengan sinar laser; menurut ''Washington Post'', unggahan di media sosial menunjukkan bahwa laser ini di masa lalu juga pernah digunakan oleh [[Wp/jax/Hamas|Hamas]], tetapi seorang peneliti di Institut Studi Perang tidak mengamati penggunaan laser semacam itu oleh kedua belah pihak dalam konflik tersebut.<ref name="wapoi">{{Wp/jax/Cite news|date=2024-04-16|title=Palestinian paramedics said Israel gave them safe passage to save a 6-year-old girl in Gaza. They were all killed|url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2024/hind-rajab-israel-gaza-killing-timeline/|work=[[Wp/jax/The Washington Post|The Washington Post]]|access-date=2024-04-16|archive-date=2024-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501090256/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2024/hind-rajab-israel-gaza-killing-timeline/|url-status=live}}</ref> Setelah terdengar suara tembakan atau ledakan, koneksi terputus.<ref name=":3" /> Nasib Rajab dan paramedis tidak diketahui<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Israeli forces 'deliberately targeted' medics sent to rescue little girl|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/10/israels-war-on-gaza-live-death-toll-nears-28000-as-rafah-assault-looms?update=2696476|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210112032/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/10/israels-war-on-gaza-live-death-toll-nears-28000-as-rafah-assault-looms?update=2696476|archive-date=10 February 2024|access-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> hingga 12 hari kemudian pada tanggal 10 Februari 2024, ketika keluarga tersebut kembali setelah penarikan militer Israel, menemukan mobil yang berisi Rajab, Hamadeh, dan seluruh keluarga pamannya telah meninggal. Jendela-jendela hancur dan pintu-pintunya penuh dengan lubang peluru.<ref name="Independent2.11.24">{{Wp/jax/Cite news|last=Graziosi|first=Graig|date=11 February 2024|title=A child and the medics trying to save her were killed by Israeli tanks|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/palestinian-girl-killed-israeli-tanks-hind-rajab-b2494129.html|work=[[Wp/jax/The Independent|The Independent]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211180243/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/palestinian-girl-killed-israeli-tanks-hind-rajab-b2494129.html|archive-date=11 February 2024|access-date=12 February 2024|url-status=live}}</ref> ambulan Bulan Sabit Merah ditemukan beberapa kaki jauhnya, hancur total<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Abdulrahim|first=Raja|date=10 February 2024|title=Missing 6-Year-Old and Rescue Team Found Dead in Gaza, Aid Group Says|url=https://www.nytimes.com/2024/02/10/world/middleeast/hind-rajab-gaza.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210232956/https://www.nytimes.com/2024/02/10/world/middleeast/hind-rajab-gaza.html|archive-date=10 February 2024|access-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> dan dua pekerja ambulan,<ref>{{Wp/jax/Cite news|date=10 February 2024|title=Bodies of Gaza girl, ambulance team trapped under Israeli fire found after 12 days|url=https://www.abc.net.au/news/2024-02-11/body-of-gaza-girl-ambulance-team-trapped-under-israeli-fire-foun/103452508|work=[[Wp/jax/Australian Broadcasting Corporation|ABC News]]|language=en-AU|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211220725/https://www.abc.net.au/news/2024-02-11/body-of-gaza-girl-ambulance-team-trapped-under-israeli-fire-foun/103452508|archive-date=11 February 2024|access-date=12 February 2024|url-status=live}}</ref> Yusuf al-Zeino dan Ahmed al-Madhoun, juga tewas.<ref name=":4">{{Wp/jax/Cite web|date=2024-02-12|title=Hind Rajab, 6, found dead in Gaza days after phone calls for help|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68261286|website=web.archive.org|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212012311/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68261286|url-status=bot: unknown}}</ref> == Penyelidikan == Menurut penyelidikan awal dari Euro-Mediterranean Human Rights Monitor, Rajab dan kerabatnya dibunuh oleh tentara Israel dalam sebuah "eksekusi yang direncanakan"; dengan menggunakan rudal buatan AS, IDF juga membunuh paramedis Bulan Sabit Merah yang dikirim untuk menyelamatkan gadis muda tersebut. Pecahan peluru proyektil [[Wp/jax/M830 (peluru anti tank 120 mm)|M830 (peluru anti tank 120 mm)]] buatan Amerika ditemukan di lokasi ambulan Bulan Sabit Merah yang dibom saat mencari Rajab dan keluarganya.<ref>{{Wp/jax/Cite web|date=12 February 2024|title=Gaza: Initial findings show Israeli army purposefully kills a child, uses an American-made missile to target her rescue crew|url=https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew|website=[[Wp/jax/Euro-Med Human Rights Monitor|Euro-Med Human Rights Monitor]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240214130744/https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew|archive-date=14 February 2024|access-date=14 February 2024|url-status=live}}</ref> Seorang juru bicara pemerintah AS mengatakan bahwa mereka akan menunggu Israel menyelesaikan penyelidikannya atas insiden tersebut.<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=US official pressed about killings of Hind Rajab and Samer Abudaqa|url=https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2024/2/15/us-official-pressed-about-killings-of-hind-rajab-and-samer-abudaqa|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|access-date=16 June 2024|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617212744/https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2024/2/15/us-official-pressed-about-killings-of-hind-rajab-and-samer-abudaqa|url-status=live}}</ref> Seorang juru bicara IDF mengklaim, setelah penyelidikan awal, bahwa tidak ada pasukan IDF di dekat kendaraan tersebut atau dalam jarak tembak dan bahwa, karena kurangnya pasukan, koordinasi ambulan tidak diperlukan untuk menyelamatkan Rajab.<ref name="TimesIsrael2.24.24">{{Wp/jax/Cite news|last=Fabian|first=Emanuel|date=24 February 2024|title=IDF says probe indicates no troops were in area where 6-year-old Gazan girl was killed|url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-probe-indicates-no-troops-were-in-area-where-6-year-old-gazan-girl-was-killed/|work=[[Wp/jax/Times of Israel|Times of Israel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303073015/https://www.timesofisrael.com/idf-says-probe-indicates-no-troops-were-in-area-where-6-year-old-gazan-girl-was-killed/|archive-date=3 March 2024|access-date=26 February 2024}}</ref> Menanggapi pernyataan IDF, ''[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]''<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Israel says its troops were not present where Palestinian girl Hind was killed|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/25/israels-war-on-gaza-live-rafah-strikes-further-harming-aid-efforts-un?update=2732690|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226004433/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/25/israels-war-on-gaza-live-rafah-strikes-further-harming-aid-efforts-un?update=2732690|archive-date=26 February 2024|access-date=26 February 2024|url-status=live}}</ref> Investigasi ''Al Jazeera'' selanjutnya menemukan bahwa tiga tank Israel berada di sekitar kendaraan keluarga Rajab pada saat serangan itu.<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Hind Rajab: Were Israeli troops around where the six-year-old was killed?|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227001206/https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|archive-date=27 February 2024|access-date=27 February 2024|url-status=live}}</ref><ref name="AJ11">{{Wp/jax/Cite news|date=26 February 2024|title=Hind Rajab: Were Israeli troops around where the six-year-old was killed?|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301005731/https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|archive-date=1 March 2024|access-date=26 February 2024}}</ref> Investigasi tersebut dilaporkan diserahkan kepada Mekanisme Penilaian Pencarian Fakta Staf Umum, yang digambarkan sebagai badan militer independen yang menyelidiki insiden yang tidak biasa. Amerika Serikat juga menyerukan agar kematian Rajab diselidiki secepatnya, dan menyatakan bahwa mereka “sangat terpukul” atas kematian Rajab.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Magid|first=Jacob|date=13 February 2024|title=US calls for 'urgent' probe into alleged IDF killing of 6-year-old Gazan girl|url=https://www.timesofisrael.com/us-calls-for-urgent-probe-into-alleged-idf-killing-of-6-year-old-gazan-girl/|work=[[Wp/jax/The Times of Israel|The Times of Israel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226174407/https://www.timesofisrael.com/us-calls-for-urgent-probe-into-alleged-idf-killing-of-6-year-old-gazan-girl/|archive-date=26 February 2024|access-date=26 February 2024|url-status=live}}</ref> PRCS mengatakan kepada ''[[Wp/jax/The Intercept|The Intercept]]'' bahwa militer Israel tidak pernah menghubunginya terkait pembunuhan Rajab dan serangan terhadap ambulansnya, membantah pernyataan [[Wp/jax/Departemen Luar Negeri Amerika Serikat|Departemen Luar Negeri]] bahwa PRCS dan PBB telah menolak upaya Israel untuk menyelidiki insiden tersebut.<ref>{{Wp/jax/Cite web|last=Thakker|first=Prem|date=June 25, 2024|title=Red Crescent Says Israel Never Reached Out About Hind Rajab's Death, Despite State Department Claim That Israel Said Otherwise|url=https://theintercept.com/2024/06/25/israel-hind-rajab-child-killing/|website=[[Wp/jax/The Intercept|The Intercept]]|access-date=June 25, 2024|archive-date=2025-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706184934/https://theintercept.com/2024/06/25/israel-hind-rajab-child-killing/|url-status=live}}</ref> Investigasi yang dilakukan oleh ''[[Wp/jax/The Washington Post|The Washington Post]]'' pada bulan April 2024 membantah klaim yang dibuat oleh militer Israel. Investigasi yang menggunakan citra satelit tersebut menyimpulkan bahwa kendaraan lapis baja Israel memang berada di sekitar mobil tempat Rajab terbunuh, dan lubang berukuran 300&nbsp;mm pada ambulan Bulan Sabit Merah tersebut sesuai dengan peluru tank Israel, meskipun mereka memperingatkan bahwa ini hanyalah salah satu penjelasan, karena "hanya ada sedikit data mengenai amunisi buatan Hamas".<ref name="wapoi" /> The ''Post'' juga mengkonfirmasi bahwa reruntuhan ambulan tersebut ditemukan di rute yang disediakan oleh COGAT, bagian dari Kementerian Pertahanan Israel yang mengoordinasikan jalur aman untuk kendaraan medis dengan IDF.<ref name="wapoi" /> Pada bulan Juli 2024, para ahli independen yang ditunjuk oleh [[Wp/jax/Dewan Hak Asasi Manusia Perserikatan Bangsa-Bangsa|Dewan Hak Asasi Manusia Perserikatan Bangsa-Bangsa]] menyatakan pembunuhan Rajab mungkin merupakan kejahatan perang.<ref name="nbcnews.com">{{Wp/jax/Cite web |last1=Clayton |first1=Freddie |title=Killing of 6-year-old Hind Rajab in Gaza may constitute a war crime, experts say |url=https://www.nbcnews.com/news/world/killing-six-year-old-hind-rajab-war-crimes-rcna162824 |website=NBC News |date=22 July 2024 |access-date=28 July 2024 |archive-date=2025-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250715101041/https://www.nbcnews.com/news/world/killing-six-year-old-hind-rajab-war-crimes-rcna162824 |url-status=live }}</ref> Pada bulan Oktober 2024, [[Wp/jax/Sky News|Sky News]] melaporkan bahwa kerusakan pada ambulan tersebut sesuai dengan dugaan telah terkena "senjata kaliber besar", mengutip seorang ahli dari Janes Information Services. Laporan tersebut mengindikasikan bahwa meskipun IDF mengatakan pihaknya tidak berada di daerah tersebut pada saat insiden terjadi, tetapi IDF mungkin secara tidak sengaja membantah pernyataan ini dengan menerbitkan siaran pers tentang operasinya di lingkungan Shati dan Tel al Hawa, yang kemudian dihapus dari situs webnya. Investigasi lebih lanjut oleh Sky News mengungkapkan citra satelit yang diambil pada tanggal 29 Januari, hari terjadinya serangan, menunjukkan setidaknya 15 kendaraan militer di lingkungan Tel al Hawa, dengan kendaraan terdekat terletak hanya 300 meter dari lokasi serangan ambulan.<ref name="skynews8october" /> Bulan Sabit Merah Palestina menggunakan akun media sosial mereka untuk mengunggah foto paramedis dan Rajab selama beberapa hari, sembari meminta informasi mengenai lokasi mereka.<ref name=":3" /> Ibu Rajab mengkritik tentara Israel setelah kematian putrinya yang dikonfirmasi, dengan menyatakan, "Berapa banyak lagi ibu yang kalian tunggu untuk merasakan penderitaan ini? Berapa banyak lagi anak-anak yang kalian ingin terbunuh?".<ref name=":4" /> [[Wp/jax/Kementerian Luar Negeri dan Ekspatriat (Negara Palestina)|Kementerian Luar Negeri Palestina]] meminta [[Wp/jax/Mahkamah Pidana Internasional|Pengadilan Kriminal Internasional]] untuk meminta pertanggungjawaban pihak-pihak yang bertanggung jawab atas kematian Rajab.<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Palestinian Foreign Ministry slams killing of Hind Rajab|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/11/israels-war-on-gaza-live-leaders-warn-of-catastrophe-if-rafah-invaded?update=2699052|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508233617/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/11/israels-war-on-gaza-live-leaders-warn-of-catastrophe-if-rafah-invaded?update=2699052|archive-date=8 May 2024|access-date=13 February 2024|url-status=live}}</ref> Pada tanggal 13 Februari, kelompok hak asasi manusia Justice For All mengajukan kasus ke ICC yang menuduh IDF melakukan berbagai kejahatan perang atas pembunuhan Rajab.<ref>{{Wp/jax/Cite web|date=13 February 2024|title=Justice For All Takes Action: Highlighting Israel's Role in Hind Rajab's Death Through Submission to the International Criminal Court|url=https://www.justiceforall.org/palestine/hind-rajab-press-release/|website=justiceforall.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301013137/https://www.justiceforall.org/palestine/hind-rajab-press-release/|archive-date=1 March 2024|access-date=3 April 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/jax/Cite web|date=2024-02-19|title=Humanising war victims|url=https://www.abc.net.au/mediawatch/episodes/humanising-war-victims/103487178|website=abc.net.au|language=en-AU|access-date=2024-12-07|archive-date=2024-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221164447/https://www.abc.net.au/mediawatch/episodes/humanising-war-victims/103487178|url-status=live}}</ref> Pada bulan April 2024, pengunjuk rasa mahasiswa pro-Palestina yang berpartisipasi dalam pendudukan kampus di [[Wp/jax/Universitas Columbia|Universitas Columbia]] di [[Wp/jax/Kota New York|New York City]] merebut Hamilton Hall, sebuah gedung akademik di kampus [[Wp/jax/Morningside Heights, Kota New York|Morningside Heights]] universitas tersebut. Para pelajar membentangkan spanduk besar yang mengganti nama gedung tersebut menjadi "Hind's Hall" untuk menghormati anak tersebut.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Watkins|first=Ali|date=30 April 2024|via=NYTimes.com|title=Columbia Protesters Rename Hamilton Hall to 'Hind's Hall'|url=https://www.nytimes.com/2024/04/30/nyregion/columbia-protesters-hind-rajab-hamilton-hall.html|work=[[Wp/jax/The New York Times|The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430143040/https://www.nytimes.com/2024/04/30/nyregion/columbia-protesters-hind-rajab-hamilton-hall.html|archive-date=30 April 2024|access-date=30 April 2024|url-status=live}}</ref> Selama segmen di CNN yang membahas penggantian nama aula tersebut, pembawa acara Kasie Hunt menjelaskan kepada pemirsa: "Hind adalah referensi untuk seorang wanita yang terbunuh di Gaza." Deskripsi ini dikritik sebagai contoh dari pendewasaan anak-anak Palestina dan bias pro-Israel di CNN.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Mahdawi|first=Arwa|date=4 May 2024|title=The adultification of children has consequences from Palestine to the US|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/may/04/adultification-children-palestine-us|work=[[Wp/jax/The Guardian|The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508233826/https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/may/04/adultification-children-palestine-us|archive-date=8 May 2024|access-date=4 May 2024|url-status=live}}</ref> Pada tanggal 16 Mei, mahasiswa pengunjuk rasa [[Wp/jax/Universitas California, Berkeley|UC Berkeley]] menduduki sebuah bangunan bersejarah terbengkalai di kampus yang dikenal sebagai kompleks Anna Head dan menamainya "Rumah Hind."<ref>{{Wp/jax/Cite web|last=Dinkelspiel|first=Frances|date=16 May 2024|title=Preservationists worry about fate of occupied Cal building|url=https://www.berkeleyscanner.com/2024/05/16/uc-berkeley-crime/berkeley-preservationists-worry-fate-anna-head-occupied-building/|website=The Berkeley Scanner|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240523175304/https://www.berkeleyscanner.com/2024/05/16/uc-berkeley-crime/berkeley-preservationists-worry-fate-anna-head-occupied-building/|archive-date=23 May 2024|access-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Regimbal|first=Alec|title=12 people arrested in occupation of abandoned UC Berkeley hall|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/pro-palestinian-protesters-occupy-uc-berkeley-hall-19462655.php|work=SFGATE|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529223250/https://www.sfgate.com/bayarea/article/pro-palestinian-protesters-occupy-uc-berkeley-hall-19462655.php|archive-date=29 May 2024|access-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref> [[File:First day of the Oxford Palestine solidarity encampment (6 May 2024) 25.jpg|al=Sebuah seni kapur yang dibuat pada hari pertama perkemahan solidaritas Palestina Oxford, di halaman depan museum sejarah alam Oxford|jmpl|Sebuah seni kapur yang dibuat pada hari pertama perkemahan solidaritas Palestina Oxford, di halaman depan museum sejarah alam Oxford]] Pada bulan Mei 2024, artis rap Amerika [[Wp/jax/Macklemore|Macklemore]] merilis "Hind's Hall", sebuah [[Wp/jax/Lagu protes|lagu protes]] untuk menghormati Rajab dan mendukung protes mahasiswa. Ia mengkritik anggapan [[Wp/jax/Industri musik|industri musik]] yang memprioritaskan "isu-isu remeh" seperti perseteruan Drake–Kendrick Lamar terkait perang. Sebagai bagian dari perilisan lagu tersebut, Macklemore menyatakan bahwa semua hasil yang dihasilkan dari streaming akan didonasikan kepada [[Wp/jax/Agensi Pekerjaan dan Pemulihan Perserikatan Bangsa-Bangsa untuk Pengungsi Palestina di Timur Dekat|UNRWA]].<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=O'Connor|first=Roisin|date=7 May 2024|title=Macklemore releases pro-Palestine track Hind's Hall|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/macklemore-hinds-hall-lyrics-palestine-drake-b2540756.html|work=[[Wp/jax/The Independent|The Independent]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240507103128/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/macklemore-hinds-hall-lyrics-palestine-drake-b2540756.html|archive-date=7 May 2024|access-date=7 May 2024|url-status=live}}</ref> Dalam editorial Agustus 2024, Owen Jones menyatakan bahwa pembunuhan Rajab sesuai dengan pola kekejaman Israel lainnya. Jones menulis, “Setelah setiap kekejaman yang dilakukan, negara Israel mempunyai modus operandi standar: menyangkal, mengalihkan, menipu, dan menunggu perhatian beralih ke tempat lain.”<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Jones|first=Owen|date=18 August 2024|title=Hind Rajab's death has already been forgotten. That's exactly what Israel wants|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/aug/18/hind-rajab-israeli-state-atrocity?CMP=Share_iOSApp_Other|work=The Guardian|access-date=15 September 2024}}</ref> == Catatan kaki == <references group="lower-alpha" responsive="" /> ==Pustako== [[Category:Wp/jax]] [[Category:Wp/jax/Bahan bacoan yang belum bebahaso Jambi nian]] {{INTERWIKI|Q124477340}} <references /> g1l6yjoc2zl8nnqo2il86g3md4pkkks 7283047 7283042 2026-08-13T08:18:41Z Muhamad Izzul Fiqih 2584756 7283047 wikitext text/x-wiki '''Hind Rajab''' [(namo Arab: هند رجب)({{Wp/jax/Lairmati|2=3|3=5|4=2018|5=|6=29|7=1|8=2024}}) merupokan budak kecik [[Wp/jax/Orang Palestina|Palestina]] beumur limo tahun<ref name=":1">{{Wp/jax/Cite news|date=2024-09-21|title=Gaza's Health Ministry reveals names of several thousand dead, over 11,355 of them are minors|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/21/gaza-s-health-ministry-reveals-names-of-several-thousand-dead-over-11-355-of-them-are-minors_6726814_4.html|language=en|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240926222850/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/21/gaza-s-health-ministry-reveals-names-of-several-thousand-dead-over-11-355-of-them-are-minors_6726814_4.html|url-status=live}}</ref>{{Wp/jax/Efn|Sebagian besak sumber media magi tau umur Rajab ketiko meninggal adolah nam taun. Euro-Mediterranean Human Rights Monitor<ref name="budak">{{Wp/jax/Cite news |date=2024-02-12|title=Gaza: Temuan awal magi tau tentro Israel sengajo bunuh budak kecik, makek rudal buatan Amerika untuk menargetkan kru penyelamatnyo |url=https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew |publisher=[[Wp/jax/Euro-Mediterranean Human Rights Monitor|Euro-Mediterranean Human Rights Monitor]] |access-date=2024-02-14 |archive-date=2024-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214130744/https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew |url-status=live}}</ref> dan [[Wp/jax/CNN|CNN]]<ref name=":2" /> magi tau kalu Rajab umurnyo limo taun.}} yang dibunuh samo [[Wp/jax/Pasukan Pertahanan Israel|pasukan Israel]], selamo invasi Israel ke Jalur Gaza, yang jugo menewaskan enam orang anggota keluarganyo dan duo paramedis nang datang untuk nyelamatkannyo. Israel ngeklaim dak tek pasukan yang ado di lingkungan tu dan bantah kalu nyerang orang tu. Tapi hal ko dibantah samo investigasi nang makek teknologi [[Wp/jax/Satelit|satelit]] dan bukti zahir, yang nyimpulkan kalu beberapo tank Israel memang ado di sano dan salah sekoknyo kemungkinan la ngeluari 335 tembakan ke mobil yang ditumpangi samo Hindun eluarganya, dao operator tank dapatbiso nengok kalul tersebumpangi oleh samo warga sipil semasuk budak-budak kecikestigasi Arsitektur Forensik juga menk ulkan bahwakalu Israel kemungkinan besar besak nyerang ambulan yang datang buat bantu Hindun.<ref name=":0">{{Wp/jax/Cite web|title=Forensic Architecture|url=https://forensic-architecture.org/investigation/the-killing-of-hind-rajab|website=forensic-architecture.org|access-date=2024-12-21|archive-date=2025-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250112024447/https://forensic-architecture.org/investigation/the-killing-of-hind-rajab|url-status=live}}</ref> == Latar belakang == Pado bulan November 2023, satu bulan bis [[Wp/jax/Invasi Jalur Gaza oleh Israel|invasi Israel ke Jalur Gaza]], sebagian besak wilayah Jalur Gaza lah ditinggal dan dibom.<ref>{{Wp/jax/Cite news|date=2023-11-15|title=The battle of northern Gaza is almost over|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/15/the-battle-of-northern-gaza-is-almost-over|work=[[Wp/jax/The Economist|The Economist]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429223125/https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2023/11/15/the-battle-of-northern-gaza-is-almost-over|archive-date=2024-04-29|access-date=2024-04-30|url-status=live}}</ref> Pado bulan Desember 2023, sistem perawatan kesehatan di Gaza runtuh karno serangan Israel dan blokade bantuan kemanusiaan.<ref>{{Wp/jax/Cite news|date=2023-12-18|title='Bloodbath': Israel continues to target Gaza hospitals and civilians|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/18/bloodbath-israel-keeps-hitting-gaza-hospitals-amid-international-uproar|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240428082232/https://www.aljazeera.com/news/2023/12/18/bloodbath-israel-keeps-hitting-gaza-hospitals-amid-international-uproar|archive-date=2024-04-28|access-date=2024-04-30|url-status=live}}</ref> Gaza Utaro merupokan wilayah yang paling tedampak, kerno pado bulan Desember dak tek sekokpun [[Wp/jax/Rumah sakit|rumah sakit]] yang bepungsi di wilayah tu kerno kurangnyo pasokan, bahan bakar, dan staf.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Tétrault-Farber|first=Gabrielle|title=Northern Gaza no longer has a functional hospital, WHO says|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/northern-gaza-no-longer-has-functional-hospital-who-says-2023-12-21/|work=[[Wp/jax/Reuters|Reuters]]|archive-url=https://www.reuters.com/world/middle-east/northern-gaza-no-longer-has-functional-hospital-who-says-2023-12-21/#selection-447.0-447.25|archive-date=2024-04-27|access-date=2024-04-30}}</ref> == Pembunuhan == Pado tanggal 29 Januari 2024, Hindun besamo nam anggota keluargonyo pegi melarikan diri dari daerah Tel al-Hawa di [[Wp/jax/Kota Gaza|Kota Gaza]],<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Salman|first=Abeer|last2=Za'anoun|first2=Khader Al|date=2024-02-10|title=Five-year-old Palestinian girl found dead after being trapped in car under Israeli fire|url=https://www.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl/index.html|work=[[Wp/jax/CNN|CNN]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240220093322/https://www.cnn.com/2024/02/10/middleeast/hind-rajab-death-israel-gaza-intl/index.html|archive-date=2024-02-20|access-date=2024-02-11}}</ref><ref name="killed">{{Wp/jax/Cite web|date=2024-02-11|title=‘They killed her twice’: Hind Rajab’s mother mourns girl, 6, found killed in Gaza|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|website=NBC News|language=en|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-02-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229132238/https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|url-status=live}}</ref> ketiko tank tentro Israel nembak mobil [[Wp/jax/Kia|Kia]] itam punyo orang tu, akhirnyo menewaskan makwo, pakwo, dan mpat sepupu Hindun. Salah sekok korban selamat adolah Layan Hamadeh, dio beumur 15 taun, dio nelpon [[Wp/jax/Bulan Sabit Merah Palestina|Bulan Sabit Merah Palestina]] (PRCS) untuk mintak bantuan darurat. Hamadeh nagis, dan becakap kalu <ref name=":2">{{Wp/jax/Cite news |first1=Helen |last1=Regan |first2=Kareem |last2=Khadder |first3=Abeer |last3=Salman |first4=Khadder |last4=Zaanoun |first5=Celine |last5=Alkhaldi |first6=Jomana |last6=Karadsheh |date=2024-02-10 |title=Di mano Hind? Menuntut jawaban lebih dari sepekan setelah tim penyelamat ilang ketiko nyubo nyelamatin budak kecik umur 5 taun yang tejebak |url=https://edition.cnn.com/2024/02/06/middleeast/israel-gaza-hind-missing-girl-prcs-intl-hnk/index.html |access-date=2024-02-21 |work=[[Wp/jax/CNN|CNN]] |quote=KOREKSI: Berito ko lah dibiki untuk ngoreksi umur Hindun. |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207114549/https://edition.cnn.com/2024/02/06/middleeast/israel-gaza-hind-missing-girl-prcs-intl-hnk/index.html |archive-date=2024-02-07|lang=en}}</ref> {{Wp/jax/Kutipan|text="Orang-orang tu nembaki kami. Tank tu pas nian di sebelah kami. Kami ado di dalam mobil, dan tank tu pas nian di sebelah kami."}} Hamadeh tedengar beteriak jelang tebunuh di tengah suara tembakan senapan mesin yang ngantem mobilnyo waktu masih ado di dekat petugas penyelamat.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Boboltz|first=Sara|date=2024-02-10|title=Hind Rajab, Gaza 6-Year-Old Who Spoke Of Fear On Phone To Rescuers, Found Dead|url=https://nz.news.yahoo.com/hind-rajab-gaza-6-old-173554894.html|work=[[Wp/jax/Yahoo! News|Yahoo! News]]|language=en-NZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229002323/https://nz.news.yahoo.com/hind-rajab-gaza-6-old-173554894.html|archive-date=2024-02-29|access-date=2024-02-29|quote=Hindun la sekitar tigo jam di telepon dengan Palestine Red Crescent Society pado 29 Januari, dengan putus asa mintak tolong, kato lembago tu... Dilaporkan dio lagi pegi melarikan diri dari kota besamo makwo, paman, dan sepupu-sepupunyo ketiko mereka tejebak dalam tembakan. Layan Hamadeh, sepupu Hind yang berumur 15 taun, yang awalnyo nelpon Red Crescent untuk mintak pertolongan sampai akhirnyo dak terdengar lagi... Red Crescent magi rekaman suaro budak-budak kecik yang tejebak tu di media sosial, yang bikin ringam (ngeri) pendengar di seluruh dunia.}}</ref><ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Kanj|first=Jamal|date=22 February 2024|title=Rafah between Netanyahu's metaphysical power and the West's disconnect with reality|url=https://www.middleeastmonitor.com/20240222-rafah-between-netanyahus-metaphysical-power-and-the-wests-disconnect-with-reality/|archive-url=https://web.archive.org/web/20240222110337/https://www.middleeastmonitor.com/20240222-rafah-between-netanyahus-metaphysical-power-and-the-wests-disconnect-with-reality/|archive-date=22 February 2024|quote=Paman Hindun, Bashar Hamada, naek Kia Picanto itam besamo bini dan anak-anaknyo: Sarah umur empat taun, Mohammed umur 11 taun, Raghad umur 12 taun, Sana umur 13 taun, Layan umur 15 taun, dan sepupunyo yang umur 6 taun, namonyo Hindun. Bashar nuruti perintah Israel untuk nyari "zona aman" bagi keluargo dan keponakannyo di Gaza. Karno dak tek lagi ruang di dalam mobil kecik yang la penuh sesak tu, mak Hindun dan saudaro-saudaronyo yang lebih tuo pegi melarikan diri dengan bejalan kaki.<br><br/>Tanggal 29 Januari, dak lamo lewat jam satu siang, ado sekok tank Israel ngadang jalan di depan mobil tu. Bashar dengan panik ngibar bendera putih. Senapan mesin di atas menarsla tank diarahkan ke mobil tu. Labirin jaring laba-laba dari bidikan senapan mesin nutupi muko penembak. Tank tu dengan cepat ngarahkan senjato beratnyo ke mobil tu. Lubang itam meriam 120 mm yang ngancam tu pas nian lurus ke arah nyo.<br><br/>Budak-budak kecik beteriak ketakutan. Tibo-tibo, api idup, lalu bola api melesat dari senapan mesin. Hujan peluru memecahkan kaca depan, sementara peluru-peluru mantul dari badan mobil.|url-status=live}}</ref> Ketiko operator nelpon balik, Hindun jawab telpon tu, becakap kalu gegalo orang dalam mobil la ninggal.<ref name=":1" /> Hindun masi becakap dengan PRCS selamo tigo jam, dan becakap samo operator,<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Wp/jax/Cite web|date=2024-05-10|title=‘I’m so scared, please come’: Hind Rajab, six, found dead in Gaza 12 days after cry for help {{!}} Gaza {{!}} The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/10/im-so-scared-please-come-hind-rajab-six-found-dead-in-gaza-12-days-after-cry-for-help|website=web.archive.org|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240510024625/https://www.theguardian.com/world/2024/feb/10/im-so-scared-please-come-hind-rajab-six-found-dead-in-gaza-12-days-after-cry-for-help|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name="NBC2.11.24">{{Wp/jax/Cite news|last=Da Silva|first=Chantal|date=2024-02-11|title='They killed her twice': Hind Rajab's mother mourns girl, 6, found killed days after being trapped under Israeli fire|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|work=[[Wp/jax/NBC News|NBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229132238/https://www.nbcnews.com/news/world/hind-rajab-gaza-girl-6-found-dead-trapped-israeli-fire-rcna138263|archive-date=2024-02-29|access-date=2024-02-11}}</ref> {{Wp/jax/Kutipan|text="Sayo takut nian, tolong cepatla datang. Cepatla datang dan jemput sayo. Tolong, nak datang kan?"}} Datuknya bis tu bilang ke wartawan kalu Hindun ado luko di bagian punggung, tangan, samo kaki.<ref name="France24-2.12.24">{{Wp/jax/Cite news|date=2024-02-10|title=Six-year-old Gaza girl found dead days after pleading for help|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240210-six-year-old-gaza-girl-found-dead-days-after-pleading-for-help|work=[[Wp/jax/France 24|France 24]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212200446/https://www.france24.com/en/live-news/20240210-six-year-old-gaza-girl-found-dead-days-after-pleading-for-help|archive-date=2024-02-12|access-date=2024-02-12|url-status=live}}</ref> Hindun, yang diperintahkan untuk tetap bersembunyi di dalam kendaraan, siap diselamatkan oleh ambulan PRCS.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Salam|first=Yasmine|date=2024-02-04|title=6-year-old girl in Gaza goes missing after she is caught in fighting|url=https://www.nbcnews.com/news/world/hind-palestinian-girl-missing-gaza-rcna136905|work=[[Wp/jax/NBC News|NBC News]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211151128/https://www.nbcnews.com/news/world/hind-palestinian-girl-missing-gaza-rcna136905|archive-date=2024-02-11|access-date=2024-02-12|url-status=live}}</ref> Rekaman suaro becakap telpon antaro PRCS, Hamadeh dan Hindun libagi Bulan Sabit Merah pada tanogal 3 Februari.<ref name="France24-2.12.24" /> Ketiko daerah tu tekepung, PRCS kerjo samo samo Kementerian Kesehatan Gaza dan militer Israel untuk jamin perjalanan yang aman untuk kru ambulan mereka untuk menyelamatkan Hindun. Bis nunggu selamo bejam-jam, PRCS ngato la dikasi lampu ijo untuk ngirim ambulan ke rute yang la ditentukan.<ref name="skynews8october">{{Wp/jax/Cite news|title='I'm so scared, please come': Heartbreaking final moments of girl, 5, killed in Gaza|url=https://news.sky.com/story/im-so-scared-please-come-heartbreaking-final-moments-of-girl-5-killed-in-gaza-13229813|work=Sky News|language=en|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008125409/https://news.sky.com/story/im-so-scared-please-come-heartbreaking-final-moments-of-girl-5-killed-in-gaza-13229813|url-status=live}}</ref> ambulan melaporkan bahwa mereka menjadi sasaran militer Israel dengan sinar laser; menurut ''Washington Post'', unggahan di media sosial menunjukkan bahwa laser ini di masa lalu juga pernah digunakan oleh [[Wp/jax/Hamas|Hamas]], tetapi seorang peneliti di Institut Studi Perang tidak mengamati penggunaan laser semacam itu oleh kedua belah pihak dalam konflik tersebut.<ref name="wapoi">{{Wp/jax/Cite news|date=2024-04-16|title=Palestinian paramedics said Israel gave them safe passage to save a 6-year-old girl in Gaza. They were all killed|url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2024/hind-rajab-israel-gaza-killing-timeline/|work=[[Wp/jax/The Washington Post|The Washington Post]]|access-date=2024-04-16|archive-date=2024-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240501090256/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2024/hind-rajab-israel-gaza-killing-timeline/|url-status=live}}</ref> Setelah terdengar suara tembakan atau ledakan, koneksi terputus.<ref name=":3" /> Nasib Rajab dan paramedis tidak diketahui<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Israeli forces 'deliberately targeted' medics sent to rescue little girl|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/10/israels-war-on-gaza-live-death-toll-nears-28000-as-rafah-assault-looms?update=2696476|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210112032/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/10/israels-war-on-gaza-live-death-toll-nears-28000-as-rafah-assault-looms?update=2696476|archive-date=10 February 2024|access-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> hingga 12 hari kemudian pada tanggal 10 Februari 2024, ketika keluarga tersebut kembali setelah penarikan militer Israel, menemukan mobil yang berisi Rajab, Hamadeh, dan seluruh keluarga pamannya telah meninggal. Jendela-jendela hancur dan pintu-pintunya penuh dengan lubang peluru.<ref name="Independent2.11.24">{{Wp/jax/Cite news|last=Graziosi|first=Graig|date=11 February 2024|title=A child and the medics trying to save her were killed by Israeli tanks|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/palestinian-girl-killed-israeli-tanks-hind-rajab-b2494129.html|work=[[Wp/jax/The Independent|The Independent]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211180243/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/palestinian-girl-killed-israeli-tanks-hind-rajab-b2494129.html|archive-date=11 February 2024|access-date=12 February 2024|url-status=live}}</ref> ambulan Bulan Sabit Merah ditemukan beberapa kaki jauhnya, hancur total<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Abdulrahim|first=Raja|date=10 February 2024|title=Missing 6-Year-Old and Rescue Team Found Dead in Gaza, Aid Group Says|url=https://www.nytimes.com/2024/02/10/world/middleeast/hind-rajab-gaza.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20240210232956/https://www.nytimes.com/2024/02/10/world/middleeast/hind-rajab-gaza.html|archive-date=10 February 2024|access-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> dan dua pekerja ambulan,<ref>{{Wp/jax/Cite news|date=10 February 2024|title=Bodies of Gaza girl, ambulance team trapped under Israeli fire found after 12 days|url=https://www.abc.net.au/news/2024-02-11/body-of-gaza-girl-ambulance-team-trapped-under-israeli-fire-foun/103452508|work=[[Wp/jax/Australian Broadcasting Corporation|ABC News]]|language=en-AU|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211220725/https://www.abc.net.au/news/2024-02-11/body-of-gaza-girl-ambulance-team-trapped-under-israeli-fire-foun/103452508|archive-date=11 February 2024|access-date=12 February 2024|url-status=live}}</ref> Yusuf al-Zeino dan Ahmed al-Madhoun, juga tewas.<ref name=":4">{{Wp/jax/Cite web|date=2024-02-12|title=Hind Rajab, 6, found dead in Gaza days after phone calls for help|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68261286|website=web.archive.org|access-date=2024-12-21|archive-date=2024-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212012311/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68261286|url-status=bot: unknown}}</ref> == Penyelidikan == Menurut penyelidikan awal dari Euro-Mediterranean Human Rights Monitor, Rajab dan kerabatnya dibunuh oleh tentara Israel dalam sebuah "eksekusi yang direncanakan"; dengan menggunakan rudal buatan AS, IDF juga membunuh paramedis Bulan Sabit Merah yang dikirim untuk menyelamatkan gadis muda tersebut. Pecahan peluru proyektil [[Wp/jax/M830 (peluru anti tank 120 mm)|M830 (peluru anti tank 120 mm)]] buatan Amerika ditemukan di lokasi ambulan Bulan Sabit Merah yang dibom saat mencari Rajab dan keluarganya.<ref>{{Wp/jax/Cite web|date=12 February 2024|title=Gaza: Initial findings show Israeli army purposefully kills a child, uses an American-made missile to target her rescue crew|url=https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew|website=[[Wp/jax/Euro-Med Human Rights Monitor|Euro-Med Human Rights Monitor]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240214130744/https://euromedmonitor.org/en/article/6152/Gaza:-Initial-findings-show-Israeli-army-purposefully-kills-a-child,-uses-an-American-made-missile-to-target-her-rescue-crew|archive-date=14 February 2024|access-date=14 February 2024|url-status=live}}</ref> Seorang juru bicara pemerintah AS mengatakan bahwa mereka akan menunggu Israel menyelesaikan penyelidikannya atas insiden tersebut.<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=US official pressed about killings of Hind Rajab and Samer Abudaqa|url=https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2024/2/15/us-official-pressed-about-killings-of-hind-rajab-and-samer-abudaqa|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|access-date=16 June 2024|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617212744/https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2024/2/15/us-official-pressed-about-killings-of-hind-rajab-and-samer-abudaqa|url-status=live}}</ref> Seorang juru bicara IDF mengklaim, setelah penyelidikan awal, bahwa tidak ada pasukan IDF di dekat kendaraan tersebut atau dalam jarak tembak dan bahwa, karena kurangnya pasukan, koordinasi ambulan tidak diperlukan untuk menyelamatkan Rajab.<ref name="TimesIsrael2.24.24">{{Wp/jax/Cite news|last=Fabian|first=Emanuel|date=24 February 2024|title=IDF says probe indicates no troops were in area where 6-year-old Gazan girl was killed|url=https://www.timesofisrael.com/idf-says-probe-indicates-no-troops-were-in-area-where-6-year-old-gazan-girl-was-killed/|work=[[Wp/jax/Times of Israel|Times of Israel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303073015/https://www.timesofisrael.com/idf-says-probe-indicates-no-troops-were-in-area-where-6-year-old-gazan-girl-was-killed/|archive-date=3 March 2024|access-date=26 February 2024}}</ref> Menanggapi pernyataan IDF, ''[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]''<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Israel says its troops were not present where Palestinian girl Hind was killed|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/25/israels-war-on-gaza-live-rafah-strikes-further-harming-aid-efforts-un?update=2732690|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226004433/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/25/israels-war-on-gaza-live-rafah-strikes-further-harming-aid-efforts-un?update=2732690|archive-date=26 February 2024|access-date=26 February 2024|url-status=live}}</ref> Investigasi ''Al Jazeera'' selanjutnya menemukan bahwa tiga tank Israel berada di sekitar kendaraan keluarga Rajab pada saat serangan itu.<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Hind Rajab: Were Israeli troops around where the six-year-old was killed?|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227001206/https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|archive-date=27 February 2024|access-date=27 February 2024|url-status=live}}</ref><ref name="AJ11">{{Wp/jax/Cite news|date=26 February 2024|title=Hind Rajab: Were Israeli troops around where the six-year-old was killed?|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301005731/https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/hind-rajab-were-israeli-troops-in-the-area-where-6-year-old-was-killed|archive-date=1 March 2024|access-date=26 February 2024}}</ref> Investigasi tersebut dilaporkan diserahkan kepada Mekanisme Penilaian Pencarian Fakta Staf Umum, yang digambarkan sebagai badan militer independen yang menyelidiki insiden yang tidak biasa. Amerika Serikat juga menyerukan agar kematian Rajab diselidiki secepatnya, dan menyatakan bahwa mereka “sangat terpukul” atas kematian Rajab.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Magid|first=Jacob|date=13 February 2024|title=US calls for 'urgent' probe into alleged IDF killing of 6-year-old Gazan girl|url=https://www.timesofisrael.com/us-calls-for-urgent-probe-into-alleged-idf-killing-of-6-year-old-gazan-girl/|work=[[Wp/jax/The Times of Israel|The Times of Israel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226174407/https://www.timesofisrael.com/us-calls-for-urgent-probe-into-alleged-idf-killing-of-6-year-old-gazan-girl/|archive-date=26 February 2024|access-date=26 February 2024|url-status=live}}</ref> PRCS mengatakan kepada ''[[Wp/jax/The Intercept|The Intercept]]'' bahwa militer Israel tidak pernah menghubunginya terkait pembunuhan Rajab dan serangan terhadap ambulansnya, membantah pernyataan [[Wp/jax/Departemen Luar Negeri Amerika Serikat|Departemen Luar Negeri]] bahwa PRCS dan PBB telah menolak upaya Israel untuk menyelidiki insiden tersebut.<ref>{{Wp/jax/Cite web|last=Thakker|first=Prem|date=June 25, 2024|title=Red Crescent Says Israel Never Reached Out About Hind Rajab's Death, Despite State Department Claim That Israel Said Otherwise|url=https://theintercept.com/2024/06/25/israel-hind-rajab-child-killing/|website=[[Wp/jax/The Intercept|The Intercept]]|access-date=June 25, 2024|archive-date=2025-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20250706184934/https://theintercept.com/2024/06/25/israel-hind-rajab-child-killing/|url-status=live}}</ref> Investigasi yang dilakukan oleh ''[[Wp/jax/The Washington Post|The Washington Post]]'' pada bulan April 2024 membantah klaim yang dibuat oleh militer Israel. Investigasi yang menggunakan citra satelit tersebut menyimpulkan bahwa kendaraan lapis baja Israel memang berada di sekitar mobil tempat Rajab terbunuh, dan lubang berukuran 300&nbsp;mm pada ambulan Bulan Sabit Merah tersebut sesuai dengan peluru tank Israel, meskipun mereka memperingatkan bahwa ini hanyalah salah satu penjelasan, karena "hanya ada sedikit data mengenai amunisi buatan Hamas".<ref name="wapoi" /> The ''Post'' juga mengkonfirmasi bahwa reruntuhan ambulan tersebut ditemukan di rute yang disediakan oleh COGAT, bagian dari Kementerian Pertahanan Israel yang mengoordinasikan jalur aman untuk kendaraan medis dengan IDF.<ref name="wapoi" /> Pada bulan Juli 2024, para ahli independen yang ditunjuk oleh [[Wp/jax/Dewan Hak Asasi Manusia Perserikatan Bangsa-Bangsa|Dewan Hak Asasi Manusia Perserikatan Bangsa-Bangsa]] menyatakan pembunuhan Rajab mungkin merupakan kejahatan perang.<ref name="nbcnews.com">{{Wp/jax/Cite web |last1=Clayton |first1=Freddie |title=Killing of 6-year-old Hind Rajab in Gaza may constitute a war crime, experts say |url=https://www.nbcnews.com/news/world/killing-six-year-old-hind-rajab-war-crimes-rcna162824 |website=NBC News |date=22 July 2024 |access-date=28 July 2024 |archive-date=2025-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250715101041/https://www.nbcnews.com/news/world/killing-six-year-old-hind-rajab-war-crimes-rcna162824 |url-status=live }}</ref> Pada bulan Oktober 2024, [[Wp/jax/Sky News|Sky News]] melaporkan bahwa kerusakan pada ambulan tersebut sesuai dengan dugaan telah terkena "senjata kaliber besar", mengutip seorang ahli dari Janes Information Services. Laporan tersebut mengindikasikan bahwa meskipun IDF mengatakan pihaknya tidak berada di daerah tersebut pada saat insiden terjadi, tetapi IDF mungkin secara tidak sengaja membantah pernyataan ini dengan menerbitkan siaran pers tentang operasinya di lingkungan Shati dan Tel al Hawa, yang kemudian dihapus dari situs webnya. Investigasi lebih lanjut oleh Sky News mengungkapkan citra satelit yang diambil pada tanggal 29 Januari, hari terjadinya serangan, menunjukkan setidaknya 15 kendaraan militer di lingkungan Tel al Hawa, dengan kendaraan terdekat terletak hanya 300 meter dari lokasi serangan ambulan.<ref name="skynews8october" /> Bulan Sabit Merah Palestina menggunakan akun media sosial mereka untuk mengunggah foto paramedis dan Rajab selama beberapa hari, sembari meminta informasi mengenai lokasi mereka.<ref name=":3" /> Ibu Rajab mengkritik tentara Israel setelah kematian putrinya yang dikonfirmasi, dengan menyatakan, "Berapa banyak lagi ibu yang kalian tunggu untuk merasakan penderitaan ini? Berapa banyak lagi anak-anak yang kalian ingin terbunuh?".<ref name=":4" /> [[Wp/jax/Kementerian Luar Negeri dan Ekspatriat (Negara Palestina)|Kementerian Luar Negeri Palestina]] meminta [[Wp/jax/Mahkamah Pidana Internasional|Pengadilan Kriminal Internasional]] untuk meminta pertanggungjawaban pihak-pihak yang bertanggung jawab atas kematian Rajab.<ref>{{Wp/jax/Cite news|title=Palestinian Foreign Ministry slams killing of Hind Rajab|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/11/israels-war-on-gaza-live-leaders-warn-of-catastrophe-if-rafah-invaded?update=2699052|work=[[Wp/jax/Al Jazeera English|Al Jazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508233617/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/11/israels-war-on-gaza-live-leaders-warn-of-catastrophe-if-rafah-invaded?update=2699052|archive-date=8 May 2024|access-date=13 February 2024|url-status=live}}</ref> Pada tanggal 13 Februari, kelompok hak asasi manusia Justice For All mengajukan kasus ke ICC yang menuduh IDF melakukan berbagai kejahatan perang atas pembunuhan Rajab.<ref>{{Wp/jax/Cite web|date=13 February 2024|title=Justice For All Takes Action: Highlighting Israel's Role in Hind Rajab's Death Through Submission to the International Criminal Court|url=https://www.justiceforall.org/palestine/hind-rajab-press-release/|website=justiceforall.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301013137/https://www.justiceforall.org/palestine/hind-rajab-press-release/|archive-date=1 March 2024|access-date=3 April 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/jax/Cite web|date=2024-02-19|title=Humanising war victims|url=https://www.abc.net.au/mediawatch/episodes/humanising-war-victims/103487178|website=abc.net.au|language=en-AU|access-date=2024-12-07|archive-date=2024-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221164447/https://www.abc.net.au/mediawatch/episodes/humanising-war-victims/103487178|url-status=live}}</ref> Pada bulan April 2024, pengunjuk rasa mahasiswa pro-Palestina yang berpartisipasi dalam pendudukan kampus di [[Wp/jax/Universitas Columbia|Universitas Columbia]] di [[Wp/jax/Kota New York|New York City]] merebut Hamilton Hall, sebuah gedung akademik di kampus [[Wp/jax/Morningside Heights, Kota New York|Morningside Heights]] universitas tersebut. Para pelajar membentangkan spanduk besar yang mengganti nama gedung tersebut menjadi "Hind's Hall" untuk menghormati anak tersebut.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Watkins|first=Ali|date=30 April 2024|via=NYTimes.com|title=Columbia Protesters Rename Hamilton Hall to 'Hind's Hall'|url=https://www.nytimes.com/2024/04/30/nyregion/columbia-protesters-hind-rajab-hamilton-hall.html|work=[[Wp/jax/The New York Times|The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240430143040/https://www.nytimes.com/2024/04/30/nyregion/columbia-protesters-hind-rajab-hamilton-hall.html|archive-date=30 April 2024|access-date=30 April 2024|url-status=live}}</ref> Selama segmen di CNN yang membahas penggantian nama aula tersebut, pembawa acara Kasie Hunt menjelaskan kepada pemirsa: "Hind adalah referensi untuk seorang wanita yang terbunuh di Gaza." Deskripsi ini dikritik sebagai contoh dari pendewasaan anak-anak Palestina dan bias pro-Israel di CNN.<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Mahdawi|first=Arwa|date=4 May 2024|title=The adultification of children has consequences from Palestine to the US|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/may/04/adultification-children-palestine-us|work=[[Wp/jax/The Guardian|The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508233826/https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/may/04/adultification-children-palestine-us|archive-date=8 May 2024|access-date=4 May 2024|url-status=live}}</ref> Pada tanggal 16 Mei, mahasiswa pengunjuk rasa [[Wp/jax/Universitas California, Berkeley|UC Berkeley]] menduduki sebuah bangunan bersejarah terbengkalai di kampus yang dikenal sebagai kompleks Anna Head dan menamainya "Rumah Hind."<ref>{{Wp/jax/Cite web|last=Dinkelspiel|first=Frances|date=16 May 2024|title=Preservationists worry about fate of occupied Cal building|url=https://www.berkeleyscanner.com/2024/05/16/uc-berkeley-crime/berkeley-preservationists-worry-fate-anna-head-occupied-building/|website=The Berkeley Scanner|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240523175304/https://www.berkeleyscanner.com/2024/05/16/uc-berkeley-crime/berkeley-preservationists-worry-fate-anna-head-occupied-building/|archive-date=23 May 2024|access-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Regimbal|first=Alec|title=12 people arrested in occupation of abandoned UC Berkeley hall|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/pro-palestinian-protesters-occupy-uc-berkeley-hall-19462655.php|work=SFGATE|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529223250/https://www.sfgate.com/bayarea/article/pro-palestinian-protesters-occupy-uc-berkeley-hall-19462655.php|archive-date=29 May 2024|access-date=30 May 2024|url-status=live}}</ref> [[File:First day of the Oxford Palestine solidarity encampment (6 May 2024) 25.jpg|al=Sebuah seni kapur yang dibuat pada hari pertama perkemahan solidaritas Palestina Oxford, di halaman depan museum sejarah alam Oxford|jmpl|Sebuah seni kapur yang dibuat pada hari pertama perkemahan solidaritas Palestina Oxford, di halaman depan museum sejarah alam Oxford]] Pada bulan Mei 2024, artis rap Amerika [[Wp/jax/Macklemore|Macklemore]] merilis "Hind's Hall", sebuah [[Wp/jax/Lagu protes|lagu protes]] untuk menghormati Rajab dan mendukung protes mahasiswa. Ia mengkritik anggapan [[Wp/jax/Industri musik|industri musik]] yang memprioritaskan "isu-isu remeh" seperti perseteruan Drake–Kendrick Lamar terkait perang. Sebagai bagian dari perilisan lagu tersebut, Macklemore menyatakan bahwa semua hasil yang dihasilkan dari streaming akan didonasikan kepada [[Wp/jax/Agensi Pekerjaan dan Pemulihan Perserikatan Bangsa-Bangsa untuk Pengungsi Palestina di Timur Dekat|UNRWA]].<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=O'Connor|first=Roisin|date=7 May 2024|title=Macklemore releases pro-Palestine track Hind's Hall|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/macklemore-hinds-hall-lyrics-palestine-drake-b2540756.html|work=[[Wp/jax/The Independent|The Independent]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240507103128/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/macklemore-hinds-hall-lyrics-palestine-drake-b2540756.html|archive-date=7 May 2024|access-date=7 May 2024|url-status=live}}</ref> Dalam editorial Agustus 2024, Owen Jones menyatakan bahwa pembunuhan Rajab sesuai dengan pola kekejaman Israel lainnya. Jones menulis, “Setelah setiap kekejaman yang dilakukan, negara Israel mempunyai modus operandi standar: menyangkal, mengalihkan, menipu, dan menunggu perhatian beralih ke tempat lain.”<ref>{{Wp/jax/Cite news|last=Jones|first=Owen|date=18 August 2024|title=Hind Rajab's death has already been forgotten. That's exactly what Israel wants|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/aug/18/hind-rajab-israeli-state-atrocity?CMP=Share_iOSApp_Other|work=The Guardian|access-date=15 September 2024}}</ref> == Catatan kaki == <references group="lower-alpha" responsive="" /> ==Pustako== [[Category:Wp/jax]] [[Category:Wp/jax/Bahan bacoan yang belum bebahaso Jambi nian]] {{INTERWIKI|Q124477340}} <references /> 6husla05kpxfpsracxmx5w9ng0fh9rw 828 3798350 7282261 7279424 2026-08-12T12:51:24Z Пан Хаунд 2 2597454 7282261 Scribunto text/plain local p = {} function p.main(frame) local args = require('Module:wy/ta/Arguments').getArgs(frame, {wrappers = 'Template:Wy/ta/If empty', removeBlanks = false}) local lastk = 0 for k,v in ipairs(args) do if v ~= '' then return v end lastk = k end end return p a1hm08lxeq9oz6mzzngp96knr99xb3y 828 3798543 7282262 7279921 2026-08-12T12:51:50Z Пан Хаунд 2 2597454 7282262 Scribunto text/plain -- This implements [[Template:Wy/ta/Template link general]]. local getArgs = require('Module:Wy/ta/Arguments').getArgs local p = {} -- Is a string non-empty? local function _ne(s) return s ~= nil and s ~= "" end local nw = mw.text.nowiki local function addTemplate(s) local i, _ = s:find(':', 1, true) if i == nil then return 'Template:' .. s end local ns = s:sub(1, i - 1) if ns == '' or mw.site.namespaces[ns] then return s else return 'Template:' .. s end end local function trimTemplate(s) local needle = 'template:' if s:sub(1, needle:len()):lower() == needle then return s:sub(needle:len() + 1) else return s end end local function linkTitle(args) if _ne(args.nolink) then return args['1'] end local titleObj local titlePart = '[[' if args['1'] then -- This handles :Page and other NS titleObj = mw.title.new(args['1'], 'Template') else titleObj = mw.title.getCurrentTitle() end titlePart = titlePart .. (titleObj ~= nil and titleObj.fullText or addTemplate(args['1'])) local textPart = args.alttext if not _ne(textPart) then if titleObj ~= nil then textPart = titleObj:inNamespace("Template") and args['1'] or titleObj.fullText else -- Redlink. textPart = args['1'] end end if _ne(args.subst) then textPart = 'subst:' .. textPart end if _ne(args.brace) then textPart = nw('{{') .. textPart .. nw('}}') elseif _ne(args.braceinside) then textPart = nw('{') .. textPart .. nw('}') end titlePart = titlePart .. '|' .. textPart .. ']]' if _ne(args.braceinside) then titlePart = nw('{') .. titlePart .. nw('}') end return titlePart end function p.main(frame) local args = getArgs(frame, { trim = true, removeBlanks = false }) return p._main(args) end function p._main(args) local bold = _ne(args.bold) or _ne(args.boldlink) or _ne(args.boldname) local italic = _ne(args.italic) or _ne(args.italics) local dontBrace = _ne(args.brace) or _ne(args.braceinside) local code = _ne(args.code) or _ne(args.tt) local show_result = _ne(args._show_result) local expand = _ne(args._expand) -- Build the link part. local titlePart = linkTitle(args) if bold then titlePart = "'''" .. titlePart .. "'''" end if _ne(args.nowrapname) then titlePart = '<span class="nowrap">' .. titlePart .. '</span>' end -- Build the arguments. local textPart = "" local textPartBuffer = "&#124;" local codeArguments = {} local codeArgumentsString = "" local i = 2 local j = 1 while args[i] do local val = args[i] if val ~= "" then if _ne(args.nowiki) then -- Unstrip nowiki tags first because calling nw on something -- that already contains nowiki tags will mangle the nowiki -- strip marker and result in literal UNIQ...QINU showing up. val = nw(mw.text.unstripNoWiki(val)) end local k, v = string.match(val, "(.*)=(.*)") if not k then codeArguments[j] = val j = j + 1 else codeArguments[k] = v end codeArgumentsString = codeArgumentsString .. textPartBuffer .. val if italic then val = '<span style="font-style: italic;">' .. val .. '</span>' end textPart = textPart .. textPartBuffer .. val end i = i + 1 end -- Ensconse in outermost wrapping tags. local ret = titlePart .. textPart if not dontBrace then ret = nw('{{') .. ret .. nw('}}') end if _ne(args.a) then ret = nw('*') .. '&nbsp;' .. ret end if _ne(args.kbd) then ret = '<kbd>' .. ret .. '</kbd>' end if code then ret = '<code>' .. ret .. '</code>' elseif _ne(args.plaincode) then ret = '<code style="background-color: transparent; color:var(--color-base, #202122); border: none;">' .. ret .. '</code>' end if _ne(args.nowrap) then ret = '<span class="nowrap">' .. ret .. '</span>' end if _ne(args.debug) then ret = ret .. '\n<pre>' .. mw.text.encode(mw.dumpObject(args)) .. '</pre>' end if show_result then local result = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = addTemplate(args[1]), args = codeArguments} ret = ret .. " → " .. result end if expand then local query = mw.text.encode('{{' .. addTemplate(args[1]) .. string.gsub(codeArgumentsString, textPartBuffer, "|") .. '}}') local url = mw.uri.fullUrl('Special:ExpandTemplates', 'wpInput=' .. query) mw.log() ret = ret .. " [" .. tostring(url) .. "]" end return ret end return p 5wslpdrehx7yc57rpc6d9yso67v9nlb 10 3798550 7282263 7279942 2026-08-12T12:55:41Z Пан Хаунд 2 2597454 7282263 wikitext text/x-wiki <includeonly> [[Category:Wy/ta/Formatting and function templates]] </includeonly> {{Wy/ta/Documentation subpage}} To show distances in kilometres (and miles) such as: "the trail is {{Wy/ta/Km|8}} long" and "it's a {{Wy/ta/Km|5|on}} trail" === Usage === *'''<nowiki>{{Wy/ta/Kilometer|2}}</nowiki>''' or '''<nowiki>{{Wy/ta/Km|2}}</nowiki>''' – ''will show as'' – {{Wy/ta/Kilometer|2}} *'''<nowiki>{{Wy/ta/Kilometer|10-15}}</nowiki>''' or '''<nowiki>{{Wy/ta/Km|10-15}}</nowiki>''' – ''will show as'' – {{Wy/ta/Kilometer|10-15}} *'''<nowiki>{{kilometer|2|on}}</nowiki>''' or '''<nowiki>{{km|2|on}}</nowiki>''' or '''<nowiki>{{km|2|adj}}</nowiki>''' – ''will show as'' – {{Wy/ta/Km|2|adj}} === Parameters === * First parameter is distance ''number'' in kilometer ** also possible to show range using a dash * Second optional parameter set to '''''on''''' or '''''adj''''' to produce the adjective form === See also === *[[Wy/ta/Wikivoyage:Units]] *{{Wy/ta/Tl|Convert}}, from which this template is built; but this one removes the need to know full syntax and ensure consistent formatting throughout the site. <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Distance (km)", "description": "Specify a distance in kilometres. ", "type": "number", "required": true }, "2": { "label": "Optional parameter", "description": " Optional parameter set to \"on\"' or \"adj\" to produce the adjective form, e.g. \"16-kilometre (10 mi)\"", "type": "string" } }, "description": "This template displays equivalent distances in kilometres and miles, e.g. \"16 km (10 mi)\"", "paramOrder": [ "1", "2" ] } </templatedata> sfjvjoi09d3im6q0mubn3922uq3guam 0 3798600 7282577 7280699 2026-08-12T22:38:20Z Phxlm 2697478 7282577 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Zo hnam hai intungsuokna hmun}} '''Sinlung''' (Lushai ṭawnga '''Chhinlung'''; Chin ṭawnga ''Chinlung''; Thadou leh Paite ṭawnga ''Khul'' ) hi Hmar hnam (le [[Wp/hmr/Mizo hnam|Mizo hnam]] pui), Chin hnam le hnam hnai dang hai ‘thlatu hai hung suokna hmun’ nia ring a ni.<ref>{{Wp/hmr/Cite book |last1=Sakhong |first1=Lian H |title=In Search of Chin Identity: A Study in Religion, Politics and Ethnic Identity in Burma |date=2003 |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-91114-15-1}}</ref> A ummna indik tak chu hriet ani naw a, anachu tuta [[Wp/hmr/China|China]] rama um ni ding a ring anih.<ref>{{Wp/hmr/Cite book |last1=Dena |first1=Lal |title=In Search of Identity: Hmars of North East India |date=2008 |publisher=Akansha Publishing House |location=New Delhi |isbn=8183701345}}</ref> Sinlung chanchin hi Hmar pipu hla leh tienami ahai, entirnan—mi thlahtu hai zin kawng hrilna ''Sikpui Hla'' ah hai dam hi a chuong inlar hle anih. ==Thumal Insiengna== Hmar ṭawnga chun 'sin' chu 'inkhup khum/khar' tina a ni a, 'lung' chu 'lung lien mani' tina a ni a, chuongchun Sinlung chu "lung inkhup khum/lung khar" tina a ni tiin mithiem tam tak chun an pawm anih. Hi lei hin Sinlung chu "lung khar pûk" tiin an hril tlangpui hlak anih.<ref>{{Wp/hmr/Cite journal |last1=Guite |first1=Jangkhomang |date=2014 |title=Colonialism and Its Unruly?—The Colonial State and Kuki Raids in Nineteenth Century Northeast India |url=https://www.jstor.org/stable/24494673 |journal=Modern Asian Studies |volume=1 |issue=48}}</ref> Sinlung ti hming hi iengtika hung pieng am ani ti achun ngaidan tamtak a uma. Pakhatnaa chun, lal hming a ni ring a ni a, anachu hi thu hi namnghettu ding fiena tak ruok hmu ding a um nawh. Pahnihnaa chun, pûk tak tak a ni tiin mithiem thenkhat chun an pawm bawk. Iengkhawm nisen, vawisun chena hin lungruol taka pawm tlang hmu ding ala um naw anih.<ref>{{Wp/hmr/Cite journal |last1=Tiwari |first1=Sandhya |last2=Vanlalawmpuia |first2=C |title=Conceptualizing ‘Sinlung’ as the ‘Imagined homeland’ of the Hmar tribe: myth or history? |journal=Asian Ethnicity |date=17 March 2026 |volume=27 |issue=2 |pages=1-19 |doi=10.1080/14631369.2026.2645646 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14631369.2026.2645646|url-access=subscription }}</ref> ==Ngaidan Then== ===A hmun=== Chanchin ziektu le hnam chung changa lo suitu B. Lalthangliana ziek dan chun, Tibeto-Burman hnam pasari le Mizo-hai hi Gansu province-a [[Wp/hmr/Tao River|Tao vadung]] kamah mani, Tibet sak tieng mani a cheng hlak an nih tiin a hril.{{Wp/hmr/Sfn|Lalthangliana|1975|p=xi}} Hieng hnam han chu hmun an suoksan san chu China ram a indona le buoina um ngun taluo lei ni ding in a hril bawk.{{Wp/hmr/Sfn|Verghese|Thanzawna|1997|p=48|loc=Volume 1}} J. Guite chun, Sinlung chu hnam intan tirna hmun nek hmanin, Zo hnam hai an hung in pem suoka an chengna ding hmun thar an pan laia an paltlang pûk ni lem dingin a hril ve thung anih.{{Wp/hmr/Sfn|Haokip|2014|p=15}} ===Lal hming=== Lalbiakthanga hril dan chun, Chin Lung chu lal hming mani hotu hming a ni a. [[Wp/hmr/China Rama Bang Ropui|China rama bang ropui]] sak tupa [[Wp/hmr/Qin Shi Huang|Qin shi huang]] naupa hming ani atih. A pa laka ngirin, a naupa chu ram suoksanin Burma-ah a cheng anih tiin a hril a. Anachu, hi ngaihdan hi thudik nekin namnghetna umlo tienami mei mei ni lem dingin an lang{{Wp/hmr/Sfn|Verghese|Thanzawna|1997|p=79|loc=Volume 1}} == Thumal Hmangna Thenkhat== * [[Wp/hmr/Sinlung Hills Council|Sinlung Hills Council]]<ref>{{Wp/hmr/Cite web |title=Brief History of Sinlung Hills Council |url=https://gad.mizoram.gov.in/page/brief-history-of-sinlung-hills-council |access-date=2024-08-16 |website=gad.mizoram.gov.in |language=en}}</ref> -- [[Wp/hmr/Mizoram|Mizoram]] rama awm. * ''Sinlung''.<ref>{{Wp/hmr/Cite web |title=Bharatavani is a project with an objective of delivering knowledge in and about all the languages in India using multimedia (i.e., text, audio, video, images) formats through a portal (website) |url=https://bharatavani.in/hmar/textbook |access-date=2024-08-16 |website=bharatavani.in}}</ref> -- Hmar Literature Society-in high school leh higher secondary inchuk lai hai ta dinga a buotsei le ansuo lekhabu hming. * Sinlung Royal Riders (Motorcycle pawl hming). ==References== {{Wp/hmr/Reflist}} ==Sources== *{{Wp/hmr/Cite book |last1=Lalthangliana |first1=B. |title=History of Mizo In Burma |date=1975 |publisher=Arts and Science University Mandalay |location=Mandalay |url=https://archive.org/details/dli.ministry.14107/page/n3/mode/2up |access-date=9 February 2025}} *{{Wp/hmr/Cite book |last1=Verghese |first1=C.G.|last2=Thanzawna|first2=R.L.|title=A History of the Mizos |date=1997 |publisher=Vikas Publishing House |location=New Delhi}} *{{Wp/hmr/Cite book |editor-last=Sudhir|editor-first=H.|last=Haokip |first=D.L.|chapter=The Tales Telling the Location of Sinlung-Khul:Origin of the Chin-Kuki-Mizo Zoumi |date=2014 |title=Tribal History of North-East India: Essay in Honour of Professor Lal Dena |url=https://www.google.com/books/edition/Tribal_History_of_North_East_India/8hZrEQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1 |location=New Delhi|publisher=Concept Publishing Company |page= |isbn=978-93-5125-099-9 |access-date=14 July 2025}} [[Category:Wp/hmr]] 4remnqfui8nztr9pr89xj1blunidknc 10 3798602 7282625 7280684 2026-08-13T00:21:36Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Short description]] to [[Template:Wp/hmr/short description]] 7280684 wikitext text/x-wiki <includeonly></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi article chungah hrilfiena tawite thuziek tarlangna dinga siem a ni. === Copy Code === <pre> {{Wp/hmr/Short description|Description bel raw hin}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> s41dk4rlqttyvend5b00wtw62ecp0h6 10 3798605 7282647 7280688 2026-08-13T00:25:39Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Cite book]] to [[Template:Wp/hmr/cite book]] 7280688 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{last1|{{{last|}}}}}}|{{{last1|{{{last}}}}}}}{{#if:{{{first1|{{{first|}}}}}}|, {{{first1|{{{first}}}}}}}}{{#if:{{{last2|}}}|, {{{last2}}}{{#if:{{{first2|}}}|, {{{first2}}}}}}}|}}{{#if:{{{editor-last|}}}| (Ed. {{{editor-last}}}{{#if:{{{editor-first|}}}|, {{{editor-first}}}}})|}} ({{{date|{{{year|}}}}}}). {{#if:{{{chapter|}}}|"{{{chapter}}}". In |}}{{#if:{{{url|}}}|[{{{url}}} ''{{{title}}}'']|''{{{title}}}''}}{{#if:{{{location|}}}|. {{{location}}}}}{{#if:{{{publisher|}}}|: {{{publisher}}}}}{{#if:{{{page|{{{pages|}}}}}}|, p.&nbsp;{{{page|{{{pages}}}}}}}}{{#if:{{{isbn|}}}|. ISBN {{{isbn}}}}}{{#if:{{{access-date|}}}|. Retrieved {{{access-date}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi lekhabu (book) reference siemna ding a ni. === Copy Code === <pre> {{Wp/hmr/Cite book |last1=Author |first1=First |title=Book Title |date=Year |publisher=Publisher |location=Location |isbn=ISBN}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> hrngwt4ldm0j3fu4y4x715kkytjxs9y 10 3798606 7282643 7280689 2026-08-13T00:24:53Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Cite web]] to [[Template:Wp/hmr/cite web]] 7280689 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{last1|{{{last|}}}}}}|{{{last1|{{{last}}}}}}}{{#if:{{{first1|{{{first|}}}}}}|, {{{first1|{{{first}}}}}}}}} ({{{date|{{{year|}}}}}}). |}}{{#if:{{{url|}}}|[{{{url}}} "{{{title}}}"]|"{{{title}}}"}}{{#if:{{{website|}}}|. ''{{{website}}}''}}{{#if:{{{publisher|}}}|. {{{publisher}}}}}{{#if:{{{access-date|}}}|. Retrieved {{{access-date}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi website reference siemna ding a ni. === Copy Code === <pre> {{Wp/hmr/Cite web |title=Web Page Title |url=URL |website=Website Name |access-date=YYYY-MM-DD}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> s3bvci1b3u34jzsl911qdejfu86cgqf 10 3798607 7282645 7280690 2026-08-13T00:25:15Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Cite journal]] to [[Template:Wp/hmr/cite journal]] 7280690 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{last1|{{{last|}}}}}}|{{{last1|{{{last}}}}}}}{{#if:{{{first1|{{{first|}}}}}}|, {{{first1|{{{first}}}}}}}}{{#if:{{{last2|}}}|, {{{last2}}}{{#if:{{{first2|}}}|, {{{first2}}}}}}}|}} ({{{date|{{{year|}}}}}}). {{#if:{{{url|}}}|[{{{url}}} "{{{title}}}"]|"{{{title}}}"}}{{#if:{{{journal|}}}|. ''{{{journal}}}''}}{{#if:{{{volume|}}}|, Vol. {{{volume}}}}}{{#if:{{{issue|}}}|, Issue {{{issue}}}}}{{#if:{{{pages|{{{page|}}}}}}|, pp. {{{pages|{{{page}}}}}}}}{{#if:{{{doi|}}}|. doi:{{{doi}}}}}{{#if:{{{access-date|}}}|. Retrieved {{{access-date}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi chanchinbu (journal) reference siemna ding a ni. === Copy Code === <pre> {{Wp/hmr/Cite journal |last1=Author |first1=First |title=Article Title |journal=Journal Name |volume=Vol |issue=Issue |pages=Pages |date=Year |url=URL}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 2ejjbw712oqj738ynnnubjosoz79ylq 10 3798690 7282265 7280838 2026-08-12T13:00:48Z ङघिञ 2644823 7282265 wikitext text/x-wiki <span lang = ja> Et automatically generates a Databox (similar ti wun [[Template:Wp/pih/Infobox|Infobox]]) using information recorded en Wikidata。 == How ti use == === <span lang = ja>Format</span> === <span lang = ja> Use information from the Wikidata item linked to that page.<br/> <code><nowiki>{{Wp/pih/Databox}}</nowiki></code><br/> Specify another Wikidata item<br/> <code><nowiki>{{Wp/pih/Databox|Wikidata ID}}</nowiki></code> == <span lang = ja>引数</span> == {| class="wikitable" border="1" |+ 引数の一覧 ! 引数 !! 指定内容 !! 既定値 !! 説明 |- ! item | 項目ID || なし || データボックスを表示したい項目のQ番号。省略するとそのページ自身がリンクされているウィキデータ項目からデータを拾う。 |} <!-- ''このテンプレートに引数はありません''。 --> == <span lang = ja>Example</span> == <span lang = ja> {{Wp/pih/Databox|item=Q2}} Example of display - <code><nowiki>{{Wp/pih/Databox|item=Q2}}</nowiki></code> (Earth). 通常、記事中で使う場合は単に {{tlc|Wikidatabox}} でよい。 他の例は[[d:Template:Databox]]でも見ることができる。 == テンプレートデータ == {{TemplateDataHeader}} <templatedata> { "params": { "item": { "label": "項目ID", "description": "データボックスを表示したい項目のQ番号", "example": "Q2", "type": "string" } }, "description": "ウィキデータに記録されている情報を用いてデータボックス（Infoboxのようなもの）を自動生成する", "format": "inline" }</templatedata> == 関連項目 == * [[d:Template:Databox]] - Wikidata上の解説ページ（英語） * [[d:Wikidata:WikidataCon_2019|WikidataCon 2019]]会議 Infoboxes panel セッションにおける発表 ** [[d:Wikidata:WikidataCon 2019/Program/Sessions/Infoboxes panel|セッションページ]] ** [https://media.ccc.de/v/wikidatacon2019-12-infoboxes_panel 講演ビデオ] * [[:ru:Template:Универсальная карточка]]（ユニバーサル・カード） - 似た機能を持ったロシア語版等で使われているテンプレート 77iizxp4sqnkzl5ls8q2qt095hf9g83 0 3798692 7282410 7280893 2026-08-12T17:07:28Z Slaia 2553861 menambah pranala 7282410 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wb/nia/Buku/styles.css"/> <div class="buku">Isura novel Balugu Sibohou Ebua amada Antoine de Saint-Exupery me 1943. I'otarai da'ö lö aetu laraka ia mangawuli irugi ma'ökhö, börö me omasi-masi sibai niha wombaso ya'ia ba ba wowöli bukunia. Ba da'e mututunö mangawuli nidunö-dunö andre ba li Niha, ''tenga si'ai ni'ali ia, bahiza nitutunö mangawuli''. Börö da'ö tola manö wa so föfö nisigö'ö ma zui föfö niröi furi si lö mufaogö. Nilau dödö da'a ena'ö böi tofesu gaheda ba dana khö zanura, me awena tola ta'ali sambua novel na so wanehegö moroi khö zanura ma zui moroi khö zolohe tana khö zanura andrö. Ba tenga si lö böli da'ö wangandrö fanehegö andrö. Eluahania, tobali ia ba'a-ba'a wangi'ila niha khöda. Börö da'ö heŵa'ae lö mufaudugö sibai nisura ba da'e ba nisura bakha ba novel sindruhu, lö sa'atö mo'amböta ia ba wamokai era-erada. # [[/1|Faza 1]] # ... Edöna mutohugö... == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}}</div> [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Nidunö-dunö]] [[Category:Wb/nia/Novel]] ffdl89lzkpgce112a4d8vpipvdev313 7282446 7282410 2026-08-12T17:20:35Z Slaia 2553861 menambah isi 7282446 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wb/nia/Buku/styles.css"/> Isura nidunö-dunö Balugu Sibohou Ebua amada Antoine de Saint-Exupery me 1943. I'otarai da'ö lö aetu laraka ia mangawuli irugi ma'ökhö, börö me omasi-masi sibai niha wombaso ya'ia ba ba wowöli bukunia. Ba da'e mututunö mangawuli nidunö-dunö andre ba li Niha, ''tenga si'ai ni'ali ia, bahiza nitutunö mangawuli''. Börö da'ö tola manö wa so föfö nisigö'ö ma zui föfö niröi furi si lö mufaogö. Nilau dödö da'a ena'ö böi tofesu gaheda ba dana khö zanura, me awena tola ta'ali sambua novel na so wanehegö moroi khö zanura ma zui moroi khö zolohe tana khö zanura andrö. Ba tenga si lö böli da'ö wangandrö fanehegö andrö. Eluahania, tobali ia ba'a-ba'a wangi'ila niha khöda. Börö da'ö heŵa'ae lö mufaudugö sibai nisura ba da'e ba nisura bakha ba novel sindruhu, lö sa'atö mo'amböta ia ba wamokai era-erada. <div class="buku"> == 1 == Samuza ma'ökhö, me önö fakhe nasa ndra'o, u'ila gambara bakha sambua buku. Oroma ba da'ö, itölö sageu gaurifö ulö saŵa sesolo. Imane bakha ba mbuku andrö, ''Latölö manö gahuluara ira ulö saŵa. Lö langanga ia. Bahiza börö da'ö tebai göi manana ira aefa da'ö ba lalau manö mörö önö waŵa wa'ara.'' I'otarai da'ö asese u'angeragö hadia ia zalua bakha ba gatua ba ubörötaigö ugambaraini ni'angeraigögu. Uforoma'ö khö niha satua zi no ugambaraini ba usofu khöra hadia ata'u ira wamaigi gambara andrö khögu. Lamane khögu, ''Hana wa ata'u ita wamaigi tofi?'' Nigambarainigu sindruhunia tenga tofi, bahiza ulö saŵa sebua talu hulö hili-hili börö me no itölö sageu zaŵi. Börö da'ö u'a'azökhi nasa gambara andrö irege oroma wa sawi zi so bakha ba dalu zaŵa da'ö. Bahiza lö ba dödö ndra niha satua ba gambara nifazökhigu. Lamane i khögu, abölö sökhi na u'odödögö wamahaö ya'o ba geografia ma zui matematika. Tobali ide-ide dödögu labe'e. Ahöli dödögu wa lö aboto ba dödöra hadia ia, ba erege dödöda ya'ita iraono wamotokhi ya'ia khöra. Me simanö, uröi ni'angifi-ngifigögu tobali samazökhi gambara. Ba ubörötaigö ufomaha ndra'o mamehombo köfa sihombo. Ba sindruhu göi wa moguna sibai geografia. I'anema'ö tola u'ila hadia China ma India zi so tou. Moguna sibai da'a na elungu ita ba zi bongi. Börö da'ö ato niha si no falukha khögu. Ba asese fariawö ndra'o khö ndra niha satua. No uhörögö sibai ira, ba itugu ara itugu faduhu dödögu wa sindruhu lö aboto ba dödöra hadia ia, ba silötolalö'ö tabotokhi khöra ya'ita iraono. Ero falukha ndra'o niha sedöna mangila hadia ia, u'oroma'ö khönia gambara numero sara khögu, si lö aetu u'ohe-ohe fao khögu. U'oguna'ö da'a ba wanandraigö wa'atua-tuara. Bahiza lö aetu laŵa'ö, "Tofi wö khöu da'ö!" Ba lö ufatunö khöra gulö saŵa, gatua ba döfi yaŵa ba mbanua. Möi ndra'o tou ba mbosi wangi'ilara, börö da'ö ufatunö khöra zanandrösa ba ndrela, politik, baru sebua. Ba omuso dödöra me lamane, si fagölö khöra ndra'o. == 2 == Edöna mutohugö... == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}}</div> [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Nidunö-dunö]] [[Category:Wb/nia/Novel]] kab78duqwi0w80nwl70jg06ndjaiz2e 7282447 7282446 2026-08-12T17:21:10Z Slaia 2553861 7282447 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wb/nia/Buku/styles.css"/> Isura nidunö-dunö Balugu Sibohou Ebua amada Antoine de Saint-Exupery me 1943. I'otarai da'ö lö aetu laraka ia mangawuli irugi ma'ökhö, börö me omasi-masi sibai niha wombaso ya'ia ba ba wowöli bukunia. Ba da'e mututunö mangawuli nidunö-dunö andre ba li Niha, ''tenga si'ai ni'ali ia, bahiza nitutunö mangawuli''. Börö da'ö tola manö wa so föfö nisigö'ö ma zui föfö niröi furi si lö mufaogö. Nilau dödö da'a ena'ö böi tofesu gaheda ba dana khö zanura, me awena tola ta'ali sambua novel na so wanehegö moroi khö zanura ma zui moroi khö zolohe tana khö zanura andrö. Ba tenga si lö böli da'ö wangandrö fanehegö andrö. Eluahania, tobali ia ba'a-ba'a wangi'ila niha khöda. Börö da'ö heŵa'ae lö mufaudugö sibai nisura ba da'e ba nisura bakha ba novel sindruhu, lö sa'atö mo'amböta ia ba wamokai era-erada. <div class="buku"> == 1 == Samuza ma'ökhö, me önö fakhe nasa ndra'o, u'ila gambara bakha sambua buku. Oroma ba da'ö, itölö sageu gaurifö ulö saŵa sesolo. Imane bakha ba mbuku andrö, ''Latölö manö gahuluara ira ulö saŵa. Lö langanga ia. Bahiza börö da'ö tebai göi manana ira aefa da'ö ba lalau manö mörö önö waŵa wa'ara.'' I'otarai da'ö asese u'angeragö hadia ia zalua bakha ba gatua ba ubörötaigö ugambaraini ni'angeraigögu. Uforoma'ö khö niha satua zi no ugambaraini ba usofu khöra hadia ata'u ira wamaigi gambara andrö khögu. Lamane khögu, ''Hana wa ata'u ita wamaigi tofi?'' Nigambarainigu sindruhunia tenga tofi, bahiza ulö saŵa sebua talu hulö hili-hili börö me no itölö sageu zaŵi. Börö da'ö u'a'azökhi nasa gambara andrö irege oroma wa sawi zi so bakha ba dalu zaŵa da'ö. Bahiza lö ba dödö ndra niha satua ba gambara nifazökhigu. Lamane i khögu, abölö sökhi na u'odödögö wamahaö ya'o ba geografia ma zui matematika. Tobali ide-ide dödögu labe'e. Ahöli dödögu wa lö aboto ba dödöra hadia ia, ba erege dödöda ya'ita iraono wamotokhi ya'ia khöra. Me simanö, uröi ni'angifi-ngifigögu tobali samazökhi gambara. Ba ubörötaigö ufomaha ndra'o mamehombo köfa sihombo. Ba sindruhu göi wa moguna sibai geografia. I'anema'ö tola u'ila hadia China ma India zi so tou. Moguna sibai da'a na elungu ita ba zi bongi. Börö da'ö ato niha si no falukha khögu. Ba asese fariawö ndra'o khö ndra niha satua. No uhörögö sibai ira, ba itugu ara itugu faduhu dödögu wa sindruhu lö aboto ba dödöra hadia ia, ba silötolalö'ö tabotokhi khöra ya'ita iraono. Ero falukha ndra'o niha sedöna mangila hadia ia, u'oroma'ö khönia gambara numero sara khögu, si lö aetu u'ohe-ohe fao khögu. U'oguna'ö da'a ba wanandraigö wa'atua-tuara. Bahiza lö aetu laŵa'ö, "Tofi wö khöu da'ö!" Ba lö ufatunö khöra gulö saŵa, gatua ba döfi yaŵa ba mbanua. Möi ndra'o tou ba mbosi wangi'ilara, börö da'ö ufatunö khöra zanandrösa ba ndrela, politik, baru sebua. Ba omuso dödöra me lamane, si fagölö khöra ndra'o. == 2 == Edöna mutohugö... == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}}</div> [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Nidunö-dunö]] [[Category:Wb/nia/Novela]] frd3122t24dnxrqh2eoi9zpgtk93xyy 7282479 7282447 2026-08-12T18:16:26Z Slaia 2553861 menambah foto 7282479 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wb/nia/Buku/styles.css"/> Isura nidunö-dunö Balugu Sibohou Ebua amada Antoine de Saint-Exupery me 1943. I'otarai da'ö lö aetu laraka ia mangawuli irugi ma'ökhö, börö me omasi-masi sibai niha wombaso ya'ia ba ba wowöli bukunia. Ba da'e mututunö mangawuli nidunö-dunö andre ba li Niha, ''tenga si'ai ni'ali ia, bahiza nitutunö mangawuli''. Börö da'ö tola manö wa so föfö nisigö'ö ma zui föfö niröi furi si lö mufaogö. Nilau dödö da'a ena'ö böi tofesu gaheda ba dana khö zanura, me awena tola ta'ali sambua novel na so wanehegö moroi khö zanura ma zui moroi khö zolohe tana khö zanura andrö. Ba tenga si lö böli da'ö wangandrö fanehegö andrö. Eluahania, tobali ia ba'a-ba'a wangi'ila niha khöda. Börö da'ö heŵa'ae lö mufaudugö sibai nisura ba da'e ba nisura bakha ba novel sindruhu, lö sa'atö mo'amböta ia ba wamokai era-erada. <div class="buku"> == 1 == Samuza ma'ökhö, me önö fakhe nasa ndra'o, u'ila gambara bakha sambua buku. Oroma ba da'ö, itölö sageu gaurifö ulö saŵa sesolo. Imane bakha ba mbuku andrö, ''Latölö manö gahuluara ira ulö saŵa. Lö langanga ia. Bahiza börö da'ö tebai göi manana ira aefa da'ö ba lalau manö mörö önö waŵa wa'ara.'' I'otarai da'ö asese u'angeragö hadia ia zalua bakha ba gatua ba ubörötaigö ugambaraini ni'angeraigögu. Uforoma'ö khö niha satua zi no ugambaraini ba usofu khöra hadia ata'u ira wamaigi gambara andrö khögu. Lamane khögu, ''Hana wa ata'u ita wamaigi tofi?'' Nigambarainigu sindruhunia tenga tofi, bahiza ulö saŵa sebua talu hulö hili-hili börö me no itölö sageu zaŵi. Börö da'ö u'a'azökhi nasa gambara andrö irege oroma wa sawi zi so bakha ba dalu zaŵa da'ö. Bahiza lö ba dödö ndra niha satua ba gambara nifazökhigu. Lamane i khögu, abölö sökhi na u'odödögö wamahaö ya'o ba geografia ma zui matematika. Tobali ide-ide dödögu labe'e. Ahöli dödögu wa lö aboto ba dödöra hadia ia, ba erege dödöda ya'ita iraono wamotokhi ya'ia khöra. [[File:Pitón de la India (Python molurus), Zoo de Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam, 2013-08-14, DD 13.JPG|thumb|Ulö saŵa]] Me simanö, uröi ni'angifi-ngifigögu tobali samazökhi gambara. Ba ubörötaigö ufomaha ndra'o mamehombo köfa sihombo. Ba sindruhu göi wa moguna sibai geografia. I'anema'ö tola u'ila hadia China ma India zi so tou. Moguna sibai da'a na elungu ita ba zi bongi. Börö da'ö ato niha si no falukha khögu. Ba asese fariawö ndra'o khö ndra niha satua. No uhörögö sibai ira, ba itugu ara itugu faduhu dödögu wa sindruhu lö aboto ba dödöra hadia ia, ba silötolalö'ö tabotokhi khöra ya'ita iraono. Ero falukha ndra'o niha sedöna mangila hadia ia, u'oroma'ö khönia gambara numero sara khögu, si lö aetu u'ohe-ohe fao khögu. U'oguna'ö da'a ba wanandraigö wa'atua-tuara. Bahiza lö aetu laŵa'ö, "Tofi wö khöu da'ö!" Ba lö ufatunö khöra gulö saŵa, gatua ba döfi yaŵa ba mbanua. Möi ndra'o tou ba mbosi wangi'ilara, börö da'ö ufatunö khöra zanandrösa ba ndrela, politik, baru sebua. Ba omuso dödöra me lamane, si fagölö khöra ndra'o. == 2 == Edöna mutohugö... == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}}</div> [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Nidunö-dunö]] [[Category:Wb/nia/Novela]] kns7asxk7a9xdhpwnesb95xztzv4dq6 7282498 7282479 2026-08-12T18:52:55Z Slaia 2553861 menambah isi 7282498 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wb/nia/Buku/styles.css"/> Isura nidunö-dunö Balugu Sibohou Ebua amada Antoine de Saint-Exupery me 1943. I'otarai da'ö lö aetu laraka ia mangawuli irugi ma'ökhö, börö me omasi-masi sibai niha wombaso ya'ia ba ba wowöli bukunia. Ba da'e mututunö mangawuli nidunö-dunö andre ba li Niha, ''tenga si'ai ni'ali ia, bahiza nitutunö mangawuli''. Börö da'ö tola manö wa so föfö nisigö'ö ma zui föfö niröi furi si lö mufaogö. Nilau dödö da'a ena'ö böi tofesu gaheda ba dana khö zanura, me awena tola ta'ali sambua novel na so wanehegö moroi khö zanura ma zui moroi khö zolohe tana khö zanura andrö. Ba tenga si lö böli da'ö wangandrö fanehegö andrö. Eluahania, tobali ia ba'a-ba'a wangi'ila niha khöda. Börö da'ö heŵa'ae lö mufaudugö sibai nisura ba da'e ba nisura bakha ba novel sindruhu, lö sa'atö mo'amböta ia ba wamokai era-erada. <div class="buku"> == 1 == Samuza ma'ökhö, me önö fakhe nasa ndra'o, u'ila gambara bakha sambua buku. Oroma ba da'ö, itölö sageu gaurifö ulö saŵa sesolo. Imane bakha ba mbuku andrö, ''Latölö manö gahuluara ira ulö saŵa. Lö langanga ia. Bahiza börö da'ö tebai göi manana ira aefa da'ö ba lalau manö mörö önö waŵa wa'ara.'' I'otarai da'ö asese u'angeragö hadia ia zalua bakha ba gatua ba ubörötaigö ugambaraini ni'angeraigögu. Uforoma'ö khö niha satua zi no ugambaraini ba usofu khöra hadia ata'u ira wamaigi gambara andrö khögu. Lamane khögu, ''Hana wa ata'u ita wamaigi tofi?'' Nigambarainigu sindruhunia tenga tofi, bahiza ulö saŵa sebua talu hulö hili-hili börö me no itölö sageu zaŵi. Börö da'ö u'a'azökhi nasa gambara andrö irege oroma wa sawi zi so bakha ba dalu zaŵa da'ö. Bahiza lö ba dödö ndra niha satua ba gambara nifazökhigu. Lamane i khögu, abölö sökhi na u'odödögö wamahaö ya'o ba geografia ma zui matematika. Tobali ide-ide dödögu labe'e. Ahöli dödögu wa lö aboto ba dödöra hadia ia, ba erege dödöda ya'ita iraono wamotokhi ya'ia khöra. [[File:Pitón de la India (Python molurus), Zoo de Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam, 2013-08-14, DD 13.JPG|thumb|Ulö saŵa]] Me simanö, uröi ni'angifi-ngifigögu tobali samazökhi gambara. Ba ubörötaigö ufomaha ndra'o mamehombo köfa sihombo. Ba sindruhu göi wa moguna sibai geografia. I'anema'ö tola u'ila hadia China ma India zi so tou. Moguna sibai da'a na elungu ita ba zi bongi. Börö da'ö ato niha si no falukha khögu. Ba asese fariawö ndra'o khö ndra niha satua. No uhörögö sibai ira, ba itugu ara itugu faduhu dödögu wa sindruhu lö aboto ba dödöra hadia ia, ba silötolalö'ö tabotokhi khöra ya'ita iraono. Ero falukha ndra'o niha sedöna mangila hadia ia, u'oroma'ö khönia gambara numero sara khögu, si lö aetu u'ohe-ohe fao khögu. U'oguna'ö da'a ba wanandraigö wa'atua-tuara. Bahiza lö aetu laŵa'ö, "Tofi wö khöu da'ö!" Ba lö ufatunö khöra gulö saŵa, gatua ba döfi yaŵa ba mbanua. Möi ndra'o tou ba mbosi wangi'ilara, börö da'ö ufatunö khöra zanandrösa ba zoroso, politik, ma ngawalö zifatu ba baru. Ba omuso dödöra me lamane, si fagölö khöra ndra'o. == 2 == Börö da'ö lö awö-awögu, lö niha si tola fahuhuo khögu ba zi fagölö khögu. Irugi samuza ma'ökhö itörö ndra'o sikho, me atoru göfa sihombo khögu ba danö simate Sahara, Afrika, önö fakhe si lalö. So zi tekiko bakha ba masina göfa. Ba ha ya'o-ya'o, lö sanufa ba lö göi gere masina si tola mangehaogö ya'ia mangawuli. Börö da'ö u'eregesi tödö wangalui lala ena'ö auri mangawuli masina göfa. Sindruhu ha fa'amate zi so fönagu. Ba lö göi oya-oya wangöna khögu. Ha tobönö ba zi samigu. [[File:Gorge du Verdon Goat 0254.jpg|thumb|Nambi]] Bongi da'ö alau hörögu ba dete gawu, ngahönö kilomete moroi ba zi so niha. Börö da'ö tobali sibai dödögu me ba zihulö wongi ifaoso ndra'o sambua li side-ide. Imane, ''Gambaraini khögu biri-biri.'' ''Ha...'' ''Gambaraini khögu biri-biri.'' Manaoka ndra'o hulö zi göna garimbanua. U'osi-osi mbösigu. U'ila so samösa ndraono. No ohau-hau mbawania. Ugambaraini ia, bahiza gambara nifazökhigu lö ikhamö wa'asökhinia. Tenga salagu da'ö, börö me lö latehe khögu ira niha satua ba wogambaraini hadia ia me önö fakhe ndra'o. Ha gambara gulö zaŵa andrö ni'ohe-ohegu ba ni'oroma'ögu ba niha. Ahöli sibai dödögu ba wa'atohare nono andre. Hulö fama'ele'ö ia khögu. Börö na tenga, hewisa tola ohau-hau mbawania? Hadia lö olofo ba owökhi dödönia ba dalu danö simate andre? Usofu khönia, ''Ö.... hewisa örugi nahia andre?'' Ba iŵaö zui khögu, ''U'andrö khöu. Gambaraini khögu biri-biri.'' Bahiza ha gambara zaŵa ba saŵi zi no tola ugambaraini. Lö irai ugambaraini danö bö'ö. Börö da'ö ugambaraini khönia gulö zaŵa faoma saŵi ba dalunia. Tokeado me imane, ''Tenga. Tenga saŵi ba dalu zaŵa. Ata'u ndra'o zaŵa ba ebua sibai zaŵi, lö monaha ba nomo khöma. Nambi zomasi ndra'o. Gambaraini khögu biri-biri.'' Ba u'odödögö wogambaraini sageu biri-biri. ''Tenga da'ö. Nambi sofökhö khöu da'ö. Fazökhi gambara bö'ö.'' [[File:Young Sheep (Unsplash).jpg|thumb|Biri-biri]] U'eregesi tödö wogambaraini biri-biri. Irege u'ila ihekhe mbawania ba imane. ''Nambi khöu da'ö. So ŵahania. Tenga biri-biri da'ö.'' Ba ubörötaigö zui wogamaraini biri-biri. ''Biri-biri satua khöu da'ö sarakhagö mate. Omasido mbiri-biri sawuyu-wuyu, si tola ara auri.'' Ba ahori sa'ae wa'ebolo dödö khögu. Baero da'ö silötolalö'ö u'aoliogö wamazökhi göfa sihombo khögu. Ba wanaza-naza u'awalisi sambua gambara tö. ''Ya'ia da'ö. Da'ö gambara somasi ndra'o. Hadia oya i'a ndru'u biri-biri andre?'' ''Hana?'' ''Lö ebolo mbenua khöma.'' ''Silötolalö'ö abönö. No ugambaraini khöu biri-biri side-ide.'' ''Lö ide-ide sibai... Faigi! No ilau mörö...'' == 3 == Edöna mutohugö... == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}}</div> [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Nidunö-dunö]] [[Category:Wb/nia/Novela]] suuaozwca7cw4yunb9037uz9uhof9on 7282506 7282498 2026-08-12T18:59:16Z Slaia 2553861 7282506 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wb/nia/Buku/styles.css"/> Isura nidunö-dunö Balugu Sibohou Ebua amada Antoine de Saint-Exupery me 1943. I'otarai da'ö lö aetu laraka ia mangawuli irugi ma'ökhö, börö me omasi-masi sibai niha wombaso ya'ia ba ba wowöli bukunia. Ba da'e mututunö mangawuli nidunö-dunö andre ba li Niha, ''tenga si'ai ni'ali ia, bahiza nitutunö mangawuli''. Börö da'ö tola manö wa so föfö nisigö'ö ma zui föfö niröi furi si lö mufaogö. Nilau dödö da'a ena'ö böi tofesu gaheda ba dana khö zanura, me awena tola ta'ali sambua nidunö-dunö na so wanehegö moroi khö zanura ma zui moroi khö zolohe tana khö zanura andrö. Ba tenga si lö böli wangandrö fanehegö andrö. Eluahania, tobali ia ba'a-ba'a wangi'ila niha khöda. Börö da'ö heŵa'ae lö mufaudugö sibai nisura ba da'e ba nisura bakha ba nidunö-dunö sindruhu, lö sa'atö mo'amböta ia ba wamokai era-erada. <div class="buku"> == 1 == Samuza ma'ökhö, me önö fakhe nasa ndra'o, u'ila gambara bakha sambua buku. Oroma ba da'ö, itölö sageu gaurifö ulö saŵa sesolo. Imane bakha ba mbuku andrö, ''Latölö manö gahuluara ira ulö saŵa. Lö langanga ia. Bahiza börö da'ö tebai göi manana ira aefa da'ö ba lalau manö mörö önö waŵa wa'ara.'' I'otarai da'ö asese u'angeragö hadia ia zalua bakha ba gatua ba ubörötaigö ugambaraini ni'angeraigögu. Uforoma'ö khö niha satua zi no ugambaraini ba usofu khöra hadia ata'u ira wamaigi gambara andrö khögu. Lamane khögu, ''Hana wa ata'u ita wamaigi tofi?'' Nigambarainigu sindruhunia tenga tofi, bahiza ulö saŵa sebua talu hulö hili-hili börö me no itölö sageu zaŵi. Börö da'ö u'a'azökhi nasa gambara andrö irege oroma wa sawi zi so bakha ba dalu zaŵa da'ö. Bahiza lö ba dödö ndra niha satua ba gambara nifazökhigu. Lamane i khögu, abölö sökhi na u'odödögö wamahaö ya'o ba geografia ma zui matematika. Tobali ide-ide dödögu labe'e. Ahöli dödögu wa lö aboto ba dödöra hadia ia, ba erege dödöda ya'ita iraono wamotokhi ya'ia khöra. [[File:Pitón de la India (Python molurus), Zoo de Ciudad Ho Chi Minh, Vietnam, 2013-08-14, DD 13.JPG|thumb|Ulö saŵa]] Me simanö, uröi ni'angifi-ngifigögu tobali samazökhi gambara. Ba ubörötaigö ufomaha ndra'o mamehombo köfa sihombo. Ba sindruhu göi wa moguna sibai geografia. I'anema'ö tola u'ila hadia China ma India zi so tou. Moguna sibai da'a na elungu ita ba zi bongi. Börö da'ö ato niha si no falukha khögu. Ba asese fariawö ndra'o khö ndra niha satua. No uhörögö sibai ira, ba itugu ara itugu faduhu dödögu wa sindruhu lö aboto ba dödöra hadia ia, ba silötolalö'ö tabotokhi khöra ya'ita iraono. Ero falukha ndra'o niha sedöna mangila hadia ia, u'oroma'ö khönia gambara numero sara khögu, si lö aetu u'ohe-ohe fao khögu. U'oguna'ö da'a ba wanandraigö wa'atua-tuara. Bahiza lö aetu laŵa'ö, "Tofi wö khöu da'ö!" Ba lö ufatunö khöra gulö saŵa, gatua ba döfi yaŵa ba mbanua. Möi ndra'o tou ba mbosi wangi'ilara, börö da'ö ufatunö khöra zanandrösa ba zoroso, politik, ma ngawalö zifatu ba baru. Ba omuso dödöra me lamane, si fagölö khöra ndra'o. == 2 == Börö da'ö lö awö-awögu, lö niha si tola fahuhuo khögu ba zi fagölö khögu. Irugi samuza ma'ökhö itörö ndra'o sikho, me atoru göfa sihombo khögu ba danö simate Sahara, Afrika, önö fakhe si lalö. So zi tekiko bakha ba masina göfa. Ba ha ya'o-ya'o, lö sanufa ba lö göi gere masina si tola mangehaogö ya'ia mangawuli. Börö da'ö u'eregesi tödö wangalui lala ena'ö auri mangawuli masina göfa. Sindruhu ha fa'amate zi so fönagu. Ba lö göi oya-oya wangöna khögu. Ha tobönö ba zi samigu. [[File:Gorge du Verdon Goat 0254.jpg|thumb|Nambi]] Bongi da'ö alau hörögu ba dete gawu, ngahönö kilomete moroi ba zi so niha. Börö da'ö tobali sibai dödögu me ba zihulö wongi ifaoso ndra'o sambua li side-ide. Imane, ''Gambaraini khögu biri-biri.'' ''Ha...'' ''Gambaraini khögu biri-biri.'' Manaoka ndra'o hulö zi göna garimbanua. U'osi-osi mbösigu. U'ila so samösa ndraono. No ohau-hau mbawania. Ugambaraini ia, bahiza gambara nifazökhigu lö ikhamö wa'asökhinia. Tenga salagu da'ö, börö me lö latehe khögu ira niha satua ba wogambaraini hadia ia me önö fakhe ndra'o. Ha gambara gulö zaŵa andrö ni'ohe-ohegu ba ni'oroma'ögu ba niha. Ahöli sibai dödögu ba wa'atohare nono andre. Hulö fama'ele'ö ia khögu. Börö na tenga, hewisa tola ohau-hau mbawania? Hadia lö olofo ba owökhi dödönia ba dalu danö simate andre? Usofu khönia, ''Ö.... hewisa örugi nahia andre?'' Ba iŵaö zui khögu, ''U'andrö khöu. Gambaraini khögu biri-biri.'' Bahiza ha gambara zaŵa ba saŵi zi no tola ugambaraini. Lö irai ugambaraini danö bö'ö. Börö da'ö ugambaraini khönia gulö zaŵa faoma saŵi ba dalunia. Tokeado me imane, ''Tenga. Tenga saŵi ba dalu zaŵa. Ata'u ndra'o zaŵa ba ebua sibai zaŵi, lö monaha ba nomo khöma. Nambi zomasi ndra'o. Gambaraini khögu biri-biri.'' Ba u'odödögö wogambaraini sageu biri-biri. ''Tenga da'ö. Nambi sofökhö khöu da'ö. Fazökhi gambara bö'ö.'' [[File:Young Sheep (Unsplash).jpg|thumb|Biri-biri]] U'eregesi tödö wogambaraini biri-biri. Irege u'ila ihekhe mbawania ba imane. ''Nambi khöu da'ö. So ŵahania. Tenga biri-biri da'ö.'' Ba ubörötaigö zui wogamaraini biri-biri. ''Biri-biri satua khöu da'ö sarakhagö mate. Omasido mbiri-biri sawuyu-wuyu, si tola ara auri.'' Ba ahori sa'ae wa'ebolo dödö khögu. Baero da'ö silötolalö'ö u'aoliogö wamazökhi göfa sihombo khögu. Ba wanaza-naza u'awalisi sambua gambara tö. ''Ya'ia da'ö. Da'ö gambara somasi ndra'o. Hadia oya i'a ndru'u biri-biri andre?'' ''Hana?'' ''Lö ebolo mbenua khöma.'' ''Silötolalö'ö abönö. No ugambaraini khöu biri-biri side-ide.'' ''Lö ide-ide sibai... Faigi! No ilau mörö...'' == 3 == Edöna mutohugö... == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}}</div> [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Nidunö-dunö]] [[Category:Wb/nia/Novela]] 8lkguy19xf0hwasa9yfserfg87cvl03 10 3798717 7283280 7280873 2026-08-13T10:11:40Z ङघिञ 2644823 7283280 wikitext text/x-wiki {{Wp/pih/Main Page header}}<div style=";border:1px solid #AAA;border-collapse:collapse;padding:2px .5em"> {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" role="presentation" style="font-size:95%;line-height:1.6" |+style="text-align:center;font-size:120%;line-height:1.6;font-weight:bold"| Wataweih! Welkam to t’ [[Wp/pih/Norfuk|Norfuk]] & [[Wp/pih/Pitkern|Pitkern]] [[Wp/pih/Wikkapedya|Wikkapedya]], t’ frii Ensiiklopedya. Adda now wi hauf [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] dem [[Special:Allpages|artikal]] en daffy. |-valign="top" |width="50%"| {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" role="presentation" |- |width="50"| [[File:Nuvola apps kcoloredit.png|40px|center|link=]] || '''Aart an Kulchur'''<br/> [[Wp/pih/Aarkitekchur|Aarkitekchur]] - [[Wp/pih/Aart|Aart]] - [[Wp/pih/Dans|Dans]] - [[Wp/pih/Film|Film]] - [[Wp/pih/Kulchur|Kulchur]] - [[Wp/pih/Foeklor|Foeklor]] - [[Wp/pih/Fotograafii|Fotograafii]] - [[Wp/pih/Litritchar|Litritchar]] - [[Wp/pih/Myuusik|Myuusik]] - [[Wp/pih/Skulpchar|Skulpchar]] - [[Wp/pih/Fiin Aart|Fiin Aart]] - [[Wp/pih/Thiita|Thiita]] |- | [[File:Nuvola apps edu languages.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Politiks, lou, an sosietii'''<br /> [[Wp/pih/Komiirs|Komiirs]] - [[Wp/pih/Kommyuunikayshun|Kommyuunikayshun]] - [[Wp/pih/Militrii|Militrii]] - [[Wp/pih/Lou|Lou]] - [[Wp/pih/Diplomasii|Diplomasii]] - [[Wp/pih/Edyuukayshun|Edyuukayshun]] - [[Wp/pih/Ekonomii|Ekonomii]] - [[Wp/pih/Invaiironmint|Invaiironmint]] - [[Wp/pih/Faemilii|Faemilii]] - [[Wp/pih/Adminnistrasun|Adminnistrayshun]] - [[Wp/pih/Politiks|Politiks]] - [[Wp/pih/Yurbaniism|Yurbaniism]] |- | [[File:Nuvola apps bookcase.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Rilijin an biliifs'''<br /> [[Wp/pih/Rilijin|Rilijin]] - [[Wp/pih/Mitholijii|Mitholijii]] - [[Wp/pih/Thiiolojii|Thiiolojii]] - [[Wp/pih/Budism|Budism]] - [[Wp/pih/Kreschenitii|Kreschenitii]] - [[Wp/pih/Hinduism|Hinduism]] - [[Wp/pih/Islem|Islem]] - [[Wp/pih/Jainism|Jainism]] - [[Wp/pih/Judaism|Judaism]] - [[Wp/pih/Sekt|Sekt]] - [[Wp/pih/Siikism|Siikism]] - [[Wp/pih/Daeohism|Daeohism]] - [[Wp/pih/Animism|Animism]] - [[Wp/pih/Mistisism|Mistisism]] - [[Wp/pih/Spiritualiti|Spiritualiti]] |- | [[File:Nuvola apps kdmconfig.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Social Saiens'''<br /> [[Wp/pih/Anthropolojii|Anthropolojii]] - [[Wp/pih/Archaeolojii|Archaeolojii]] - [[Wp/pih/Edyuuukayshun|Edyuuukayshun]] - [[Wp/pih/Jenealojii|Jenealojii]] - [[Wp/pih/Jiiografii|Jiiografii]] - [[Wp/pih/Histrei|Histrei]] - [[Wp/pih/Laenghwij|Laenghwij]] and [[Wp/pih/Linguistiks|Linguistiks]] - [[Wp/pih/Myuusikolojii|Myuusikolojii]] - [[Wp/pih/Filosofii|Filosofii]] - [[Wp/pih/Sykolojii|Sykolojii]] - [[Wp/pih/Sosiolojii|Sosiolojii]] |- | [[File:Nuvola apps atlantik.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Hobiis an liijur'''<br /> [[Wp/pih/Briikolaj|Briikolaj]] - [[Wp/pih/Kuisiin|Kuisiin]] - [[Wp/pih/Enta'tenmeen|Enta'tenmeen]] - [[Wp/pih/Gaardenen|Gaardenen]] - [[Wp/pih/Geiim|Geiims]] - [[Wp/pih/Sportii|Sportii]] - [[Wp/pih/Television|Televisiien]] - [[Wp/pih/Tuurism|Tuurism]] - [[Wp/pih/Transport|Transport]] |} |width="50%" valign="top"| {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" role="presentation" |- |width="50"| [[File:Nuvola apps kalzium.png|40px|center|link=]] || '''Naaturel an Maethamatikel Saiens'''<br /> [[Wp/pih/Biiolojii|Biiolojii]] - [[Wp/pih/Botenii|Botenii]] - [[Wp/pih/Kemistrii|Kemistrii]] - [[Wp/pih/Ekolojii|Ekolojii]] - [[Wp/pih/Entomolojii|Entomolojii]] - [[Wp/pih/Estronomii|Estronomii]] - [[Wp/pih/Fisiks|Fisiks]] - [[Wp/pih/Jiolojii|Jiolojii]] - [[Wp/pih/Lojik|Lojik]] - [[Wp/pih/Maethamatiks|Maethamatiks]] - [[Wp/pih/Medisin|Medisin]] - [[Wp/pih/Naachurel Saiens|Naachurel Saiens]] - [[Wp/pih/Stetistiks|Stetistiks]] |- | [[File:Nuvola apps display.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Applied Saiens an industrii'''<br /> [[Wp/pih/Aeyaspaiis|Aeyaspaiis]] - [[Wp/pih/Aagrikulchur|Aagrikulchur]] - [[Wp/pih/Aarkitekchur|Aarkitekchur]] - [[Wp/pih/Komyuunikaashuns|Komyuunikaashuns]] - [[Wp/pih/Desin|Desin]] - [[Wp/pih/Elektrisitii|Elektrisitii]] - [[Wp/pih/Elektroniks|Elektroniks]] - [[Wp/pih/Intaneit|Intaneit]] - [[Wp/pih/Manajement|Manajement]] - [[Wp/pih/Informaetiks|Informaetiks]] - [[Wp/pih/Enjiniiring|Enjiniiring]] - [[Wp/pih/Farmakolojii|Farmakolojii]] - [[Wp/pih/Robotiks|Robotiks]] - [[Wp/pih/Telekomuunikashuns|Telekomuunikashuns]] - [[Wp/pih/Industrii|Industrii]] - [[Wp/pih/Teknolojii|Teknolojii]] - [[Wp/pih/Transport|Transport]] |- | [[File:Flag of Norfolk Island.svg|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Norfuk'''<br /> [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfuk Ailen]] - [[Wp/pih/Norfuk kulchur|Norfuk kulchur]] - [[Wp/pih/Norfuk|Norfuk laenghwij]] - [[Wp/pih/Norfuk histrei|Norfuk histrei]] - [[Wp/pih/Norfuk flag|Norfuk flag]] - [[Wp/pih/Norfuk Tal'|Norfuk Tal']] - [[Wp/pih/Kingston|Kingston kapitel]] - [[Wp/pih/Ostrielya|Ostrielya teritrii]] - [[:Category:Wp/pih/Norfuk|Riilated Norfuk paijes]] |- | [[File:Flag of the Pitcairn Islands.svg|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Pitkern'''<br /> [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Pitkern Ailen]] - [[Wp/pih/Pitkern kulchur|Pitkern kulchur]] - [[Wp/pih/Pitkern|Pitkern laenghwij]] - [[Wp/pih/Pitkern histrei|Pitkern histrei]] - [[Wp/pih/Pitkern flag|Pitkern flag]] - [[Wp/pih/Pitkern Tal'|Pitkern Tal']] - [[Wp/pih/Adamstoen|Adamstoen kapitel]] - [[Wp/pih/Yunitid Kingdum|Yunitid Kingdum teritrii]] - [[:Category:Wp/pih/Pitkern|Riilated Pitkern paijes]] |- | [[File:Nuvola apps hwinfo.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Hiiwp'''<br /> [[:en:Help:Contents|Inglish Hiiwp Paij]] |} |} </div> * <bdi lang="en">'''<tt>[[Wp/pih/Inglish|<span title="{{#language:en}}">en</span>]]</tt>&#x202F;: You don't speak Norfolk-Pitcairn?''' [[Wp/pih/Norfuk|Norfolk]] is a language spoken on [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfolk Island]], in the [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Pacific Ocean]]. The closely related language of [[Wp/pih/Pitkern|Pitcairnese]] is spoken on [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Pitcairn Island]], also in the Pacific. It is originally a mixture of [[Wp/pih/Inglish|English]] and [[Wp/pih/Tahityan|Tahitian]], developed on the two islands by the descendents of the crew of the Mutiny on the Bounty and their Tahitian wives. There are expatriate communities throughout the world, mainly in [[Wp/pih/Ostrielya|Australia]] and [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|New Zealand]], who also speak the language. [[Wp/pih/Norfuk|Norfolk]] is the official language of [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfolk Island]].</bdi> * <bdi lang="es">'''<tt>[[Wp/pih/Spanish|<span title="{{#language:es}}">es</span>]]</tt>&#x202F;: ¿No hablas norfolkense-pitcairnés?''' El [[Wp/pih/Norfuk|norfolkense]] es un idioma hablado en la [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Isla Norfolk]], en el [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Océano Pacífico]]. El estrechamente relacionado [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnés]] es hablado en las [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Islas Pitcairn]], también en el Océano Pacífico. El norfolkense fue originalmente una mezcla entre [[Wp/pih/Inglish|inglés]] y [[Wp/pih/Tahityan|tahitiano]], desarrollado en las dos islas por los descendientes de la tripulación del Motín de la Bounty y sus esposas tahitianas. Hay comunidades de expatriados en todo el mundo, principalmente en [[Wp/pih/Ostrielya|Australia]] y en [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nueva Zelanda]], los cuales también lo hablan. El [[Wp/pih/Norfuk|norfolkense]] es el idioma oficial de la [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Isla Norfolk]].</bdi> * <bdi lang="fr">'''<tt>[[Wp/pih/French|<span title="{{#language:fr}}">fr</span>]]</tt>&#x202F;: Vous ne parlez pas norfolkais-pitcairnais ?''' Le [[Wp/pih/Norfuk|norfolkais]] est une langue parlée sur l’[[Wp/pih/Norfuk Ailen|île Norfolk]], un territoire extérieur australien dans l’[[Wp/pih/Pesifik Oshen|océan Pacifique]], où il est la langue officielle. La langue est une variante du [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnais]], une langue étroitement liée parlée sur l’[[Wp/pih/Pitkern Ailen|île de Pitcairn]], un territoire d’outre-mer britannique également dans le Pacifique. Les deux langues sont à l’origine un créole basé sur l’[[Wp/pih/Inglish|anglais]] et le [[Wp/pih/Tahityan|tahitien]], développé oralement par les descendants de l’équipage de la mutinerie du Bounty, de leurs épouses tahitiennes, et des équipages tahitiens. L’anglais influence davantage le norfolkais que le pitcairnais resté plus isolé. Des communautés d’expatriés à travers le monde parlent aussi la langue, principalement en [[Wp/pih/Ostrielya|Australie]] et en [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nouvelle-Zélande]].</bdi> *<bdi lang="pt">'''<tt><span title="{{#language:pt}}">[[Wp/pih/Porchuguees|pt]]</span></tt>&#x202F;: Não fala norfolquino/pitcairnês?''' O [[Wp/pih/Norfuk|norfolquino]] é uma língua falada na [[Wp/pih/Norfuk Ailen|ilha Norfolque]]. A língua é uma variante muito próxima do [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnês]], uma língua falada na [[Wp/pih/Pitkern Ailen|ilha Pitcairn]], um território ultramarino britânico no oceano Pacífico. As duas línguas são originárias de uma mistura entre o [[Wp/pih/Inglish|ingês]] e o [[Wp/pih/Tahityan|taitiano]], desenvolvido oralmente pelos descendentes da tripulação do motim do HMS Bounty, e suas esposas taitianas. O inglês influenciou mais o norfolquino do que o pitcairnês, que permaneceu mais isolado. Existem comunidades de expatriados através do mundo que também falam a língua, principalmente na [[Wp/pih/Ostrielya|Austrália]] e na [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nova Zelândia]]. O norfolquino é a língua oficial da ilha Norfolque.</bdi> * <bdi lang="ru">'''<tt>[[Wp/pih/Rushan|<span title="{{#language:ru}}">ru</span>]]</tt>&#x202F;: Вы не разговариваете на норфолкском-питкэрнском?''' [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский язык]] — язык, на котором разговаривают на острове [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Норфолк]], в [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Тихом океане]]. [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский]] тесно связан с [[Wp/pih/Pitkern|питкэрнским]] языком, на котором разговаривают на острове [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Питкэрн]] (также в [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Тихом океане]]). Представляет из себя смесь [[Wp/pih/Inglish|английского языка]] и [[Wp/pih/Tahityan|таитянского языка]], разработанную на двух островах потомками экипажа корабля Баунти и их таитянскими женами. По всему миру также есть диаспоры, которые говорят на [[Wp/pih/Norfuk|норфолкском языке]], в основном эти диаспоры в [[Wp/pih/Ostrielya|Австралии]] и [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Новой Зеландии]]. [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский]] — официальный язык острова [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Норфолк]].</bdi> {{Wp/pih/Portada600k/carruselcontingut}} {{Wp/pih/Featured article}} {{Wp/pih/Did you know?}} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay}} <div style="align:center; font-variant:small-caps; font-family:serif; font-size:150%; background-color:lavender"><div style="text-align: center;"><big>Norfuk-Pitkern Wikkapedya</big></div></div> {{Wp/pih/ProjectWiki}} {{Wp/pih/Main Page other languages}} [[Category:Wp/pih]] [[Category:Mien Paij| ]] [[Category:Navigashen]] {{INTERWIKI|Q93766494}} nk2qrkqver9p8qgkcvni4tneggx87ly 10 3798725 7283279 7280925 2026-08-13T10:10:30Z ङघिञ 2644823 7283279 wikitext text/x-wiki <div class="mf-mobile-only"> {{Wp/pih/Portada600k/Sanduka | title = <div style="font-weight:bold;font-size:1.1em;padding:8px 0;border-bottom:2px solid #2b4e72;margin-bottom:4px;color:#2b4e72;">On Dis Dieh...</div> | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALDAY}}}} | colour = blue }} </div> sytavaqdzgop20ourqhorhiai82c44g 7283308 7283279 2026-08-13T11:38:02Z ङघिञ 2644823 7283308 wikitext text/x-wiki <div class="mf-mobile-only"> {{Wp/pih/Portada600k/Sanduka | title = On Dis Dieh... | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALDAY}}}} | colour = blue }} </div> a3xjby27lylnubhf8o24ut4rv4l9m67 0 3799087 7282141 7282131 2026-08-12T12:02:46Z Phxlm 2697478 7282141 wikitext text/x-wiki {{test wiki | status = open | language = Hmar | meta = yes }} lar1i4o6y33nrfvaqf2dva1fykk3h6u 0 3799088 7282160 2026-08-12T12:18:10Z Kluntjekniiper 2659379 /* */ 7282160 wikitext text/x-wiki [[File:Friedrich Hayek portrait.jpg|thumb|Footo fan F. A. von Hayek [[File:Friedrich von Hayek signature.gif|thumb|Unnerskrift fan von Hayek]]]] Friedrich August fan Hayek, fanof 1919 Friedrich August Hayek (* 8. mâaj 1899 in Wiin; † 23. meert 1992 in Freiburg im Breisgau) was 'n öösterriiksk ökonoom un sosjóólfiloosoof.<ref>Hans Werner Holub: ''Eine Einführung in die Geschichte des ökonomischen Denkens.'' Teil 1: ''Die österreichische Schule im 20. Jahrhundert und die Strömungen im Sozialismus des 20. Jahrhunderts''. band 5, däil 1: ''Die Ökonomik im 20. Jahrhundert.'' LIT Verlag Münster, 2011, ISBN 3-643-50283-4, S. 152. (düütsk)</ref> Häi was 'n teoreetikker fan d' [[Wp/frs/Neoliberóólismus|neoliberóólismus]] un telt tau äien fan däi wichtiğst denkers fan d' [[Wp/frs/Libertaarismus|libertaarismus]] in 't 20. jorhunnert. Teegen Ludwig fan Mises was Hayek äien fan däi wichtiğst fertreeders fan däi [[Wp/frs/Öösterriiksk Skaul|Öösterriiksk Skaul]] fan d' nóósjoonóólökonoomii. 1974 kreeğ häi t'sóómen mit Gunnar Myrdal däi Alfred-Nobel-Memoorjepriis föör wirtskaftswäitenskuppen. Siin aarbaiden tau d' priisteorii, dat häit't, woo priisen inf'rmóósjoonen ooverdróógent un ökonoomsk aktiivitäiten stürent, wordent as siin wichtiğst biidrağ tau d' wirtskaftswäitenskup bekeeken. l59pywstyks23ly64kkfaqofu4gkocv 7282162 7282160 2026-08-12T12:18:31Z Kluntjekniiper 2659379 /* */ 7282162 wikitext text/x-wiki [[File:Friedrich Hayek portrait.jpg|thumb|Footo fan F. A. von Hayek [[File:Friedrich von Hayek signature.gif|thumb|Unnerskrift fan von Hayek]]]] Friedrich August fan Hayek, fanof 1919 Friedrich August Hayek (* 8. mâaj 1899 in Wiin; † 23. meert 1992 in Freiburg im Breisgau) was 'n öösterriiksk ökonoom un sosjóólfiloosoof.<ref>Hans Werner Holub: ''Eine Einführung in die Geschichte des ökonomischen Denkens.'' Teil 1: ''Die österreichische Schule im 20. Jahrhundert und die Strömungen im Sozialismus des 20. Jahrhunderts''. band 5, däil 1: ''Die Ökonomik im 20. Jahrhundert.'' LIT Verlag Münster, 2011, ISBN 3-643-50283-4, S. 152. (düütsk)</ref> Häi was 'n teoreetikker fan d' [[Wp/frs/Neoliberóólismus|neoliberóólismus]] un telt tau äien fan däi wichtiğst denkers fan d' [[Wp/frs/Libertaarismus|libertaarismus]] in 't 20. jorhunnert. Teegen Ludwig fan Mises was Hayek äien fan däi wichtiğst fertreeders fan däi [[Wp/frs/Öösterriiksk Skaul|Öösterriiksk Skaul]] fan d' nóósjoonóólökonoomii. 1974 kreeğ häi t'sóómen mit Gunnar Myrdal däi Alfred-Nobel-Memoorjepriis föör wirtskaftswäitenskuppen. Siin aarbaiden tau d' priisteorii, dat häit't, woo priisen inf'rmóósjoonen ooverdróógent un ökonoomsk aktiivitäiten stürent, wordent as siin wichtiğst biidrağ tau d' wirtskaftswäitenskup bekeeken. ==Wellen== 5eymku49wb5zdq4u5ee9e1d6vqbdjr5 7282184 7282162 2026-08-12T12:23:57Z Kluntjekniiper 2659379 /* */ 7282184 wikitext text/x-wiki [[File:Friedrich Hayek portrait.jpg|thumb|Footo fan F. A. von Hayek [[File:Friedrich von Hayek signature.gif|thumb|Unnerskrift fan von Hayek]]]] '''Friedrich August fan Hayek''', fanof 1919 ''Friedrich August Hayek'' (* 8. mâaj 1899 in [[Wp/frs/Wiin|Wiin]]; † 23. meert 1992 in [[Wp/frs/Freiburg im Breisgau|Freiburg im Breisgau]]) was 'n öösterriiksk ökonoom un sosjóólfiloosoof.<ref>Hans Werner Holub: ''Eine Einführung in die Geschichte des ökonomischen Denkens.'' Teil 1: ''Die österreichische Schule im 20. Jahrhundert und die Strömungen im Sozialismus des 20. Jahrhunderts''. band 5, däil 1: ''Die Ökonomik im 20. Jahrhundert.'' LIT Verlag Münster, 2011, ISBN 3-643-50283-4, S. 152. (düütsk)</ref> Häi was 'n teoreetikker fan d' [[Wp/frs/Neoliberóólismus|neoliberóólismus]] un telt tau äien fan däi wichtiğst denkers fan d' [[Wp/frs/Libertaarismus|libertaarismus]] in 't 20. jorhunnert. Nóóst Ludwig von Mises was Hayek äien fan däi wichtiğst fertreeders fan däi [[Wp/frs/Öösterriiksk Skaul|Öösterriiksk Skaul]] fan d' nóósjoonóólökonoomii. 1974 kreeğ häi t'sóómen mit Gunnar Myrdal däi Alfred-Nobel-Memoorjepriis föör wirtskaftswäitenskuppen. Siin aarbaiden tau d' priisteorii, d. h., woo priisen inf'rmóósjoonen ooverdróógent un ökonoomsk aktiivitäiten stürent, tellent as siin wichtiğst biidrağ tau d' wirtskaftswäitenskup. ==Wellen== rv1qv2a3rwbyz8jzexosts6lbvcf98w 7282188 7282184 2026-08-12T12:25:48Z Kluntjekniiper 2659379 /* */ 7282188 wikitext text/x-wiki [[File:Friedrich Hayek portrait.jpg|thumb|F. A. von Hayek [[File:Friedrich von Hayek signature.gif|thumb|Unnerskrift fan von Hayek]]]] '''Friedrich August fan Hayek''', fanof 1919 ''Friedrich August Hayek'' (* 8. mâaj 1899 in [[Wp/frs/Wiin|Wiin]]; † 23. meert 1992 in [[Wp/frs/Freiburg im Breisgau|Freiburg im Breisgau]]) was 'n öösterriiksk ökonoom un sosjóólfiloosoof.<ref>Hans Werner Holub: ''Eine Einführung in die Geschichte des ökonomischen Denkens.'' Teil 1: ''Die österreichische Schule im 20. Jahrhundert und die Strömungen im Sozialismus des 20. Jahrhunderts''. band 5, däil 1: ''Die Ökonomik im 20. Jahrhundert.'' LIT Verlag Münster, 2011, ISBN 3-643-50283-4, S. 152. (düütsk)</ref> Häi was 'n teoreetikker fan d' [[Wp/frs/Neoliberóólismus|neoliberóólismus]] un telt tau äien fan däi wichtiğst denkers fan d' [[Wp/frs/Libertaarismus|libertaarismus]] in 't 20. jorhunnert. Nóóst Ludwig von Mises was Hayek äien fan däi wichtiğst fertreeders fan däi [[Wp/frs/Öösterriiksk Skaul|Öösterriiksk Skaul]] fan d' nóósjoonóólökonoomii. 1974 kreeğ häi t'sóómen mit Gunnar Myrdal däi Alfred-Nobel-Memoorjepriis föör wirtskaftswäitenskuppen. Siin aarbaiden tau d' priisteorii, d. h., woo priisen inf'rmóósjoonen ooverdróógent un ökonoomsk aktiivitäiten stürent, tellent as siin wichtiğst biidrağ tau d' wirtskaftswäitenskup. ==Wellen== q3ji07v9fiakva5w4z10bmivthqhr0g 7282190 7282188 2026-08-12T12:26:06Z Kluntjekniiper 2659379 /* */ 7282190 wikitext text/x-wiki [[File:Friedrich Hayek portrait.jpg|thumb|[[File:Friedrich von Hayek signature.gif|thumb|Unnerskrift fan von Hayek]]]] '''Friedrich August fan Hayek''', fanof 1919 ''Friedrich August Hayek'' (* 8. mâaj 1899 in [[Wp/frs/Wiin|Wiin]]; † 23. meert 1992 in [[Wp/frs/Freiburg im Breisgau|Freiburg im Breisgau]]) was 'n öösterriiksk ökonoom un sosjóólfiloosoof.<ref>Hans Werner Holub: ''Eine Einführung in die Geschichte des ökonomischen Denkens.'' Teil 1: ''Die österreichische Schule im 20. Jahrhundert und die Strömungen im Sozialismus des 20. Jahrhunderts''. band 5, däil 1: ''Die Ökonomik im 20. Jahrhundert.'' LIT Verlag Münster, 2011, ISBN 3-643-50283-4, S. 152. (düütsk)</ref> Häi was 'n teoreetikker fan d' [[Wp/frs/Neoliberóólismus|neoliberóólismus]] un telt tau äien fan däi wichtiğst denkers fan d' [[Wp/frs/Libertaarismus|libertaarismus]] in 't 20. jorhunnert. Nóóst Ludwig von Mises was Hayek äien fan däi wichtiğst fertreeders fan däi [[Wp/frs/Öösterriiksk Skaul|Öösterriiksk Skaul]] fan d' nóósjoonóólökonoomii. 1974 kreeğ häi t'sóómen mit Gunnar Myrdal däi Alfred-Nobel-Memoorjepriis föör wirtskaftswäitenskuppen. Siin aarbaiden tau d' priisteorii, d. h., woo priisen inf'rmóósjoonen ooverdróógent un ökonoomsk aktiivitäiten stürent, tellent as siin wichtiğst biidrağ tau d' wirtskaftswäitenskup. ==Wellen== levrybaikpchnb7n1jaoy9upsg8ni9f 0 3799089 7282189 2026-08-12T12:26:02Z Exec8 362080 . 7282189 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56414|P242}}|right|280px]] Say '''Anao''', opisyal a '''Munisipyo na Anao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 12,865 a katawo. Main itin lawak nin daga a 23.87 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2310a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56414}} n794f8yljwhnubr9dzkw8r8of6qvrdp 7282679 7282189 2026-08-13T02:46:40Z Exec8 362080 7282679 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56414|P242}}|right|280px]] Say '''Anao''', opisyal a '''Munisipyo na Anao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 12,865 a katawo. Main itin lawak nin daga a 23.87 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2310 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56414}} 18jo4qj4mfamitsai1ivtv4hrqzkqer 0 3799090 7282191 2026-08-12T12:26:12Z Exec8 362080 . 7282191 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56420|P242}}|right|280px]] Say '''Bamban''', opisyal a '''Munisipyo na Bamban''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 81,012 a katawo. Main itin lawak nin daga a 251.98 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 89 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2317a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56420}} kehh2wmx1qi8jy8rvothq7idtprkv0k 7282680 7282191 2026-08-13T02:46:46Z Exec8 362080 7282680 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56420|P242}}|right|280px]] Say '''Bamban''', opisyal a '''Munisipyo na Bamban''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 81,012 a katawo. Main itin lawak nin daga a 251.98 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 89 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2317 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56420}} nqrlgb6gatpdy88strwwrmcpw330uot 0 3799091 7282192 2026-08-12T12:26:22Z Exec8 362080 . 7282192 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56424|P242}}|right|280px]] Say '''Camiling''', opisyal a '''Munisipyo na Camiling''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 91,400 a katawo. Main itin lawak nin daga a 140.53 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 23 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2306a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56424}} 4lmj9ezg02i9bdmyq5emddlm19vjd22 7282681 7282192 2026-08-13T02:46:52Z Exec8 362080 7282681 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56424|P242}}|right|280px]] Say '''Camiling''', opisyal a '''Munisipyo na Camiling''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 91,400 a katawo. Main itin lawak nin daga a 140.53 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 23 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2306 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56424}} ax9fp2nthqkbd1z7lvisycccfyk9wb1 0 3799092 7282193 2026-08-12T12:26:32Z Exec8 362080 . 7282193 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56427|P242}}|right|280px]] Say '''Capas''', opisyal a '''Munisipyo na Capas''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 162,724 a katawo. Main itin lawak nin daga a 376.39 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 55 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2315a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56427}} psbsdi11x4dnhmso9avz4fy9rz6xloo 7282682 7282193 2026-08-13T02:47:03Z Exec8 362080 7282682 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56427|P242}}|right|280px]] Say '''Capas''', opisyal a '''Munisipyo na Capas''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 162,724 a katawo. Main itin lawak nin daga a 376.39 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 55 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2315 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56427}} fjkykoo31d6i2yl639sixt7mge4pkqi 0 3799093 7282194 2026-08-12T12:26:44Z Exec8 362080 . 7282194 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q30934|P242}}|right|280px]] Say '''Concepcion''', opisyal a '''Munisipyo na Concepcion''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 178,549 a katawo. Main itin lawak nin daga a 242.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 36 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2316a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q30934}} kh8bp8xkv6foz3olb63l4jh4dry9ye7 7282683 7282194 2026-08-13T02:47:20Z Exec8 362080 7282683 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q30934|P242}}|right|280px]] Say '''Concepcion''', opisyal a '''Munisipyo na Concepcion''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 178,549 a katawo. Main itin lawak nin daga a 242.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 36 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2316 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q30934}} ek9gwb1ge3ydbln9f40txiokmikmszv 0 3799094 7282195 2026-08-12T12:26:54Z Exec8 362080 . 7282195 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56439|P242}}|right|280px]] Say '''Gerona''', opisyal a '''Munisipyo na Gerona''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 97,937 a katawo. Main itin lawak nin daga a 128.89 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 29 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2302a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56439}} spbsds4zp81ek0tocnp2n6hhwbgrqxt 7282684 7282195 2026-08-13T02:47:26Z Exec8 362080 7282684 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56439|P242}}|right|280px]] Say '''Gerona''', opisyal a '''Munisipyo na Gerona''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 97,937 a katawo. Main itin lawak nin daga a 128.89 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 29 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2302 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56439}} 4arp5qsb4nwauho1afi1w0c21fy8t4y 0 3799095 7282196 2026-08-12T12:27:03Z Exec8 362080 . 7282196 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q28733|P242}}|right|280px]] Say '''La Paz''', opisyal a '''Munisipyo na La Paz''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 71,978 a katawo. Main itin lawak nin daga a 114.33 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2314a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q28733}} qj3czpgeft692cfq90roi91luubutxt 7282685 7282196 2026-08-13T02:47:32Z Exec8 362080 7282685 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q28733|P242}}|right|280px]] Say '''La Paz''', opisyal a '''Munisipyo na La Paz''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 71,978 a katawo. Main itin lawak nin daga a 114.33 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2314 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q28733}} pmpww5c281af3g268uo5spoq3ijg5sv 0 3799096 7282197 2026-08-12T12:27:13Z Exec8 362080 . 7282197 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56444|P242}}|right|280px]] Say '''Mayantoc''', opisyal a '''Munisipyo na Mayantoc''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,091 a katawo. Main itin lawak nin daga a 311.42 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 58 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2304a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56444}} 90nerhgch8i6lw7hn6kvolaplr5fcsv 7282686 7282197 2026-08-13T02:47:37Z Exec8 362080 7282686 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56444|P242}}|right|280px]] Say '''Mayantoc''', opisyal a '''Munisipyo na Mayantoc''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,091 a katawo. Main itin lawak nin daga a 311.42 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 58 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2304 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56444}} p8rkk92734hbwz9blgketz3qg7xqumd 0 3799097 7282198 2026-08-12T12:27:25Z Exec8 362080 . 7282198 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56453|P242}}|right|280px]] Say '''Moncada''', opisyal a '''Munisipyo na Moncada''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 66,925 a katawo. Main itin lawak nin daga a 85.75 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 19 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2408a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56453}} hspl6sfmt765mjryc9iaz2wxqohr2n8 7282687 7282198 2026-08-13T02:48:07Z Exec8 362080 7282687 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56453|P242}}|right|280px]] Say '''Moncada''', opisyal a '''Munisipyo na Moncada''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 66,925 a katawo. Main itin lawak nin daga a 85.75 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 19 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2408 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56453}} ofjsli48emh51wy23mxf003uyqu7gt4 0 3799098 7282199 2026-08-12T12:27:35Z Exec8 362080 . 7282199 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56457|P242}}|right|280px]] Say '''Paniqui''', opisyal a '''Munisipyo na Paniqui''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 106,190 a katawo. Main itin lawak nin daga a 105.16 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2307a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56457}} ggn0g8bhebzjjqp7juhgos2uj2x2kpg 7282688 7282199 2026-08-13T02:48:14Z Exec8 362080 7282688 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56457|P242}}|right|280px]] Say '''Paniqui''', opisyal a '''Munisipyo na Paniqui''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 106,190 a katawo. Main itin lawak nin daga a 105.16 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2307 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56457}} bpcxkq5ebfmlnif1pfei6d9ehikxe0f 0 3799099 7282200 2026-08-12T12:27:44Z Exec8 362080 . 7282200 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56461|P242}}|right|280px]] Say '''Pura''', opisyal a '''Munisipyo na Pura''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 27,017 a katawo. Main itin lawak nin daga a 31.01 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 25 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2312a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56461}} 3c3hub2i5ejt64am911amoxxsb08ary 7282689 7282200 2026-08-13T02:48:21Z Exec8 362080 7282689 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56461|P242}}|right|280px]] Say '''Pura''', opisyal a '''Munisipyo na Pura''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 27,017 a katawo. Main itin lawak nin daga a 31.01 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 25 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2312 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56461}} dqy87qim1wibn3m0mxijo3072fxqtjy 0 3799100 7282201 2026-08-12T12:27:53Z Exec8 362080 . 7282201 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56465|P242}}|right|280px]] Say '''Ramos''', opisyal a '''Munisipyo na Ramos''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 23,808 a katawo. Main itin lawak nin daga a 24.40 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 22 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2311a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56465}} npcnz02mwbfdpj590gw5wn4g9zs1jt2 7282690 7282201 2026-08-13T02:48:28Z Exec8 362080 7282690 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56465|P242}}|right|280px]] Say '''Ramos''', opisyal a '''Munisipyo na Ramos''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 23,808 a katawo. Main itin lawak nin daga a 24.40 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 22 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2311 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56465}} fuvky06u4lv09ilallvnikubc6s2j2q 0 3799101 7282202 2026-08-12T12:28:02Z Exec8 362080 . 7282202 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56471|P242}}|right|280px]] Say '''San Clemente''', opisyal a '''Munisipyo na San Clemente''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 13,781 a katawo. Main itin lawak nin daga a 49.73 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 33 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2305a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56471}} nznzkhhipx4gxb9io1lcnxjsu7sgi96 7282691 7282202 2026-08-13T02:48:34Z Exec8 362080 7282691 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56471|P242}}|right|280px]] Say '''San Clemente''', opisyal a '''Munisipyo na San Clemente''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 13,781 a katawo. Main itin lawak nin daga a 49.73 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 33 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2305 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56471}} j8vmfx0sypfm1jgpg2vaxep558o5yk1 0 3799102 7282203 2026-08-12T12:28:13Z Exec8 362080 . 7282203 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56476|P242}}|right|280px]] Say '''San Jose''', opisyal a '''Munisipyo na San Jose''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 43,185 a katawo. Main itin lawak nin daga a 592.81 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 131 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2318a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56476}} lm2467ig2v7qg63wjy6wdf5wpdozkpm 7282692 7282203 2026-08-13T02:48:40Z Exec8 362080 7282692 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56476|P242}}|right|280px]] Say '''San Jose''', opisyal a '''Munisipyo na San Jose''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 43,185 a katawo. Main itin lawak nin daga a 592.81 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 131 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2318 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56476}} gycfo9ajoixonz6dmpkp9xbnmcmqorx 0 3799103 7282204 2026-08-12T12:28:23Z Exec8 362080 . 7282204 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56481|P242}}|right|280px]] Say '''San Manuel''', opisyal a '''Munisipyo na San Manuel''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 29,693 a katawo. Main itin lawak nin daga a 42.10 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 24 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2309a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56481}} qc2e09f29qrazkld65zkwrm1dt7iofm 7282693 7282204 2026-08-13T02:48:47Z Exec8 362080 7282693 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56481|P242}}|right|280px]] Say '''San Manuel''', opisyal a '''Munisipyo na San Manuel''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 29,693 a katawo. Main itin lawak nin daga a 42.10 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 24 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2309 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56481}} feb56074stnpzj343z3ioe1weiqgemx 0 3799104 7282205 2026-08-12T12:28:33Z Exec8 362080 . 7282205 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56486|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Ignacia''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Ignacia''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 53,620 a katawo. Main itin lawak nin daga a 146.07 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 48 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2303a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56486}} c4zp9nxm5g4pafyeq63w17uqubu7pxs 7282694 7282205 2026-08-13T02:48:53Z Exec8 362080 7282694 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56486|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Ignacia''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Ignacia''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 53,620 a katawo. Main itin lawak nin daga a 146.07 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 48 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2303 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q56486}} 6wljil58m7ja5p0mweh5ptp9qwgiscb 0 3799106 7282208 2026-08-12T12:32:25Z Exec8 362080 . 7282208 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q5285|P242}}|right|280px]] Say '''Tarlac''', opisyal a '''Syudad na Tarlac''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 401,892 a katawo. Main itin lawak nin daga a 274.66 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 61 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2300a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q5285}} 9i19ae0p7d7ya6yh0o3pknn8koxazud 7282209 7282208 2026-08-12T12:33:02Z Exec8 362080 . 7282209 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q5285|P242}}|right|280px]] Say '''Tarlac''', opisyal a '''Syudad na Tarlac''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 401,892 a katawo. Main itin lawak nin daga a 274.66 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 61 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2300a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb|Tarlac City]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas|Tarlac City]] {{INTERWIKI|Q5285}} 2eubfkjbhcj9cqk1xvryifigrzwox5g 7282695 7282209 2026-08-13T02:49:00Z Exec8 362080 7282695 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q5285|P242}}|right|280px]] Say '''Tarlac''', opisyal a '''Syudad na Tarlac''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 401,892 a katawo. Main itin lawak nin daga a 274.66 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 61 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2300 a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb|Tarlac City]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas|Tarlac City]] {{INTERWIKI|Q5285}} mkt99oxq94a2hwg1pqgflbiv2ys34fb 0 3799107 7282210 2026-08-12T12:33:15Z Exec8 362080 . 7282210 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56493|P242}}|right|280px]] Say '''Victoria''', opisyal a '''Munisipyo na Victoria''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 71,495 a katawo. Main itin lawak nin daga a 111.51 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 26 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2313a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] euu5ncken9snbhfd54e69f8r4phxfbx 7282696 7282210 2026-08-13T02:49:06Z Exec8 362080 7282696 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q56493|P242}}|right|280px]] Say '''Victoria''', opisyal a '''Munisipyo na Victoria''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Tarlac|Tarlac]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 71,495 a katawo. Main itin lawak nin daga a 111.51 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 26 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 45 a area code nin telepono tan 2313 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] 2txfvcd3ivfwwcem7bf55q4jz10u5gg 0 3799108 7282211 2026-08-12T12:34:39Z Exec8 362080 . 7282211 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41668|P242}}|right|280px]] Say '''Agno''', opisyal a '''Munisipyo na Agno''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 29,270 a katawo. Main itin lawak nin daga a 169.75 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 43 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2408a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41668}} rvvjztu58xvc7kwhepl9xb1f6z9n3jo 7282697 7282211 2026-08-13T02:49:11Z Exec8 362080 7282697 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41668|P242}}|right|280px]] Say '''Agno''', opisyal a '''Munisipyo na Agno''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 29,270 a katawo. Main itin lawak nin daga a 169.75 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 43 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2408 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41668}} f4p838kg0dn0ud0yk32n24vir78eqb5 0 3799109 7282212 2026-08-12T12:34:57Z Exec8 362080 . 7282212 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41686|P242}}|right|280px]] Say '''Aguilar''', opisyal a '''Munisipyo na Aguilar''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 45,363 a katawo. Main itin lawak nin daga a 195.07 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 41 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2415a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41686}} 3xxrs0gihdaysim009dr7eyleqc8xj0 7282698 7282212 2026-08-13T02:49:17Z Exec8 362080 7282698 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41686|P242}}|right|280px]] Say '''Aguilar''', opisyal a '''Munisipyo na Aguilar''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 45,363 a katawo. Main itin lawak nin daga a 195.07 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 41 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2415 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41686}} t9iw1l243q75ss8e38yyh90r4d3jtkz 0 3799110 7282214 2026-08-12T12:35:50Z Exec8 362080 . 7282214 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43162|P242}}|right|280px]] Say '''Alaminos''', opisyal a '''Syudad na Alaminos''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 100,430 a katawo. Main itin lawak nin daga a 164.26 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 14 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2404a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43162}} lo1w3zmoe2lnmabulpfzvxc2n40v82m 7282699 7282214 2026-08-13T02:49:23Z Exec8 362080 7282699 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43162|P242}}|right|280px]] Say '''Alaminos''', opisyal a '''Syudad na Alaminos''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 100,430 a katawo. Main itin lawak nin daga a 164.26 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 14 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2404 a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43162}} tqmwno18k7sn893u0gjucl7l9zb6i3w 0 3799111 7282215 2026-08-12T12:36:59Z Exec8 362080 . 7282215 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q875070|P242}}|right|280px]] Say '''Dagupan''', opisyal a '''Syudad na Dagupan''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 174,777 a katawo. Main itin lawak nin daga a 37.23 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 18 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2400a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q875070}} 3bcp0vj9ygs4pzu5m76oklkfph5i9mn 7282700 7282215 2026-08-13T02:49:28Z Exec8 362080 7282700 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q875070|P242}}|right|280px]] Say '''Dagupan''', opisyal a '''Syudad na Dagupan''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 174,777 a katawo. Main itin lawak nin daga a 37.23 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 18 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2400 a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q875070}} enisqrmcfxhyxbm0zjk3vrjq1gwc90p 0 3799113 7282217 2026-08-12T12:38:09Z Exec8 362080 . 7282217 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43168|P242}}|right|280px]] Say '''Urdaneta''', opisyal a '''Syudad na Urdaneta''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 145,935 a katawo. Main itin lawak nin daga a 100.26 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 50 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2428a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43168}} 2cnu0qiti5tg5w2ahp45bdlw0u2mntq 7282701 7282217 2026-08-13T02:49:34Z Exec8 362080 7282701 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43168|P242}}|right|280px]] Say '''Urdaneta''', opisyal a '''Syudad na Urdaneta''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 145,935 a katawo. Main itin lawak nin daga a 100.26 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 50 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2428 a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43168}} 91qq4s1o4ll9m6xl4r3gth0rr2w7y40 0 3799114 7282218 2026-08-12T12:39:19Z Exec8 362080 . 7282218 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43165|P242}}|right|280px]] Say '''San Carlos''', opisyal a '''Syudad na San Carlos''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 208,330 a katawo. Main itin lawak nin daga a 169.03 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 12 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2420a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43165}} p7c1takda4aekzwsaba1q1u5nbsktq1 7282702 7282218 2026-08-13T02:49:40Z Exec8 362080 7282702 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43165|P242}}|right|280px]] Say '''San Carlos''', opisyal a '''Syudad na San Carlos''', ay a-say syudad ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 208,330 a katawo. Main itin lawak nin daga a 169.03 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 12 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2420 a zip code. ==Barangay== Say syudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Syudad ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43165}} gj2o77mvebyq0dxdj0evkq1p92kx449 0 3799115 7282219 2026-08-12T12:39:43Z Exec8 362080 . 7282219 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41704|P242}}|right|280px]] Say '''Alcala''', opisyal a '''Munisipyo na Alcala''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 49,479 a katawo. Main itin lawak nin daga a 45.71 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 23 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2425a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41704}} 0hwyfvrq89gp713hjsadupyzrnxtlqj 7282703 7282219 2026-08-13T02:49:46Z Exec8 362080 7282703 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41704|P242}}|right|280px]] Say '''Alcala''', opisyal a '''Munisipyo na Alcala''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 49,479 a katawo. Main itin lawak nin daga a 45.71 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 23 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2425 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41704}} 7x7ti7pkq00ig2qwxnhax5c0ytizyur 0 3799116 7282220 2026-08-12T12:40:06Z Exec8 362080 . 7282220 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41713|P242}}|right|280px]] Say '''Anda''', opisyal a '''Munisipyo na Anda''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 42,688 a katawo. Main itin lawak nin daga a 74.55 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 5 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2405a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41713}} rjowlvrrof4b3093ket8z5vub5zkb71 7282704 7282220 2026-08-13T02:49:51Z Exec8 362080 7282704 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41713|P242}}|right|280px]] Say '''Anda''', opisyal a '''Munisipyo na Anda''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 42,688 a katawo. Main itin lawak nin daga a 74.55 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 5 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2405 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41713}} maplq4o5aj1uzrrhkc56okybavmg9k8 0 3799117 7282221 2026-08-12T12:40:17Z Exec8 362080 . 7282221 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41721|P242}}|right|280px]] Say '''Asingan''', opisyal a '''Munisipyo na Asingan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 58,349 a katawo. Main itin lawak nin daga a 66.64 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 45 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2439a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41721}} ponjhwp2a9jv6qcxha0cg213njvbhew 7282705 7282221 2026-08-13T02:49:57Z Exec8 362080 7282705 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41721|P242}}|right|280px]] Say '''Asingan''', opisyal a '''Munisipyo na Asingan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 58,349 a katawo. Main itin lawak nin daga a 66.64 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 45 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2439 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41721}} ts8enqkh9pikusao2qrfyen6oilsfc2 0 3799118 7282222 2026-08-12T12:40:27Z Exec8 362080 . 7282222 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41725|P242}}|right|280px]] Say '''Balungao''', opisyal a '''Munisipyo na Balungao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 30,678 a katawo. Main itin lawak nin daga a 73.25 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 50 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2442a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41725}} nm7vb9td6ui9ejxlzuo7v35cmol4n4x 7282706 7282222 2026-08-13T02:50:03Z Exec8 362080 7282706 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41725|P242}}|right|280px]] Say '''Balungao''', opisyal a '''Munisipyo na Balungao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 30,678 a katawo. Main itin lawak nin daga a 73.25 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 50 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2442 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41725}} 53qngg0gy54tgs03ogw8t4lqv83gjjt 0 3799119 7282223 2026-08-12T12:40:38Z Exec8 362080 . 7282223 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41732|P242}}|right|280px]] Say '''Bani''', opisyal a '''Munisipyo na Bani''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 52,715 a katawo. Main itin lawak nin daga a 179.65 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 43 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2407a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41732}} d2kj1io5tnuco0k8we0a15mo929l6fi 7282707 7282223 2026-08-13T02:50:09Z Exec8 362080 7282707 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41732|P242}}|right|280px]] Say '''Bani''', opisyal a '''Munisipyo na Bani''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 52,715 a katawo. Main itin lawak nin daga a 179.65 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 43 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2407 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41732}} ipuhdoc4sxqjv4x156twry5rlxsvqii 0 3799120 7282224 2026-08-12T12:40:46Z Exec8 362080 . 7282224 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41737|P242}}|right|280px]] Say '''Basista''', opisyal a '''Munisipyo na Basista''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 37,840 a katawo. Main itin lawak nin daga a 24.00 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 15 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2422a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41737}} 6fdu717e9mjt2l8r1do2gafr5t0giek 7282708 7282224 2026-08-13T02:50:14Z Exec8 362080 7282708 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41737|P242}}|right|280px]] Say '''Basista''', opisyal a '''Munisipyo na Basista''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 37,840 a katawo. Main itin lawak nin daga a 24.00 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 15 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2422 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41737}} r05ubpgvwmd8k676ugo51owz82n0x10 0 3799121 7282225 2026-08-12T12:40:58Z Exec8 362080 . 7282225 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41757|P242}}|right|280px]] Say '''Bautista''', opisyal a '''Munisipyo na Bautista''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 35,728 a katawo. Main itin lawak nin daga a 46.33 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2424a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41757}} i4q6tvroxa1m5o9m6tq6m1fvnovmezm 7282709 7282225 2026-08-13T02:50:20Z Exec8 362080 7282709 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41757|P242}}|right|280px]] Say '''Bautista''', opisyal a '''Munisipyo na Bautista''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 35,728 a katawo. Main itin lawak nin daga a 46.33 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2424 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41757}} 2xwuuakvrtldn2klnvr925e7pa0uqdv 0 3799122 7282226 2026-08-12T12:41:07Z Exec8 362080 . 7282226 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41762|P242}}|right|280px]] Say '''Bayambang''', opisyal a '''Munisipyo na Bayambang''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 129,506 a katawo. Main itin lawak nin daga a 143.94 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 20 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2423a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41762}} 2ny2f3kxqxgq03p5g1ihicjmhfia31g 7282710 7282226 2026-08-13T02:50:26Z Exec8 362080 7282710 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41762|P242}}|right|280px]] Say '''Bayambang''', opisyal a '''Munisipyo na Bayambang''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 129,506 a katawo. Main itin lawak nin daga a 143.94 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 20 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2423 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41762}} 2hbldu4imos6rt9gfo5g5ocoo74pl84 0 3799123 7282227 2026-08-12T12:41:16Z Exec8 362080 . 7282227 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41771|P242}}|right|280px]] Say '''Binalonan''', opisyal a '''Munisipyo na Binalonan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,560 a katawo. Main itin lawak nin daga a 47.57 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 40 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2436a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41771}} 49dcxj2z4n2bck0n6qsu2dkmh5gy2q9 7282711 7282227 2026-08-13T02:50:31Z Exec8 362080 7282711 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41771|P242}}|right|280px]] Say '''Binalonan''', opisyal a '''Munisipyo na Binalonan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,560 a katawo. Main itin lawak nin daga a 47.57 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 40 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2436 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41771}} smskshv4sshg8qqq5ac0rbqhtw38qfq 0 3799124 7282228 2026-08-12T12:41:24Z Exec8 362080 . 7282228 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41779|P242}}|right|280px]] Say '''Binmaley''', opisyal a '''Munisipyo na Binmaley''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 88,006 a katawo. Main itin lawak nin daga a 118.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 4 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2417a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41779}} gwck79abnzzxvb68m9e033dc27esglv 7282712 7282228 2026-08-13T02:50:38Z Exec8 362080 7282712 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41779|P242}}|right|280px]] Say '''Binmaley''', opisyal a '''Munisipyo na Binmaley''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 88,006 a katawo. Main itin lawak nin daga a 118.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 4 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2417 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41779}} 62uubs915t6rrrux9wzceb02nogaavf 0 3799125 7282229 2026-08-12T12:41:32Z Exec8 362080 . 7282229 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41807|P242}}|right|280px]] Say '''Bolinao''', opisyal a '''Munisipyo na Bolinao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 84,658 a katawo. Main itin lawak nin daga a 197.22 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2406a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41807}} 1xt5yo9rls0womta0njo6jgchhes94m 7282713 7282229 2026-08-13T02:50:44Z Exec8 362080 7282713 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41807|P242}}|right|280px]] Say '''Bolinao''', opisyal a '''Munisipyo na Bolinao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 84,658 a katawo. Main itin lawak nin daga a 197.22 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2406 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41807}} 11qncukmu3r9fv3arlf1e75fuimrd4z 0 3799126 7282230 2026-08-12T12:41:41Z Exec8 362080 . 7282230 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41826|P242}}|right|280px]] Say '''Bugallon''', opisyal a '''Munisipyo na Bugallon''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 76,027 a katawo. Main itin lawak nin daga a 189.64 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 15 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2416a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41826}} 7kac4hbpcbmgi5efpj8yzcavukxnaxq 7282714 7282230 2026-08-13T02:50:49Z Exec8 362080 7282714 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41826|P242}}|right|280px]] Say '''Bugallon''', opisyal a '''Munisipyo na Bugallon''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 76,027 a katawo. Main itin lawak nin daga a 189.64 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 15 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2416 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41826}} e72tkrik29cep3y4pa0q6sp196twuro 0 3799127 7282231 2026-08-12T12:41:50Z Exec8 362080 . 7282231 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41850|P242}}|right|280px]] Say '''Burgos''', opisyal a '''Munisipyo na Burgos''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 23,240 a katawo. Main itin lawak nin daga a 131.32 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 55 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2410a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41850}} 8oo6nf14tf4a51td4qpy14bxjlqdq8h 7282715 7282231 2026-08-13T02:50:55Z Exec8 362080 7282715 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41850|P242}}|right|280px]] Say '''Burgos''', opisyal a '''Munisipyo na Burgos''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 23,240 a katawo. Main itin lawak nin daga a 131.32 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 55 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2410 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41850}} sdcesu51utd6aa1rb8515hqtjmcyvhs 0 3799128 7282232 2026-08-12T12:41:58Z Exec8 362080 . 7282232 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41855|P242}}|right|280px]] Say '''Calasiao''', opisyal a '''Munisipyo na Calasiao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 100,686 a katawo. Main itin lawak nin daga a 48.36 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 8 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2418a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41855}} 8om3l41kn50fym7so32w887p4f84h91 7282716 7282232 2026-08-13T02:51:01Z Exec8 362080 7282716 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41855|P242}}|right|280px]] Say '''Calasiao''', opisyal a '''Munisipyo na Calasiao''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 100,686 a katawo. Main itin lawak nin daga a 48.36 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 8 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2418 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41855}} 65z0oprmdx2bwdozwirxlsmw40rq1dd 0 3799129 7282233 2026-08-12T12:42:09Z Exec8 362080 . 7282233 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41917|P242}}|right|280px]] Say '''Dasol''', opisyal a '''Munisipyo na Dasol''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 31,842 a katawo. Main itin lawak nin daga a 166.60 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 39 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2411a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41917}} 665dg1c407hns1g00ni5e4ibnc6gps7 7282717 7282233 2026-08-13T02:51:09Z Exec8 362080 7282717 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41917|P242}}|right|280px]] Say '''Dasol''', opisyal a '''Munisipyo na Dasol''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 31,842 a katawo. Main itin lawak nin daga a 166.60 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 39 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2411 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41917}} 2pg5ozlyq2ktdmuzn72f1fmzyyeanw8 0 3799130 7282234 2026-08-12T12:42:18Z Exec8 362080 . 7282234 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41922|P242}}|right|280px]] Say '''Infanta''', opisyal a '''Munisipyo na Infanta''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,837 a katawo. Main itin lawak nin daga a 254.29 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 0 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2412a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41922}} jm289w3jt8togbyyx8e7gbcvfj369a2 7282718 7282234 2026-08-13T02:51:16Z Exec8 362080 7282718 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41922|P242}}|right|280px]] Say '''Infanta''', opisyal a '''Munisipyo na Infanta''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,837 a katawo. Main itin lawak nin daga a 254.29 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 0 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2412 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41922}} thnvprb9jpxb65ivepf0v0q2qxvfna1 0 3799131 7282235 2026-08-12T12:42:26Z Exec8 362080 . 7282235 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41942|P242}}|right|280px]] Say '''Labrador''', opisyal a '''Munisipyo na Labrador''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,995 a katawo. Main itin lawak nin daga a 90.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 81 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2402a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41942}} iafyr89yppplunm8feave9b37hxxxlz 7282719 7282235 2026-08-13T02:51:24Z Exec8 362080 7282719 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41942|P242}}|right|280px]] Say '''Labrador''', opisyal a '''Munisipyo na Labrador''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,995 a katawo. Main itin lawak nin daga a 90.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 81 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2402 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41942}} rtgbpmm720hx8jm0b9pjhjsv50oixo8 0 3799132 7282236 2026-08-12T12:42:35Z Exec8 362080 . 7282236 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41965|P242}}|right|280px]] Say '''Laoac''', opisyal a '''Munisipyo na Laoac''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,550 a katawo. Main itin lawak nin daga a 40.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 31 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2437a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41965}} blsr71f8ambvqoio4gswkn9l4cxz3wq 7282720 7282236 2026-08-13T02:51:29Z Exec8 362080 7282720 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41965|P242}}|right|280px]] Say '''Laoac''', opisyal a '''Munisipyo na Laoac''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,550 a katawo. Main itin lawak nin daga a 40.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 31 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2437 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41965}} 2of2njiubkrs5nq70636vuv4lxca4or 0 3799133 7282237 2026-08-12T12:42:42Z Exec8 362080 . 7282237 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41978|P242}}|right|280px]] Say '''Lingayen''', opisyal a '''Munisipyo na Lingayen''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 108,510 a katawo. Main itin lawak nin daga a 62.76 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2401a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41978}} qj5lys59tkubtjruhl8pv32l4bkpf2a 7282721 7282237 2026-08-13T02:51:36Z Exec8 362080 7282721 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41978|P242}}|right|280px]] Say '''Lingayen''', opisyal a '''Munisipyo na Lingayen''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 108,510 a katawo. Main itin lawak nin daga a 62.76 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2401 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41978}} q9mijz2kl51f4c5wwn97c9iiunqs7xx 0 3799134 7282238 2026-08-12T12:42:51Z Exec8 362080 . 7282238 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41982|P242}}|right|280px]] Say '''Mabini''', opisyal a '''Munisipyo na Mabini''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,589 a katawo. Main itin lawak nin daga a 291.01 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 51 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2409a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41982}} pku1pelzk1jpf6bov3x8mybpybenf9v 7282722 7282238 2026-08-13T02:51:41Z Exec8 362080 7282722 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41982|P242}}|right|280px]] Say '''Mabini''', opisyal a '''Munisipyo na Mabini''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,589 a katawo. Main itin lawak nin daga a 291.01 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 51 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2409 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41982}} svyb2utwvi36pll3ouzo006u6p2kqjx 0 3799135 7282239 2026-08-12T12:42:59Z Exec8 362080 . 7282239 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41985|P242}}|right|280px]] Say '''Malasiqui''', opisyal a '''Munisipyo na Malasiqui''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 144,344 a katawo. Main itin lawak nin daga a 131.37 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2421a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41985}} p7dhuh6zkiz9kc09padzd9ql84xjmqr 7282723 7282239 2026-08-13T02:51:46Z Exec8 362080 7282723 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41985|P242}}|right|280px]] Say '''Malasiqui''', opisyal a '''Munisipyo na Malasiqui''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 144,344 a katawo. Main itin lawak nin daga a 131.37 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 21 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2421 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41985}} m2gy7x3znqfhxr7l43ea6xhceup91gz 0 3799136 7282240 2026-08-12T12:43:08Z Exec8 362080 . 7282240 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q1020685|P242}}|right|280px]] Say '''Manaoag''', opisyal a '''Munisipyo na Manaoag''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 76,606 a katawo. Main itin lawak nin daga a 55.95 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 22 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2430a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q1020685}} 4autjw6kl5cmlkx5vjtezjq3s1lhyjf 7282724 7282240 2026-08-13T02:51:50Z Exec8 362080 7282724 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q1020685|P242}}|right|280px]] Say '''Manaoag''', opisyal a '''Munisipyo na Manaoag''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 76,606 a katawo. Main itin lawak nin daga a 55.95 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 22 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2430 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q1020685}} hqh5nwfsn14qlmr0n2d99qfgxhrj7zx 0 3799137 7282241 2026-08-12T12:43:17Z Exec8 362080 . 7282241 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41996|P242}}|right|280px]] Say '''Mangaldan''', opisyal a '''Munisipyo na Mangaldan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 113,302 a katawo. Main itin lawak nin daga a 48.47 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2432a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41996}} bydewcb04ey3n0ghz4egzwyyqn4cjfd 7282725 7282241 2026-08-13T02:51:54Z Exec8 362080 7282725 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q41996|P242}}|right|280px]] Say '''Mangaldan''', opisyal a '''Munisipyo na Mangaldan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 113,302 a katawo. Main itin lawak nin daga a 48.47 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2432 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q41996}} 2vqloe6zren83e5azt2o8z2gz2m8cmr 0 3799138 7282242 2026-08-12T12:43:26Z Exec8 362080 . 7282242 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42001|P242}}|right|280px]] Say '''Mangatarem''', opisyal a '''Munisipyo na Mangatarem''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 79,648 a katawo. Main itin lawak nin daga a 317.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 29 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2413a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42001}} shluwwskizfsr0xek47qcfs22hskk3q 7282726 7282242 2026-08-13T02:51:59Z Exec8 362080 7282726 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42001|P242}}|right|280px]] Say '''Mangatarem''', opisyal a '''Munisipyo na Mangatarem''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 79,648 a katawo. Main itin lawak nin daga a 317.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 29 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2413 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42001}} fdjg3d8uk0v1w84s81b3phfay9m2u7y 0 3799139 7282243 2026-08-12T12:43:35Z Exec8 362080 . 7282243 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42006|P242}}|right|280px]] Say '''Mapandan''', opisyal a '''Munisipyo na Mapandan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 38,228 a katawo. Main itin lawak nin daga a 30.00 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 38 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2429a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42006}} tqv93ogbel6t6u1b1s4y9wnzu9j9z26 7282727 7282243 2026-08-13T02:52:05Z Exec8 362080 7282727 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42006|P242}}|right|280px]] Say '''Mapandan''', opisyal a '''Munisipyo na Mapandan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 38,228 a katawo. Main itin lawak nin daga a 30.00 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 38 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2429 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42006}} 5ekc41wgwhjhcq65d7utuqpp9ini2l0 0 3799140 7282244 2026-08-12T12:43:44Z Exec8 362080 . 7282244 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42011|P242}}|right|280px]] Say '''Natividad''', opisyal a '''Munisipyo na Natividad''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,721 a katawo. Main itin lawak nin daga a 134.36 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 135 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2446a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42011}} bvv5u5lm3f79yeenf6n61d768dzhuo6 7282728 7282244 2026-08-13T02:52:10Z Exec8 362080 7282728 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42011|P242}}|right|280px]] Say '''Natividad''', opisyal a '''Munisipyo na Natividad''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 26,721 a katawo. Main itin lawak nin daga a 134.36 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 135 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2446 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42011}} r5sy5ddq5vkse64be2ue2v24mjumb2l 0 3799141 7282245 2026-08-12T12:43:52Z Exec8 362080 . 7282245 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42017|P242}}|right|280px]] Say '''Pozorrubio''', opisyal a '''Munisipyo na Pozorrubio''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 75,143 a katawo. Main itin lawak nin daga a 134.60 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 69 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2435a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42017}} ruhx2an16xb0eoz1p52ryfl63ldxhw0 7282729 7282245 2026-08-13T02:52:15Z Exec8 362080 7282729 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42017|P242}}|right|280px]] Say '''Pozorrubio''', opisyal a '''Munisipyo na Pozorrubio''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 75,143 a katawo. Main itin lawak nin daga a 134.60 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 69 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2435 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42017}} 0awc99mwy2u21vfwo4so5crmcxktqbd 0 3799142 7282246 2026-08-12T12:44:01Z Exec8 362080 . 7282246 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42024|P242}}|right|280px]] Say '''Rosales''', opisyal a '''Munisipyo na Rosales''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 67,510 a katawo. Main itin lawak nin daga a 66.39 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 39 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2441a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42024}} krfvl74o4iiwpkggutjuz13jghh5squ 7282730 7282246 2026-08-13T02:52:19Z Exec8 362080 7282730 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42024|P242}}|right|280px]] Say '''Rosales''', opisyal a '''Munisipyo na Rosales''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 67,510 a katawo. Main itin lawak nin daga a 66.39 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 39 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2441 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42024}} 7bsax73k53mthkzwk1ecldjki1rwd4q 0 3799143 7282247 2026-08-12T12:44:15Z Exec8 362080 . 7282247 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42031|P242}}|right|280px]] Say '''San Fabian''', opisyal a '''Munisipyo na San Fabian''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 87,714 a katawo. Main itin lawak nin daga a 81.28 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2433a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42031}} rtfr1640cr7o26qiglmvof1g9wt4zlp 7282731 7282247 2026-08-13T02:52:25Z Exec8 362080 7282731 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42031|P242}}|right|280px]] Say '''San Fabian''', opisyal a '''Munisipyo na San Fabian''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 87,714 a katawo. Main itin lawak nin daga a 81.28 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 7 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2433 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42031}} mdg2jcsjxk7xhoexblbyckarl3oith6 0 3799144 7282248 2026-08-12T12:44:26Z Exec8 362080 . 7282248 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42036|P242}}|right|280px]] Say '''San Jacinto''', opisyal a '''Munisipyo na San Jacinto''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 44,713 a katawo. Main itin lawak nin daga a 44.18 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 14 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2431a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42036}} 6xxrl28vbzxhxi77q1zy99u3k9v9frs 7282732 7282248 2026-08-13T02:52:30Z Exec8 362080 7282732 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42036|P242}}|right|280px]] Say '''San Jacinto''', opisyal a '''Munisipyo na San Jacinto''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 44,713 a katawo. Main itin lawak nin daga a 44.18 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 14 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2431 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42036}} 5sacih31p2wslevihqw70hbtclcgzr3 0 3799145 7282249 2026-08-12T12:44:33Z Exec8 362080 . 7282249 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42039|P242}}|right|280px]] Say '''San Manuel''', opisyal a '''Munisipyo na San Manuel''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,876 a katawo. Main itin lawak nin daga a 129.18 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 78 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2438a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42039}} bpc921o1acc1s0nal91cfxe7jv1gfe8 7282733 7282249 2026-08-13T02:52:35Z Exec8 362080 7282733 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42039|P242}}|right|280px]] Say '''San Manuel''', opisyal a '''Munisipyo na San Manuel''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,876 a katawo. Main itin lawak nin daga a 129.18 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 78 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2438 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42039}} p4t2l0qzj6ywi77eagw1uk30gjggsde 0 3799146 7282250 2026-08-12T12:44:42Z Exec8 362080 . 7282250 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42043|P242}}|right|280px]] Say '''San Nicolas''', opisyal a '''Munisipyo na San Nicolas''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 40,144 a katawo. Main itin lawak nin daga a 210.20 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 102 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2447a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42043}} 736towx0edemekjr2yqrlzk1wy2e4d2 7282734 7282250 2026-08-13T02:52:41Z Exec8 362080 7282734 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42043|P242}}|right|280px]] Say '''San Nicolas''', opisyal a '''Munisipyo na San Nicolas''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 40,144 a katawo. Main itin lawak nin daga a 210.20 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 102 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2447 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42043}} o6yhf1r52j1d75v1no8i4s5mbtacewg 0 3799147 7282251 2026-08-12T12:44:51Z Exec8 362080 . 7282251 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42044|P242}}|right|280px]] Say '''San Quintin''', opisyal a '''Munisipyo na San Quintin''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,322 a katawo. Main itin lawak nin daga a 115.90 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 146 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2444a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42044}} imrf0jooycqdnlq0140k3aitblr3mbk 7282735 7282251 2026-08-13T02:52:47Z Exec8 362080 7282735 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42044|P242}}|right|280px]] Say '''San Quintin''', opisyal a '''Munisipyo na San Quintin''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,322 a katawo. Main itin lawak nin daga a 115.90 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 146 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2444 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42044}} lz99serja4d458kv8a7shtghxj5cpd7 0 3799148 7282252 2026-08-12T12:44:59Z Exec8 362080 . 7282252 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q122401|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Barbara''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Barbara''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 92,420 a katawo. Main itin lawak nin daga a 61.37 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 9 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2419a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q122401}} 8langqdg5e1c3zl4cfsaxb46a5temgv 7282736 7282252 2026-08-13T02:52:54Z Exec8 362080 7282736 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q122401|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Barbara''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Barbara''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 92,420 a katawo. Main itin lawak nin daga a 61.37 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 9 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2419 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q122401}} a83nvazn3romj53k3oz25v7ol4gnfnj 0 3799149 7282253 2026-08-12T12:45:08Z Exec8 362080 . 7282253 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42055|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Maria''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Maria''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,452 a katawo. Main itin lawak nin daga a 69.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 45 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2440a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42055}} rmikp64c3s8qlkege2qdjamub9i6jpf 7282737 7282253 2026-08-13T02:53:00Z Exec8 362080 7282737 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q42055|P242}}|right|280px]] Say '''Santa Maria''', opisyal a '''Munisipyo na Santa Maria''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 34,452 a katawo. Main itin lawak nin daga a 69.50 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 45 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2440 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q42055}} fz6b36lvciu5wa2655ohlreiqs79rmq 0 3799150 7282254 2026-08-12T12:45:18Z Exec8 362080 . 7282254 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43140|P242}}|right|280px]] Say '''Santo Tomas''', opisyal a '''Munisipyo na Santo Tomas''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 14,894 a katawo. Main itin lawak nin daga a 12.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 28 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2426a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43140}} h4u0udmco48nwfk4ovk7wqqqw0cp37n 7282738 7282254 2026-08-13T02:53:07Z Exec8 362080 7282738 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43140|P242}}|right|280px]] Say '''Santo Tomas''', opisyal a '''Munisipyo na Santo Tomas''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 14,894 a katawo. Main itin lawak nin daga a 12.99 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 28 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2426 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43140}} jk6gse2h0w85mfisq36mxlki2u79m2z 0 3799151 7282255 2026-08-12T12:45:28Z Exec8 362080 . 7282255 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43143|P242}}|right|280px]] Say '''Sison''', opisyal a '''Munisipyo na Sison''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 51,439 a katawo. Main itin lawak nin daga a 81.88 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 131 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2434a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43143}} gkkqfoz3sw6hb2cw7jnfqafqiy49nfm 7282739 7282255 2026-08-13T02:53:13Z Exec8 362080 7282739 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43143|P242}}|right|280px]] Say '''Sison''', opisyal a '''Munisipyo na Sison''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 51,439 a katawo. Main itin lawak nin daga a 81.88 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 131 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2434 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43143}} 9jvmg3mmqy0r32oj6x8kyte62q5c1b8 0 3799152 7282256 2026-08-12T12:45:37Z Exec8 362080 . 7282256 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43145|P242}}|right|280px]] Say '''Sual''', opisyal a '''Munisipyo na Sual''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 38,625 a katawo. Main itin lawak nin daga a 130.16 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 77 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2403a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43145}} nkac9j3hyz7rlf9auiizu9xqn9f5xm9 7282740 7282256 2026-08-13T02:53:20Z Exec8 362080 7282740 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43145|P242}}|right|280px]] Say '''Sual''', opisyal a '''Munisipyo na Sual''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 38,625 a katawo. Main itin lawak nin daga a 130.16 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 77 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2403 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43145}} aufkxjmcxiiqmy0xb8cmzihmzjl1g8c 0 3799153 7282257 2026-08-12T12:45:46Z Exec8 362080 . 7282257 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43148|P242}}|right|280px]] Say '''Tayug''', opisyal a '''Munisipyo na Tayug''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 45,476 a katawo. Main itin lawak nin daga a 51.24 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 59 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2445a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43148}} 29dk6pz7tlm94cyjem78ulhm1qxz8o1 7282741 7282257 2026-08-13T02:53:26Z Exec8 362080 7282741 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43148|P242}}|right|280px]] Say '''Tayug''', opisyal a '''Munisipyo na Tayug''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 45,476 a katawo. Main itin lawak nin daga a 51.24 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 59 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2445 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43148}} nn0basf19mc13c5r2e35exlugkhger6 0 3799154 7282258 2026-08-12T12:45:54Z Exec8 362080 . 7282258 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43152|P242}}|right|280px]] Say '''Umingan''', opisyal a '''Munisipyo na Umingan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 78,940 a katawo. Main itin lawak nin daga a 258.43 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 115 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2443a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43152}} ho2mxubgqfw2q2995qtv0n1k1h37k0w 7282742 7282258 2026-08-13T02:53:33Z Exec8 362080 7282742 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43152|P242}}|right|280px]] Say '''Umingan''', opisyal a '''Munisipyo na Umingan''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 78,940 a katawo. Main itin lawak nin daga a 258.43 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 115 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2443 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43152}} pnq4wkwgsc1ejd5641ukaufhxfft4t1 0 3799155 7282259 2026-08-12T12:46:03Z Exec8 362080 . 7282259 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43154|P242}}|right|280px]] Say '''Urbiztondo''', opisyal a '''Munisipyo na Urbiztondo''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,349 a katawo. Main itin lawak nin daga a 81.80 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 14 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2414a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43154}} 7o7pc1zbj3pnwz60wgtj8xs2zdxka42 7282743 7282259 2026-08-13T02:53:39Z Exec8 362080 7282743 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43154|P242}}|right|280px]] Say '''Urbiztondo''', opisyal a '''Munisipyo na Urbiztondo''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 56,349 a katawo. Main itin lawak nin daga a 81.80 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 14 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2414 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43154}} jx33bll38wgf9gbq30wri7acwby5xxb 0 3799156 7282260 2026-08-12T12:46:14Z Exec8 362080 . 7282260 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43157|P242}}|right|280px]] Say '''Villasis''', opisyal a '''Munisipyo na Villasis''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 65,086 a katawo. Main itin lawak nin daga a 75.83 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 28 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2427a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43157}} 1ntlh3ceemfo55m2dz8xm1id0fdumcu 7282744 7282260 2026-08-13T02:53:46Z Exec8 362080 7282744 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/xsb/Wikidata|property|raw|Q43157|P242}}|right|280px]] Say '''Villasis''', opisyal a '''Munisipyo na Villasis''', ay a-say munisipyo ha probinsya nin [[Wp/xsb/Pangasinan|Pangasinan]], [[Wp/xsb/Pilipinas|Pilipinas]]. Segun ha pinakabayon sensus, main itin populasyon a 65,086 a katawo. Main itin lawak nin daga a 75.83 kilometro kwadrado tan katag-ayan a 28 metro ha ibabaw nin lebel nin dagat. Naitalaga iti a 75 a area code nin telepono tan 2427 a zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/xsb]] [[Category:Wp/xsb/Munisipyo ha Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q43157}} d67zy5ka3c2eab2sdnvavoueorq8xg2 0 3799157 7282267 2026-08-12T13:01:06Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7282267 wikitext text/x-wiki [[File:Cardinal gems.png|thumb|300px|Ikossuma]] '''Ikossuma''' sisak wa kinna [[Wp/ain/Suma|suma]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ikossuma|*]] 55toi021ffsf0g4m72i9z1r1fr4w685 7282268 7282267 2026-08-12T13:01:25Z トラネコマン 2597037 Adding interwiki links to [[d:Q83437]] 7282268 wikitext text/x-wiki [[File:Cardinal gems.png|thumb|300px|Ikossuma]] '''Ikossuma''' sisak wa kinna [[Wp/ain/Suma|suma]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ikossuma|*]] {{INTERWIKI|Q83437}} njgu5ue08kbezsb44qggqjfv53ds6hz 14 3799158 7282269 2026-08-12T13:02:22Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7282269 wikitext text/x-wiki {{Wp/ain/See|Ikossuma}} [[Category:Wp/ain]] i1y0tg0q8bsr0rshl4qxm95tz0mluwp 3 3799159 7282271 2026-08-12T13:39:42Z CoconutOctopus 2635269 CoconutOctopus moved page [[User talk:MasterOfHisOwnDomain]] to [[User talk:MHOD]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/MasterOfHisOwnDomain|MasterOfHisOwnDomain]]" to "[[Special:CentralAuth/MHOD|MHOD]]" 7282271 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:MHOD]] mijy3lmn4ndp8t50umndtmtt637rtjb 0 3799160 7282279 2026-08-12T14:51:11Z Sival Cadete 2625692 Created page with "== '''Pã'i mág Nelson Sỹ gre''' == Sỹgre vỹ kurẽ tỹ pir tỹ kysã tỹ julho kã, prỹg tỹ 1946 kã mur kỹ nῖ, kanhgág si ag jamã tá, ga tỹ Nãnvãn tá. Tỹ ti vỹ tỹ José Jacinto kar Adelina Oliveira fag krẽ nῖ. == '''Sỹgre tỹ Pã'i''' == Sỹgre vỹ ti tỹ ver tỹ gir tῖ ja ra tỹ Pãi mág tῖ ja nῖgtῖ, jamã tỹ Nãnvãn tá, ẽn kã ti prỹg vỹ tỹ 24 ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ hãra ti tỹ gῖr jara jykre..." 7282279 wikitext text/x-wiki == '''Pã'i mág Nelson Sỹ gre''' == Sỹgre vỹ kurẽ tỹ pir tỹ kysã tỹ julho kã, prỹg tỹ 1946 kã mur kỹ nῖ, kanhgág si ag jamã tá, ga tỹ Nãnvãn tá. Tỹ ti vỹ tỹ José Jacinto kar Adelina Oliveira fag krẽ nῖ. == '''Sỹgre tỹ Pã'i''' == Sỹgre vỹ ti tỹ ver tỹ gir tῖ ja ra tỹ Pãi mág tῖ ja nῖgtῖ, jamã tỹ Nãnvãn tá, ẽn kã ti prỹg vỹ tỹ 24 ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ hãra ti tỹ gῖr jara jykre há ja nῖgtῖ, mỹr vỹ ti si ag mré kanhrãn mág ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ tῖ tỹ Pã'i mág kirã kỹ ser ti mré Pãi ũ ag mré ag ga to vẽmén mũ ser,mỹr ẽn kã kanhgág ag vỹ vãsỹrinhrénh mág tῖ. Kar kanhgág ag ga vỹ kãnẽg tavῖ ja nῖgtῖ, Mỹr fóg ag pi kanhgág to have ja nỹtῖg nῖ ãn kã, ag tỹ kanhgág ag nῖgã ag ga kunũnh ta nỹti ja tugnῖn. Hãra prỹg ãn kã,1977 kã Pã'i mág Nelson Sỹgre vỹ ser ti mré ke ag mré to vẽmén mũ ser ag tỹ ag ga kunũnh mãn jé, fóg ag nῖgã. ng7fh1d6n6t8pywk1iqmzudg4av7jy2 7282280 7282279 2026-08-12T14:58:55Z Sival Cadete 2625692 /* Pã'i mág Nelson Sỹ gre */ 7282280 wikitext text/x-wiki == '''Pã'i mág Nelson Sỹ gre''' == [[File:Sỹgre.jpg|thumb]] Sỹgre vỹ kurẽ tỹ pir tỹ kysã tỹ julho kã, prỹg tỹ 1946 kã mur kỹ nῖ, kanhgág si ag jamã tá, ga tỹ Nãnvãn tá.Tỹ ti vỹ tỹ José Jacinto kar Adelina Oliveira fag krẽ nῖ. == '''Sỹgre tỹ Pã'i''' == Sỹgre vỹ ti tỹ ver tỹ gir tῖ ja ra tỹ Pãi mág tῖ ja nῖgtῖ, jamã tỹ Nãnvãn tá, ẽn kã ti prỹg vỹ tỹ 24 ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ hãra ti tỹ gῖr jara jykre há ja nῖgtῖ, mỹr vỹ ti si ag mré kanhrãn mág ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ tῖ tỹ Pã'i mág kirã kỹ ser ti mré Pãi ũ ag mré ag ga to vẽmén mũ ser,mỹr ẽn kã kanhgág ag vỹ vãsỹrinhrénh mág tῖ. Kar kanhgág ag ga vỹ kãnẽg tavῖ ja nῖgtῖ, Mỹr fóg ag pi kanhgág to have ja nỹtῖg nῖ ãn kã, ag tỹ kanhgág ag nῖgã ag ga kunũnh ta nỹti ja tugnῖn. Hãra prỹg ãn kã,1977 kã Pã'i mág Nelson Sỹgre vỹ ser ti mré ke ag mré to vẽmén mũ ser ag tỹ ag ga kunũnh mãn jé, fóg ag nῖgã. [[File:Ga to.jpg|thumb|363x363px]] 02blgzdu5pwdqnl3jz4to95xgyktxpb 7282324 7282280 2026-08-12T16:18:51Z Sival Cadete 2625692 7282324 wikitext text/x-wiki == '''Pã'i mág Nelson Sỹ gre''' == [[File:Sỹgre.jpg|thumb]] Sỹgre vỹ kurẽ tỹ pir tỹ kysã tỹ julho kã, prỹg tỹ 1946 kã mur kỹ nῖ, kanhgág si ag jamã tá, ga tỹ Nãnvãn tá.Tỹ ti vỹ tỹ José Jacinto kar Adelina Oliveira fag krẽ nῖ. == '''Sỹgre tỹ Pã'i''' == Sỹgre vỹ ti tỹ ver tỹ gir tῖ ja ra tỹ Pãi mág tῖ ja nῖgtῖ, jamã tỹ Nãnvãn tá, ẽn kã ti prỹg vỹ tỹ 24 ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ hãra ti tỹ gῖr jara jykre há ja nῖgtῖ, mỹr vỹ ti si ag mré kanhrãn mág ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ tῖ tỹ Pã'i mág kirã kỹ ser ti mré Pãi ũ ag mré ag ga to vẽmén mũ ser,mỹr ẽn kã kanhgág ag vỹ vãsỹrinhrénh mág tῖ. Kar kanhgág ag ga vỹ kãnẽg tavῖ ja nῖgtῖ, Mỹr fóg ag pi kanhgág to have ja nỹtῖg nῖ ãn kã, ag tỹ kanhgág ag nῖgã ag ga kunũnh ta nỹti ja tugnῖn. Hãra prỹg ãn kã,1977 kã Pã'i mág Nelson Sỹgre vỹ ser ti mré ke ag mré to vẽmén mũ ser ag tỹ ag ga kunũnh mãn jé, fóg ag nῖgã. [[File:Ga to.jpg|thumb|363x363px]] s3v5uhtswk7ecx948n0vj5epa41xsr2 7283287 7282324 2026-08-13T10:40:45Z Arcstur 2579240 formatação 7283287 wikitext text/x-wiki == Pã'i mág Nelson Sỹ gre == [[File:Sỹgre.jpg|thumb]] Sỹgre vỹ kurẽ tỹ pir tỹ kysã tỹ julho kã, prỹg tỹ 1946 kã mur kỹ nῖ, kanhgág si ag jamã tá, ga tỹ Nãnvãn tá.Tỹ ti vỹ tỹ José Jacinto kar Adelina Oliveira fag krẽ nῖ. == Sỹgre tỹ Pã'i == Sỹgre vỹ ti tỹ ver tỹ gir tῖ ja ra tỹ Pãi mág tῖ ja nῖgtῖ, jamã tỹ Nãnvãn tá, ẽn kã ti prỹg vỹ tỹ 24 ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ hãra ti tỹ gῖr jara jykre há ja nῖgtῖ, mỹr vỹ ti si ag mré kanhrãn mág ja nῖgtῖ. Sỹgre vỹ tῖ tỹ Pã'i mág kirã kỹ ser ti mré Pãi ũ ag mré ag ga to vẽmén mũ ser,mỹr ẽn kã kanhgág ag vỹ vãsỹrinhrénh mág tῖ. Kar kanhgág ag ga vỹ kãnẽg tavῖ ja nῖgtῖ, Mỹr fóg ag pi kanhgág to have ja nỹtῖg nῖ ãn kã, ag tỹ kanhgág ag nῖgã ag ga kunũnh ta nỹti ja tugnῖn. Hãra prỹg ãn kã,1977 kã Pã'i mág Nelson Sỹgre vỹ ser ti mré ke ag mré to vẽmén mũ ser ag tỹ ag ga kunũnh mãn jé, fóg ag nῖgã. [[File:Ga to.jpg|thumb|363x363px]] [[Category:Wp/kgp]] lzlxs6whlnm4uvkgosgc9uxv8iqretm 0 3799161 7282281 2026-08-12T15:01:24Z ~2026-44237-44 2698921 Created page with "== Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar t..." 7282281 wikitext text/x-wiki == Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. === == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. == 3rsdhgpupmcq13ehs5rpnusw7drjmig 7282443 7282281 2026-08-12T17:18:02Z Derli Bento 2698767 /* Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ t */ 7282443 wikitext text/x-wiki == Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. === == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. == a3o66y3k0tmuo3kziaq6necy933gtgg 7282477 7282443 2026-08-12T18:06:04Z Derli Bento 2698767 /* Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ */ 7282477 wikitext text/x-wiki == Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. === [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. == tpmemf9q61dhjhi5zoccu9rrszyeoye 7282480 7282477 2026-08-12T18:22:21Z Derli Bento 2698767 /* Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ */ 7282480 wikitext text/x-wiki == Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. === [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb]] == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. == l45zj4vopgouweg2epb1gri2d7vw66n 7282481 7282480 2026-08-12T18:27:43Z Derli Bento 2698767 /* Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ */ 7282481 wikitext text/x-wiki [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb|254x254px]] == Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. === [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb|233x233px]] == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. == fs2yelxut97o8at0nudvbjphbzwpd38 7282482 7282481 2026-08-12T18:29:03Z Derli Bento 2698767 /* Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ */ 7282482 wikitext text/x-wiki [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb|254x254px]] == Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakron Ke) == == To Vẽme == === Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. === [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. == thgd085olpsan7usfkvwz52r8k6ys17 7283286 7282482 2026-08-13T10:40:31Z Arcstur 2579240 formatação 7283286 wikitext text/x-wiki [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb|254x254px]] == To Vẽme == Ga tỹ Sakron Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakron Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakron Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. [[Category:Wp/kgp]] gsr3qa5s1o0ettj32lbwq5849vfab4r 3 3799162 7282282 2026-08-12T15:11:28Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7282282 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 15:11, 12 August 2026 (UTC) ft4wyd3ivkini129971bgkogne0lqfw 0 3799163 7282283 2026-08-12T15:16:10Z ~2026-44484-25 2698924 Created page with "Sitete Feteileite ki Maikolonisia" 7282283 wikitext text/x-wiki Sitete Feteileite ki Maikolonisia cag33h81f8nc0xnvkadzxv0rj0nbele 7282284 7282283 2026-08-12T15:18:00Z ~2026-44484-25 2698924 /* */ 7282284 wikitext text/x-wiki Sitete Feteileite ki Maikolonisia (Federated States of Micronesia) 6axz16k6xscbhrulqiwmfyorgxmdrvv 0 3799164 7282285 2026-08-12T15:21:55Z Adriele CG 2698923 новая страница ссылок 7282285 wikitext text/x-wiki [[Wb/rue/Головна сторінка]] qt9bb83jpg1jv4awyvnano45unp9r6w 0 3799165 7282286 2026-08-12T15:34:20Z Adriele CG 2698923 Created page with "{{Головна сторінка}} [[Category:Wb/rue|*]]" 7282286 wikitext text/x-wiki {{Головна сторінка}} [[Category:Wb/rue|*]] p4oqqv2ncosjsjwxr4eseoeg48gxku6 7282287 7282286 2026-08-12T15:35:01Z Adriele CG 2698923 /* */ 7282287 wikitext text/x-wiki [[Category:Wb/rue|*]] j9xat0y6mc6miiaknd3kpxcg4o4xxhs 7282289 7282287 2026-08-12T15:36:11Z Adriele CG 2698923 C: 7282289 wikitext text/x-wiki {{Wb/rue/Головна сторінка}} [[Category:Wb/rue|*]] h2rxcssc6z5k89q7qkrm5wwfvmfyu44 7282296 7282289 2026-08-12T15:47:16Z Adriele CG 2698923 7282296 wikitext text/x-wiki [[Category:Wb/rue|*]] chnqoy8mlaiodl6gwrrnrwk4s6d5hhy 0 3799166 7282307 2026-08-12T16:06:18Z Slaia 2553861 ondröita nono niha 7282307 wikitext text/x-wiki Ufasömba'ö mbuku Ondröita Nono Niha andre khö Ndraono Niha si bohou ebua. Oya nekhe-nekhe danga Nono Niha si no oi taya ma no la'ohe niha bö'ö ba mbanuara, irege lö sa'ae la'ila ia iraono si bohou ebua. == 1. Omo Niha == "Lö ba zi sagörö Indonesia so nomo nihaogö ba ebua sibai famazökhi ba sahöli dödöda wama'anö ya'ia simane si so ba Danö Niha" ("Nowhere else in Indonesia are the buildings as elaborate, large and structurally audacious as in Nias").<ref name="feldman">Jerome Feldman, "Transgressions in the House of the Chief: Hilimondregeraya village in South Nias, Indonesia", nga'örö 57</ref> "Arsitektura [nomo] ba Nias Selatan no sambua ba gotalua khamöta nekhe-nekhe danga fondrege maulu ba zi sagörö Asia Tenggara" ("The architecture of South Nias is among the most extraordinary artistic achievements in all of Southeast Asia.").<ref name="feldman"/> Hewisa wamasindro omo sebua si lö osö-osö ba saro sibai irege lö adudu ia na ilau ndruru danö sabölö? Baso ba da'a ba ngawalö bö'ö sanadrösa ba Nomo Niha, "sahöli dödö fangotomosi" molo'ö amada Jerome Feldman andrö yaŵa. == 2. Behu == Lö ta'ila sibai heza moroi lahalö wamazökhi behu awö daro-daro ba Danö Niha. Ha awai ta'ila wa labörötaigö wamazökhi ya'ia töra ngaotu fakhe me no awai mufasindro nahia wangandrö segebua simane Borobudur ba candi-candi bö'ö si muzawili ba danö Sumatera ba ba danö Jawa. Bahiza behu awö daro-daro tenga nahia wangandrö. Lafasindro ia ba Danö Niha si tobali fanörötödö khö samösa niha si no manöndra töi sebua ba gotalua niha, börö me no oya ifalua gowasa ba oya ibe'e gö niha ba mbanua. Baso ba da'a zanandrösa ba behu awö gara bö'ö ni'oguna'ö niha ba Danö Niha meföna ba wangebua'ö töira. == 3. Fanari ba Fanunö == Asese lalu manari ba manunö Ono Niha meföna. Alimagö me ha ba gowasa lalau ia. Lö lafalua ia ba wondara tödö si ero ma'ökhi simane nifaluada ma'ökhö. Bahiza börö göi me lafalua ia ba gowasa segebua, andrö wa sindruhu la'odödögö wolau ya'ia. Manari ba manunö ira tenga ha ba wangomusoi'ö tödö, bahiza tobali ia famolakhömi zi fao ba gowasa: sowatö khö dome ba tome khö zowatö. Baso ba da'a zanandrösa ba wanari ba fanunö Nono Niha meföna. == 4. Gama-Gama == Baso ba da'a zanandrösa ba ngawalö gama-gama Nono Niha, ni'oguna'öra ba wangolohuni botora (baru awö sölu högö), fakake ni'oguna'öra ba wohalöŵö, btn. == 5. Banua == Lafotöi wamasindro banua sibohou ba Danö Niha meföna "fanaru banua". Hana wa lataru'ö mbanua ba tenga lafasidnro simane ba li Indonesia? Ba hadia nilaura na edöna lataru'ö mbanua? Baso ba da'a zanandrösa ba wanaru'ö banua ba Danö Niha. == 6. Böröta Nono Niha == Heza moroi Nono Niha? To'ölö laŵaö moroi ba Deteholi Ana'a. Bahiza Teteholi Ana'a no sambua nahia ba Mbörönadu ba Gomo. He moroi niha si föföna andrö si so ba Deteholi Ana'a, ba moroi ba da'ö muzawili ba zi sagörö Tanö Niha? Baso ba da'a zanandrösa ba mböröta Nono Niha molo'ö fangosili fondrege bohou, ya'ia fangosili gen (DNA) ba fangosili arkeologia. == 7. Ofanöŵa Ginötö == Lö khö Nono Niha inötö sanau meföna. Ha awai ni'ilara baŵa. So mbaŵa wananö, so mbaŵa wamasi. So tuli ba so desa'a. Heŵa'ae simanö so sa'atö waö-waö gofanöŵa ginötö sabölö anau, i'otarai me tohare niha siföföna ba Danö Niha, irege lafasindro mmbehu ba daro-daro segebua, irugi tefaböbö ita ba negara Indonesia iada'a. Baso ba da'a gofanöŵa ginötö sanau waö-waö we'aso Nono Niha ba Danö Niha. == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}} [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Ondröta Nono Niha]] 40arndy32e2bhi5uxw216z90muo9wmc 7282408 7282307 2026-08-12T17:05:07Z Slaia 2553861 7282408 wikitext text/x-wiki Ufasömba'ö mbuku Ondröita Nono Niha andre khö Ndraono Niha si bohou ebua. Oya nekhe-nekhe danga Nono Niha si no oi taya ma no la'ohe niha bö'ö ba mbanuara, irege lö sa'ae la'ila ia iraono si bohou ebua. == 1. Omo Niha == "Lö ba zi sagörö Indonesia so nomo nihaogö ba ebua sibai famazökhi ba sahöli dödöda wama'anö ya'ia simane si so ba Danö Niha" ("Nowhere else in Indonesia are the buildings as elaborate, large and structurally audacious as in Nias").<ref name="feldman">Jerome Feldman, "Transgressions in the House of the Chief: Hilimondregeraya village in South Nias, Indonesia", nga'örö 57</ref> "Arsitektura [nomo] ba Nias Selatan no sambua ba gotalua khamöta nekhe-nekhe danga fondrege maulu ba zi sagörö Asia Tenggara" ("The architecture of South Nias is among the most extraordinary artistic achievements in all of Southeast Asia.").<ref name="feldman"/> Hewisa wamasindro omo sebua si lö osö-osö ba saro sibai irege lö adudu ia na ilau ndruru danö sabölö? Baso ba da'a ba ngawalö bö'ö sanadrösa ba Nomo Niha, "sahöli dödö fangotomosi" molo'ö amada Jerome Feldman andrö yaŵa. == 2. Behu == Lö ta'ila sibai heza moroi lahalö wamazökhi behu awö daro-daro ba Danö Niha. Ha awai ta'ila wa labörötaigö wamazökhi ya'ia töra ngaotu fakhe me no awai mufasindro nahia wangandrö segebua simane Borobudur ba candi-candi bö'ö si muzawili ba danö Sumatera ba ba danö Jawa. Bahiza behu awö daro-daro tenga nahia wangandrö. Lafasindro ia ba Danö Niha si tobali fanörötödö khö samösa niha si no manöndra töi sebua ba gotalua niha, börö me no oya ifalua gowasa ba oya ibe'e gö niha ba mbanua. Baso ba da'a zanandrösa ba behu awö gara bö'ö ni'oguna'ö niha ba Danö Niha meföna ba wangebua'ö töira. == 3. Fanari ba Fanunö == Asese lalu manari ba manunö Ono Niha meföna. Alimagö me ha ba gowasa lalau ia. Lö lafalua ia ba wondara tödö si ero ma'ökhi simane nifaluada ma'ökhö. Bahiza börö göi me lafalua ia ba gowasa segebua, andrö wa sindruhu la'odödögö wolau ya'ia. Manari ba manunö ira tenga ha ba wangomusoi'ö tödö, bahiza tobali ia famolakhömi zi fao ba gowasa: sowatö khö dome ba tome khö zowatö. Baso ba da'a zanandrösa ba wanari ba fanunö Nono Niha meföna. == 4. Gama-Gama == Baso ba da'a zanandrösa ba ngawalö gama-gama Nono Niha, ni'oguna'öra ba wangolohuni botora (baru awö sölu högö), fakake ni'oguna'öra ba wohalöŵö, btn. == 5. Banua == Lafotöi wamasindro banua sibohou ba Danö Niha meföna "fanaru banua". Hana wa lataru'ö mbanua ba tenga lafasidnro simane ba li Indonesia? Ba hadia nilaura na edöna lataru'ö mbanua? Baso ba da'a zanandrösa ba wanaru'ö banua ba Danö Niha. == 6. Böröta Nono Niha == Heza moroi Nono Niha? To'ölö laŵaö moroi ba Deteholi Ana'a. Bahiza Teteholi Ana'a no sambua nahia ba Mbörönadu ba Gomo. He moroi niha si föföna andrö si so ba Deteholi Ana'a, ba moroi ba da'ö muzawili ba zi sagörö Tanö Niha? Baso ba da'a zanandrösa ba mböröta Nono Niha molo'ö fangosili fondrege bohou, ya'ia fangosili gen (DNA) ba fangosili arkeologia. == 7. Ofanöŵa Ginötö == Lö khö Nono Niha inötö sanau meföna. Ha awai ni'ilara baŵa. So mbaŵa wananö, so mbaŵa wamasi. So tuli ba so desa'a. Heŵa'ae simanö so sa'atö waö-waö gofanöŵa ginötö sabölö anau, i'otarai me tohare niha siföföna ba Danö Niha, irege lafasindro mmbehu ba daro-daro segebua, irugi tefaböbö ita ba negara Indonesia iada'a. Baso ba da'a gofanöŵa ginötö sanau waö-waö we'aso Nono Niha ba Danö Niha. == Umbu == <references /> == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}} [[Category:Wb/nia]] [[Category:Wb/nia/Ondröta Nono Niha]] e01e2chr7llb5yzuhrnqg0yxvzrjsb6 0 3799167 7282331 2026-08-12T16:43:07Z ~2026-44208-94 2698897 Created page with "== Biugrafeij == == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn]]" 7282331 wikitext text/x-wiki == Biugrafeij == == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn]] kpugwkvk4w43wohu0fwq702sa3lv92y 7282332 7282331 2026-08-12T16:43:18Z ~2026-44208-94 2698897 7282332 wikitext text/x-wiki == Biugrafeij == == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn|*]] 6gh6hpcb2l3nrdj45wyo2dxj54rjj4e 7282816 7282332 2026-08-13T04:23:00Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Scienza */ 7282816 wikitext text/x-wiki == Biugrafeij == == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == # [[Wp/rgn/Scienza|Scienza]] # [[Wp/rgn/Natura|Natura]] == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn|*]] mvzo1va93uuuncczb9gu1b53tx91w6s 7282818 7282816 2026-08-13T04:23:50Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q5460604]] 7282818 wikitext text/x-wiki == Biugrafeij == == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == # [[Wp/rgn/Scienza|Scienza]] # [[Wp/rgn/Natura|Natura]] == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn|*]] {{INTERWIKI|Q5460604}} hbfr3m9nak0ww3azes7038xozb7xoyo 0 3799168 7282336 2026-08-12T16:48:51Z Baby juuu 2634254 Created page with "Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]]" 7282336 wikitext text/x-wiki Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] cgjprelvf3eukmtd4dmbyxzkf0nkbpo 7282372 7282336 2026-08-12T16:58:04Z Baby juuu 2634254 Adding interwiki links to [[d:Q15043631]] 7282372 wikitext text/x-wiki Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q15043631}} bb76qendiyrjqlyvtv25xgss0admmms 7282405 7282372 2026-08-12T17:02:15Z Baby juuu 2634254 7282405 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|items=Q15043631}} Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] 9ckq8skswxcw0aah6m2t3s7ht8o6ztm 7282406 7282405 2026-08-12T17:03:02Z Baby juuu 2634254 7282406 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|items=Q15043631}} Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] hamj762uqcv3jgx3atmxa1nid7mqn2d 7282407 7282406 2026-08-12T17:04:34Z Baby juuu 2634254 7282407 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|items=Q15043631}} Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] 9ckq8skswxcw0aah6m2t3s7ht8o6ztm 7282409 7282407 2026-08-12T17:06:58Z Baby juuu 2634254 Adding interwiki links to [[d:Q15043631]] 7282409 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|items=Q15043631}} Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q15043631}} f0ddzzm24w5wn6igezowz024hm40nae 7282411 7282409 2026-08-12T17:07:43Z Baby juuu 2634254 7282411 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q15043631}} Karasuwa vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmau chan Jajimaji ando toba imi nu Hadejia 12°53't7"N 10°48'28"E. Thlabu kurani chan 1,162km² ana gurtu kura ji chan 106,992 ar nu jiga ji kra ji sa mulau ar fa 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q15043631}} p4bqc0ps25j1c7r6sl6mepxenknav48 0 3799169 7282337 2026-08-12T16:51:08Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === donji- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282337 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === donji- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] mky8placnvrv50hf2lup62zsigiitb5 7282374 7282337 2026-08-12T16:59:28Z MiiCii 2522943 7282374 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/donjimbi|donji-]] + [[Wt/mnc/-ha|-ha]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] tn7vhf4vnuuj2wonlladvpvlkipbe7w 0 3799170 7282338 2026-08-12T16:52:19Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/alana|alana-]] + -∅ == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282338 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/alana|alana-]] + -∅ == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] c7bptni1r7yt0i2iw8kmee6vtf2mq70 0 3799171 7282339 2026-08-12T16:52:20Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === hetebu- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282339 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === hetebu- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 91ckyjh3byympehfrj08366t1t5im1k 7282378 7282339 2026-08-12T16:59:29Z MiiCii 2522943 7282378 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/hetebumbi|hetebu-]] + [[Wt/mnc/-fi|-fi]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 2x5y1l2e9848z9gcwmxgt5gwy2ny6tj 0 3799172 7282340 2026-08-12T16:52:20Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === liyeliye- + -hebi- + -o == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282340 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === liyeliye- + -hebi- + -o == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] deatbh3h8851qdp3l91pzcvtmmb24k1 7282377 7282340 2026-08-12T16:59:29Z MiiCii 2522943 7282377 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/liyeliyembi|liyeliye-]] + [[Wt/mnc/-hebi|-hebi-]] + [[Wt/mnc/-o|-o]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] q9lt2n69g5i0hhuq7ny1xlwkooow8wf 0 3799173 7282341 2026-08-12T16:52:21Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === isinji- + -mbi- + -o == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282341 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === isinji- + -mbi- + -o == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 6chtdrvuhrtlkrehozepxcjoh3xfl9x 7282379 7282341 2026-08-12T16:59:30Z MiiCii 2522943 7282379 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/isinjimbi|isinji-]] + [[Wt/mnc/-mbi-mbi-|-mbi-mbi-]] + [[Wt/mnc/-o|-o]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] ir83ebnr4w26o9vbr8hh9q5r6yd19rs 0 3799174 7282342 2026-08-12T16:52:21Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === kiyangdula- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282342 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === kiyangdula- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] mrcjs5bdgn1k0bsmq87du8ufpktkhtd 7282381 7282342 2026-08-12T16:59:30Z MiiCii 2522943 7282381 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/kiyangdulambi|kiyangdula-]] + [[Wt/mnc/-ha|-ha]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] bknhxcuv9l0frfauiwxlfk5fux81ria 0 3799175 7282343 2026-08-12T16:52:21Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buye- + -rakū == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282343 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buye- + -rakū == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] lcb2k55dhcykin23lgiimo3uo5gb8ex 7282383 7282343 2026-08-12T16:59:31Z MiiCii 2522943 7282383 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/buyembi|buye-]] + [[Wt/mnc/-rakū|-rakū]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] pm23hzmtde1v4kij9duxz181784rw0p 0 3799176 7282344 2026-08-12T16:52:22Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === wakala- + -rao == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282344 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === wakala- + -rao == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] njg1aaedwlm5auahz0iwmpv53xnyouj 7282385 7282344 2026-08-12T16:59:31Z MiiCii 2522943 7282385 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/wakalambi|wakala-]] + [[Wt/mnc/-rao|-rao]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] cno77sx3l1yfd4tl7ywad235rpj6w89 0 3799177 7282345 2026-08-12T16:52:22Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === juranda- + -ra == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282345 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === juranda- + -ra == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 50biaum4i8uvq4xn7qbamasju67vmhw 7282388 7282345 2026-08-12T16:59:32Z MiiCii 2522943 7282388 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jurandambi|juranda-]] + [[Wt/mnc/-ra|-ra]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 8hj80n3oqhjzdrn7fym2vfh6o8k5cfu 0 3799178 7282346 2026-08-12T16:52:22Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jobo- + -mbi- + -dere == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282346 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jobo- + -mbi- + -dere == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] pxmsoyddqp9b9gdtd4ler4fybjnw2be 7282382 7282346 2026-08-12T16:59:30Z MiiCii 2522943 7282382 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jobombi|jobo-]] + [[Wt/mnc/-mbi|-mbi-]] + [[Wt/mnc/dere|-dere]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 27freztlheiscyw1wf0cmaqxwnd5cdw 0 3799179 7282347 2026-08-12T16:52:22Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === ji- + -ci == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282347 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === ji- + -ci == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 0u2b0mri68fksdjmlaaen5j3zmla3vb 7282384 7282347 2026-08-12T16:59:31Z MiiCii 2522943 7282384 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jimbi|ji-]] + [[Wt/mnc/-ci|-ci]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 4yfxkb9u3yr74uajv6kozrw78ygswgj 0 3799180 7282348 2026-08-12T16:52:22Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jobo- + -mbihe == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282348 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jobo- + -mbihe == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 7aw5982ujo05193wvii4nnjfa0tdkhm 7282380 7282348 2026-08-12T16:59:30Z MiiCii 2522943 7282380 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jobombi|jobo-]] + [[Wt/mnc/-mbihe|-mbihe]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 8mnasjeqpbdcar28eck328da0y2j7dc 0 3799181 7282349 2026-08-12T16:52:23Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === amga- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282349 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === amga- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 3esafysw38lmeospgcpc6a5ucskek36 7282376 7282349 2026-08-12T16:59:29Z MiiCii 2522943 7282376 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/amgambi|amga-]] + [[Wt/mnc/-ha|-ha]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 973ufpm4oc9lktt3arzj6mz4llaid9h 0 3799182 7282350 2026-08-12T16:52:23Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === alana- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282350 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === alana- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 8fiaqiv9byf9nstwskhha6rt2xrldjp 7282375 7282350 2026-08-12T16:59:29Z MiiCii 2522943 7282375 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/alanambi|alana-]] + [[Wt/mnc/-ha|-ha]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 5c7eqf2lgxwllg86fwvga0awyyjj31u 0 3799183 7282351 2026-08-12T16:52:23Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === golo- + -hobi- + -o == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282351 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === golo- + -hobi- + -o == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] qqw6hn1l83jgubd3znb3tddm8xyh6ev 7282386 7282351 2026-08-12T16:59:31Z MiiCii 2522943 7282386 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/golombi|golo-]] + [[Wt/mnc/-hobi|-hobi-]] + [[Wt/mnc/-o|-o]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 78. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] ba0ejw1lcgxvnajzq78ratv1oldzyya 0 3799184 7282352 2026-08-12T16:52:25Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === je- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282352 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === je- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] i50r8db1xvvxo5rrsp2lj2o7xf0422c 7282396 7282352 2026-08-12T16:59:33Z MiiCii 2522943 7282396 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jembi|je-]] + [[Wt/mnc/-fi|-fi]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] nvugn3447dcsd7yuvc24yx6b7e1jwbb 0 3799185 7282353 2026-08-12T16:52:25Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === hengkile- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282353 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === hengkile- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] p2etwkfszu1crrz4kwuw42sahlglayz 7282389 7282353 2026-08-12T16:59:32Z MiiCii 2522943 7282389 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/hengkilembi|hengkile-]] + [[Wt/mnc/-fi|-fi]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 9s89anvvnsh1hk7l9qrmttdz5zlqvh1 0 3799186 7282354 2026-08-12T16:52:25Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jalbari- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282354 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === jalbari- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 8toqcrp3ox35hlmxujqp1d34baht96y 7282391 7282354 2026-08-12T16:59:32Z MiiCii 2522943 7282391 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/jalbarimbi|jalbari-]] + [[Wt/mnc/-fi|-fi]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] mawx4dz3qvr5d0kjlk1wgc9qevddqmw 0 3799187 7282356 2026-08-12T16:52:25Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === hengkile- + -re == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282356 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === hengkile- + -re == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] sia5fdxqwx8ke4g7llwmxs4vlpxg4d6 7282387 7282356 2026-08-12T16:59:31Z MiiCii 2522943 7282387 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/hengkilembi|hengkile-]] + [[Wt/mnc/-re|-re]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 5dizd5vo7afj4s4s3bgk7mre7koga0b 0 3799188 7282357 2026-08-12T16:52:25Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === niyakūra- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282357 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === niyakūra- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 7g87jdvn5tyhhj5eop4k1ilb9g755wz 7282395 7282357 2026-08-12T16:59:33Z MiiCii 2522943 7282395 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/niyakūrambi|niyakūra-]] + [[Wt/mnc/-fi|-fi]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 4djs11ysachkp09a8wjrvg7xuuzw76q 0 3799189 7282358 2026-08-12T16:52:26Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === tuhebu- + -re == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282358 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === tuhebu- + -re == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] na0qorgwjobzvknz4q6x7k7pepbfnyg 7282392 7282358 2026-08-12T16:59:33Z MiiCii 2522943 7282392 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/tuhebumbi|tuhebu-]] + [[Wt/mnc/-re|-re]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] ldfm9yp8k01nhs31juu2fqo0zl9j3rd 0 3799190 7282359 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === yabubu- + -∅ == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282359 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === yabubu- + -∅ == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 42ysakawv4y93345z0cvf6b9lv6aau4 7282402 7282359 2026-08-12T16:59:34Z MiiCii 2522943 7282402 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/yabubumbi|yabubu-]] + -∅ == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] fmlphdc8w3o7df0ouf1cim9zlndcuvi 0 3799191 7282360 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === wehiye- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282360 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === wehiye- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] g52sa6441bqogd67me7tpaaszo4qo86 7282394 7282360 2026-08-12T16:59:33Z MiiCii 2522943 7282394 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/wehiyembi|wehiye-]] + [[Wt/mnc/-me|-me]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] pmhz2242gxpuunsewbwy259eovtzggg 0 3799192 7282361 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buce- + -ci == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282361 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buce- + -ci == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] f7ikcb0ghqph2bva4jfbfr7aooms278 7282398 7282361 2026-08-12T16:59:34Z MiiCii 2522943 7282398 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/bucembi|buce-]] + [[Wt/mnc/-ci|-ci]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 9pr7jbnp9qh6lev5bjv3k3lyg3owt64 0 3799193 7282362 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buce- + -kini == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282362 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buce- + -kini == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] jwpn6g7yveay6mkgfl0fvdi7l7mkx60 7282399 7282362 2026-08-12T16:59:34Z MiiCii 2522943 7282399 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/bucembi|buce-]] + [[Wt/mnc/-kini|-kini]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 2cx4qjpizwwepa004ubo53n4e5ey407 0 3799194 7282363 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === dalba- + -i == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282363 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === dalba- + -i == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 9pycah3gtdemfaqd9e2sw7hk1rf2zah 7282403 7282363 2026-08-12T16:59:35Z MiiCii 2522943 7282403 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/dalba|dalba-]] + [[Wt/mnc/-i|-i]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] qc03xazwivcjbr46sdg0ciytq2j84lz 0 3799195 7282364 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buduribu- + -re == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282364 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === buduribu- + -re == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] erh4jy0ahp8f4q7c98e50ddsxhtstar 7282393 7282364 2026-08-12T16:59:33Z MiiCii 2522943 7282393 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/buduribumbi|buduribu-]] + [[Wt/mnc/-re|-re]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] lw2vbc92e2by92szbz3augcg3ebet12 0 3799196 7282365 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === alja- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282365 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === alja- + -fi == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] o8w2ximr131h2bujepx54x7cvmc1lzy 7282401 7282365 2026-08-12T16:59:34Z MiiCii 2522943 7282401 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/aljambi|alja-]] + [[Wt/mnc/-fi|-fi]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 9y2cu305vufgty5vfmftop5sa678f9u 0 3799197 7282366 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === erše- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282366 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === erše- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] teynmlhq4zk2stc31xwlmdr0bhy4371 7282397 7282366 2026-08-12T16:59:33Z MiiCii 2522943 7282397 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/eršembi|erše-]] + [[Wt/mnc/-me|-me]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 79. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 59qygntsiz0pjrxb0x6u5smrf7pfrao 0 3799198 7282367 2026-08-12T16:52:27Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === afana- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282367 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === afana- + -ha == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] n1kir3e81m7ac2fhiiyl2c3a2ersgt3 7282400 7282367 2026-08-12T16:59:34Z MiiCii 2522943 7282400 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/afanambi|afana-]] + [[Wt/mnc/-ha|-ha]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 7zs87cdym5aklzgvasfg5wobc3yne8j 0 3799199 7282368 2026-08-12T16:52:40Z MiiCii 2522943 Created page with "== manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === gene- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]]" 7282368 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === gene- + -me == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] 5yadao03by0dbqzqfj9qv6ftw7jji5v 7282404 7282368 2026-08-12T16:59:36Z MiiCii 2522943 7282404 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == === faksalabun === [[Wt/mnc/genembi|gene-]] + [[Wt/mnc/-me|-me]] == aisilara bithe cagan == <references /> * manju -i yargiyan kooli, jai debtelin<!--满洲实录.卷二-->[M]. :* 祁美琴, 强光美编译. 满文《满洲实录》译编[M]. 北京: 中国人民大学出版社: 2015: 80. ---- [[Category:Wt/mnc]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge]] gbi5pyqcu3ymgqdudksxspcoyvy4jkz 0 3799200 7282371 2026-08-12T16:55:53Z Nckaingang 2625674 novo verbete 7282371 wikitext text/x-wiki == '''Vẽnh kanhrãn fã Monte Caseros''' == == Urĩ ẽmã ta Caseros que mũ ki vẽnh kanhrãn fã vỹ jã, tag ki ẽg gĩr vỹ nén ũ ta ũ kanhrãn kãmũ tĩ. Vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ti ẽmã jyjy ma tĩ, mỹr kangág ag tỹ eg ga to rárája kã ag ĩn tag krãm ge vén. kỹ ser ag jyjy tag tỹ kri fig mũ. == == '''Ki rãnhrãj fã ag''' == == Kysã tỹ 15 Agosto prỹg tỹ 1995 kã pã'ĩ ag vamén kỹ ũn tỹ ki gĩr mrẽ rãnhrãj ke ven mũ. Kỹ ser Retánh ke mũ tĩ vỹ gĩr mrẽ rãnhrãj mũ ne gỹjỹ ke mỹ. kỹr ser fóg fi ti mré ki rãnhrãj kãtĩ mũ. Prỹg e mũ kỹr ũn tãg ag ki kãnge mũ Retánh mrẽ rãnhrãj jé ũ ag vỹ ta kangág kar fóg ag. Uri ty vẽnhkanhrãn fã vỹ e natĩ, vỹ 24 ke jã, ũn tỹ 12 ke vỹ ta kangág nĩ jãvo ũn tỹ 12 ke vã tỹ fóg natĩ. Fóg vỹ uri ti direção tu nĩ. == == '''Prỹg tag kãmi tu vẽme''' == == Ẽmã tag vỹ tỹ ũ ke mág mũ, mỹr pã'ĩ ag vỹ ẽg ga ke kũnh mãn jé mũna ke mũ kangág tỹ ty natĩ mỹ. Kỹ ser ag natĩ tag ki ag venhkanhrãn fã ũ han mũ gẽ ser. Tag tu grĩn Monte Caseros vỹ ser ki kãrã mũ, mỹr ag vẽnhkanhrãn fã ũ ag ty gĩr kanhrãnrãn mũ gẽ ser. Kỹ vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ga tag ty jẽ gẽ. == == Vẽnh kanhrãn fã tag ki vỹ há tĩgnĩ, mỹr vẽnhkanhrãnrãn fã ag, ag tũ pẽ ki gĩr mỹ vẽnh kajró tãg ker mỹr ũn si aga jykre ven kỹr rán tĩ. == 227oidc1ighokh0y09pa7rbfq4af0ws 7283285 7282371 2026-08-13T10:40:00Z Arcstur 2579240 formatação 7283285 wikitext text/x-wiki == Vẽnh kanhrãn fã Monte Caseros == Urĩ ẽmã ta Caseros que mũ ki vẽnh kanhrãn fã vỹ jã, tag ki ẽg gĩr vỹ nén ũ ta ũ kanhrãn kãmũ tĩ. Vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ti ẽmã jyjy ma tĩ, mỹr kangág ag tỹ eg ga to rárája kã ag ĩn tag krãm ge vén. kỹ ser ag jyjy tag tỹ kri fig mũ. == Ki rãnhrãj fã ag == Kysã tỹ 15 Agosto prỹg tỹ 1995 kã pã'ĩ ag vamén kỹ ũn tỹ ki gĩr mrẽ rãnhrãj ke ven mũ. Kỹ ser Retánh ke mũ tĩ vỹ gĩr mrẽ rãnhrãj mũ ne gỹjỹ ke mỹ. kỹr ser fóg fi ti mré ki rãnhrãj kãtĩ mũ. Prỹg e mũ kỹr ũn tãg ag ki kãnge mũ Retánh mrẽ rãnhrãj jé ũ ag vỹ ta kangág kar fóg ag. Uri ty vẽnhkanhrãn fã vỹ e natĩ, vỹ 24 ke jã, ũn tỹ 12 ke vỹ ta kangág nĩ jãvo ũn tỹ 12 ke vã tỹ fóg natĩ. Fóg vỹ uri ti direção tu nĩ. == Prỹg tag kãmi tu vẽme == Ẽmã tag vỹ tỹ ũ ke mág mũ, mỹr pã'ĩ ag vỹ ẽg ga ke kũnh mãn jé mũna ke mũ kangág tỹ ty natĩ mỹ. Kỹ ser ag natĩ tag ki ag venhkanhrãn fã ũ han mũ gẽ ser. Tag tu grĩn Monte Caseros vỹ ser ki kãrã mũ, mỹr ag vẽnhkanhrãn fã ũ ag ty gĩr kanhrãnrãn mũ gẽ ser. Kỹ vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ga tag ty jẽ gẽ. Vẽnh kanhrãn fã tag ki vỹ há tĩgnĩ, mỹr vẽnhkanhrãnrãn fã ag, ag tũ pẽ ki gĩr mỹ vẽnh kajró tãg ker mỹr ũn si aga jykre ven kỹr rán tĩ. [[Category:Wp/kgp]] 52p3gywqm34x6pt58m1xes1kz0jvpu8 0 3799201 7282412 2026-08-12T17:09:33Z Baby juuu 2634254 Created page with "Nangere vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Sabon Gari Nangere ( canyi tlumau nyi cha Sabon Garin; 11°51'53"N 11°o4'16"E). [[Category:Wp/mrt]]" 7282412 wikitext text/x-wiki Nangere vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Sabon Gari Nangere ( canyi tlumau nyi cha Sabon Garin; 11°51'53"N 11°o4'16"E). [[Category:Wp/mrt]] akrurlvjxkmn9sc70mmzk4xathm4y4z 7282413 7282412 2026-08-12T17:11:09Z Baby juuu 2634254 Adding interwiki links to [[d:Q6963508]] 7282413 wikitext text/x-wiki Nangere vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Sabon Gari Nangere ( canyi tlumau nyi cha Sabon Garin; 11°51'53"N 11°o4'16"E). [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6963508}} qigg663n4dzw6t0vgf32pwz9huxg49s 7282426 7282413 2026-08-12T17:14:07Z Baby juuu 2634254 7282426 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|items=Q6963508}} Nangere vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Sabon Gari Nangere ( canyi tlumau nyi cha Sabon Garin; 11°51'53"N 11°o4'16"E). [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6963508}} 962qdc5nscnxr7b9xjvd2zbrbzkj263 7282427 7282426 2026-08-12T17:14:59Z Baby juuu 2634254 7282427 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item=Q6963508}} Nangere vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Sabon Gari Nangere ( canyi tlumau nyi cha Sabon Garin; 11°51'53"N 11°o4'16"E). [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6963508}} 5qxaoiryhse6fehzigus1qw747cncxc 0 3799202 7282415 2026-08-12T17:12:04Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠赫勒氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūhèlè shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/juhere hala|juhere hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠赫勒|珠赫勒]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongk..." 7282415 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠赫勒氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūhèlè shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/juhere hala|juhere hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠赫勒|珠赫勒]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 6466q1ncyim1lyf6ns2p9p2w386jsmf 0 3799203 7282416 2026-08-12T17:12:05Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=傅尔衮氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Fù'ěrgǔn shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # <!--ere hala be absi manjurame arara be bithei kuren de dahime baicaci acambi.--> === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/傅爾袞|傅爾袞]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bi..." 7282416 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=傅尔衮氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Fù'ěrgǔn shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # <!--ere hala be absi manjurame arara be bithei kuren de dahime baicaci acambi.--> === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/傅爾袞|傅爾袞]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] gk4ivji5enx7lkbuq66v67q88iu63fv 0 3799204 7282417 2026-08-12T17:12:06Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿鲁氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālǔ shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/aru hala|aru hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿魯|阿魯]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi he..." 7282417 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿鲁氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālǔ shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/aru hala|aru hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿魯|阿魯]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] lr7wgkqzh2x7wj9hr8xd0pehm5ampeb 0 3799205 7282418 2026-08-12T17:12:06Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=敖佳氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Áojiā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/oogiya hala|oogiya hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/敖佳|敖佳]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūw..." 7282418 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=敖佳氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Áojiā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/oogiya hala|oogiya hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/敖佳|敖佳]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 6nv3ynpabuu2fx4truxfvowmmof6mwm 0 3799206 7282419 2026-08-12T17:12:07Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=瑚锡喀氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Húxīkā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/hūsika hala|hūsika hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑚錫喀|瑚錫喀]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yong..." 7282419 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=瑚锡喀氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Húxīkā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/hūsika hala|hūsika hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑚錫喀|瑚錫喀]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 9qwp2o8eowtx7xd4xw3yp7xteqg8cry 0 3799207 7282420 2026-08-12T17:12:08Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠雅拉氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūyǎlā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/juyala hala|juyala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠雅拉|珠雅拉]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongk..." 7282420 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠雅拉氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūyǎlā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/juyala hala|juyala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠雅拉|珠雅拉]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 8d1719740pphm6jv1hnpqd6e6pw6v2b 0 3799208 7282421 2026-08-12T17:12:08Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿尔布氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Āěrbù shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/arbu hala|arbu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿爾布|阿爾布]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangg..." 7282421 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿尔布氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Āěrbù shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/arbu hala|arbu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿爾布|阿爾布]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 8n8nr3hqv39xu2shkwd73j75uzvxo5d 7282441 7282421 2026-08-12T17:17:31Z MiiCii 2522943 7282441 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿尔布氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ā'ěrbù shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/arbu hala|arbu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿爾布|阿爾布]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 50an2t9zbpg3p5vc4sdsyezgxfrt7b2 0 3799209 7282422 2026-08-12T17:12:08Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=朱锡理氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūxīlǐ shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/jusiri hala|jusiri hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/朱錫理|朱錫理]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongk..." 7282422 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=朱锡理氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūxīlǐ shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/jusiri hala|jusiri hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/朱錫理|朱錫理]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] opghsth6goyexew47g3j3pzq9vgqcup 0 3799210 7282423 2026-08-12T17:12:08Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=齐克腾氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Qíkèténg shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/cikten hala|cikten hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/齊克騰|齊克騰]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yong..." 7282423 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=齐克腾氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Qíkèténg shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/cikten hala|cikten hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/齊克騰|齊克騰]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] ajbtyj1h53m18qexxnei8itisluziki 0 3799211 7282424 2026-08-12T17:12:08Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=吴济佳喇氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/ujigiyara hala|ujigiyara hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/吳濟佳喇|吳濟佳喇]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongk..." 7282424 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=吴济佳喇氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/ujigiyara hala|ujigiyara hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/吳濟佳喇|吳濟佳喇]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] fzcsv5zb1yus64ra0ak0sdjjhgp9d5n 0 3799212 7282430 2026-08-12T17:16:39Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠赫勒}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūhèlè |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/juhere|juhere]], [[Wt/mnc/juhere hala|juhere hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠赫勒氏|珠赫勒氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * d..." 7282430 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠赫勒}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūhèlè |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/juhere|juhere]], [[Wt/mnc/juhere hala|juhere hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠赫勒氏|珠赫勒氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 1xi5lqnl4g7rbdk0hsf5vmrxzmyfjps 0 3799213 7282431 2026-08-12T17:16:39Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿鲁}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālǔ |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/aru|aru]], [[Wt/mnc/aru hala|aru hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿魯氏|阿魯氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung..." 7282431 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿鲁}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālǔ |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/aru|aru]], [[Wt/mnc/aru hala|aru hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿魯氏|阿魯氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] nlyp20rqz2wx0y9iqc2tnpbxyzp6e1d 0 3799214 7282432 2026-08-12T17:16:39Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=傅尔衮}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Fù'ěrgǔn |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # <!--ere hala be absi manjurame arara be bithei kuren de dahime baicaci acambi.--> === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/傅爾袞氏|傅爾袞氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bith..." 7282432 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=傅尔衮}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Fù'ěrgǔn |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # <!--ere hala be absi manjurame arara be bithei kuren de dahime baicaci acambi.--> === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/傅爾袞氏|傅爾袞氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] sd03jmgqgfo0cmmurr9jys4h3ujnvid 0 3799215 7282433 2026-08-12T17:16:39Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=敖佳}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Áojiā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/oogiya|oogiya]], [[Wt/mnc/oogiya hala|oogiya hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/敖佳氏|敖佳氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun..." 7282433 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=敖佳}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Áojiā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/oogiya|oogiya]], [[Wt/mnc/oogiya hala|oogiya hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/敖佳氏|敖佳氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 6smyy3971psgeecqxjh5rhq1zlyif4l 0 3799216 7282434 2026-08-12T17:16:40Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=瑚锡喀}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Húxīkā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/hūsika|hūsika]], [[Wt/mnc/hūsika hala|hūsika hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑚錫喀氏|瑚錫喀氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan ==..." 7282434 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=瑚锡喀}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Húxīkā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/hūsika|hūsika]], [[Wt/mnc/hūsika hala|hūsika hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑚錫喀氏|瑚錫喀氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] s9nmpxj91u1ebrehazrxmofacvtvj2z 0 3799217 7282435 2026-08-12T17:16:40Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠雅拉}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūyǎlā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/juyala|juyala]], [[Wt/mnc/juyala hala|juyala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠雅拉氏|珠雅拉氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * d..." 7282435 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=珠雅拉}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūyǎlā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/juyala|juyala]], [[Wt/mnc/juyala hala|juyala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/珠雅拉氏|珠雅拉氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 2w4zaezuyvnke3aigyz2wvi4xsf6dtz 0 3799218 7282436 2026-08-12T17:16:40Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿尔布}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Āěrbù |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/arbu|arbu]], [[Wt/mnc/arbu hala|arbu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿爾布氏|阿爾布氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gur..." 7282436 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿尔布}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Āěrbù |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/arbu|arbu]], [[Wt/mnc/arbu hala|arbu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿爾布氏|阿爾布氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 9eroiamudohb58s9kyzhz3f2qax941i 7282440 7282436 2026-08-12T17:17:07Z MiiCii 2522943 7282440 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿尔布}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ā'ěrbù |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/arbu|arbu]], [[Wt/mnc/arbu hala|arbu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿爾布氏|阿爾布氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] ahi1foarr7sfbejynz1j8g0co86s1j6 0 3799219 7282437 2026-08-12T17:16:40Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=朱锡理}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūxīlǐ |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/jusiri|jusiri]], [[Wt/mnc/jusiri hala|jusiri hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/朱錫理氏|朱錫理氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * d..." 7282437 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=朱锡理}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Zhūxīlǐ |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/jusiri|jusiri]], [[Wt/mnc/jusiri hala|jusiri hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/朱錫理氏|朱錫理氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 5cwa5dcfzdqqm8bxux9e5lnzibgpaen 0 3799220 7282438 2026-08-12T17:16:40Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=齐克腾}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Qíkèténg |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/cikten|cikten]], [[Wt/mnc/cikten hala|cikten hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/齊克騰氏|齊克騰氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == *..." 7282438 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=齐克腾}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Qíkèténg |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/cikten|cikten]], [[Wt/mnc/cikten hala|cikten hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/齊克騰氏|齊克騰氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 2xs3q2bdv7zy4f0f4jj4gr8robg3d1y 0 3799221 7282439 2026-08-12T17:16:41Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=吴济佳喇}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/ujigiyara|ujigiyara]], [[Wt/mnc/ujigiyara hala|ujigiyara hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/吳濟佳喇氏|吳濟佳喇氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe c..." 7282439 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=吴济佳喇}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/ujigiyara|ujigiyara]], [[Wt/mnc/ujigiyara hala|ujigiyara hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/吳濟佳喇氏|吳濟佳喇氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] iz0t8hxtqbwygxixexufslby0x9bhdu 10 3799222 7282466 2026-08-12T17:55:56Z Пан Хаунд 2 2597454 Copied content from [[en: Template:Maroon]]. See source page history for attribution. 7282466 wikitext text/x-wiki <span style="color:maroon;">{{{1}}}</span> appebm5pzaczq1dco5xl1598eb6wbz2 10 3799223 7282468 2026-08-12T17:58:38Z Пан Хаунд 2 2597454 Copied content from [[en: Template: Navy (color)]]. See source page history for attribution. 7282468 wikitext text/x-wiki <span style="color:navy">{{{1}}}</span><noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> {{Documentation}}</noinclude> stk7g49kwfqhxkksgl2s4oq24lj3ktq 7282469 7282468 2026-08-12T17:58:51Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7282469 wikitext text/x-wiki <span style="color:navy">{{{1}}}</span><noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> {{Wb/syl/Documentation}}</noinclude> 8wdwg33dpjsfg7xgs8sp2nolksac3hd 10 3799224 7282471 2026-08-12T18:00:07Z Пан Хаунд 2 2597454 Copied content from [[en: Template: Verdyre]]. See source page history for attribution. 7282471 wikitext text/x-wiki <span style="color: verdyre">{{{1}}}</span><noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> {{Documentation}}</noinclude> ktuehteobhg1ot75314f9iu6ww28rxq 10 3799225 7282472 2026-08-12T18:01:11Z Пан Хаунд 2 2597454 Copied content from [[en: Template:Lime]]. See source page history for attribution. 7282472 wikitext text/x-wiki <span style="color:lime">{{{1}}}</span><noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> {{Documentation}}</noinclude> 83v7q1izinfqp2gi8ofv1lj1dslkscr 7282473 7282472 2026-08-12T18:01:23Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7282473 wikitext text/x-wiki <span style="color:lime">{{{1}}}</span><noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> {{Wq/syl/Documentation}}</noinclude> asah1auktuzo3tme50br0p88pnyr7wg 3 3799226 7282491 2026-08-12T18:45:14Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7282491 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 18:45, 12 August 2026 (UTC) c3g4cefctr4gst8ls39aqumfdbtr8i9 11 3799227 7282516 2026-08-12T19:49:18Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7282516 wikitext text/x-wiki Copied content from [[en:Template: Burgundy]]. See source page history for attribution. Пан Хаунд 2 (talk) 19:53, 12 August 2026 (UTC) 6kygqywc5sbdfs26vb7tkcel70a1jg3 11 3799228 7282517 2026-08-12T19:49:48Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7282517 wikitext text/x-wiki Copied content from [[en:Template: Azure]] See source page history for attribution. Пан Хаунд 2 (talk) 19:53, 11 August 2026 (UTC) 7to98fy2erwhsjuh9u5ral27lnis3e4 7282518 7282517 2026-08-12T19:50:02Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7282518 wikitext text/x-wiki Copied content from [[en:Template: Azure]]. See source page history for attribution. [[User:Пан Хаунд 2|Пан Хаунд 2]] ([[User talk:Пан Хаунд 2|talk]]) 19:50, 12 August 2026 (UTC) 7wuzt8kwjtxlil5lwhbzbrtixj6k3w7 1198 3799229 7282530 2026-08-12T21:31:09Z ~2026-44457-11 2698981 Created page with "Also replace "Wp" (Wikipedia) if it is for another project ("Wt" = Wiktionary, "Wn" = Wikinews, "Wb" = Wikibooks, "Wq" = "Wikiquote", "Wy" = Wikivoyage)." 7282530 wikitext text/x-wiki Also replace "Wp" (Wikipedia) if it is for another project ("Wt" = Wiktionary, "Wn" = Wikinews, "Wb" = Wikibooks, "Wq" = "Wikiquote", "Wy" = Wikivoyage). cfv3kzdermdmlmh1orekahlx7dolx8q 1198 3799230 7282532 2026-08-12T21:31:33Z ~2026-44457-11 2698981 Created page with "Wikinews projects commonly use [[creativecommons:by/2.5/|Creative Commons Attribution 2.5]]." 7282532 wikitext text/x-wiki Wikinews projects commonly use [[creativecommons:by/2.5/|Creative Commons Attribution 2.5]]. 146scw3nfi7n6ntpebf4fc4xjpppynd 3 3799231 7282538 2026-08-12T21:59:27Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7282538 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 21:59, 12 August 2026 (UTC) s9qyl7uuszqy68599tp6nvlogbq2d1b 0 3799232 7282549 2026-08-12T22:17:22Z Galdiz 2568250 Created page with "Machina (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]]" 7282549 wikitext text/x-wiki Machina (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]] lv3d6dwa0uc2bwy214b9uh1qfem2ipz 7282552 7282549 2026-08-12T22:19:16Z Galdiz 2568250 Adding interwiki links to [[d:Q6723600]] 7282552 wikitext text/x-wiki Machina (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6723600}} 3a2wudz0k0fkrg88605xfir287eclfo 7282553 7282552 2026-08-12T22:21:22Z Galdiz 2568250 7282553 wikitext text/x-wiki '''Machina'''Machina (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6723600}} 1bmaiwy13wbwl3tx83et3u4upxaauac 7282554 7282553 2026-08-12T22:21:43Z Galdiz 2568250 7282554 wikitext text/x-wiki '''Machina''' (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6723600}} eu8tvl5lx3kfmia2mneudczf4n2tvbj 7282558 7282554 2026-08-12T22:24:09Z Hafsatulkhair 2603474 7282558 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item= Q6723600}} '''Machina''' (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q6723600}} c7bgj7rfwk673j63d28o7nssayrq3kz 7282560 7282558 2026-08-12T22:24:42Z Hafsatulkhair 2603474 7282560 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item= Q6723600}} '''Machina''' (vanyi tlumau yi chan Matsena) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Machina ar 13°08'11"N 10°02'57"E. Lihu adza arewa ana Republic Niger. Thlabu kurani chan 1,213km² ana gurtu kura ji chan 61,606 ar fa kra ji sa jiga nji 2006. Kodeji posta chan 630.[1] Nya kra ndo vir ndri ni chan Machina LGA chan Kanuri, Fulani, ana Hausa thlabu kurani chan 1,162 km2 ana gurtu kura ji chan 106,992 ar fa kra jiga nji 2006. [[Category:Wp/mrt]] == Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== {{INTERWIKI|Q6723600}} 98ityg5bhq41276dzhdkkwfnoj7hzfu 0 3799233 7282561 2026-08-12T22:26:30Z Galdiz 2568250 Created page with "Nguru ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630.[1] blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]]" 7282561 wikitext text/x-wiki Nguru ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630.[1] blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]] rglnu0jkp7w9halt2maedwh497rlw8v 7282562 7282561 2026-08-12T22:26:46Z Galdiz 2568250 Adding interwiki links to [[d:Q3508977]] 7282562 wikitext text/x-wiki Nguru ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630.[1] blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q3508977}} 2hi52457qqww5syxuwznngngwkeqnqx 7282568 7282562 2026-08-12T22:28:22Z Galdiz 2568250 7282568 wikitext text/x-wiki '''Nguru'''Nguru ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630.[1] blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q3508977}} k7ceyvqy8ozcqrt898qec2vmatz6c0j 7282570 7282568 2026-08-12T22:28:37Z Galdiz 2568250 7282570 wikitext text/x-wiki '''Nguru''' ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630.[1] blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q3508977}} bmplv4kc4494qevff3ubz3hju14zxj2 7282573 7282570 2026-08-12T22:30:20Z Galdiz 2568250 7282573 wikitext text/x-wiki '''Nguru''' ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630. blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q3508977}} hqxmqzj1g4b2ptedmiddlv83r04thgb 7282575 7282573 2026-08-12T22:33:27Z Hafsatulkhair 2603474 7282575 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|item= Q3508977}} '''Nguru''' ( vanyi tluminyi chan N'Gourou) vanyi ba o mulmu Yobe Nigeria. Huda mulmauni chan Nguru adza Hadejia Riverat 12°52'45"N 10°27'09"E. Thlabu kurani chan 916 km2 an gurtu kura ji chan 270,632. Kodeji posta chan 630. blu sar kura mulmu kaw oda tsara nu 15. Dlabu nga nu gagadu, iki mulmu kra ji vir bla Hadejia-Nguru tudubu nga nu Nguru, ana iyi'iyi ", vir kra wu anduna. [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q3508977}} g5np7o53l219fcebrn46lb4k7ss5ste 14 3799234 7282581 2026-08-12T22:58:15Z Phxlm 2697478 Created page with "{{Wp/hmr/Category warning article}}" 7282581 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Category warning article}} 5e0v9yfcrck4z34ebhy4g5sem7mh5df 7282586 7282581 2026-08-12T23:32:10Z Phxlm 2697478 7282586 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Category warning article}} [[Category:Wp/hmr]] 9jviu94pitqvxzd12wkj1mt3pctbtp1 7282588 7282586 2026-08-12T23:35:54Z Phxlm 2697478 7282588 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Category warning article}} [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] ezfmujy6ntcncb3l3du3wuuswoeeiu0 14 3799235 7282590 2026-08-12T23:41:38Z Phxlm 2697478 Created page with "{{Wp/hmr/Category warning article}} [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]]" 7282590 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Category warning article}} [[Category:Wp/hmr/Project Enkawlna]] ezfmujy6ntcncb3l3du3wuuswoeeiu0 0 3799236 7282596 2026-08-12T23:59:33Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Wp/wlx/2016 (2010 film)]] to [[Wp/wlx/2016 (2010 sini)]]: Misspelled title 7282596 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/wlx/2016 (2010 sini)]] 0ifohxgehspbwu11gto0t3xjp1ig9yz 1 3799237 7282599 2026-08-13T00:08:54Z Zakaria Tunsung 2586001 /* Rewrite */ new section 7282599 wikitext text/x-wiki == Rewrite == This article needs to be written [[User:Zakaria Tunsung|Zakaria Tunsung]] ([[User talk:Zakaria Tunsung|talk]]) 00:08, 13 August 2026 (UTC) ekvu8mzltf5ooul5gevce5tgggy8qr1 7282602 7282599 2026-08-13T00:09:57Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Talk:Wp/wlx/Adele language]] to [[Talk:Wp/wlx/Adele tɩrɩ]]: Misspelled title 7282599 wikitext text/x-wiki == Rewrite == This article needs to be written [[User:Zakaria Tunsung|Zakaria Tunsung]] ([[User talk:Zakaria Tunsung|talk]]) 00:08, 13 August 2026 (UTC) ekvu8mzltf5ooul5gevce5tgggy8qr1 0 3799238 7282601 2026-08-13T00:09:57Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Wp/wlx/Adele language]] to [[Wp/wlx/Adele tɩrɩ]]: Misspelled title 7282601 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/wlx/Adele tɩrɩ]] e9g0ap5l8wnn2oajtteqiq828sbc8vl 1 3799239 7282603 2026-08-13T00:09:57Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Talk:Wp/wlx/Adele language]] to [[Talk:Wp/wlx/Adele tɩrɩ]]: Misspelled title 7282603 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Talk:Wp/wlx/Adele tɩrɩ]] 3tchvwmcy4m57l4aqwvrcgsygf392d1 0 3799240 7282605 2026-08-13T00:10:59Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Hriet Ding Pawimaw]] to [[Wp/hmr/Hriet ding pawimaw]]: Misspelled title 7282605 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Hriet ding pawimaw]] m3jmbzug0gm0v0onproc853h8dsooev 1 3799241 7282606 2026-08-13T00:12:15Z Zakaria Tunsung 2586001 /* Improve */ new section 7282606 wikitext text/x-wiki == Improve == This article needs improvement [[User:Zakaria Tunsung|Zakaria Tunsung]] ([[User talk:Zakaria Tunsung|talk]]) 00:12, 13 August 2026 (UTC) 13bglxoslgj9e29fwglj2w7zxa2uj5c 7282609 7282606 2026-08-13T00:13:08Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Talk:Wp/wlx/Adina (singer)]] to [[Talk:Wp/wlx/Adina (yieŋyiene)]]: Misspelled title 7282606 wikitext text/x-wiki == Improve == This article needs improvement [[User:Zakaria Tunsung|Zakaria Tunsung]] ([[User talk:Zakaria Tunsung|talk]]) 00:12, 13 August 2026 (UTC) 13bglxoslgj9e29fwglj2w7zxa2uj5c 0 3799242 7282608 2026-08-13T00:13:08Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Wp/wlx/Adina (singer)]] to [[Wp/wlx/Adina (yieŋyiene)]]: Misspelled title 7282608 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/wlx/Adina (yieŋyiene)]] gn4c4d7etudhz0ye781etac7lxq7g78 1 3799243 7282610 2026-08-13T00:13:08Z Zakaria Tunsung 2586001 Zakaria Tunsung moved page [[Talk:Wp/wlx/Adina (singer)]] to [[Talk:Wp/wlx/Adina (yieŋyiene)]]: Misspelled title 7282610 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Talk:Wp/wlx/Adina (yieŋyiene)]] tr2dn4471pddsouylwgyegowcxoptub 10 3799244 7282612 2026-08-13T00:17:15Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox]] to [[Template:Wp/hmr/infobox]]: Misspelled title 7282612 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox]] ob6h2fqqvauss4i7ggpod1j8auy6ub3 10 3799245 7282614 2026-08-13T00:17:56Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox continent]] to [[Template:Wp/hmr/infobox continent]] 7282614 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox continent]] 3af04vaokqwf10hvnbi40o0zv09wqvp 10 3799246 7282616 2026-08-13T00:18:20Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox creative work]] to [[Template:Wp/hmr/infobox creative work]] 7282616 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox creative work]] 9g5j2zr94e6nx0rx5o7ohev85iiz8sm 10 3799247 7282618 2026-08-13T00:18:47Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox organization]] to [[Template:Wp/hmr/infobox organization]] 7282618 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox organization]] c4i1u0a5ia8q7tsfbvl45hv1f6gs47h 10 3799248 7282620 2026-08-13T00:19:34Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox person]] to [[Template:Wp/hmr/infobox person]] 7282620 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox person]] ajynaau1c3m3crgyde5q5zxxg8linzr 10 3799249 7282622 2026-08-13T00:19:56Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]] to [[Template:Wp/hmr/infobox settlement]] 7282622 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox settlement]] 9o81fvv61xa9r0iqn942is1f4w8kxhy 10 3799250 7282624 2026-08-13T00:20:16Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Infobox species]] to [[Template:Wp/hmr/infobox species]] 7282624 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/infobox species]] 0z3g3jlp32wmew59sxirrdgxw7n51xx 10 3799251 7282626 2026-08-13T00:21:36Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Short description]] to [[Template:Wp/hmr/short description]] 7282626 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/short description]] 3qh16zg8lbvzi4mzhyair00gjfzupr7 10 3799252 7282628 2026-08-13T00:21:56Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Reflist]] to [[Template:Wp/hmr/reflist]] 7282628 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/reflist]] 6fw9c7r2dr9vsgrgtqmdvdo74dkwjr4 10 3799253 7282630 2026-08-13T00:22:19Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Notelist]] to [[Template:Wp/hmr/notelist]] 7282630 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/notelist]] o7yidh9elcfb2ylabujmmnig90pf6lz 10 3799254 7282632 2026-08-13T00:22:39Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Multiref]] to [[Template:Wp/hmr/multiref]] 7282632 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/multiref]] lj28mxatlg55txi0i0je1t3gni13ejy 10 3799255 7282634 2026-08-13T00:23:01Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Sfn]] to [[Template:Wp/hmr/sfn]] 7282634 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/sfn]] omevb1xg1n1kz8d5aqh0dzdr2caxegj 10 3799256 7282636 2026-08-13T00:23:24Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Template category warning]] to [[Template:Wp/hmr/template category warning]] 7282636 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/template category warning]] fjo92iwtn2cltxwmk9feb140cpm6ha2 10 3799257 7282638 2026-08-13T00:23:43Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Template list warning]] to [[Template:Wp/hmr/template list warning]] 7282638 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/template list warning]] lhqw9bb8goht43ehgv64vdd1g890vaj 10 3799258 7282640 2026-08-13T00:24:11Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Harvnb]] to [[Template:Wp/hmr/harvnb]] 7282640 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/harvnb]] hp6l563gxrqd4fx9cuzvk2glfo1tfh5 10 3799259 7282642 2026-08-13T00:24:33Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Efn]] to [[Template:Wp/hmr/efn]] 7282642 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/efn]] gdk9n8ka8jundiscvf61a3ss7kp3xlt 10 3799260 7282644 2026-08-13T00:24:53Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Cite web]] to [[Template:Wp/hmr/cite web]] 7282644 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/cite web]] dlvzoj0qgs0ln7e716c47f4gnqrgjfe 10 3799261 7282646 2026-08-13T00:25:15Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Cite journal]] to [[Template:Wp/hmr/cite journal]] 7282646 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/cite journal]] dmjtize1uei9svjvi86sz0vjfb8c4sd 10 3799262 7282648 2026-08-13T00:25:39Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Cite book]] to [[Template:Wp/hmr/cite book]] 7282648 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/cite book]] 70xq96w7ebuw71wfy7bp3lm88sjmq2r 10 3799263 7282650 2026-08-13T00:26:03Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/Category warning article]] to [[Template:Wp/hmr/category warning article]] 7282650 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/category warning article]] 285s0mkqu7ychjhklquuqlerme0oo3p 10 3799264 7282652 2026-08-13T00:26:52Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/ARTICLEUMZAT]] to [[Template:Wp/hmr/article um zat]] 7282652 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/hmr/article um zat]] 08e082q68acta0479cis8n51cj744gl 0 3799265 7282655 2026-08-13T01:06:35Z ~2026-44379-99 2698997 Created page with "[[File:Avatar The Last Airbender logo.svg|thumb]] '''Avatar: The Last Airbender'''. Michael Dante DiMartino. Bryan Konietzko. Nickelodeon. 2005. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q11572}}" 7282655 wikitext text/x-wiki [[File:Avatar The Last Airbender logo.svg|thumb]] '''Avatar: The Last Airbender'''. Michael Dante DiMartino. Bryan Konietzko. Nickelodeon. 2005. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q11572}} 37osnng15oh3jwzwkgpiprwvgsom7nd 14 3799266 7282658 2026-08-13T02:01:26Z Exec8 362080 . 7282658 wikitext text/x-wiki {{Test language | englishname = Masbatenyo language | project = Wikipedia | article = Masbatenyo language | localname = Masbatenyo | directionality = ltr | iso = 3 | code = msb }} [[Category:Incubator:All test wikis|msb]] qtu7gror5a4rodu7ugjcly933u4ejaz 10 3799267 7282659 2026-08-13T02:04:58Z Exec8 362080 . 7282659 wikitext text/x-wiki [[Special:Prefixindex/Wp/msb|{{PAGESINCATEGORY:Wp/msb}}]]<noinclude>[[Category:Wp/msb| ]]</noinclude> [[Category:Wp/msb| ]] dkzryh3xnoujiaz08p1hqaw11o6odpv 0 3799268 7282660 2026-08-13T02:05:52Z Exec8 362080 . 7282660 wikitext text/x-wiki {{Test wiki | status = open | language = Masbatenyo | meta = <!-- is there a request on Meta-Wiki? --> }} [[Category:Incubator:Test wikis of languages of the Philippines]] [[Category:Incubator:Test wikis of languages of Southeast Asia]] 3itjesf0jzk82ejns183sgwybw0hb49 10 3799269 7282661 2026-08-13T02:06:48Z Exec8 362080 . 7282661 wikitext text/x-wiki <includeonly>-moz-box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}}; -webkit-box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}}; box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}};</includeonly><noinclude> [[Category:Wp/msb| ]] </noinclude> bt2fe8a2rx7eq80w1e4h4j89ulygnjp 0 3799270 7282662 2026-08-13T02:10:56Z Exec8 362080 . 7282662 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; border-spacing:10px" | style="width:55%; padding:10px; vertical-align:top; color:var(--color-base,#000); background-color:var(--background-color-neutral-subtle,#f7f8fa); {{Wp/msb/Box-shadow|0|1px|5px|rgba(0, 0, 0, 0.6)}}" |<div class="main-page-root"> <div class="content-block accent-blue" style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: space-between; margin-bottom: 1rem; background: #f8f9fa;"> <div style="flex: 1; min-width: 300px; padding: 10px; display: flex; align-items: center; gap: 1.5rem;"> <div class="header-logo" style="flex-shrink: 0; opacity: 0.5;"">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|180px|link=Main Page]] </div><div> <span style="color:#555555;font-size:1.9em;font-family:Garamond, serif; font-variant:small-caps;line-height:100%;" class="hp-welkom-1"> <span style="color:#36c;"> Malipayon na pag-abot sa </span><br /> '''Masbatenyo Wikipedia'''</span><br /> <span style="color:#36f;font-family:Garamond, serif; font-size:1.3em;line-height:100%;" class="hp-welkom-2"> An libre na ensiklopedya na pwede i-edit san bisan sin-o. </span> </div> </div> <div style="flex: 0 1 200px; border-left: 2px solid #eaecf0; padding: 20px 40px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.1em; color: #202122;"> May-ada kami kabilugan na <strong>'''{{Wp/msb/NUMBEROFARTICLES}}'''</strong> na nasurat na mga artikulo! </div> </div> </div></div> |} <inputbox> type=create width=90 bgcolor=#ffffff preload=Template:Standard content for new page editintro=Template:Instructions default=Wp/msb/ buttonlabel=Paghimo sin bag-o na artikulo </inputbox> <center> <h3>Mga lenggwahe san Wikipedia</strong></h3> Ginsurat ini na Wikipedia sa [[:w:Masbatenyo language|lenggwahe na Masbatenyo]]. Damu pa na [[:meta:List of Wikipedias|iba na mga Wikipedia]] an pwede magamit. [[Category:Wp/msb| ]] eu5vov5158j18q8635wtw3is6w8el6a 10 3799271 7282663 2026-08-13T02:12:24Z Exec8 362080 . 7282663 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:#invoke:Wp/msb/Wd|main}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> [[Category:Wp/msb| ]] k9wvcd98rgzcq0oyfde3l7ij81svjm0 828 3799272 7282664 2026-08-13T02:13:09Z Exec8 362080 . 7282664 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:w:en:Module:Wd]] and [[:w:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p o27ordvb1ehumna7d2ntlps821q86ll 828 3799273 7282665 2026-08-13T02:14:30Z Exec8 362080 . 7282665 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 828 3799274 7282666 2026-08-13T02:15:06Z Exec8 362080 . 7282666 Scribunto text/plain -- Version: 2023-07-10 -- Module to implement use of a blacklist and whitelist for infobox fields -- Can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article -- if not supplied, it will use the Wikidata ID associated with the current page. -- Fields in blacklist are never to be displayed, i.e. module must return nil in all circumstances -- Fields in whitelist return local value if it exists or the Wikidata value otherwise -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name -- The name is compulsory when blacklist or whitelist is used, -- so the module returns nil if it is not supplied. -- blacklist is passed in named parameter |suppressfields (or |spf) -- whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata (or |fwd) require("strict") local p = {} local cdate -- initialise as nil and only load _complex_date function if needed -- Module:Complex date is loaded lazily and has the following dependencies: -- Module:Calendar -- Module:ISOdate -- Module:DateI18n -- Module:I18n/complex date -- Module:Ordinal -- Module:I18n/ordinal -- Module:Yesno -- Module:Formatnum -- Module:Linguistic -- -- The following, taken from https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times, -- is needed to use Module:Complex date which seemingly requires date precision as a string. -- It would work better if only the authors of the mediawiki page could spell 'millennium'. local dp = { [6] = "millennium", [7] = "century", [8] = "decade", [9] = "year", [10] = "month", [11] = "day", } local i18n = { ["errors"] = { ["property-not-found"] = "Property not found.", ["No property supplied"] = "No property supplied", ["entity-not-found"] = "Wikidata entity not found.", ["unknown-claim-type"] = "Unknown claim type.", ["unknown-entity-type"] = "Unknown entity type.", ["qualifier-not-found"] = "Qualifier not found.", ["site-not-found"] = "Wikimedia project not found.", ["labels-not-found"] = "No labels found.", ["descriptions-not-found"] = "No descriptions found.", ["aliases-not-found"] = "No aliases found.", ["unknown-datetime-format"] = "Unknown datetime format.", ["local-article-not-found"] = "Article is available on Wikidata, but not on Wikipedia", ["dab-page"] = " (dab)", }, ["months"] = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }, ["century"] = "century", ["BC"] = "BC", ["BCE"] = "BCE", ["ordinal"] = { [1] = "st", [2] = "nd", [3] = "rd", ["default"] = "th" }, ["filespace"] = "File", ["Unknown"] = "Unknown", ["NaN"] = "Not a number", -- set the following to the name of a tracking category, -- e.g. "[[Category:Articles with missing Wikidata information]]", or "" to disable: ["missinginfocat"] = "[[Category:Articles with missing Wikidata information]]", ["editonwikidata"] = "Edit this on Wikidata", ["latestdatequalifier"] = function (date) return "before " .. date end, -- some languages, e.g. Bosnian use a period as a suffix after each number in a date ["datenumbersuffix"] = "", ["list separator"] = ", ", ["multipliers"] = { [0] = "", [3] = " thousand", [6] = " million", [9] = " billion", [12] = " trillion", } } -- This allows an internationisation module to override the above table if 'en' ~= mw.getContentLanguage():getCode() then require("Module:i18n").loadI18n("Module:WikidataIB/i18n", i18n) end -- This piece of html implements a collapsible container. Check the classes exist on your wiki. local collapsediv = '<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%; overflow:auto;" data-expandtext="{{int:show}}" data-collapsetext="{{int:hide}}">' -- Some items should not be linked. -- Each wiki can create a list of those in Module:WikidataIB/nolinks -- It should return a table called itemsindex, containing true for each item not to be linked local donotlink = {} local nolinks_exists, nolinks = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/nolinks") if nolinks_exists then donotlink = nolinks.itemsindex end -- To satisfy Wikipedia:Manual of Style/Titles, certain types of items are italicised, and others are quoted. -- The submodule [[Module:WikidataIB/titleformats]] lists the entity-ids used in 'instance of' (P31), -- which allows this module to identify the values that should be formatted. -- WikidataIB/titleformats exports a table p.formats, which is indexed by entity-id, and contains the value " or '' local formats = {} local titleformats_exists, titleformats = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/titleformats") if titleformats_exists then formats = titleformats.formats end ------------------------------------------------------------------------------- -- Private functions ------------------------------------------------------------------------------- -- ------------------------------------------------------------------------------- -- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above: -- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string -- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local makeOrdinal = function(cardinal) local ordsuffix = i18n.ordinal.default if cardinal % 10 == 1 then ordsuffix = i18n.ordinal[1] elseif cardinal % 10 == 2 then ordsuffix = i18n.ordinal[2] elseif cardinal % 10 == 3 then ordsuffix = i18n.ordinal[3] end -- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th' -- similarly for 12 and 13, etc. if (cardinal % 100 == 11) or (cardinal % 100 == 12) or (cardinal % 100 == 13) then ordsuffix = i18n.ordinal.default end return tostring(cardinal) .. ordsuffix end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLang takes a "langcode" parameter if supplied and valid -- otherwise it tries to create it from the user's set language ({{int:lang}}) -- failing that it uses the wiki's content language. -- It returns a language object ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local findLang = function(langcode) local langobj langcode = mw.text.trim(langcode or "") if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langcode = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}) if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langobj = mw.language.getContentLanguage() end end return langobj end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getItemLangCode = function(qid) qid = mw.text.trim(qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local prop17 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P17")[1] if not prop17 or prop17.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid17 = prop17.mainsnak.datavalue.value.id local prop37 = mw.wikibase.getBestStatements(qid17, "P37")[1] if not prop37 or prop37.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid37 = prop37.mainsnak.datavalue.value.id local prop424 = mw.wikibase.getBestStatements(qid37, "P424")[1] if not prop424 or prop424.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end return prop424.mainsnak.datavalue.value end ------------------------------------------------------------------------------- -- roundto takes a number (x) -- and returns it rounded to (sf) significant figures ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local roundto = function(x, sf) if x == 0 then return 0 end local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end if sf < 1 then sf = 1 end local p = 10 ^ (math.floor(math.log10(x)) - sf + 1) x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalToDMS takes a decimal degrees (x) with precision (p) -- and returns degrees/minutes/seconds according to the precision ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalToDMS = function(x, p) -- if p is not supplied, use a precision around 0.1 seconds if not tonumber(p) then p = 1e-4 end local d = math.floor(x) local ms = (x - d) * 60 if p > 0.5 then -- precision is > 1/2 a degree if ms > 30 then d = d + 1 end ms = 0 end local m = math.floor(ms) local s = (ms - m) * 60 if p > 0.008 then -- precision is > 1/2 a minute if s > 30 then m = m +1 end s = 0 elseif p > 0.00014 then -- precision is > 1/2 a second s = math.floor(s + 0.5) elseif p > 0.000014 then -- precision is > 1/20 second s = math.floor(10 * s + 0.5) / 10 elseif p > 0.0000014 then -- precision is > 1/200 second s = math.floor(100 * s + 0.5) / 100 else -- cap it at 3 dec places for now s = math.floor(1000 * s + 0.5) / 1000 end return d, m, s end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalPrecision takes a decimal (x) with precision (p) -- and returns x rounded approximately to the given precision -- precision should be between 1 and 1e-6, preferably a power of 10. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalPrecision = function(x, p) local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end -- if p is not supplied, pick an arbitrary precision if not tonumber(p) then p = 1e-4 elseif p > 1 then p = 1 elseif p < 1e-6 then p = 1e-6 else p = 10 ^ math.floor(math.log10(p)) end x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end -- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp -- 9e-5 becomes 0.000090 if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate takes a datetime of the usual format from mw.wikibase.entity:formatPropertyValues -- like "1 August 30 BCE" as parameter 1 -- and formats it according to the df (date format) and bc parameters -- df = ["dmy" / "mdy" / "y"] default will be "dmy" -- bc = ["BC" / "BCE"] default will be "BCE" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local format_Date = function(datetime, dateformat, bc) local datetime = datetime or "1 August 30 BCE" -- in case of nil value -- chop off multiple vales and/or any hours, mins, etc. -- keep anything before punctuation - we just want a single date: local dateval = string.match( datetime, "[%w ]+") local dateformat = string.lower(dateformat or "dmy") -- default to dmy local bc = string.upper(bc or "") -- can't use nil for bc -- we only want to accept two possibilities: BC or default to BCE if bc == "BC" then bc = "&nbsp;" .. i18n["BC"] -- prepend a non-breaking space. else bc = "&nbsp;" .. i18n["BCE"] end local postchrist = true -- start by assuming no BCE local dateparts = {} for word in string.gmatch(dateval, "%w+") do if word == "BCE" or word == "BC" then -- *** internationalise later *** postchrist = false else -- we'll keep the parts that are not 'BCE' in a table dateparts[#dateparts + 1] = word end end if postchrist then bc = "" end -- set AD dates to no suffix *** internationalise later *** local sep = "&nbsp;" -- separator is nbsp local fdate = table.concat(dateparts, sep) -- set formatted date to same order as input -- if we have day month year, check dateformat if #dateparts == 3 then if dateformat == "y" then fdate = dateparts[3] elseif dateformat == "mdy" then fdate = dateparts[2] .. sep .. dateparts[1] .. "," .. sep .. dateparts[3] end elseif #dateparts == 2 and dateformat == "y" then fdate = dateparts[2] end return fdate .. bc end ------------------------------------------------------------------------------- -- dateFormat is the handler for properties that are of type "time" -- It takes timestamp, precision (6 to 11 per mediawiki), dateformat (y/dmy/mdy), BC format (BC/BCE), -- a plaindate switch (yes/no/adj) to en/disable "sourcing circumstances"/use adjectival form, -- any qualifiers for the property, the language, and any adjective to use like 'before'. -- It passes the date through the "complex date" function -- and returns a string with the internatonalised date formatted according to preferences. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); cdate(); dp[] ------------------------------------------------------------------------------- local dateFormat = function(timestamp, dprec, df, bcf, pd, qualifiers, lang, adj, model) -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy/ymd) df = (df or ""):lower() -- if ymd is required, return the part of the timestamp in YYYY-MM-DD form -- but apply Year zero#Astronomers fix: 1 BC = 0000; 2 BC = -0001; etc. if df == "ymd" then if timestamp:sub(1,1) == "+" then return timestamp:sub(2,11) else local yr = tonumber(timestamp:sub(2,5)) - 1 yr = ("000" .. yr):sub(-4) if yr ~= "0000" then yr = "-" .. yr end return yr .. timestamp:sub(6,11) end end -- A year can be stored like this: "+1872-00-00T00:00:00Z", -- which is processed here as if it were the day before "+1872-01-01T00:00:00Z", -- and that's the last day of 1871, so the year is wrong. -- So fix the month 0, day 0 timestamp to become 1 January instead: timestamp = timestamp:gsub("%-00%-00T", "-01-01T") -- just in case date precision is missing dprec = dprec or 11 -- override more precise dates if required dateformat is year alone: if df == "y" and dprec > 9 then dprec = 9 end -- complex date only deals with precisions from 6 to 11, so clip range dprec = dprec>11 and 11 or dprec dprec = dprec<6 and 6 or dprec -- BC format is "BC" or "BCE" bcf = (bcf or ""):upper() -- plaindate only needs the first letter (y/n/a) pd = (pd or ""):sub(1,1):lower() if pd == "" or pd == "n" or pd == "f" or pd == "0" then pd = false end -- in case language isn't passed lang = lang or findLang().code -- set adj as empty if nil adj = adj or "" -- extract the day, month, year from the timestamp local bc = timestamp:sub(1, 1)=="-" and "BC" or "" local year, month, day = timestamp:match("[+-](%d*)-(%d*)-(%d*)T") local iso = tonumber(year) -- if year is missing, let it throw an error -- this will adjust the date format to be compatible with cdate -- possible formats are Y, YY, YYY0, YYYY, YYYY-MM, YYYY-MM-DD if dprec == 6 then iso = math.floor( (iso - 1) / 1000 ) + 1 end if dprec == 7 then iso = math.floor( (iso - 1) / 100 ) + 1 end if dprec == 8 then iso = math.floor( iso / 10 ) .. "0" end if dprec == 10 then iso = year .. "-" .. month end if dprec == 11 then iso = year .. "-" .. month .. "-" .. day end -- add "circa" (Q5727902) from "sourcing circumstances" (P1480) local sc = not pd and qualifiers and qualifiers.P1480 if sc then for k1, v1 in pairs(sc) do if v1.datavalue and v1.datavalue.value.id == "Q5727902" then adj = "circa" break end end end -- deal with Julian dates: -- no point in saying that dates before 1582 are Julian - they are by default -- doesn't make sense for dates less precise than year -- we can suppress it by setting |plaindate, e.g. for use in constructing categories. local calendarmodel = "" if tonumber(year) > 1582 and dprec > 8 and not pd and model == "http://www.wikidata.org/entity/Q1985786" then calendarmodel = "julian" end if not cdate then cdate = require("Module:Complex date")._complex_date end local fdate = cdate(calendarmodel, adj, tostring(iso), dp[dprec], bc, "", "", "", "", lang, 1) -- this may have QuickStatements info appended to it in a div, so remove that fdate = fdate:gsub(' <div style="display: none;">[^<]*</div>', '') -- it may also be returned wrapped in a microformat, so remove that fdate = fdate:gsub("<[^>]*>", "") -- there may be leading zeros that we should remove fdate = fdate:gsub("^0*", "") -- if a plain date is required, then remove any links (like BC linked) if pd then fdate = fdate:gsub("%[%[.*|", ""):gsub("]]", "") end -- if 'circa', use the abbreviated form *** internationalise later *** fdate = fdate:gsub('circa ', '<abbr title="circa">c.</abbr>&nbsp;') -- deal with BC/BCE if bcf == "BCE" then fdate = fdate:gsub('BC', 'BCE') end -- deal with mdy format if df == "mdy" then fdate = fdate:gsub("(%d+) (%w+) (%d+)", "%2 %1, %3") end -- deal with adjectival form *** internationalise later *** if pd == "a" then fdate = fdate:gsub(' century', '-century') end return fdate end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseParam takes a (string) parameter, e.g. from the list of frame arguments, -- and makes "false", "no", and "0" into the (boolean) false -- it makes the empty string and nil into the (boolean) value passed as default -- allowing the parameter to be true or false by default. -- It returns a boolean. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseParam = function(param, default) if type(param) == "boolean" then param = tostring(param) end if param and param ~= "" then param = param:lower() if (param == "false") or (param:sub(1,1) == "n") or (param == "0") then return false else return true end else return default end end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getSitelink = function(qid, wiki) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end wiki = wiki or "" local sitelink if wiki == "" then sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid) else sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid, wiki) end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getCommonslink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the Wikidata entity - but not if onlycat=true and it's not a category; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the Wikidata entity; -- the Commons category of the Wikidata entity - unless fallback=false. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- local _getCommonslink = function(qid, onlycat, fallback) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end onlycat = parseParam(onlycat, false) if fallback == "" then fallback = nil end local sitelink = _getSitelink(qid, "commonswiki") if onlycat and sitelink and sitelink:sub(1,9) ~= "Category:" then sitelink = nil end if not sitelink then -- check for topic's main category local prop910 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P910")[1] if prop910 then local tmcid = prop910.mainsnak.datavalue and prop910.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end if not sitelink then -- check for list's main category local prop1754 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P1754")[1] if prop1754 then local tmcid = prop1754.mainsnak.datavalue and prop1754.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end end end if not sitelink and fallback then -- check for Commons category (string value) local prop373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1] if prop373 then sitelink = prop373.mainsnak.datavalue and prop373.mainsnak.datavalue.value if sitelink then sitelink = "Category:" .. sitelink end end end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- The label in a Wikidata item is subject to vulnerabilities -- that an attacker might try to exploit. -- It needs to be 'sanitised' by removing any wikitext before use. -- If it doesn't exist, return the id for the item -- a second (boolean) value is also returned, value is true when the label exists ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local labelOrId = function(id, lang) if lang == "default" then lang = findLang().code end local label if lang then label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, lang) else label = mw.wikibase.getLabel(id) end if label then return mw.text.nowiki(label), true else return id, false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- linkedItem takes an entity-id and returns a string, linked if possible. -- This is the handler for "wikibase-item". Preferences: -- 1. Display linked disambiguated sitelink if it exists -- 2. Display linked label if it is a redirect -- 3. TBA: Display an inter-language link for the label if it exists other than in default language -- 4. Display unlinked label if it exists -- 5. Display entity-id for now to indicate a label could be provided -- dtxt is text to be used instead of label, or nil. -- shortname is boolean switch to use P1813 (short name) instead of label if true. -- lang is the current language code. -- uselbl is boolean switch to force display of the label instead of the sitelink (default: false) -- linkredir is boolean switch to allow linking to a redirect (default: false) -- formatvalue is boolean switch to allow formatting as italics or quoted (default: false) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId(); donotlink[] ------------------------------------------------------------------------------- local linkedItem = function(id, args) local lprefix = (args.lp or args.lprefix or args.linkprefix or ""):gsub('"', '') -- toughen against nil values passed local lpostfix = (args.lpostfix or ""):gsub('"', '') local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local dtxt = args.dtxt local shortname = args.shortname or args.sn local lang = args.lang or "en" -- fallback to default if missing local uselbl = args.uselabel or args.uselbl uselbl = parseParam(uselbl, false) local linkredir = args.linkredir linkredir = parseParam(linkredir, false) local formatvalue = args.formatvalue or args.fv formatvalue = parseParam(formatvalue, false) -- see if item might need italics or quotes local fmt = "" if next(formats) and formatvalue then for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P31") ) do if v.mainsnak.datavalue and formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] then fmt = formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] break -- pick the first match end end end local disp local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(id) local label, islabel if dtxt then label, islabel = dtxt, true elseif shortname then -- see if there is a shortname in our language, and set label to it for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P1813") ) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == lang then label, islabel = v.mainsnak.datavalue.value.text, true break end -- test for language match end -- loop through values of short name -- if we have no label set, then there was no shortname available if not islabel then label, islabel = labelOrId(id) shortname = false end else label, islabel = labelOrId(id) end if mw.site.siteName ~= "Wikimedia Commons" then if sitelink then if not (dtxt or shortname) then -- if sitelink and label are the same except for case, no need to process further if sitelink:lower() ~= label:lower() then -- strip any namespace or dab from the sitelink local pos = sitelink:find(":") or 0 local slink = sitelink if pos > 0 then local pfx = sitelink:sub(1,pos-1) if mw.site.namespaces[pfx] then -- that prefix is a valid namespace, so remove it slink = sitelink:sub(pos+1) end end -- remove stuff after commas or inside parentheses - ie. dabs slink = slink:gsub("%s%(.+%)$", ""):gsub(",.+$", "") -- if uselbl is false, use sitelink instead of label if not uselbl then -- use slink as display, preserving label case - find("^%u") is true for 1st char uppercase if label:find("^%u") then label = slink:gsub("^(%l)", string.upper) else label = slink:gsub("^(%u)", string.lower) end end end end if donotlink[label] then disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix else disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end elseif islabel then -- no sitelink, label exists, so check if a redirect with that title exists, if linkredir is true -- display plain label by default disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix if linkredir then local artitle = mw.title.new(label, 0) -- only nil if label has invalid chars if not donotlink[label] and artitle and artitle.redirectTarget then -- there's a redirect with the same title as the label, so let's link to that disp = "[[".. lprefix .. label .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end end -- test if article title exists as redirect on current Wiki else -- no sitelink and no label, so return whatever was returned from labelOrId for now -- add tracking category [[Category:Articles with missing Wikidata information]] -- for enwiki, just return the tracking category if mw.wikibase.getGlobalSiteId() == "enwiki" then disp = i18n.missinginfocat else disp = prefix .. label .. postfix .. i18n.missinginfocat end end else local ccat = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P373")[1] if ccat and ccat.mainsnak.datavalue then ccat = ccat.mainsnak.datavalue.value disp = "[[" .. lprefix .. "Category:" .. ccat .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" elseif sitelink then -- this asumes that if a sitelink exists, then a label also exists disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" else -- no sitelink and no Commons cat, so return label from labelOrId for now disp = prefix .. label .. postfix end end return disp end ------------------------------------------------------------------------------- -- sourced takes a table representing a statement that may or may not have references -- it looks for a reference sourced to something not containing the word "wikipedia" -- it returns a boolean = true if it finds a sourced reference. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local sourced = function(claim) if claim.references then for kr, vr in pairs(claim.references) do local ref = mw.wikibase.renderSnaks(vr.snaks) if not ref:find("Wiki") then return true end end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- setRanks takes a flag (parameter passed) that requests the values to return -- "b[est]" returns preferred if available, otherwise normal -- "p[referred]" returns preferred -- "n[ormal]" returns normal -- "d[eprecated]" returns deprecated -- multiple values are allowed, e.g. "preferred normal" (which is the default) -- "best" will override the other flags, and set p and n ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local setRanks = function(rank) rank = (rank or ""):lower() -- if nothing passed, return preferred and normal -- if rank == "" then rank = "p n" end local ranks = {} for w in string.gmatch(rank, "%a+") do w = w:sub(1,1) if w == "b" or w == "p" or w == "n" or w == "d" then ranks[w] = true end end -- check if "best" is requested or no ranks requested; and if so, set preferred and normal if ranks.b or not next(ranks) then ranks.p = true ranks.n = true end return ranks end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseInput processes the Q-id , the blacklist and the whitelist -- if an input parameter is supplied, it returns that and ends the call. -- it returns (1) either the qid or nil indicating whether or not the call should continue -- and (2) a table containing all of the statements for the propertyID and relevant Qid -- if "best" ranks are requested, it returns those instead of all non-deprecated ranks ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseInput = function(frame, input_parm, property_id) -- There may be a local parameter supplied, if it's blank, set it to nil input_parm = mw.text.trim(input_parm or "") if input_parm == "" then input_parm = nil end -- return nil if Wikidata is not available if not mw.wikibase then return false, input_parm end local args = frame.args -- can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article. -- if it's not supplied, use the id for the current page local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end -- if there's no Wikidata item for the current page return nil if not qid then return false, input_parm end -- The blacklist is passed in named parameter |suppressfields local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" -- The whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name local fieldname = args.name or "" if blacklist ~= "" then -- The name is compulsory when blacklist is used, so return nil if it is not supplied if fieldname == "" then return false, nil end -- If this field is on the blacklist, then return nil if blacklist:find(fieldname) then return false, nil end end -- If we got this far then we're not on the blacklist -- The blacklist overrides any locally supplied parameter as well -- If a non-blank input parameter was supplied return it if input_parm then return false, input_parm end -- We can filter out non-valid properties if property_id:sub(1,1):upper() ~="P" or property_id == "P0" then return false, nil end -- Otherwise see if this field is on the whitelist: -- needs a bit more logic because find will return its second value = 0 if fieldname is "" -- but nil if fieldname not found on whitelist local _, found = whitelist:find(fieldname) found = ((found or 0) > 0) if whitelist ~= 'ALL' and (whitelist:upper() == "NONE" or not found) then return false, nil end -- See what's on Wikidata (the call always returns a table, but it may be empty): local props = {} if args.reqranks.b then props = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property_id) else props = mw.wikibase.getAllStatements(qid, property_id) end if props[1] then return qid, props end -- no property on Wikidata return false, nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- createicon assembles the "Edit at Wikidata" pen icon. -- It returns a wikitext string inside a span class="penicon" -- if entityID is nil or empty, the ID associated with current page is used -- langcode and propertyID may be nil or empty ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: i18n[]; ------------------------------------------------------------------------------- local createicon = function(langcode, entityID, propertyID) langcode = langcode or "" if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end propertyID = propertyID or "" local icon = "&nbsp;<span class='penicon autoconfirmed-show'>[[" -- "&nbsp;<span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge .. i18n["filespace"] .. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt=" .. i18n["editonwikidata"] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end icon = icon .. "|" .. i18n["editonwikidata"] .. "]]</span>" return icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- assembleoutput takes the sequence table containing the property values -- and formats it according to switches given. It returns a string or nil. -- It uses the entityID (and optionally propertyID) to create a link in the pen icon. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- local assembleoutput = function(out, args, entityID, propertyID) -- sorted is a boolean passed to enable sorting of the values returned -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local sorted = parseParam(args.sorted, false) -- noicon is a boolean passed to suppress the trailing "edit at Wikidata" icon -- for use when the value is processed further by the infobox -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local noic = parseParam(args.noicon, false) -- list is the name of a template that a list of multiple values is passed through -- examples include "hlist" and "ubl" -- setting it to "prose" produces something like "1, 2, 3, and 4" local list = args.list or "" -- sep is a string that is used to separate multiple returned values -- if nothing or an empty string is passed set it to the default -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed -- e.g. |sep=" - " local sepdefault = i18n["list separator"] local separator = args.sep or "" separator = string.gsub(separator, '"', '') if separator == "" then separator = sepdefault end -- collapse is a number that determines the maximum number of returned values -- before the output is collapsed. -- Zero or not a number result in no collapsing (default becomes 0). local collapse = tonumber(args.collapse) or 0 -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") -- if there's anything to return, then return a list -- comma-separated by default, but may be specified by the sep parameter -- optionally specify a hlist or ubl or a prose list, etc. local strout if #out > 0 then if sorted then table.sort(out) end -- if there's something to display and a pen icon is wanted, add it the end of the last value local hasdisplay = false for i, v in ipairs(out) do if v ~= i18n.missinginfocat then hasdisplay = true break end end if not noic and hasdisplay then out[#out] = out[#out] .. createicon(args.langobj.code, entityID, propertyID) end if list == "" then strout = table.concat(out, separator) elseif list:lower() == "prose" then strout = mw.text.listToText( out ) else strout = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} end if collapse >0 and #out > collapse then strout = collapsediv .. strout .. "</div>" end else strout = nil -- no items had valid reference end if replacetext ~= "" and strout then strout = replacetext end return strout end ------------------------------------------------------------------------------- -- rendersnak takes a table (propval) containing the information stored on one property value -- and returns the value as a string and its language if monolingual text. -- It handles data of type: -- wikibase-item -- time -- string, url, commonsMedia, external-id -- quantity -- globe-coordinate -- monolingualtext -- It also requires linked, the link/pre/postfixes, uabbr, and the arguments passed from frame. -- The optional filter parameter allows quantities to be be filtered by unit Qid. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); labelOrId(); i18n[]; dateFormat(); -- roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); linkedItem(); ------------------------------------------------------------------------------- local rendersnak = function(propval, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) lpre = lpre or "" lpost = lpost or "" pre = pre or "" post = post or "" args.lang = args.lang or findLang().code -- allow values to display a fixed text instead of label local dtxt = args.displaytext or args.dt if dtxt == "" then dtxt = nil end -- switch to use display of short name (P1813) instead of label local shortname = args.shortname or args.sn shortname = parseParam(shortname, false) local snak = propval.mainsnak or propval local dtype = snak.datatype local dv = snak.datavalue dv = dv and dv.value -- value and monolingual text language code returned local val, mlt if propval.rank and not args.reqranks[propval.rank:sub(1, 1)] then -- val is nil: value has a rank that isn't requested ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "somevalue" then -- value is unknown val = i18n["Unknown"] ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "novalue" then -- value is none -- val = "No value" -- don't return anything ------------------------------------ elseif dtype == "wikibase-item" then -- data type is a wikibase item: -- it's wiki-linked value, so output as link if enabled and possible local qnumber = dv.id if linked then val = linkedItem(qnumber, args) else -- no link wanted so check for display-text, otherwise test for lang code local label, islabel if dtxt then label = dtxt else label, islabel = labelOrId(qnumber) local langlabel = mw.wikibase.getLabelByLang(qnumber, args.lang) if langlabel then label = mw.text.nowiki( langlabel ) end end val = pre .. label .. post end -- test for link required ------------------------------------ elseif dtype == "time" then -- data type is time: -- time is in timestamp format -- date precision is integer per mediawiki -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy) -- BC format as BC or BCE -- plaindate is passed to disable looking for "sourcing cirumstances" -- or to set the adjectival form -- qualifiers (if any) is a nested table or nil -- lang is given, or user language, or site language -- -- Here we can check whether args.df has a value -- If not, use code from Module:Sandbox/RexxS/Getdateformat to set it from templates like {{Use mdy dates}} val = dateFormat(dv.time, dv.precision, args.df, args.bc, args.pd, propval.qualifiers, args.lang, "", dv.calendarmodel) ------------------------------------ -- data types which are strings: elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "external-id" or dtype == "string" or dtype == "url" then -- commonsMedia or external-id or string or url -- all have mainsnak.datavalue.value as string if (lpre == "" or lpre == ":") and lpost == "" then -- don't link if no linkpre/postfix or linkprefix is just ":" val = pre .. dv .. post elseif dtype == "external-id" then val = "[" .. lpre .. dv .. lpost .. " " .. pre .. dv .. post .. "]" else val = "[[" .. lpre .. dv .. lpost .. "|" .. pre .. dv .. post .. "]]" end -- check for link requested (i.e. either linkprefix or linkpostfix exists) ------------------------------------ -- data types which are quantities: elseif dtype == "quantity" then -- quantities have mainsnak.datavalue.value.amount and mainsnak.datavalue.value.unit -- the unit is of the form http://www.wikidata.org/entity/Q829073 -- -- implement a switch to turn on/off numerical formatting later local fnum = true -- -- a switch to turn on/off conversions - only for en-wiki local conv = parseParam(args.conv or args.convert, false) -- if we have conversions, we won't have formatted numbers or scales if conv then uabbr = true fnum = false args.scale = "0" end -- -- a switch to turn on/off showing units, default is true local showunits = parseParam(args.su or args.showunits, true) -- -- convert amount to a number local amount = tonumber(dv.amount) or i18n["NaN"] -- -- scale factor for millions, billions, etc. local sc = tostring(args.scale or ""):sub(1,1):lower() local scale if sc == "a" then -- automatic scaling if amount > 1e15 then scale = 12 elseif amount > 1e12 then scale = 9 elseif amount > 1e9 then scale = 6 elseif amount > 1e6 then scale = 3 else scale = 0 end else scale = tonumber(args.scale) or 0 if scale < 0 or scale > 12 then scale = 0 end scale = math.floor(scale/3) * 3 end local factor = 10^scale amount = amount / factor -- ranges: local range = "" -- check if upper and/or lower bounds are given and significant local upb = tonumber(dv.upperBound) local lowb = tonumber(dv.lowerBound) if upb and lowb then -- differences rounded to 2 sig fig: local posdif = roundto(upb - amount, 2) / factor local negdif = roundto(amount - lowb, 2) / factor upb, lowb = amount + posdif, amount - negdif -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end if posdif ~= negdif then -- non-symmetrical range = " +" .. posdif .. " -" .. negdif elseif posdif ~= 0 then -- symmetrical and non-zero range = " ±" .. posdif else -- otherwise range is zero, so leave it as "" end else -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end end -- unit names and symbols: -- extract the qid in the form 'Qnnn' from the value.unit url -- and then fetch the label from that - or symbol if unitabbr is true local unit = "" local usep = "" local usym = "" local unitqid = string.match( dv.unit, "(Q%d+)" ) if filter and unitqid ~= filter then return nil end if unitqid and showunits then local uname = mw.wikibase.getLabelByLang(unitqid, args.lang) or "" if uname ~= "" then usep, unit = " ", uname end if uabbr then -- see if there's a unit symbol (P5061) local unitsymbols = mw.wikibase.getBestStatements(unitqid, "P5061") -- construct fallback table, add local lang and multiple languages local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( args.lang, mw.language.FALLBACK_STRICT ) table.insert( fbtbl, 1, args.lang ) table.insert( fbtbl, "mul" ) table.insert( fbtbl, "en" ) local found = false for idx1, us in ipairs(unitsymbols) do for idx2, fblang in ipairs(fbtbl) do if us.mainsnak.datavalue.value.language == fblang then usym = us.mainsnak.datavalue.value.text found = true break end end -- loop through fallback table if found then break end end -- loop through values of P5061 if found then usep, unit = "&nbsp;", usym end end end -- format display: if conv then if range == "" then val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {amount, unit}} else val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {lowb, "to", upb, unit}} end elseif unit == "$" or unit == "£" then val = unit .. amount .. range .. i18n.multipliers[scale] else val = amount .. range .. i18n.multipliers[scale] .. usep .. unit end ------------------------------------ -- datatypes which are global coordinates: elseif dtype == "globe-coordinate" then -- 'display' parameter defaults to "inline, title" *** unused for now *** -- local disp = args.display or "" -- if disp == "" then disp = "inline, title" end -- -- format parameter switches from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- not needed for now -- -- show parameter allows just the latitude, or just the longitude, or both -- to be returned as a signed decimal, ignoring the format parameter. local show = (args.show or ""):lower() if show ~= "longlat" then show = show:sub(1,3) end -- local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision if show == "lat" then val = decimalPrecision(lat, prec) elseif show == "lon" then val = decimalPrecision(long, prec) elseif show == "longlat" then val = decimalPrecision(long, prec) .. ", " .. decimalPrecision(lat, prec) else local ns = "N" local ew = "E" if lat < 0 then ns = "S" lat = - lat end if long < 0 then ew = "W" long = - long end if form == "dec" then lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) val = lat .. "°" .. ns .. " " .. long .. "°" .. ew else local latdeg, latmin, latsec = decimalToDMS(lat, prec) local longdeg, longmin, longsec = decimalToDMS(long, prec) if latsec == 0 and longsec == 0 then if latmin == 0 and longmin == 0 then val = latdeg .. "°" .. ns .. " " .. longdeg .. "°" .. ew else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°".. longmin .. "′" .. ew end else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. latsec .. "″" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°" .. longmin .. "′" .. longsec .. "″" .. ew end end end ------------------------------------ elseif dtype == "monolingualtext" then -- data type is Monolingual text: -- has mainsnak.datavalue.value as a table containing language/text pairs -- collect all the values in 'out' and languages in 'mlt' and process them later val = pre .. dv.text .. post mlt = dv.language ------------------------------------ else -- some other data type so write a specific handler val = "unknown data type: " .. dtype end -- of datatype/unknown value/sourced check return val, mlt end ------------------------------------------------------------------------------- -- propertyvalueandquals takes a property object, the arguments passed from frame, -- and a qualifier propertyID. -- It returns a sequence (table) of values representing the values of that property -- and qualifiers that match the qualifierID if supplied. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); sourced(); labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); assembleoutput(); ------------------------------------------------------------------------------- local function propertyvalueandquals(objproperty, args, qualID) -- needs this style of declaration because it's re-entrant -- onlysourced is a boolean passed to return only values sourced to other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) -- linked is a a boolean that enables the link to a local page via sitelink -- if nothing or an empty string is passed set it true local linked = parseParam(args.linked, true) -- prefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') -- postfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') -- linkprefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this creates a link and is then prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned and indirect links are needed -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lprefix = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- linkpostfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value when linking is enabled with lprefix -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lpostfix = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') -- wdlinks is a boolean passed to enable links to Wikidata when no article exists -- if nothing or an empty string is passed set it false local wdl = parseParam(args.wdlinks or args.wdl, false) -- unitabbr is a boolean passed to enable unit abbreviations for common units -- if nothing or an empty string is passed set it false local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) -- qualsonly is a boolean passed to return just the qualifiers -- if nothing or an empty string is passed set it false local qualsonly = parseParam(args.qualsonly or args.qo, false) -- maxvals is a string that may be nil, empty (""), or a number -- this determines how many items may be returned when multiple values are available -- setting it = 1 is useful where the returned string is used within another call, e.g. image local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- pd (plain date) is a string: yes/true/1 | no/false/0 | adj -- to disable/enable "sourcing cirumstances" or use adjectival form for the plain date local pd = args.plaindate or args.pd or "no" args.pd = pd -- allow qualifiers to have a different date format; default to year unless qualsonly is set args.qdf = args.qdf or args.qualifierdateformat or args.df or (not qualsonly and "y") local lang = args.lang or findLang().code -- qualID is a string list of wanted qualifiers or "ALL" qualID = qualID or "" -- capitalise list of wanted qualifiers and substitute "DATES" qualID = qualID:upper():gsub("DATES", "P580, P582") local allflag = (qualID == "ALL") -- create table of wanted qualifiers as key local qwanted = {} -- create sequence of wanted qualifiers local qorder = {} for q in mw.text.gsplit(qualID, "%p") do -- split at punctuation and iterate local qtrim = mw.text.trim(q) if qtrim ~= "" then qwanted[mw.text.trim(q)] = true qorder[#qorder+1] = qtrim end end -- qsep is the output separator for rendering qualifier list local qsep = (args.qsep or ""):gsub('"', '') -- qargs are the arguments to supply to assembleoutput() local qargs = { ["osd"] = "false", ["linked"] = tostring(linked), ["prefix"] = args.qprefix, ["postfix"] = args.qpostfix, ["linkprefix"] = args.qlinkprefix or args.qlp, ["linkpostfix"] = args.qlinkpostfix, ["wdl"] = "false", ["unitabbr"] = tostring(uabbr), ["maxvals"] = 0, ["sorted"] = tostring(args.qsorted), ["noicon"] = "true", ["list"] = args.qlist, ["sep"] = qsep, ["langobj"] = args.langobj, ["lang"] = args.langobj.code, ["df"] = args.qdf, ["sn"] = parseParam(args.qsn or args.qshortname, false), } -- all proper values of a Wikidata property will be the same type as the first -- qualifiers don't have a mainsnak, properties do local datatype = objproperty[1].datatype or objproperty[1].mainsnak.datatype -- out[] holds the a list of returned values for this property -- mlt[] holds the language code if the datatype is monolingual text local out = {} local mlt = {} for k, v in ipairs(objproperty) do local hasvalue = true if (onlysrc and not sourced(v)) then -- no value: it isn't sourced when onlysourced=true hasvalue = false else local val, lcode = rendersnak(v, args, linked, lprefix, lpostfix, prefix, postfix, uabbr) if not val then hasvalue = false -- rank doesn't match elseif qualsonly and qualID then -- suppress value returned: only qualifiers are requested else out[#out+1], mlt[#out+1] = val, lcode end end -- See if qualifiers are to be returned: local snak = v.mainsnak or v if hasvalue and v.qualifiers and qualID ~= "" and snak.snaktype~="novalue" then -- collect all wanted qualifier values returned in qlist, indexed by propertyID local qlist = {} local timestart, timeend = "", "" -- loop through qualifiers for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if allflag or qwanted[k1] then if k1 == "P1326" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "before") elseif k1 == "P1319" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "after") elseif k1 == "P580" then timestart = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one start time as valid elseif k1 == "P582" then timeend = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one end time as valid else local q = assembleoutput(propertyvalueandquals(v1, qargs), qargs) -- we already deal with circa via 'sourcing circumstances' if the datatype was time -- circa may be either linked or unlinked *** internationalise later *** if datatype ~= "time" or q ~= "circa" and not (type(q) == "string" and q:find("circa]]")) then qlist[k1] = q end end end -- of test for wanted end -- of loop through qualifiers -- set date separator local t = timestart .. timeend -- *** internationalise date separators later *** local dsep = "&ndash;" if t:find("%s") or t:find("&nbsp;") then dsep = " &ndash; " end -- set the order for the list of qualifiers returned; start time and end time go last if next(qlist) then local qlistout = {} if allflag then for k2, v2 in pairs(qlist) do qlistout[#qlistout+1] = v2 end else for i2, v2 in ipairs(qorder) do qlistout[#qlistout+1] = qlist[v2] end end if t ~= "" then qlistout[#qlistout+1] = timestart .. dsep .. timeend end local qstr = assembleoutput(qlistout, qargs) if qualsonly then out[#out+1] = qstr else out[#out] = out[#out] .. " (" .. qstr .. ")" end elseif t ~= "" then if qualsonly then if timestart == "" then out[#out+1] = timeend elseif timeend == "" then out[#out+1] = timestart else out[#out+1] = timestart .. dsep .. timeend end else out[#out] = out[#out] .. " (" .. timestart .. dsep .. timeend .. ")" end end end -- of test for qualifiers wanted if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of for each value loop -- we need to pick one value to return if the datatype was "monolingualtext" -- if there's only one value, use that -- otherwise look through the fallback languages for a match if datatype == "monolingualtext" and #out >1 then lang = mw.text.split( lang, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( lang ) table.insert( fbtbl, 1, lang ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- Common code for p.getValueByQual and p.getValueByLang ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getvaluebyqual = function(frame, qualID, checkvalue) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if propertyID == "" then return "no property supplied" end if qualID == "" then return "no qualifier supplied" end -- onlysourced is a boolean passed to return property values -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, args[2], propertyID) local linked = parseParam(args.linked, true) local lpre = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') local lpost = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') local pre = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local post = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) local filter = (args.unit or ""):upper() local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 if filter == "" then filter = nil end if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is "pronunciation audio (P443)" in propertyID -- with a qualifier like "language of work or name (P407)" in qualID -- whose value has the required ID, like "British English (Q7979)", in qval for k1, v1 in ipairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" then -- check if it has the right qualifier local v1q = v1.qualifiers if v1q and v1q[qualID] then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- so see if matches the required value -- We'll only deal with wikibase-items and strings for now if v1q[qualID][1].datatype == "wikibase-item" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value.id) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end elseif v1q[qualID][1].datatype == "string" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers else return nil end -- of check for string if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- _location takes Q-id and follows P276 (location) -- or P131 (located in the administrative territorial entity) or P706 (located on terrain feature) -- from the initial item to higher level territories/locations until it reaches the highest. -- An optional boolean, 'first', determines whether the first item is returned (default: false). -- An optional boolean 'skip' toggles the display to skip to the last item (default: false). -- It returns a table containing the locations - linked where possible, except for the highest. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); labelOrId(); linkedItem ------------------------------------------------------------------------------- local _location = function(qid, first, skip) first = parseParam(first, false) skip = parseParam(skip, false) local locs = {"P276", "P131", "P706"} local out = {} local langcode = findLang():getCode() local finished = false local count = 0 local prevqid = "Q0" repeat local prop for i1, v1 in ipairs(locs) do local proptbl = mw.wikibase.getBestStatements(qid, v1) if #proptbl > 1 then -- there is more than one higher location local prevP131, prevP131id if prevqid ~= "Q0" then prevP131 = mw.wikibase.getBestStatements(prevqid, "P131")[1] prevP131id = prevP131 and prevP131.mainsnak.datavalue and prevP131.mainsnak.datavalue.value.id end for i2, v2 in ipairs(proptbl) do local parttbl = v2.qualifiers and v2.qualifiers.P518 if parttbl then -- this higher location has qualifier 'applies to part' (P518) for i3, v3 in ipairs(parttbl) do if v3.snaktype == "value" and v3.datavalue.value.id == prevqid then -- it has a value equal to the previous location prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching last location end -- of loop through values of 'applies to part' else -- there's no qualifier 'applies to part' (P518) -- so check if the previous location had a P131 that matches this alternate if qid == prevP131id then prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching previous P131 end end -- of loop through parent locations -- fallback to second value if match not found prop = prop or proptbl[2] elseif #proptbl > 0 then prop = proptbl[1] end if prop then break end end -- check if it's an instance of (P31) a country (Q6256) or sovereign state (Q3624078) -- and terminate the chain if it is local inst = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P31") if #inst > 0 then for k, v in ipairs(inst) do local instid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id -- stop if it's a country (or a country within the United Kingdom if skip is true) if instid == "Q6256" or instid == "Q3624078" or (skip and instid == "Q3336843") then prop = nil -- this will ensure this is treated as top-level location break end end end -- get the name of this location and update qid to point to the parent location if prop and prop.mainsnak.datavalue then if not skip or count == 0 then local args = { lprefix = ":" } out[#out+1] = linkedItem(qid, args) -- get a linked value if we can end qid, prevqid = prop.mainsnak.datavalue.value.id, qid else -- This is top-level location, so get short name except when this is the first item -- Use full label if there's no short name or this is the first item local prop1813 = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P1813") -- if there's a short name and this isn't the only item if prop1813[1] and (#out > 0)then local shortname -- short name is monolingual text, so look for match to the local language -- choose the shortest 'short name' in that language for k, v in pairs(prop1813) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == langcode then local name = v.mainsnak.datavalue.value.text if (not shortname) or (#name < #shortname) then shortname = name end end end -- add the shortname if one is found, fallback to the label -- but skip it if it's "USA" if shortname ~= "USA" then out[#out+1] = shortname or labelOrId(qid) else if skip then out[#out+1] = "US" end end else -- no shortname, so just add the label local loc = labelOrId(qid) -- exceptions go here: if loc == "United States of America" then out[#out+1] = "United States" else out[#out+1] = loc end end finished = true end count = count + 1 until finished or count >= 10 -- limit to 10 levels to avoid infinite loops -- remove the first location if not required if not first then table.remove(out, 1) end -- we might have duplicate text for consecutive locations, so remove them if #out > 2 then local plain = {} for i, v in ipairs(out) do -- strip any links plain[i] = v:gsub("^%[%[[^|]*|", ""):gsub("]]$", "") end local idx = 2 repeat if plain[idx] == plain[idx-1] then -- duplicate found local removeidx = 0 if (plain[idx] ~= out[idx]) and (plain[idx-1] == out[idx-1]) then -- only second one is linked, so drop the first removeidx = idx - 1 elseif (plain[idx] == out[idx]) and (plain[idx-1] ~= out[idx-1]) then -- only first one is linked, so drop the second removeidx = idx else -- pick one removeidx = idx - (os.time()%2) end table.remove(out, removeidx) table.remove(plain, removeidx) else idx = idx +1 end until idx >= #out end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getsumofparts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list (args.vlist) consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifer 'quantity' (P1114), those quantites are summed. -- The sum is returned as a number (i.e. 0 if none) -- a table of arguments is supplied implementing the usual parameters. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseParam; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getsumofparts = function(args) local vallist = (args.vlist or ""):upper() if vallist == "" then return end args.reqranks = setRanks(args.rank) local f = {} f.args = args local qid, props = parseInput(f, "", "P527") if not qid then return 0 end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local sum = 0 for k1, v1 in ipairs(props) do if (onlysrc == false or sourced(v1)) and v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" and vallist:match( v1.mainsnak.datavalue.value.id ) and v1.qualifiers then local quals = v1.qualifiers["P1114"] if quals then for k2, v2 in ipairs(quals) do sum = sum + v2.datavalue.value.amount end end end end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- Public functions ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- _getValue makes the functionality of getValue available to other modules ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p._getValue = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- parameterset 1, but usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "yes" args.noicon = "true" end -- implement eid parameter local eid = args.eid if eid == "" then return nil elseif eid then args.qid = eid end local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") args.reqranks = setRanks(args.rank) -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging, so we set fetchwikidata=ALL to fill the whitelist local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") if replacetext ~= "" then args.fetchwikidata = "ALL" end local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, f.args[2], propertyID) if not entityid then return props -- either the input parameter or nothing end -- qual is a string containing the property ID of the qualifier(s) to be returned -- if qual == "ALL" then all qualifiers returned -- if qual == "DATES" then qualifiers P580 (start time) and P582 (end time) returned -- if nothing or an empty string is passed set it nil -> no qualifiers returned local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end -- set a language object and code in the args table args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- table 'out' stores the return value(s): local out = propertyvalueandquals(props, args, qualID) -- format the table of values and return it as a string: return assembleoutput(out, args, entityid, propertyID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValue is used to get the value(s) of a property -- The property ID is passed as the first unnamed parameter and is required. -- A locally supplied parameter may optionaly be supplied as the second unnamed parameter. -- The function will now also return qualifiers if parameter qual is supplied ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValue = function(frame) local args= frame.args if not args[1] then args = frame:getParent().args if not args[1] then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getValue(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPreferredValue is used to get a value, -- (or a comma separated list of them if multiple values exist). -- If preferred ranks are set, it will return those values, otherwise values with normal ranks -- now redundant to getValue with |rank=best ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: p.getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; -- parseParam; sourced; labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; -- makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getPreferredValue = function(frame) frame.args.rank = "best" return p.getValue(frame) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCoords is used to get coordinates for display in an infobox -- whitelist and blacklist are implemented -- optional 'display' parameter is allowed, defaults to nil - was "inline, title" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks(); parseInput(); decimalPrecision(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getCoords = function(frame) local propertyID = "P625" -- if there is a 'display' parameter supplied, use it -- otherwise default to nothing local disp = frame.args.display or "" if disp == "" then disp = nil -- default to not supplying display parameter, was "inline, title" end -- there may be a format parameter to switch from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (frame.args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- just deal with best values frame.args.reqranks = setRanks("best") local qid, props = parseInput(frame, frame.args[1], propertyID) if not qid then return props -- either local parameter or nothing else local dv = props[1].mainsnak.datavalue.value local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) local lat_long = { lat, long } lat_long["display"] = disp lat_long["format"] = form -- invoke template Coord with the values stored in the table return frame:expandTemplate{title = 'coord', args = lat_long} end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierValue is used to get a formatted value of a qualifier -- -- The call needs: a property (the unnamed parameter or 1=) -- a target value for that property (pval=) -- a qualifier for that target value (qual=) -- The usual whitelisting and blacklisting of the property is implemented -- The boolean onlysourced= parameter can be set to return nothing -- when the property is unsourced (or only sourced to Wikipedia) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); setRanks(); parseInput(); sourced(); -- propertyvalueandquals(); assembleoutput(); -- labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- findLang(); makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierValue = function(frame) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") -- The value of the property we want to match whose qualifier value is to be returned -- is passed in named parameter |pval= local propvalue = frame.args.pval -- The property ID of the qualifier -- whose value is to be returned is passed in named parameter |qual= local qualifierID = frame.args.qual -- A filter can be set like this: filter=P642==Q22674854 local filter, fprop, fval local ftable = mw.text.split(frame.args.filter or "", "==") if ftable[2] then fprop = mw.text.trim(ftable[1]) fval = mw.text.trim(ftable[2]) filter = true end -- onlysourced is a boolean passed to return qualifiers -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set a language object and language code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is P793, significant event (in propertyID) -- whose value is something like Q385378, construction (in propvalue) -- then we can return the value(s) of a qualifier such as P580, start time (in qualifierID) for k1, v1 in pairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" then -- It's a wiki-linked value, so check if it's the target (in propvalue) and if it has qualifiers if v1.mainsnak.datavalue.value.id == propvalue and v1.qualifiers then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- which matches the target, so apply the filter and find the value(s) of the qualifier we want if not filter or (v1.qualifiers[fprop] and v1.qualifiers[fprop][1].datavalue.value.id == fval) then local quals = v1.qualifiers[qualifierID] if quals then -- can't reference qualifer, so set onlysourced = "no" (args are strings, not boolean) local qargs = frame.args qargs.onlysourced = "no" local vals = propertyvalueandquals(quals, qargs, qid) for k, v in ipairs(vals) do out[#out + 1] = v end end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers end -- of check for wikibase entity end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSumOfParts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list is passed in parameter vlist. -- It consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifier 'quantity' (P1114), those quantities are summed. -- The sum is returned as a number or nothing if zero. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getsumofparts; ------------------------------------------------------------------------------- p.getSumOfParts = function(frame) local sum = _getsumofparts(frame.args) if sum == 0 then return end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByQual gets the value of a property which has a qualifier with a given entity value -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the ID of a qualifier for that property (qualID=Pyyy) -- either the Wikibase-entity ID of a value for that qualifier (qvalue=Qzzz) -- or a string value for that qualifier (qvalue=abc123) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; -- assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByQual = function(frame) local qualID = frame.args.qualID -- The Q-id of the value for the qualifier we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = frame.args.qvalue or "" if qval == "" then return "no qualifier value supplied" end local function checkQID(id) return id == qval end return _getvaluebyqual(frame, qualID, checkQID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByLang gets the value of a property which has a qualifier P407 -- ("language of work or name") whose value has the given language code -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the MediaWiki language code to match the language (lang=xx[-yy]) -- (if no code is supplied, it uses the default language) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByLang = function(frame) -- The language code for the qualifier we want to match is in named parameter |lang= local langcode = findLang(frame.args.lang).code local function checkLanguage(id) -- id should represent a language like "British English (Q7979)" -- it should have string property "Wikimedia language code (P424)" -- qlcode will be a table: local qlcode = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P424") if (#qlcode > 0) and (qlcode[1].mainsnak.datavalue.value == langcode) then return true end end return _getvaluebyqual(frame, "P407", checkLanguage) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByRefSource gets the value of a property which has a reference "stated in" (P248) -- whose value has the given entity-ID. -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the entity ID of a value to match where the reference is stated in (match=Qzzz) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByRefSource = function(frame) -- The property ID that we want to check is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or ""):upper() if propertyID == "" then return "no property supplied" end -- The Q-id of the value we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = (frame.args.match or ""):upper() if qval == "" then qval = "Q21540096" end local unit = (frame.args.unit or ""):upper() if unit == "" then unit = "Q4917" end local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local linked = parseParam(frame.args.linked, true) local uabbr = parseParam(frame.args.uabbr or frame.args.unitabbr, false) -- qid not nil means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} local mlt= {} for k1, v1 in ipairs(props) do if onlysrc == false or sourced(v1) then if v1.references then for k2, v2 in ipairs(v1.references) do if v2.snaks.P248 then for k3, v3 in ipairs(v2.snaks.P248) do if v3.datavalue.value.id == qval then out[#out+1], mlt[#out+1] = rendersnak(v1, frame.args, linked, "", "", "", "", uabbr, unit) if not mlt[#out] then -- we only need one match per property value -- unless datatype was monolingual text break end end -- of test for match end -- of loop through values "stated in" end -- of test that "stated in" exists end -- of loop through references end -- of test that references exist end -- of test for sourced end -- of loop through values of propertyID if #mlt > 0 then local langcode = frame.args.lang langcode = mw.text.split( langcode, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( langcode ) table.insert( fbtbl, 1, langcode ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- no property or local parameter supplied end -- of test for success end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropertyIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropertyIDs = function(args) args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( snak.datatype == "wikibase-item" ) and ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then out[#out+1] = snak.datavalue.value.id end if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end return assembleoutput(out, args, qid, pid) end p.getPropertyIDs = function(frame) local args = frame.args return p._getPropertyIDs(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It takes a property-id as the first unnamed parameter, and an optional parameter qlist -- which is a list of qualifier property-ids to search for (default is "ALL") -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierIDs = function(frame) local args = frame.args args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end -- get the other parameters local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qlist = args.qlist or "" if qlist == "" then qlist = "ALL" end qlist = qlist:gsub("[%p%s]+", " ") .. " " local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then if v.qualifiers then for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if qlist == "ALL " or qlist:match(k1 .. " ") then for i2, v2 in ipairs(v1) do if v2.datatype == "wikibase-item" and v2.snaktype == "value" then out[#out+1] = v2.datavalue.value.id end -- of test that id exists end -- of loop through qualifier values end -- of test for kq in qlist end -- of loop through qualifiers end -- of test for qualifiers end -- of test for rank value, sourced, and value exists if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through property values return assembleoutput(out, args, qid, pid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropOfProp takes two propertyIDs: prop1 and prop2 (as well as the usual parameters) -- If the value(s) of prop1 are of type "wikibase-item" then it returns the value(s) of prop2 -- of each of those wikibase-items. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropOfProp = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- third set goes here end args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pid1 = args.prop1 or args.pid1 or "" local pid2 = args.prop2 or args.pid2 or "" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local f = {} f.args = args local qid1, statements1 = parseInput(f, args[1], pid1) -- parseInput nulls empty args[1] and returns args[1] if nothing on Wikidata if not qid1 then return statements1 end -- otherwise it returns the qid and a table for the statement local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] then local out2 = propertyvalueandquals(statements2, args, qualID) out[#out+1] = assembleoutput(out2, args, qid2, pid2) end end -- of test for valid property1 value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end p.getPropOfProp = function(frame) local args= frame.args if not args.prop1 and not args.pid1 then args = frame:getParent().args if not args.prop1 and not args.pid1 then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getPropOfProp(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAwardCat takes most of the usual parameters. If the item has values of P166 (award received), -- then it examines each of those awards for P2517 (category for recipients of this award). -- If it exists, it returns the corresponding category, -- with the item's P734 (family name) as sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getAwardCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " local pid1 = args.prop1 or "P166" local pid2 = args.prop2 or "P2517" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end -- locally supplied value: local localval = mw.text.trim(args[1] or "") local qid1, statements1 = parseInput(frame, localval, pid1) if not qid1 then return localval end -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid1, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] and statements2[1].mainsnak.snaktype == "value" then local qid3 = statements2[1].mainsnak.datavalue.value.id local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid3) -- if there's no local sitelink, create the sitelink from English label if not sitelink then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(qid3, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then sitelink = mw.text.nowiki(lbl) else sitelink = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end if sitelink then if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "]]" end -- of check for sort keys end -- of test for sitelink end -- of test for category end -- of test for wikibase item has a value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getIntersectCat takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented -- It takes two properties, |prop1 and |prop2 (e.g. occupation and country of citizenship) -- Each property's value is a wiki-base entity -- For each value of the first parameter (ranks implemented) it fetches the value's main category -- and then each value of the second parameter (possibly substituting a simpler description) -- then it returns all of the categories representing the intersection of those properties, -- (e.g. Category:Actors from Canada). A joining term may be supplied (e.g. |join=from). -- The item's P734 (family name) is the sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getIntersectCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " args.linked = "no" local pid1 = args.prop1 or "P106" local pid2 = args.prop2 or "P27" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local qid, statements1 = parseInput(frame, "", pid1) if not qid then return nil end local qid, statements2 = parseInput(frame, "", pid2) if not qid then return nil end -- topics like countries may have different names in categories from their label in Wikidata local subs_exists, subs = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/subs") local join = args.join or "" local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local cat1 = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then -- get the ID representing the value of the property local pvalID = (v.mainsnak.snaktype == "value") and v.mainsnak.datavalue.value.id if pvalID then -- get the topic's main category (P910) for that entity local p910 = mw.wikibase.getBestStatements(pvalID, "P910")[1] if p910 and p910.mainsnak.snaktype == "value" then local tmcID = p910.mainsnak.datavalue.value.id -- use sitelink or the English label for the cat local cat = mw.wikibase.getSitelink(tmcID) if not cat then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(tmcID, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then cat = mw.text.nowiki(lbl) else cat = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end cat1[#cat1+1] = cat end -- of test for topic's main category exists end -- of test for property has vaild value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #cat1 >= maxvals then break end end local cat2 = {} for k, v in ipairs(statements2) do if not onlysrc or sourced(v) then local cat = rendersnak(v, args) if subs[cat] then cat = subs[cat] end cat2[#cat2+1] = cat end if maxvals > 0 and #cat2 >= maxvals then break end end local out = {} for k1, v1 in ipairs(cat1) do for k2, v2 in ipairs(cat2) do if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "]]" end -- of check for sort keys end end args.noicon = "true" return assembleoutput(out, args, qid, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- qualsToTable takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- A qid may be given, and the first unnamed parameter is the property ID, which is of type wikibase item. -- It takes a list of qualifier property IDs as |quals= -- For a given qid and property, it creates the rows of an html table, -- each row being a value of the property (optionally only if the property matches the value in |pval= ) -- each cell being the first value of the qualifier corresponding to the list in |quals ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- p.qualsToTable = function(frame) local args = frame.args local quals = args.quals or "" if quals == "" then return "" end args.reqranks = setRanks(args.rank) local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, "", propertyID) if not entityid then return "" end args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pval = args.pval or "" local qplist = mw.text.split(quals, "%p") -- split at punctuation and make a sequential table for i, v in ipairs(qplist) do qplist[i] = mw.text.trim(v):upper() -- remove whitespace and capitalise end local col1 = args.firstcol or "" if col1 ~= "" then col1 = col1 .. "</td><td>" end local emptycell = args.emptycell or "&nbsp;" -- construct a 2-D array of qualifier values in qvals local qvals = {} for i, v in ipairs(props) do local skip = false if pval ~= "" then local pid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if pid ~= pval then skip = true end end if not skip then local qval = {} local vqualifiers = v.qualifiers or {} -- go through list of wanted qualifier properties for i1, v1 in ipairs(qplist) do -- check for that property ID in the statement's qualifiers local qv, qtype if vqualifiers[v1] then qtype = vqualifiers[v1][1].datatype if qtype == "time" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) qv = frame:expandTemplate{title="dts", args={qv}} else qv = "?" end elseif qtype == "url" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) local display = mw.ustring.match( mw.uri.decode(qv, "WIKI"), "([%w ]+)$" ) if display then qv = "[" .. qv .. " " .. display .. "]" end end else qv = mw.wikibase.formatValue(vqualifiers[v1][1]) end end -- record either the value or a placeholder qval[i1] = qv or emptycell end -- of loop through list of qualifiers -- add the list of qualifier values as a "row" in the main list qvals[#qvals+1] = qval end end -- of for each value loop local out = {} for i, v in ipairs(qvals) do out[i] = "<tr><td>" .. col1 .. table.concat(qvals[i], "</td><td>") .. "</td></tr>" end return table.concat(out, "\n") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getGlobe takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- otherwise it uses the linked item for the current page. -- If returns the Qid of the globe used in P625 (coordinate location), -- or nil if there isn't one. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getGlobe = function(frame) local qid = frame.args.qid or frame.args[1] or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end local coords = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P625")[1] local globeid if coords and coords.mainsnak.snaktype == "value" then globeid = coords.mainsnak.datavalue.value.globe:match("(Q%d+)") end return globeid end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCommonsLink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the linked Wikidata item; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the linked Wikidata item; ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getCommonslink(); _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p.getCommonsLink = function(frame) local oc = frame.args.onlycat or frame.args.onlycategories local fb = parseParam(frame.args.fallback or frame.args.fb, true) return _getCommonslink(frame.args.qid, oc, fb) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getSiteLink = function(frame) return _getSitelink(frame.args.qid, frame.args.wiki or mw.text.trim(frame.args[1] or "")) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLink has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns a link to the article -- with the Wikidata label as the displayed text. -- If there is no sitelink, it returns the label as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLink = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemID) local label = labelOrId(itemID) if sitelink then return "[[:" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]" else return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLabel has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLabel = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label = labelOrId(itemID, lang) return label end ------------------------------------------------------------------------------- -- label has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- if no qid is supplied, it uses the qid associated with the current page. -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.label = function(frame) local qid = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label, success = labelOrId(qid, lang) if success then return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAT (Article Title) -- has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns the sitelink as plain text. -- If there is no sitelink or qid supplied, it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAT = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end return mw.wikibase.getSitelink(itemID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDescription has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- Any local parameter passed (other than "Wikidata" or "none") becomes the return value. -- It returns the article description for the Wikidata entity if the local parameter is "Wikidata". -- Nothing is returned if the description doesn't exist or "none" is passed as the local parameter. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getDescription = function(frame) local desc = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local itemID = mw.text.trim(frame.args.qid or "") if itemID == "" then itemID = nil end if desc:lower() == 'wikidata' then return mw.wikibase.getDescription(itemID) elseif desc:lower() == 'none' then return nil else return desc end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAliases has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- It implements blacklisting and whitelisting with a field name of "alias" by default. -- Any local parameter passed becomes the return value. -- Otherwise it returns the aliases for the Wikidata entity with the usual list options. -- Nothing is returned if the aliases do not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); assembleoutput() ------------------------------------------------------------------------------- p.getAliases = function(frame) local args = frame.args local fieldname = args.name or "" if fieldname == "" then fieldname = "alias" end local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" if blacklist:find(fieldname) then return nil end local localval = mw.text.trim(args[1] or "") if localval ~= "" then return localval end local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end if not (whitelist == 'ALL' or whitelist:find(fieldname)) then return nil end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return nil end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return nil end args.langobj = findLang(args.lang) local langcode = args.langobj.code args.lang = langcode local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do if v1[1].language == langcode then for k1, v2 in ipairs(v1) do out[#out+1] = v2.value end break end end return assembleoutput(out, args, qid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- pageId returns the page id (entity ID, Qnnn) of the current page -- returns nothing if the page is not connected to Wikidata ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.pageId = function(frame) return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate is a wrapper to export the private function format_Date ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: format_Date(); ------------------------------------------------------------------------------- p.formatDate = function(frame) return format_Date(frame.args[1], frame.args.df, frame.args.bc) end ------------------------------------------------------------------------------- -- location is a wrapper to export the private function _location -- it takes the entity-id as qid or the first unnamed parameter -- optional boolean parameter first toggles the display of the first item -- optional boolean parameter skip toggles the display to skip to the last item -- parameter debug=<y/n> (default 'n') adds error msg if not a location ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _location(); ------------------------------------------------------------------------------- p.location = function(frame) local debug = (frame.args.debug or ""):sub(1, 1):lower() if debug == "" then debug = "n" end local qid = mw.text.trim(frame.args.qid or frame.args[1] or ""):upper() if qid == "" then qid=mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then if debug ~= "n" then return i18n.errors["entity-not-found"] else return nil end end local first = mw.text.trim(frame.args.first or "") local skip = mw.text.trim(frame.args.skip or "") return table.concat( _location(qid, first, skip), ", " ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkBlacklist implements a test to check whether a named field is allowed -- returns true if the field is not blacklisted (i.e. allowed) -- returns false if the field is blacklisted (i.e. disallowed) -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Joe |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "blacklisted" -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Jim |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "not blacklisted" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkBlacklist = function(frame) local blacklist = frame.args.suppressfields or frame.args.spf or "" local fieldname = frame.args.name or "" if blacklist ~= "" and fieldname ~= "" then if blacklist:find(fieldname) then return false else return true end else -- one of the fields is missing: let's call that "not on the list" return true end end ------------------------------------------------------------------------------- -- emptyor returns nil if its first unnamed argument is just punctuation, whitespace or html tags -- otherwise it returns the argument unchanged (including leading/trailing space). -- If the argument may contain "=", then it must be called explicitly: -- |1=arg -- (In that case, leading and trailing spaces are trimmed) -- It finds use in infoboxes where it can replace tests like: -- {{#if: {{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}} | <span class="xxx">{{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> | }} -- with a form that uses just a single call to Wikidata: -- {{#invoke |WikidataIB |emptyor |1= <span class="xxx">{{#invoke:WikidataIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.emptyor = function(frame) local s = frame.args[1] or "" if s == "" then return nil end local sx = s:gsub("%s", ""):gsub("<[^>]*>", ""):gsub("%p", "") if sx == "" then return nil else return s end end ------------------------------------------------------------------------------- -- labelorid is a public function to expose the output of labelOrId() -- Pass the Q-number as |qid= or as an unnamed parameter. -- It returns the Wikidata label for that entity or the qid if no label exists. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId ------------------------------------------------------------------------------- p.labelorid = function(frame) return (labelOrId(frame.args.qid or frame.args[1])) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLang returns the MediaWiki language code of the current content. -- If optional parameter |style=full, it returns the language name. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLang = function(frame) local style = (frame.args.style or ""):lower() local langcode = mw.language.getContentLanguage().code if style == "full" then return mw.language.fetchLanguageName( langcode ) end return langcode end ------------------------------------------------------------------------------- -- getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getItemLangCode() ------------------------------------------------------------------------------- p.getItemLangCode = function(frame) return _getItemLangCode(frame.args.qid or frame.args[1]) end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLanguage exports the local findLang() function -- It takes an optional language code and returns, in order of preference: -- the code if a known language; -- the user's language, if set; -- the server's content language. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang ------------------------------------------------------------------------------- p.findLanguage = function(frame) return findLang(frame.args.lang or frame.args[1]).code end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQid returns the qid, if supplied -- failing that, the Wikidata entity ID of the "category's main topic (P301)", if it exists -- failing that, the Wikidata entity ID associated with the current page, if it exists -- otherwise, nothing ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getQid = function(frame) local qid = (frame.args.qid or ""):upper() -- check if a qid was passed; if so, return it: if qid ~= "" then return qid end -- check if there's a "category's main topic (P301)": qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if qid then local prop301 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P301") if prop301[1] then local mctid = prop301[1].mainsnak.datavalue.value.id if mctid then return mctid end end end -- otherwise return the page qid (if any) return qid end ------------------------------------------------------------------------------- -- followQid takes four optional parameters: qid, props, list and all. -- If qid is not given, it uses the qid for the connected page -- or returns nil if there isn't one. -- props is a list of properties, separated by punctuation. -- If props is given, the Wikidata item for the qid is examined for each property in turn. -- If that property contains a value that is another Wikibase-item, that item's qid is returned, -- and the search terminates, unless |all=y when all of the qids are returned, separated by spaces. -- If |list= is set to a template, the qids are passed as arguments to the template. -- If props is not given, the qid is returned. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p._followQid = function(args) local qid = (args.qid or ""):upper() local all = parseParam(args.all, false) local list = args.list or "" if list == "" then list = nil end if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local out = {} local props = (args.props or ""):upper() if props ~= "" then for p in mw.text.gsplit(props, "%p") do -- split at punctuation and iterate p = mw.text.trim(p) for i, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(qid, p) ) do local linkedid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if linkedid then if all then out[#out+1] = linkedid else return linkedid end -- test for all or just the first one found end -- test for value exists for that property end -- loop through values of property to follow end -- loop through list of properties to follow end if #out > 0 then local ret = "" if list then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} else ret = table.concat(out, " ") end return ret else return qid end end p.followQid = function(frame) return p._followQid(frame.args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- globalSiteID returns the globalSiteID for the current wiki -- e.g. returns "enwiki" for the English Wikipedia, "enwikisource" for English Wikisource, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.globalSiteID = function(frame) return mw.wikibase.getGlobalSiteId() end ------------------------------------------------------------------------------- -- siteID returns the root of the globalSiteID -- e.g. "en" for "enwiki", "enwikisource", etc. -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.siteID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be_x_old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- projID returns the code used to link to the reader's language's project -- e.g "en" for [[:en:WikidataIB]] -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.projID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be-x-old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatNumber formats a number according to the the supplied language code ("|lang=") -- or the default language if not supplied. -- The number is the first unnamed parameter or "|num=" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang() ------------------------------------------------------------------------------- p.formatNumber = function(frame) local lang local num = tonumber(frame.args[1] or frame.args.num) or 0 lang = findLang(frame.args.lang) return lang:formatNum( num ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- examine dumps the property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' (or the other unnamed parameter) -- or from the item corresponding to the current page if qid is not supplied. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |examine |pid=P26 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26 |Q42}} or any combination of these -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.examine = function( frame ) local args if frame.args[1] or frame.args.pid or frame.args.qid then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local par = {} local pid = (args.pid or ""):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() par[1] = mw.text.trim( args[1] or "" ):upper() par[2] = mw.text.trim( args[2] or "" ):upper() table.sort(par) if par[2]:sub(1,1) == "P" then par[1], par[2] = par[2], par[1] end if pid == "" then pid = par[1] end if qid == "" then qid = par[2] end local q1 = qid:sub(1,1) if pid:sub(1,1) ~= "P" then return "No property supplied" end if q1 ~= "Q" and q1 ~= "M" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return "No item for this page" end return "<pre>" .. mw.dumpObject( mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) ) .. "</pre>" end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkvalue looks for 'val' as a wikibase-item value of a property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' -- or from the Wikidata item associated with the current page if qid is not supplied. -- It only checks ranks that are requested (preferred and normal by default) -- If property is not supplied, then P31 (instance of) is assumed. -- It returns val if found or nothing if not found. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |pid=P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkvalue = function( frame ) local args if frame.args.val then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local val = args.val if not val then return nil end local pid = mw.text.trim(args.pid or args[1] or "P31"):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() if pid:sub(1,1) ~= "P" then return nil end if qid:sub(1,1) ~= "Q" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local ranks = setRanks(args.rank) local stats = {} if ranks.b then stats = mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid) else stats = mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) end if not stats[1] then return nil end if stats[1].mainsnak.datatype == "wikibase-item" then for k, v in pairs( stats ) do local ms = v.mainsnak if ranks[v.rank:sub(1,1)] and ms.snaktype == "value" and ms.datavalue.value.id == val then return val end end end return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- url2 takes a parameter url= that is a proper url and formats it for use in an infobox. -- If no parameter is supplied, it returns nothing. -- This is the equivalent of Template:URL -- but it keeps the "edit at Wikidata" pen icon out of the microformat. -- Usually it will take its url parameter directly from a Wikidata call: -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |url2 |url={{wdib |P856 |qid=Q23317 |fwd=ALL |osd=no}} }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.url2 = function(frame) local txt = frame.args.url or "" if txt == "" then return nil end -- extract any icon local url, icon = txt:match("(.+)&nbsp;(.+)") -- make sure there's at least a space at the end url = (url or txt) .. " " icon = icon or "" -- extract any protocol like https:// local prot = url:match("(https*://).+[ \"\']") -- extract address local addr = "" if prot then addr = url:match("https*://(.+)[ \"\']") or " " else prot = "//" addr = url:match("[^%p%s]+%.(.+)[ \"\']") or " " end -- strip trailing / from end of domain-only url and add <wbr/> before . and / local disp, n = addr:gsub( "^([^/]+)/$", "%1" ):gsub("%/", "<wbr/>/"):gsub("%.", "<wbr/>.") return '<span class="url">[' .. prot .. addr .. " " .. disp .. "]</span>&nbsp;" .. icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- getWebsite fetches the Official website (P856) and formats it for use in an infobox. -- This is similar to Template:Official website but with a url displayed, -- and it adds the "edit at Wikidata" pen icon beyond the microformat if enabled. -- A local value will override the Wikidata value. "NONE" returns nothing. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |getWebsite |qid= |noicon= |lang= |url= }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getWebsite = function(frame) local url = frame.args.url or "" if url:upper() == "NONE" then return nil end local urls = {} local quals = {} local qid = frame.args.qid or "" if url and url ~= "" then urls[1] = url else if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local prop856 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P856") for k, v in pairs(prop856) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then urls[#urls+1] = v.mainsnak.datavalue.value if v.qualifiers and v.qualifiers["P1065"] then -- just take the first archive url (P1065) local au = v.qualifiers["P1065"][1] if au.snaktype == "value" then quals[#urls] = au.datavalue.value end -- test for archive url having a value end -- test for qualifers end -- test for website having a value end -- loop through website(s) end if #urls == 0 then return nil end local out = {} for i, u in ipairs(urls) do local link = quals[i] or u local prot, addr = u:match("(http[s]*://)(.+)") addr = addr or u local disp, n = addr:gsub("%.", "<wbr/>%.") out[#out+1] = '<span class="url">[' .. link .. " " .. disp .. "]</span>" end local langcode = findLang(frame.args.lang).code local noicon = parseParam(frame.args.noicon, false) if url == "" and not noicon then out[#out] = out[#out] .. createicon(langcode, qid, "P856") end local ret = "" if #out > 1 then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "ubl", args = out} else ret = out[1] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllLabels fetches the set of labels and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllLabels = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local labels = mw.wikibase.getEntity(qid).labels if not labels then return i18n["labels-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(labels) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllDescriptions fetches the set of descriptions and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllDescriptions = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local descriptions = mw.wikibase.getEntity(qid).descriptions if not descriptions then return i18n["descriptions-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(descriptions) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllAliases fetches the set of aliases and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllAliases = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return i18n["aliases-not-found"] end local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do local lang = v1[1].language local val = {} for k1, v2 in ipairs(v1) do val[#val+1] = v2.value end out[#out+1] = table.concat(val, ", ") .. " (" .. lang .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- showNoLinks displays the article titles that should not be linked. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.showNoLinks = function(frame) local out = {} for k, v in pairs(donotlink) do out[#out+1] = k end table.sort( out ) return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkValidity checks whether the first unnamed parameter represents a valid entity-id, -- that is, something like Q1235 or P123. -- It returns the strings "true" or "false". -- Change false to nil to return "true" or "" (easier to test with #if:). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- function p.checkValidity(frame) local id = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then return true else return false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getEntityFromTitle returns the Entity-ID (Q-number) for a given title. -- Modification of Module:ResolveEntityId -- The title is the first unnamed parameter. -- The site parameter determines the site/language for the title. Defaults to current wiki. -- The showdab parameter determines whether dab pages should return the Q-number or nil. Defaults to true. -- Returns the Q-number or nil if it does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam ------------------------------------------------------------------------------- function p.getEntityFromTitle(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end if not args[1] then return nil end local title = mw.text.trim(args[1]) local site = args.site or "" local showdab = parseParam(args.showdab, true) local qid = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(title, site) if qid then local prop31 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P31")[1] if not showdab and prop31 and prop31.mainsnak.datavalue.value.id == "Q4167410" then return nil else return qid end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDatePrecision returns the number representing the precision of the first best date value -- for the given property. -- It takes the qid and property ID -- The meanings are given at https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times -- 0 = 1 billion years .. 6 = millennium, 7 = century, 8 = decade, 9 = year, 10 = month, 11 = day -- Returns 0 (or the second unnamed parameter) if the Wikidata does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- function p.getDatePrecision(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end local default = tonumber(args[2] or args.default) or 0 local prop = mw.text.trim(args[1] or "") if prop == "" then return default end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return default end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local stat = mw.wikibase.getBestStatements(qid, prop) for i, v in ipairs(stat) do local prec = (onlysrc == false or sourced(v)) and v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value and v.mainsnak.datavalue.value.precision if prec then return prec end end return default end return p ------------------------------------------------------------------------------- -- List of exported functions ------------------------------------------------------------------------------- --[[ _getValue getValue getPreferredValue getCoords getQualifierValue getSumOfParts getValueByQual getValueByLang getValueByRefSource getPropertyIDs getQualifierIDs getPropOfProp getAwardCat getIntersectCat getGlobe getCommonsLink getSiteLink getLink getLabel label getAT getDescription getAliases pageId formatDate location checkBlacklist emptyor labelorid getLang getItemLangCode findLanguage getQID followQid globalSiteID siteID projID formatNumber examine checkvalue url2 getWebsite getAllLabels getAllDescriptions getAllAliases showNoLinks checkValidity getEntityFromTitle getDatePrecision --]] ------------------------------------------------------------------------------- ql7i3j6aywa93pfslfr0svyicj7ctkn 828 3799275 7282667 2026-08-13T02:15:34Z Exec8 362080 . 7282667 Scribunto text/plain --[[ This module is intended to provide access to basic string functions. Most of the functions provided here can be invoked with named parameters, unnamed parameters, or a mixture. If named parameters are used, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter. Depending on the intended use, it may be advantageous to either preserve or remove such whitespace. Global options ignore_errors: If set to 'true' or 1, any error condition will result in an empty string being returned rather than an error message. error_category: If an error occurs, specifies the name of a category to include with the error message. The default category is [Category:Errors reported by Module String]. no_category: If set to 'true' or 1, no category will be added if an error is generated. Unit tests for this module are available at Module:String/tests. ]] local str = {} --[[ len This function returns the length of the target string. Usage: {{#invoke:String|len|target_string|}} OR {{#invoke:String|len|s=target_string}} Parameters s: The string whose length to report If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the target string. ]] function str.len( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s'} ) local s = new_args['s'] or '' return mw.ustring.len( s ) end --[[ sub This function returns a substring of the target string at specified indices. Usage: {{#invoke:String|sub|target_string|start_index|end_index}} OR {{#invoke:String|sub|s=target_string|i=start_index|j=end_index}} Parameters s: The string to return a subset of i: The first index of the substring to return, defaults to 1. j: The last index of the string to return, defaults to the last character. The first character of the string is assigned an index of 1. If either i or j is a negative value, it is interpreted the same as selecting a character by counting from the end of the string. Hence, a value of -1 is the same as selecting the last character of the string. If the requested indices are out of range for the given string, an error is reported. ]] function str.sub( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, { 's', 'i', 'j' } ) local s = new_args['s'] or '' local i = tonumber( new_args['i'] ) or 1 local j = tonumber( new_args['j'] ) or -1 local len = mw.ustring.len( s ) -- Convert negatives for range checking if i < 0 then i = len + i + 1 end if j < 0 then j = len + j + 1 end if i > len or j > len or i < 1 or j < 1 then return str._error( 'String subset index out of range' ) end if j < i then return str._error( 'String subset indices out of order' ) end return mw.ustring.sub( s, i, j ) end --[[ This function implements that features of {{str sub old}} and is kept in order to maintain these older templates. ]] function str.sublength( frame ) local i = tonumber( frame.args.i ) or 0 local len = tonumber( frame.args.len ) return mw.ustring.sub( frame.args.s, i + 1, len and ( i + len ) ) end --[[ _match This function returns a substring from the source string that matches a specified pattern. It is exported for use in other modules Usage: strmatch = require("Module:String")._match sresult = strmatch( s, pattern, start, match, plain, nomatch ) Parameters s: The string to search pattern: The pattern or string to find within the string start: The index within the source string to start the search. The first character of the string has index 1. Defaults to 1. match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single string. This specifies which match to return, where the first match is match= 1. If a negative number is specified then a match is returned counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting the last match. Defaults to 1. plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain text. Defaults to false. nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error. For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see: * http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1 * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns ]] -- This sub-routine is exported for use in other modules function str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch ) if s == '' then return str._error( 'Target string is empty' ) end if pattern == '' then return str._error( 'Pattern string is empty' ) end start = tonumber(start) or 1 if math.abs(start) < 1 or math.abs(start) > mw.ustring.len( s ) then return str._error( 'Requested start is out of range' ) end if match_index == 0 then return str._error( 'Match index is out of range' ) end if plain_flag then pattern = str._escapePattern( pattern ) end local result if match_index == 1 then -- Find first match is simple case result = mw.ustring.match( s, pattern, start ) else if start > 1 then s = mw.ustring.sub( s, start ) end local iterator = mw.ustring.gmatch(s, pattern) if match_index > 0 then -- Forward search for w in iterator do match_index = match_index - 1 if match_index == 0 then result = w break end end else -- Reverse search local result_table = {} local count = 1 for w in iterator do result_table[count] = w count = count + 1 end result = result_table[ count + match_index ] end end if result == nil then if nomatch == nil then return str._error( 'Match not found' ) else return nomatch end else return result end end --[[ match This function returns a substring from the source string that matches a specified pattern. Usage: {{#invoke:String|match|source_string|pattern_string|start_index|match_number|plain_flag|nomatch_output}} OR {{#invoke:String|match|s=source_string|pattern=pattern_string|start=start_index |match=match_number|plain=plain_flag|nomatch=nomatch_output}} Parameters s: The string to search pattern: The pattern or string to find within the string start: The index within the source string to start the search. The first character of the string has index 1. Defaults to 1. match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single string. This specifies which match to return, where the first match is match= 1. If a negative number is specified then a match is returned counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting the last match. Defaults to 1. plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain text. Defaults to false. nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error. If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from each string. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. If the match_number or start_index are out of range for the string being queried, then this function generates an error. An error is also generated if no match is found. If one adds the parameter ignore_errors=true, then the error will be suppressed and an empty string will be returned on any failure. For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see: * http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1 * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns ]] -- This is the entry point for #invoke:String|match function str.match( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s', 'pattern', 'start', 'match', 'plain', 'nomatch'} ) local s = new_args['s'] or '' local start = tonumber( new_args['start'] ) or 1 local plain_flag = str._getBoolean( new_args['plain'] or false ) local pattern = new_args['pattern'] or '' local match_index = math.floor( tonumber(new_args['match']) or 1 ) local nomatch = new_args['nomatch'] return str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch ) end --[[ pos This function returns a single character from the target string at position pos. Usage: {{#invoke:String|pos|target_string|index_value}} OR {{#invoke:String|pos|target=target_string|pos=index_value}} Parameters target: The string to search pos: The index for the character to return If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the target string. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. The first character has an index value of 1. If one requests a negative value, this function will select a character by counting backwards from the end of the string. In other words pos = -1 is the same as asking for the last character. A requested value of zero, or a value greater than the length of the string returns an error. ]] function str.pos( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'target', 'pos'} ) local target_str = new_args['target'] or '' local pos = tonumber( new_args['pos'] ) or 0 if pos == 0 or math.abs(pos) > mw.ustring.len( target_str ) then return str._error( 'String index out of range' ) end return mw.ustring.sub( target_str, pos, pos ) end --[[ str_find This function duplicates the behavior of {{str_find}}, including all of its quirks. This is provided in order to support existing templates, but is NOT RECOMMENDED for new code and templates. New code is recommended to use the "find" function instead. Returns the first index in "source" that is a match to "target". Indexing is 1-based, and the function returns -1 if the "target" string is not present in "source". Important Note: If the "target" string is empty / missing, this function returns a value of "1", which is generally unexpected behavior, and must be accounted for separatetly. ]] function str.str_find( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local target_str = new_args['target'] or '' if target_str == '' then return 1 end local start = mw.ustring.find( source_str, target_str, 1, true ) if start == nil then start = -1 end return start end --[[ find This function allows one to search for a target string or pattern within another string. Usage: {{#invoke:String|find|source_str|target_string|start_index|plain_flag}} OR {{#invoke:String|find|source=source_str|target=target_str|start=start_index|plain=plain_flag}} Parameters source: The string to search target: The string or pattern to find within source start: The index within the source string to start the search, defaults to 1 plain: Boolean flag indicating that target should be understood as plain text and not as a Lua style regular expression, defaults to true If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. This function returns the first index >= "start" where "target" can be found within "source". Indices are 1-based. If "target" is not found, then this function returns 0. If either "source" or "target" are missing / empty, this function also returns 0. This function should be safe for UTF-8 strings. ]] function str.find( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target', 'start', 'plain' } ) local source_str = new_args['source'] or '' local pattern = new_args['target'] or '' local start_pos = tonumber(new_args['start']) or 1 local plain = new_args['plain'] or true if source_str == '' or pattern == '' then return 0 end plain = str._getBoolean( plain ) local start = mw.ustring.find( source_str, pattern, start_pos, plain ) if start == nil then start = 0 end return start end --[[ replace This function allows one to replace a target string or pattern within another string. Usage: {{#invoke:String|replace|source_str|pattern_string|replace_string|replacement_count|plain_flag}} OR {{#invoke:String|replace|source=source_string|pattern=pattern_string|replace=replace_string| count=replacement_count|plain=plain_flag}} Parameters source: The string to search pattern: The string or pattern to find within source replace: The replacement text count: The number of occurences to replace, defaults to all. plain: Boolean flag indicating that pattern should be understood as plain text and not as a Lua style regular expression, defaults to true ]] function str.replace( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'pattern', 'replace', 'count', 'plain' } ) local source_str = new_args['source'] or '' local pattern = new_args['pattern'] or '' local replace = new_args['replace'] or '' local count = tonumber( new_args['count'] ) local plain = new_args['plain'] or true if source_str == '' or pattern == '' then return source_str end plain = str._getBoolean( plain ) if plain then pattern = str._escapePattern( pattern ) replace = string.gsub( replace, "%%", "%%%%" ) --Only need to escape replacement sequences. end local result if count ~= nil then result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace, count ) else result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace ) end return result end --[[ simple function to pipe string.rep to templates. ]] function str.rep( frame ) local repetitions = tonumber( frame.args[2] ) if not repetitions then return str._error( 'function rep expects a number as second parameter, received "' .. ( frame.args[2] or '' ) .. '"' ) end return string.rep( frame.args[1] or '', repetitions ) end --[[ escapePattern This function escapes special characters from a Lua string pattern. See [1] for details on how patterns work. [1] https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns Usage: {{#invoke:String|escapePattern|pattern_string}} Parameters pattern_string: The pattern string to escape. ]] function str.escapePattern( frame ) local pattern_str = frame.args[1] if not pattern_str then return str._error( 'No pattern string specified' ) end local result = str._escapePattern( pattern_str ) return result end --[[ count This function counts the number of occurrences of one string in another. ]] function str.count(frame) local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern', 'plain'}) local source = args.source or '' local pattern = args.pattern or '' local plain = str._getBoolean(args.plain or true) if plain then pattern = str._escapePattern(pattern) end local _, count = mw.ustring.gsub(source, pattern, '') return count end --[[ endswith This function determines whether a string ends with another string. ]] function str.endswith(frame) local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern'}) local source = args.source or '' local pattern = args.pattern or '' if pattern == '' then -- All strings end with the empty string. return "yes" end if mw.ustring.sub(source, -mw.ustring.len(pattern), -1) == pattern then return "yes" else return "" end end --[[ join Join all non empty arguments together; the first argument is the separator. Usage: {{#invoke:String|join|sep|one|two|three}} ]] function str.join(frame) local args = {} local sep for _, v in ipairs( frame.args ) do if sep then if v ~= '' then table.insert(args, v) end else sep = v end end return table.concat( args, sep or '' ) end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil function str._findpagetext(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end function str.findpagetext(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (str._findpagetext(args)) end --[[ Helper function that populates the argument list given that user may need to use a mix of named and unnamed parameters. This is relevant because named parameters are not identical to unnamed parameters due to string trimming, and when dealing with strings we sometimes want to either preserve or remove that whitespace depending on the application. ]] function str._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {} local index = 1 local value for _, arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index] index = index + 1 end new_args[arg] = value end return new_args end --[[ Helper function to handle error messages. ]] function str._error( error_str ) local frame = mw.getCurrentFrame() local error_category = frame.args.error_category or 'Errors reported by Module String' local ignore_errors = frame.args.ignore_errors or false local no_category = frame.args.no_category or false if str._getBoolean(ignore_errors) then return '' end local error_str = '<strong class="error">String Module Error: ' .. error_str .. '</strong>' if error_category ~= '' and not str._getBoolean( no_category ) then error_str = '[[Category:' .. error_category .. ']]' .. error_str end return error_str end --[[ Helper Function to interpret boolean strings ]] function str._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower() if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false else boolean_value = true end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str else error( 'No boolean value found' ) end return boolean_value end --[[ Helper function that escapes all pattern characters so that they will be treated as plain text. ]] function str._escapePattern( pattern_str ) return ( string.gsub( pattern_str, "[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]", "%%%0" ) ) end return str j3b8d4sejqnvazpfl0gk0yfaa503gli 14 3799276 7282668 2026-08-13T02:19:00Z Exec8 362080 . 7282668 wikitext text/x-wiki {{Test language | englishname = Western Bukidnon Manobo language | project = Wikipedia | article = Western Bukidnon Manobo language | localname = Bukidnon Manobo | directionality = ltr | iso = 3 | code = mbb }} [[Category:Incubator:All test wikis|mbb]] 6mvee9embtxkwovv8uyz4r1ptfss7ub 10 3799277 7282670 2026-08-13T02:21:39Z Exec8 362080 . 7282670 wikitext text/x-wiki [[Special:Prefixindex/Wp/mbb|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mbb}}]]<noinclude>[[Category:Wp/mbb| ]]</noinclude> [[Category:Wp/mbb| ]] gw3k5zomon4irmmitwiw1tnibrozp1s 10 3799278 7282671 2026-08-13T02:22:32Z Exec8 362080 . 7282671 wikitext text/x-wiki <includeonly>-moz-box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}}; -webkit-box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}}; box-shadow: {{{1|4px}}} {{{2|4px}}} {{{3|4px}}} {{{4|#CCC}}};</includeonly><noinclude> [[Category:Wp/mbb| ]] </noinclude> hq05d1sgxe3bqq9adz0ex0ipdaqeb3v 10 3799279 7282672 2026-08-13T02:23:24Z Exec8 362080 . 7282672 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:#invoke:Wp/mbb/Wd|main}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> [[Category:Wp/mbb| ]] ou3cbrmby73jst7c9okkzzqwum2m2ck 0 3799280 7282673 2026-08-13T02:29:24Z Exec8 362080 . 7282673 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; border-spacing:10px" | style="width:55%; padding:10px; vertical-align:top; color:var(--color-base,#000); background-color:var(--background-color-neutral-subtle,#f7f8fa); {{Wp/mbb/Box-shadow|0|1px|5px|rgba(0, 0, 0, 0.6)}}" |<div class="main-page-root"> <div class="content-block accent-blue" style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: space-between; margin-bottom: 1rem; background: #f8f9fa;"> <div style="flex: 1; min-width: 300px; padding: 10px; display: flex; align-items: center; gap: 1.5rem;"> <div class="header-logo" style="flex-shrink: 0; opacity: 0.5;"">[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|180px|link=Main Page]] </div><div> <span style="color:#555555;font-size:2.0em;font-family:Garamond, serif; font-variant:small-caps;line-height:100%;" class="hp-welkom-1"> <span style="color:#36c;"> Meupiya he ked-uma ziyà te </span><br /> '''Bukidnon Manobo Wikipedia'''</span><br /> <span style="color:#36f;font-family:Garamond, serif; font-size:1.3em;line-height:100%;" class="hp-welkom-2"> Is libri he insayklupidiya he egke-edit te minsan hentei. </span> </div> </div> <div style="flex: 0 1 130px; border-left: 2px solid #eaecf0; padding: 20px 40px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.1em; color: #202122;"> Duen dey tibuuk he <strong>'''{{Wp/mbb/NUMBEROFARTICLES}}'''</strong> he insulat he menge artikulu! </div> </div> </div></div> |} <inputbox> type=create width=90 bgcolor=#ffffff preload=Template:Standard content for new page editintro=Template:Instructions default=Wp/mbb/ buttonlabel=Baál te be-u he artikulu </inputbox> <center> <h3>Menge kagi te Wikipedia</strong></h3> Heini he Wikipedia ne insulat diyà te [[:w:Western Bukidnon Manobo language|kagi he Bukidnon Manobo]]. Mahabet pa is zuma he [[:meta:List of Wikipedias|menge Wikipedia]]. [[Category:Wp/mbb| ]] q5xcw33uzgktfhsjcsetuy5npl32bp6 828 3799281 7282674 2026-08-13T02:31:21Z Exec8 362080 . 7282674 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:w:en:Module:Wd]] and [[:w:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p o27ordvb1ehumna7d2ntlps821q86ll 828 3799282 7282675 2026-08-13T02:31:49Z Exec8 362080 . 7282675 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 828 3799283 7282676 2026-08-13T02:32:20Z Exec8 362080 . 7282676 Scribunto text/plain -- Version: 2023-07-10 -- Module to implement use of a blacklist and whitelist for infobox fields -- Can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article -- if not supplied, it will use the Wikidata ID associated with the current page. -- Fields in blacklist are never to be displayed, i.e. module must return nil in all circumstances -- Fields in whitelist return local value if it exists or the Wikidata value otherwise -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name -- The name is compulsory when blacklist or whitelist is used, -- so the module returns nil if it is not supplied. -- blacklist is passed in named parameter |suppressfields (or |spf) -- whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata (or |fwd) require("strict") local p = {} local cdate -- initialise as nil and only load _complex_date function if needed -- Module:Complex date is loaded lazily and has the following dependencies: -- Module:Calendar -- Module:ISOdate -- Module:DateI18n -- Module:I18n/complex date -- Module:Ordinal -- Module:I18n/ordinal -- Module:Yesno -- Module:Formatnum -- Module:Linguistic -- -- The following, taken from https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times, -- is needed to use Module:Complex date which seemingly requires date precision as a string. -- It would work better if only the authors of the mediawiki page could spell 'millennium'. local dp = { [6] = "millennium", [7] = "century", [8] = "decade", [9] = "year", [10] = "month", [11] = "day", } local i18n = { ["errors"] = { ["property-not-found"] = "Property not found.", ["No property supplied"] = "No property supplied", ["entity-not-found"] = "Wikidata entity not found.", ["unknown-claim-type"] = "Unknown claim type.", ["unknown-entity-type"] = "Unknown entity type.", ["qualifier-not-found"] = "Qualifier not found.", ["site-not-found"] = "Wikimedia project not found.", ["labels-not-found"] = "No labels found.", ["descriptions-not-found"] = "No descriptions found.", ["aliases-not-found"] = "No aliases found.", ["unknown-datetime-format"] = "Unknown datetime format.", ["local-article-not-found"] = "Article is available on Wikidata, but not on Wikipedia", ["dab-page"] = " (dab)", }, ["months"] = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }, ["century"] = "century", ["BC"] = "BC", ["BCE"] = "BCE", ["ordinal"] = { [1] = "st", [2] = "nd", [3] = "rd", ["default"] = "th" }, ["filespace"] = "File", ["Unknown"] = "Unknown", ["NaN"] = "Not a number", -- set the following to the name of a tracking category, -- e.g. "[[Category:Articles with missing Wikidata information]]", or "" to disable: ["missinginfocat"] = "[[Category:Articles with missing Wikidata information]]", ["editonwikidata"] = "Edit this on Wikidata", ["latestdatequalifier"] = function (date) return "before " .. date end, -- some languages, e.g. Bosnian use a period as a suffix after each number in a date ["datenumbersuffix"] = "", ["list separator"] = ", ", ["multipliers"] = { [0] = "", [3] = " thousand", [6] = " million", [9] = " billion", [12] = " trillion", } } -- This allows an internationisation module to override the above table if 'en' ~= mw.getContentLanguage():getCode() then require("Module:i18n").loadI18n("Module:WikidataIB/i18n", i18n) end -- This piece of html implements a collapsible container. Check the classes exist on your wiki. local collapsediv = '<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%; overflow:auto;" data-expandtext="{{int:show}}" data-collapsetext="{{int:hide}}">' -- Some items should not be linked. -- Each wiki can create a list of those in Module:WikidataIB/nolinks -- It should return a table called itemsindex, containing true for each item not to be linked local donotlink = {} local nolinks_exists, nolinks = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/nolinks") if nolinks_exists then donotlink = nolinks.itemsindex end -- To satisfy Wikipedia:Manual of Style/Titles, certain types of items are italicised, and others are quoted. -- The submodule [[Module:WikidataIB/titleformats]] lists the entity-ids used in 'instance of' (P31), -- which allows this module to identify the values that should be formatted. -- WikidataIB/titleformats exports a table p.formats, which is indexed by entity-id, and contains the value " or '' local formats = {} local titleformats_exists, titleformats = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/titleformats") if titleformats_exists then formats = titleformats.formats end ------------------------------------------------------------------------------- -- Private functions ------------------------------------------------------------------------------- -- ------------------------------------------------------------------------------- -- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above: -- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string -- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local makeOrdinal = function(cardinal) local ordsuffix = i18n.ordinal.default if cardinal % 10 == 1 then ordsuffix = i18n.ordinal[1] elseif cardinal % 10 == 2 then ordsuffix = i18n.ordinal[2] elseif cardinal % 10 == 3 then ordsuffix = i18n.ordinal[3] end -- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th' -- similarly for 12 and 13, etc. if (cardinal % 100 == 11) or (cardinal % 100 == 12) or (cardinal % 100 == 13) then ordsuffix = i18n.ordinal.default end return tostring(cardinal) .. ordsuffix end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLang takes a "langcode" parameter if supplied and valid -- otherwise it tries to create it from the user's set language ({{int:lang}}) -- failing that it uses the wiki's content language. -- It returns a language object ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local findLang = function(langcode) local langobj langcode = mw.text.trim(langcode or "") if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langcode = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}) if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langobj = mw.language.getContentLanguage() end end return langobj end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getItemLangCode = function(qid) qid = mw.text.trim(qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local prop17 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P17")[1] if not prop17 or prop17.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid17 = prop17.mainsnak.datavalue.value.id local prop37 = mw.wikibase.getBestStatements(qid17, "P37")[1] if not prop37 or prop37.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid37 = prop37.mainsnak.datavalue.value.id local prop424 = mw.wikibase.getBestStatements(qid37, "P424")[1] if not prop424 or prop424.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end return prop424.mainsnak.datavalue.value end ------------------------------------------------------------------------------- -- roundto takes a number (x) -- and returns it rounded to (sf) significant figures ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local roundto = function(x, sf) if x == 0 then return 0 end local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end if sf < 1 then sf = 1 end local p = 10 ^ (math.floor(math.log10(x)) - sf + 1) x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalToDMS takes a decimal degrees (x) with precision (p) -- and returns degrees/minutes/seconds according to the precision ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalToDMS = function(x, p) -- if p is not supplied, use a precision around 0.1 seconds if not tonumber(p) then p = 1e-4 end local d = math.floor(x) local ms = (x - d) * 60 if p > 0.5 then -- precision is > 1/2 a degree if ms > 30 then d = d + 1 end ms = 0 end local m = math.floor(ms) local s = (ms - m) * 60 if p > 0.008 then -- precision is > 1/2 a minute if s > 30 then m = m +1 end s = 0 elseif p > 0.00014 then -- precision is > 1/2 a second s = math.floor(s + 0.5) elseif p > 0.000014 then -- precision is > 1/20 second s = math.floor(10 * s + 0.5) / 10 elseif p > 0.0000014 then -- precision is > 1/200 second s = math.floor(100 * s + 0.5) / 100 else -- cap it at 3 dec places for now s = math.floor(1000 * s + 0.5) / 1000 end return d, m, s end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalPrecision takes a decimal (x) with precision (p) -- and returns x rounded approximately to the given precision -- precision should be between 1 and 1e-6, preferably a power of 10. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalPrecision = function(x, p) local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end -- if p is not supplied, pick an arbitrary precision if not tonumber(p) then p = 1e-4 elseif p > 1 then p = 1 elseif p < 1e-6 then p = 1e-6 else p = 10 ^ math.floor(math.log10(p)) end x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end -- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp -- 9e-5 becomes 0.000090 if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate takes a datetime of the usual format from mw.wikibase.entity:formatPropertyValues -- like "1 August 30 BCE" as parameter 1 -- and formats it according to the df (date format) and bc parameters -- df = ["dmy" / "mdy" / "y"] default will be "dmy" -- bc = ["BC" / "BCE"] default will be "BCE" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local format_Date = function(datetime, dateformat, bc) local datetime = datetime or "1 August 30 BCE" -- in case of nil value -- chop off multiple vales and/or any hours, mins, etc. -- keep anything before punctuation - we just want a single date: local dateval = string.match( datetime, "[%w ]+") local dateformat = string.lower(dateformat or "dmy") -- default to dmy local bc = string.upper(bc or "") -- can't use nil for bc -- we only want to accept two possibilities: BC or default to BCE if bc == "BC" then bc = "&nbsp;" .. i18n["BC"] -- prepend a non-breaking space. else bc = "&nbsp;" .. i18n["BCE"] end local postchrist = true -- start by assuming no BCE local dateparts = {} for word in string.gmatch(dateval, "%w+") do if word == "BCE" or word == "BC" then -- *** internationalise later *** postchrist = false else -- we'll keep the parts that are not 'BCE' in a table dateparts[#dateparts + 1] = word end end if postchrist then bc = "" end -- set AD dates to no suffix *** internationalise later *** local sep = "&nbsp;" -- separator is nbsp local fdate = table.concat(dateparts, sep) -- set formatted date to same order as input -- if we have day month year, check dateformat if #dateparts == 3 then if dateformat == "y" then fdate = dateparts[3] elseif dateformat == "mdy" then fdate = dateparts[2] .. sep .. dateparts[1] .. "," .. sep .. dateparts[3] end elseif #dateparts == 2 and dateformat == "y" then fdate = dateparts[2] end return fdate .. bc end ------------------------------------------------------------------------------- -- dateFormat is the handler for properties that are of type "time" -- It takes timestamp, precision (6 to 11 per mediawiki), dateformat (y/dmy/mdy), BC format (BC/BCE), -- a plaindate switch (yes/no/adj) to en/disable "sourcing circumstances"/use adjectival form, -- any qualifiers for the property, the language, and any adjective to use like 'before'. -- It passes the date through the "complex date" function -- and returns a string with the internatonalised date formatted according to preferences. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); cdate(); dp[] ------------------------------------------------------------------------------- local dateFormat = function(timestamp, dprec, df, bcf, pd, qualifiers, lang, adj, model) -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy/ymd) df = (df or ""):lower() -- if ymd is required, return the part of the timestamp in YYYY-MM-DD form -- but apply Year zero#Astronomers fix: 1 BC = 0000; 2 BC = -0001; etc. if df == "ymd" then if timestamp:sub(1,1) == "+" then return timestamp:sub(2,11) else local yr = tonumber(timestamp:sub(2,5)) - 1 yr = ("000" .. yr):sub(-4) if yr ~= "0000" then yr = "-" .. yr end return yr .. timestamp:sub(6,11) end end -- A year can be stored like this: "+1872-00-00T00:00:00Z", -- which is processed here as if it were the day before "+1872-01-01T00:00:00Z", -- and that's the last day of 1871, so the year is wrong. -- So fix the month 0, day 0 timestamp to become 1 January instead: timestamp = timestamp:gsub("%-00%-00T", "-01-01T") -- just in case date precision is missing dprec = dprec or 11 -- override more precise dates if required dateformat is year alone: if df == "y" and dprec > 9 then dprec = 9 end -- complex date only deals with precisions from 6 to 11, so clip range dprec = dprec>11 and 11 or dprec dprec = dprec<6 and 6 or dprec -- BC format is "BC" or "BCE" bcf = (bcf or ""):upper() -- plaindate only needs the first letter (y/n/a) pd = (pd or ""):sub(1,1):lower() if pd == "" or pd == "n" or pd == "f" or pd == "0" then pd = false end -- in case language isn't passed lang = lang or findLang().code -- set adj as empty if nil adj = adj or "" -- extract the day, month, year from the timestamp local bc = timestamp:sub(1, 1)=="-" and "BC" or "" local year, month, day = timestamp:match("[+-](%d*)-(%d*)-(%d*)T") local iso = tonumber(year) -- if year is missing, let it throw an error -- this will adjust the date format to be compatible with cdate -- possible formats are Y, YY, YYY0, YYYY, YYYY-MM, YYYY-MM-DD if dprec == 6 then iso = math.floor( (iso - 1) / 1000 ) + 1 end if dprec == 7 then iso = math.floor( (iso - 1) / 100 ) + 1 end if dprec == 8 then iso = math.floor( iso / 10 ) .. "0" end if dprec == 10 then iso = year .. "-" .. month end if dprec == 11 then iso = year .. "-" .. month .. "-" .. day end -- add "circa" (Q5727902) from "sourcing circumstances" (P1480) local sc = not pd and qualifiers and qualifiers.P1480 if sc then for k1, v1 in pairs(sc) do if v1.datavalue and v1.datavalue.value.id == "Q5727902" then adj = "circa" break end end end -- deal with Julian dates: -- no point in saying that dates before 1582 are Julian - they are by default -- doesn't make sense for dates less precise than year -- we can suppress it by setting |plaindate, e.g. for use in constructing categories. local calendarmodel = "" if tonumber(year) > 1582 and dprec > 8 and not pd and model == "http://www.wikidata.org/entity/Q1985786" then calendarmodel = "julian" end if not cdate then cdate = require("Module:Complex date")._complex_date end local fdate = cdate(calendarmodel, adj, tostring(iso), dp[dprec], bc, "", "", "", "", lang, 1) -- this may have QuickStatements info appended to it in a div, so remove that fdate = fdate:gsub(' <div style="display: none;">[^<]*</div>', '') -- it may also be returned wrapped in a microformat, so remove that fdate = fdate:gsub("<[^>]*>", "") -- there may be leading zeros that we should remove fdate = fdate:gsub("^0*", "") -- if a plain date is required, then remove any links (like BC linked) if pd then fdate = fdate:gsub("%[%[.*|", ""):gsub("]]", "") end -- if 'circa', use the abbreviated form *** internationalise later *** fdate = fdate:gsub('circa ', '<abbr title="circa">c.</abbr>&nbsp;') -- deal with BC/BCE if bcf == "BCE" then fdate = fdate:gsub('BC', 'BCE') end -- deal with mdy format if df == "mdy" then fdate = fdate:gsub("(%d+) (%w+) (%d+)", "%2 %1, %3") end -- deal with adjectival form *** internationalise later *** if pd == "a" then fdate = fdate:gsub(' century', '-century') end return fdate end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseParam takes a (string) parameter, e.g. from the list of frame arguments, -- and makes "false", "no", and "0" into the (boolean) false -- it makes the empty string and nil into the (boolean) value passed as default -- allowing the parameter to be true or false by default. -- It returns a boolean. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseParam = function(param, default) if type(param) == "boolean" then param = tostring(param) end if param and param ~= "" then param = param:lower() if (param == "false") or (param:sub(1,1) == "n") or (param == "0") then return false else return true end else return default end end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getSitelink = function(qid, wiki) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end wiki = wiki or "" local sitelink if wiki == "" then sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid) else sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid, wiki) end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getCommonslink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the Wikidata entity - but not if onlycat=true and it's not a category; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the Wikidata entity; -- the Commons category of the Wikidata entity - unless fallback=false. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- local _getCommonslink = function(qid, onlycat, fallback) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end onlycat = parseParam(onlycat, false) if fallback == "" then fallback = nil end local sitelink = _getSitelink(qid, "commonswiki") if onlycat and sitelink and sitelink:sub(1,9) ~= "Category:" then sitelink = nil end if not sitelink then -- check for topic's main category local prop910 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P910")[1] if prop910 then local tmcid = prop910.mainsnak.datavalue and prop910.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end if not sitelink then -- check for list's main category local prop1754 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P1754")[1] if prop1754 then local tmcid = prop1754.mainsnak.datavalue and prop1754.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end end end if not sitelink and fallback then -- check for Commons category (string value) local prop373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1] if prop373 then sitelink = prop373.mainsnak.datavalue and prop373.mainsnak.datavalue.value if sitelink then sitelink = "Category:" .. sitelink end end end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- The label in a Wikidata item is subject to vulnerabilities -- that an attacker might try to exploit. -- It needs to be 'sanitised' by removing any wikitext before use. -- If it doesn't exist, return the id for the item -- a second (boolean) value is also returned, value is true when the label exists ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local labelOrId = function(id, lang) if lang == "default" then lang = findLang().code end local label if lang then label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, lang) else label = mw.wikibase.getLabel(id) end if label then return mw.text.nowiki(label), true else return id, false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- linkedItem takes an entity-id and returns a string, linked if possible. -- This is the handler for "wikibase-item". Preferences: -- 1. Display linked disambiguated sitelink if it exists -- 2. Display linked label if it is a redirect -- 3. TBA: Display an inter-language link for the label if it exists other than in default language -- 4. Display unlinked label if it exists -- 5. Display entity-id for now to indicate a label could be provided -- dtxt is text to be used instead of label, or nil. -- shortname is boolean switch to use P1813 (short name) instead of label if true. -- lang is the current language code. -- uselbl is boolean switch to force display of the label instead of the sitelink (default: false) -- linkredir is boolean switch to allow linking to a redirect (default: false) -- formatvalue is boolean switch to allow formatting as italics or quoted (default: false) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId(); donotlink[] ------------------------------------------------------------------------------- local linkedItem = function(id, args) local lprefix = (args.lp or args.lprefix or args.linkprefix or ""):gsub('"', '') -- toughen against nil values passed local lpostfix = (args.lpostfix or ""):gsub('"', '') local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local dtxt = args.dtxt local shortname = args.shortname or args.sn local lang = args.lang or "en" -- fallback to default if missing local uselbl = args.uselabel or args.uselbl uselbl = parseParam(uselbl, false) local linkredir = args.linkredir linkredir = parseParam(linkredir, false) local formatvalue = args.formatvalue or args.fv formatvalue = parseParam(formatvalue, false) -- see if item might need italics or quotes local fmt = "" if next(formats) and formatvalue then for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P31") ) do if v.mainsnak.datavalue and formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] then fmt = formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] break -- pick the first match end end end local disp local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(id) local label, islabel if dtxt then label, islabel = dtxt, true elseif shortname then -- see if there is a shortname in our language, and set label to it for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P1813") ) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == lang then label, islabel = v.mainsnak.datavalue.value.text, true break end -- test for language match end -- loop through values of short name -- if we have no label set, then there was no shortname available if not islabel then label, islabel = labelOrId(id) shortname = false end else label, islabel = labelOrId(id) end if mw.site.siteName ~= "Wikimedia Commons" then if sitelink then if not (dtxt or shortname) then -- if sitelink and label are the same except for case, no need to process further if sitelink:lower() ~= label:lower() then -- strip any namespace or dab from the sitelink local pos = sitelink:find(":") or 0 local slink = sitelink if pos > 0 then local pfx = sitelink:sub(1,pos-1) if mw.site.namespaces[pfx] then -- that prefix is a valid namespace, so remove it slink = sitelink:sub(pos+1) end end -- remove stuff after commas or inside parentheses - ie. dabs slink = slink:gsub("%s%(.+%)$", ""):gsub(",.+$", "") -- if uselbl is false, use sitelink instead of label if not uselbl then -- use slink as display, preserving label case - find("^%u") is true for 1st char uppercase if label:find("^%u") then label = slink:gsub("^(%l)", string.upper) else label = slink:gsub("^(%u)", string.lower) end end end end if donotlink[label] then disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix else disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end elseif islabel then -- no sitelink, label exists, so check if a redirect with that title exists, if linkredir is true -- display plain label by default disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix if linkredir then local artitle = mw.title.new(label, 0) -- only nil if label has invalid chars if not donotlink[label] and artitle and artitle.redirectTarget then -- there's a redirect with the same title as the label, so let's link to that disp = "[[".. lprefix .. label .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end end -- test if article title exists as redirect on current Wiki else -- no sitelink and no label, so return whatever was returned from labelOrId for now -- add tracking category [[Category:Articles with missing Wikidata information]] -- for enwiki, just return the tracking category if mw.wikibase.getGlobalSiteId() == "enwiki" then disp = i18n.missinginfocat else disp = prefix .. label .. postfix .. i18n.missinginfocat end end else local ccat = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P373")[1] if ccat and ccat.mainsnak.datavalue then ccat = ccat.mainsnak.datavalue.value disp = "[[" .. lprefix .. "Category:" .. ccat .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" elseif sitelink then -- this asumes that if a sitelink exists, then a label also exists disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" else -- no sitelink and no Commons cat, so return label from labelOrId for now disp = prefix .. label .. postfix end end return disp end ------------------------------------------------------------------------------- -- sourced takes a table representing a statement that may or may not have references -- it looks for a reference sourced to something not containing the word "wikipedia" -- it returns a boolean = true if it finds a sourced reference. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local sourced = function(claim) if claim.references then for kr, vr in pairs(claim.references) do local ref = mw.wikibase.renderSnaks(vr.snaks) if not ref:find("Wiki") then return true end end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- setRanks takes a flag (parameter passed) that requests the values to return -- "b[est]" returns preferred if available, otherwise normal -- "p[referred]" returns preferred -- "n[ormal]" returns normal -- "d[eprecated]" returns deprecated -- multiple values are allowed, e.g. "preferred normal" (which is the default) -- "best" will override the other flags, and set p and n ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local setRanks = function(rank) rank = (rank or ""):lower() -- if nothing passed, return preferred and normal -- if rank == "" then rank = "p n" end local ranks = {} for w in string.gmatch(rank, "%a+") do w = w:sub(1,1) if w == "b" or w == "p" or w == "n" or w == "d" then ranks[w] = true end end -- check if "best" is requested or no ranks requested; and if so, set preferred and normal if ranks.b or not next(ranks) then ranks.p = true ranks.n = true end return ranks end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseInput processes the Q-id , the blacklist and the whitelist -- if an input parameter is supplied, it returns that and ends the call. -- it returns (1) either the qid or nil indicating whether or not the call should continue -- and (2) a table containing all of the statements for the propertyID and relevant Qid -- if "best" ranks are requested, it returns those instead of all non-deprecated ranks ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseInput = function(frame, input_parm, property_id) -- There may be a local parameter supplied, if it's blank, set it to nil input_parm = mw.text.trim(input_parm or "") if input_parm == "" then input_parm = nil end -- return nil if Wikidata is not available if not mw.wikibase then return false, input_parm end local args = frame.args -- can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article. -- if it's not supplied, use the id for the current page local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end -- if there's no Wikidata item for the current page return nil if not qid then return false, input_parm end -- The blacklist is passed in named parameter |suppressfields local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" -- The whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name local fieldname = args.name or "" if blacklist ~= "" then -- The name is compulsory when blacklist is used, so return nil if it is not supplied if fieldname == "" then return false, nil end -- If this field is on the blacklist, then return nil if blacklist:find(fieldname) then return false, nil end end -- If we got this far then we're not on the blacklist -- The blacklist overrides any locally supplied parameter as well -- If a non-blank input parameter was supplied return it if input_parm then return false, input_parm end -- We can filter out non-valid properties if property_id:sub(1,1):upper() ~="P" or property_id == "P0" then return false, nil end -- Otherwise see if this field is on the whitelist: -- needs a bit more logic because find will return its second value = 0 if fieldname is "" -- but nil if fieldname not found on whitelist local _, found = whitelist:find(fieldname) found = ((found or 0) > 0) if whitelist ~= 'ALL' and (whitelist:upper() == "NONE" or not found) then return false, nil end -- See what's on Wikidata (the call always returns a table, but it may be empty): local props = {} if args.reqranks.b then props = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property_id) else props = mw.wikibase.getAllStatements(qid, property_id) end if props[1] then return qid, props end -- no property on Wikidata return false, nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- createicon assembles the "Edit at Wikidata" pen icon. -- It returns a wikitext string inside a span class="penicon" -- if entityID is nil or empty, the ID associated with current page is used -- langcode and propertyID may be nil or empty ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: i18n[]; ------------------------------------------------------------------------------- local createicon = function(langcode, entityID, propertyID) langcode = langcode or "" if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end propertyID = propertyID or "" local icon = "&nbsp;<span class='penicon autoconfirmed-show'>[[" -- "&nbsp;<span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge .. i18n["filespace"] .. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt=" .. i18n["editonwikidata"] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end icon = icon .. "|" .. i18n["editonwikidata"] .. "]]</span>" return icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- assembleoutput takes the sequence table containing the property values -- and formats it according to switches given. It returns a string or nil. -- It uses the entityID (and optionally propertyID) to create a link in the pen icon. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- local assembleoutput = function(out, args, entityID, propertyID) -- sorted is a boolean passed to enable sorting of the values returned -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local sorted = parseParam(args.sorted, false) -- noicon is a boolean passed to suppress the trailing "edit at Wikidata" icon -- for use when the value is processed further by the infobox -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local noic = parseParam(args.noicon, false) -- list is the name of a template that a list of multiple values is passed through -- examples include "hlist" and "ubl" -- setting it to "prose" produces something like "1, 2, 3, and 4" local list = args.list or "" -- sep is a string that is used to separate multiple returned values -- if nothing or an empty string is passed set it to the default -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed -- e.g. |sep=" - " local sepdefault = i18n["list separator"] local separator = args.sep or "" separator = string.gsub(separator, '"', '') if separator == "" then separator = sepdefault end -- collapse is a number that determines the maximum number of returned values -- before the output is collapsed. -- Zero or not a number result in no collapsing (default becomes 0). local collapse = tonumber(args.collapse) or 0 -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") -- if there's anything to return, then return a list -- comma-separated by default, but may be specified by the sep parameter -- optionally specify a hlist or ubl or a prose list, etc. local strout if #out > 0 then if sorted then table.sort(out) end -- if there's something to display and a pen icon is wanted, add it the end of the last value local hasdisplay = false for i, v in ipairs(out) do if v ~= i18n.missinginfocat then hasdisplay = true break end end if not noic and hasdisplay then out[#out] = out[#out] .. createicon(args.langobj.code, entityID, propertyID) end if list == "" then strout = table.concat(out, separator) elseif list:lower() == "prose" then strout = mw.text.listToText( out ) else strout = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} end if collapse >0 and #out > collapse then strout = collapsediv .. strout .. "</div>" end else strout = nil -- no items had valid reference end if replacetext ~= "" and strout then strout = replacetext end return strout end ------------------------------------------------------------------------------- -- rendersnak takes a table (propval) containing the information stored on one property value -- and returns the value as a string and its language if monolingual text. -- It handles data of type: -- wikibase-item -- time -- string, url, commonsMedia, external-id -- quantity -- globe-coordinate -- monolingualtext -- It also requires linked, the link/pre/postfixes, uabbr, and the arguments passed from frame. -- The optional filter parameter allows quantities to be be filtered by unit Qid. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); labelOrId(); i18n[]; dateFormat(); -- roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); linkedItem(); ------------------------------------------------------------------------------- local rendersnak = function(propval, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) lpre = lpre or "" lpost = lpost or "" pre = pre or "" post = post or "" args.lang = args.lang or findLang().code -- allow values to display a fixed text instead of label local dtxt = args.displaytext or args.dt if dtxt == "" then dtxt = nil end -- switch to use display of short name (P1813) instead of label local shortname = args.shortname or args.sn shortname = parseParam(shortname, false) local snak = propval.mainsnak or propval local dtype = snak.datatype local dv = snak.datavalue dv = dv and dv.value -- value and monolingual text language code returned local val, mlt if propval.rank and not args.reqranks[propval.rank:sub(1, 1)] then -- val is nil: value has a rank that isn't requested ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "somevalue" then -- value is unknown val = i18n["Unknown"] ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "novalue" then -- value is none -- val = "No value" -- don't return anything ------------------------------------ elseif dtype == "wikibase-item" then -- data type is a wikibase item: -- it's wiki-linked value, so output as link if enabled and possible local qnumber = dv.id if linked then val = linkedItem(qnumber, args) else -- no link wanted so check for display-text, otherwise test for lang code local label, islabel if dtxt then label = dtxt else label, islabel = labelOrId(qnumber) local langlabel = mw.wikibase.getLabelByLang(qnumber, args.lang) if langlabel then label = mw.text.nowiki( langlabel ) end end val = pre .. label .. post end -- test for link required ------------------------------------ elseif dtype == "time" then -- data type is time: -- time is in timestamp format -- date precision is integer per mediawiki -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy) -- BC format as BC or BCE -- plaindate is passed to disable looking for "sourcing cirumstances" -- or to set the adjectival form -- qualifiers (if any) is a nested table or nil -- lang is given, or user language, or site language -- -- Here we can check whether args.df has a value -- If not, use code from Module:Sandbox/RexxS/Getdateformat to set it from templates like {{Use mdy dates}} val = dateFormat(dv.time, dv.precision, args.df, args.bc, args.pd, propval.qualifiers, args.lang, "", dv.calendarmodel) ------------------------------------ -- data types which are strings: elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "external-id" or dtype == "string" or dtype == "url" then -- commonsMedia or external-id or string or url -- all have mainsnak.datavalue.value as string if (lpre == "" or lpre == ":") and lpost == "" then -- don't link if no linkpre/postfix or linkprefix is just ":" val = pre .. dv .. post elseif dtype == "external-id" then val = "[" .. lpre .. dv .. lpost .. " " .. pre .. dv .. post .. "]" else val = "[[" .. lpre .. dv .. lpost .. "|" .. pre .. dv .. post .. "]]" end -- check for link requested (i.e. either linkprefix or linkpostfix exists) ------------------------------------ -- data types which are quantities: elseif dtype == "quantity" then -- quantities have mainsnak.datavalue.value.amount and mainsnak.datavalue.value.unit -- the unit is of the form http://www.wikidata.org/entity/Q829073 -- -- implement a switch to turn on/off numerical formatting later local fnum = true -- -- a switch to turn on/off conversions - only for en-wiki local conv = parseParam(args.conv or args.convert, false) -- if we have conversions, we won't have formatted numbers or scales if conv then uabbr = true fnum = false args.scale = "0" end -- -- a switch to turn on/off showing units, default is true local showunits = parseParam(args.su or args.showunits, true) -- -- convert amount to a number local amount = tonumber(dv.amount) or i18n["NaN"] -- -- scale factor for millions, billions, etc. local sc = tostring(args.scale or ""):sub(1,1):lower() local scale if sc == "a" then -- automatic scaling if amount > 1e15 then scale = 12 elseif amount > 1e12 then scale = 9 elseif amount > 1e9 then scale = 6 elseif amount > 1e6 then scale = 3 else scale = 0 end else scale = tonumber(args.scale) or 0 if scale < 0 or scale > 12 then scale = 0 end scale = math.floor(scale/3) * 3 end local factor = 10^scale amount = amount / factor -- ranges: local range = "" -- check if upper and/or lower bounds are given and significant local upb = tonumber(dv.upperBound) local lowb = tonumber(dv.lowerBound) if upb and lowb then -- differences rounded to 2 sig fig: local posdif = roundto(upb - amount, 2) / factor local negdif = roundto(amount - lowb, 2) / factor upb, lowb = amount + posdif, amount - negdif -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end if posdif ~= negdif then -- non-symmetrical range = " +" .. posdif .. " -" .. negdif elseif posdif ~= 0 then -- symmetrical and non-zero range = " ±" .. posdif else -- otherwise range is zero, so leave it as "" end else -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end end -- unit names and symbols: -- extract the qid in the form 'Qnnn' from the value.unit url -- and then fetch the label from that - or symbol if unitabbr is true local unit = "" local usep = "" local usym = "" local unitqid = string.match( dv.unit, "(Q%d+)" ) if filter and unitqid ~= filter then return nil end if unitqid and showunits then local uname = mw.wikibase.getLabelByLang(unitqid, args.lang) or "" if uname ~= "" then usep, unit = " ", uname end if uabbr then -- see if there's a unit symbol (P5061) local unitsymbols = mw.wikibase.getBestStatements(unitqid, "P5061") -- construct fallback table, add local lang and multiple languages local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( args.lang, mw.language.FALLBACK_STRICT ) table.insert( fbtbl, 1, args.lang ) table.insert( fbtbl, "mul" ) table.insert( fbtbl, "en" ) local found = false for idx1, us in ipairs(unitsymbols) do for idx2, fblang in ipairs(fbtbl) do if us.mainsnak.datavalue.value.language == fblang then usym = us.mainsnak.datavalue.value.text found = true break end end -- loop through fallback table if found then break end end -- loop through values of P5061 if found then usep, unit = "&nbsp;", usym end end end -- format display: if conv then if range == "" then val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {amount, unit}} else val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {lowb, "to", upb, unit}} end elseif unit == "$" or unit == "£" then val = unit .. amount .. range .. i18n.multipliers[scale] else val = amount .. range .. i18n.multipliers[scale] .. usep .. unit end ------------------------------------ -- datatypes which are global coordinates: elseif dtype == "globe-coordinate" then -- 'display' parameter defaults to "inline, title" *** unused for now *** -- local disp = args.display or "" -- if disp == "" then disp = "inline, title" end -- -- format parameter switches from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- not needed for now -- -- show parameter allows just the latitude, or just the longitude, or both -- to be returned as a signed decimal, ignoring the format parameter. local show = (args.show or ""):lower() if show ~= "longlat" then show = show:sub(1,3) end -- local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision if show == "lat" then val = decimalPrecision(lat, prec) elseif show == "lon" then val = decimalPrecision(long, prec) elseif show == "longlat" then val = decimalPrecision(long, prec) .. ", " .. decimalPrecision(lat, prec) else local ns = "N" local ew = "E" if lat < 0 then ns = "S" lat = - lat end if long < 0 then ew = "W" long = - long end if form == "dec" then lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) val = lat .. "°" .. ns .. " " .. long .. "°" .. ew else local latdeg, latmin, latsec = decimalToDMS(lat, prec) local longdeg, longmin, longsec = decimalToDMS(long, prec) if latsec == 0 and longsec == 0 then if latmin == 0 and longmin == 0 then val = latdeg .. "°" .. ns .. " " .. longdeg .. "°" .. ew else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°".. longmin .. "′" .. ew end else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. latsec .. "″" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°" .. longmin .. "′" .. longsec .. "″" .. ew end end end ------------------------------------ elseif dtype == "monolingualtext" then -- data type is Monolingual text: -- has mainsnak.datavalue.value as a table containing language/text pairs -- collect all the values in 'out' and languages in 'mlt' and process them later val = pre .. dv.text .. post mlt = dv.language ------------------------------------ else -- some other data type so write a specific handler val = "unknown data type: " .. dtype end -- of datatype/unknown value/sourced check return val, mlt end ------------------------------------------------------------------------------- -- propertyvalueandquals takes a property object, the arguments passed from frame, -- and a qualifier propertyID. -- It returns a sequence (table) of values representing the values of that property -- and qualifiers that match the qualifierID if supplied. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); sourced(); labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); assembleoutput(); ------------------------------------------------------------------------------- local function propertyvalueandquals(objproperty, args, qualID) -- needs this style of declaration because it's re-entrant -- onlysourced is a boolean passed to return only values sourced to other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) -- linked is a a boolean that enables the link to a local page via sitelink -- if nothing or an empty string is passed set it true local linked = parseParam(args.linked, true) -- prefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') -- postfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') -- linkprefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this creates a link and is then prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned and indirect links are needed -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lprefix = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- linkpostfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value when linking is enabled with lprefix -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lpostfix = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') -- wdlinks is a boolean passed to enable links to Wikidata when no article exists -- if nothing or an empty string is passed set it false local wdl = parseParam(args.wdlinks or args.wdl, false) -- unitabbr is a boolean passed to enable unit abbreviations for common units -- if nothing or an empty string is passed set it false local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) -- qualsonly is a boolean passed to return just the qualifiers -- if nothing or an empty string is passed set it false local qualsonly = parseParam(args.qualsonly or args.qo, false) -- maxvals is a string that may be nil, empty (""), or a number -- this determines how many items may be returned when multiple values are available -- setting it = 1 is useful where the returned string is used within another call, e.g. image local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- pd (plain date) is a string: yes/true/1 | no/false/0 | adj -- to disable/enable "sourcing cirumstances" or use adjectival form for the plain date local pd = args.plaindate or args.pd or "no" args.pd = pd -- allow qualifiers to have a different date format; default to year unless qualsonly is set args.qdf = args.qdf or args.qualifierdateformat or args.df or (not qualsonly and "y") local lang = args.lang or findLang().code -- qualID is a string list of wanted qualifiers or "ALL" qualID = qualID or "" -- capitalise list of wanted qualifiers and substitute "DATES" qualID = qualID:upper():gsub("DATES", "P580, P582") local allflag = (qualID == "ALL") -- create table of wanted qualifiers as key local qwanted = {} -- create sequence of wanted qualifiers local qorder = {} for q in mw.text.gsplit(qualID, "%p") do -- split at punctuation and iterate local qtrim = mw.text.trim(q) if qtrim ~= "" then qwanted[mw.text.trim(q)] = true qorder[#qorder+1] = qtrim end end -- qsep is the output separator for rendering qualifier list local qsep = (args.qsep or ""):gsub('"', '') -- qargs are the arguments to supply to assembleoutput() local qargs = { ["osd"] = "false", ["linked"] = tostring(linked), ["prefix"] = args.qprefix, ["postfix"] = args.qpostfix, ["linkprefix"] = args.qlinkprefix or args.qlp, ["linkpostfix"] = args.qlinkpostfix, ["wdl"] = "false", ["unitabbr"] = tostring(uabbr), ["maxvals"] = 0, ["sorted"] = tostring(args.qsorted), ["noicon"] = "true", ["list"] = args.qlist, ["sep"] = qsep, ["langobj"] = args.langobj, ["lang"] = args.langobj.code, ["df"] = args.qdf, ["sn"] = parseParam(args.qsn or args.qshortname, false), } -- all proper values of a Wikidata property will be the same type as the first -- qualifiers don't have a mainsnak, properties do local datatype = objproperty[1].datatype or objproperty[1].mainsnak.datatype -- out[] holds the a list of returned values for this property -- mlt[] holds the language code if the datatype is monolingual text local out = {} local mlt = {} for k, v in ipairs(objproperty) do local hasvalue = true if (onlysrc and not sourced(v)) then -- no value: it isn't sourced when onlysourced=true hasvalue = false else local val, lcode = rendersnak(v, args, linked, lprefix, lpostfix, prefix, postfix, uabbr) if not val then hasvalue = false -- rank doesn't match elseif qualsonly and qualID then -- suppress value returned: only qualifiers are requested else out[#out+1], mlt[#out+1] = val, lcode end end -- See if qualifiers are to be returned: local snak = v.mainsnak or v if hasvalue and v.qualifiers and qualID ~= "" and snak.snaktype~="novalue" then -- collect all wanted qualifier values returned in qlist, indexed by propertyID local qlist = {} local timestart, timeend = "", "" -- loop through qualifiers for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if allflag or qwanted[k1] then if k1 == "P1326" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "before") elseif k1 == "P1319" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "after") elseif k1 == "P580" then timestart = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one start time as valid elseif k1 == "P582" then timeend = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one end time as valid else local q = assembleoutput(propertyvalueandquals(v1, qargs), qargs) -- we already deal with circa via 'sourcing circumstances' if the datatype was time -- circa may be either linked or unlinked *** internationalise later *** if datatype ~= "time" or q ~= "circa" and not (type(q) == "string" and q:find("circa]]")) then qlist[k1] = q end end end -- of test for wanted end -- of loop through qualifiers -- set date separator local t = timestart .. timeend -- *** internationalise date separators later *** local dsep = "&ndash;" if t:find("%s") or t:find("&nbsp;") then dsep = " &ndash; " end -- set the order for the list of qualifiers returned; start time and end time go last if next(qlist) then local qlistout = {} if allflag then for k2, v2 in pairs(qlist) do qlistout[#qlistout+1] = v2 end else for i2, v2 in ipairs(qorder) do qlistout[#qlistout+1] = qlist[v2] end end if t ~= "" then qlistout[#qlistout+1] = timestart .. dsep .. timeend end local qstr = assembleoutput(qlistout, qargs) if qualsonly then out[#out+1] = qstr else out[#out] = out[#out] .. " (" .. qstr .. ")" end elseif t ~= "" then if qualsonly then if timestart == "" then out[#out+1] = timeend elseif timeend == "" then out[#out+1] = timestart else out[#out+1] = timestart .. dsep .. timeend end else out[#out] = out[#out] .. " (" .. timestart .. dsep .. timeend .. ")" end end end -- of test for qualifiers wanted if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of for each value loop -- we need to pick one value to return if the datatype was "monolingualtext" -- if there's only one value, use that -- otherwise look through the fallback languages for a match if datatype == "monolingualtext" and #out >1 then lang = mw.text.split( lang, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( lang ) table.insert( fbtbl, 1, lang ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- Common code for p.getValueByQual and p.getValueByLang ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getvaluebyqual = function(frame, qualID, checkvalue) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if propertyID == "" then return "no property supplied" end if qualID == "" then return "no qualifier supplied" end -- onlysourced is a boolean passed to return property values -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, args[2], propertyID) local linked = parseParam(args.linked, true) local lpre = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') local lpost = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') local pre = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local post = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) local filter = (args.unit or ""):upper() local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 if filter == "" then filter = nil end if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is "pronunciation audio (P443)" in propertyID -- with a qualifier like "language of work or name (P407)" in qualID -- whose value has the required ID, like "British English (Q7979)", in qval for k1, v1 in ipairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" then -- check if it has the right qualifier local v1q = v1.qualifiers if v1q and v1q[qualID] then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- so see if matches the required value -- We'll only deal with wikibase-items and strings for now if v1q[qualID][1].datatype == "wikibase-item" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value.id) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end elseif v1q[qualID][1].datatype == "string" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers else return nil end -- of check for string if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- _location takes Q-id and follows P276 (location) -- or P131 (located in the administrative territorial entity) or P706 (located on terrain feature) -- from the initial item to higher level territories/locations until it reaches the highest. -- An optional boolean, 'first', determines whether the first item is returned (default: false). -- An optional boolean 'skip' toggles the display to skip to the last item (default: false). -- It returns a table containing the locations - linked where possible, except for the highest. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); labelOrId(); linkedItem ------------------------------------------------------------------------------- local _location = function(qid, first, skip) first = parseParam(first, false) skip = parseParam(skip, false) local locs = {"P276", "P131", "P706"} local out = {} local langcode = findLang():getCode() local finished = false local count = 0 local prevqid = "Q0" repeat local prop for i1, v1 in ipairs(locs) do local proptbl = mw.wikibase.getBestStatements(qid, v1) if #proptbl > 1 then -- there is more than one higher location local prevP131, prevP131id if prevqid ~= "Q0" then prevP131 = mw.wikibase.getBestStatements(prevqid, "P131")[1] prevP131id = prevP131 and prevP131.mainsnak.datavalue and prevP131.mainsnak.datavalue.value.id end for i2, v2 in ipairs(proptbl) do local parttbl = v2.qualifiers and v2.qualifiers.P518 if parttbl then -- this higher location has qualifier 'applies to part' (P518) for i3, v3 in ipairs(parttbl) do if v3.snaktype == "value" and v3.datavalue.value.id == prevqid then -- it has a value equal to the previous location prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching last location end -- of loop through values of 'applies to part' else -- there's no qualifier 'applies to part' (P518) -- so check if the previous location had a P131 that matches this alternate if qid == prevP131id then prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching previous P131 end end -- of loop through parent locations -- fallback to second value if match not found prop = prop or proptbl[2] elseif #proptbl > 0 then prop = proptbl[1] end if prop then break end end -- check if it's an instance of (P31) a country (Q6256) or sovereign state (Q3624078) -- and terminate the chain if it is local inst = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P31") if #inst > 0 then for k, v in ipairs(inst) do local instid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id -- stop if it's a country (or a country within the United Kingdom if skip is true) if instid == "Q6256" or instid == "Q3624078" or (skip and instid == "Q3336843") then prop = nil -- this will ensure this is treated as top-level location break end end end -- get the name of this location and update qid to point to the parent location if prop and prop.mainsnak.datavalue then if not skip or count == 0 then local args = { lprefix = ":" } out[#out+1] = linkedItem(qid, args) -- get a linked value if we can end qid, prevqid = prop.mainsnak.datavalue.value.id, qid else -- This is top-level location, so get short name except when this is the first item -- Use full label if there's no short name or this is the first item local prop1813 = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P1813") -- if there's a short name and this isn't the only item if prop1813[1] and (#out > 0)then local shortname -- short name is monolingual text, so look for match to the local language -- choose the shortest 'short name' in that language for k, v in pairs(prop1813) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == langcode then local name = v.mainsnak.datavalue.value.text if (not shortname) or (#name < #shortname) then shortname = name end end end -- add the shortname if one is found, fallback to the label -- but skip it if it's "USA" if shortname ~= "USA" then out[#out+1] = shortname or labelOrId(qid) else if skip then out[#out+1] = "US" end end else -- no shortname, so just add the label local loc = labelOrId(qid) -- exceptions go here: if loc == "United States of America" then out[#out+1] = "United States" else out[#out+1] = loc end end finished = true end count = count + 1 until finished or count >= 10 -- limit to 10 levels to avoid infinite loops -- remove the first location if not required if not first then table.remove(out, 1) end -- we might have duplicate text for consecutive locations, so remove them if #out > 2 then local plain = {} for i, v in ipairs(out) do -- strip any links plain[i] = v:gsub("^%[%[[^|]*|", ""):gsub("]]$", "") end local idx = 2 repeat if plain[idx] == plain[idx-1] then -- duplicate found local removeidx = 0 if (plain[idx] ~= out[idx]) and (plain[idx-1] == out[idx-1]) then -- only second one is linked, so drop the first removeidx = idx - 1 elseif (plain[idx] == out[idx]) and (plain[idx-1] ~= out[idx-1]) then -- only first one is linked, so drop the second removeidx = idx else -- pick one removeidx = idx - (os.time()%2) end table.remove(out, removeidx) table.remove(plain, removeidx) else idx = idx +1 end until idx >= #out end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getsumofparts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list (args.vlist) consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifer 'quantity' (P1114), those quantites are summed. -- The sum is returned as a number (i.e. 0 if none) -- a table of arguments is supplied implementing the usual parameters. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseParam; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getsumofparts = function(args) local vallist = (args.vlist or ""):upper() if vallist == "" then return end args.reqranks = setRanks(args.rank) local f = {} f.args = args local qid, props = parseInput(f, "", "P527") if not qid then return 0 end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local sum = 0 for k1, v1 in ipairs(props) do if (onlysrc == false or sourced(v1)) and v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" and vallist:match( v1.mainsnak.datavalue.value.id ) and v1.qualifiers then local quals = v1.qualifiers["P1114"] if quals then for k2, v2 in ipairs(quals) do sum = sum + v2.datavalue.value.amount end end end end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- Public functions ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- _getValue makes the functionality of getValue available to other modules ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p._getValue = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- parameterset 1, but usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "yes" args.noicon = "true" end -- implement eid parameter local eid = args.eid if eid == "" then return nil elseif eid then args.qid = eid end local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") args.reqranks = setRanks(args.rank) -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging, so we set fetchwikidata=ALL to fill the whitelist local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") if replacetext ~= "" then args.fetchwikidata = "ALL" end local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, f.args[2], propertyID) if not entityid then return props -- either the input parameter or nothing end -- qual is a string containing the property ID of the qualifier(s) to be returned -- if qual == "ALL" then all qualifiers returned -- if qual == "DATES" then qualifiers P580 (start time) and P582 (end time) returned -- if nothing or an empty string is passed set it nil -> no qualifiers returned local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end -- set a language object and code in the args table args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- table 'out' stores the return value(s): local out = propertyvalueandquals(props, args, qualID) -- format the table of values and return it as a string: return assembleoutput(out, args, entityid, propertyID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValue is used to get the value(s) of a property -- The property ID is passed as the first unnamed parameter and is required. -- A locally supplied parameter may optionaly be supplied as the second unnamed parameter. -- The function will now also return qualifiers if parameter qual is supplied ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValue = function(frame) local args= frame.args if not args[1] then args = frame:getParent().args if not args[1] then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getValue(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPreferredValue is used to get a value, -- (or a comma separated list of them if multiple values exist). -- If preferred ranks are set, it will return those values, otherwise values with normal ranks -- now redundant to getValue with |rank=best ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: p.getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; -- parseParam; sourced; labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; -- makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getPreferredValue = function(frame) frame.args.rank = "best" return p.getValue(frame) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCoords is used to get coordinates for display in an infobox -- whitelist and blacklist are implemented -- optional 'display' parameter is allowed, defaults to nil - was "inline, title" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks(); parseInput(); decimalPrecision(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getCoords = function(frame) local propertyID = "P625" -- if there is a 'display' parameter supplied, use it -- otherwise default to nothing local disp = frame.args.display or "" if disp == "" then disp = nil -- default to not supplying display parameter, was "inline, title" end -- there may be a format parameter to switch from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (frame.args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- just deal with best values frame.args.reqranks = setRanks("best") local qid, props = parseInput(frame, frame.args[1], propertyID) if not qid then return props -- either local parameter or nothing else local dv = props[1].mainsnak.datavalue.value local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) local lat_long = { lat, long } lat_long["display"] = disp lat_long["format"] = form -- invoke template Coord with the values stored in the table return frame:expandTemplate{title = 'coord', args = lat_long} end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierValue is used to get a formatted value of a qualifier -- -- The call needs: a property (the unnamed parameter or 1=) -- a target value for that property (pval=) -- a qualifier for that target value (qual=) -- The usual whitelisting and blacklisting of the property is implemented -- The boolean onlysourced= parameter can be set to return nothing -- when the property is unsourced (or only sourced to Wikipedia) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); setRanks(); parseInput(); sourced(); -- propertyvalueandquals(); assembleoutput(); -- labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- findLang(); makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierValue = function(frame) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") -- The value of the property we want to match whose qualifier value is to be returned -- is passed in named parameter |pval= local propvalue = frame.args.pval -- The property ID of the qualifier -- whose value is to be returned is passed in named parameter |qual= local qualifierID = frame.args.qual -- A filter can be set like this: filter=P642==Q22674854 local filter, fprop, fval local ftable = mw.text.split(frame.args.filter or "", "==") if ftable[2] then fprop = mw.text.trim(ftable[1]) fval = mw.text.trim(ftable[2]) filter = true end -- onlysourced is a boolean passed to return qualifiers -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set a language object and language code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is P793, significant event (in propertyID) -- whose value is something like Q385378, construction (in propvalue) -- then we can return the value(s) of a qualifier such as P580, start time (in qualifierID) for k1, v1 in pairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" then -- It's a wiki-linked value, so check if it's the target (in propvalue) and if it has qualifiers if v1.mainsnak.datavalue.value.id == propvalue and v1.qualifiers then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- which matches the target, so apply the filter and find the value(s) of the qualifier we want if not filter or (v1.qualifiers[fprop] and v1.qualifiers[fprop][1].datavalue.value.id == fval) then local quals = v1.qualifiers[qualifierID] if quals then -- can't reference qualifer, so set onlysourced = "no" (args are strings, not boolean) local qargs = frame.args qargs.onlysourced = "no" local vals = propertyvalueandquals(quals, qargs, qid) for k, v in ipairs(vals) do out[#out + 1] = v end end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers end -- of check for wikibase entity end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSumOfParts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list is passed in parameter vlist. -- It consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifier 'quantity' (P1114), those quantities are summed. -- The sum is returned as a number or nothing if zero. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getsumofparts; ------------------------------------------------------------------------------- p.getSumOfParts = function(frame) local sum = _getsumofparts(frame.args) if sum == 0 then return end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByQual gets the value of a property which has a qualifier with a given entity value -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the ID of a qualifier for that property (qualID=Pyyy) -- either the Wikibase-entity ID of a value for that qualifier (qvalue=Qzzz) -- or a string value for that qualifier (qvalue=abc123) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; -- assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByQual = function(frame) local qualID = frame.args.qualID -- The Q-id of the value for the qualifier we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = frame.args.qvalue or "" if qval == "" then return "no qualifier value supplied" end local function checkQID(id) return id == qval end return _getvaluebyqual(frame, qualID, checkQID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByLang gets the value of a property which has a qualifier P407 -- ("language of work or name") whose value has the given language code -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the MediaWiki language code to match the language (lang=xx[-yy]) -- (if no code is supplied, it uses the default language) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByLang = function(frame) -- The language code for the qualifier we want to match is in named parameter |lang= local langcode = findLang(frame.args.lang).code local function checkLanguage(id) -- id should represent a language like "British English (Q7979)" -- it should have string property "Wikimedia language code (P424)" -- qlcode will be a table: local qlcode = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P424") if (#qlcode > 0) and (qlcode[1].mainsnak.datavalue.value == langcode) then return true end end return _getvaluebyqual(frame, "P407", checkLanguage) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByRefSource gets the value of a property which has a reference "stated in" (P248) -- whose value has the given entity-ID. -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the entity ID of a value to match where the reference is stated in (match=Qzzz) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByRefSource = function(frame) -- The property ID that we want to check is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or ""):upper() if propertyID == "" then return "no property supplied" end -- The Q-id of the value we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = (frame.args.match or ""):upper() if qval == "" then qval = "Q21540096" end local unit = (frame.args.unit or ""):upper() if unit == "" then unit = "Q4917" end local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local linked = parseParam(frame.args.linked, true) local uabbr = parseParam(frame.args.uabbr or frame.args.unitabbr, false) -- qid not nil means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} local mlt= {} for k1, v1 in ipairs(props) do if onlysrc == false or sourced(v1) then if v1.references then for k2, v2 in ipairs(v1.references) do if v2.snaks.P248 then for k3, v3 in ipairs(v2.snaks.P248) do if v3.datavalue.value.id == qval then out[#out+1], mlt[#out+1] = rendersnak(v1, frame.args, linked, "", "", "", "", uabbr, unit) if not mlt[#out] then -- we only need one match per property value -- unless datatype was monolingual text break end end -- of test for match end -- of loop through values "stated in" end -- of test that "stated in" exists end -- of loop through references end -- of test that references exist end -- of test for sourced end -- of loop through values of propertyID if #mlt > 0 then local langcode = frame.args.lang langcode = mw.text.split( langcode, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( langcode ) table.insert( fbtbl, 1, langcode ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- no property or local parameter supplied end -- of test for success end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropertyIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropertyIDs = function(args) args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( snak.datatype == "wikibase-item" ) and ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then out[#out+1] = snak.datavalue.value.id end if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end return assembleoutput(out, args, qid, pid) end p.getPropertyIDs = function(frame) local args = frame.args return p._getPropertyIDs(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It takes a property-id as the first unnamed parameter, and an optional parameter qlist -- which is a list of qualifier property-ids to search for (default is "ALL") -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierIDs = function(frame) local args = frame.args args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end -- get the other parameters local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qlist = args.qlist or "" if qlist == "" then qlist = "ALL" end qlist = qlist:gsub("[%p%s]+", " ") .. " " local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then if v.qualifiers then for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if qlist == "ALL " or qlist:match(k1 .. " ") then for i2, v2 in ipairs(v1) do if v2.datatype == "wikibase-item" and v2.snaktype == "value" then out[#out+1] = v2.datavalue.value.id end -- of test that id exists end -- of loop through qualifier values end -- of test for kq in qlist end -- of loop through qualifiers end -- of test for qualifiers end -- of test for rank value, sourced, and value exists if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through property values return assembleoutput(out, args, qid, pid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropOfProp takes two propertyIDs: prop1 and prop2 (as well as the usual parameters) -- If the value(s) of prop1 are of type "wikibase-item" then it returns the value(s) of prop2 -- of each of those wikibase-items. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropOfProp = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- third set goes here end args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pid1 = args.prop1 or args.pid1 or "" local pid2 = args.prop2 or args.pid2 or "" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local f = {} f.args = args local qid1, statements1 = parseInput(f, args[1], pid1) -- parseInput nulls empty args[1] and returns args[1] if nothing on Wikidata if not qid1 then return statements1 end -- otherwise it returns the qid and a table for the statement local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] then local out2 = propertyvalueandquals(statements2, args, qualID) out[#out+1] = assembleoutput(out2, args, qid2, pid2) end end -- of test for valid property1 value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end p.getPropOfProp = function(frame) local args= frame.args if not args.prop1 and not args.pid1 then args = frame:getParent().args if not args.prop1 and not args.pid1 then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getPropOfProp(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAwardCat takes most of the usual parameters. If the item has values of P166 (award received), -- then it examines each of those awards for P2517 (category for recipients of this award). -- If it exists, it returns the corresponding category, -- with the item's P734 (family name) as sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getAwardCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " local pid1 = args.prop1 or "P166" local pid2 = args.prop2 or "P2517" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end -- locally supplied value: local localval = mw.text.trim(args[1] or "") local qid1, statements1 = parseInput(frame, localval, pid1) if not qid1 then return localval end -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid1, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] and statements2[1].mainsnak.snaktype == "value" then local qid3 = statements2[1].mainsnak.datavalue.value.id local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid3) -- if there's no local sitelink, create the sitelink from English label if not sitelink then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(qid3, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then sitelink = mw.text.nowiki(lbl) else sitelink = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end if sitelink then if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "]]" end -- of check for sort keys end -- of test for sitelink end -- of test for category end -- of test for wikibase item has a value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getIntersectCat takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented -- It takes two properties, |prop1 and |prop2 (e.g. occupation and country of citizenship) -- Each property's value is a wiki-base entity -- For each value of the first parameter (ranks implemented) it fetches the value's main category -- and then each value of the second parameter (possibly substituting a simpler description) -- then it returns all of the categories representing the intersection of those properties, -- (e.g. Category:Actors from Canada). A joining term may be supplied (e.g. |join=from). -- The item's P734 (family name) is the sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getIntersectCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " args.linked = "no" local pid1 = args.prop1 or "P106" local pid2 = args.prop2 or "P27" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local qid, statements1 = parseInput(frame, "", pid1) if not qid then return nil end local qid, statements2 = parseInput(frame, "", pid2) if not qid then return nil end -- topics like countries may have different names in categories from their label in Wikidata local subs_exists, subs = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/subs") local join = args.join or "" local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local cat1 = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then -- get the ID representing the value of the property local pvalID = (v.mainsnak.snaktype == "value") and v.mainsnak.datavalue.value.id if pvalID then -- get the topic's main category (P910) for that entity local p910 = mw.wikibase.getBestStatements(pvalID, "P910")[1] if p910 and p910.mainsnak.snaktype == "value" then local tmcID = p910.mainsnak.datavalue.value.id -- use sitelink or the English label for the cat local cat = mw.wikibase.getSitelink(tmcID) if not cat then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(tmcID, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then cat = mw.text.nowiki(lbl) else cat = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end cat1[#cat1+1] = cat end -- of test for topic's main category exists end -- of test for property has vaild value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #cat1 >= maxvals then break end end local cat2 = {} for k, v in ipairs(statements2) do if not onlysrc or sourced(v) then local cat = rendersnak(v, args) if subs[cat] then cat = subs[cat] end cat2[#cat2+1] = cat end if maxvals > 0 and #cat2 >= maxvals then break end end local out = {} for k1, v1 in ipairs(cat1) do for k2, v2 in ipairs(cat2) do if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "]]" end -- of check for sort keys end end args.noicon = "true" return assembleoutput(out, args, qid, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- qualsToTable takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- A qid may be given, and the first unnamed parameter is the property ID, which is of type wikibase item. -- It takes a list of qualifier property IDs as |quals= -- For a given qid and property, it creates the rows of an html table, -- each row being a value of the property (optionally only if the property matches the value in |pval= ) -- each cell being the first value of the qualifier corresponding to the list in |quals ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- p.qualsToTable = function(frame) local args = frame.args local quals = args.quals or "" if quals == "" then return "" end args.reqranks = setRanks(args.rank) local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, "", propertyID) if not entityid then return "" end args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pval = args.pval or "" local qplist = mw.text.split(quals, "%p") -- split at punctuation and make a sequential table for i, v in ipairs(qplist) do qplist[i] = mw.text.trim(v):upper() -- remove whitespace and capitalise end local col1 = args.firstcol or "" if col1 ~= "" then col1 = col1 .. "</td><td>" end local emptycell = args.emptycell or "&nbsp;" -- construct a 2-D array of qualifier values in qvals local qvals = {} for i, v in ipairs(props) do local skip = false if pval ~= "" then local pid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if pid ~= pval then skip = true end end if not skip then local qval = {} local vqualifiers = v.qualifiers or {} -- go through list of wanted qualifier properties for i1, v1 in ipairs(qplist) do -- check for that property ID in the statement's qualifiers local qv, qtype if vqualifiers[v1] then qtype = vqualifiers[v1][1].datatype if qtype == "time" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) qv = frame:expandTemplate{title="dts", args={qv}} else qv = "?" end elseif qtype == "url" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) local display = mw.ustring.match( mw.uri.decode(qv, "WIKI"), "([%w ]+)$" ) if display then qv = "[" .. qv .. " " .. display .. "]" end end else qv = mw.wikibase.formatValue(vqualifiers[v1][1]) end end -- record either the value or a placeholder qval[i1] = qv or emptycell end -- of loop through list of qualifiers -- add the list of qualifier values as a "row" in the main list qvals[#qvals+1] = qval end end -- of for each value loop local out = {} for i, v in ipairs(qvals) do out[i] = "<tr><td>" .. col1 .. table.concat(qvals[i], "</td><td>") .. "</td></tr>" end return table.concat(out, "\n") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getGlobe takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- otherwise it uses the linked item for the current page. -- If returns the Qid of the globe used in P625 (coordinate location), -- or nil if there isn't one. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getGlobe = function(frame) local qid = frame.args.qid or frame.args[1] or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end local coords = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P625")[1] local globeid if coords and coords.mainsnak.snaktype == "value" then globeid = coords.mainsnak.datavalue.value.globe:match("(Q%d+)") end return globeid end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCommonsLink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the linked Wikidata item; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the linked Wikidata item; ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getCommonslink(); _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p.getCommonsLink = function(frame) local oc = frame.args.onlycat or frame.args.onlycategories local fb = parseParam(frame.args.fallback or frame.args.fb, true) return _getCommonslink(frame.args.qid, oc, fb) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getSiteLink = function(frame) return _getSitelink(frame.args.qid, frame.args.wiki or mw.text.trim(frame.args[1] or "")) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLink has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns a link to the article -- with the Wikidata label as the displayed text. -- If there is no sitelink, it returns the label as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLink = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemID) local label = labelOrId(itemID) if sitelink then return "[[:" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]" else return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLabel has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLabel = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label = labelOrId(itemID, lang) return label end ------------------------------------------------------------------------------- -- label has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- if no qid is supplied, it uses the qid associated with the current page. -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.label = function(frame) local qid = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label, success = labelOrId(qid, lang) if success then return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAT (Article Title) -- has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns the sitelink as plain text. -- If there is no sitelink or qid supplied, it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAT = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end return mw.wikibase.getSitelink(itemID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDescription has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- Any local parameter passed (other than "Wikidata" or "none") becomes the return value. -- It returns the article description for the Wikidata entity if the local parameter is "Wikidata". -- Nothing is returned if the description doesn't exist or "none" is passed as the local parameter. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getDescription = function(frame) local desc = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local itemID = mw.text.trim(frame.args.qid or "") if itemID == "" then itemID = nil end if desc:lower() == 'wikidata' then return mw.wikibase.getDescription(itemID) elseif desc:lower() == 'none' then return nil else return desc end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAliases has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- It implements blacklisting and whitelisting with a field name of "alias" by default. -- Any local parameter passed becomes the return value. -- Otherwise it returns the aliases for the Wikidata entity with the usual list options. -- Nothing is returned if the aliases do not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); assembleoutput() ------------------------------------------------------------------------------- p.getAliases = function(frame) local args = frame.args local fieldname = args.name or "" if fieldname == "" then fieldname = "alias" end local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" if blacklist:find(fieldname) then return nil end local localval = mw.text.trim(args[1] or "") if localval ~= "" then return localval end local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end if not (whitelist == 'ALL' or whitelist:find(fieldname)) then return nil end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return nil end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return nil end args.langobj = findLang(args.lang) local langcode = args.langobj.code args.lang = langcode local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do if v1[1].language == langcode then for k1, v2 in ipairs(v1) do out[#out+1] = v2.value end break end end return assembleoutput(out, args, qid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- pageId returns the page id (entity ID, Qnnn) of the current page -- returns nothing if the page is not connected to Wikidata ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.pageId = function(frame) return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate is a wrapper to export the private function format_Date ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: format_Date(); ------------------------------------------------------------------------------- p.formatDate = function(frame) return format_Date(frame.args[1], frame.args.df, frame.args.bc) end ------------------------------------------------------------------------------- -- location is a wrapper to export the private function _location -- it takes the entity-id as qid or the first unnamed parameter -- optional boolean parameter first toggles the display of the first item -- optional boolean parameter skip toggles the display to skip to the last item -- parameter debug=<y/n> (default 'n') adds error msg if not a location ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _location(); ------------------------------------------------------------------------------- p.location = function(frame) local debug = (frame.args.debug or ""):sub(1, 1):lower() if debug == "" then debug = "n" end local qid = mw.text.trim(frame.args.qid or frame.args[1] or ""):upper() if qid == "" then qid=mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then if debug ~= "n" then return i18n.errors["entity-not-found"] else return nil end end local first = mw.text.trim(frame.args.first or "") local skip = mw.text.trim(frame.args.skip or "") return table.concat( _location(qid, first, skip), ", " ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkBlacklist implements a test to check whether a named field is allowed -- returns true if the field is not blacklisted (i.e. allowed) -- returns false if the field is blacklisted (i.e. disallowed) -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Joe |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "blacklisted" -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Jim |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "not blacklisted" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkBlacklist = function(frame) local blacklist = frame.args.suppressfields or frame.args.spf or "" local fieldname = frame.args.name or "" if blacklist ~= "" and fieldname ~= "" then if blacklist:find(fieldname) then return false else return true end else -- one of the fields is missing: let's call that "not on the list" return true end end ------------------------------------------------------------------------------- -- emptyor returns nil if its first unnamed argument is just punctuation, whitespace or html tags -- otherwise it returns the argument unchanged (including leading/trailing space). -- If the argument may contain "=", then it must be called explicitly: -- |1=arg -- (In that case, leading and trailing spaces are trimmed) -- It finds use in infoboxes where it can replace tests like: -- {{#if: {{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}} | <span class="xxx">{{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> | }} -- with a form that uses just a single call to Wikidata: -- {{#invoke |WikidataIB |emptyor |1= <span class="xxx">{{#invoke:WikidataIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.emptyor = function(frame) local s = frame.args[1] or "" if s == "" then return nil end local sx = s:gsub("%s", ""):gsub("<[^>]*>", ""):gsub("%p", "") if sx == "" then return nil else return s end end ------------------------------------------------------------------------------- -- labelorid is a public function to expose the output of labelOrId() -- Pass the Q-number as |qid= or as an unnamed parameter. -- It returns the Wikidata label for that entity or the qid if no label exists. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId ------------------------------------------------------------------------------- p.labelorid = function(frame) return (labelOrId(frame.args.qid or frame.args[1])) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLang returns the MediaWiki language code of the current content. -- If optional parameter |style=full, it returns the language name. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLang = function(frame) local style = (frame.args.style or ""):lower() local langcode = mw.language.getContentLanguage().code if style == "full" then return mw.language.fetchLanguageName( langcode ) end return langcode end ------------------------------------------------------------------------------- -- getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getItemLangCode() ------------------------------------------------------------------------------- p.getItemLangCode = function(frame) return _getItemLangCode(frame.args.qid or frame.args[1]) end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLanguage exports the local findLang() function -- It takes an optional language code and returns, in order of preference: -- the code if a known language; -- the user's language, if set; -- the server's content language. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang ------------------------------------------------------------------------------- p.findLanguage = function(frame) return findLang(frame.args.lang or frame.args[1]).code end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQid returns the qid, if supplied -- failing that, the Wikidata entity ID of the "category's main topic (P301)", if it exists -- failing that, the Wikidata entity ID associated with the current page, if it exists -- otherwise, nothing ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getQid = function(frame) local qid = (frame.args.qid or ""):upper() -- check if a qid was passed; if so, return it: if qid ~= "" then return qid end -- check if there's a "category's main topic (P301)": qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if qid then local prop301 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P301") if prop301[1] then local mctid = prop301[1].mainsnak.datavalue.value.id if mctid then return mctid end end end -- otherwise return the page qid (if any) return qid end ------------------------------------------------------------------------------- -- followQid takes four optional parameters: qid, props, list and all. -- If qid is not given, it uses the qid for the connected page -- or returns nil if there isn't one. -- props is a list of properties, separated by punctuation. -- If props is given, the Wikidata item for the qid is examined for each property in turn. -- If that property contains a value that is another Wikibase-item, that item's qid is returned, -- and the search terminates, unless |all=y when all of the qids are returned, separated by spaces. -- If |list= is set to a template, the qids are passed as arguments to the template. -- If props is not given, the qid is returned. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p._followQid = function(args) local qid = (args.qid or ""):upper() local all = parseParam(args.all, false) local list = args.list or "" if list == "" then list = nil end if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local out = {} local props = (args.props or ""):upper() if props ~= "" then for p in mw.text.gsplit(props, "%p") do -- split at punctuation and iterate p = mw.text.trim(p) for i, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(qid, p) ) do local linkedid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if linkedid then if all then out[#out+1] = linkedid else return linkedid end -- test for all or just the first one found end -- test for value exists for that property end -- loop through values of property to follow end -- loop through list of properties to follow end if #out > 0 then local ret = "" if list then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} else ret = table.concat(out, " ") end return ret else return qid end end p.followQid = function(frame) return p._followQid(frame.args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- globalSiteID returns the globalSiteID for the current wiki -- e.g. returns "enwiki" for the English Wikipedia, "enwikisource" for English Wikisource, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.globalSiteID = function(frame) return mw.wikibase.getGlobalSiteId() end ------------------------------------------------------------------------------- -- siteID returns the root of the globalSiteID -- e.g. "en" for "enwiki", "enwikisource", etc. -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.siteID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be_x_old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- projID returns the code used to link to the reader's language's project -- e.g "en" for [[:en:WikidataIB]] -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.projID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be-x-old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatNumber formats a number according to the the supplied language code ("|lang=") -- or the default language if not supplied. -- The number is the first unnamed parameter or "|num=" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang() ------------------------------------------------------------------------------- p.formatNumber = function(frame) local lang local num = tonumber(frame.args[1] or frame.args.num) or 0 lang = findLang(frame.args.lang) return lang:formatNum( num ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- examine dumps the property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' (or the other unnamed parameter) -- or from the item corresponding to the current page if qid is not supplied. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |examine |pid=P26 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26 |Q42}} or any combination of these -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.examine = function( frame ) local args if frame.args[1] or frame.args.pid or frame.args.qid then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local par = {} local pid = (args.pid or ""):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() par[1] = mw.text.trim( args[1] or "" ):upper() par[2] = mw.text.trim( args[2] or "" ):upper() table.sort(par) if par[2]:sub(1,1) == "P" then par[1], par[2] = par[2], par[1] end if pid == "" then pid = par[1] end if qid == "" then qid = par[2] end local q1 = qid:sub(1,1) if pid:sub(1,1) ~= "P" then return "No property supplied" end if q1 ~= "Q" and q1 ~= "M" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return "No item for this page" end return "<pre>" .. mw.dumpObject( mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) ) .. "</pre>" end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkvalue looks for 'val' as a wikibase-item value of a property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' -- or from the Wikidata item associated with the current page if qid is not supplied. -- It only checks ranks that are requested (preferred and normal by default) -- If property is not supplied, then P31 (instance of) is assumed. -- It returns val if found or nothing if not found. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |pid=P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkvalue = function( frame ) local args if frame.args.val then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local val = args.val if not val then return nil end local pid = mw.text.trim(args.pid or args[1] or "P31"):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() if pid:sub(1,1) ~= "P" then return nil end if qid:sub(1,1) ~= "Q" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local ranks = setRanks(args.rank) local stats = {} if ranks.b then stats = mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid) else stats = mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) end if not stats[1] then return nil end if stats[1].mainsnak.datatype == "wikibase-item" then for k, v in pairs( stats ) do local ms = v.mainsnak if ranks[v.rank:sub(1,1)] and ms.snaktype == "value" and ms.datavalue.value.id == val then return val end end end return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- url2 takes a parameter url= that is a proper url and formats it for use in an infobox. -- If no parameter is supplied, it returns nothing. -- This is the equivalent of Template:URL -- but it keeps the "edit at Wikidata" pen icon out of the microformat. -- Usually it will take its url parameter directly from a Wikidata call: -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |url2 |url={{wdib |P856 |qid=Q23317 |fwd=ALL |osd=no}} }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.url2 = function(frame) local txt = frame.args.url or "" if txt == "" then return nil end -- extract any icon local url, icon = txt:match("(.+)&nbsp;(.+)") -- make sure there's at least a space at the end url = (url or txt) .. " " icon = icon or "" -- extract any protocol like https:// local prot = url:match("(https*://).+[ \"\']") -- extract address local addr = "" if prot then addr = url:match("https*://(.+)[ \"\']") or " " else prot = "//" addr = url:match("[^%p%s]+%.(.+)[ \"\']") or " " end -- strip trailing / from end of domain-only url and add <wbr/> before . and / local disp, n = addr:gsub( "^([^/]+)/$", "%1" ):gsub("%/", "<wbr/>/"):gsub("%.", "<wbr/>.") return '<span class="url">[' .. prot .. addr .. " " .. disp .. "]</span>&nbsp;" .. icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- getWebsite fetches the Official website (P856) and formats it for use in an infobox. -- This is similar to Template:Official website but with a url displayed, -- and it adds the "edit at Wikidata" pen icon beyond the microformat if enabled. -- A local value will override the Wikidata value. "NONE" returns nothing. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |getWebsite |qid= |noicon= |lang= |url= }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getWebsite = function(frame) local url = frame.args.url or "" if url:upper() == "NONE" then return nil end local urls = {} local quals = {} local qid = frame.args.qid or "" if url and url ~= "" then urls[1] = url else if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local prop856 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P856") for k, v in pairs(prop856) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then urls[#urls+1] = v.mainsnak.datavalue.value if v.qualifiers and v.qualifiers["P1065"] then -- just take the first archive url (P1065) local au = v.qualifiers["P1065"][1] if au.snaktype == "value" then quals[#urls] = au.datavalue.value end -- test for archive url having a value end -- test for qualifers end -- test for website having a value end -- loop through website(s) end if #urls == 0 then return nil end local out = {} for i, u in ipairs(urls) do local link = quals[i] or u local prot, addr = u:match("(http[s]*://)(.+)") addr = addr or u local disp, n = addr:gsub("%.", "<wbr/>%.") out[#out+1] = '<span class="url">[' .. link .. " " .. disp .. "]</span>" end local langcode = findLang(frame.args.lang).code local noicon = parseParam(frame.args.noicon, false) if url == "" and not noicon then out[#out] = out[#out] .. createicon(langcode, qid, "P856") end local ret = "" if #out > 1 then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "ubl", args = out} else ret = out[1] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllLabels fetches the set of labels and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllLabels = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local labels = mw.wikibase.getEntity(qid).labels if not labels then return i18n["labels-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(labels) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllDescriptions fetches the set of descriptions and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllDescriptions = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local descriptions = mw.wikibase.getEntity(qid).descriptions if not descriptions then return i18n["descriptions-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(descriptions) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllAliases fetches the set of aliases and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllAliases = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return i18n["aliases-not-found"] end local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do local lang = v1[1].language local val = {} for k1, v2 in ipairs(v1) do val[#val+1] = v2.value end out[#out+1] = table.concat(val, ", ") .. " (" .. lang .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- showNoLinks displays the article titles that should not be linked. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.showNoLinks = function(frame) local out = {} for k, v in pairs(donotlink) do out[#out+1] = k end table.sort( out ) return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkValidity checks whether the first unnamed parameter represents a valid entity-id, -- that is, something like Q1235 or P123. -- It returns the strings "true" or "false". -- Change false to nil to return "true" or "" (easier to test with #if:). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- function p.checkValidity(frame) local id = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then return true else return false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getEntityFromTitle returns the Entity-ID (Q-number) for a given title. -- Modification of Module:ResolveEntityId -- The title is the first unnamed parameter. -- The site parameter determines the site/language for the title. Defaults to current wiki. -- The showdab parameter determines whether dab pages should return the Q-number or nil. Defaults to true. -- Returns the Q-number or nil if it does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam ------------------------------------------------------------------------------- function p.getEntityFromTitle(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end if not args[1] then return nil end local title = mw.text.trim(args[1]) local site = args.site or "" local showdab = parseParam(args.showdab, true) local qid = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(title, site) if qid then local prop31 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P31")[1] if not showdab and prop31 and prop31.mainsnak.datavalue.value.id == "Q4167410" then return nil else return qid end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDatePrecision returns the number representing the precision of the first best date value -- for the given property. -- It takes the qid and property ID -- The meanings are given at https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times -- 0 = 1 billion years .. 6 = millennium, 7 = century, 8 = decade, 9 = year, 10 = month, 11 = day -- Returns 0 (or the second unnamed parameter) if the Wikidata does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- function p.getDatePrecision(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end local default = tonumber(args[2] or args.default) or 0 local prop = mw.text.trim(args[1] or "") if prop == "" then return default end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return default end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local stat = mw.wikibase.getBestStatements(qid, prop) for i, v in ipairs(stat) do local prec = (onlysrc == false or sourced(v)) and v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value and v.mainsnak.datavalue.value.precision if prec then return prec end end return default end return p ------------------------------------------------------------------------------- -- List of exported functions ------------------------------------------------------------------------------- --[[ _getValue getValue getPreferredValue getCoords getQualifierValue getSumOfParts getValueByQual getValueByLang getValueByRefSource getPropertyIDs getQualifierIDs getPropOfProp getAwardCat getIntersectCat getGlobe getCommonsLink getSiteLink getLink getLabel label getAT getDescription getAliases pageId formatDate location checkBlacklist emptyor labelorid getLang getItemLangCode findLanguage getQID followQid globalSiteID siteID projID formatNumber examine checkvalue url2 getWebsite getAllLabels getAllDescriptions getAllAliases showNoLinks checkValidity getEntityFromTitle getDatePrecision --]] ------------------------------------------------------------------------------- ql7i3j6aywa93pfslfr0svyicj7ctkn 828 3799284 7282677 2026-08-13T02:32:45Z Exec8 362080 . 7282677 Scribunto text/plain --[[ This module is intended to provide access to basic string functions. Most of the functions provided here can be invoked with named parameters, unnamed parameters, or a mixture. If named parameters are used, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter. Depending on the intended use, it may be advantageous to either preserve or remove such whitespace. Global options ignore_errors: If set to 'true' or 1, any error condition will result in an empty string being returned rather than an error message. error_category: If an error occurs, specifies the name of a category to include with the error message. The default category is [Category:Errors reported by Module String]. no_category: If set to 'true' or 1, no category will be added if an error is generated. Unit tests for this module are available at Module:String/tests. ]] local str = {} --[[ len This function returns the length of the target string. Usage: {{#invoke:String|len|target_string|}} OR {{#invoke:String|len|s=target_string}} Parameters s: The string whose length to report If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the target string. ]] function str.len( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s'} ) local s = new_args['s'] or '' return mw.ustring.len( s ) end --[[ sub This function returns a substring of the target string at specified indices. Usage: {{#invoke:String|sub|target_string|start_index|end_index}} OR {{#invoke:String|sub|s=target_string|i=start_index|j=end_index}} Parameters s: The string to return a subset of i: The first index of the substring to return, defaults to 1. j: The last index of the string to return, defaults to the last character. The first character of the string is assigned an index of 1. If either i or j is a negative value, it is interpreted the same as selecting a character by counting from the end of the string. Hence, a value of -1 is the same as selecting the last character of the string. If the requested indices are out of range for the given string, an error is reported. ]] function str.sub( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, { 's', 'i', 'j' } ) local s = new_args['s'] or '' local i = tonumber( new_args['i'] ) or 1 local j = tonumber( new_args['j'] ) or -1 local len = mw.ustring.len( s ) -- Convert negatives for range checking if i < 0 then i = len + i + 1 end if j < 0 then j = len + j + 1 end if i > len or j > len or i < 1 or j < 1 then return str._error( 'String subset index out of range' ) end if j < i then return str._error( 'String subset indices out of order' ) end return mw.ustring.sub( s, i, j ) end --[[ This function implements that features of {{str sub old}} and is kept in order to maintain these older templates. ]] function str.sublength( frame ) local i = tonumber( frame.args.i ) or 0 local len = tonumber( frame.args.len ) return mw.ustring.sub( frame.args.s, i + 1, len and ( i + len ) ) end --[[ _match This function returns a substring from the source string that matches a specified pattern. It is exported for use in other modules Usage: strmatch = require("Module:String")._match sresult = strmatch( s, pattern, start, match, plain, nomatch ) Parameters s: The string to search pattern: The pattern or string to find within the string start: The index within the source string to start the search. The first character of the string has index 1. Defaults to 1. match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single string. This specifies which match to return, where the first match is match= 1. If a negative number is specified then a match is returned counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting the last match. Defaults to 1. plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain text. Defaults to false. nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error. For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see: * http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1 * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns ]] -- This sub-routine is exported for use in other modules function str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch ) if s == '' then return str._error( 'Target string is empty' ) end if pattern == '' then return str._error( 'Pattern string is empty' ) end start = tonumber(start) or 1 if math.abs(start) < 1 or math.abs(start) > mw.ustring.len( s ) then return str._error( 'Requested start is out of range' ) end if match_index == 0 then return str._error( 'Match index is out of range' ) end if plain_flag then pattern = str._escapePattern( pattern ) end local result if match_index == 1 then -- Find first match is simple case result = mw.ustring.match( s, pattern, start ) else if start > 1 then s = mw.ustring.sub( s, start ) end local iterator = mw.ustring.gmatch(s, pattern) if match_index > 0 then -- Forward search for w in iterator do match_index = match_index - 1 if match_index == 0 then result = w break end end else -- Reverse search local result_table = {} local count = 1 for w in iterator do result_table[count] = w count = count + 1 end result = result_table[ count + match_index ] end end if result == nil then if nomatch == nil then return str._error( 'Match not found' ) else return nomatch end else return result end end --[[ match This function returns a substring from the source string that matches a specified pattern. Usage: {{#invoke:String|match|source_string|pattern_string|start_index|match_number|plain_flag|nomatch_output}} OR {{#invoke:String|match|s=source_string|pattern=pattern_string|start=start_index |match=match_number|plain=plain_flag|nomatch=nomatch_output}} Parameters s: The string to search pattern: The pattern or string to find within the string start: The index within the source string to start the search. The first character of the string has index 1. Defaults to 1. match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single string. This specifies which match to return, where the first match is match= 1. If a negative number is specified then a match is returned counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting the last match. Defaults to 1. plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain text. Defaults to false. nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error. If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from each string. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. If the match_number or start_index are out of range for the string being queried, then this function generates an error. An error is also generated if no match is found. If one adds the parameter ignore_errors=true, then the error will be suppressed and an empty string will be returned on any failure. For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see: * http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1 * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns ]] -- This is the entry point for #invoke:String|match function str.match( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s', 'pattern', 'start', 'match', 'plain', 'nomatch'} ) local s = new_args['s'] or '' local start = tonumber( new_args['start'] ) or 1 local plain_flag = str._getBoolean( new_args['plain'] or false ) local pattern = new_args['pattern'] or '' local match_index = math.floor( tonumber(new_args['match']) or 1 ) local nomatch = new_args['nomatch'] return str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch ) end --[[ pos This function returns a single character from the target string at position pos. Usage: {{#invoke:String|pos|target_string|index_value}} OR {{#invoke:String|pos|target=target_string|pos=index_value}} Parameters target: The string to search pos: The index for the character to return If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the target string. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. The first character has an index value of 1. If one requests a negative value, this function will select a character by counting backwards from the end of the string. In other words pos = -1 is the same as asking for the last character. A requested value of zero, or a value greater than the length of the string returns an error. ]] function str.pos( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'target', 'pos'} ) local target_str = new_args['target'] or '' local pos = tonumber( new_args['pos'] ) or 0 if pos == 0 or math.abs(pos) > mw.ustring.len( target_str ) then return str._error( 'String index out of range' ) end return mw.ustring.sub( target_str, pos, pos ) end --[[ str_find This function duplicates the behavior of {{str_find}}, including all of its quirks. This is provided in order to support existing templates, but is NOT RECOMMENDED for new code and templates. New code is recommended to use the "find" function instead. Returns the first index in "source" that is a match to "target". Indexing is 1-based, and the function returns -1 if the "target" string is not present in "source". Important Note: If the "target" string is empty / missing, this function returns a value of "1", which is generally unexpected behavior, and must be accounted for separatetly. ]] function str.str_find( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local target_str = new_args['target'] or '' if target_str == '' then return 1 end local start = mw.ustring.find( source_str, target_str, 1, true ) if start == nil then start = -1 end return start end --[[ find This function allows one to search for a target string or pattern within another string. Usage: {{#invoke:String|find|source_str|target_string|start_index|plain_flag}} OR {{#invoke:String|find|source=source_str|target=target_str|start=start_index|plain=plain_flag}} Parameters source: The string to search target: The string or pattern to find within source start: The index within the source string to start the search, defaults to 1 plain: Boolean flag indicating that target should be understood as plain text and not as a Lua style regular expression, defaults to true If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. This function returns the first index >= "start" where "target" can be found within "source". Indices are 1-based. If "target" is not found, then this function returns 0. If either "source" or "target" are missing / empty, this function also returns 0. This function should be safe for UTF-8 strings. ]] function str.find( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target', 'start', 'plain' } ) local source_str = new_args['source'] or '' local pattern = new_args['target'] or '' local start_pos = tonumber(new_args['start']) or 1 local plain = new_args['plain'] or true if source_str == '' or pattern == '' then return 0 end plain = str._getBoolean( plain ) local start = mw.ustring.find( source_str, pattern, start_pos, plain ) if start == nil then start = 0 end return start end --[[ replace This function allows one to replace a target string or pattern within another string. Usage: {{#invoke:String|replace|source_str|pattern_string|replace_string|replacement_count|plain_flag}} OR {{#invoke:String|replace|source=source_string|pattern=pattern_string|replace=replace_string| count=replacement_count|plain=plain_flag}} Parameters source: The string to search pattern: The string or pattern to find within source replace: The replacement text count: The number of occurences to replace, defaults to all. plain: Boolean flag indicating that pattern should be understood as plain text and not as a Lua style regular expression, defaults to true ]] function str.replace( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'pattern', 'replace', 'count', 'plain' } ) local source_str = new_args['source'] or '' local pattern = new_args['pattern'] or '' local replace = new_args['replace'] or '' local count = tonumber( new_args['count'] ) local plain = new_args['plain'] or true if source_str == '' or pattern == '' then return source_str end plain = str._getBoolean( plain ) if plain then pattern = str._escapePattern( pattern ) replace = string.gsub( replace, "%%", "%%%%" ) --Only need to escape replacement sequences. end local result if count ~= nil then result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace, count ) else result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace ) end return result end --[[ simple function to pipe string.rep to templates. ]] function str.rep( frame ) local repetitions = tonumber( frame.args[2] ) if not repetitions then return str._error( 'function rep expects a number as second parameter, received "' .. ( frame.args[2] or '' ) .. '"' ) end return string.rep( frame.args[1] or '', repetitions ) end --[[ escapePattern This function escapes special characters from a Lua string pattern. See [1] for details on how patterns work. [1] https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns Usage: {{#invoke:String|escapePattern|pattern_string}} Parameters pattern_string: The pattern string to escape. ]] function str.escapePattern( frame ) local pattern_str = frame.args[1] if not pattern_str then return str._error( 'No pattern string specified' ) end local result = str._escapePattern( pattern_str ) return result end --[[ count This function counts the number of occurrences of one string in another. ]] function str.count(frame) local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern', 'plain'}) local source = args.source or '' local pattern = args.pattern or '' local plain = str._getBoolean(args.plain or true) if plain then pattern = str._escapePattern(pattern) end local _, count = mw.ustring.gsub(source, pattern, '') return count end --[[ endswith This function determines whether a string ends with another string. ]] function str.endswith(frame) local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern'}) local source = args.source or '' local pattern = args.pattern or '' if pattern == '' then -- All strings end with the empty string. return "yes" end if mw.ustring.sub(source, -mw.ustring.len(pattern), -1) == pattern then return "yes" else return "" end end --[[ join Join all non empty arguments together; the first argument is the separator. Usage: {{#invoke:String|join|sep|one|two|three}} ]] function str.join(frame) local args = {} local sep for _, v in ipairs( frame.args ) do if sep then if v ~= '' then table.insert(args, v) end else sep = v end end return table.concat( args, sep or '' ) end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil function str._findpagetext(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end function str.findpagetext(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (str._findpagetext(args)) end --[[ Helper function that populates the argument list given that user may need to use a mix of named and unnamed parameters. This is relevant because named parameters are not identical to unnamed parameters due to string trimming, and when dealing with strings we sometimes want to either preserve or remove that whitespace depending on the application. ]] function str._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {} local index = 1 local value for _, arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index] index = index + 1 end new_args[arg] = value end return new_args end --[[ Helper function to handle error messages. ]] function str._error( error_str ) local frame = mw.getCurrentFrame() local error_category = frame.args.error_category or 'Errors reported by Module String' local ignore_errors = frame.args.ignore_errors or false local no_category = frame.args.no_category or false if str._getBoolean(ignore_errors) then return '' end local error_str = '<strong class="error">String Module Error: ' .. error_str .. '</strong>' if error_category ~= '' and not str._getBoolean( no_category ) then error_str = '[[Category:' .. error_category .. ']]' .. error_str end return error_str end --[[ Helper Function to interpret boolean strings ]] function str._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower() if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false else boolean_value = true end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str else error( 'No boolean value found' ) end return boolean_value end --[[ Helper function that escapes all pattern characters so that they will be treated as plain text. ]] function str._escapePattern( pattern_str ) return ( string.gsub( pattern_str, "[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]", "%%%0" ) ) end return str j3b8d4sejqnvazpfl0gk0yfaa503gli 2 3799285 7282678 2026-08-13T02:34:31Z Exec8 362080 . 7282678 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!Title!!Parent!!Type |- |1||Q31508396||[[wp/msb/Kadayangan]]||SGA||Town |- |2||Q31508433||[[wp/msb/Kapalawan]]||SGA||Town |- |3||Q31508452||[[wp/msb/Ligawasan]]||SGA||Town |- |4||Q31508472||[[wp/msb/Malidegao]]||SGA||Town |- |5||Q31508492||[[wp/msb/Nabalawag]]||SGA||Town |- |6||Q31508510||[[wp/msb/Old Kaabakan]]||SGA||Town |- |7||Q31508528||[[wp/msb/Pahamuddin]]||SGA||Town |- |8||Q31508546||[[wp/msb/Tugunan]]||SGA||Town |- |9||Q155195||[[wp/msb/Bongao]]||Tawi-Tawi||Town |- |10||Q155221||[[wp/msb/Languyan]]||Tawi-Tawi||Town |- |11||Q155241||[[wp/msb/Mapun]]||Tawi-Tawi||Town |- |12||Q155259||[[wp/msb/Panglima Sugala]]||Tawi-Tawi||Town |- |13||Q155274||[[wp/msb/Sapa-Sapa]]||Tawi-Tawi||Town |- |14||Q155288||[[wp/msb/Sibutu]]||Tawi-Tawi||Town |- |15||Q155318||[[wp/msb/Simunul]]||Tawi-Tawi||Town |- |16||Q155334||[[wp/msb/Sitangkai]]||Tawi-Tawi||Town |- |17||Q155355||[[wp/msb/South Ubian]]||Tawi-Tawi||Town |- |18||Q155377||[[wp/msb/Tandubas]]||Tawi-Tawi||Town |- |19||Q155396||[[wp/msb/Turtle Islands]]||Tawi-Tawi||Town |- |20||Q155970||[[wp/msb/Banguingui]]||Sulu||Town |- |21||Q155983||[[wp/msb/Hadji Panglima Tahil]]||Sulu||Town |- |22||Q156008||[[wp/msb/Indanan]]||Sulu||Town |- |23||Q156024||[[wp/msb/Jolo]]||Sulu||Town |- |24||Q156042||[[wp/msb/Kalingalan Caluang]]||Sulu||Town |- |25||Q156055||[[wp/msb/Lugus]]||Sulu||Town |- |26||Q156071||[[wp/msb/Luuk]]||Sulu||Town |- |27||Q156090||[[wp/msb/Maimbung]]||Sulu||Town |- |28||Q156107||[[wp/msb/Panamao]]||Sulu||Town |- |29||Q156126||[[wp/msb/Omar]]||Sulu||Town |- |30||Q156159||[[wp/msb/Pandami]]||Sulu||Town |- |31||Q156180||[[wp/msb/Panglima Estino]]||Sulu||Town |- |32||Q156195||[[wp/msb/Pangutaran]]||Sulu||Town |- |33||Q156208||[[wp/msb/Parang]]||Sulu||Town |- |34||Q156225||[[wp/msb/Pata]]||Sulu||Town |- |35||Q156244||[[wp/msb/Patikul]]||Sulu||Town |- |36||Q156263||[[wp/msb/Siasi]]||Sulu||Town |- |37||Q156285||[[wp/msb/Talipao]]||Sulu||Town |- |38||Q156302||[[wp/msb/Tapul]]||Sulu||Town |- |39||Q212222||[[wp/msb/Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |40||Q212280||[[wp/msb/Buluan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |41||Q212310||[[wp/msb/Datu Abdullah Sangki]]||Maguindanao del Sur||Town |- |42||Q212336||[[wp/msb/Datu Anggal Midtimbang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |43||Q212389||[[wp/msb/Datu Hoffer Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |44||Q212411||[[wp/msb/Datu Montawal]]||Maguindanao del Sur||Town |- |45||Q212432||[[wp/msb/Datu Odin Sinsuat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |46||Q212463||[[wp/msb/Datu Paglas]]||Maguindanao del Sur||Town |- |47||Q212488||[[wp/msb/Datu Piang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |48||Q212503||[[wp/msb/Datu Salibo]]||Maguindanao del Sur||Town |- |49||Q212519||[[wp/msb/Datu Saudi Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |50||Q212537||[[wp/msb/Datu Unsay]]||Maguindanao del Sur||Town |- |51||Q212557||[[wp/msb/General Salipada K. Pendatun]]||Maguindanao del Sur||Town |- |52||Q212581||[[wp/msb/Guindulungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |53||Q212623||[[wp/msb/Mamasapano]]||Maguindanao del Sur||Town |- |54||Q212644||[[wp/msb/Mangudadatu]]||Maguindanao del Sur||Town |- |55||Q212707||[[wp/msb/Pagalungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |56||Q122827||[[wp/msb/Paglat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |57||Q212735||[[wp/msb/Pandag]]||Maguindanao del Sur||Town |- |58||Q212759||[[wp/msb/Rajah Buayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |59||Q212766||[[wp/msb/Shariff Aguak]]||Maguindanao del Sur||Town |- |60||Q212778||[[wp/msb/Shariff Saydona Mustapha]]||Maguindanao del Sur||Town |- |61||Q212784||[[wp/msb/South Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |62||Q212808||[[wp/msb/Sultan sa Barongis]]||Maguindanao del Sur||Town |- |63||Q212823||[[wp/msb/Talayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |64||Q212843||[[wp/msb/Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |65||Q212240||[[wp/msb/Barira]]||Maguindanao del Norte||Town |- |66||Q212255||[[wp/msb/Buldon]]||Maguindanao del Norte||Town |- |67||Q726993||[[wp/msb/Siyudad ha Cotabato]]||Maguindanao del Norte||City |- |68||Q212366||[[wp/msb/Datu Blah T. Sinsuat]]||Maguindanao del Norte||Town |- |69||Q212603||[[wp/msb/Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |70||Q212662||[[wp/msb/Matanog]]||Maguindanao del Norte||Town |- |71||Q212684||[[wp/msb/Northern Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |72||Q212748||[[wp/msb/Parang, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |73||Q212791||[[wp/msb/Sultan Kudarat, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |74||Q212802||[[wp/msb/Sultan Mastura]]||Maguindanao del Norte||Town |- |75||Q212830||[[wp/msb/Talitay]]||Maguindanao del Norte||Town |- |76||Q273775||[[wp/msb/Amai Manabilang]]||Lanao del Sur||Town |- |77||Q273657||[[wp/msb/Bacolod-Kalawi]]||Lanao del Sur||Town |- |78||Q273680||[[wp/msb/Balabagan]]||Lanao del Sur||Town |- |79||Q273700||[[wp/msb/Balindong]]||Lanao del Sur||Town |- |80||Q273718||[[wp/msb/Bayang]]||Lanao del Sur||Town |- |81||Q273728||[[wp/msb/Binidayan]]||Lanao del Sur||Town |- |82||Q273744||[[wp/msb/Buadiposo-Buntong]]||Lanao del Sur||Town |- |83||Q273757||[[wp/msb/Bubong]]||Lanao del Sur||Town |- |84||Q273796||[[wp/msb/Butig]]||Lanao del Sur||Town |- |85||Q273813||[[wp/msb/Calanogas]]||Lanao del Sur||Town |- |86||Q273828||[[wp/msb/Ditsaan-Ramain]]||Lanao del Sur||Town |- |87||Q273851||[[wp/msb/Ganassi]]||Lanao del Sur||Town |- |88||Q273864||[[wp/msb/Kapai]]||Lanao del Sur||Town |- |89||Q273882||[[wp/msb/Kapatagan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |90||Q273895||[[wp/msb/Lumba-Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |91||Q273906||[[wp/msb/Lumbaca-Unayan]]||Lanao del Sur||Town |- |92||Q273915||[[wp/msb/Lumbatan]]||Lanao del Sur||Town |- |93||Q273928||[[wp/msb/Lumbayanague]]||Lanao del Sur||Town |- |94||Q273939||[[wp/msb/Madalum]]||Lanao del Sur||Town |- |95||Q273948||[[wp/msb/Madamba]]||Lanao del Sur||Town |- |96||Q273960||[[wp/msb/Maguing]]||Lanao del Sur||Town |- |97||Q273970||[[wp/msb/Malabang]]||Lanao del Sur||Town |- |98||Q273982||[[wp/msb/Marantao]]||Lanao del Sur||Town |- |99||Q592338||[[wp/msb/Marawi]]||Lanao del Sur||City |- |100||Q273988||[[wp/msb/Marogong]]||Lanao del Sur||Town |- |101||Q273998||[[wp/msb/Masiu]]||Lanao del Sur||Town |- |102||Q177004||[[wp/msb/Mulondo]]||Lanao del Sur||Town |- |103||Q274015||[[wp/msb/Pagayawan]]||Lanao del Sur||Town |- |104||Q274022||[[wp/msb/Piagapo]]||Lanao del Sur||Town |- |105||Q274031||[[wp/msb/Picong]]||Lanao del Sur||Town |- |106||Q274037||[[wp/msb/Poona Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |107||Q274047||[[wp/msb/Pualas]]||Lanao del Sur||Town |- |108||Q274057||[[wp/msb/Saguiaran]]||Lanao del Sur||Town |- |109||Q126297||[[wp/msb/Sultan Dumalondong]]||Lanao del Sur||Town |- |110||Q274077||[[wp/msb/Tagoloan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |111||Q274087||[[wp/msb/Tamparan]]||Lanao del Sur||Town |- |112||Q274097||[[wp/msb/Taraka]]||Lanao del Sur||Town |- |113||Q274114||[[wp/msb/Tubaran]]||Lanao del Sur||Town |- |114||Q274124||[[wp/msb/Tugaya]]||Lanao del Sur||Town |- |115||Q274134||[[wp/msb/Wao]]||Lanao del Sur||Town |- |116||Q42589||[[wp/msb/Akbar]]||Basilan||Town |- |117||Q41999||[[wp/msb/Al-Barka]]||Basilan||Town |- |118||Q41998||[[wp/msb/Hadji Mohammad Ajul]]||Basilan||Town |- |119||Q802075||[[wp/msb/Hadji Muhtamad]]||Basilan||Town |- |120||Q1710||[[wp/msb/Siyudad ha Isabela]]||Basilan||City |- |121||Q1714||[[wp/msb/Lamitan]]||Basilan||City |- |122||Q802107||[[wp/msb/Lantawan]]||Basilan||Town |- |123||Q802142||[[wp/msb/Maluso]]||Basilan||Town |- |124||Q802171||[[wp/msb/Sumisip]]||Basilan||Town |- |125||Q802202||[[wp/msb/Tabuan-Lasa]]||Basilan||Town |- |126||Q667595||[[wp/msb/Tipo-Tipo]]||Basilan||Town |- |127||Q630096||[[wp/msb/Tuburan, Basilan]]||Basilan||Town |- |128||Q204771||[[wp/msb/Ungkaya Pukan]]||Basilan||Town |- |129||Q173393||[[wp/msb/Bagumbayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |130||Q173404||[[wp/msb/Columbio]]||Sultan Kudarat||Town |- |131||Q173414||[[wp/msb/Esperanza, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |132||Q173428||[[wp/msb/Isulan]]||Sultan Kudarat||Town |- |133||Q173438||[[wp/msb/Kalamansig]]||Sultan Kudarat||Town |- |134||Q173449||[[wp/msb/Lambayong]]||Sultan Kudarat||Town |- |135||Q173460||[[wp/msb/Lebak]]||Sultan Kudarat||Town |- |136||Q173468||[[wp/msb/Lutayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |137||Q173479||[[wp/msb/Palimbang]]||Sultan Kudarat||Town |- |138||Q137813||[[wp/msb/President Quirino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |139||Q173556||[[wp/msb/Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |140||Q173575||[[wp/msb/Tacurong]]||Sultan Kudarat||City |- |141||Q173870||[[wp/msb/Banga, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |142||Q594275||[[wp/msb/General Santos]]||South Cotabato||City |- |143||Q542154||[[wp/msb/Koronadal]]||South Cotabato||City |- |144||Q173898||[[wp/msb/Lake Sebu]]||South Cotabato||Town |- |145||Q173922||[[wp/msb/Norala]]||South Cotabato||Town |- |146||Q173944||[[wp/msb/Polomolok]]||South Cotabato||Town |- |147||Q173965||[[wp/msb/Santo Niño, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |148||Q173986||[[wp/msb/Surallah]]||South Cotabato||Town |- |149||Q174003||[[wp/msb/T'boli]]||South Cotabato||Town |- |150||Q174018||[[wp/msb/Tampakan]]||South Cotabato||Town |- |151||Q174039||[[wp/msb/Tantangan]]||South Cotabato||Town |- |152||Q174055||[[wp/msb/Tupi]]||South Cotabato||Town |- |153||Q174393||[[wp/msb/Alabel]]||Sarangani||Town |- |154||Q174403||[[wp/msb/Glan]]||Sarangani||Town |- |155||Q174417||[[wp/msb/Kiamba]]||Sarangani||Town |- |156||Q174429||[[wp/msb/Maasim]]||Sarangani||Town |- |157||Q174442||[[wp/msb/Maitum]]||Sarangani||Town |- |158||Q174457||[[wp/msb/Malapatan]]||Sarangani||Town |- |159||Q174468||[[wp/msb/Malungon]]||Sarangani||Town |- |160||Q315042||[[wp/msb/Alamada]]||Cotabato||Town |- |161||Q315061||[[wp/msb/Aleosan]]||Cotabato||Town |- |162||Q315081||[[wp/msb/Antipas]]||Cotabato||Town |- |163||Q315098||[[wp/msb/Arakan]]||Cotabato||Town |- |164||Q315121||[[wp/msb/Banisilan]]||Cotabato||Town |- |165||Q315144||[[wp/msb/Carmen, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |166||Q315164||[[wp/msb/Kabacan]]||Cotabato||Town |- |167||Q583137||[[wp/msb/Kidapawan]]||Cotabato||City |- |168||Q315190||[[wp/msb/Libungan]]||Cotabato||Town |- |169||Q315213||[[wp/msb/M'lang]]||Cotabato||Town |- |170||Q267975||[[wp/msb/Magpet]]||Cotabato||Town |- |171||Q315244||[[wp/msb/Makilala]]||Cotabato||Town |- |172||Q315267||[[wp/msb/Matalam]]||Cotabato||Town |- |173||Q315283||[[wp/msb/Midsayap]]||Cotabato||Town |- |174||Q304654||[[wp/msb/Pigcawayan]]||Cotabato||Town |- |175||Q315314||[[wp/msb/Pikit]]||Cotabato||Town |- |176||Q315334||[[wp/msb/President Roxas, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |177||Q315345||[[wp/msb/Tulunan]]||Cotabato||Town |- |178||Q314522||[[wp/msb/Baganga]]||Davao Oriental||Town |- |179||Q314542||[[wp/msb/Banaybanay]]||Davao Oriental||Town |- |180||Q314574||[[wp/msb/Boston]]||Davao Oriental||Town |- |181||Q314593||[[wp/msb/Caraga, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |182||Q314619||[[wp/msb/Cateel]]||Davao Oriental||Town |- |183||Q314632||[[wp/msb/Governor Generoso]]||Davao Oriental||Town |- |184||Q314653||[[wp/msb/Lupon]]||Davao Oriental||Town |- |185||Q314671||[[wp/msb/Manay]]||Davao Oriental||Town |- |186||Q314686||[[wp/msb/Mati]]||Davao Oriental||City |- |187||Q314721||[[wp/msb/San Isidro, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |188||Q314745||[[wp/msb/Tarragona]]||Davao Oriental||Town |- |189||Q314796||[[wp/msb/Don Marcelino]]||Davao Occidental||Town |- |190||Q314824||[[wp/msb/Jose Abad Santos]]||Davao Occidental||Town |- |191||Q314907||[[wp/msb/Malita]]||Davao Occidental||Town |- |192||Q314980||[[wp/msb/Santa Maria, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |193||Q314999||[[wp/msb/Sarangani, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |194||Q314778||[[wp/msb/Bansalan]]||Davao del Sur||Town |- |195||Q1473||[[wp/msb/Siyudad ha Davao]]||Davao del Sur||City |- |196||Q1020939||[[wp/msb/Digos]]||Davao del Sur||City |- |197||Q314808||[[wp/msb/Hagonoy, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |198||Q314844||[[wp/msb/Kiblawan]]||Davao del Sur||Town |- |199||Q314864||[[wp/msb/Magsaysay, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |200||Q314885||[[wp/msb/Malalag]]||Davao del Sur||Town |- |201||Q314923||[[wp/msb/Matanao]]||Davao del Sur||Town |- |202||Q314944||[[wp/msb/Padada]]||Davao del Sur||Town |- |203||Q314965||[[wp/msb/Santa Cruz, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |204||Q315014||[[wp/msb/Sulop]]||Davao del Sur||Town |- |205||Q314393||[[wp/msb/Asuncion]]||Davao del Norte||Town |- |206||Q314410||[[wp/msb/Braulio E. Dujali]]||Davao del Norte||Town |- |207||Q314422||[[wp/msb/Carmen, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |208||Q314438||[[wp/msb/Kapalong]]||Davao del Norte||Town |- |209||Q314452||[[wp/msb/New Corella]]||Davao del Norte||Town |- |210||Q967367||[[wp/msb/Panabo]]||Davao del Norte||City |- |211||Q1020674||[[wp/msb/Samal]]||Davao del Norte||City |- |212||Q314468||[[wp/msb/Sawata]]||Davao del Norte||Town |- |213||Q314486||[[wp/msb/Santo Tomas, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |214||Q725168||[[wp/msb/Tagum]]||Davao del Norte||City |- |215||Q314501||[[wp/msb/Talaingod]]||Davao del Norte||Town |- |216||Q315450||[[wp/msb/Compostela, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |217||Q315468||[[wp/msb/Laak]]||Davao de Oro||Town |- |218||Q187225||[[wp/msb/Mabini, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |219||Q315497||[[wp/msb/Maco]]||Davao de Oro||Town |- |220||Q315512||[[wp/msb/Maragusan]]||Davao de Oro||Town |- |221||Q315524||[[wp/msb/Mawab]]||Davao de Oro||Town |- |222||Q315543||[[wp/msb/Monkayo]]||Davao de Oro||Town |- |223||Q315557||[[wp/msb/Montevista]]||Davao de Oro||Town |- |224||Q315570||[[wp/msb/Nabunturan]]||Davao de Oro||Town |- |225||Q315582||[[wp/msb/New Bataan]]||Davao de Oro||Town |- |226||Q315598||[[wp/msb/Pantukan]]||Davao de Oro||Town |- |227||Q155471||[[wp/msb/Barobo]]||Surigao del Sur||Town |- |228||Q155499||[[wp/msb/Bayabas]]||Surigao del Sur||Town |- |229||Q866414||[[wp/msb/Bislig]]||Surigao del Sur||City |- |230||Q155524||[[wp/msb/Cagwait]]||Surigao del Sur||Town |- |231||Q155536||[[wp/msb/Cantilan]]||Surigao del Sur||Town |- |232||Q155548||[[wp/msb/Carmen, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |233||Q155558||[[wp/msb/Carrascal]]||Surigao del Sur||Town |- |234||Q155568||[[wp/msb/Cortes, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |235||Q155576||[[wp/msb/Hinatuan]]||Surigao del Sur||Town |- |236||Q155582||[[wp/msb/Lanuza]]||Surigao del Sur||Town |- |237||Q155590||[[wp/msb/Lianga]]||Surigao del Sur||Town |- |238||Q155598||[[wp/msb/Lingig]]||Surigao del Sur||Town |- |239||Q155605||[[wp/msb/Madrid, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |240||Q155611||[[wp/msb/Marihatag]]||Surigao del Sur||Town |- |241||Q155618||[[wp/msb/San Agustin, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |242||Q155625||[[wp/msb/San Miguel, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |243||Q155633||[[wp/msb/Tagbina]]||Surigao del Sur||Town |- |244||Q155648||[[wp/msb/Tago]]||Surigao del Sur||Town |- |245||Q155674||[[wp/msb/Tandag]]||Surigao del Sur||City |- |246||Q155706||[[wp/msb/Alegria, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |247||Q155720||[[wp/msb/Bacuag]]||Surigao del Norte||Town |- |248||Q155735||[[wp/msb/Burgos, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |249||Q155748||[[wp/msb/Claver]]||Surigao del Norte||Town |- |250||Q155763||[[wp/msb/Dapa]]||Surigao del Norte||Town |- |251||Q28735||[[wp/msb/Del Carmen]]||Surigao del Norte||Town |- |252||Q155784||[[wp/msb/General Luna]]||Surigao del Norte||Town |- |253||Q155795||[[wp/msb/Gigaquit]]||Surigao del Norte||Town |- |254||Q155808||[[wp/msb/Mainit]]||Surigao del Norte||Town |- |255||Q155819||[[wp/msb/Malimono]]||Surigao del Norte||Town |- |256||Q155830||[[wp/msb/Pilar, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |257||Q155839||[[wp/msb/Placer, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |258||Q155849||[[wp/msb/San Benito]]||Surigao del Norte||Town |- |259||Q155864||[[wp/msb/San Francisco, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |260||Q155876||[[wp/msb/San Isidro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |261||Q28958||[[wp/msb/Santa Monica]]||Surigao del Norte||Town |- |262||Q155905||[[wp/msb/Sison, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |263||Q155917||[[wp/msb/Socorro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |264||Q1019949||[[wp/msb/Siyudad ha Surigao]]||Surigao del Norte||City |- |265||Q155934||[[wp/msb/Tagana-an]]||Surigao del Norte||Town |- |266||Q155946||[[wp/msb/Tubod, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |267||Q314298||[[wp/msb/Basilisa]]||Dinagat Islands||Town |- |268||Q314318||[[wp/msb/Cagdianao]]||Dinagat Islands||Town |- |269||Q314336||[[wp/msb/Dinagat]]||Dinagat Islands||Town |- |270||Q314345||[[wp/msb/Libjo]]||Dinagat Islands||Town |- |271||Q314356||[[wp/msb/Loreto, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |272||Q251691||[[wp/msb/San Jose, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |273||Q314374||[[wp/msb/Tubajon]]||Dinagat Islands||Town |- |274||Q1694||[[wp/msb/Bayugan]]||Agusan del Sur||City |- |275||Q627049||[[wp/msb/Bunawan]]||Agusan del Sur||Town |- |276||Q627077||[[wp/msb/Esperanza, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |277||Q627107||[[wp/msb/La Paz, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |278||Q627120||[[wp/msb/Loreto, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |279||Q627144||[[wp/msb/Prosperidad]]||Agusan del Sur||Town |- |280||Q627167||[[wp/msb/Rosario, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |281||Q627190||[[wp/msb/San Francisco, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |282||Q627210||[[wp/msb/San Luis, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |283||Q627231||[[wp/msb/Santa Josefa]]||Agusan del Sur||Town |- |284||Q627260||[[wp/msb/Sibagat]]||Agusan del Sur||Town |- |285||Q627286||[[wp/msb/Talacogon]]||Agusan del Sur||Town |- |286||Q627320||[[wp/msb/Trento]]||Agusan del Sur||Town |- |287||Q627349||[[wp/msb/Veruela]]||Agusan del Sur||Town |- |288||Q627390||[[wp/msb/Buenavista, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |289||Q1686||[[wp/msb/Butuan]]||Agusan del Norte||City |- |290||Q1692||[[wp/msb/Cabadbaran]]||Agusan del Norte||City |- |291||Q627434||[[wp/msb/Carmen, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |292||Q627461||[[wp/msb/Jabonga]]||Agusan del Norte||Town |- |293||Q627495||[[wp/msb/Kitcharao]]||Agusan del Norte||Town |- |294||Q627529||[[wp/msb/Las Nieves]]||Agusan del Norte||Town |- |295||Q627572||[[wp/msb/Magallanes, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |296||Q627604||[[wp/msb/Nasipit]]||Agusan del Norte||Town |- |297||Q627638||[[wp/msb/Remedios T. Romualdez]]||Agusan del Norte||Town |- |298||Q588955||[[wp/msb/Santiago, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |299||Q176975||[[wp/msb/Tubay]]||Agusan del Norte||Town |- |300||Q195623||[[wp/msb/Alubijid]]||Misamis Oriental||Town |- |301||Q195637||[[wp/msb/Balingasag]]||Misamis Oriental||Town |- |302||Q195650||[[wp/msb/Balingoan]]||Misamis Oriental||Town |- |303||Q195663||[[wp/msb/Binuangan]]||Misamis Oriental||Town |- |304||Q1645||[[wp/msb/Cagayan de Oro]]||Misamis Oriental||City |- |305||Q195676||[[wp/msb/Claveria, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |306||Q195686||[[wp/msb/El Salvador, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||City |- |307||Q1525029||[[wp/msb/Gingoog]]||Misamis Oriental||City |- |308||Q195696||[[wp/msb/Gitagum]]||Misamis Oriental||Town |- |309||Q195709||[[wp/msb/Initao]]||Misamis Oriental||Town |- |310||Q195717||[[wp/msb/Jasaan]]||Misamis Oriental||Town |- |311||Q195726||[[wp/msb/Kinoguitan]]||Misamis Oriental||Town |- |312||Q195740||[[wp/msb/Lagonglong]]||Misamis Oriental||Town |- |313||Q195755||[[wp/msb/Laguindingan]]||Misamis Oriental||Town |- |314||Q195767||[[wp/msb/Libertad, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |315||Q195780||[[wp/msb/Lugait]]||Misamis Oriental||Town |- |316||Q195799||[[wp/msb/Magsaysay, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |317||Q195815||[[wp/msb/Manticao]]||Misamis Oriental||Town |- |318||Q195834||[[wp/msb/Medina]]||Misamis Oriental||Town |- |319||Q195855||[[wp/msb/Naawan]]||Misamis Oriental||Town |- |320||Q195870||[[wp/msb/Opol]]||Misamis Oriental||Town |- |321||Q195883||[[wp/msb/Salay]]||Misamis Oriental||Town |- |322||Q195899||[[wp/msb/Sugbongcogon]]||Misamis Oriental||Town |- |323||Q1026274||[[wp/msb/Tagoloan, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |324||Q195917||[[wp/msb/Talisayan]]||Misamis Oriental||Town |- |325||Q195937||[[wp/msb/Villanueva]]||Misamis Oriental||Town |- |326||Q155502||[[wp/msb/Aloran]]||Misamis Occidental||Town |- |327||Q196056||[[wp/msb/Baliangao]]||Misamis Occidental||Town |- |328||Q196076||[[wp/msb/Bonifacio]]||Misamis Occidental||Town |- |329||Q196097||[[wp/msb/Calamba, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |330||Q196114||[[wp/msb/Clarin, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |331||Q196129||[[wp/msb/Concepcion, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |332||Q196145||[[wp/msb/Don Victoriano]]||Misamis Occidental||Town |- |333||Q196158||[[wp/msb/Jimenez]]||Misamis Occidental||Town |- |334||Q196173||[[wp/msb/Lopez Jaena]]||Misamis Occidental||Town |- |335||Q1067897||[[wp/msb/Oroquieta]]||Misamis Occidental||City |- |336||Q263837||[[wp/msb/Ozamiz]]||Misamis Occidental||City |- |337||Q196191||[[wp/msb/Panaon]]||Misamis Occidental||Town |- |338||Q196207||[[wp/msb/Plaridel, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |339||Q196222||[[wp/msb/Sapang Dalaga]]||Misamis Occidental||Town |- |340||Q196233||[[wp/msb/Sinacaban]]||Misamis Occidental||Town |- |341||Q1026277||[[wp/msb/Tangub]]||Misamis Occidental||City |- |342||Q196248||[[wp/msb/Tudela, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |343||Q274150||[[wp/msb/Bacolod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |344||Q274164||[[wp/msb/Balo-i]]||Lanao del Norte||Town |- |345||Q274173||[[wp/msb/Baroy]]||Lanao del Norte||Town |- |346||Q285488||[[wp/msb/Iligan]]||Lanao del Norte||City |- |347||Q274186||[[wp/msb/Kapatagan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |348||Q274197||[[wp/msb/Kauswagan]]||Lanao del Norte||Town |- |349||Q274205||[[wp/msb/Kolambugan]]||Lanao del Norte||Town |- |350||Q274215||[[wp/msb/Lala]]||Lanao del Norte||Town |- |351||Q274230||[[wp/msb/Linamon]]||Lanao del Norte||Town |- |352||Q274243||[[wp/msb/Magsaysay, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |353||Q274260||[[wp/msb/Maigo]]||Lanao del Norte||Town |- |354||Q274272||[[wp/msb/Matungao]]||Lanao del Norte||Town |- |355||Q274287||[[wp/msb/Munai]]||Lanao del Norte||Town |- |356||Q274299||[[wp/msb/Nunungan]]||Lanao del Norte||Town |- |357||Q274313||[[wp/msb/Pantao Ragat]]||Lanao del Norte||Town |- |358||Q274329||[[wp/msb/Pantar]]||Lanao del Norte||Town |- |359||Q274343||[[wp/msb/Poona Piagapo]]||Lanao del Norte||Town |- |360||Q274357||[[wp/msb/Salvador]]||Lanao del Norte||Town |- |361||Q274369||[[wp/msb/Sapad]]||Lanao del Norte||Town |- |362||Q274387||[[wp/msb/Sultan Naga Dimaporo]]||Lanao del Norte||Town |- |363||Q274406||[[wp/msb/Tagoloan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |364||Q274427||[[wp/msb/Tangcal]]||Lanao del Norte||Town |- |365||Q274439||[[wp/msb/Tubod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |366||Q356442||[[wp/msb/Catarman, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |367||Q356472||[[wp/msb/Guinsiliban]]||Camiguin||Town |- |368||Q176033||[[wp/msb/Mahinog]]||Camiguin||Town |- |369||Q356518||[[wp/msb/Mambajao]]||Camiguin||Town |- |370||Q356549||[[wp/msb/Sagay, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |371||Q356943||[[wp/msb/Baungon]]||Bukidnon||Town |- |372||Q356971||[[wp/msb/Cabanglasan]]||Bukidnon||Town |- |373||Q356997||[[wp/msb/Damulog]]||Bukidnon||Town |- |374||Q357021||[[wp/msb/Dangcagan]]||Bukidnon||Town |- |375||Q357053||[[wp/msb/Don Carlos]]||Bukidnon||Town |- |376||Q357075||[[wp/msb/Impasugong]]||Bukidnon||Town |- |377||Q357100||[[wp/msb/Kadingilan]]||Bukidnon||Town |- |378||Q357124||[[wp/msb/Kalilangan]]||Bukidnon||Town |- |379||Q357152||[[wp/msb/Kibawe]]||Bukidnon||Town |- |380||Q357175||[[wp/msb/Kitaotao]]||Bukidnon||Town |- |381||Q357198||[[wp/msb/Lantapan]]||Bukidnon||Town |- |382||Q357226||[[wp/msb/Libona]]||Bukidnon||Town |- |383||Q1856||[[wp/msb/Malaybalay]]||Bukidnon||City |- |384||Q357252||[[wp/msb/Malitbog, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |385||Q357272||[[wp/msb/Manolo Fortich]]||Bukidnon||Town |- |386||Q357299||[[wp/msb/Maramag]]||Bukidnon||Town |- |387||Q357311||[[wp/msb/Pangantucan]]||Bukidnon||Town |- |388||Q357342||[[wp/msb/Quezon, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |389||Q357371||[[wp/msb/San Fernando, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |390||Q357396||[[wp/msb/Sumilao]]||Bukidnon||Town |- |391||Q357420||[[wp/msb/Talakag]]||Bukidnon||Town |- |392||Q2158||[[wp/msb/Valencia, Bukidnon]]||Bukidnon||City |- |393||Q131797||[[wp/msb/Alicia, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |394||Q131811||[[wp/msb/Buug]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |395||Q131816||[[wp/msb/Diplahan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |396||Q131838||[[wp/msb/Imelda]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |397||Q131850||[[wp/msb/Ipil]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |398||Q131870||[[wp/msb/Kabasalan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |399||Q131892||[[wp/msb/Mabuhay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |400||Q131906||[[wp/msb/Malangas]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |401||Q131917||[[wp/msb/Naga, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |402||Q131926||[[wp/msb/Olutanga]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |403||Q131941||[[wp/msb/Payao]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |404||Q131954||[[wp/msb/Roseller Lim]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |405||Q124780||[[wp/msb/Siay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |406||Q131968||[[wp/msb/Talusan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |407||Q131975||[[wp/msb/Titay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |408||Q131984||[[wp/msb/Tungawan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |409||Q132015||[[wp/msb/Aurora, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |410||Q132032||[[wp/msb/Bayog]]||Zamboanga del Sur||Town |- |411||Q132057||[[wp/msb/Dimataling]]||Zamboanga del Sur||Town |- |412||Q132077||[[wp/msb/Dinas]]||Zamboanga del Sur||Town |- |413||Q132104||[[wp/msb/Dumalinao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |414||Q132126||[[wp/msb/Dumingag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |415||Q132141||[[wp/msb/Guipos]]||Zamboanga del Sur||Town |- |416||Q132155||[[wp/msb/Josefina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |417||Q132161||[[wp/msb/Kumalarang]]||Zamboanga del Sur||Town |- |418||Q132184||[[wp/msb/Labangan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |419||Q132200||[[wp/msb/Lakewood]]||Zamboanga del Sur||Town |- |420||Q132215||[[wp/msb/Lapuyan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |421||Q132230||[[wp/msb/Mahayag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |422||Q132244||[[wp/msb/Margosatubig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |423||Q132262||[[wp/msb/Midsalip]]||Zamboanga del Sur||Town |- |424||Q132271||[[wp/msb/Molave]]||Zamboanga del Sur||Town |- |425||Q874270||[[wp/msb/Pagadian]]||Zamboanga del Sur||City |- |426||Q132284||[[wp/msb/Pitogo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |427||Q132301||[[wp/msb/Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |428||Q132317||[[wp/msb/San Miguel, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |429||Q132337||[[wp/msb/San Pablo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |430||Q132353||[[wp/msb/Sominot]]||Zamboanga del Sur||Town |- |431||Q132371||[[wp/msb/Tabina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |432||Q132391||[[wp/msb/Tambulig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |433||Q132403||[[wp/msb/Tigbao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |434||Q132417||[[wp/msb/Tukuran]]||Zamboanga del Sur||Town |- |435||Q132432||[[wp/msb/Vincenzo A. Sagun]]||Zamboanga del Sur||Town |- |436||Q1629||[[wp/msb/Siyudad ha Zamboanga]]||Zamboanga del Sur||City |- |437||Q132482||[[wp/msb/Baliguian]]||Zamboanga del Norte||Town |- |438||Q1014775||[[wp/msb/Dapitan]]||Zamboanga del Norte||City |- |439||Q432169||[[wp/msb/Dipolog]]||Zamboanga del Norte||City |- |440||Q132496||[[wp/msb/Godod]]||Zamboanga del Norte||Town |- |441||Q132507||[[wp/msb/Gutalac]]||Zamboanga del Norte||Town |- |442||Q132520||[[wp/msb/Jose Dalman]]||Zamboanga del Norte||Town |- |443||Q132523||[[wp/msb/Kalawit]]||Zamboanga del Norte||Town |- |444||Q132527||[[wp/msb/Katipunan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |445||Q132532||[[wp/msb/La Libertad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |446||Q132535||[[wp/msb/Labason]]||Zamboanga del Norte||Town |- |447||Q132540||[[wp/msb/Leon B. Postigo]]||Zamboanga del Norte||Town |- |448||Q132553||[[wp/msb/Liloy]]||Zamboanga del Norte||Town |- |449||Q132561||[[wp/msb/Manukan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |450||Q132566||[[wp/msb/Mutia]]||Zamboanga del Norte||Town |- |451||Q132570||[[wp/msb/Piñan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |452||Q132574||[[wp/msb/Polanco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |453||Q132578||[[wp/msb/President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |454||Q132583||[[wp/msb/Rizal, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |455||Q132586||[[wp/msb/Salug]]||Zamboanga del Norte||Town |- |456||Q132591||[[wp/msb/Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |457||Q132594||[[wp/msb/Siayan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |458||Q132599||[[wp/msb/Sibuco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |459||Q132601||[[wp/msb/Sibutad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |460||Q132605||[[wp/msb/Sindangan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |461||Q132610||[[wp/msb/Siocon]]||Zamboanga del Norte||Town |- |462||Q132613||[[wp/msb/Sirawai]]||Zamboanga del Norte||Town |- |463||Q132617||[[wp/msb/Tampilisan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |464||Q173608||[[wp/msb/Anahawan]]||Southern Leyte||Town |- |465||Q173622||[[wp/msb/Bontoc, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |466||Q173632||[[wp/msb/Hinunangan]]||Southern Leyte||Town |- |467||Q173641||[[wp/msb/Hinundayan]]||Southern Leyte||Town |- |468||Q173655||[[wp/msb/Libagon]]||Southern Leyte||Town |- |469||Q173665||[[wp/msb/Liloan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |470||Q173678||[[wp/msb/Limasawa]]||Southern Leyte||Town |- |471||Q1025387||[[wp/msb/Maasin]]||Southern Leyte||City |- |472||Q173688||[[wp/msb/Macrohon]]||Southern Leyte||Town |- |473||Q173701||[[wp/msb/Malitbog, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |474||Q173713||[[wp/msb/Padre Burgos, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |475||Q173723||[[wp/msb/Pintuyan]]||Southern Leyte||Town |- |476||Q173735||[[wp/msb/Saint Bernard]]||Southern Leyte||Town |- |477||Q173745||[[wp/msb/San Francisco, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |478||Q173754||[[wp/msb/San Juan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |479||Q173763||[[wp/msb/San Ricardo]]||Southern Leyte||Town |- |480||Q173774||[[wp/msb/Silago]]||Southern Leyte||Town |- |481||Q173792||[[wp/msb/Sogod, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |482||Q173811||[[wp/msb/Tomas Oppus]]||Southern Leyte||Town |- |483||Q816088||[[wp/msb/Almagro]]||Samar||Town |- |484||Q809957||[[wp/msb/Basey]]||Samar||Town |- |485||Q577336||[[wp/msb/Calbayog]]||Samar||City |- |486||Q816128||[[wp/msb/Calbiga]]||Samar||Town |- |487||Q1020709||[[wp/msb/Catbalogan]]||Samar||City |- |488||Q816142||[[wp/msb/Daram]]||Samar||Town |- |489||Q816160||[[wp/msb/Gandara]]||Samar||Town |- |490||Q816184||[[wp/msb/Hinabangan]]||Samar||Town |- |491||Q816207||[[wp/msb/Jiabong]]||Samar||Town |- |492||Q816240||[[wp/msb/Marabut]]||Samar||Town |- |493||Q816267||[[wp/msb/Matuguinao]]||Samar||Town |- |494||Q816296||[[wp/msb/Motiong]]||Samar||Town |- |495||Q816320||[[wp/msb/Pagsanghan]]||Samar||Town |- |496||Q816342||[[wp/msb/Paranas]]||Samar||Town |- |497||Q252184||[[wp/msb/Pinabacdao]]||Samar||Town |- |498||Q816396||[[wp/msb/San Jorge]]||Samar||Town |- |499||Q816413||[[wp/msb/San Jose de Buan]]||Samar||Town |- |500||Q816435||[[wp/msb/San Sebastian]]||Samar||Town |- |501||Q816454||[[wp/msb/Santa Margarita]]||Samar||Town |- |502||Q816471||[[wp/msb/Santa Rita, Samar]]||Samar||Town |- |503||Q608320||[[wp/msb/Santo Niño, Samar]]||Samar||Town |- |504||Q126346||[[wp/msb/Tagapul-an]]||Samar||Town |- |505||Q816519||[[wp/msb/Talalora]]||Samar||Town |- |506||Q816542||[[wp/msb/Tarangnan]]||Samar||Town |- |507||Q816564||[[wp/msb/Villareal]]||Samar||Town |- |508||Q229664||[[wp/msb/Zumarraga]]||Samar||Town |- |509||Q174784||[[wp/msb/Allen]]||Northern Samar||Town |- |510||Q174801||[[wp/msb/Biri]]||Northern Samar||Town |- |511||Q174822||[[wp/msb/Bobon]]||Northern Samar||Town |- |512||Q174871||[[wp/msb/Capul]]||Northern Samar||Town |- |513||Q174886||[[wp/msb/Catarman]]||Northern Samar||Town |- |514||Q174906||[[wp/msb/Catubig]]||Northern Samar||Town |- |515||Q174919||[[wp/msb/Gamay]]||Northern Samar||Town |- |516||Q174940||[[wp/msb/Laoang]]||Northern Samar||Town |- |517||Q174962||[[wp/msb/Lapinig]]||Northern Samar||Town |- |518||Q174987||[[wp/msb/Las Navas]]||Northern Samar||Town |- |519||Q175008||[[wp/msb/Lavezares]]||Northern Samar||Town |- |520||Q175031||[[wp/msb/Lope de Vega]]||Northern Samar||Town |- |521||Q175054||[[wp/msb/Mapanas]]||Northern Samar||Town |- |522||Q175082||[[wp/msb/Mondragon]]||Northern Samar||Town |- |523||Q175100||[[wp/msb/Palapag]]||Northern Samar||Town |- |524||Q175115||[[wp/msb/Pambujan]]||Northern Samar||Town |- |525||Q175136||[[wp/msb/Rosario, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |526||Q175163||[[wp/msb/San Antonio, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |527||Q175183||[[wp/msb/San Isidro, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |528||Q175203||[[wp/msb/San Jose, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |529||Q175230||[[wp/msb/San Roque]]||Northern Samar||Town |- |530||Q175247||[[wp/msb/San Vicente, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |531||Q175267||[[wp/msb/Silvino Lobos]]||Northern Samar||Town |- |532||Q175283||[[wp/msb/Victoria, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |533||Q212877||[[wp/msb/Abuyog]]||Leyte||Town |- |534||Q212888||[[wp/msb/Alangalang]]||Leyte||Town |- |535||Q212896||[[wp/msb/Albuera]]||Leyte||Town |- |536||Q212907||[[wp/msb/Babatngon]]||Leyte||Town |- |537||Q212924||[[wp/msb/Barugo]]||Leyte||Town |- |538||Q212935||[[wp/msb/Bato, Leyte]]||Leyte||Town |- |539||Q812117||[[wp/msb/Baybay]]||Leyte||City |- |540||Q212945||[[wp/msb/Burauen]]||Leyte||Town |- |541||Q212951||[[wp/msb/Calubian]]||Leyte||Town |- |542||Q212958||[[wp/msb/Capoocan]]||Leyte||Town |- |543||Q212969||[[wp/msb/Carigara]]||Leyte||Town |- |544||Q212981||[[wp/msb/Dagami]]||Leyte||Town |- |545||Q212988||[[wp/msb/Dulag]]||Leyte||Town |- |546||Q213006||[[wp/msb/Hilongos]]||Leyte||Town |- |547||Q213024||[[wp/msb/Hindang]]||Leyte||Town |- |548||Q213042||[[wp/msb/Inopacan]]||Leyte||Town |- |549||Q213060||[[wp/msb/Isabel]]||Leyte||Town |- |550||Q213086||[[wp/msb/Jaro]]||Leyte||Town |- |551||Q213101||[[wp/msb/Javier]]||Leyte||Town |- |552||Q213113||[[wp/msb/Julita]]||Leyte||Town |- |553||Q213130||[[wp/msb/Kananga]]||Leyte||Town |- |554||Q213144||[[wp/msb/La Paz, Leyte]]||Leyte||Town |- |555||Q213160||[[wp/msb/Leyte, Leyte]]||Leyte||Town |- |556||Q213174||[[wp/msb/MacArthur]]||Leyte||Town |- |557||Q213190||[[wp/msb/Mahaplag]]||Leyte||Town |- |558||Q213209||[[wp/msb/Matag-ob]]||Leyte||Town |- |559||Q213227||[[wp/msb/Matalom]]||Leyte||Town |- |560||Q213245||[[wp/msb/Mayorga]]||Leyte||Town |- |561||Q213261||[[wp/msb/Merida]]||Leyte||Town |- |562||Q1014782||[[wp/msb/Ormoc]]||Leyte||City |- |563||Q213281||[[wp/msb/Palo]]||Leyte||Town |- |564||Q213303||[[wp/msb/Palompon]]||Leyte||Town |- |565||Q213323||[[wp/msb/Pastrana]]||Leyte||Town |- |566||Q213341||[[wp/msb/San Isidro, Leyte]]||Leyte||Town |- |567||Q213357||[[wp/msb/San Miguel, Leyte]]||Leyte||Town |- |568||Q213378||[[wp/msb/Santa Fe, Leyte]]||Leyte||Town |- |569||Q213400||[[wp/msb/Tabango]]||Leyte||Town |- |570||Q213420||[[wp/msb/Tabontabon]]||Leyte||Town |- |571||Q40626||[[wp/msb/Tacloban]]||Leyte||City |- |572||Q213431||[[wp/msb/Tanauan, Leyte]]||Leyte||Town |- |573||Q213442||[[wp/msb/Tolosa]]||Leyte||Town |- |574||Q213455||[[wp/msb/Tunga]]||Leyte||Town |- |575||Q213463||[[wp/msb/Villaba]]||Leyte||Town |- |576||Q313880||[[wp/msb/Arteche]]||Eastern Samar||Town |- |577||Q313904||[[wp/msb/Balangiga]]||Eastern Samar||Town |- |578||Q313914||[[wp/msb/Balangkayan]]||Eastern Samar||Town |- |579||Q894059||[[wp/msb/Borongan]]||Eastern Samar||City |- |580||Q313926||[[wp/msb/Can-avid]]||Eastern Samar||Town |- |581||Q313939||[[wp/msb/Dolores, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |582||Q313951||[[wp/msb/General MacArthur]]||Eastern Samar||Town |- |583||Q313967||[[wp/msb/Giporlos]]||Eastern Samar||Town |- |584||Q313984||[[wp/msb/Guiuan]]||Eastern Samar||Town |- |585||Q314002||[[wp/msb/Hernani]]||Eastern Samar||Town |- |586||Q314021||[[wp/msb/Jipapad]]||Eastern Samar||Town |- |587||Q314046||[[wp/msb/Lawaan]]||Eastern Samar||Town |- |588||Q314070||[[wp/msb/Llorente]]||Eastern Samar||Town |- |589||Q314096||[[wp/msb/Maslog]]||Eastern Samar||Town |- |590||Q314117||[[wp/msb/Maydolong]]||Eastern Samar||Town |- |591||Q314129||[[wp/msb/Mercedes, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |592||Q314154||[[wp/msb/Oras]]||Eastern Samar||Town |- |593||Q314175||[[wp/msb/Quinapondan]]||Eastern Samar||Town |- |594||Q314197||[[wp/msb/Salcedo, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |595||Q314220||[[wp/msb/San Julian]]||Eastern Samar||Town |- |596||Q314239||[[wp/msb/San Policarpo]]||Eastern Samar||Town |- |597||Q314257||[[wp/msb/Sulat]]||Eastern Samar||Town |- |598||Q205677||[[wp/msb/Taft]]||Eastern Samar||Town |- |599||Q406163||[[wp/msb/Almeria]]||Biliran||Town |- |600||Q406186||[[wp/msb/Biliran, Biliran]]||Biliran||Town |- |601||Q406226||[[wp/msb/Cabucgayan]]||Biliran||Town |- |602||Q406267||[[wp/msb/Caibiran]]||Biliran||Town |- |603||Q406317||[[wp/msb/Culaba]]||Biliran||Town |- |604||Q406353||[[wp/msb/Kawayan]]||Biliran||Town |- |605||Q406393||[[wp/msb/Maripipi]]||Biliran||Town |- |606||Q277211||[[wp/msb/Naval]]||Biliran||Town |- |607||Q315636||[[wp/msb/Alcantara]]||Cebu||Town |- |608||Q315655||[[wp/msb/Alcoy]]||Cebu||Town |- |609||Q315669||[[wp/msb/Alegria]]||Cebu||Town |- |610||Q315687||[[wp/msb/Aloguinsan]]||Cebu||Town |- |611||Q315703||[[wp/msb/Argao]]||Cebu||Town |- |612||Q315719||[[wp/msb/Asturias]]||Cebu||Town |- |613||Q315733||[[wp/msb/Badian]]||Cebu||Town |- |614||Q315754||[[wp/msb/Balamban]]||Cebu||Town |- |615||Q315771||[[wp/msb/Bantayan]]||Cebu||Town |- |616||Q315790||[[wp/msb/Barili]]||Cebu||Town |- |617||Q890623||[[wp/msb/Bogo]]||Cebu||City |- |618||Q315809||[[wp/msb/Boljoon]]||Cebu||Town |- |619||Q315827||[[wp/msb/Borbon]]||Cebu||Town |- |620||Q315851||[[wp/msb/Carcar]]||Cebu||City |- |621||Q315882||[[wp/msb/Carmen, Cebu]]||Cebu||Town |- |622||Q315900||[[wp/msb/Catmon]]||Cebu||Town |- |623||Q1467||[[wp/msb/Siyudad ha Cebu]]||Cebu||City |- |624||Q315923||[[wp/msb/Compostela, Cebu]]||Cebu||Town |- |625||Q315945||[[wp/msb/Consolacion]]||Cebu||Town |- |626||Q315965||[[wp/msb/Cordova]]||Cebu||Town |- |627||Q315981||[[wp/msb/Daanbantayan]]||Cebu||Town |- |628||Q316001||[[wp/msb/Dalaguete]]||Cebu||Town |- |629||Q1159273||[[wp/msb/Danao]]||Cebu||City |- |630||Q316019||[[wp/msb/Dumanjug]]||Cebu||Town |- |631||Q316037||[[wp/msb/Ginatilan]]||Cebu||Town |- |632||Q574903||[[wp/msb/Siyudad ha Lapu-Lapu]]||Cebu||City |- |633||Q316056||[[wp/msb/Liloan]]||Cebu||Town |- |634||Q316080||[[wp/msb/Madridejos]]||Cebu||Town |- |635||Q316101||[[wp/msb/Malabuyoc]]||Cebu||Town |- |636||Q1889017||[[wp/msb/Mandaue]]||Cebu||City |- |637||Q316125||[[wp/msb/Medellin]]||Cebu||Town |- |638||Q316146||[[wp/msb/Minglanilla]]||Cebu||Town |- |639||Q316171||[[wp/msb/Moalboal]]||Cebu||Town |- |640||Q316197||[[wp/msb/Naga, Cebu]]||Cebu||City |- |641||Q316230||[[wp/msb/Oslob]]||Cebu||Town |- |642||Q316245||[[wp/msb/Pilar, Cebu]]||Cebu||Town |- |643||Q316259||[[wp/msb/Pinamungajan]]||Cebu||Town |- |644||Q316275||[[wp/msb/Poro]]||Cebu||Town |- |645||Q316289||[[wp/msb/Ronda]]||Cebu||Town |- |646||Q316303||[[wp/msb/Samboan]]||Cebu||Town |- |647||Q316318||[[wp/msb/San Fernando, Cebu]]||Cebu||City |- |648||Q316332||[[wp/msb/San Francisco, Cebu]]||Cebu||Town |- |649||Q316350||[[wp/msb/San Remigio, Cebu]]||Cebu||Town |- |650||Q316370||[[wp/msb/Santa Fe, Cebu]]||Cebu||Town |- |651||Q316386||[[wp/msb/Santander]]||Cebu||Town |- |652||Q316404||[[wp/msb/Sibonga]]||Cebu||Town |- |653||Q316432||[[wp/msb/Sogod, Cebu]]||Cebu||Town |- |654||Q316453||[[wp/msb/Tabogon]]||Cebu||Town |- |655||Q316474||[[wp/msb/Tabuelan]]||Cebu||Town |- |656||Q316500||[[wp/msb/Talisay, Cebu]]||Cebu||City |- |657||Q316527||[[wp/msb/Toledo]]||Cebu||City |- |658||Q316547||[[wp/msb/Tuburan, Cebu]]||Cebu||Town |- |659||Q316564||[[wp/msb/Tudela, Cebu]]||Cebu||Town |- |660||Q404369||[[wp/msb/Alburquerque]]||Bohol||Town |- |661||Q404403||[[wp/msb/Alicia, Bohol]]||Bohol||Town |- |662||Q404434||[[wp/msb/Anda, Bohol]]||Bohol||Town |- |663||Q404459||[[wp/msb/Antequera]]||Bohol||Town |- |664||Q404489||[[wp/msb/Baclayon]]||Bohol||Town |- |665||Q404519||[[wp/msb/Balilihan]]||Bohol||Town |- |666||Q404549||[[wp/msb/Batuan]]||Bohol||Town |- |667||Q404581||[[wp/msb/Bien Unido]]||Bohol||Town |- |668||Q404604||[[wp/msb/Bilar]]||Bohol||Town |- |669||Q404623||[[wp/msb/Buenavista, Bohol]]||Bohol||Town |- |670||Q404652||[[wp/msb/Calape]]||Bohol||Town |- |671||Q404680||[[wp/msb/Candijay]]||Bohol||Town |- |672||Q241239||[[wp/msb/Carmen, Bohol]]||Bohol||Town |- |673||Q404750||[[wp/msb/Catigbian]]||Bohol||Town |- |674||Q404775||[[wp/msb/Clarin, Bohol]]||Bohol||Town |- |675||Q404799||[[wp/msb/Corella]]||Bohol||Town |- |676||Q404825||[[wp/msb/Cortes, Bohol]]||Bohol||Town |- |677||Q404854||[[wp/msb/Dagohoy]]||Bohol||Town |- |678||Q404882||[[wp/msb/Danao, Bohol]]||Bohol||Town |- |679||Q404908||[[wp/msb/Dauis]]||Bohol||Town |- |680||Q404930||[[wp/msb/Dimiao]]||Bohol||Town |- |681||Q404951||[[wp/msb/Duero]]||Bohol||Town |- |682||Q404976||[[wp/msb/Garcia Hernandez]]||Bohol||Town |- |683||Q405005||[[wp/msb/Getafe]]||Bohol||Town |- |684||Q405058||[[wp/msb/Guindulman]]||Bohol||Town |- |685||Q405088||[[wp/msb/Inabanga]]||Bohol||Town |- |686||Q405110||[[wp/msb/Jagna]]||Bohol||Town |- |687||Q405141||[[wp/msb/Lila]]||Bohol||Town |- |688||Q405171||[[wp/msb/Loay]]||Bohol||Town |- |689||Q405197||[[wp/msb/Loboc]]||Bohol||Town |- |690||Q405224||[[wp/msb/Loon]]||Bohol||Town |- |691||Q405268||[[wp/msb/Mabini, Bohol]]||Bohol||Town |- |692||Q405303||[[wp/msb/Maribojoc]]||Bohol||Town |- |693||Q178330||[[wp/msb/Panglao]]||Bohol||Town |- |694||Q405384||[[wp/msb/Pilar, Bohol]]||Bohol||Town |- |695||Q405427||[[wp/msb/President Carlos P. Garcia]]||Bohol||Town |- |696||Q405472||[[wp/msb/Sagbayan]]||Bohol||Town |- |697||Q259298||[[wp/msb/San Isidro, Bohol]]||Bohol||Town |- |698||Q405544||[[wp/msb/San Miguel, Bohol]]||Bohol||Town |- |699||Q386388||[[wp/msb/Sevilla]]||Bohol||Town |- |700||Q405628||[[wp/msb/Sierra Bullones]]||Bohol||Town |- |701||Q405674||[[wp/msb/Sikatuna]]||Bohol||Town |- |702||Q1826||[[wp/msb/Tagbilaran]]||Bohol||City |- |703||Q405714||[[wp/msb/Talibon]]||Bohol||Town |- |704||Q405749||[[wp/msb/Trinidad]]||Bohol||Town |- |705||Q405980||[[wp/msb/Tubigon]]||Bohol||Town |- |706||Q406015||[[wp/msb/Ubay]]||Bohol||Town |- |707||Q406046||[[wp/msb/Valencia, Bohol]]||Bohol||Town |- |708||Q174305||[[wp/msb/Enrique Villanueva]]||Siquijor||Town |- |709||Q174317||[[wp/msb/Larena]]||Siquijor||Town |- |710||Q174332||[[wp/msb/Lazi]]||Siquijor||Town |- |711||Q174343||[[wp/msb/Maria, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |712||Q174354||[[wp/msb/San Juan, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |713||Q174373||[[wp/msb/Siquijor, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |714||Q194822||[[wp/msb/Amlan]]||Negros Oriental||Town |- |715||Q194854||[[wp/msb/Ayungon]]||Negros Oriental||Town |- |716||Q194874||[[wp/msb/Bacong]]||Negros Oriental||Town |- |717||Q628590||[[wp/msb/Bais]]||Negros Oriental||City |- |718||Q194900||[[wp/msb/Basay]]||Negros Oriental||Town |- |719||Q812113||[[wp/msb/Bayawan]]||Negros Oriental||City |- |720||Q194916||[[wp/msb/Bindoy]]||Negros Oriental||Town |- |721||Q991602||[[wp/msb/Canlaon]]||Negros Oriental||City |- |722||Q194940||[[wp/msb/Dauin]]||Negros Oriental||Town |- |723||Q873377||[[wp/msb/Dumaguete]]||Negros Oriental||City |- |724||Q195197||[[wp/msb/Guihulngan]]||Negros Oriental||City |- |725||Q194967||[[wp/msb/Jimalalud]]||Negros Oriental||Town |- |726||Q194983||[[wp/msb/La Libertad, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |727||Q195004||[[wp/msb/Mabinay]]||Negros Oriental||Town |- |728||Q195018||[[wp/msb/Manjuyod]]||Negros Oriental||Town |- |729||Q195040||[[wp/msb/Pamplona, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |730||Q195056||[[wp/msb/San Jose, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |731||Q195074||[[wp/msb/Santa Catalina, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |732||Q195090||[[wp/msb/Siaton]]||Negros Oriental||Town |- |733||Q195106||[[wp/msb/Sibulan]]||Negros Oriental||Town |- |734||Q1020705||[[wp/msb/Tanjay]]||Negros Oriental||City |- |735||Q195121||[[wp/msb/Tayasan]]||Negros Oriental||Town |- |736||Q195140||[[wp/msb/Valencia, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |737||Q195164||[[wp/msb/Vallehermoso]]||Negros Oriental||Town |- |738||Q145673||[[wp/msb/Zamboanguita]]||Negros Oriental||Town |- |739||Q5217||[[wp/msb/Bacolod]]||Negros Occidental||Town |- |740||Q628297||[[wp/msb/Bago]]||Negros Occidental||City |- |741||Q195243||[[wp/msb/Binalbagan]]||Negros Occidental||Town |- |742||Q1020688||[[wp/msb/Cadiz]]||Negros Occidental||City |- |743||Q195258||[[wp/msb/Calatrava]]||Negros Occidental||Town |- |744||Q195272||[[wp/msb/Candoni]]||Negros Occidental||Town |- |745||Q195287||[[wp/msb/Cauayan, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |746||Q195304||[[wp/msb/Enrique B. Magalona]]||Negros Occidental||Town |- |747||Q1027743||[[wp/msb/Escalante]]||Negros Occidental||City |- |748||Q1423846||[[wp/msb/Himamaylan]]||Negros Occidental||City |- |749||Q195322||[[wp/msb/Hinigaran]]||Negros Occidental||Town |- |750||Q195336||[[wp/msb/Hinoba-an]]||Negros Occidental||Town |- |751||Q195352||[[wp/msb/Ilog]]||Negros Occidental||Town |- |752||Q195373||[[wp/msb/Isabela, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |753||Q1026445||[[wp/msb/Kabankalan]]||Negros Occidental||City |- |754||Q1789908||[[wp/msb/La Carlota]]||Negros Occidental||City |- |755||Q195397||[[wp/msb/La Castellana]]||Negros Occidental||Town |- |756||Q195418||[[wp/msb/Manapla]]||Negros Occidental||Town |- |757||Q195438||[[wp/msb/Moises Padilla]]||Negros Occidental||Town |- |758||Q195459||[[wp/msb/Murcia]]||Negros Occidental||Town |- |759||Q195477||[[wp/msb/Pontevedra]]||Negros Occidental||Town |- |760||Q195489||[[wp/msb/Pulupandan]]||Negros Occidental||Town |- |761||Q1787527||[[wp/msb/Sagay]]||Negros Occidental||Town |- |762||Q195503||[[wp/msb/Salvador Benedicto]]||Negros Occidental||Town |- |763||Q1025390||[[wp/msb/San Carlos, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |764||Q195523||[[wp/msb/San Enrique, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |765||Q1020696||[[wp/msb/Silay]]||Negros Occidental||City |- |766||Q1027115||[[wp/msb/Sipalay]]||Negros Occidental||City |- |767||Q1027120||[[wp/msb/Talisay, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |768||Q195549||[[wp/msb/Toboso]]||Negros Occidental||Town |- |769||Q195569||[[wp/msb/Valladolid]]||Negros Occidental||Town |- |770||Q1026021||[[wp/msb/Victorias]]||Negros Occidental||City |- |771||Q274491||[[wp/msb/Ajuy]]||Iloilo||Town |- |772||Q274508||[[wp/msb/Alimodian]]||Iloilo||Town |- |773||Q274543||[[wp/msb/Anilao]]||Iloilo||Town |- |774||Q274557||[[wp/msb/Badiangan]]||Iloilo||Town |- |775||Q274578||[[wp/msb/Balasan]]||Iloilo||Town |- |776||Q274595||[[wp/msb/Banate]]||Iloilo||Town |- |777||Q82502||[[wp/msb/Barotac Nuevo]]||Iloilo||Town |- |778||Q82493||[[wp/msb/Barotac Viejo]]||Iloilo||Town |- |779||Q274654||[[wp/msb/Batad]]||Iloilo||Town |- |780||Q274671||[[wp/msb/Bingawan]]||Iloilo||Town |- |781||Q274693||[[wp/msb/Cabatuan, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |782||Q274713||[[wp/msb/Calinog]]||Iloilo||Town |- |783||Q274731||[[wp/msb/Carles]]||Iloilo||Town |- |784||Q274749||[[wp/msb/Concepcion, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |785||Q274780||[[wp/msb/Dingle]]||Iloilo||Town |- |786||Q274795||[[wp/msb/Dueñas]]||Iloilo||Town |- |787||Q74758||[[wp/msb/Dumangas]]||Iloilo||Town |- |788||Q82506||[[wp/msb/Estancia]]||Iloilo||Town |- |789||Q274847||[[wp/msb/Guimbal]]||Iloilo||Town |- |790||Q74755||[[wp/msb/Igbaras]]||Iloilo||Town |- |791||Q459787||[[wp/msb/Siyudad ha Iloilo]]||Iloilo||City |- |792||Q82570||[[wp/msb/Janiuay]]||Iloilo||Town |- |793||Q274907||[[wp/msb/Lambunao]]||Iloilo||Town |- |794||Q274937||[[wp/msb/Leganes]]||Iloilo||Town |- |795||Q274961||[[wp/msb/Lemery, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |796||Q274987||[[wp/msb/Leon]]||Iloilo||Town |- |797||Q275015||[[wp/msb/Maasin, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |798||Q74753||[[wp/msb/Miagao]]||Iloilo||Town |- |799||Q275071||[[wp/msb/Mina, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |800||Q275184||[[wp/msb/New Lucena]]||Iloilo||Town |- |801||Q275199||[[wp/msb/Oton]]||Iloilo||Town |- |802||Q1855693||[[wp/msb/Passi]]||Iloilo||City |- |803||Q275221||[[wp/msb/Pavia]]||Iloilo||Town |- |804||Q275243||[[wp/msb/Pototan]]||Iloilo||Town |- |805||Q275264||[[wp/msb/San Dionisio]]||Iloilo||Town |- |806||Q275280||[[wp/msb/San Enrique]]||Iloilo||Town |- |807||Q275295||[[wp/msb/San Joaquin]]||Iloilo||Town |- |808||Q275312||[[wp/msb/San Miguel, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |809||Q275329||[[wp/msb/San Rafael, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |810||Q275347||[[wp/msb/Santa Barbara, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |811||Q275368||[[wp/msb/Sara]]||Iloilo||Town |- |812||Q82497||[[wp/msb/Tigbauan]]||Iloilo||Town |- |813||Q275417||[[wp/msb/Tubungan]]||Iloilo||Town |- |814||Q148064||[[wp/msb/Zarraga]]||Iloilo||Town |- |815||Q313781||[[wp/msb/Buenavista, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |816||Q313802||[[wp/msb/Jordan, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |817||Q313810||[[wp/msb/Nueva Valencia]]||Guimaras||Town |- |818||Q313825||[[wp/msb/San Lorenzo]]||Guimaras||Town |- |819||Q313844||[[wp/msb/Sibunag]]||Guimaras||Town |- |820||Q355953||[[wp/msb/Cuartero]]||Capiz||Town |- |821||Q355986||[[wp/msb/Dao]]||Capiz||Town |- |822||Q356019||[[wp/msb/Dumalag]]||Capiz||Town |- |823||Q356053||[[wp/msb/Dumarao]]||Capiz||Town |- |824||Q356081||[[wp/msb/Ivisan]]||Capiz||Town |- |825||Q356106||[[wp/msb/Jamindan]]||Capiz||Town |- |826||Q356153||[[wp/msb/Ma-ayon]]||Capiz||Town |- |827||Q356174||[[wp/msb/Mambusao]]||Capiz||Town |- |828||Q356204||[[wp/msb/Panay, Capiz]]||Capiz||Town |- |829||Q356231||[[wp/msb/Panitan]]||Capiz||Town |- |830||Q356266||[[wp/msb/Pilar, Capiz]]||Capiz||Town |- |831||Q356292||[[wp/msb/Pontevedra, Capiz]]||Capiz||Town |- |832||Q356313||[[wp/msb/President Roxas]]||Capiz||Town |- |833||Q2209||[[wp/msb/Roxas, Capiz]]||Capiz||City |- |834||Q356338||[[wp/msb/Sapian]]||Capiz||Town |- |835||Q356368||[[wp/msb/Sigma]]||Capiz||Town |- |836||Q356398||[[wp/msb/Tapaz]]||Capiz||Town |- |837||Q492119||[[wp/msb/Anini-y]]||Antique||Town |- |838||Q492155||[[wp/msb/Barbaza]]||Antique||Town |- |839||Q492263||[[wp/msb/Belison]]||Antique||Town |- |840||Q492325||[[wp/msb/Bugasong]]||Antique||Town |- |841||Q492363||[[wp/msb/Caluya]]||Antique||Town |- |842||Q492406||[[wp/msb/Culasi]]||Antique||Town |- |843||Q144779||[[wp/msb/Hamtic]]||Antique||Town |- |844||Q492479||[[wp/msb/Laua-an]]||Antique||Town |- |845||Q492516||[[wp/msb/Libertad, Antique]]||Antique||Town |- |846||Q492545||[[wp/msb/Pandan, Antique]]||Antique||Town |- |847||Q492577||[[wp/msb/Patnongon]]||Antique||Town |- |848||Q492619||[[wp/msb/San Jose de Buenavista]]||Antique||Town |- |849||Q492673||[[wp/msb/San Remigio, Antique]]||Antique||Town |- |850||Q492707||[[wp/msb/Sebaste]]||Antique||Town |- |851||Q492742||[[wp/msb/Sibalom]]||Antique||Town |- |852||Q492780||[[wp/msb/Tibiao]]||Antique||Town |- |853||Q492817||[[wp/msb/Tobias Fornier]]||Antique||Town |- |854||Q492862||[[wp/msb/Valderrama]]||Antique||Town |- |855||Q434743||[[wp/msb/Altavas]]||Aklan||Town |- |856||Q626586||[[wp/msb/Balete, Aklan]]||Aklan||Town |- |857||Q569215||[[wp/msb/Banga, Aklan]]||Aklan||Town |- |858||Q626645||[[wp/msb/Batan]]||Aklan||Town |- |859||Q576805||[[wp/msb/Buruanga]]||Aklan||Town |- |860||Q626695||[[wp/msb/Ibajay]]||Aklan||Town |- |861||Q626721||[[wp/msb/Kalibo]]||Aklan||Town |- |862||Q626746||[[wp/msb/Lezo]]||Aklan||Town |- |863||Q626786||[[wp/msb/Libacao]]||Aklan||Town |- |864||Q626820||[[wp/msb/Madalag]]||Aklan||Town |- |865||Q626873||[[wp/msb/Makato]]||Aklan||Town |- |866||Q626905||[[wp/msb/Malay, Aklan]]||Aklan||Town |- |867||Q626935||[[wp/msb/Malinao, Aklan]]||Aklan||Town |- |868||Q626959||[[wp/msb/Nabas]]||Aklan||Town |- |869||Q626992||[[wp/msb/New Washington]]||Aklan||Town |- |870||Q627008||[[wp/msb/Numancia]]||Aklan||Town |- |871||Q627028||[[wp/msb/Tangalan]]||Aklan||Town |- |872||Q174114||[[wp/msb/Barcelona, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |873||Q174132||[[wp/msb/Bulan]]||Sorsogon||Town |- |874||Q174149||[[wp/msb/Bulusan]]||Sorsogon||Town |- |875||Q174162||[[wp/msb/Casiguran, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |876||Q174177||[[wp/msb/Castilla]]||Sorsogon||Town |- |877||Q174192||[[wp/msb/Donsol]]||Sorsogon||Town |- |878||Q174201||[[wp/msb/Gubat]]||Sorsogon||Town |- |879||Q174215||[[wp/msb/Irosin]]||Sorsogon||Town |- |880||Q174226||[[wp/msb/Juban]]||Sorsogon||Town |- |881||Q174236||[[wp/msb/Magallanes, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |882||Q174246||[[wp/msb/Matnog]]||Sorsogon||Town |- |883||Q174255||[[wp/msb/Pilar, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |884||Q174269||[[wp/msb/Prieto Diaz]]||Sorsogon||Town |- |885||Q174281||[[wp/msb/Santa Magdalena]]||Sorsogon||Town |- |886||Q174096||[[wp/msb/Siyudad ha Sorsogon]]||Sorsogon||City |- |887||Q191416||[[wp/msb/Aroroy]]||Masbate||Town |- |888||Q191438||[[wp/msb/Baleno]]||Masbate||Town |- |889||Q191453||[[wp/msb/Balud]]||Masbate||Town |- |890||Q191463||[[wp/msb/Batuan, Masbate]]||Masbate||Town |- |891||Q191478||[[wp/msb/Cataingan]]||Masbate||Town |- |892||Q191482||[[wp/msb/Cawayan]]||Masbate||Town |- |893||Q191490||[[wp/msb/Claveria, Masbate]]||Masbate||Town |- |894||Q191496||[[wp/msb/Dimasalang]]||Masbate||Town |- |895||Q191501||[[wp/msb/Esperanza, Masbate]]||Masbate||Town |- |896||Q191512||[[wp/msb/Mandaon]]||Masbate||Town |- |897||Q191651||[[wp/msb/Siyudad ha Masbate]]||Masbate||City |- |898||Q191522||[[wp/msb/Milagros]]||Masbate||Town |- |899||Q191533||[[wp/msb/Mobo]]||Masbate||Town |- |900||Q191544||[[wp/msb/Monreal]]||Masbate||Town |- |901||Q191558||[[wp/msb/Palanas]]||Masbate||Town |- |902||Q191581||[[wp/msb/Pio V. Corpus]]||Masbate||Town |- |903||Q191590||[[wp/msb/Placer, Masbate]]||Masbate||Town |- |904||Q191606||[[wp/msb/San Fernando, Masbate]]||Masbate||Town |- |905||Q191621||[[wp/msb/San Jacinto, Masbate]]||Masbate||Town |- |906||Q191630||[[wp/msb/San Pascual, Masbate]]||Masbate||Town |- |907||Q191636||[[wp/msb/Uson]]||Masbate||Town |- |908||Q192067||[[wp/msb/Bagamanoc]]||Catanduanes||Town |- |909||Q192072||[[wp/msb/Baras, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |910||Q192085||[[wp/msb/Bato, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |911||Q192091||[[wp/msb/Caramoran]]||Catanduanes||Town |- |912||Q192629||[[wp/msb/Gigmoto]]||Catanduanes||Town |- |913||Q123163||[[wp/msb/Pandan, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |914||Q192646||[[wp/msb/Panganiban]]||Catanduanes||Town |- |915||Q840162||[[wp/msb/San Andres, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |916||Q192665||[[wp/msb/San Miguel, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |917||Q192670||[[wp/msb/Viga]]||Catanduanes||Town |- |918||Q192681||[[wp/msb/Virac]]||Catanduanes||Town |- |919||Q208672||[[wp/msb/Baao]]||Camarines Sur||Town |- |920||Q208678||[[wp/msb/Balatan]]||Camarines Sur||Town |- |921||Q208683||[[wp/msb/Bato, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |922||Q208690||[[wp/msb/Bombon]]||Camarines Sur||Town |- |923||Q208699||[[wp/msb/Buhi]]||Camarines Sur||Town |- |924||Q208712||[[wp/msb/Bula]]||Camarines Sur||Town |- |925||Q208717||[[wp/msb/Cabusao]]||Camarines Sur||Town |- |926||Q208727||[[wp/msb/Calabanga]]||Camarines Sur||Town |- |927||Q208738||[[wp/msb/Camaligan]]||Camarines Sur||Town |- |928||Q208749||[[wp/msb/Canaman]]||Camarines Sur||Town |- |929||Q208757||[[wp/msb/Caramoan]]||Camarines Sur||Town |- |930||Q208765||[[wp/msb/Del Gallego]]||Camarines Sur||Town |- |931||Q208769||[[wp/msb/Gainza]]||Camarines Sur||Town |- |932||Q208775||[[wp/msb/Garchitorena]]||Camarines Sur||Town |- |933||Q208782||[[wp/msb/Goa]]||Camarines Sur||Town |- |934||Q2205||[[wp/msb/Iriga]]||Camarines Sur||City |- |935||Q208792||[[wp/msb/Lagonoy]]||Camarines Sur||Town |- |936||Q208814||[[wp/msb/Libmanan]]||Camarines Sur||Town |- |937||Q208835||[[wp/msb/Lupi]]||Camarines Sur||Town |- |938||Q208845||[[wp/msb/Magarao]]||Camarines Sur||Town |- |939||Q208852||[[wp/msb/Milaor]]||Camarines Sur||Town |- |940||Q208864||[[wp/msb/Minalabac]]||Camarines Sur||Town |- |941||Q208872||[[wp/msb/Nabua]]||Camarines Sur||Town |- |942||Q2207||[[wp/msb/Naga, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |943||Q208878||[[wp/msb/Ocampo]]||Camarines Sur||Town |- |944||Q208886||[[wp/msb/Pamplona, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |945||Q208892||[[wp/msb/Pasacao]]||Camarines Sur||Town |- |946||Q208899||[[wp/msb/Pili]]||Camarines Sur||Town |- |947||Q208919||[[wp/msb/Presentacion]]||Camarines Sur||Town |- |948||Q208924||[[wp/msb/Ragay]]||Camarines Sur||Town |- |949||Q208937||[[wp/msb/Sagñay]]||Camarines Sur||Town |- |950||Q208950||[[wp/msb/San Fernando, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |951||Q208966||[[wp/msb/San Jose, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |952||Q208985||[[wp/msb/Sipocot]]||Camarines Sur||Town |- |953||Q208995||[[wp/msb/Siruma]]||Camarines Sur||Town |- |954||Q209011||[[wp/msb/Tigaon]]||Camarines Sur||Town |- |955||Q209024||[[wp/msb/Tinambac]]||Camarines Sur||Town |- |956||Q356607||[[wp/msb/Basud]]||Camarines Norte||Town |- |957||Q119624||[[wp/msb/Capalonga]]||Camarines Norte||Town |- |958||Q356655||[[wp/msb/Daet]]||Camarines Norte||Town |- |959||Q356681||[[wp/msb/Jose Panganiban]]||Camarines Norte||Town |- |960||Q356708||[[wp/msb/Labo]]||Camarines Norte||Town |- |961||Q356734||[[wp/msb/Mercedes, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |962||Q356759||[[wp/msb/Paracale]]||Camarines Norte||Town |- |963||Q356803||[[wp/msb/San Lorenzo Ruiz]]||Camarines Norte||Town |- |964||Q302791||[[wp/msb/San Vicente, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |965||Q356853||[[wp/msb/Santa Elena]]||Camarines Norte||Town |- |966||Q356878||[[wp/msb/Talisay, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |967||Q356898||[[wp/msb/Vinzons]]||Camarines Norte||Town |- |968||Q492912||[[wp/msb/Bacacay]]||Albay||Town |- |969||Q492976||[[wp/msb/Camalig]]||Albay||Town |- |970||Q493008||[[wp/msb/Daraga]]||Albay||Town |- |971||Q493032||[[wp/msb/Guinobatan]]||Albay||Town |- |972||Q493065||[[wp/msb/Jovellar]]||Albay||Town |- |973||Q1696||[[wp/msb/Legazpi]]||Albay||City |- |974||Q493095||[[wp/msb/Libon]]||Albay||Town |- |975||Q1701||[[wp/msb/Ligao]]||Albay||City |- |976||Q493132||[[wp/msb/Malilipot]]||Albay||Town |- |977||Q493178||[[wp/msb/Malinao, Albay]]||Albay||Town |- |978||Q493204||[[wp/msb/Manito]]||Albay||Town |- |979||Q493246||[[wp/msb/Oas]]||Albay||Town |- |980||Q256045||[[wp/msb/Pio Duran]]||Albay||Town |- |981||Q493326||[[wp/msb/Polangui]]||Albay||Town |- |982||Q493362||[[wp/msb/Rapu-Rapu]]||Albay||Town |- |983||Q493409||[[wp/msb/Santo Domingo, Albay]]||Albay||Town |- |984||Q1706||[[wp/msb/Tabaco]]||Albay||City |- |985||Q493444||[[wp/msb/Tiwi]]||Albay||Town |- |986||Q174497||[[wp/msb/Alcantara, Romblon]]||Romblon||Town |- |987||Q174511||[[wp/msb/Banton]]||Romblon||Town |- |988||Q174525||[[wp/msb/Cajidiocan]]||Romblon||Town |- |989||Q174544||[[wp/msb/Calatrava, Romblon]]||Romblon||Town |- |990||Q174562||[[wp/msb/Concepcion, Romblon]]||Romblon||Town |- |991||Q174575||[[wp/msb/Corcuera]]||Romblon||Town |- |992||Q174591||[[wp/msb/Ferrol]]||Romblon||Town |- |993||Q174607||[[wp/msb/Looc, Romblon]]||Romblon||Town |- |994||Q174620||[[wp/msb/Magdiwang]]||Romblon||Town |- |995||Q174632||[[wp/msb/Odiongan]]||Romblon||Town |- |996||Q174649||[[wp/msb/Romblon, Romblon]]||Romblon||Town |- |997||Q174659||[[wp/msb/San Agustin, Romblon]]||Romblon||Town |- |998||Q174667||[[wp/msb/San Andres, Romblon]]||Romblon||Town |- |999||Q174676||[[wp/msb/San Fernando, Romblon]]||Romblon||Town |- |1000||Q174689||[[wp/msb/San Jose, Romblon]]||Romblon||Town |- |1001||Q174702||[[wp/msb/Santa Fe, Romblon]]||Romblon||Town |- |1002||Q174717||[[wp/msb/Santa Maria, Romblon]]||Romblon||Town |- |1003||Q111338||[[wp/msb/Aborlan]]||Palawan||Town |- |1004||Q111351||[[wp/msb/Agutaya]]||Palawan||Town |- |1005||Q111360||[[wp/msb/Araceli]]||Palawan||Town |- |1006||Q111372||[[wp/msb/Balabac]]||Palawan||Town |- |1007||Q111378||[[wp/msb/Bataraza]]||Palawan||Town |- |1008||Q111386||[[wp/msb/Brooke's Point]]||Palawan||Town |- |1009||Q111393||[[wp/msb/Busuanga]]||Palawan||Town |- |1010||Q111402||[[wp/msb/Cagayancillo]]||Palawan||Town |- |1011||Q111414||[[wp/msb/Coron]]||Palawan||Town |- |1012||Q111427||[[wp/msb/Culion]]||Palawan||Town |- |1013||Q111438||[[wp/msb/Cuyo]]||Palawan||Town |- |1014||Q111468||[[wp/msb/Dumaran]]||Palawan||Town |- |1015||Q111483||[[wp/msb/El Nido]]||Palawan||Town |- |1016||Q111495||[[wp/msb/Kalayaan, Palawan]]||Palawan||Town |- |1017||Q111506||[[wp/msb/Linapacan]]||Palawan||Town |- |1018||Q111521||[[wp/msb/Magsaysay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1019||Q111535||[[wp/msb/Narra]]||Palawan||Town |- |1020||Q111739||[[wp/msb/Puerto Princesa]]||Palawan||City |- |1021||Q111662||[[wp/msb/Quezon, Palawan]]||Palawan||Town |- |1022||Q111677||[[wp/msb/Rizal, Palawan]]||Palawan||Town |- |1023||Q111689||[[wp/msb/Roxas, Palawan]]||Palawan||Town |- |1024||Q111707||[[wp/msb/San Vicente, Palawan]]||Palawan||Town |- |1025||Q111719||[[wp/msb/Sofronio Española]]||Palawan||Town |- |1026||Q111730||[[wp/msb/Taytay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1027||Q107538||[[wp/msb/Baco]]||Oriental Mindoro||Town |- |1028||Q107543||[[wp/msb/Bansud]]||Oriental Mindoro||Town |- |1029||Q107550||[[wp/msb/Bongabong]]||Oriental Mindoro||Town |- |1030||Q107554||[[wp/msb/Bulalacao]]||Oriental Mindoro||Town |- |1031||Q107624||[[wp/msb/Calapan]]||Oriental Mindoro||City |- |1032||Q107559||[[wp/msb/Gloria]]||Oriental Mindoro||Town |- |1033||Q107567||[[wp/msb/Mansalay]]||Oriental Mindoro||Town |- |1034||Q107573||[[wp/msb/Naujan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1035||Q107578||[[wp/msb/Pinamalayan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1036||Q107585||[[wp/msb/Pola]]||Oriental Mindoro||Town |- |1037||Q107593||[[wp/msb/Puerto Galera]]||Oriental Mindoro||Town |- |1038||Q107598||[[wp/msb/Roxas, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1039||Q107606||[[wp/msb/San Teodoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1040||Q107612||[[wp/msb/Socorro, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1041||Q107618||[[wp/msb/Victoria, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1042||Q107454||[[wp/msb/Abra de Ilog]]||Occidental Mindoro||Town |- |1043||Q107460||[[wp/msb/Calintaan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1044||Q107465||[[wp/msb/Looc, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1045||Q107476||[[wp/msb/Lubang]]||Occidental Mindoro||Town |- |1046||Q107482||[[wp/msb/Magsaysay, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1047||Q107488||[[wp/msb/Mamburao]]||Occidental Mindoro||Town |- |1048||Q107493||[[wp/msb/Paluan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1049||Q107499||[[wp/msb/Rizal, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1050||Q107505||[[wp/msb/Sablayan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1051||Q107511||[[wp/msb/San Jose, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1052||Q107519||[[wp/msb/Santa Cruz, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1053||Q107011||[[wp/msb/Boac]]||Marinduque||Town |- |1054||Q107023||[[wp/msb/Buenavista, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1055||Q107029||[[wp/msb/Gasan]]||Marinduque||Town |- |1056||Q107034||[[wp/msb/Mogpog]]||Marinduque||Town |- |1057||Q107042||[[wp/msb/Santa Cruz, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1058||Q107048||[[wp/msb/Torrijos]]||Marinduque||Town |- |1059||Q106758||[[wp/msb/Angono]]||Rizal||Town |- |1060||Q1636||[[wp/msb/Antipolo]]||Rizal||City |- |1061||Q106766||[[wp/msb/Baras, Rizal]]||Rizal||Town |- |1062||Q106783||[[wp/msb/Binangonan]]||Rizal||Town |- |1063||Q106790||[[wp/msb/Cainta]]||Rizal||Town |- |1064||Q106796||[[wp/msb/Cardona]]||Rizal||Town |- |1065||Q106804||[[wp/msb/Jalajala]]||Rizal||Town |- |1066||Q106810||[[wp/msb/Morong, Rizal]]||Rizal||Town |- |1067||Q106817||[[wp/msb/Pililla]]||Rizal||Town |- |1068||Q106825||[[wp/msb/Rodriguez]]||Rizal||Town |- |1069||Q106832||[[wp/msb/San Mateo, Rizal]]||Rizal||Town |- |1070||Q106839||[[wp/msb/Tanay]]||Rizal||Town |- |1071||Q373204||[[wp/msb/Taytay, Rizal]]||Rizal||Town |- |1072||Q106848||[[wp/msb/Teresa]]||Rizal||Town |- |1073||Q103777||[[wp/msb/Agdangan]]||Quezon||Town |- |1074||Q103786||[[wp/msb/Alabat]]||Quezon||Town |- |1075||Q103807||[[wp/msb/Atimonan]]||Quezon||Town |- |1076||Q103815||[[wp/msb/Buenavista, Quezon]]||Quezon||Town |- |1077||Q103825||[[wp/msb/Burdeos]]||Quezon||Town |- |1078||Q103833||[[wp/msb/Calauag]]||Quezon||Town |- |1079||Q103841||[[wp/msb/Candelaria, Quezon]]||Quezon||Town |- |1080||Q103872||[[wp/msb/Catanauan]]||Quezon||Town |- |1081||Q103879||[[wp/msb/Dolores, Quezon]]||Quezon||Town |- |1082||Q103889||[[wp/msb/General Luna, Quezon]]||Quezon||Town |- |1083||Q103899||[[wp/msb/General Nakar]]||Quezon||Town |- |1084||Q103905||[[wp/msb/Guinayangan]]||Quezon||Town |- |1085||Q103914||[[wp/msb/Gumaca]]||Quezon||Town |- |1086||Q103921||[[wp/msb/Infanta, Quezon]]||Quezon||Town |- |1087||Q103928||[[wp/msb/Jomalig]]||Quezon||Town |- |1088||Q103935||[[wp/msb/Lopez]]||Quezon||Town |- |1089||Q103941||[[wp/msb/Lucban]]||Quezon||Town |- |1090||Q104125||[[wp/msb/Lucena]]||Quezon||City |- |1091||Q103947||[[wp/msb/Macalelon]]||Quezon||Town |- |1092||Q103952||[[wp/msb/Mauban]]||Quezon||Town |- |1093||Q103958||[[wp/msb/Mulanay]]||Quezon||Town |- |1094||Q103965||[[wp/msb/Padre Burgos, Quezon]]||Quezon||Town |- |1095||Q103971||[[wp/msb/Pagbilao]]||Quezon||Town |- |1096||Q103976||[[wp/msb/Panukulan]]||Quezon||Town |- |1097||Q103981||[[wp/msb/Patnanungan]]||Quezon||Town |- |1098||Q103987||[[wp/msb/Perez]]||Quezon||Town |- |1099||Q103996||[[wp/msb/Pitogo]]||Quezon||Town |- |1100||Q104005||[[wp/msb/Plaridel, Quezon]]||Quezon||Town |- |1101||Q104011||[[wp/msb/Polillo]]||Quezon||Town |- |1102||Q104020||[[wp/msb/Quezon, Quezon]]||Quezon||Town |- |1103||Q104026||[[wp/msb/Real]]||Quezon||Town |- |1104||Q104037||[[wp/msb/Sampaloc]]||Quezon||Town |- |1105||Q104044||[[wp/msb/San Andres, Quezon]]||Quezon||Town |- |1106||Q104052||[[wp/msb/San Antonio, Quezon]]||Quezon||Town |- |1107||Q104063||[[wp/msb/San Francisco, Quezon]]||Quezon||Town |- |1108||Q104071||[[wp/msb/San Narciso, Quezon]]||Quezon||Town |- |1109||Q104078||[[wp/msb/Sariaya]]||Quezon||Town |- |1110||Q104087||[[wp/msb/Tagkawayan]]||Quezon||Town |- |1111||Q104113||[[wp/msb/Tayabas]]||Quezon||City |- |1112||Q104092||[[wp/msb/Tiaong]]||Quezon||Town |- |1113||Q104099||[[wp/msb/Unisan]]||Quezon||Town |- |1114||Q63750||[[wp/msb/Alaminos, Laguna]]||Laguna||Town |- |1115||Q63763||[[wp/msb/Bay]]||Laguna||Town |- |1116||Q75961||[[wp/msb/Biñan]]||Laguna||City |- |1117||Q25096||[[wp/msb/Cabuyao]]||Laguna||City |- |1118||Q75978||[[wp/msb/Calamba]]||Laguna||City |- |1119||Q69739||[[wp/msb/Calauan]]||Laguna||Town |- |1120||Q69749||[[wp/msb/Cavinti]]||Laguna||Town |- |1121||Q69759||[[wp/msb/Famy]]||Laguna||Town |- |1122||Q69771||[[wp/msb/Kalayaan, Laguna]]||Laguna||Town |- |1123||Q69781||[[wp/msb/Liliw]]||Laguna||Town |- |1124||Q69793||[[wp/msb/Los Baños]]||Laguna||Town |- |1125||Q69812||[[wp/msb/Luisiana]]||Laguna||Town |- |1126||Q69824||[[wp/msb/Lumban]]||Laguna||Town |- |1127||Q75875||[[wp/msb/Mabitac]]||Laguna||Town |- |1128||Q75881||[[wp/msb/Magdalena]]||Laguna||Town |- |1129||Q75888||[[wp/msb/Majayjay]]||Laguna||Town |- |1130||Q75895||[[wp/msb/Nagcarlan]]||Laguna||Town |- |1131||Q75899||[[wp/msb/Paete]]||Laguna||Town |- |1132||Q75905||[[wp/msb/Pagsanjan]]||Laguna||Town |- |1133||Q75910||[[wp/msb/Pakil]]||Laguna||Town |- |1134||Q75918||[[wp/msb/Pangil]]||Laguna||Town |- |1135||Q75923||[[wp/msb/Pila]]||Laguna||Town |- |1136||Q75928||[[wp/msb/Rizal, Laguna]]||Laguna||Town |- |1137||Q76001||[[wp/msb/San Pablo, Laguna]]||Laguna||City |- |1138||Q75933||[[wp/msb/San Pedro]]||Laguna||City |- |1139||Q75938||[[wp/msb/Santa Cruz, Laguna]]||Laguna||Town |- |1140||Q75943||[[wp/msb/Santa Maria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1141||Q76010||[[wp/msb/Santa Rosa, Laguna]]||Laguna||City |- |1142||Q75948||[[wp/msb/Siniloan]]||Laguna||Town |- |1143||Q75953||[[wp/msb/Victoria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1144||Q62600||[[wp/msb/Alfonso]]||Cavite||Town |- |1145||Q62606||[[wp/msb/Amadeo]]||Cavite||Town |- |1146||Q63129||[[wp/msb/Bacoor]]||Cavite||City |- |1147||Q62611||[[wp/msb/Carmona]]||Cavite||Town |- |1148||Q1482||[[wp/msb/Siyudad ha Cavite]]||Cavite||City |- |1149||Q63139||[[wp/msb/Dasmariñas]]||Cavite||City |- |1150||Q62719||[[wp/msb/General Emilio Aguinaldo]]||Cavite||Town |- |1151||Q62638||[[wp/msb/General Mariano Alvarez]]||Cavite||Town |- |1152||Q62723||[[wp/msb/General Trias]]||Cavite||City |- |1153||Q63145||[[wp/msb/Imus]]||Cavite||City |- |1154||Q62729||[[wp/msb/Indang]]||Cavite||Town |- |1155||Q62755||[[wp/msb/Kawit]]||Cavite||Town |- |1156||Q62771||[[wp/msb/Magallanes, Cavite]]||Cavite||Town |- |1157||Q62776||[[wp/msb/Maragondon]]||Cavite||Town |- |1158||Q62784||[[wp/msb/Mendez]]||Cavite||Town |- |1159||Q62799||[[wp/msb/Naic]]||Cavite||Town |- |1160||Q63096||[[wp/msb/Noveleta]]||Cavite||Town |- |1161||Q63102||[[wp/msb/Rosario, Cavite]]||Cavite||Town |- |1162||Q63110||[[wp/msb/Silang]]||Cavite||Town |- |1163||Q63154||[[wp/msb/Tagaytay]]||Cavite||City |- |1164||Q63115||[[wp/msb/Tanza]]||Cavite||Town |- |1165||Q63124||[[wp/msb/Ternate]]||Cavite||Town |- |1166||Q63160||[[wp/msb/Trece Martires]]||Cavite||City |- |1167||Q59250||[[wp/msb/Agoncillo]]||Batangas||Town |- |1168||Q59251||[[wp/msb/Alitagtag]]||Batangas||Town |- |1169||Q59252||[[wp/msb/Balayan]]||Batangas||Town |- |1170||Q59253||[[wp/msb/Balete]]||Batangas||Town |- |1171||Q1723||[[wp/msb/Siyudad ha Batangas]]||Batangas||City |- |1172||Q59272||[[wp/msb/Bauan]]||Batangas||Town |- |1173||Q59276||[[wp/msb/Calaca]]||Batangas||City |- |1174||Q59279||[[wp/msb/Calatagan]]||Batangas||Town |- |1175||Q59287||[[wp/msb/Cuenca]]||Batangas||Town |- |1176||Q59304||[[wp/msb/Ibaan]]||Batangas||Town |- |1177||Q59308||[[wp/msb/Laurel]]||Batangas||Town |- |1178||Q59311||[[wp/msb/Lemery]]||Batangas||Town |- |1179||Q59312||[[wp/msb/Lian]]||Batangas||Town |- |1180||Q1725||[[wp/msb/Lipa]]||Batangas||City |- |1181||Q803199||[[wp/msb/Lobo]]||Batangas||Town |- |1182||Q59313||[[wp/msb/Mabini, Batangas]]||Batangas||Town |- |1183||Q59731||[[wp/msb/Malvar]]||Batangas||Town |- |1184||Q59740||[[wp/msb/Mataasnakahoy]]||Batangas||Town |- |1185||Q59745||[[wp/msb/Nasugbu]]||Batangas||Town |- |1186||Q59749||[[wp/msb/Padre Garcia]]||Batangas||Town |- |1187||Q59758||[[wp/msb/Rosario, Batangas]]||Batangas||Town |- |1188||Q59764||[[wp/msb/San Jose, Batangas]]||Batangas||Town |- |1189||Q59770||[[wp/msb/San Juan, Batangas]]||Batangas||Town |- |1190||Q59773||[[wp/msb/San Luis, Batangas]]||Batangas||Town |- |1191||Q59777||[[wp/msb/San Nicolas, Batangas]]||Batangas||Town |- |1192||Q59784||[[wp/msb/San Pascual, Batangas]]||Batangas||Town |- |1193||Q59788||[[wp/msb/Santa Teresita, Batangas]]||Batangas||Town |- |1194||Q59799||[[wp/msb/Santo Tomas, Batangas]]||Batangas||City |- |1195||Q59814||[[wp/msb/Taal]]||Batangas||Town |- |1196||Q59825||[[wp/msb/Talisay, Batangas]]||Batangas||Town |- |1197||Q1730||[[wp/msb/Tanauan]]||Batangas||City |- |1198||Q59830||[[wp/msb/Taysan]]||Batangas||Town |- |1199||Q59835||[[wp/msb/Tingloy]]||Batangas||Town |- |1200||Q59844||[[wp/msb/Tuy]]||Batangas||Town |- |1201||Q56529||[[wp/msb/Botolan]]||Zambales||Town |- |1202||Q56533||[[wp/msb/Cabangan]]||Zambales||Town |- |1203||Q56538||[[wp/msb/Candelaria, Zambales]]||Zambales||Town |- |1204||Q56561||[[wp/msb/Castillejos]]||Zambales||Town |- |1205||Q56566||[[wp/msb/Iba]]||Zambales||Town |- |1206||Q56572||[[wp/msb/Masinloc]]||Zambales||Town |- |1207||Q56759||[[wp/msb/Olongapo]]||Zambales||City |- |1208||Q56575||[[wp/msb/Palauig]]||Zambales||Town |- |1209||Q56581||[[wp/msb/San Antonio, Zambales]]||Zambales||Town |- |1210||Q56584||[[wp/msb/San Felipe]]||Zambales||Town |- |1211||Q56623||[[wp/msb/San Marcelino]]||Zambales||Town |- |1212||Q56647||[[wp/msb/San Narciso]]||Zambales||Town |- |1213||Q56656||[[wp/msb/Santa Cruz, Zambales]]||Zambales||Town |- |1214||Q56663||[[wp/msb/Subic]]||Zambales||Town |- |1215||Q56414||[[wp/msb/Anao]]||Tarlac||Town |- |1216||Q56420||[[wp/msb/Bamban]]||Tarlac||Town |- |1217||Q56424||[[wp/msb/Camiling]]||Tarlac||Town |- |1218||Q56427||[[wp/msb/Capas]]||Tarlac||Town |- |1219||Q30934||[[wp/msb/Concepcion, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1220||Q56439||[[wp/msb/Gerona]]||Tarlac||Town |- |1221||Q28733||[[wp/msb/La Paz, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1222||Q56444||[[wp/msb/Mayantoc]]||Tarlac||Town |- |1223||Q56453||[[wp/msb/Moncada]]||Tarlac||Town |- |1224||Q56457||[[wp/msb/Paniqui]]||Tarlac||Town |- |1225||Q56461||[[wp/msb/Pura]]||Tarlac||Town |- |1226||Q56465||[[wp/msb/Ramos]]||Tarlac||Town |- |1227||Q56471||[[wp/msb/San Clemente]]||Tarlac||Town |- |1228||Q56476||[[wp/msb/San Jose, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1229||Q56481||[[wp/msb/San Manuel, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1230||Q56486||[[wp/msb/Santa Ignacia]]||Tarlac||Town |- |1231||Q5285||[[wp/msb/Siyudad ha Tarlac]]||Tarlac||City |- |1232||Q56493||[[wp/msb/Victoria, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1233||Q55741||[[wp/msb/Angeles]]||Pampanga||City |- |1234||Q55693||[[wp/msb/Apalit]]||Pampanga||Town |- |1235||Q55694||[[wp/msb/Arayat]]||Pampanga||Town |- |1236||Q55696||[[wp/msb/Bacolor]]||Pampanga||Town |- |1237||Q55699||[[wp/msb/Candaba]]||Pampanga||Town |- |1238||Q55700||[[wp/msb/Floridablanca]]||Pampanga||Town |- |1239||Q55702||[[wp/msb/Guagua]]||Pampanga||Town |- |1240||Q55705||[[wp/msb/Lubao]]||Pampanga||Town |- |1241||Q55737||[[wp/msb/Mabalacat]]||Pampanga||City |- |1242||Q55707||[[wp/msb/Macabebe]]||Pampanga||Town |- |1243||Q55709||[[wp/msb/Magalang]]||Pampanga||Town |- |1244||Q55710||[[wp/msb/Masantol]]||Pampanga||Town |- |1245||Q55712||[[wp/msb/Mexico, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1246||Q55717||[[wp/msb/Minalin]]||Pampanga||Town |- |1247||Q55721||[[wp/msb/Porac]]||Pampanga||Town |- |1248||Q55740||[[wp/msb/San Fernando, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1249||Q55724||[[wp/msb/San Luis, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1250||Q55725||[[wp/msb/San Simon]]||Pampanga||Town |- |1251||Q55727||[[wp/msb/Santa Ana, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1252||Q55730||[[wp/msb/Santa Rita, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1253||Q55731||[[wp/msb/Santo Tomas, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1254||Q55734||[[wp/msb/Sasmuan]]||Pampanga||Town |- |1255||Q55543||[[wp/msb/Aliaga]]||Nueva Ecija||Town |- |1256||Q55544||[[wp/msb/Bongabon]]||Nueva Ecija||Town |- |1257||Q55595||[[wp/msb/Cabanatuan]]||Nueva Ecija||City |- |1258||Q55545||[[wp/msb/Cabiao]]||Nueva Ecija||Town |- |1259||Q55546||[[wp/msb/Carranglan]]||Nueva Ecija||Town |- |1260||Q55547||[[wp/msb/Cuyapo]]||Nueva Ecija||Town |- |1261||Q55548||[[wp/msb/Gabaldon]]||Nueva Ecija||Town |- |1262||Q55596||[[wp/msb/Gapan]]||Nueva Ecija||City |- |1263||Q55549||[[wp/msb/General Mamerto Natividad]]||Nueva Ecija||Town |- |1264||Q55551||[[wp/msb/General Tinio]]||Nueva Ecija||Town |- |1265||Q55552||[[wp/msb/Guimba]]||Nueva Ecija||Town |- |1266||Q30871||[[wp/msb/Jaen]]||Nueva Ecija||Town |- |1267||Q55556||[[wp/msb/Laur]]||Nueva Ecija||Town |- |1268||Q55557||[[wp/msb/Licab]]||Nueva Ecija||Town |- |1269||Q55558||[[wp/msb/Llanera]]||Nueva Ecija||Town |- |1270||Q55559||[[wp/msb/Lupao]]||Nueva Ecija||Town |- |1271||Q55597||[[wp/msb/Muñoz]]||Nueva Ecija||City |- |1272||Q55560||[[wp/msb/Nampicuan]]||Nueva Ecija||Town |- |1273||Q55598||[[wp/msb/Palayan]]||Nueva Ecija||City |- |1274||Q55567||[[wp/msb/Pantabangan]]||Nueva Ecija||Town |- |1275||Q55568||[[wp/msb/Peñaranda]]||Nueva Ecija||Town |- |1276||Q55569||[[wp/msb/Quezon, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1277||Q55570||[[wp/msb/Rizal, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1278||Q30923||[[wp/msb/San Antonio, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1279||Q55572||[[wp/msb/San Isidro, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1280||Q55599||[[wp/msb/San Jose, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||City |- |1281||Q55573||[[wp/msb/San Leonardo]]||Nueva Ecija||Town |- |1282||Q55590||[[wp/msb/Santa Rosa, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1283||Q55591||[[wp/msb/Santo Domingo, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1284||Q55592||[[wp/msb/Talavera]]||Nueva Ecija||Town |- |1285||Q55593||[[wp/msb/Talugtug]]||Nueva Ecija||Town |- |1286||Q28731||[[wp/msb/Zaragoza]]||Nueva Ecija||Town |- |1287||Q54551||[[wp/msb/Angat]]||Bulacan||Town |- |1288||Q54553||[[wp/msb/Balagtas]]||Bulacan||Town |- |1289||Q54554||[[wp/msb/Baliwag]]||Bulacan||City |- |1290||Q54555||[[wp/msb/Bocaue]]||Bulacan||Town |- |1291||Q54558||[[wp/msb/Bulakan]]||Bulacan||Town |- |1292||Q54560||[[wp/msb/Bustos]]||Bulacan||Town |- |1293||Q54564||[[wp/msb/Calumpit]]||Bulacan||Town |- |1294||Q54566||[[wp/msb/Doña Remedios Trinidad]]||Bulacan||Town |- |1295||Q54589||[[wp/msb/Guiguinto]]||Bulacan||Town |- |1296||Q54592||[[wp/msb/Hagonoy]]||Bulacan||Town |- |1297||Q2180||[[wp/msb/Malolos]]||Bulacan||City |- |1298||Q54595||[[wp/msb/Marilao]]||Bulacan||Town |- |1299||Q2187||[[wp/msb/Meycauayan]]||Bulacan||City |- |1300||Q54598||[[wp/msb/Norzagaray]]||Bulacan||Town |- |1301||Q54599||[[wp/msb/Obando]]||Bulacan||Town |- |1302||Q54600||[[wp/msb/Pandi]]||Bulacan||Town |- |1303||Q54605||[[wp/msb/Paombong]]||Bulacan||Town |- |1304||Q54760||[[wp/msb/Plaridel]]||Bulacan||Town |- |1305||Q54761||[[wp/msb/Pulilan]]||Bulacan||Town |- |1306||Q54762||[[wp/msb/San Ildefonso, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1307||Q2193||[[wp/msb/San Jose del Monte]]||Bulacan||City |- |1308||Q54763||[[wp/msb/San Miguel, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1309||Q54765||[[wp/msb/San Rafael, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1310||Q54768||[[wp/msb/Santa Maria, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1311||Q54455||[[wp/msb/Abucay]]||Bataan||Town |- |1312||Q54456||[[wp/msb/Bagac]]||Bataan||Town |- |1313||Q1719||[[wp/msb/Balanga]]||Bataan||City |- |1314||Q54457||[[wp/msb/Dinalupihan]]||Bataan||Town |- |1315||Q54458||[[wp/msb/Hermosa]]||Bataan||Town |- |1316||Q54459||[[wp/msb/Limay]]||Bataan||Town |- |1317||Q54460||[[wp/msb/Mariveles]]||Bataan||Town |- |1318||Q54461||[[wp/msb/Morong, Bataan]]||Bataan||Town |- |1319||Q54462||[[wp/msb/Orani]]||Bataan||Town |- |1320||Q54463||[[wp/msb/Orion]]||Bataan||Town |- |1321||Q54464||[[wp/msb/Pilar, Bataan]]||Bataan||Town |- |1322||Q54465||[[wp/msb/Samal, Bataan]]||Bataan||Town |- |1323||Q53081||[[wp/msb/Baler]]||Aurora||Town |- |1324||Q53083||[[wp/msb/Casiguran]]||Aurora||Town |- |1325||Q53084||[[wp/msb/Dilasag]]||Aurora||Town |- |1326||Q53086||[[wp/msb/Dinalungan]]||Aurora||Town |- |1327||Q53087||[[wp/msb/Dingalan]]||Aurora||Town |- |1328||Q53089||[[wp/msb/Dipaculao]]||Aurora||Town |- |1329||Q53090||[[wp/msb/Maria Aurora]]||Aurora||Town |- |1330||Q53092||[[wp/msb/San Luis, Aurora]]||Aurora||Town |- |1331||Q35975||[[wp/msb/Barlig]]||Mountain Province||Town |- |1332||Q35994||[[wp/msb/Bauko]]||Mountain Province||Town |- |1333||Q36012||[[wp/msb/Besao]]||Mountain Province||Town |- |1334||Q36025||[[wp/msb/Bontoc]]||Mountain Province||Town |- |1335||Q36040||[[wp/msb/Natonin]]||Mountain Province||Town |- |1336||Q36049||[[wp/msb/Paracelis]]||Mountain Province||Town |- |1337||Q36061||[[wp/msb/Sabangan]]||Mountain Province||Town |- |1338||Q36076||[[wp/msb/Sadanga]]||Mountain Province||Town |- |1339||Q36090||[[wp/msb/Sagada]]||Mountain Province||Town |- |1340||Q36099||[[wp/msb/Tadian]]||Mountain Province||Town |- |1341||Q35848||[[wp/msb/Balbalan]]||Kalinga||Town |- |1342||Q35858||[[wp/msb/Lubuagan]]||Kalinga||Town |- |1343||Q35866||[[wp/msb/Pasil]]||Kalinga||Town |- |1344||Q35873||[[wp/msb/Pinukpuk]]||Kalinga||Town |- |1345||Q35884||[[wp/msb/Rizal, Kalinga]]||Kalinga||Town |- |1346||Q35925||[[wp/msb/Tabuk]]||Kalinga||City |- |1347||Q35897||[[wp/msb/Tanudan]]||Kalinga||Town |- |1348||Q35909||[[wp/msb/Tinglayan]]||Kalinga||Town |- |1349||Q30365||[[wp/msb/Aguinaldo]]||Ifugao||Town |- |1350||Q30391||[[wp/msb/Alfonso Lista]]||Ifugao||Town |- |1351||Q30394||[[wp/msb/Asipulo]]||Ifugao||Town |- |1352||Q806138||[[wp/msb/Banaue]]||Ifugao||Town |- |1353||Q30410||[[wp/msb/Hingyon]]||Ifugao||Town |- |1354||Q30413||[[wp/msb/Hungduan]]||Ifugao||Town |- |1355||Q30416||[[wp/msb/Kiangan]]||Ifugao||Town |- |1356||Q30419||[[wp/msb/Lagawe]]||Ifugao||Town |- |1357||Q30421||[[wp/msb/Lamut]]||Ifugao||Town |- |1358||Q30425||[[wp/msb/Mayoyao]]||Ifugao||Town |- |1359||Q30428||[[wp/msb/Tinoc]]||Ifugao||Town |- |1360||Q30104||[[wp/msb/Atok]]||Benguet||Town |- |1361||Q1822||[[wp/msb/Baguio]]||Benguet||City |- |1362||Q30325||[[wp/msb/Bakun]]||Benguet||Town |- |1363||Q30328||[[wp/msb/Bokod]]||Benguet||Town |- |1364||Q30332||[[wp/msb/Buguias]]||Benguet||Town |- |1365||Q30335||[[wp/msb/Itogon]]||Benguet||Town |- |1366||Q30338||[[wp/msb/Kabayan]]||Benguet||Town |- |1367||Q30345||[[wp/msb/Kapangan]]||Benguet||Town |- |1368||Q30349||[[wp/msb/Kibungan]]||Benguet||Town |- |1369||Q30351||[[wp/msb/La Trinidad]]||Benguet||Town |- |1370||Q30356||[[wp/msb/Mankayan]]||Benguet||Town |- |1371||Q30358||[[wp/msb/Sablan]]||Benguet||Town |- |1372||Q30361||[[wp/msb/Tuba]]||Benguet||Town |- |1373||Q30363||[[wp/msb/Tublay]]||Benguet||Town |- |1374||Q29018||[[wp/msb/Calanasan]]||Apayao||Town |- |1375||Q30033||[[wp/msb/Conner]]||Apayao||Town |- |1376||Q30042||[[wp/msb/Flora]]||Apayao||Town |- |1377||Q30053||[[wp/msb/Kabugao]]||Apayao||Town |- |1378||Q801777||[[wp/msb/Luna, Apayao]]||Apayao||Town |- |1379||Q30062||[[wp/msb/Pudtol]]||Apayao||Town |- |1380||Q30073||[[wp/msb/Santa Marcela]]||Apayao||Town |- |1381||Q27995||[[wp/msb/Bangued]]||Abra||Town |- |1382||Q28002||[[wp/msb/Boliney]]||Abra||Town |- |1383||Q28014||[[wp/msb/Bucay]]||Abra||Town |- |1384||Q28030||[[wp/msb/Bucloc]]||Abra||Town |- |1385||Q28044||[[wp/msb/Daguioman]]||Abra||Town |- |1386||Q28068||[[wp/msb/Danglas]]||Abra||Town |- |1387||Q28096||[[wp/msb/Dolores, Abra]]||Abra||Town |- |1388||Q28124||[[wp/msb/La Paz, Abra]]||Abra||Town |- |1389||Q29007||[[wp/msb/Lacub]]||Abra||Town |- |1390||Q29020||[[wp/msb/Lagangilang]]||Abra||Town |- |1391||Q29029||[[wp/msb/Lagayan]]||Abra||Town |- |1392||Q29038||[[wp/msb/Langiden]]||Abra||Town |- |1393||Q29045||[[wp/msb/Licuan-Baay]]||Abra||Town |- |1394||Q29048||[[wp/msb/Luba]]||Abra||Town |- |1395||Q29069||[[wp/msb/Malibcong]]||Abra||Town |- |1396||Q29082||[[wp/msb/Manabo]]||Abra||Town |- |1397||Q29094||[[wp/msb/Peñarrubia]]||Abra||Town |- |1398||Q29102||[[wp/msb/Pidigan]]||Abra||Town |- |1399||Q29109||[[wp/msb/Pilar, Abra]]||Abra||Town |- |1400||Q29116||[[wp/msb/Sallapadan]]||Abra||Town |- |1401||Q801530||[[wp/msb/San Isidro, Abra]]||Abra||Town |- |1402||Q29123||[[wp/msb/San Juan, Abra]]||Abra||Town |- |1403||Q29133||[[wp/msb/San Quintin, Abra]]||Abra||Town |- |1404||Q29139||[[wp/msb/Tayum]]||Abra||Town |- |1405||Q29146||[[wp/msb/Tineg]]||Abra||Town |- |1406||Q29153||[[wp/msb/Tubo]]||Abra||Town |- |1407||Q29191||[[wp/msb/Villaviciosa]]||Abra||Town |- |1408||Q53069||[[wp/msb/Aglipay]]||Quirino||Town |- |1409||Q53070||[[wp/msb/Cabarroguis]]||Quirino||Town |- |1410||Q53071||[[wp/msb/Diffun]]||Quirino||Town |- |1411||Q53072||[[wp/msb/Maddela]]||Quirino||Town |- |1412||Q53073||[[wp/msb/Nagtipunan]]||Quirino||Town |- |1413||Q53074||[[wp/msb/Saguday]]||Quirino||Town |- |1414||Q51474||[[wp/msb/Alfonso Castañeda]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1415||Q51475||[[wp/msb/Ambaguio]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1416||Q51477||[[wp/msb/Aritao]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1417||Q51478||[[wp/msb/Bagabag]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1418||Q51479||[[wp/msb/Bambang]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1419||Q51480||[[wp/msb/Bayombong]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1420||Q51481||[[wp/msb/Diadi]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1421||Q51483||[[wp/msb/Dupax del Norte]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1422||Q51484||[[wp/msb/Dupax del Sur]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1423||Q51485||[[wp/msb/Kasibu]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1424||Q51486||[[wp/msb/Kayapa]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1425||Q51487||[[wp/msb/Quezon, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1426||Q51493||[[wp/msb/Santa Fe, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1427||Q51494||[[wp/msb/Solano]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1428||Q51496||[[wp/msb/Villaverde]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1429||Q49354||[[wp/msb/Alicia, Isabela]]||Isabela||Town |- |1430||Q49357||[[wp/msb/Angadanan]]||Isabela||Town |- |1431||Q49358||[[wp/msb/Aurora, Isabela]]||Isabela||Town |- |1432||Q49359||[[wp/msb/Benito Soliven]]||Isabela||Town |- |1433||Q49360||[[wp/msb/Burgos, Isabela]]||Isabela||Town |- |1434||Q49361||[[wp/msb/Cabagan]]||Isabela||Town |- |1435||Q49362||[[wp/msb/Cabatuan, Isabela]]||Isabela||Town |- |1436||Q50178||[[wp/msb/Cauayan]]||Isabela||City |- |1437||Q49363||[[wp/msb/Cordon]]||Isabela||Town |- |1438||Q49365||[[wp/msb/Delfin Albano]]||Isabela||Town |- |1439||Q49366||[[wp/msb/Dinapigue]]||Isabela||Town |- |1440||Q49368||[[wp/msb/Divilacan]]||Isabela||Town |- |1441||Q49369||[[wp/msb/Echague]]||Isabela||Town |- |1442||Q49370||[[wp/msb/Gamu]]||Isabela||Town |- |1443||Q50179||[[wp/msb/Ilagan]]||Isabela||City |- |1444||Q49372||[[wp/msb/Jones]]||Isabela||Town |- |1445||Q49375||[[wp/msb/Luna, Isabela]]||Isabela||Town |- |1446||Q49434||[[wp/msb/Maconacon]]||Isabela||Town |- |1447||Q49435||[[wp/msb/Mallig]]||Isabela||Town |- |1448||Q50066||[[wp/msb/Naguilian, Isabela]]||Isabela||Town |- |1449||Q50102||[[wp/msb/Palanan]]||Isabela||Town |- |1450||Q50145||[[wp/msb/Quezon, Isabela]]||Isabela||Town |- |1451||Q50149||[[wp/msb/Quirino, Isabela]]||Isabela||Town |- |1452||Q50152||[[wp/msb/Ramon]]||Isabela||Town |- |1453||Q50153||[[wp/msb/Reina Mercedes]]||Isabela||Town |- |1454||Q50154||[[wp/msb/Roxas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1455||Q50158||[[wp/msb/San Agustin, Isabela]]||Isabela||Town |- |1456||Q50160||[[wp/msb/San Guillermo]]||Isabela||Town |- |1457||Q50163||[[wp/msb/San Isidro, Isabela]]||Isabela||Town |- |1458||Q50164||[[wp/msb/San Manuel, Isabela]]||Isabela||Town |- |1459||Q50167||[[wp/msb/San Mariano]]||Isabela||Town |- |1460||Q50171||[[wp/msb/San Mateo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1461||Q50174||[[wp/msb/San Pablo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1462||Q50175||[[wp/msb/Santa Maria, Isabela]]||Isabela||Town |- |1463||Q50180||[[wp/msb/Santiago, Isabela]]||Isabela||City |- |1464||Q50176||[[wp/msb/Santo Tomas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1465||Q50177||[[wp/msb/Tumauini]]||Isabela||Town |- |1466||Q43500||[[wp/msb/Abulug]]||Cagayan||Town |- |1467||Q43503||[[wp/msb/Alcala, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1468||Q43508||[[wp/msb/Allacapan]]||Cagayan||Town |- |1469||Q43515||[[wp/msb/Amulung]]||Cagayan||Town |- |1470||Q43517||[[wp/msb/Aparri]]||Cagayan||Town |- |1471||Q43520||[[wp/msb/Baggao]]||Cagayan||Town |- |1472||Q49058||[[wp/msb/Ballesteros]]||Cagayan||Town |- |1473||Q49059||[[wp/msb/Buguey]]||Cagayan||Town |- |1474||Q49062||[[wp/msb/Calayan]]||Cagayan||Town |- |1475||Q49313||[[wp/msb/Camalaniugan]]||Cagayan||Town |- |1476||Q49314||[[wp/msb/Claveria]]||Cagayan||Town |- |1477||Q49315||[[wp/msb/Enrile]]||Cagayan||Town |- |1478||Q49316||[[wp/msb/Gattaran]]||Cagayan||Town |- |1479||Q49317||[[wp/msb/Gonzaga]]||Cagayan||Town |- |1480||Q49318||[[wp/msb/Iguig]]||Cagayan||Town |- |1481||Q49320||[[wp/msb/Lal-lo]]||Cagayan||Town |- |1482||Q49321||[[wp/msb/Lasam]]||Cagayan||Town |- |1483||Q49324||[[wp/msb/Pamplona, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1484||Q49327||[[wp/msb/Peñablanca]]||Cagayan||Town |- |1485||Q49331||[[wp/msb/Piat]]||Cagayan||Town |- |1486||Q49333||[[wp/msb/Rizal, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1487||Q49336||[[wp/msb/Sanchez Mira]]||Cagayan||Town |- |1488||Q49337||[[wp/msb/Santa Ana, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1489||Q49339||[[wp/msb/Santa Praxedes]]||Cagayan||Town |- |1490||Q49342||[[wp/msb/Santa Teresita, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1491||Q49346||[[wp/msb/Santo Niño, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1492||Q49348||[[wp/msb/Solana]]||Cagayan||Town |- |1493||Q49350||[[wp/msb/Tuao]]||Cagayan||Town |- |1494||Q2200||[[wp/msb/Tuguegarao]]||Cagayan||City |- |1495||Q43180||[[wp/msb/Basco]]||Batanes||Town |- |1496||Q43451||[[wp/msb/Itbayat]]||Batanes||Town |- |1497||Q43454||[[wp/msb/Ivana]]||Batanes||Town |- |1498||Q43458||[[wp/msb/Mahatao]]||Batanes||Town |- |1499||Q43460||[[wp/msb/Sabtang]]||Batanes||Town |- |1500||Q43469||[[wp/msb/Uyugan]]||Batanes||Town |- |1501||Q41668||[[wp/msb/Agno]]||Pangasinan||Town |- |1502||Q41686||[[wp/msb/Aguilar]]||Pangasinan||Town |- |1503||Q43162||[[wp/msb/Alaminos]]||Pangasinan||Town |- |1504||Q41704||[[wp/msb/Alcala]]||Pangasinan||Town |- |1505||Q41713||[[wp/msb/Anda]]||Pangasinan||Town |- |1506||Q41721||[[wp/msb/Asingan]]||Pangasinan||Town |- |1507||Q41725||[[wp/msb/Balungao]]||Pangasinan||Town |- |1508||Q41732||[[wp/msb/Bani]]||Pangasinan||Town |- |1509||Q41737||[[wp/msb/Basista]]||Pangasinan||Town |- |1510||Q41757||[[wp/msb/Bautista]]||Pangasinan||Town |- |1511||Q41762||[[wp/msb/Bayambang]]||Pangasinan||Town |- |1512||Q41771||[[wp/msb/Binalonan]]||Pangasinan||Town |- |1513||Q41779||[[wp/msb/Binmaley]]||Pangasinan||Town |- |1514||Q41807||[[wp/msb/Bolinao]]||Pangasinan||Town |- |1515||Q41826||[[wp/msb/Bugallon]]||Pangasinan||Town |- |1516||Q41850||[[wp/msb/Burgos, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1517||Q41855||[[wp/msb/Calasiao]]||Pangasinan||Town |- |1518||Q875070||[[wp/msb/Dagupan]]||Pangasinan||City |- |1519||Q41917||[[wp/msb/Dasol]]||Pangasinan||Town |- |1520||Q41922||[[wp/msb/Infanta, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1521||Q41942||[[wp/msb/Labrador]]||Pangasinan||Town |- |1522||Q41965||[[wp/msb/Laoac]]||Pangasinan||Town |- |1523||Q41978||[[wp/msb/Lingayen]]||Pangasinan||Town |- |1524||Q41982||[[wp/msb/Mabini, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1525||Q41985||[[wp/msb/Malasiqui]]||Pangasinan||Town |- |1526||Q1020685||[[wp/msb/Manaoag]]||Pangasinan||Town |- |1527||Q41996||[[wp/msb/Mangaldan]]||Pangasinan||Town |- |1528||Q42001||[[wp/msb/Mangatarem]]||Pangasinan||Town |- |1529||Q42006||[[wp/msb/Mapandan]]||Pangasinan||Town |- |1530||Q42011||[[wp/msb/Natividad]]||Pangasinan||Town |- |1531||Q42017||[[wp/msb/Pozorrubio]]||Pangasinan||Town |- |1532||Q42024||[[wp/msb/Rosales]]||Pangasinan||Town |- |1533||Q43165||[[wp/msb/San Carlos, Pangasinan]]||Pangasinan||City |- |1534||Q42031||[[wp/msb/San Fabian]]||Pangasinan||Town |- |1535||Q42036||[[wp/msb/San Jacinto, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1536||Q42039||[[wp/msb/San Manuel, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1537||Q42043||[[wp/msb/San Nicolas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1538||Q42044||[[wp/msb/San Quintin, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1539||Q122401||[[wp/msb/Santa Barbara, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1540||Q42055||[[wp/msb/Santa Maria, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1541||Q43140||[[wp/msb/Santo Tomas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1542||Q43143||[[wp/msb/Sison]]||Pangasinan||Town |- |1543||Q43145||[[wp/msb/Sual]]||Pangasinan||Town |- |1544||Q43148||[[wp/msb/Tayug]]||Pangasinan||Town |- |1545||Q43152||[[wp/msb/Umingan]]||Pangasinan||Town |- |1546||Q43154||[[wp/msb/Urbiztondo]]||Pangasinan||Town |- |1547||Q43168||[[wp/msb/Urdaneta]]||Pangasinan||City |- |1548||Q43157||[[wp/msb/Villasis]]||Pangasinan||Town |- |1549||Q40168||[[wp/msb/Agoo]]||La Union||Town |- |1550||Q40239||[[wp/msb/Aringay]]||La Union||Town |- |1551||Q40259||[[wp/msb/Bacnotan]]||La Union||Town |- |1552||Q40275||[[wp/msb/Bagulin]]||La Union||Town |- |1553||Q40282||[[wp/msb/Balaoan]]||La Union||Town |- |1554||Q40298||[[wp/msb/Bangar]]||La Union||Town |- |1555||Q40313||[[wp/msb/Bauang]]||La Union||Town |- |1556||Q40372||[[wp/msb/Burgos, La Union]]||La Union||Town |- |1557||Q40393||[[wp/msb/Caba]]||La Union||Town |- |1558||Q40419||[[wp/msb/Luna, La Union]]||La Union||Town |- |1559||Q40450||[[wp/msb/Naguilian]]||La Union||Town |- |1560||Q40466||[[wp/msb/Pugo]]||La Union||Town |- |1561||Q40486||[[wp/msb/Rosario, La Union]]||La Union||Town |- |1562||Q40584||[[wp/msb/San Fernando, La Union]]||La Union||City |- |1563||Q40500||[[wp/msb/San Gabriel]]||La Union||Town |- |1564||Q40517||[[wp/msb/San Juan, La Union]]||La Union||Town |- |1565||Q40521||[[wp/msb/Santo Tomas, La Union]]||La Union||Town |- |1566||Q40536||[[wp/msb/Santol]]||La Union||Town |- |1567||Q40557||[[wp/msb/Sudipen]]||La Union||Town |- |1568||Q40562||[[wp/msb/Tubao]]||La Union||Town |- |1569||Q12813||[[wp/msb/Alilem]]||Ilocos Sur||Town |- |1570||Q12818||[[wp/msb/Banayoyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1571||Q12825||[[wp/msb/Bantay]]||Ilocos Sur||Town |- |1572||Q12828||[[wp/msb/Burgos, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1573||Q12832||[[wp/msb/Cabugao]]||Ilocos Sur||Town |- |1574||Q205956||[[wp/msb/Candon]]||Ilocos Sur||City |- |1575||Q12834||[[wp/msb/Caoayan]]||Ilocos Sur||Town |- |1576||Q12835||[[wp/msb/Cervantes]]||Ilocos Sur||Town |- |1577||Q12838||[[wp/msb/Galimuyod]]||Ilocos Sur||Town |- |1578||Q12840||[[wp/msb/Gregorio del Pilar]]||Ilocos Sur||Town |- |1579||Q12843||[[wp/msb/Lidlidda]]||Ilocos Sur||Town |- |1580||Q12845||[[wp/msb/Magsingal]]||Ilocos Sur||Town |- |1581||Q12848||[[wp/msb/Nagbukel]]||Ilocos Sur||Town |- |1582||Q12850||[[wp/msb/Narvacan]]||Ilocos Sur||Town |- |1583||Q12853||[[wp/msb/Quirino, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1584||Q12856||[[wp/msb/Salcedo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1585||Q12859||[[wp/msb/San Emilio]]||Ilocos Sur||Town |- |1586||Q12863||[[wp/msb/San Esteban]]||Ilocos Sur||Town |- |1587||Q12864||[[wp/msb/San Ildefonso, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1588||Q12867||[[wp/msb/San Juan, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1589||Q12868||[[wp/msb/San Vicente, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1590||Q12873||[[wp/msb/Santa]]||Ilocos Sur||Town |- |1591||Q12875||[[wp/msb/Santa Catalina, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1592||Q12880||[[wp/msb/Santa Cruz, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1593||Q12882||[[wp/msb/Santa Lucia]]||Ilocos Sur||Town |- |1594||Q12692||[[wp/msb/Santa Maria, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1595||Q12884||[[wp/msb/Santiago, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1596||Q12885||[[wp/msb/Santo Domingo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1597||Q12888||[[wp/msb/Sigay]]||Ilocos Sur||Town |- |1598||Q12891||[[wp/msb/Sinait]]||Ilocos Sur||Town |- |1599||Q12893||[[wp/msb/Sugpon]]||Ilocos Sur||Town |- |1600||Q12894||[[wp/msb/Suyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1601||Q12895||[[wp/msb/Tagudin]]||Ilocos Sur||Town |- |1602||Q235004||[[wp/msb/Vigan]]||Ilocos Sur||City |- |1603||Q39241||[[wp/msb/Adams]]||Ilocos Norte||Town |- |1604||Q39271||[[wp/msb/Bacarra]]||Ilocos Norte||Town |- |1605||Q39303||[[wp/msb/Badoc]]||Ilocos Norte||Town |- |1606||Q39326||[[wp/msb/Bangui]]||Ilocos Norte||Town |- |1607||Q39346||[[wp/msb/Banna]]||Ilocos Norte||Town |- |1608||Q39711||[[wp/msb/Batac]]||Ilocos Norte||City |- |1609||Q39368||[[wp/msb/Burgos, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1610||Q39393||[[wp/msb/Carasi]]||Ilocos Norte||Town |- |1611||Q39416||[[wp/msb/Currimao]]||Ilocos Norte||Town |- |1612||Q39429||[[wp/msb/Dingras]]||Ilocos Norte||Town |- |1613||Q39511||[[wp/msb/Dumalneg]]||Ilocos Norte||Town |- |1614||Q39738||[[wp/msb/Laoag]]||Ilocos Norte||City |- |1615||Q39523||[[wp/msb/Marcos]]||Ilocos Norte||Town |- |1616||Q39540||[[wp/msb/Nueva Era]]||Ilocos Norte||Town |- |1617||Q39559||[[wp/msb/Pagudpud]]||Ilocos Norte||Town |- |1618||Q39573||[[wp/msb/Paoay]]||Ilocos Norte||Town |- |1619||Q39591||[[wp/msb/Pasuquin]]||Ilocos Norte||Town |- |1620||Q39616||[[wp/msb/Piddig]]||Ilocos Norte||Town |- |1621||Q39629||[[wp/msb/Pinili]]||Ilocos Norte||Town |- |1622||Q39653||[[wp/msb/San Nicolas, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1623||Q39673||[[wp/msb/Sarrat]]||Ilocos Norte||Town |- |1624||Q39677||[[wp/msb/Solsona]]||Ilocos Norte||Town |- |1625||Q39694||[[wp/msb/Vintar]]||Ilocos Norte||Town |- |1626||Q1478||[[wp/msb/Caloocan]]||Metro Manila||City |- |1627||Q8854||[[wp/msb/Las Piñas]]||Metro Manila||City |- |1628||Q1508||[[wp/msb/Makati]]||Metro Manila||City |- |1629||Q8861||[[wp/msb/Malabon]]||Metro Manila||City |- |1630||Q9085||[[wp/msb/Mandaluyong]]||Metro Manila||City |- |1631||Q1461||[[wp/msb/Manila]]||Metro Manila||City |- |1632||Q17175||[[wp/msb/Marikina]]||Metro Manila||City |- |1633||Q17176||[[wp/msb/Muntinlupa]]||Metro Manila||City |- |1634||Q17179||[[wp/msb/Navotas]]||Metro Manila||City |- |1635||Q17182||[[wp/msb/Parañaque]]||Metro Manila||City |- |1636||Q17189||[[wp/msb/Pasay]]||Metro Manila||City |- |1637||Q1624||[[wp/msb/Pasig]]||Metro Manila||City |- |1638||Q1017325||[[wp/msb/Pateros]]||Metro Manila||Town |- |1639||Q1475||[[wp/msb/Siyudad ha Quezon]]||Metro Manila||City |- |1640||Q749283||[[wp/msb/San Juan, Metro Manila]]||Metro Manila||City |- |1641||Q1643||[[wp/msb/Taguig]]||Metro Manila||City |- |1642||Q1623||[[wp/msb/Valenzuela]]||Metro Manila||City |- |1643||Q13711||[[wp/msb/Abra]]||||Province |- |1644||Q13714||[[wp/msb/Agusan del Norte]]||||Province |- |1645||Q13721||[[wp/msb/Agusan del Sur]]||||Province |- |1646||Q13723||[[wp/msb/Aklan]]||||Province |- |1647||Q13726||[[wp/msb/Albay]]||||Province |- |1648||Q13727||[[wp/msb/Antique]]||||Province |- |1649||Q13728||[[wp/msb/Apayao]]||||Province |- |1650||Q13730||[[wp/msb/Aurora]]||||Province |- |1651||Q13737||[[wp/msb/Basilan]]||||Province |- |1652||Q13739||[[wp/msb/Bataan]]||||Province |- |1653||Q13740||[[wp/msb/Batanes]]||||Province |- |1654||Q13744||[[wp/msb/Batangas]]||||Province |- |1655||Q13750||[[wp/msb/Benguet]]||||Province |- |1656||Q13751||[[wp/msb/Biliran]]||||Province |- |1657||Q13752||[[wp/msb/Bohol]]||||Province |- |1658||Q13753||[[wp/msb/Bukidnon]]||||Province |- |1659||Q13755||[[wp/msb/Bulacan]]||||Province |- |1660||Q13759||[[wp/msb/Cagayan]]||||Province |- |1661||Q13763||[[wp/msb/Camarines Norte]]||||Province |- |1662||Q13767||[[wp/msb/Camarines Sur]]||||Province |- |1663||Q13769||[[wp/msb/Camiguin]]||||Province |- |1664||Q13772||[[wp/msb/Capiz]]||||Province |- |1665||Q13778||[[wp/msb/Catanduanes]]||||Province |- |1666||Q13785||[[wp/msb/Cavite]]||||Province |- |1667||Q13786||[[wp/msb/Cebu]]||||Province |- |1668||Q13791||[[wp/msb/Cotabato]]||||Province |- |1669||Q13789||[[wp/msb/Davao de Oro]]||||Province |- |1670||Q13792||[[wp/msb/Davao del Norte]]||||Province |- |1671||Q13794||[[wp/msb/Davao del Sur]]||||Province |- |1672||Q3656379||[[wp/msb/Davao Occidental]]||||Province |- |1673||Q13806||[[wp/msb/Davao Oriental]]||||Province |- |1674||Q13807||[[wp/msb/Dinagat Islands]]||||Province |- |1675||Q13809||[[wp/msb/Eastern Samar]]||||Province |- |1676||Q13810||[[wp/msb/Guimaras]]||||Province |- |1677||Q13812||[[wp/msb/Ifugao]]||||Province |- |1678||Q13813||[[wp/msb/Ilocos Norte]]||||Province |- |1679||Q12741||[[wp/msb/Ilocos Sur]]||||Province |- |1680||Q13825||[[wp/msb/Iloilo]]||||Province |- |1681||Q13826||[[wp/msb/Isabela]]||||Province |- |1682||Q13827||[[wp/msb/Kalinga]]||||Province |- |1683||Q13829||[[wp/msb/La Union]]||||Province |- |1684||Q13840||[[wp/msb/Laguna]]||||Province |- |1685||Q13841||[[wp/msb/Lanao del Norte]]||||Province |- |1686||Q13843||[[wp/msb/Lanao del Sur]]||||Province |- |1687||Q13844||[[wp/msb/Leyte]]||||Province |- |1688||Q114019739||[[wp/msb/Maguindanao del Norte]]||||Province |- |1689||Q114019748||[[wp/msb/Maguindanao del Sur]]||||Province |- |1690||Q13846||[[wp/msb/Marinduque]]||||Province |- |1691||Q13847||[[wp/msb/Masbate]]||||Province |- |1692||Q13857||[[wp/msb/Misamis Occidental]]||||Province |- |1693||Q13860||[[wp/msb/Misamis Oriental]]||||Province |- |1694||Q13861||[[wp/msb/Mountain Province]]||||Province |- |1695||Q13862||[[wp/msb/Negros Occidental]]||||Province |- |1696||Q13863||[[wp/msb/Negros Oriental]]||||Province |- |1697||Q13864||[[wp/msb/Northern Samar]]||||Province |- |1698||Q13865||[[wp/msb/Nueva Ecija]]||||Province |- |1699||Q13866||[[wp/msb/Nueva Vizcaya]]||||Province |- |1700||Q13867||[[wp/msb/Occidental Mindoro]]||||Province |- |1701||Q13868||[[wp/msb/Oriental Mindoro]]||||Province |- |1702||Q13869||[[wp/msb/Palawan]]||||Province |- |1703||Q13870||[[wp/msb/Pampanga]]||||Province |- |1704||Q13871||[[wp/msb/Pangasinan]]||||Province |- |1705||Q13872||[[wp/msb/Quezon]]||||Province |- |1706||Q13873||[[wp/msb/Quirino]]||||Province |- |1707||Q13874||[[wp/msb/Rizal]]||||Province |- |1708||Q13875||[[wp/msb/Romblon]]||||Province |- |1709||Q13876||[[wp/msb/Samar]]||||Province |- |1710||Q13877||[[wp/msb/Sarangani]]||||Province |- |1711||Q13879||[[wp/msb/Siquijor]]||||Province |- |1712||Q13881||[[wp/msb/Sorsogon]]||||Province |- |1713||Q13882||[[wp/msb/South Cotabato]]||||Province |- |1714||Q13884||[[wp/msb/Southern Leyte]]||||Province |- |1715||Q13885||[[wp/msb/Sultan Kudarat]]||||Province |- |1716||Q13887||[[wp/msb/Sulu]]||||Province |- |1717||Q13889||[[wp/msb/Surigao del Norte]]||||Province |- |1718||Q13891||[[wp/msb/Surigao del Sur]]||||Province |- |1719||Q13892||[[wp/msb/Tarlac]]||||Province |- |1720||Q13893||[[wp/msb/Tawi-Tawi]]||||Province |- |1721||Q13895||[[wp/msb/Zambales]]||||Province |- |1722||Q13899||[[wp/msb/Zamboanga del Norte]]||||Province |- |1723||Q13900||[[wp/msb/Zamboanga del Sur]]||||Province |- |1724||Q13902||[[wp/msb/Zamboanga Sibugay]]||||Province |- |1725||Q806550||[[wp/msb/Bangsamoro]]||||Region |- |1726||Q13662||[[wp/msb/Bicol Region]]||||Region |- |1727||Q13615||[[wp/msb/Cagayan Valley]]||||Region |- |1728||Q13650||[[wp/msb/Calabarzon]]||||Region |- |1729||Q13704||[[wp/msb/Caraga]]||||Region |- |1730||Q13617||[[wp/msb/Central Luzon]]||||Region |- |1731||Q13669||[[wp/msb/Central Visayas]]||||Region |- |1732||Q13606||[[wp/msb/Cordillera Administrative Region]]||||Region |- |1733||Q13694||[[wp/msb/Davao Region]]||||Region |- |1734||Q13675||[[wp/msb/Eastern Visayas]]||||Region |- |1735||Q12933||[[wp/msb/Ilocos Region]]||||Region |- |1736||Q13658||[[wp/msb/Mimaropa]]||||Region |- |1737||Q13580||[[wp/msb/Metro Manila]]||||Region |- |1738||Q17081785||[[wp/msb/Negros Island Region]]||||Region |- |1739||Q13690||[[wp/msb/Northern Mindanao]]||||Region |- |1740||Q13701||[[wp/msb/Soccsksargen]]||||Region |- |1741||Q13665||[[wp/msb/Western Visayas]]||||Region |- |1742||Q13682||[[wp/msb/Zamboanga Peninsula]]||||Region |} 2nqdurs1qyqb0xk0i66jw7jyl33xs37 7282745 7282678 2026-08-13T02:56:23Z Exec8 362080 . 7282745 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!Title!!Parent!!Type |- |1||Q31508396||[[wp/msb/Kadayangan]]||SGA||Town |- |2||Q31508433||[[wp/msb/Kapalawan]]||SGA||Town |- |3||Q31508452||[[wp/msb/Ligawasan]]||SGA||Town |- |4||Q31508472||[[wp/msb/Malidegao]]||SGA||Town |- |5||Q31508492||[[wp/msb/Nabalawag]]||SGA||Town |- |6||Q31508510||[[wp/msb/Old Kaabakan]]||SGA||Town |- |7||Q31508528||[[wp/msb/Pahamuddin]]||SGA||Town |- |8||Q31508546||[[wp/msb/Tugunan]]||SGA||Town |- |9||Q155195||[[wp/msb/Bongao]]||Tawi-Tawi||Town |- |10||Q155221||[[wp/msb/Languyan]]||Tawi-Tawi||Town |- |11||Q155241||[[wp/msb/Mapun]]||Tawi-Tawi||Town |- |12||Q155259||[[wp/msb/Panglima Sugala]]||Tawi-Tawi||Town |- |13||Q155274||[[wp/msb/Sapa-Sapa]]||Tawi-Tawi||Town |- |14||Q155288||[[wp/msb/Sibutu]]||Tawi-Tawi||Town |- |15||Q155318||[[wp/msb/Simunul]]||Tawi-Tawi||Town |- |16||Q155334||[[wp/msb/Sitangkai]]||Tawi-Tawi||Town |- |17||Q155355||[[wp/msb/South Ubian]]||Tawi-Tawi||Town |- |18||Q155377||[[wp/msb/Tandubas]]||Tawi-Tawi||Town |- |19||Q155396||[[wp/msb/Turtle Islands]]||Tawi-Tawi||Town |- |20||Q155970||[[wp/msb/Banguingui]]||Sulu||Town |- |21||Q155983||[[wp/msb/Hadji Panglima Tahil]]||Sulu||Town |- |22||Q156008||[[wp/msb/Indanan]]||Sulu||Town |- |23||Q156024||[[wp/msb/Jolo]]||Sulu||Town |- |24||Q156042||[[wp/msb/Kalingalan Caluang]]||Sulu||Town |- |25||Q156055||[[wp/msb/Lugus]]||Sulu||Town |- |26||Q156071||[[wp/msb/Luuk]]||Sulu||Town |- |27||Q156090||[[wp/msb/Maimbung]]||Sulu||Town |- |28||Q156107||[[wp/msb/Panamao]]||Sulu||Town |- |29||Q156126||[[wp/msb/Omar]]||Sulu||Town |- |30||Q156159||[[wp/msb/Pandami]]||Sulu||Town |- |31||Q156180||[[wp/msb/Panglima Estino]]||Sulu||Town |- |32||Q156195||[[wp/msb/Pangutaran]]||Sulu||Town |- |33||Q156208||[[wp/msb/Parang]]||Sulu||Town |- |34||Q156225||[[wp/msb/Pata]]||Sulu||Town |- |35||Q156244||[[wp/msb/Patikul]]||Sulu||Town |- |36||Q156263||[[wp/msb/Siasi]]||Sulu||Town |- |37||Q156285||[[wp/msb/Talipao]]||Sulu||Town |- |38||Q156302||[[wp/msb/Tapul]]||Sulu||Town |- |39||Q212222||[[wp/msb/Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |40||Q212280||[[wp/msb/Buluan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |41||Q212310||[[wp/msb/Datu Abdullah Sangki]]||Maguindanao del Sur||Town |- |42||Q212336||[[wp/msb/Datu Anggal Midtimbang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |43||Q212389||[[wp/msb/Datu Hoffer Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |44||Q212411||[[wp/msb/Datu Montawal]]||Maguindanao del Sur||Town |- |45||Q212432||[[wp/msb/Datu Odin Sinsuat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |46||Q212463||[[wp/msb/Datu Paglas]]||Maguindanao del Sur||Town |- |47||Q212488||[[wp/msb/Datu Piang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |48||Q212503||[[wp/msb/Datu Salibo]]||Maguindanao del Sur||Town |- |49||Q212519||[[wp/msb/Datu Saudi Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |50||Q212537||[[wp/msb/Datu Unsay]]||Maguindanao del Sur||Town |- |51||Q212557||[[wp/msb/General Salipada K. Pendatun]]||Maguindanao del Sur||Town |- |52||Q212581||[[wp/msb/Guindulungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |53||Q212623||[[wp/msb/Mamasapano]]||Maguindanao del Sur||Town |- |54||Q212644||[[wp/msb/Mangudadatu]]||Maguindanao del Sur||Town |- |55||Q212707||[[wp/msb/Pagalungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |56||Q122827||[[wp/msb/Paglat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |57||Q212735||[[wp/msb/Pandag]]||Maguindanao del Sur||Town |- |58||Q212759||[[wp/msb/Rajah Buayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |59||Q212766||[[wp/msb/Shariff Aguak]]||Maguindanao del Sur||Town |- |60||Q212778||[[wp/msb/Shariff Saydona Mustapha]]||Maguindanao del Sur||Town |- |61||Q212784||[[wp/msb/South Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |62||Q212808||[[wp/msb/Sultan sa Barongis]]||Maguindanao del Sur||Town |- |63||Q212823||[[wp/msb/Talayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |64||Q212843||[[wp/msb/Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |65||Q212240||[[wp/msb/Barira]]||Maguindanao del Norte||Town |- |66||Q212255||[[wp/msb/Buldon]]||Maguindanao del Norte||Town |- |67||Q726993||[[wp/msb/Siyudad sanCotabato]]||Maguindanao del Norte||City |- |68||Q212366||[[wp/msb/Datu Blah T. Sinsuat]]||Maguindanao del Norte||Town |- |69||Q212603||[[wp/msb/Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |70||Q212662||[[wp/msb/Matanog]]||Maguindanao del Norte||Town |- |71||Q212684||[[wp/msb/Northern Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |72||Q212748||[[wp/msb/Parang, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |73||Q212791||[[wp/msb/Sultan Kudarat, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |74||Q212802||[[wp/msb/Sultan Mastura]]||Maguindanao del Norte||Town |- |75||Q212830||[[wp/msb/Talitay]]||Maguindanao del Norte||Town |- |76||Q273775||[[wp/msb/Amai Manabilang]]||Lanao del Sur||Town |- |77||Q273657||[[wp/msb/Bacolod-Kalawi]]||Lanao del Sur||Town |- |78||Q273680||[[wp/msb/Balabagan]]||Lanao del Sur||Town |- |79||Q273700||[[wp/msb/Balindong]]||Lanao del Sur||Town |- |80||Q273718||[[wp/msb/Bayang]]||Lanao del Sur||Town |- |81||Q273728||[[wp/msb/Binidayan]]||Lanao del Sur||Town |- |82||Q273744||[[wp/msb/Buadiposo-Buntong]]||Lanao del Sur||Town |- |83||Q273757||[[wp/msb/Bubong]]||Lanao del Sur||Town |- |84||Q273796||[[wp/msb/Butig]]||Lanao del Sur||Town |- |85||Q273813||[[wp/msb/Calanogas]]||Lanao del Sur||Town |- |86||Q273828||[[wp/msb/Ditsaan-Ramain]]||Lanao del Sur||Town |- |87||Q273851||[[wp/msb/Ganassi]]||Lanao del Sur||Town |- |88||Q273864||[[wp/msb/Kapai]]||Lanao del Sur||Town |- |89||Q273882||[[wp/msb/Kapatagan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |90||Q273895||[[wp/msb/Lumba-Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |91||Q273906||[[wp/msb/Lumbaca-Unayan]]||Lanao del Sur||Town |- |92||Q273915||[[wp/msb/Lumbatan]]||Lanao del Sur||Town |- |93||Q273928||[[wp/msb/Lumbayanague]]||Lanao del Sur||Town |- |94||Q273939||[[wp/msb/Madalum]]||Lanao del Sur||Town |- |95||Q273948||[[wp/msb/Madamba]]||Lanao del Sur||Town |- |96||Q273960||[[wp/msb/Maguing]]||Lanao del Sur||Town |- |97||Q273970||[[wp/msb/Malabang]]||Lanao del Sur||Town |- |98||Q273982||[[wp/msb/Marantao]]||Lanao del Sur||Town |- |99||Q592338||[[wp/msb/Marawi]]||Lanao del Sur||City |- |100||Q273988||[[wp/msb/Marogong]]||Lanao del Sur||Town |- |101||Q273998||[[wp/msb/Masiu]]||Lanao del Sur||Town |- |102||Q177004||[[wp/msb/Mulondo]]||Lanao del Sur||Town |- |103||Q274015||[[wp/msb/Pagayawan]]||Lanao del Sur||Town |- |104||Q274022||[[wp/msb/Piagapo]]||Lanao del Sur||Town |- |105||Q274031||[[wp/msb/Picong]]||Lanao del Sur||Town |- |106||Q274037||[[wp/msb/Poona Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |107||Q274047||[[wp/msb/Pualas]]||Lanao del Sur||Town |- |108||Q274057||[[wp/msb/Saguiaran]]||Lanao del Sur||Town |- |109||Q126297||[[wp/msb/Sultan Dumalondong]]||Lanao del Sur||Town |- |110||Q274077||[[wp/msb/Tagoloan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |111||Q274087||[[wp/msb/Tamparan]]||Lanao del Sur||Town |- |112||Q274097||[[wp/msb/Taraka]]||Lanao del Sur||Town |- |113||Q274114||[[wp/msb/Tubaran]]||Lanao del Sur||Town |- |114||Q274124||[[wp/msb/Tugaya]]||Lanao del Sur||Town |- |115||Q274134||[[wp/msb/Wao]]||Lanao del Sur||Town |- |116||Q42589||[[wp/msb/Akbar]]||Basilan||Town |- |117||Q41999||[[wp/msb/Al-Barka]]||Basilan||Town |- |118||Q41998||[[wp/msb/Hadji Mohammad Ajul]]||Basilan||Town |- |119||Q802075||[[wp/msb/Hadji Muhtamad]]||Basilan||Town |- |120||Q1710||[[wp/msb/Siyudad sanIsabela]]||Basilan||City |- |121||Q1714||[[wp/msb/Lamitan]]||Basilan||City |- |122||Q802107||[[wp/msb/Lantawan]]||Basilan||Town |- |123||Q802142||[[wp/msb/Maluso]]||Basilan||Town |- |124||Q802171||[[wp/msb/Sumisip]]||Basilan||Town |- |125||Q802202||[[wp/msb/Tabuan-Lasa]]||Basilan||Town |- |126||Q667595||[[wp/msb/Tipo-Tipo]]||Basilan||Town |- |127||Q630096||[[wp/msb/Tuburan, Basilan]]||Basilan||Town |- |128||Q204771||[[wp/msb/Ungkaya Pukan]]||Basilan||Town |- |129||Q173393||[[wp/msb/Bagumbayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |130||Q173404||[[wp/msb/Columbio]]||Sultan Kudarat||Town |- |131||Q173414||[[wp/msb/Esperanza, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |132||Q173428||[[wp/msb/Isulan]]||Sultan Kudarat||Town |- |133||Q173438||[[wp/msb/Kalamansig]]||Sultan Kudarat||Town |- |134||Q173449||[[wp/msb/Lambayong]]||Sultan Kudarat||Town |- |135||Q173460||[[wp/msb/Lebak]]||Sultan Kudarat||Town |- |136||Q173468||[[wp/msb/Lutayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |137||Q173479||[[wp/msb/Palimbang]]||Sultan Kudarat||Town |- |138||Q137813||[[wp/msb/President Quirino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |139||Q173556||[[wp/msb/Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |140||Q173575||[[wp/msb/Tacurong]]||Sultan Kudarat||City |- |141||Q173870||[[wp/msb/Banga, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |142||Q594275||[[wp/msb/General Santos]]||South Cotabato||City |- |143||Q542154||[[wp/msb/Koronadal]]||South Cotabato||City |- |144||Q173898||[[wp/msb/Lake Sebu]]||South Cotabato||Town |- |145||Q173922||[[wp/msb/Norala]]||South Cotabato||Town |- |146||Q173944||[[wp/msb/Polomolok]]||South Cotabato||Town |- |147||Q173965||[[wp/msb/Santo Niño, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |148||Q173986||[[wp/msb/Surallah]]||South Cotabato||Town |- |149||Q174003||[[wp/msb/T'boli]]||South Cotabato||Town |- |150||Q174018||[[wp/msb/Tampakan]]||South Cotabato||Town |- |151||Q174039||[[wp/msb/Tantangan]]||South Cotabato||Town |- |152||Q174055||[[wp/msb/Tupi]]||South Cotabato||Town |- |153||Q174393||[[wp/msb/Alabel]]||Sarangani||Town |- |154||Q174403||[[wp/msb/Glan]]||Sarangani||Town |- |155||Q174417||[[wp/msb/Kiamba]]||Sarangani||Town |- |156||Q174429||[[wp/msb/Maasim]]||Sarangani||Town |- |157||Q174442||[[wp/msb/Maitum]]||Sarangani||Town |- |158||Q174457||[[wp/msb/Malapatan]]||Sarangani||Town |- |159||Q174468||[[wp/msb/Malungon]]||Sarangani||Town |- |160||Q315042||[[wp/msb/Alamada]]||Cotabato||Town |- |161||Q315061||[[wp/msb/Aleosan]]||Cotabato||Town |- |162||Q315081||[[wp/msb/Antipas]]||Cotabato||Town |- |163||Q315098||[[wp/msb/Arakan]]||Cotabato||Town |- |164||Q315121||[[wp/msb/Banisilan]]||Cotabato||Town |- |165||Q315144||[[wp/msb/Carmen, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |166||Q315164||[[wp/msb/Kabacan]]||Cotabato||Town |- |167||Q583137||[[wp/msb/Kidapawan]]||Cotabato||City |- |168||Q315190||[[wp/msb/Libungan]]||Cotabato||Town |- |169||Q315213||[[wp/msb/M'lang]]||Cotabato||Town |- |170||Q267975||[[wp/msb/Magpet]]||Cotabato||Town |- |171||Q315244||[[wp/msb/Makilala]]||Cotabato||Town |- |172||Q315267||[[wp/msb/Matalam]]||Cotabato||Town |- |173||Q315283||[[wp/msb/Midsayap]]||Cotabato||Town |- |174||Q304654||[[wp/msb/Pigcawayan]]||Cotabato||Town |- |175||Q315314||[[wp/msb/Pikit]]||Cotabato||Town |- |176||Q315334||[[wp/msb/President Roxas, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |177||Q315345||[[wp/msb/Tulunan]]||Cotabato||Town |- |178||Q314522||[[wp/msb/Baganga]]||Davao Oriental||Town |- |179||Q314542||[[wp/msb/Banaybanay]]||Davao Oriental||Town |- |180||Q314574||[[wp/msb/Boston]]||Davao Oriental||Town |- |181||Q314593||[[wp/msb/Caraga, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |182||Q314619||[[wp/msb/Cateel]]||Davao Oriental||Town |- |183||Q314632||[[wp/msb/Governor Generoso]]||Davao Oriental||Town |- |184||Q314653||[[wp/msb/Lupon]]||Davao Oriental||Town |- |185||Q314671||[[wp/msb/Manay]]||Davao Oriental||Town |- |186||Q314686||[[wp/msb/Mati]]||Davao Oriental||City |- |187||Q314721||[[wp/msb/San Isidro, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |188||Q314745||[[wp/msb/Tarragona]]||Davao Oriental||Town |- |189||Q314796||[[wp/msb/Don Marcelino]]||Davao Occidental||Town |- |190||Q314824||[[wp/msb/Jose Abad Santos]]||Davao Occidental||Town |- |191||Q314907||[[wp/msb/Malita]]||Davao Occidental||Town |- |192||Q314980||[[wp/msb/Santa Maria, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |193||Q314999||[[wp/msb/Sarangani, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |194||Q314778||[[wp/msb/Bansalan]]||Davao del Sur||Town |- |195||Q1473||[[wp/msb/Siyudad sanDavao]]||Davao del Sur||City |- |196||Q1020939||[[wp/msb/Digos]]||Davao del Sur||City |- |197||Q314808||[[wp/msb/Hagonoy, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |198||Q314844||[[wp/msb/Kiblawan]]||Davao del Sur||Town |- |199||Q314864||[[wp/msb/Magsaysay, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |200||Q314885||[[wp/msb/Malalag]]||Davao del Sur||Town |- |201||Q314923||[[wp/msb/Matanao]]||Davao del Sur||Town |- |202||Q314944||[[wp/msb/Padada]]||Davao del Sur||Town |- |203||Q314965||[[wp/msb/Santa Cruz, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |204||Q315014||[[wp/msb/Sulop]]||Davao del Sur||Town |- |205||Q314393||[[wp/msb/Asuncion]]||Davao del Norte||Town |- |206||Q314410||[[wp/msb/Braulio E. Dujali]]||Davao del Norte||Town |- |207||Q314422||[[wp/msb/Carmen, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |208||Q314438||[[wp/msb/Kapalong]]||Davao del Norte||Town |- |209||Q314452||[[wp/msb/New Corella]]||Davao del Norte||Town |- |210||Q967367||[[wp/msb/Panabo]]||Davao del Norte||City |- |211||Q1020674||[[wp/msb/Samal]]||Davao del Norte||City |- |212||Q314468||[[wp/msb/Sawata]]||Davao del Norte||Town |- |213||Q314486||[[wp/msb/Santo Tomas, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |214||Q725168||[[wp/msb/Tagum]]||Davao del Norte||City |- |215||Q314501||[[wp/msb/Talaingod]]||Davao del Norte||Town |- |216||Q315450||[[wp/msb/Compostela, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |217||Q315468||[[wp/msb/Laak]]||Davao de Oro||Town |- |218||Q187225||[[wp/msb/Mabini, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |219||Q315497||[[wp/msb/Maco]]||Davao de Oro||Town |- |220||Q315512||[[wp/msb/Maragusan]]||Davao de Oro||Town |- |221||Q315524||[[wp/msb/Mawab]]||Davao de Oro||Town |- |222||Q315543||[[wp/msb/Monkayo]]||Davao de Oro||Town |- |223||Q315557||[[wp/msb/Montevista]]||Davao de Oro||Town |- |224||Q315570||[[wp/msb/Nabunturan]]||Davao de Oro||Town |- |225||Q315582||[[wp/msb/New Bataan]]||Davao de Oro||Town |- |226||Q315598||[[wp/msb/Pantukan]]||Davao de Oro||Town |- |227||Q155471||[[wp/msb/Barobo]]||Surigao del Sur||Town |- |228||Q155499||[[wp/msb/Bayabas]]||Surigao del Sur||Town |- |229||Q866414||[[wp/msb/Bislig]]||Surigao del Sur||City |- |230||Q155524||[[wp/msb/Cagwait]]||Surigao del Sur||Town |- |231||Q155536||[[wp/msb/Cantilan]]||Surigao del Sur||Town |- |232||Q155548||[[wp/msb/Carmen, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |233||Q155558||[[wp/msb/Carrascal]]||Surigao del Sur||Town |- |234||Q155568||[[wp/msb/Cortes, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |235||Q155576||[[wp/msb/Hinatuan]]||Surigao del Sur||Town |- |236||Q155582||[[wp/msb/Lanuza]]||Surigao del Sur||Town |- |237||Q155590||[[wp/msb/Lianga]]||Surigao del Sur||Town |- |238||Q155598||[[wp/msb/Lingig]]||Surigao del Sur||Town |- |239||Q155605||[[wp/msb/Madrid, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |240||Q155611||[[wp/msb/Marihatag]]||Surigao del Sur||Town |- |241||Q155618||[[wp/msb/San Agustin, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |242||Q155625||[[wp/msb/San Miguel, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |243||Q155633||[[wp/msb/Tagbina]]||Surigao del Sur||Town |- |244||Q155648||[[wp/msb/Tago]]||Surigao del Sur||Town |- |245||Q155674||[[wp/msb/Tandag]]||Surigao del Sur||City |- |246||Q155706||[[wp/msb/Alegria, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |247||Q155720||[[wp/msb/Bacuag]]||Surigao del Norte||Town |- |248||Q155735||[[wp/msb/Burgos, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |249||Q155748||[[wp/msb/Claver]]||Surigao del Norte||Town |- |250||Q155763||[[wp/msb/Dapa]]||Surigao del Norte||Town |- |251||Q28735||[[wp/msb/Del Carmen]]||Surigao del Norte||Town |- |252||Q155784||[[wp/msb/General Luna]]||Surigao del Norte||Town |- |253||Q155795||[[wp/msb/Gigaquit]]||Surigao del Norte||Town |- |254||Q155808||[[wp/msb/Mainit]]||Surigao del Norte||Town |- |255||Q155819||[[wp/msb/Malimono]]||Surigao del Norte||Town |- |256||Q155830||[[wp/msb/Pilar, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |257||Q155839||[[wp/msb/Placer, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |258||Q155849||[[wp/msb/San Benito]]||Surigao del Norte||Town |- |259||Q155864||[[wp/msb/San Francisco, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |260||Q155876||[[wp/msb/San Isidro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |261||Q28958||[[wp/msb/Santa Monica]]||Surigao del Norte||Town |- |262||Q155905||[[wp/msb/Sison, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |263||Q155917||[[wp/msb/Socorro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |264||Q1019949||[[wp/msb/Siyudad sanSurigao]]||Surigao del Norte||City |- |265||Q155934||[[wp/msb/Tagana-an]]||Surigao del Norte||Town |- |266||Q155946||[[wp/msb/Tubod, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |267||Q314298||[[wp/msb/Basilisa]]||Dinagat Islands||Town |- |268||Q314318||[[wp/msb/Cagdianao]]||Dinagat Islands||Town |- |269||Q314336||[[wp/msb/Dinagat]]||Dinagat Islands||Town |- |270||Q314345||[[wp/msb/Libjo]]||Dinagat Islands||Town |- |271||Q314356||[[wp/msb/Loreto, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |272||Q251691||[[wp/msb/San Jose, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |273||Q314374||[[wp/msb/Tubajon]]||Dinagat Islands||Town |- |274||Q1694||[[wp/msb/Bayugan]]||Agusan del Sur||City |- |275||Q627049||[[wp/msb/Bunawan]]||Agusan del Sur||Town |- |276||Q627077||[[wp/msb/Esperanza, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |277||Q627107||[[wp/msb/La Paz, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |278||Q627120||[[wp/msb/Loreto, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |279||Q627144||[[wp/msb/Prosperidad]]||Agusan del Sur||Town |- |280||Q627167||[[wp/msb/Rosario, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |281||Q627190||[[wp/msb/San Francisco, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |282||Q627210||[[wp/msb/San Luis, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |283||Q627231||[[wp/msb/Santa Josefa]]||Agusan del Sur||Town |- |284||Q627260||[[wp/msb/Sibagat]]||Agusan del Sur||Town |- |285||Q627286||[[wp/msb/Talacogon]]||Agusan del Sur||Town |- |286||Q627320||[[wp/msb/Trento]]||Agusan del Sur||Town |- |287||Q627349||[[wp/msb/Veruela]]||Agusan del Sur||Town |- |288||Q627390||[[wp/msb/Buenavista, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |289||Q1686||[[wp/msb/Butuan]]||Agusan del Norte||City |- |290||Q1692||[[wp/msb/Cabadbaran]]||Agusan del Norte||City |- |291||Q627434||[[wp/msb/Carmen, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |292||Q627461||[[wp/msb/Jabonga]]||Agusan del Norte||Town |- |293||Q627495||[[wp/msb/Kitcharao]]||Agusan del Norte||Town |- |294||Q627529||[[wp/msb/Las Nieves]]||Agusan del Norte||Town |- |295||Q627572||[[wp/msb/Magallanes, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |296||Q627604||[[wp/msb/Nasipit]]||Agusan del Norte||Town |- |297||Q627638||[[wp/msb/Remedios T. Romualdez]]||Agusan del Norte||Town |- |298||Q588955||[[wp/msb/Santiago, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |299||Q176975||[[wp/msb/Tubay]]||Agusan del Norte||Town |- |300||Q195623||[[wp/msb/Alubijid]]||Misamis Oriental||Town |- |301||Q195637||[[wp/msb/Balingasag]]||Misamis Oriental||Town |- |302||Q195650||[[wp/msb/Balingoan]]||Misamis Oriental||Town |- |303||Q195663||[[wp/msb/Binuangan]]||Misamis Oriental||Town |- |304||Q1645||[[wp/msb/Cagayan de Oro]]||Misamis Oriental||City |- |305||Q195676||[[wp/msb/Claveria, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |306||Q195686||[[wp/msb/El Salvador, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||City |- |307||Q1525029||[[wp/msb/Gingoog]]||Misamis Oriental||City |- |308||Q195696||[[wp/msb/Gitagum]]||Misamis Oriental||Town |- |309||Q195709||[[wp/msb/Initao]]||Misamis Oriental||Town |- |310||Q195717||[[wp/msb/Jasaan]]||Misamis Oriental||Town |- |311||Q195726||[[wp/msb/Kinoguitan]]||Misamis Oriental||Town |- |312||Q195740||[[wp/msb/Lagonglong]]||Misamis Oriental||Town |- |313||Q195755||[[wp/msb/Laguindingan]]||Misamis Oriental||Town |- |314||Q195767||[[wp/msb/Libertad, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |315||Q195780||[[wp/msb/Lugait]]||Misamis Oriental||Town |- |316||Q195799||[[wp/msb/Magsaysay, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |317||Q195815||[[wp/msb/Manticao]]||Misamis Oriental||Town |- |318||Q195834||[[wp/msb/Medina]]||Misamis Oriental||Town |- |319||Q195855||[[wp/msb/Naawan]]||Misamis Oriental||Town |- |320||Q195870||[[wp/msb/Opol]]||Misamis Oriental||Town |- |321||Q195883||[[wp/msb/Salay]]||Misamis Oriental||Town |- |322||Q195899||[[wp/msb/Sugbongcogon]]||Misamis Oriental||Town |- |323||Q1026274||[[wp/msb/Tagoloan, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |324||Q195917||[[wp/msb/Talisayan]]||Misamis Oriental||Town |- |325||Q195937||[[wp/msb/Villanueva]]||Misamis Oriental||Town |- |326||Q155502||[[wp/msb/Aloran]]||Misamis Occidental||Town |- |327||Q196056||[[wp/msb/Baliangao]]||Misamis Occidental||Town |- |328||Q196076||[[wp/msb/Bonifacio]]||Misamis Occidental||Town |- |329||Q196097||[[wp/msb/Calamba, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |330||Q196114||[[wp/msb/Clarin, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |331||Q196129||[[wp/msb/Concepcion, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |332||Q196145||[[wp/msb/Don Victoriano]]||Misamis Occidental||Town |- |333||Q196158||[[wp/msb/Jimenez]]||Misamis Occidental||Town |- |334||Q196173||[[wp/msb/Lopez Jaena]]||Misamis Occidental||Town |- |335||Q1067897||[[wp/msb/Oroquieta]]||Misamis Occidental||City |- |336||Q263837||[[wp/msb/Ozamiz]]||Misamis Occidental||City |- |337||Q196191||[[wp/msb/Panaon]]||Misamis Occidental||Town |- |338||Q196207||[[wp/msb/Plaridel, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |339||Q196222||[[wp/msb/Sapang Dalaga]]||Misamis Occidental||Town |- |340||Q196233||[[wp/msb/Sinacaban]]||Misamis Occidental||Town |- |341||Q1026277||[[wp/msb/Tangub]]||Misamis Occidental||City |- |342||Q196248||[[wp/msb/Tudela, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |343||Q274150||[[wp/msb/Bacolod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |344||Q274164||[[wp/msb/Balo-i]]||Lanao del Norte||Town |- |345||Q274173||[[wp/msb/Baroy]]||Lanao del Norte||Town |- |346||Q285488||[[wp/msb/Iligan]]||Lanao del Norte||City |- |347||Q274186||[[wp/msb/Kapatagan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |348||Q274197||[[wp/msb/Kauswagan]]||Lanao del Norte||Town |- |349||Q274205||[[wp/msb/Kolambugan]]||Lanao del Norte||Town |- |350||Q274215||[[wp/msb/Lala]]||Lanao del Norte||Town |- |351||Q274230||[[wp/msb/Linamon]]||Lanao del Norte||Town |- |352||Q274243||[[wp/msb/Magsaysay, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |353||Q274260||[[wp/msb/Maigo]]||Lanao del Norte||Town |- |354||Q274272||[[wp/msb/Matungao]]||Lanao del Norte||Town |- |355||Q274287||[[wp/msb/Munai]]||Lanao del Norte||Town |- |356||Q274299||[[wp/msb/Nunungan]]||Lanao del Norte||Town |- |357||Q274313||[[wp/msb/Pantao Ragat]]||Lanao del Norte||Town |- |358||Q274329||[[wp/msb/Pantar]]||Lanao del Norte||Town |- |359||Q274343||[[wp/msb/Poona Piagapo]]||Lanao del Norte||Town |- |360||Q274357||[[wp/msb/Salvador]]||Lanao del Norte||Town |- |361||Q274369||[[wp/msb/Sapad]]||Lanao del Norte||Town |- |362||Q274387||[[wp/msb/Sultan Naga Dimaporo]]||Lanao del Norte||Town |- |363||Q274406||[[wp/msb/Tagoloan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |364||Q274427||[[wp/msb/Tangcal]]||Lanao del Norte||Town |- |365||Q274439||[[wp/msb/Tubod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |366||Q356442||[[wp/msb/Catarman, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |367||Q356472||[[wp/msb/Guinsiliban]]||Camiguin||Town |- |368||Q176033||[[wp/msb/Mahinog]]||Camiguin||Town |- |369||Q356518||[[wp/msb/Mambajao]]||Camiguin||Town |- |370||Q356549||[[wp/msb/Sagay, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |371||Q356943||[[wp/msb/Baungon]]||Bukidnon||Town |- |372||Q356971||[[wp/msb/Cabanglasan]]||Bukidnon||Town |- |373||Q356997||[[wp/msb/Damulog]]||Bukidnon||Town |- |374||Q357021||[[wp/msb/Dangcagan]]||Bukidnon||Town |- |375||Q357053||[[wp/msb/Don Carlos]]||Bukidnon||Town |- |376||Q357075||[[wp/msb/Impasugong]]||Bukidnon||Town |- |377||Q357100||[[wp/msb/Kadingilan]]||Bukidnon||Town |- |378||Q357124||[[wp/msb/Kalilangan]]||Bukidnon||Town |- |379||Q357152||[[wp/msb/Kibawe]]||Bukidnon||Town |- |380||Q357175||[[wp/msb/Kitaotao]]||Bukidnon||Town |- |381||Q357198||[[wp/msb/Lantapan]]||Bukidnon||Town |- |382||Q357226||[[wp/msb/Libona]]||Bukidnon||Town |- |383||Q1856||[[wp/msb/Malaybalay]]||Bukidnon||City |- |384||Q357252||[[wp/msb/Malitbog, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |385||Q357272||[[wp/msb/Manolo Fortich]]||Bukidnon||Town |- |386||Q357299||[[wp/msb/Maramag]]||Bukidnon||Town |- |387||Q357311||[[wp/msb/Pangantucan]]||Bukidnon||Town |- |388||Q357342||[[wp/msb/Quezon, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |389||Q357371||[[wp/msb/San Fernando, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |390||Q357396||[[wp/msb/Sumilao]]||Bukidnon||Town |- |391||Q357420||[[wp/msb/Talakag]]||Bukidnon||Town |- |392||Q2158||[[wp/msb/Valencia, Bukidnon]]||Bukidnon||City |- |393||Q131797||[[wp/msb/Alicia, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |394||Q131811||[[wp/msb/Buug]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |395||Q131816||[[wp/msb/Diplahan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |396||Q131838||[[wp/msb/Imelda]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |397||Q131850||[[wp/msb/Ipil]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |398||Q131870||[[wp/msb/Kabasalan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |399||Q131892||[[wp/msb/Mabuhay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |400||Q131906||[[wp/msb/Malangas]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |401||Q131917||[[wp/msb/Naga, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |402||Q131926||[[wp/msb/Olutanga]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |403||Q131941||[[wp/msb/Payao]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |404||Q131954||[[wp/msb/Roseller Lim]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |405||Q124780||[[wp/msb/Siay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |406||Q131968||[[wp/msb/Talusan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |407||Q131975||[[wp/msb/Titay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |408||Q131984||[[wp/msb/Tungawan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |409||Q132015||[[wp/msb/Aurora, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |410||Q132032||[[wp/msb/Bayog]]||Zamboanga del Sur||Town |- |411||Q132057||[[wp/msb/Dimataling]]||Zamboanga del Sur||Town |- |412||Q132077||[[wp/msb/Dinas]]||Zamboanga del Sur||Town |- |413||Q132104||[[wp/msb/Dumalinao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |414||Q132126||[[wp/msb/Dumingag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |415||Q132141||[[wp/msb/Guipos]]||Zamboanga del Sur||Town |- |416||Q132155||[[wp/msb/Josefina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |417||Q132161||[[wp/msb/Kumalarang]]||Zamboanga del Sur||Town |- |418||Q132184||[[wp/msb/Labangan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |419||Q132200||[[wp/msb/Lakewood]]||Zamboanga del Sur||Town |- |420||Q132215||[[wp/msb/Lapuyan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |421||Q132230||[[wp/msb/Mahayag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |422||Q132244||[[wp/msb/Margosatubig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |423||Q132262||[[wp/msb/Midsalip]]||Zamboanga del Sur||Town |- |424||Q132271||[[wp/msb/Molave]]||Zamboanga del Sur||Town |- |425||Q874270||[[wp/msb/Pagadian]]||Zamboanga del Sur||City |- |426||Q132284||[[wp/msb/Pitogo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |427||Q132301||[[wp/msb/Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |428||Q132317||[[wp/msb/San Miguel, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |429||Q132337||[[wp/msb/San Pablo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |430||Q132353||[[wp/msb/Sominot]]||Zamboanga del Sur||Town |- |431||Q132371||[[wp/msb/Tabina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |432||Q132391||[[wp/msb/Tambulig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |433||Q132403||[[wp/msb/Tigbao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |434||Q132417||[[wp/msb/Tukuran]]||Zamboanga del Sur||Town |- |435||Q132432||[[wp/msb/Vincenzo A. Sagun]]||Zamboanga del Sur||Town |- |436||Q1629||[[wp/msb/Siyudad sanZamboanga]]||Zamboanga del Sur||City |- |437||Q132482||[[wp/msb/Baliguian]]||Zamboanga del Norte||Town |- |438||Q1014775||[[wp/msb/Dapitan]]||Zamboanga del Norte||City |- |439||Q432169||[[wp/msb/Dipolog]]||Zamboanga del Norte||City |- |440||Q132496||[[wp/msb/Godod]]||Zamboanga del Norte||Town |- |441||Q132507||[[wp/msb/Gutalac]]||Zamboanga del Norte||Town |- |442||Q132520||[[wp/msb/Jose Dalman]]||Zamboanga del Norte||Town |- |443||Q132523||[[wp/msb/Kalawit]]||Zamboanga del Norte||Town |- |444||Q132527||[[wp/msb/Katipunan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |445||Q132532||[[wp/msb/La Libertad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |446||Q132535||[[wp/msb/Labason]]||Zamboanga del Norte||Town |- |447||Q132540||[[wp/msb/Leon B. Postigo]]||Zamboanga del Norte||Town |- |448||Q132553||[[wp/msb/Liloy]]||Zamboanga del Norte||Town |- |449||Q132561||[[wp/msb/Manukan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |450||Q132566||[[wp/msb/Mutia]]||Zamboanga del Norte||Town |- |451||Q132570||[[wp/msb/Piñan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |452||Q132574||[[wp/msb/Polanco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |453||Q132578||[[wp/msb/President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |454||Q132583||[[wp/msb/Rizal, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |455||Q132586||[[wp/msb/Salug]]||Zamboanga del Norte||Town |- |456||Q132591||[[wp/msb/Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |457||Q132594||[[wp/msb/Siayan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |458||Q132599||[[wp/msb/Sibuco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |459||Q132601||[[wp/msb/Sibutad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |460||Q132605||[[wp/msb/Sindangan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |461||Q132610||[[wp/msb/Siocon]]||Zamboanga del Norte||Town |- |462||Q132613||[[wp/msb/Sirawai]]||Zamboanga del Norte||Town |- |463||Q132617||[[wp/msb/Tampilisan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |464||Q173608||[[wp/msb/Anahawan]]||Southern Leyte||Town |- |465||Q173622||[[wp/msb/Bontoc, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |466||Q173632||[[wp/msb/Hinunangan]]||Southern Leyte||Town |- |467||Q173641||[[wp/msb/Hinundayan]]||Southern Leyte||Town |- |468||Q173655||[[wp/msb/Libagon]]||Southern Leyte||Town |- |469||Q173665||[[wp/msb/Liloan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |470||Q173678||[[wp/msb/Limasawa]]||Southern Leyte||Town |- |471||Q1025387||[[wp/msb/Maasin]]||Southern Leyte||City |- |472||Q173688||[[wp/msb/Macrohon]]||Southern Leyte||Town |- |473||Q173701||[[wp/msb/Malitbog, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |474||Q173713||[[wp/msb/Padre Burgos, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |475||Q173723||[[wp/msb/Pintuyan]]||Southern Leyte||Town |- |476||Q173735||[[wp/msb/Saint Bernard]]||Southern Leyte||Town |- |477||Q173745||[[wp/msb/San Francisco, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |478||Q173754||[[wp/msb/San Juan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |479||Q173763||[[wp/msb/San Ricardo]]||Southern Leyte||Town |- |480||Q173774||[[wp/msb/Silago]]||Southern Leyte||Town |- |481||Q173792||[[wp/msb/Sogod, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |482||Q173811||[[wp/msb/Tomas Oppus]]||Southern Leyte||Town |- |483||Q816088||[[wp/msb/Almagro]]||Samar||Town |- |484||Q809957||[[wp/msb/Basey]]||Samar||Town |- |485||Q577336||[[wp/msb/Calbayog]]||Samar||City |- |486||Q816128||[[wp/msb/Calbiga]]||Samar||Town |- |487||Q1020709||[[wp/msb/Catbalogan]]||Samar||City |- |488||Q816142||[[wp/msb/Daram]]||Samar||Town |- |489||Q816160||[[wp/msb/Gandara]]||Samar||Town |- |490||Q816184||[[wp/msb/Hinabangan]]||Samar||Town |- |491||Q816207||[[wp/msb/Jiabong]]||Samar||Town |- |492||Q816240||[[wp/msb/Marabut]]||Samar||Town |- |493||Q816267||[[wp/msb/Matuguinao]]||Samar||Town |- |494||Q816296||[[wp/msb/Motiong]]||Samar||Town |- |495||Q816320||[[wp/msb/Pagsanghan]]||Samar||Town |- |496||Q816342||[[wp/msb/Paranas]]||Samar||Town |- |497||Q252184||[[wp/msb/Pinabacdao]]||Samar||Town |- |498||Q816396||[[wp/msb/San Jorge]]||Samar||Town |- |499||Q816413||[[wp/msb/San Jose de Buan]]||Samar||Town |- |500||Q816435||[[wp/msb/San Sebastian]]||Samar||Town |- |501||Q816454||[[wp/msb/Santa Margarita]]||Samar||Town |- |502||Q816471||[[wp/msb/Santa Rita, Samar]]||Samar||Town |- |503||Q608320||[[wp/msb/Santo Niño, Samar]]||Samar||Town |- |504||Q126346||[[wp/msb/Tagapul-an]]||Samar||Town |- |505||Q816519||[[wp/msb/Talalora]]||Samar||Town |- |506||Q816542||[[wp/msb/Tarangnan]]||Samar||Town |- |507||Q816564||[[wp/msb/Villareal]]||Samar||Town |- |508||Q229664||[[wp/msb/Zumarraga]]||Samar||Town |- |509||Q174784||[[wp/msb/Allen]]||Northern Samar||Town |- |510||Q174801||[[wp/msb/Biri]]||Northern Samar||Town |- |511||Q174822||[[wp/msb/Bobon]]||Northern Samar||Town |- |512||Q174871||[[wp/msb/Capul]]||Northern Samar||Town |- |513||Q174886||[[wp/msb/Catarman]]||Northern Samar||Town |- |514||Q174906||[[wp/msb/Catubig]]||Northern Samar||Town |- |515||Q174919||[[wp/msb/Gamay]]||Northern Samar||Town |- |516||Q174940||[[wp/msb/Laoang]]||Northern Samar||Town |- |517||Q174962||[[wp/msb/Lapinig]]||Northern Samar||Town |- |518||Q174987||[[wp/msb/Las Navas]]||Northern Samar||Town |- |519||Q175008||[[wp/msb/Lavezares]]||Northern Samar||Town |- |520||Q175031||[[wp/msb/Lope de Vega]]||Northern Samar||Town |- |521||Q175054||[[wp/msb/Mapanas]]||Northern Samar||Town |- |522||Q175082||[[wp/msb/Mondragon]]||Northern Samar||Town |- |523||Q175100||[[wp/msb/Palapag]]||Northern Samar||Town |- |524||Q175115||[[wp/msb/Pambujan]]||Northern Samar||Town |- |525||Q175136||[[wp/msb/Rosario, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |526||Q175163||[[wp/msb/San Antonio, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |527||Q175183||[[wp/msb/San Isidro, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |528||Q175203||[[wp/msb/San Jose, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |529||Q175230||[[wp/msb/San Roque]]||Northern Samar||Town |- |530||Q175247||[[wp/msb/San Vicente, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |531||Q175267||[[wp/msb/Silvino Lobos]]||Northern Samar||Town |- |532||Q175283||[[wp/msb/Victoria, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |533||Q212877||[[wp/msb/Abuyog]]||Leyte||Town |- |534||Q212888||[[wp/msb/Alangalang]]||Leyte||Town |- |535||Q212896||[[wp/msb/Albuera]]||Leyte||Town |- |536||Q212907||[[wp/msb/Babatngon]]||Leyte||Town |- |537||Q212924||[[wp/msb/Barugo]]||Leyte||Town |- |538||Q212935||[[wp/msb/Bato, Leyte]]||Leyte||Town |- |539||Q812117||[[wp/msb/Baybay]]||Leyte||City |- |540||Q212945||[[wp/msb/Burauen]]||Leyte||Town |- |541||Q212951||[[wp/msb/Calubian]]||Leyte||Town |- |542||Q212958||[[wp/msb/Capoocan]]||Leyte||Town |- |543||Q212969||[[wp/msb/Carigara]]||Leyte||Town |- |544||Q212981||[[wp/msb/Dagami]]||Leyte||Town |- |545||Q212988||[[wp/msb/Dulag]]||Leyte||Town |- |546||Q213006||[[wp/msb/Hilongos]]||Leyte||Town |- |547||Q213024||[[wp/msb/Hindang]]||Leyte||Town |- |548||Q213042||[[wp/msb/Inopacan]]||Leyte||Town |- |549||Q213060||[[wp/msb/Isabel]]||Leyte||Town |- |550||Q213086||[[wp/msb/Jaro]]||Leyte||Town |- |551||Q213101||[[wp/msb/Javier]]||Leyte||Town |- |552||Q213113||[[wp/msb/Julita]]||Leyte||Town |- |553||Q213130||[[wp/msb/Kananga]]||Leyte||Town |- |554||Q213144||[[wp/msb/La Paz, Leyte]]||Leyte||Town |- |555||Q213160||[[wp/msb/Leyte, Leyte]]||Leyte||Town |- |556||Q213174||[[wp/msb/MacArthur]]||Leyte||Town |- |557||Q213190||[[wp/msb/Mahaplag]]||Leyte||Town |- |558||Q213209||[[wp/msb/Matag-ob]]||Leyte||Town |- |559||Q213227||[[wp/msb/Matalom]]||Leyte||Town |- |560||Q213245||[[wp/msb/Mayorga]]||Leyte||Town |- |561||Q213261||[[wp/msb/Merida]]||Leyte||Town |- |562||Q1014782||[[wp/msb/Ormoc]]||Leyte||City |- |563||Q213281||[[wp/msb/Palo]]||Leyte||Town |- |564||Q213303||[[wp/msb/Palompon]]||Leyte||Town |- |565||Q213323||[[wp/msb/Pastrana]]||Leyte||Town |- |566||Q213341||[[wp/msb/San Isidro, Leyte]]||Leyte||Town |- |567||Q213357||[[wp/msb/San Miguel, Leyte]]||Leyte||Town |- |568||Q213378||[[wp/msb/Santa Fe, Leyte]]||Leyte||Town |- |569||Q213400||[[wp/msb/Tabango]]||Leyte||Town |- |570||Q213420||[[wp/msb/Tabontabon]]||Leyte||Town |- |571||Q40626||[[wp/msb/Tacloban]]||Leyte||City |- |572||Q213431||[[wp/msb/Tanauan, Leyte]]||Leyte||Town |- |573||Q213442||[[wp/msb/Tolosa]]||Leyte||Town |- |574||Q213455||[[wp/msb/Tunga]]||Leyte||Town |- |575||Q213463||[[wp/msb/Villaba]]||Leyte||Town |- |576||Q313880||[[wp/msb/Arteche]]||Eastern Samar||Town |- |577||Q313904||[[wp/msb/Balangiga]]||Eastern Samar||Town |- |578||Q313914||[[wp/msb/Balangkayan]]||Eastern Samar||Town |- |579||Q894059||[[wp/msb/Borongan]]||Eastern Samar||City |- |580||Q313926||[[wp/msb/Can-avid]]||Eastern Samar||Town |- |581||Q313939||[[wp/msb/Dolores, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |582||Q313951||[[wp/msb/General MacArthur]]||Eastern Samar||Town |- |583||Q313967||[[wp/msb/Giporlos]]||Eastern Samar||Town |- |584||Q313984||[[wp/msb/Guiuan]]||Eastern Samar||Town |- |585||Q314002||[[wp/msb/Hernani]]||Eastern Samar||Town |- |586||Q314021||[[wp/msb/Jipapad]]||Eastern Samar||Town |- |587||Q314046||[[wp/msb/Lawaan]]||Eastern Samar||Town |- |588||Q314070||[[wp/msb/Llorente]]||Eastern Samar||Town |- |589||Q314096||[[wp/msb/Maslog]]||Eastern Samar||Town |- |590||Q314117||[[wp/msb/Maydolong]]||Eastern Samar||Town |- |591||Q314129||[[wp/msb/Mercedes, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |592||Q314154||[[wp/msb/Oras]]||Eastern Samar||Town |- |593||Q314175||[[wp/msb/Quinapondan]]||Eastern Samar||Town |- |594||Q314197||[[wp/msb/Salcedo, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |595||Q314220||[[wp/msb/San Julian]]||Eastern Samar||Town |- |596||Q314239||[[wp/msb/San Policarpo]]||Eastern Samar||Town |- |597||Q314257||[[wp/msb/Sulat]]||Eastern Samar||Town |- |598||Q205677||[[wp/msb/Taft]]||Eastern Samar||Town |- |599||Q406163||[[wp/msb/Almeria]]||Biliran||Town |- |600||Q406186||[[wp/msb/Biliran, Biliran]]||Biliran||Town |- |601||Q406226||[[wp/msb/Cabucgayan]]||Biliran||Town |- |602||Q406267||[[wp/msb/Caibiran]]||Biliran||Town |- |603||Q406317||[[wp/msb/Culaba]]||Biliran||Town |- |604||Q406353||[[wp/msb/Kawayan]]||Biliran||Town |- |605||Q406393||[[wp/msb/Maripipi]]||Biliran||Town |- |606||Q277211||[[wp/msb/Naval]]||Biliran||Town |- |607||Q315636||[[wp/msb/Alcantara]]||Cebu||Town |- |608||Q315655||[[wp/msb/Alcoy]]||Cebu||Town |- |609||Q315669||[[wp/msb/Alegria]]||Cebu||Town |- |610||Q315687||[[wp/msb/Aloguinsan]]||Cebu||Town |- |611||Q315703||[[wp/msb/Argao]]||Cebu||Town |- |612||Q315719||[[wp/msb/Asturias]]||Cebu||Town |- |613||Q315733||[[wp/msb/Badian]]||Cebu||Town |- |614||Q315754||[[wp/msb/Balamban]]||Cebu||Town |- |615||Q315771||[[wp/msb/Bantayan]]||Cebu||Town |- |616||Q315790||[[wp/msb/Barili]]||Cebu||Town |- |617||Q890623||[[wp/msb/Bogo]]||Cebu||City |- |618||Q315809||[[wp/msb/Boljoon]]||Cebu||Town |- |619||Q315827||[[wp/msb/Borbon]]||Cebu||Town |- |620||Q315851||[[wp/msb/Carcar]]||Cebu||City |- |621||Q315882||[[wp/msb/Carmen, Cebu]]||Cebu||Town |- |622||Q315900||[[wp/msb/Catmon]]||Cebu||Town |- |623||Q1467||[[wp/msb/Siyudad sanCebu]]||Cebu||City |- |624||Q315923||[[wp/msb/Compostela, Cebu]]||Cebu||Town |- |625||Q315945||[[wp/msb/Consolacion]]||Cebu||Town |- |626||Q315965||[[wp/msb/Cordova]]||Cebu||Town |- |627||Q315981||[[wp/msb/Daanbantayan]]||Cebu||Town |- |628||Q316001||[[wp/msb/Dalaguete]]||Cebu||Town |- |629||Q1159273||[[wp/msb/Danao]]||Cebu||City |- |630||Q316019||[[wp/msb/Dumanjug]]||Cebu||Town |- |631||Q316037||[[wp/msb/Ginatilan]]||Cebu||Town |- |632||Q574903||[[wp/msb/Siyudad sanLapu-Lapu]]||Cebu||City |- |633||Q316056||[[wp/msb/Liloan]]||Cebu||Town |- |634||Q316080||[[wp/msb/Madridejos]]||Cebu||Town |- |635||Q316101||[[wp/msb/Malabuyoc]]||Cebu||Town |- |636||Q1889017||[[wp/msb/Mandaue]]||Cebu||City |- |637||Q316125||[[wp/msb/Medellin]]||Cebu||Town |- |638||Q316146||[[wp/msb/Minglanilla]]||Cebu||Town |- |639||Q316171||[[wp/msb/Moalboal]]||Cebu||Town |- |640||Q316197||[[wp/msb/Naga, Cebu]]||Cebu||City |- |641||Q316230||[[wp/msb/Oslob]]||Cebu||Town |- |642||Q316245||[[wp/msb/Pilar, Cebu]]||Cebu||Town |- |643||Q316259||[[wp/msb/Pinamungajan]]||Cebu||Town |- |644||Q316275||[[wp/msb/Poro]]||Cebu||Town |- |645||Q316289||[[wp/msb/Ronda]]||Cebu||Town |- |646||Q316303||[[wp/msb/Samboan]]||Cebu||Town |- |647||Q316318||[[wp/msb/San Fernando, Cebu]]||Cebu||City |- |648||Q316332||[[wp/msb/San Francisco, Cebu]]||Cebu||Town |- |649||Q316350||[[wp/msb/San Remigio, Cebu]]||Cebu||Town |- |650||Q316370||[[wp/msb/Santa Fe, Cebu]]||Cebu||Town |- |651||Q316386||[[wp/msb/Santander]]||Cebu||Town |- |652||Q316404||[[wp/msb/Sibonga]]||Cebu||Town |- |653||Q316432||[[wp/msb/Sogod, Cebu]]||Cebu||Town |- |654||Q316453||[[wp/msb/Tabogon]]||Cebu||Town |- |655||Q316474||[[wp/msb/Tabuelan]]||Cebu||Town |- |656||Q316500||[[wp/msb/Talisay, Cebu]]||Cebu||City |- |657||Q316527||[[wp/msb/Toledo]]||Cebu||City |- |658||Q316547||[[wp/msb/Tuburan, Cebu]]||Cebu||Town |- |659||Q316564||[[wp/msb/Tudela, Cebu]]||Cebu||Town |- |660||Q404369||[[wp/msb/Alburquerque]]||Bohol||Town |- |661||Q404403||[[wp/msb/Alicia, Bohol]]||Bohol||Town |- |662||Q404434||[[wp/msb/Anda, Bohol]]||Bohol||Town |- |663||Q404459||[[wp/msb/Antequera]]||Bohol||Town |- |664||Q404489||[[wp/msb/Baclayon]]||Bohol||Town |- |665||Q404519||[[wp/msb/Balilihan]]||Bohol||Town |- |666||Q404549||[[wp/msb/Batuan]]||Bohol||Town |- |667||Q404581||[[wp/msb/Bien Unido]]||Bohol||Town |- |668||Q404604||[[wp/msb/Bilar]]||Bohol||Town |- |669||Q404623||[[wp/msb/Buenavista, Bohol]]||Bohol||Town |- |670||Q404652||[[wp/msb/Calape]]||Bohol||Town |- |671||Q404680||[[wp/msb/Candijay]]||Bohol||Town |- |672||Q241239||[[wp/msb/Carmen, Bohol]]||Bohol||Town |- |673||Q404750||[[wp/msb/Catigbian]]||Bohol||Town |- |674||Q404775||[[wp/msb/Clarin, Bohol]]||Bohol||Town |- |675||Q404799||[[wp/msb/Corella]]||Bohol||Town |- |676||Q404825||[[wp/msb/Cortes, Bohol]]||Bohol||Town |- |677||Q404854||[[wp/msb/Dagohoy]]||Bohol||Town |- |678||Q404882||[[wp/msb/Danao, Bohol]]||Bohol||Town |- |679||Q404908||[[wp/msb/Dauis]]||Bohol||Town |- |680||Q404930||[[wp/msb/Dimiao]]||Bohol||Town |- |681||Q404951||[[wp/msb/Duero]]||Bohol||Town |- |682||Q404976||[[wp/msb/Garcia Hernandez]]||Bohol||Town |- |683||Q405005||[[wp/msb/Getafe]]||Bohol||Town |- |684||Q405058||[[wp/msb/Guindulman]]||Bohol||Town |- |685||Q405088||[[wp/msb/Inabanga]]||Bohol||Town |- |686||Q405110||[[wp/msb/Jagna]]||Bohol||Town |- |687||Q405141||[[wp/msb/Lila]]||Bohol||Town |- |688||Q405171||[[wp/msb/Loay]]||Bohol||Town |- |689||Q405197||[[wp/msb/Loboc]]||Bohol||Town |- |690||Q405224||[[wp/msb/Loon]]||Bohol||Town |- |691||Q405268||[[wp/msb/Mabini, Bohol]]||Bohol||Town |- |692||Q405303||[[wp/msb/Maribojoc]]||Bohol||Town |- |693||Q178330||[[wp/msb/Panglao]]||Bohol||Town |- |694||Q405384||[[wp/msb/Pilar, Bohol]]||Bohol||Town |- |695||Q405427||[[wp/msb/President Carlos P. Garcia]]||Bohol||Town |- |696||Q405472||[[wp/msb/Sagbayan]]||Bohol||Town |- |697||Q259298||[[wp/msb/San Isidro, Bohol]]||Bohol||Town |- |698||Q405544||[[wp/msb/San Miguel, Bohol]]||Bohol||Town |- |699||Q386388||[[wp/msb/Sevilla]]||Bohol||Town |- |700||Q405628||[[wp/msb/Sierra Bullones]]||Bohol||Town |- |701||Q405674||[[wp/msb/Sikatuna]]||Bohol||Town |- |702||Q1826||[[wp/msb/Tagbilaran]]||Bohol||City |- |703||Q405714||[[wp/msb/Talibon]]||Bohol||Town |- |704||Q405749||[[wp/msb/Trinidad]]||Bohol||Town |- |705||Q405980||[[wp/msb/Tubigon]]||Bohol||Town |- |706||Q406015||[[wp/msb/Ubay]]||Bohol||Town |- |707||Q406046||[[wp/msb/Valencia, Bohol]]||Bohol||Town |- |708||Q174305||[[wp/msb/Enrique Villanueva]]||Siquijor||Town |- |709||Q174317||[[wp/msb/Larena]]||Siquijor||Town |- |710||Q174332||[[wp/msb/Lazi]]||Siquijor||Town |- |711||Q174343||[[wp/msb/Maria, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |712||Q174354||[[wp/msb/San Juan, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |713||Q174373||[[wp/msb/Siquijor, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |714||Q194822||[[wp/msb/Amlan]]||Negros Oriental||Town |- |715||Q194854||[[wp/msb/Ayungon]]||Negros Oriental||Town |- |716||Q194874||[[wp/msb/Bacong]]||Negros Oriental||Town |- |717||Q628590||[[wp/msb/Bais]]||Negros Oriental||City |- |718||Q194900||[[wp/msb/Basay]]||Negros Oriental||Town |- |719||Q812113||[[wp/msb/Bayawan]]||Negros Oriental||City |- |720||Q194916||[[wp/msb/Bindoy]]||Negros Oriental||Town |- |721||Q991602||[[wp/msb/Canlaon]]||Negros Oriental||City |- |722||Q194940||[[wp/msb/Dauin]]||Negros Oriental||Town |- |723||Q873377||[[wp/msb/Dumaguete]]||Negros Oriental||City |- |724||Q195197||[[wp/msb/Guihulngan]]||Negros Oriental||City |- |725||Q194967||[[wp/msb/Jimalalud]]||Negros Oriental||Town |- |726||Q194983||[[wp/msb/La Libertad, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |727||Q195004||[[wp/msb/Mabinay]]||Negros Oriental||Town |- |728||Q195018||[[wp/msb/Manjuyod]]||Negros Oriental||Town |- |729||Q195040||[[wp/msb/Pamplona, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |730||Q195056||[[wp/msb/San Jose, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |731||Q195074||[[wp/msb/Santa Catalina, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |732||Q195090||[[wp/msb/Siaton]]||Negros Oriental||Town |- |733||Q195106||[[wp/msb/Sibulan]]||Negros Oriental||Town |- |734||Q1020705||[[wp/msb/Tanjay]]||Negros Oriental||City |- |735||Q195121||[[wp/msb/Tayasan]]||Negros Oriental||Town |- |736||Q195140||[[wp/msb/Valencia, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |737||Q195164||[[wp/msb/Vallehermoso]]||Negros Oriental||Town |- |738||Q145673||[[wp/msb/Zamboanguita]]||Negros Oriental||Town |- |739||Q5217||[[wp/msb/Bacolod]]||Negros Occidental||Town |- |740||Q628297||[[wp/msb/Bago]]||Negros Occidental||City |- |741||Q195243||[[wp/msb/Binalbagan]]||Negros Occidental||Town |- |742||Q1020688||[[wp/msb/Cadiz]]||Negros Occidental||City |- |743||Q195258||[[wp/msb/Calatrava]]||Negros Occidental||Town |- |744||Q195272||[[wp/msb/Candoni]]||Negros Occidental||Town |- |745||Q195287||[[wp/msb/Cauayan, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |746||Q195304||[[wp/msb/Enrique B. Magalona]]||Negros Occidental||Town |- |747||Q1027743||[[wp/msb/Escalante]]||Negros Occidental||City |- |748||Q1423846||[[wp/msb/Himamaylan]]||Negros Occidental||City |- |749||Q195322||[[wp/msb/Hinigaran]]||Negros Occidental||Town |- |750||Q195336||[[wp/msb/Hinoba-an]]||Negros Occidental||Town |- |751||Q195352||[[wp/msb/Ilog]]||Negros Occidental||Town |- |752||Q195373||[[wp/msb/Isabela, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |753||Q1026445||[[wp/msb/Kabankalan]]||Negros Occidental||City |- |754||Q1789908||[[wp/msb/La Carlota]]||Negros Occidental||City |- |755||Q195397||[[wp/msb/La Castellana]]||Negros Occidental||Town |- |756||Q195418||[[wp/msb/Manapla]]||Negros Occidental||Town |- |757||Q195438||[[wp/msb/Moises Padilla]]||Negros Occidental||Town |- |758||Q195459||[[wp/msb/Murcia]]||Negros Occidental||Town |- |759||Q195477||[[wp/msb/Pontevedra]]||Negros Occidental||Town |- |760||Q195489||[[wp/msb/Pulupandan]]||Negros Occidental||Town |- |761||Q1787527||[[wp/msb/Sagay]]||Negros Occidental||Town |- |762||Q195503||[[wp/msb/Salvador Benedicto]]||Negros Occidental||Town |- |763||Q1025390||[[wp/msb/San Carlos, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |764||Q195523||[[wp/msb/San Enrique, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |765||Q1020696||[[wp/msb/Silay]]||Negros Occidental||City |- |766||Q1027115||[[wp/msb/Sipalay]]||Negros Occidental||City |- |767||Q1027120||[[wp/msb/Talisay, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |768||Q195549||[[wp/msb/Toboso]]||Negros Occidental||Town |- |769||Q195569||[[wp/msb/Valladolid]]||Negros Occidental||Town |- |770||Q1026021||[[wp/msb/Victorias]]||Negros Occidental||City |- |771||Q274491||[[wp/msb/Ajuy]]||Iloilo||Town |- |772||Q274508||[[wp/msb/Alimodian]]||Iloilo||Town |- |773||Q274543||[[wp/msb/Anilao]]||Iloilo||Town |- |774||Q274557||[[wp/msb/Badiangan]]||Iloilo||Town |- |775||Q274578||[[wp/msb/Balasan]]||Iloilo||Town |- |776||Q274595||[[wp/msb/Banate]]||Iloilo||Town |- |777||Q82502||[[wp/msb/Barotac Nuevo]]||Iloilo||Town |- |778||Q82493||[[wp/msb/Barotac Viejo]]||Iloilo||Town |- |779||Q274654||[[wp/msb/Batad]]||Iloilo||Town |- |780||Q274671||[[wp/msb/Bingawan]]||Iloilo||Town |- |781||Q274693||[[wp/msb/Cabatuan, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |782||Q274713||[[wp/msb/Calinog]]||Iloilo||Town |- |783||Q274731||[[wp/msb/Carles]]||Iloilo||Town |- |784||Q274749||[[wp/msb/Concepcion, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |785||Q274780||[[wp/msb/Dingle]]||Iloilo||Town |- |786||Q274795||[[wp/msb/Dueñas]]||Iloilo||Town |- |787||Q74758||[[wp/msb/Dumangas]]||Iloilo||Town |- |788||Q82506||[[wp/msb/Estancia]]||Iloilo||Town |- |789||Q274847||[[wp/msb/Guimbal]]||Iloilo||Town |- |790||Q74755||[[wp/msb/Igbaras]]||Iloilo||Town |- |791||Q459787||[[wp/msb/Siyudad sanIloilo]]||Iloilo||City |- |792||Q82570||[[wp/msb/Janiuay]]||Iloilo||Town |- |793||Q274907||[[wp/msb/Lambunao]]||Iloilo||Town |- |794||Q274937||[[wp/msb/Leganes]]||Iloilo||Town |- |795||Q274961||[[wp/msb/Lemery, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |796||Q274987||[[wp/msb/Leon]]||Iloilo||Town |- |797||Q275015||[[wp/msb/Maasin, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |798||Q74753||[[wp/msb/Miagao]]||Iloilo||Town |- |799||Q275071||[[wp/msb/Mina, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |800||Q275184||[[wp/msb/New Lucena]]||Iloilo||Town |- |801||Q275199||[[wp/msb/Oton]]||Iloilo||Town |- |802||Q1855693||[[wp/msb/Passi]]||Iloilo||City |- |803||Q275221||[[wp/msb/Pavia]]||Iloilo||Town |- |804||Q275243||[[wp/msb/Pototan]]||Iloilo||Town |- |805||Q275264||[[wp/msb/San Dionisio]]||Iloilo||Town |- |806||Q275280||[[wp/msb/San Enrique]]||Iloilo||Town |- |807||Q275295||[[wp/msb/San Joaquin]]||Iloilo||Town |- |808||Q275312||[[wp/msb/San Miguel, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |809||Q275329||[[wp/msb/San Rafael, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |810||Q275347||[[wp/msb/Santa Barbara, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |811||Q275368||[[wp/msb/Sara]]||Iloilo||Town |- |812||Q82497||[[wp/msb/Tigbauan]]||Iloilo||Town |- |813||Q275417||[[wp/msb/Tubungan]]||Iloilo||Town |- |814||Q148064||[[wp/msb/Zarraga]]||Iloilo||Town |- |815||Q313781||[[wp/msb/Buenavista, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |816||Q313802||[[wp/msb/Jordan, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |817||Q313810||[[wp/msb/Nueva Valencia]]||Guimaras||Town |- |818||Q313825||[[wp/msb/San Lorenzo]]||Guimaras||Town |- |819||Q313844||[[wp/msb/Sibunag]]||Guimaras||Town |- |820||Q355953||[[wp/msb/Cuartero]]||Capiz||Town |- |821||Q355986||[[wp/msb/Dao]]||Capiz||Town |- |822||Q356019||[[wp/msb/Dumalag]]||Capiz||Town |- |823||Q356053||[[wp/msb/Dumarao]]||Capiz||Town |- |824||Q356081||[[wp/msb/Ivisan]]||Capiz||Town |- |825||Q356106||[[wp/msb/Jamindan]]||Capiz||Town |- |826||Q356153||[[wp/msb/Ma-ayon]]||Capiz||Town |- |827||Q356174||[[wp/msb/Mambusao]]||Capiz||Town |- |828||Q356204||[[wp/msb/Panay, Capiz]]||Capiz||Town |- |829||Q356231||[[wp/msb/Panitan]]||Capiz||Town |- |830||Q356266||[[wp/msb/Pilar, Capiz]]||Capiz||Town |- |831||Q356292||[[wp/msb/Pontevedra, Capiz]]||Capiz||Town |- |832||Q356313||[[wp/msb/President Roxas]]||Capiz||Town |- |833||Q2209||[[wp/msb/Roxas, Capiz]]||Capiz||City |- |834||Q356338||[[wp/msb/Sapian]]||Capiz||Town |- |835||Q356368||[[wp/msb/Sigma]]||Capiz||Town |- |836||Q356398||[[wp/msb/Tapaz]]||Capiz||Town |- |837||Q492119||[[wp/msb/Anini-y]]||Antique||Town |- |838||Q492155||[[wp/msb/Barbaza]]||Antique||Town |- |839||Q492263||[[wp/msb/Belison]]||Antique||Town |- |840||Q492325||[[wp/msb/Bugasong]]||Antique||Town |- |841||Q492363||[[wp/msb/Caluya]]||Antique||Town |- |842||Q492406||[[wp/msb/Culasi]]||Antique||Town |- |843||Q144779||[[wp/msb/Hamtic]]||Antique||Town |- |844||Q492479||[[wp/msb/Laua-an]]||Antique||Town |- |845||Q492516||[[wp/msb/Libertad, Antique]]||Antique||Town |- |846||Q492545||[[wp/msb/Pandan, Antique]]||Antique||Town |- |847||Q492577||[[wp/msb/Patnongon]]||Antique||Town |- |848||Q492619||[[wp/msb/San Jose de Buenavista]]||Antique||Town |- |849||Q492673||[[wp/msb/San Remigio, Antique]]||Antique||Town |- |850||Q492707||[[wp/msb/Sebaste]]||Antique||Town |- |851||Q492742||[[wp/msb/Sibalom]]||Antique||Town |- |852||Q492780||[[wp/msb/Tibiao]]||Antique||Town |- |853||Q492817||[[wp/msb/Tobias Fornier]]||Antique||Town |- |854||Q492862||[[wp/msb/Valderrama]]||Antique||Town |- |855||Q434743||[[wp/msb/Altavas]]||Aklan||Town |- |856||Q626586||[[wp/msb/Balete, Aklan]]||Aklan||Town |- |857||Q569215||[[wp/msb/Banga, Aklan]]||Aklan||Town |- |858||Q626645||[[wp/msb/Batan]]||Aklan||Town |- |859||Q576805||[[wp/msb/Buruanga]]||Aklan||Town |- |860||Q626695||[[wp/msb/Ibajay]]||Aklan||Town |- |861||Q626721||[[wp/msb/Kalibo]]||Aklan||Town |- |862||Q626746||[[wp/msb/Lezo]]||Aklan||Town |- |863||Q626786||[[wp/msb/Libacao]]||Aklan||Town |- |864||Q626820||[[wp/msb/Madalag]]||Aklan||Town |- |865||Q626873||[[wp/msb/Makato]]||Aklan||Town |- |866||Q626905||[[wp/msb/Malay, Aklan]]||Aklan||Town |- |867||Q626935||[[wp/msb/Malinao, Aklan]]||Aklan||Town |- |868||Q626959||[[wp/msb/Nabas]]||Aklan||Town |- |869||Q626992||[[wp/msb/New Washington]]||Aklan||Town |- |870||Q627008||[[wp/msb/Numancia]]||Aklan||Town |- |871||Q627028||[[wp/msb/Tangalan]]||Aklan||Town |- |872||Q174114||[[wp/msb/Barcelona, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |873||Q174132||[[wp/msb/Bulan]]||Sorsogon||Town |- |874||Q174149||[[wp/msb/Bulusan]]||Sorsogon||Town |- |875||Q174162||[[wp/msb/Casiguran, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |876||Q174177||[[wp/msb/Castilla]]||Sorsogon||Town |- |877||Q174192||[[wp/msb/Donsol]]||Sorsogon||Town |- |878||Q174201||[[wp/msb/Gubat]]||Sorsogon||Town |- |879||Q174215||[[wp/msb/Irosin]]||Sorsogon||Town |- |880||Q174226||[[wp/msb/Juban]]||Sorsogon||Town |- |881||Q174236||[[wp/msb/Magallanes, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |882||Q174246||[[wp/msb/Matnog]]||Sorsogon||Town |- |883||Q174255||[[wp/msb/Pilar, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |884||Q174269||[[wp/msb/Prieto Diaz]]||Sorsogon||Town |- |885||Q174281||[[wp/msb/Santa Magdalena]]||Sorsogon||Town |- |886||Q174096||[[wp/msb/Siyudad sanSorsogon]]||Sorsogon||City |- |887||Q191416||[[wp/msb/Aroroy]]||Masbate||Town |- |888||Q191438||[[wp/msb/Baleno]]||Masbate||Town |- |889||Q191453||[[wp/msb/Balud]]||Masbate||Town |- |890||Q191463||[[wp/msb/Batuan, Masbate]]||Masbate||Town |- |891||Q191478||[[wp/msb/Cataingan]]||Masbate||Town |- |892||Q191482||[[wp/msb/Cawayan]]||Masbate||Town |- |893||Q191490||[[wp/msb/Claveria, Masbate]]||Masbate||Town |- |894||Q191496||[[wp/msb/Dimasalang]]||Masbate||Town |- |895||Q191501||[[wp/msb/Esperanza, Masbate]]||Masbate||Town |- |896||Q191512||[[wp/msb/Mandaon]]||Masbate||Town |- |897||Q191651||[[wp/msb/Siyudad sanMasbate]]||Masbate||City |- |898||Q191522||[[wp/msb/Milagros]]||Masbate||Town |- |899||Q191533||[[wp/msb/Mobo]]||Masbate||Town |- |900||Q191544||[[wp/msb/Monreal]]||Masbate||Town |- |901||Q191558||[[wp/msb/Palanas]]||Masbate||Town |- |902||Q191581||[[wp/msb/Pio V. Corpus]]||Masbate||Town |- |903||Q191590||[[wp/msb/Placer, Masbate]]||Masbate||Town |- |904||Q191606||[[wp/msb/San Fernando, Masbate]]||Masbate||Town |- |905||Q191621||[[wp/msb/San Jacinto, Masbate]]||Masbate||Town |- |906||Q191630||[[wp/msb/San Pascual, Masbate]]||Masbate||Town |- |907||Q191636||[[wp/msb/Uson]]||Masbate||Town |- |908||Q192067||[[wp/msb/Bagamanoc]]||Catanduanes||Town |- |909||Q192072||[[wp/msb/Baras, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |910||Q192085||[[wp/msb/Bato, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |911||Q192091||[[wp/msb/Caramoran]]||Catanduanes||Town |- |912||Q192629||[[wp/msb/Gigmoto]]||Catanduanes||Town |- |913||Q123163||[[wp/msb/Pandan, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |914||Q192646||[[wp/msb/Panganiban]]||Catanduanes||Town |- |915||Q840162||[[wp/msb/San Andres, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |916||Q192665||[[wp/msb/San Miguel, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |917||Q192670||[[wp/msb/Viga]]||Catanduanes||Town |- |918||Q192681||[[wp/msb/Virac]]||Catanduanes||Town |- |919||Q208672||[[wp/msb/Baao]]||Camarines Sur||Town |- |920||Q208678||[[wp/msb/Balatan]]||Camarines Sur||Town |- |921||Q208683||[[wp/msb/Bato, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |922||Q208690||[[wp/msb/Bombon]]||Camarines Sur||Town |- |923||Q208699||[[wp/msb/Buhi]]||Camarines Sur||Town |- |924||Q208712||[[wp/msb/Bula]]||Camarines Sur||Town |- |925||Q208717||[[wp/msb/Cabusao]]||Camarines Sur||Town |- |926||Q208727||[[wp/msb/Calabanga]]||Camarines Sur||Town |- |927||Q208738||[[wp/msb/Camaligan]]||Camarines Sur||Town |- |928||Q208749||[[wp/msb/Canaman]]||Camarines Sur||Town |- |929||Q208757||[[wp/msb/Caramoan]]||Camarines Sur||Town |- |930||Q208765||[[wp/msb/Del Gallego]]||Camarines Sur||Town |- |931||Q208769||[[wp/msb/Gainza]]||Camarines Sur||Town |- |932||Q208775||[[wp/msb/Garchitorena]]||Camarines Sur||Town |- |933||Q208782||[[wp/msb/Goa]]||Camarines Sur||Town |- |934||Q2205||[[wp/msb/Iriga]]||Camarines Sur||City |- |935||Q208792||[[wp/msb/Lagonoy]]||Camarines Sur||Town |- |936||Q208814||[[wp/msb/Libmanan]]||Camarines Sur||Town |- |937||Q208835||[[wp/msb/Lupi]]||Camarines Sur||Town |- |938||Q208845||[[wp/msb/Magarao]]||Camarines Sur||Town |- |939||Q208852||[[wp/msb/Milaor]]||Camarines Sur||Town |- |940||Q208864||[[wp/msb/Minalabac]]||Camarines Sur||Town |- |941||Q208872||[[wp/msb/Nabua]]||Camarines Sur||Town |- |942||Q2207||[[wp/msb/Naga, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |943||Q208878||[[wp/msb/Ocampo]]||Camarines Sur||Town |- |944||Q208886||[[wp/msb/Pamplona, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |945||Q208892||[[wp/msb/Pasacao]]||Camarines Sur||Town |- |946||Q208899||[[wp/msb/Pili]]||Camarines Sur||Town |- |947||Q208919||[[wp/msb/Presentacion]]||Camarines Sur||Town |- |948||Q208924||[[wp/msb/Ragay]]||Camarines Sur||Town |- |949||Q208937||[[wp/msb/Sagñay]]||Camarines Sur||Town |- |950||Q208950||[[wp/msb/San Fernando, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |951||Q208966||[[wp/msb/San Jose, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |952||Q208985||[[wp/msb/Sipocot]]||Camarines Sur||Town |- |953||Q208995||[[wp/msb/Siruma]]||Camarines Sur||Town |- |954||Q209011||[[wp/msb/Tigaon]]||Camarines Sur||Town |- |955||Q209024||[[wp/msb/Tinambac]]||Camarines Sur||Town |- |956||Q356607||[[wp/msb/Basud]]||Camarines Norte||Town |- |957||Q119624||[[wp/msb/Capalonga]]||Camarines Norte||Town |- |958||Q356655||[[wp/msb/Daet]]||Camarines Norte||Town |- |959||Q356681||[[wp/msb/Jose Panganiban]]||Camarines Norte||Town |- |960||Q356708||[[wp/msb/Labo]]||Camarines Norte||Town |- |961||Q356734||[[wp/msb/Mercedes, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |962||Q356759||[[wp/msb/Paracale]]||Camarines Norte||Town |- |963||Q356803||[[wp/msb/San Lorenzo Ruiz]]||Camarines Norte||Town |- |964||Q302791||[[wp/msb/San Vicente, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |965||Q356853||[[wp/msb/Santa Elena]]||Camarines Norte||Town |- |966||Q356878||[[wp/msb/Talisay, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |967||Q356898||[[wp/msb/Vinzons]]||Camarines Norte||Town |- |968||Q492912||[[wp/msb/Bacacay]]||Albay||Town |- |969||Q492976||[[wp/msb/Camalig]]||Albay||Town |- |970||Q493008||[[wp/msb/Daraga]]||Albay||Town |- |971||Q493032||[[wp/msb/Guinobatan]]||Albay||Town |- |972||Q493065||[[wp/msb/Jovellar]]||Albay||Town |- |973||Q1696||[[wp/msb/Legazpi]]||Albay||City |- |974||Q493095||[[wp/msb/Libon]]||Albay||Town |- |975||Q1701||[[wp/msb/Ligao]]||Albay||City |- |976||Q493132||[[wp/msb/Malilipot]]||Albay||Town |- |977||Q493178||[[wp/msb/Malinao, Albay]]||Albay||Town |- |978||Q493204||[[wp/msb/Manito]]||Albay||Town |- |979||Q493246||[[wp/msb/Oas]]||Albay||Town |- |980||Q256045||[[wp/msb/Pio Duran]]||Albay||Town |- |981||Q493326||[[wp/msb/Polangui]]||Albay||Town |- |982||Q493362||[[wp/msb/Rapu-Rapu]]||Albay||Town |- |983||Q493409||[[wp/msb/Santo Domingo, Albay]]||Albay||Town |- |984||Q1706||[[wp/msb/Tabaco]]||Albay||City |- |985||Q493444||[[wp/msb/Tiwi]]||Albay||Town |- |986||Q174497||[[wp/msb/Alcantara, Romblon]]||Romblon||Town |- |987||Q174511||[[wp/msb/Banton]]||Romblon||Town |- |988||Q174525||[[wp/msb/Cajidiocan]]||Romblon||Town |- |989||Q174544||[[wp/msb/Calatrava, Romblon]]||Romblon||Town |- |990||Q174562||[[wp/msb/Concepcion, Romblon]]||Romblon||Town |- |991||Q174575||[[wp/msb/Corcuera]]||Romblon||Town |- |992||Q174591||[[wp/msb/Ferrol]]||Romblon||Town |- |993||Q174607||[[wp/msb/Looc, Romblon]]||Romblon||Town |- |994||Q174620||[[wp/msb/Magdiwang]]||Romblon||Town |- |995||Q174632||[[wp/msb/Odiongan]]||Romblon||Town |- |996||Q174649||[[wp/msb/Romblon, Romblon]]||Romblon||Town |- |997||Q174659||[[wp/msb/San Agustin, Romblon]]||Romblon||Town |- |998||Q174667||[[wp/msb/San Andres, Romblon]]||Romblon||Town |- |999||Q174676||[[wp/msb/San Fernando, Romblon]]||Romblon||Town |- |1000||Q174689||[[wp/msb/San Jose, Romblon]]||Romblon||Town |- |1001||Q174702||[[wp/msb/Santa Fe, Romblon]]||Romblon||Town |- |1002||Q174717||[[wp/msb/Santa Maria, Romblon]]||Romblon||Town |- |1003||Q111338||[[wp/msb/Aborlan]]||Palawan||Town |- |1004||Q111351||[[wp/msb/Agutaya]]||Palawan||Town |- |1005||Q111360||[[wp/msb/Araceli]]||Palawan||Town |- |1006||Q111372||[[wp/msb/Balabac]]||Palawan||Town |- |1007||Q111378||[[wp/msb/Bataraza]]||Palawan||Town |- |1008||Q111386||[[wp/msb/Brooke's Point]]||Palawan||Town |- |1009||Q111393||[[wp/msb/Busuanga]]||Palawan||Town |- |1010||Q111402||[[wp/msb/Cagayancillo]]||Palawan||Town |- |1011||Q111414||[[wp/msb/Coron]]||Palawan||Town |- |1012||Q111427||[[wp/msb/Culion]]||Palawan||Town |- |1013||Q111438||[[wp/msb/Cuyo]]||Palawan||Town |- |1014||Q111468||[[wp/msb/Dumaran]]||Palawan||Town |- |1015||Q111483||[[wp/msb/El Nido]]||Palawan||Town |- |1016||Q111495||[[wp/msb/Kalayaan, Palawan]]||Palawan||Town |- |1017||Q111506||[[wp/msb/Linapacan]]||Palawan||Town |- |1018||Q111521||[[wp/msb/Magsaysay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1019||Q111535||[[wp/msb/Narra]]||Palawan||Town |- |1020||Q111739||[[wp/msb/Puerto Princesa]]||Palawan||City |- |1021||Q111662||[[wp/msb/Quezon, Palawan]]||Palawan||Town |- |1022||Q111677||[[wp/msb/Rizal, Palawan]]||Palawan||Town |- |1023||Q111689||[[wp/msb/Roxas, Palawan]]||Palawan||Town |- |1024||Q111707||[[wp/msb/San Vicente, Palawan]]||Palawan||Town |- |1025||Q111719||[[wp/msb/Sofronio Española]]||Palawan||Town |- |1026||Q111730||[[wp/msb/Taytay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1027||Q107538||[[wp/msb/Baco]]||Oriental Mindoro||Town |- |1028||Q107543||[[wp/msb/Bansud]]||Oriental Mindoro||Town |- |1029||Q107550||[[wp/msb/Bongabong]]||Oriental Mindoro||Town |- |1030||Q107554||[[wp/msb/Bulalacao]]||Oriental Mindoro||Town |- |1031||Q107624||[[wp/msb/Calapan]]||Oriental Mindoro||City |- |1032||Q107559||[[wp/msb/Gloria]]||Oriental Mindoro||Town |- |1033||Q107567||[[wp/msb/Mansalay]]||Oriental Mindoro||Town |- |1034||Q107573||[[wp/msb/Naujan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1035||Q107578||[[wp/msb/Pinamalayan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1036||Q107585||[[wp/msb/Pola]]||Oriental Mindoro||Town |- |1037||Q107593||[[wp/msb/Puerto Galera]]||Oriental Mindoro||Town |- |1038||Q107598||[[wp/msb/Roxas, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1039||Q107606||[[wp/msb/San Teodoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1040||Q107612||[[wp/msb/Socorro, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1041||Q107618||[[wp/msb/Victoria, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1042||Q107454||[[wp/msb/Abra de Ilog]]||Occidental Mindoro||Town |- |1043||Q107460||[[wp/msb/Calintaan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1044||Q107465||[[wp/msb/Looc, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1045||Q107476||[[wp/msb/Lubang]]||Occidental Mindoro||Town |- |1046||Q107482||[[wp/msb/Magsaysay, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1047||Q107488||[[wp/msb/Mamburao]]||Occidental Mindoro||Town |- |1048||Q107493||[[wp/msb/Paluan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1049||Q107499||[[wp/msb/Rizal, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1050||Q107505||[[wp/msb/Sablayan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1051||Q107511||[[wp/msb/San Jose, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1052||Q107519||[[wp/msb/Santa Cruz, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1053||Q107011||[[wp/msb/Boac]]||Marinduque||Town |- |1054||Q107023||[[wp/msb/Buenavista, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1055||Q107029||[[wp/msb/Gasan]]||Marinduque||Town |- |1056||Q107034||[[wp/msb/Mogpog]]||Marinduque||Town |- |1057||Q107042||[[wp/msb/Santa Cruz, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1058||Q107048||[[wp/msb/Torrijos]]||Marinduque||Town |- |1059||Q106758||[[wp/msb/Angono]]||Rizal||Town |- |1060||Q1636||[[wp/msb/Antipolo]]||Rizal||City |- |1061||Q106766||[[wp/msb/Baras, Rizal]]||Rizal||Town |- |1062||Q106783||[[wp/msb/Binangonan]]||Rizal||Town |- |1063||Q106790||[[wp/msb/Cainta]]||Rizal||Town |- |1064||Q106796||[[wp/msb/Cardona]]||Rizal||Town |- |1065||Q106804||[[wp/msb/Jalajala]]||Rizal||Town |- |1066||Q106810||[[wp/msb/Morong, Rizal]]||Rizal||Town |- |1067||Q106817||[[wp/msb/Pililla]]||Rizal||Town |- |1068||Q106825||[[wp/msb/Rodriguez]]||Rizal||Town |- |1069||Q106832||[[wp/msb/San Mateo, Rizal]]||Rizal||Town |- |1070||Q106839||[[wp/msb/Tanay]]||Rizal||Town |- |1071||Q373204||[[wp/msb/Taytay, Rizal]]||Rizal||Town |- |1072||Q106848||[[wp/msb/Teresa]]||Rizal||Town |- |1073||Q103777||[[wp/msb/Agdangan]]||Quezon||Town |- |1074||Q103786||[[wp/msb/Alabat]]||Quezon||Town |- |1075||Q103807||[[wp/msb/Atimonan]]||Quezon||Town |- |1076||Q103815||[[wp/msb/Buenavista, Quezon]]||Quezon||Town |- |1077||Q103825||[[wp/msb/Burdeos]]||Quezon||Town |- |1078||Q103833||[[wp/msb/Calauag]]||Quezon||Town |- |1079||Q103841||[[wp/msb/Candelaria, Quezon]]||Quezon||Town |- |1080||Q103872||[[wp/msb/Catanauan]]||Quezon||Town |- |1081||Q103879||[[wp/msb/Dolores, Quezon]]||Quezon||Town |- |1082||Q103889||[[wp/msb/General Luna, Quezon]]||Quezon||Town |- |1083||Q103899||[[wp/msb/General Nakar]]||Quezon||Town |- |1084||Q103905||[[wp/msb/Guinayangan]]||Quezon||Town |- |1085||Q103914||[[wp/msb/Gumaca]]||Quezon||Town |- |1086||Q103921||[[wp/msb/Infanta, Quezon]]||Quezon||Town |- |1087||Q103928||[[wp/msb/Jomalig]]||Quezon||Town |- |1088||Q103935||[[wp/msb/Lopez]]||Quezon||Town |- |1089||Q103941||[[wp/msb/Lucban]]||Quezon||Town |- |1090||Q104125||[[wp/msb/Lucena]]||Quezon||City |- |1091||Q103947||[[wp/msb/Macalelon]]||Quezon||Town |- |1092||Q103952||[[wp/msb/Mauban]]||Quezon||Town |- |1093||Q103958||[[wp/msb/Mulanay]]||Quezon||Town |- |1094||Q103965||[[wp/msb/Padre Burgos, Quezon]]||Quezon||Town |- |1095||Q103971||[[wp/msb/Pagbilao]]||Quezon||Town |- |1096||Q103976||[[wp/msb/Panukulan]]||Quezon||Town |- |1097||Q103981||[[wp/msb/Patnanungan]]||Quezon||Town |- |1098||Q103987||[[wp/msb/Perez]]||Quezon||Town |- |1099||Q103996||[[wp/msb/Pitogo]]||Quezon||Town |- |1100||Q104005||[[wp/msb/Plaridel, Quezon]]||Quezon||Town |- |1101||Q104011||[[wp/msb/Polillo]]||Quezon||Town |- |1102||Q104020||[[wp/msb/Quezon, Quezon]]||Quezon||Town |- |1103||Q104026||[[wp/msb/Real]]||Quezon||Town |- |1104||Q104037||[[wp/msb/Sampaloc]]||Quezon||Town |- |1105||Q104044||[[wp/msb/San Andres, Quezon]]||Quezon||Town |- |1106||Q104052||[[wp/msb/San Antonio, Quezon]]||Quezon||Town |- |1107||Q104063||[[wp/msb/San Francisco, Quezon]]||Quezon||Town |- |1108||Q104071||[[wp/msb/San Narciso, Quezon]]||Quezon||Town |- |1109||Q104078||[[wp/msb/Sariaya]]||Quezon||Town |- |1110||Q104087||[[wp/msb/Tagkawayan]]||Quezon||Town |- |1111||Q104113||[[wp/msb/Tayabas]]||Quezon||City |- |1112||Q104092||[[wp/msb/Tiaong]]||Quezon||Town |- |1113||Q104099||[[wp/msb/Unisan]]||Quezon||Town |- |1114||Q63750||[[wp/msb/Alaminos, Laguna]]||Laguna||Town |- |1115||Q63763||[[wp/msb/Bay]]||Laguna||Town |- |1116||Q75961||[[wp/msb/Biñan]]||Laguna||City |- |1117||Q25096||[[wp/msb/Cabuyao]]||Laguna||City |- |1118||Q75978||[[wp/msb/Calamba]]||Laguna||City |- |1119||Q69739||[[wp/msb/Calauan]]||Laguna||Town |- |1120||Q69749||[[wp/msb/Cavinti]]||Laguna||Town |- |1121||Q69759||[[wp/msb/Famy]]||Laguna||Town |- |1122||Q69771||[[wp/msb/Kalayaan, Laguna]]||Laguna||Town |- |1123||Q69781||[[wp/msb/Liliw]]||Laguna||Town |- |1124||Q69793||[[wp/msb/Los Baños]]||Laguna||Town |- |1125||Q69812||[[wp/msb/Luisiana]]||Laguna||Town |- |1126||Q69824||[[wp/msb/Lumban]]||Laguna||Town |- |1127||Q75875||[[wp/msb/Mabitac]]||Laguna||Town |- |1128||Q75881||[[wp/msb/Magdalena]]||Laguna||Town |- |1129||Q75888||[[wp/msb/Majayjay]]||Laguna||Town |- |1130||Q75895||[[wp/msb/Nagcarlan]]||Laguna||Town |- |1131||Q75899||[[wp/msb/Paete]]||Laguna||Town |- |1132||Q75905||[[wp/msb/Pagsanjan]]||Laguna||Town |- |1133||Q75910||[[wp/msb/Pakil]]||Laguna||Town |- |1134||Q75918||[[wp/msb/Pangil]]||Laguna||Town |- |1135||Q75923||[[wp/msb/Pila]]||Laguna||Town |- |1136||Q75928||[[wp/msb/Rizal, Laguna]]||Laguna||Town |- |1137||Q76001||[[wp/msb/San Pablo, Laguna]]||Laguna||City |- |1138||Q75933||[[wp/msb/San Pedro]]||Laguna||City |- |1139||Q75938||[[wp/msb/Santa Cruz, Laguna]]||Laguna||Town |- |1140||Q75943||[[wp/msb/Santa Maria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1141||Q76010||[[wp/msb/Santa Rosa, Laguna]]||Laguna||City |- |1142||Q75948||[[wp/msb/Siniloan]]||Laguna||Town |- |1143||Q75953||[[wp/msb/Victoria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1144||Q62600||[[wp/msb/Alfonso]]||Cavite||Town |- |1145||Q62606||[[wp/msb/Amadeo]]||Cavite||Town |- |1146||Q63129||[[wp/msb/Bacoor]]||Cavite||City |- |1147||Q62611||[[wp/msb/Carmona]]||Cavite||Town |- |1148||Q1482||[[wp/msb/Siyudad sanCavite]]||Cavite||City |- |1149||Q63139||[[wp/msb/Dasmariñas]]||Cavite||City |- |1150||Q62719||[[wp/msb/General Emilio Aguinaldo]]||Cavite||Town |- |1151||Q62638||[[wp/msb/General Mariano Alvarez]]||Cavite||Town |- |1152||Q62723||[[wp/msb/General Trias]]||Cavite||City |- |1153||Q63145||[[wp/msb/Imus]]||Cavite||City |- |1154||Q62729||[[wp/msb/Indang]]||Cavite||Town |- |1155||Q62755||[[wp/msb/Kawit]]||Cavite||Town |- |1156||Q62771||[[wp/msb/Magallanes, Cavite]]||Cavite||Town |- |1157||Q62776||[[wp/msb/Maragondon]]||Cavite||Town |- |1158||Q62784||[[wp/msb/Mendez]]||Cavite||Town |- |1159||Q62799||[[wp/msb/Naic]]||Cavite||Town |- |1160||Q63096||[[wp/msb/Noveleta]]||Cavite||Town |- |1161||Q63102||[[wp/msb/Rosario, Cavite]]||Cavite||Town |- |1162||Q63110||[[wp/msb/Silang]]||Cavite||Town |- |1163||Q63154||[[wp/msb/Tagaytay]]||Cavite||City |- |1164||Q63115||[[wp/msb/Tanza]]||Cavite||Town |- |1165||Q63124||[[wp/msb/Ternate]]||Cavite||Town |- |1166||Q63160||[[wp/msb/Trece Martires]]||Cavite||City |- |1167||Q59250||[[wp/msb/Agoncillo]]||Batangas||Town |- |1168||Q59251||[[wp/msb/Alitagtag]]||Batangas||Town |- |1169||Q59252||[[wp/msb/Balayan]]||Batangas||Town |- |1170||Q59253||[[wp/msb/Balete]]||Batangas||Town |- |1171||Q1723||[[wp/msb/Siyudad sanBatangas]]||Batangas||City |- |1172||Q59272||[[wp/msb/Bauan]]||Batangas||Town |- |1173||Q59276||[[wp/msb/Calaca]]||Batangas||City |- |1174||Q59279||[[wp/msb/Calatagan]]||Batangas||Town |- |1175||Q59287||[[wp/msb/Cuenca]]||Batangas||Town |- |1176||Q59304||[[wp/msb/Ibaan]]||Batangas||Town |- |1177||Q59308||[[wp/msb/Laurel]]||Batangas||Town |- |1178||Q59311||[[wp/msb/Lemery]]||Batangas||Town |- |1179||Q59312||[[wp/msb/Lian]]||Batangas||Town |- |1180||Q1725||[[wp/msb/Lipa]]||Batangas||City |- |1181||Q803199||[[wp/msb/Lobo]]||Batangas||Town |- |1182||Q59313||[[wp/msb/Mabini, Batangas]]||Batangas||Town |- |1183||Q59731||[[wp/msb/Malvar]]||Batangas||Town |- |1184||Q59740||[[wp/msb/Mataasnakahoy]]||Batangas||Town |- |1185||Q59745||[[wp/msb/Nasugbu]]||Batangas||Town |- |1186||Q59749||[[wp/msb/Padre Garcia]]||Batangas||Town |- |1187||Q59758||[[wp/msb/Rosario, Batangas]]||Batangas||Town |- |1188||Q59764||[[wp/msb/San Jose, Batangas]]||Batangas||Town |- |1189||Q59770||[[wp/msb/San Juan, Batangas]]||Batangas||Town |- |1190||Q59773||[[wp/msb/San Luis, Batangas]]||Batangas||Town |- |1191||Q59777||[[wp/msb/San Nicolas, Batangas]]||Batangas||Town |- |1192||Q59784||[[wp/msb/San Pascual, Batangas]]||Batangas||Town |- |1193||Q59788||[[wp/msb/Santa Teresita, Batangas]]||Batangas||Town |- |1194||Q59799||[[wp/msb/Santo Tomas, Batangas]]||Batangas||City |- |1195||Q59814||[[wp/msb/Taal]]||Batangas||Town |- |1196||Q59825||[[wp/msb/Talisay, Batangas]]||Batangas||Town |- |1197||Q1730||[[wp/msb/Tanauan]]||Batangas||City |- |1198||Q59830||[[wp/msb/Taysan]]||Batangas||Town |- |1199||Q59835||[[wp/msb/Tingloy]]||Batangas||Town |- |1200||Q59844||[[wp/msb/Tuy]]||Batangas||Town |- |1201||Q56529||[[wp/msb/Botolan]]||Zambales||Town |- |1202||Q56533||[[wp/msb/Cabangan]]||Zambales||Town |- |1203||Q56538||[[wp/msb/Candelaria, Zambales]]||Zambales||Town |- |1204||Q56561||[[wp/msb/Castillejos]]||Zambales||Town |- |1205||Q56566||[[wp/msb/Iba]]||Zambales||Town |- |1206||Q56572||[[wp/msb/Masinloc]]||Zambales||Town |- |1207||Q56759||[[wp/msb/Olongapo]]||Zambales||City |- |1208||Q56575||[[wp/msb/Palauig]]||Zambales||Town |- |1209||Q56581||[[wp/msb/San Antonio, Zambales]]||Zambales||Town |- |1210||Q56584||[[wp/msb/San Felipe]]||Zambales||Town |- |1211||Q56623||[[wp/msb/San Marcelino]]||Zambales||Town |- |1212||Q56647||[[wp/msb/San Narciso]]||Zambales||Town |- |1213||Q56656||[[wp/msb/Santa Cruz, Zambales]]||Zambales||Town |- |1214||Q56663||[[wp/msb/Subic]]||Zambales||Town |- |1215||Q56414||[[wp/msb/Anao]]||Tarlac||Town |- |1216||Q56420||[[wp/msb/Bamban]]||Tarlac||Town |- |1217||Q56424||[[wp/msb/Camiling]]||Tarlac||Town |- |1218||Q56427||[[wp/msb/Capas]]||Tarlac||Town |- |1219||Q30934||[[wp/msb/Concepcion, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1220||Q56439||[[wp/msb/Gerona]]||Tarlac||Town |- |1221||Q28733||[[wp/msb/La Paz, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1222||Q56444||[[wp/msb/Mayantoc]]||Tarlac||Town |- |1223||Q56453||[[wp/msb/Moncada]]||Tarlac||Town |- |1224||Q56457||[[wp/msb/Paniqui]]||Tarlac||Town |- |1225||Q56461||[[wp/msb/Pura]]||Tarlac||Town |- |1226||Q56465||[[wp/msb/Ramos]]||Tarlac||Town |- |1227||Q56471||[[wp/msb/San Clemente]]||Tarlac||Town |- |1228||Q56476||[[wp/msb/San Jose, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1229||Q56481||[[wp/msb/San Manuel, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1230||Q56486||[[wp/msb/Santa Ignacia]]||Tarlac||Town |- |1231||Q5285||[[wp/msb/Siyudad sanTarlac]]||Tarlac||City |- |1232||Q56493||[[wp/msb/Victoria, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1233||Q55741||[[wp/msb/Angeles]]||Pampanga||City |- |1234||Q55693||[[wp/msb/Apalit]]||Pampanga||Town |- |1235||Q55694||[[wp/msb/Arayat]]||Pampanga||Town |- |1236||Q55696||[[wp/msb/Bacolor]]||Pampanga||Town |- |1237||Q55699||[[wp/msb/Candaba]]||Pampanga||Town |- |1238||Q55700||[[wp/msb/Floridablanca]]||Pampanga||Town |- |1239||Q55702||[[wp/msb/Guagua]]||Pampanga||Town |- |1240||Q55705||[[wp/msb/Lubao]]||Pampanga||Town |- |1241||Q55737||[[wp/msb/Mabalacat]]||Pampanga||City |- |1242||Q55707||[[wp/msb/Macabebe]]||Pampanga||Town |- |1243||Q55709||[[wp/msb/Magalang]]||Pampanga||Town |- |1244||Q55710||[[wp/msb/Masantol]]||Pampanga||Town |- |1245||Q55712||[[wp/msb/Mexico, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1246||Q55717||[[wp/msb/Minalin]]||Pampanga||Town |- |1247||Q55721||[[wp/msb/Porac]]||Pampanga||Town |- |1248||Q55740||[[wp/msb/San Fernando, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1249||Q55724||[[wp/msb/San Luis, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1250||Q55725||[[wp/msb/San Simon]]||Pampanga||Town |- |1251||Q55727||[[wp/msb/Santa Ana, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1252||Q55730||[[wp/msb/Santa Rita, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1253||Q55731||[[wp/msb/Santo Tomas, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1254||Q55734||[[wp/msb/Sasmuan]]||Pampanga||Town |- |1255||Q55543||[[wp/msb/Aliaga]]||Nueva Ecija||Town |- |1256||Q55544||[[wp/msb/Bongabon]]||Nueva Ecija||Town |- |1257||Q55595||[[wp/msb/Cabanatuan]]||Nueva Ecija||City |- |1258||Q55545||[[wp/msb/Cabiao]]||Nueva Ecija||Town |- |1259||Q55546||[[wp/msb/Carranglan]]||Nueva Ecija||Town |- |1260||Q55547||[[wp/msb/Cuyapo]]||Nueva Ecija||Town |- |1261||Q55548||[[wp/msb/Gabaldon]]||Nueva Ecija||Town |- |1262||Q55596||[[wp/msb/Gapan]]||Nueva Ecija||City |- |1263||Q55549||[[wp/msb/General Mamerto Natividad]]||Nueva Ecija||Town |- |1264||Q55551||[[wp/msb/General Tinio]]||Nueva Ecija||Town |- |1265||Q55552||[[wp/msb/Guimba]]||Nueva Ecija||Town |- |1266||Q30871||[[wp/msb/Jaen]]||Nueva Ecija||Town |- |1267||Q55556||[[wp/msb/Laur]]||Nueva Ecija||Town |- |1268||Q55557||[[wp/msb/Licab]]||Nueva Ecija||Town |- |1269||Q55558||[[wp/msb/Llanera]]||Nueva Ecija||Town |- |1270||Q55559||[[wp/msb/Lupao]]||Nueva Ecija||Town |- |1271||Q55597||[[wp/msb/Muñoz]]||Nueva Ecija||City |- |1272||Q55560||[[wp/msb/Nampicuan]]||Nueva Ecija||Town |- |1273||Q55598||[[wp/msb/Palayan]]||Nueva Ecija||City |- |1274||Q55567||[[wp/msb/Pantabangan]]||Nueva Ecija||Town |- |1275||Q55568||[[wp/msb/Peñaranda]]||Nueva Ecija||Town |- |1276||Q55569||[[wp/msb/Quezon, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1277||Q55570||[[wp/msb/Rizal, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1278||Q30923||[[wp/msb/San Antonio, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1279||Q55572||[[wp/msb/San Isidro, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1280||Q55599||[[wp/msb/San Jose, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||City |- |1281||Q55573||[[wp/msb/San Leonardo]]||Nueva Ecija||Town |- |1282||Q55590||[[wp/msb/Santa Rosa, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1283||Q55591||[[wp/msb/Santo Domingo, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1284||Q55592||[[wp/msb/Talavera]]||Nueva Ecija||Town |- |1285||Q55593||[[wp/msb/Talugtug]]||Nueva Ecija||Town |- |1286||Q28731||[[wp/msb/Zaragoza]]||Nueva Ecija||Town |- |1287||Q54551||[[wp/msb/Angat]]||Bulacan||Town |- |1288||Q54553||[[wp/msb/Balagtas]]||Bulacan||Town |- |1289||Q54554||[[wp/msb/Baliwag]]||Bulacan||City |- |1290||Q54555||[[wp/msb/Bocaue]]||Bulacan||Town |- |1291||Q54558||[[wp/msb/Bulakan]]||Bulacan||Town |- |1292||Q54560||[[wp/msb/Bustos]]||Bulacan||Town |- |1293||Q54564||[[wp/msb/Calumpit]]||Bulacan||Town |- |1294||Q54566||[[wp/msb/Doña Remedios Trinidad]]||Bulacan||Town |- |1295||Q54589||[[wp/msb/Guiguinto]]||Bulacan||Town |- |1296||Q54592||[[wp/msb/Hagonoy]]||Bulacan||Town |- |1297||Q2180||[[wp/msb/Malolos]]||Bulacan||City |- |1298||Q54595||[[wp/msb/Marilao]]||Bulacan||Town |- |1299||Q2187||[[wp/msb/Meycauayan]]||Bulacan||City |- |1300||Q54598||[[wp/msb/Norzagaray]]||Bulacan||Town |- |1301||Q54599||[[wp/msb/Obando]]||Bulacan||Town |- |1302||Q54600||[[wp/msb/Pandi]]||Bulacan||Town |- |1303||Q54605||[[wp/msb/Paombong]]||Bulacan||Town |- |1304||Q54760||[[wp/msb/Plaridel]]||Bulacan||Town |- |1305||Q54761||[[wp/msb/Pulilan]]||Bulacan||Town |- |1306||Q54762||[[wp/msb/San Ildefonso, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1307||Q2193||[[wp/msb/San Jose del Monte]]||Bulacan||City |- |1308||Q54763||[[wp/msb/San Miguel, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1309||Q54765||[[wp/msb/San Rafael, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1310||Q54768||[[wp/msb/Santa Maria, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1311||Q54455||[[wp/msb/Abucay]]||Bataan||Town |- |1312||Q54456||[[wp/msb/Bagac]]||Bataan||Town |- |1313||Q1719||[[wp/msb/Balanga]]||Bataan||City |- |1314||Q54457||[[wp/msb/Dinalupihan]]||Bataan||Town |- |1315||Q54458||[[wp/msb/Hermosa]]||Bataan||Town |- |1316||Q54459||[[wp/msb/Limay]]||Bataan||Town |- |1317||Q54460||[[wp/msb/Mariveles]]||Bataan||Town |- |1318||Q54461||[[wp/msb/Morong, Bataan]]||Bataan||Town |- |1319||Q54462||[[wp/msb/Orani]]||Bataan||Town |- |1320||Q54463||[[wp/msb/Orion]]||Bataan||Town |- |1321||Q54464||[[wp/msb/Pilar, Bataan]]||Bataan||Town |- |1322||Q54465||[[wp/msb/Samal, Bataan]]||Bataan||Town |- |1323||Q53081||[[wp/msb/Baler]]||Aurora||Town |- |1324||Q53083||[[wp/msb/Casiguran]]||Aurora||Town |- |1325||Q53084||[[wp/msb/Dilasag]]||Aurora||Town |- |1326||Q53086||[[wp/msb/Dinalungan]]||Aurora||Town |- |1327||Q53087||[[wp/msb/Dingalan]]||Aurora||Town |- |1328||Q53089||[[wp/msb/Dipaculao]]||Aurora||Town |- |1329||Q53090||[[wp/msb/Maria Aurora]]||Aurora||Town |- |1330||Q53092||[[wp/msb/San Luis, Aurora]]||Aurora||Town |- |1331||Q35975||[[wp/msb/Barlig]]||Mountain Province||Town |- |1332||Q35994||[[wp/msb/Bauko]]||Mountain Province||Town |- |1333||Q36012||[[wp/msb/Besao]]||Mountain Province||Town |- |1334||Q36025||[[wp/msb/Bontoc]]||Mountain Province||Town |- |1335||Q36040||[[wp/msb/Natonin]]||Mountain Province||Town |- |1336||Q36049||[[wp/msb/Paracelis]]||Mountain Province||Town |- |1337||Q36061||[[wp/msb/Sabangan]]||Mountain Province||Town |- |1338||Q36076||[[wp/msb/Sadanga]]||Mountain Province||Town |- |1339||Q36090||[[wp/msb/Sagada]]||Mountain Province||Town |- |1340||Q36099||[[wp/msb/Tadian]]||Mountain Province||Town |- |1341||Q35848||[[wp/msb/Balbalan]]||Kalinga||Town |- |1342||Q35858||[[wp/msb/Lubuagan]]||Kalinga||Town |- |1343||Q35866||[[wp/msb/Pasil]]||Kalinga||Town |- |1344||Q35873||[[wp/msb/Pinukpuk]]||Kalinga||Town |- |1345||Q35884||[[wp/msb/Rizal, Kalinga]]||Kalinga||Town |- |1346||Q35925||[[wp/msb/Tabuk]]||Kalinga||City |- |1347||Q35897||[[wp/msb/Tanudan]]||Kalinga||Town |- |1348||Q35909||[[wp/msb/Tinglayan]]||Kalinga||Town |- |1349||Q30365||[[wp/msb/Aguinaldo]]||Ifugao||Town |- |1350||Q30391||[[wp/msb/Alfonso Lista]]||Ifugao||Town |- |1351||Q30394||[[wp/msb/Asipulo]]||Ifugao||Town |- |1352||Q806138||[[wp/msb/Banaue]]||Ifugao||Town |- |1353||Q30410||[[wp/msb/Hingyon]]||Ifugao||Town |- |1354||Q30413||[[wp/msb/Hungduan]]||Ifugao||Town |- |1355||Q30416||[[wp/msb/Kiangan]]||Ifugao||Town |- |1356||Q30419||[[wp/msb/Lagawe]]||Ifugao||Town |- |1357||Q30421||[[wp/msb/Lamut]]||Ifugao||Town |- |1358||Q30425||[[wp/msb/Mayoyao]]||Ifugao||Town |- |1359||Q30428||[[wp/msb/Tinoc]]||Ifugao||Town |- |1360||Q30104||[[wp/msb/Atok]]||Benguet||Town |- |1361||Q1822||[[wp/msb/Baguio]]||Benguet||City |- |1362||Q30325||[[wp/msb/Bakun]]||Benguet||Town |- |1363||Q30328||[[wp/msb/Bokod]]||Benguet||Town |- |1364||Q30332||[[wp/msb/Buguias]]||Benguet||Town |- |1365||Q30335||[[wp/msb/Itogon]]||Benguet||Town |- |1366||Q30338||[[wp/msb/Kabayan]]||Benguet||Town |- |1367||Q30345||[[wp/msb/Kapangan]]||Benguet||Town |- |1368||Q30349||[[wp/msb/Kibungan]]||Benguet||Town |- |1369||Q30351||[[wp/msb/La Trinidad]]||Benguet||Town |- |1370||Q30356||[[wp/msb/Mankayan]]||Benguet||Town |- |1371||Q30358||[[wp/msb/Sablan]]||Benguet||Town |- |1372||Q30361||[[wp/msb/Tuba]]||Benguet||Town |- |1373||Q30363||[[wp/msb/Tublay]]||Benguet||Town |- |1374||Q29018||[[wp/msb/Calanasan]]||Apayao||Town |- |1375||Q30033||[[wp/msb/Conner]]||Apayao||Town |- |1376||Q30042||[[wp/msb/Flora]]||Apayao||Town |- |1377||Q30053||[[wp/msb/Kabugao]]||Apayao||Town |- |1378||Q801777||[[wp/msb/Luna, Apayao]]||Apayao||Town |- |1379||Q30062||[[wp/msb/Pudtol]]||Apayao||Town |- |1380||Q30073||[[wp/msb/Santa Marcela]]||Apayao||Town |- |1381||Q27995||[[wp/msb/Bangued]]||Abra||Town |- |1382||Q28002||[[wp/msb/Boliney]]||Abra||Town |- |1383||Q28014||[[wp/msb/Bucay]]||Abra||Town |- |1384||Q28030||[[wp/msb/Bucloc]]||Abra||Town |- |1385||Q28044||[[wp/msb/Daguioman]]||Abra||Town |- |1386||Q28068||[[wp/msb/Danglas]]||Abra||Town |- |1387||Q28096||[[wp/msb/Dolores, Abra]]||Abra||Town |- |1388||Q28124||[[wp/msb/La Paz, Abra]]||Abra||Town |- |1389||Q29007||[[wp/msb/Lacub]]||Abra||Town |- |1390||Q29020||[[wp/msb/Lagangilang]]||Abra||Town |- |1391||Q29029||[[wp/msb/Lagayan]]||Abra||Town |- |1392||Q29038||[[wp/msb/Langiden]]||Abra||Town |- |1393||Q29045||[[wp/msb/Licuan-Baay]]||Abra||Town |- |1394||Q29048||[[wp/msb/Luba]]||Abra||Town |- |1395||Q29069||[[wp/msb/Malibcong]]||Abra||Town |- |1396||Q29082||[[wp/msb/Manabo]]||Abra||Town |- |1397||Q29094||[[wp/msb/Peñarrubia]]||Abra||Town |- |1398||Q29102||[[wp/msb/Pidigan]]||Abra||Town |- |1399||Q29109||[[wp/msb/Pilar, Abra]]||Abra||Town |- |1400||Q29116||[[wp/msb/Sallapadan]]||Abra||Town |- |1401||Q801530||[[wp/msb/San Isidro, Abra]]||Abra||Town |- |1402||Q29123||[[wp/msb/San Juan, Abra]]||Abra||Town |- |1403||Q29133||[[wp/msb/San Quintin, Abra]]||Abra||Town |- |1404||Q29139||[[wp/msb/Tayum]]||Abra||Town |- |1405||Q29146||[[wp/msb/Tineg]]||Abra||Town |- |1406||Q29153||[[wp/msb/Tubo]]||Abra||Town |- |1407||Q29191||[[wp/msb/Villaviciosa]]||Abra||Town |- |1408||Q53069||[[wp/msb/Aglipay]]||Quirino||Town |- |1409||Q53070||[[wp/msb/Cabarroguis]]||Quirino||Town |- |1410||Q53071||[[wp/msb/Diffun]]||Quirino||Town |- |1411||Q53072||[[wp/msb/Maddela]]||Quirino||Town |- |1412||Q53073||[[wp/msb/Nagtipunan]]||Quirino||Town |- |1413||Q53074||[[wp/msb/Saguday]]||Quirino||Town |- |1414||Q51474||[[wp/msb/Alfonso Castañeda]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1415||Q51475||[[wp/msb/Ambaguio]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1416||Q51477||[[wp/msb/Aritao]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1417||Q51478||[[wp/msb/Bagabag]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1418||Q51479||[[wp/msb/Bambang]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1419||Q51480||[[wp/msb/Bayombong]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1420||Q51481||[[wp/msb/Diadi]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1421||Q51483||[[wp/msb/Dupax del Norte]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1422||Q51484||[[wp/msb/Dupax del Sur]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1423||Q51485||[[wp/msb/Kasibu]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1424||Q51486||[[wp/msb/Kayapa]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1425||Q51487||[[wp/msb/Quezon, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1426||Q51493||[[wp/msb/Santa Fe, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1427||Q51494||[[wp/msb/Solano]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1428||Q51496||[[wp/msb/Villaverde]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1429||Q49354||[[wp/msb/Alicia, Isabela]]||Isabela||Town |- |1430||Q49357||[[wp/msb/Angadanan]]||Isabela||Town |- |1431||Q49358||[[wp/msb/Aurora, Isabela]]||Isabela||Town |- |1432||Q49359||[[wp/msb/Benito Soliven]]||Isabela||Town |- |1433||Q49360||[[wp/msb/Burgos, Isabela]]||Isabela||Town |- |1434||Q49361||[[wp/msb/Cabagan]]||Isabela||Town |- |1435||Q49362||[[wp/msb/Cabatuan, Isabela]]||Isabela||Town |- |1436||Q50178||[[wp/msb/Cauayan]]||Isabela||City |- |1437||Q49363||[[wp/msb/Cordon]]||Isabela||Town |- |1438||Q49365||[[wp/msb/Delfin Albano]]||Isabela||Town |- |1439||Q49366||[[wp/msb/Dinapigue]]||Isabela||Town |- |1440||Q49368||[[wp/msb/Divilacan]]||Isabela||Town |- |1441||Q49369||[[wp/msb/Echague]]||Isabela||Town |- |1442||Q49370||[[wp/msb/Gamu]]||Isabela||Town |- |1443||Q50179||[[wp/msb/Ilagan]]||Isabela||City |- |1444||Q49372||[[wp/msb/Jones]]||Isabela||Town |- |1445||Q49375||[[wp/msb/Luna, Isabela]]||Isabela||Town |- |1446||Q49434||[[wp/msb/Maconacon]]||Isabela||Town |- |1447||Q49435||[[wp/msb/Mallig]]||Isabela||Town |- |1448||Q50066||[[wp/msb/Naguilian, Isabela]]||Isabela||Town |- |1449||Q50102||[[wp/msb/Palanan]]||Isabela||Town |- |1450||Q50145||[[wp/msb/Quezon, Isabela]]||Isabela||Town |- |1451||Q50149||[[wp/msb/Quirino, Isabela]]||Isabela||Town |- |1452||Q50152||[[wp/msb/Ramon]]||Isabela||Town |- |1453||Q50153||[[wp/msb/Reina Mercedes]]||Isabela||Town |- |1454||Q50154||[[wp/msb/Roxas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1455||Q50158||[[wp/msb/San Agustin, Isabela]]||Isabela||Town |- |1456||Q50160||[[wp/msb/San Guillermo]]||Isabela||Town |- |1457||Q50163||[[wp/msb/San Isidro, Isabela]]||Isabela||Town |- |1458||Q50164||[[wp/msb/San Manuel, Isabela]]||Isabela||Town |- |1459||Q50167||[[wp/msb/San Mariano]]||Isabela||Town |- |1460||Q50171||[[wp/msb/San Mateo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1461||Q50174||[[wp/msb/San Pablo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1462||Q50175||[[wp/msb/Santa Maria, Isabela]]||Isabela||Town |- |1463||Q50180||[[wp/msb/Santiago, Isabela]]||Isabela||City |- |1464||Q50176||[[wp/msb/Santo Tomas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1465||Q50177||[[wp/msb/Tumauini]]||Isabela||Town |- |1466||Q43500||[[wp/msb/Abulug]]||Cagayan||Town |- |1467||Q43503||[[wp/msb/Alcala, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1468||Q43508||[[wp/msb/Allacapan]]||Cagayan||Town |- |1469||Q43515||[[wp/msb/Amulung]]||Cagayan||Town |- |1470||Q43517||[[wp/msb/Aparri]]||Cagayan||Town |- |1471||Q43520||[[wp/msb/Baggao]]||Cagayan||Town |- |1472||Q49058||[[wp/msb/Ballesteros]]||Cagayan||Town |- |1473||Q49059||[[wp/msb/Buguey]]||Cagayan||Town |- |1474||Q49062||[[wp/msb/Calayan]]||Cagayan||Town |- |1475||Q49313||[[wp/msb/Camalaniugan]]||Cagayan||Town |- |1476||Q49314||[[wp/msb/Claveria]]||Cagayan||Town |- |1477||Q49315||[[wp/msb/Enrile]]||Cagayan||Town |- |1478||Q49316||[[wp/msb/Gattaran]]||Cagayan||Town |- |1479||Q49317||[[wp/msb/Gonzaga]]||Cagayan||Town |- |1480||Q49318||[[wp/msb/Iguig]]||Cagayan||Town |- |1481||Q49320||[[wp/msb/Lal-lo]]||Cagayan||Town |- |1482||Q49321||[[wp/msb/Lasam]]||Cagayan||Town |- |1483||Q49324||[[wp/msb/Pamplona, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1484||Q49327||[[wp/msb/Peñablanca]]||Cagayan||Town |- |1485||Q49331||[[wp/msb/Piat]]||Cagayan||Town |- |1486||Q49333||[[wp/msb/Rizal, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1487||Q49336||[[wp/msb/Sanchez Mira]]||Cagayan||Town |- |1488||Q49337||[[wp/msb/Santa Ana, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1489||Q49339||[[wp/msb/Santa Praxedes]]||Cagayan||Town |- |1490||Q49342||[[wp/msb/Santa Teresita, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1491||Q49346||[[wp/msb/Santo Niño, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1492||Q49348||[[wp/msb/Solana]]||Cagayan||Town |- |1493||Q49350||[[wp/msb/Tuao]]||Cagayan||Town |- |1494||Q2200||[[wp/msb/Tuguegarao]]||Cagayan||City |- |1495||Q43180||[[wp/msb/Basco]]||Batanes||Town |- |1496||Q43451||[[wp/msb/Itbayat]]||Batanes||Town |- |1497||Q43454||[[wp/msb/Ivana]]||Batanes||Town |- |1498||Q43458||[[wp/msb/Mahatao]]||Batanes||Town |- |1499||Q43460||[[wp/msb/Sabtang]]||Batanes||Town |- |1500||Q43469||[[wp/msb/Uyugan]]||Batanes||Town |- |1501||Q41668||[[wp/msb/Agno]]||Pangasinan||Town |- |1502||Q41686||[[wp/msb/Aguilar]]||Pangasinan||Town |- |1503||Q43162||[[wp/msb/Alaminos]]||Pangasinan||Town |- |1504||Q41704||[[wp/msb/Alcala]]||Pangasinan||Town |- |1505||Q41713||[[wp/msb/Anda]]||Pangasinan||Town |- |1506||Q41721||[[wp/msb/Asingan]]||Pangasinan||Town |- |1507||Q41725||[[wp/msb/Balungao]]||Pangasinan||Town |- |1508||Q41732||[[wp/msb/Bani]]||Pangasinan||Town |- |1509||Q41737||[[wp/msb/Basista]]||Pangasinan||Town |- |1510||Q41757||[[wp/msb/Bautista]]||Pangasinan||Town |- |1511||Q41762||[[wp/msb/Bayambang]]||Pangasinan||Town |- |1512||Q41771||[[wp/msb/Binalonan]]||Pangasinan||Town |- |1513||Q41779||[[wp/msb/Binmaley]]||Pangasinan||Town |- |1514||Q41807||[[wp/msb/Bolinao]]||Pangasinan||Town |- |1515||Q41826||[[wp/msb/Bugallon]]||Pangasinan||Town |- |1516||Q41850||[[wp/msb/Burgos, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1517||Q41855||[[wp/msb/Calasiao]]||Pangasinan||Town |- |1518||Q875070||[[wp/msb/Dagupan]]||Pangasinan||City |- |1519||Q41917||[[wp/msb/Dasol]]||Pangasinan||Town |- |1520||Q41922||[[wp/msb/Infanta, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1521||Q41942||[[wp/msb/Labrador]]||Pangasinan||Town |- |1522||Q41965||[[wp/msb/Laoac]]||Pangasinan||Town |- |1523||Q41978||[[wp/msb/Lingayen]]||Pangasinan||Town |- |1524||Q41982||[[wp/msb/Mabini, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1525||Q41985||[[wp/msb/Malasiqui]]||Pangasinan||Town |- |1526||Q1020685||[[wp/msb/Manaoag]]||Pangasinan||Town |- |1527||Q41996||[[wp/msb/Mangaldan]]||Pangasinan||Town |- |1528||Q42001||[[wp/msb/Mangatarem]]||Pangasinan||Town |- |1529||Q42006||[[wp/msb/Mapandan]]||Pangasinan||Town |- |1530||Q42011||[[wp/msb/Natividad]]||Pangasinan||Town |- |1531||Q42017||[[wp/msb/Pozorrubio]]||Pangasinan||Town |- |1532||Q42024||[[wp/msb/Rosales]]||Pangasinan||Town |- |1533||Q43165||[[wp/msb/San Carlos, Pangasinan]]||Pangasinan||City |- |1534||Q42031||[[wp/msb/San Fabian]]||Pangasinan||Town |- |1535||Q42036||[[wp/msb/San Jacinto, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1536||Q42039||[[wp/msb/San Manuel, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1537||Q42043||[[wp/msb/San Nicolas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1538||Q42044||[[wp/msb/San Quintin, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1539||Q122401||[[wp/msb/Santa Barbara, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1540||Q42055||[[wp/msb/Santa Maria, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1541||Q43140||[[wp/msb/Santo Tomas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1542||Q43143||[[wp/msb/Sison]]||Pangasinan||Town |- |1543||Q43145||[[wp/msb/Sual]]||Pangasinan||Town |- |1544||Q43148||[[wp/msb/Tayug]]||Pangasinan||Town |- |1545||Q43152||[[wp/msb/Umingan]]||Pangasinan||Town |- |1546||Q43154||[[wp/msb/Urbiztondo]]||Pangasinan||Town |- |1547||Q43168||[[wp/msb/Urdaneta]]||Pangasinan||City |- |1548||Q43157||[[wp/msb/Villasis]]||Pangasinan||Town |- |1549||Q40168||[[wp/msb/Agoo]]||La Union||Town |- |1550||Q40239||[[wp/msb/Aringay]]||La Union||Town |- |1551||Q40259||[[wp/msb/Bacnotan]]||La Union||Town |- |1552||Q40275||[[wp/msb/Bagulin]]||La Union||Town |- |1553||Q40282||[[wp/msb/Balaoan]]||La Union||Town |- |1554||Q40298||[[wp/msb/Bangar]]||La Union||Town |- |1555||Q40313||[[wp/msb/Bauang]]||La Union||Town |- |1556||Q40372||[[wp/msb/Burgos, La Union]]||La Union||Town |- |1557||Q40393||[[wp/msb/Caba]]||La Union||Town |- |1558||Q40419||[[wp/msb/Luna, La Union]]||La Union||Town |- |1559||Q40450||[[wp/msb/Naguilian]]||La Union||Town |- |1560||Q40466||[[wp/msb/Pugo]]||La Union||Town |- |1561||Q40486||[[wp/msb/Rosario, La Union]]||La Union||Town |- |1562||Q40584||[[wp/msb/San Fernando, La Union]]||La Union||City |- |1563||Q40500||[[wp/msb/San Gabriel]]||La Union||Town |- |1564||Q40517||[[wp/msb/San Juan, La Union]]||La Union||Town |- |1565||Q40521||[[wp/msb/Santo Tomas, La Union]]||La Union||Town |- |1566||Q40536||[[wp/msb/Santol]]||La Union||Town |- |1567||Q40557||[[wp/msb/Sudipen]]||La Union||Town |- |1568||Q40562||[[wp/msb/Tubao]]||La Union||Town |- |1569||Q12813||[[wp/msb/Alilem]]||Ilocos Sur||Town |- |1570||Q12818||[[wp/msb/Banayoyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1571||Q12825||[[wp/msb/Bantay]]||Ilocos Sur||Town |- |1572||Q12828||[[wp/msb/Burgos, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1573||Q12832||[[wp/msb/Cabugao]]||Ilocos Sur||Town |- |1574||Q205956||[[wp/msb/Candon]]||Ilocos Sur||City |- |1575||Q12834||[[wp/msb/Caoayan]]||Ilocos Sur||Town |- |1576||Q12835||[[wp/msb/Cervantes]]||Ilocos Sur||Town |- |1577||Q12838||[[wp/msb/Galimuyod]]||Ilocos Sur||Town |- |1578||Q12840||[[wp/msb/Gregorio del Pilar]]||Ilocos Sur||Town |- |1579||Q12843||[[wp/msb/Lidlidda]]||Ilocos Sur||Town |- |1580||Q12845||[[wp/msb/Magsingal]]||Ilocos Sur||Town |- |1581||Q12848||[[wp/msb/Nagbukel]]||Ilocos Sur||Town |- |1582||Q12850||[[wp/msb/Narvacan]]||Ilocos Sur||Town |- |1583||Q12853||[[wp/msb/Quirino, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1584||Q12856||[[wp/msb/Salcedo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1585||Q12859||[[wp/msb/San Emilio]]||Ilocos Sur||Town |- |1586||Q12863||[[wp/msb/San Esteban]]||Ilocos Sur||Town |- |1587||Q12864||[[wp/msb/San Ildefonso, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1588||Q12867||[[wp/msb/San Juan, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1589||Q12868||[[wp/msb/San Vicente, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1590||Q12873||[[wp/msb/Santa]]||Ilocos Sur||Town |- |1591||Q12875||[[wp/msb/Santa Catalina, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1592||Q12880||[[wp/msb/Santa Cruz, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1593||Q12882||[[wp/msb/Santa Lucia]]||Ilocos Sur||Town |- |1594||Q12692||[[wp/msb/Santa Maria, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1595||Q12884||[[wp/msb/Santiago, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1596||Q12885||[[wp/msb/Santo Domingo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1597||Q12888||[[wp/msb/Sigay]]||Ilocos Sur||Town |- |1598||Q12891||[[wp/msb/Sinait]]||Ilocos Sur||Town |- |1599||Q12893||[[wp/msb/Sugpon]]||Ilocos Sur||Town |- |1600||Q12894||[[wp/msb/Suyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1601||Q12895||[[wp/msb/Tagudin]]||Ilocos Sur||Town |- |1602||Q235004||[[wp/msb/Vigan]]||Ilocos Sur||City |- |1603||Q39241||[[wp/msb/Adams]]||Ilocos Norte||Town |- |1604||Q39271||[[wp/msb/Bacarra]]||Ilocos Norte||Town |- |1605||Q39303||[[wp/msb/Badoc]]||Ilocos Norte||Town |- |1606||Q39326||[[wp/msb/Bangui]]||Ilocos Norte||Town |- |1607||Q39346||[[wp/msb/Banna]]||Ilocos Norte||Town |- |1608||Q39711||[[wp/msb/Batac]]||Ilocos Norte||City |- |1609||Q39368||[[wp/msb/Burgos, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1610||Q39393||[[wp/msb/Carasi]]||Ilocos Norte||Town |- |1611||Q39416||[[wp/msb/Currimao]]||Ilocos Norte||Town |- |1612||Q39429||[[wp/msb/Dingras]]||Ilocos Norte||Town |- |1613||Q39511||[[wp/msb/Dumalneg]]||Ilocos Norte||Town |- |1614||Q39738||[[wp/msb/Laoag]]||Ilocos Norte||City |- |1615||Q39523||[[wp/msb/Marcos]]||Ilocos Norte||Town |- |1616||Q39540||[[wp/msb/Nueva Era]]||Ilocos Norte||Town |- |1617||Q39559||[[wp/msb/Pagudpud]]||Ilocos Norte||Town |- |1618||Q39573||[[wp/msb/Paoay]]||Ilocos Norte||Town |- |1619||Q39591||[[wp/msb/Pasuquin]]||Ilocos Norte||Town |- |1620||Q39616||[[wp/msb/Piddig]]||Ilocos Norte||Town |- |1621||Q39629||[[wp/msb/Pinili]]||Ilocos Norte||Town |- |1622||Q39653||[[wp/msb/San Nicolas, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1623||Q39673||[[wp/msb/Sarrat]]||Ilocos Norte||Town |- |1624||Q39677||[[wp/msb/Solsona]]||Ilocos Norte||Town |- |1625||Q39694||[[wp/msb/Vintar]]||Ilocos Norte||Town |- |1626||Q1478||[[wp/msb/Caloocan]]||Metro Manila||City |- |1627||Q8854||[[wp/msb/Las Piñas]]||Metro Manila||City |- |1628||Q1508||[[wp/msb/Makati]]||Metro Manila||City |- |1629||Q8861||[[wp/msb/Malabon]]||Metro Manila||City |- |1630||Q9085||[[wp/msb/Mandaluyong]]||Metro Manila||City |- |1631||Q1461||[[wp/msb/Manila]]||Metro Manila||City |- |1632||Q17175||[[wp/msb/Marikina]]||Metro Manila||City |- |1633||Q17176||[[wp/msb/Muntinlupa]]||Metro Manila||City |- |1634||Q17179||[[wp/msb/Navotas]]||Metro Manila||City |- |1635||Q17182||[[wp/msb/Parañaque]]||Metro Manila||City |- |1636||Q17189||[[wp/msb/Pasay]]||Metro Manila||City |- |1637||Q1624||[[wp/msb/Pasig]]||Metro Manila||City |- |1638||Q1017325||[[wp/msb/Pateros]]||Metro Manila||Town |- |1639||Q1475||[[wp/msb/Siyudad sanQuezon]]||Metro Manila||City |- |1640||Q749283||[[wp/msb/San Juan, Metro Manila]]||Metro Manila||City |- |1641||Q1643||[[wp/msb/Taguig]]||Metro Manila||City |- |1642||Q1623||[[wp/msb/Valenzuela]]||Metro Manila||City |- |1643||Q13711||[[wp/msb/Abra]]||||Province |- |1644||Q13714||[[wp/msb/Agusan del Norte]]||||Province |- |1645||Q13721||[[wp/msb/Agusan del Sur]]||||Province |- |1646||Q13723||[[wp/msb/Aklan]]||||Province |- |1647||Q13726||[[wp/msb/Albay]]||||Province |- |1648||Q13727||[[wp/msb/Antique]]||||Province |- |1649||Q13728||[[wp/msb/Apayao]]||||Province |- |1650||Q13730||[[wp/msb/Aurora]]||||Province |- |1651||Q13737||[[wp/msb/Basilan]]||||Province |- |1652||Q13739||[[wp/msb/Bataan]]||||Province |- |1653||Q13740||[[wp/msb/Batanes]]||||Province |- |1654||Q13744||[[wp/msb/Batangas]]||||Province |- |1655||Q13750||[[wp/msb/Benguet]]||||Province |- |1656||Q13751||[[wp/msb/Biliran]]||||Province |- |1657||Q13752||[[wp/msb/Bohol]]||||Province |- |1658||Q13753||[[wp/msb/Bukidnon]]||||Province |- |1659||Q13755||[[wp/msb/Bulacan]]||||Province |- |1660||Q13759||[[wp/msb/Cagayan]]||||Province |- |1661||Q13763||[[wp/msb/Camarines Norte]]||||Province |- |1662||Q13767||[[wp/msb/Camarines Sur]]||||Province |- |1663||Q13769||[[wp/msb/Camiguin]]||||Province |- |1664||Q13772||[[wp/msb/Capiz]]||||Province |- |1665||Q13778||[[wp/msb/Catanduanes]]||||Province |- |1666||Q13785||[[wp/msb/Cavite]]||||Province |- |1667||Q13786||[[wp/msb/Cebu]]||||Province |- |1668||Q13791||[[wp/msb/Cotabato]]||||Province |- |1669||Q13789||[[wp/msb/Davao de Oro]]||||Province |- |1670||Q13792||[[wp/msb/Davao del Norte]]||||Province |- |1671||Q13794||[[wp/msb/Davao del Sur]]||||Province |- |1672||Q3656379||[[wp/msb/Davao Occidental]]||||Province |- |1673||Q13806||[[wp/msb/Davao Oriental]]||||Province |- |1674||Q13807||[[wp/msb/Dinagat Islands]]||||Province |- |1675||Q13809||[[wp/msb/Eastern Samar]]||||Province |- |1676||Q13810||[[wp/msb/Guimaras]]||||Province |- |1677||Q13812||[[wp/msb/Ifugao]]||||Province |- |1678||Q13813||[[wp/msb/Ilocos Norte]]||||Province |- |1679||Q12741||[[wp/msb/Ilocos Sur]]||||Province |- |1680||Q13825||[[wp/msb/Iloilo]]||||Province |- |1681||Q13826||[[wp/msb/Isabela]]||||Province |- |1682||Q13827||[[wp/msb/Kalinga]]||||Province |- |1683||Q13829||[[wp/msb/La Union]]||||Province |- |1684||Q13840||[[wp/msb/Laguna]]||||Province |- |1685||Q13841||[[wp/msb/Lanao del Norte]]||||Province |- |1686||Q13843||[[wp/msb/Lanao del Sur]]||||Province |- |1687||Q13844||[[wp/msb/Leyte]]||||Province |- |1688||Q114019739||[[wp/msb/Maguindanao del Norte]]||||Province |- |1689||Q114019748||[[wp/msb/Maguindanao del Sur]]||||Province |- |1690||Q13846||[[wp/msb/Marinduque]]||||Province |- |1691||Q13847||[[wp/msb/Masbate]]||||Province |- |1692||Q13857||[[wp/msb/Misamis Occidental]]||||Province |- |1693||Q13860||[[wp/msb/Misamis Oriental]]||||Province |- |1694||Q13861||[[wp/msb/Mountain Province]]||||Province |- |1695||Q13862||[[wp/msb/Negros Occidental]]||||Province |- |1696||Q13863||[[wp/msb/Negros Oriental]]||||Province |- |1697||Q13864||[[wp/msb/Northern Samar]]||||Province |- |1698||Q13865||[[wp/msb/Nueva Ecija]]||||Province |- |1699||Q13866||[[wp/msb/Nueva Vizcaya]]||||Province |- |1700||Q13867||[[wp/msb/Occidental Mindoro]]||||Province |- |1701||Q13868||[[wp/msb/Oriental Mindoro]]||||Province |- |1702||Q13869||[[wp/msb/Palawan]]||||Province |- |1703||Q13870||[[wp/msb/Pampanga]]||||Province |- |1704||Q13871||[[wp/msb/Pangasinan]]||||Province |- |1705||Q13872||[[wp/msb/Quezon]]||||Province |- |1706||Q13873||[[wp/msb/Quirino]]||||Province |- |1707||Q13874||[[wp/msb/Rizal]]||||Province |- |1708||Q13875||[[wp/msb/Romblon]]||||Province |- |1709||Q13876||[[wp/msb/Samar]]||||Province |- |1710||Q13877||[[wp/msb/Sarangani]]||||Province |- |1711||Q13879||[[wp/msb/Siquijor]]||||Province |- |1712||Q13881||[[wp/msb/Sorsogon]]||||Province |- |1713||Q13882||[[wp/msb/South Cotabato]]||||Province |- |1714||Q13884||[[wp/msb/Southern Leyte]]||||Province |- |1715||Q13885||[[wp/msb/Sultan Kudarat]]||||Province |- |1716||Q13887||[[wp/msb/Sulu]]||||Province |- |1717||Q13889||[[wp/msb/Surigao del Norte]]||||Province |- |1718||Q13891||[[wp/msb/Surigao del Sur]]||||Province |- |1719||Q13892||[[wp/msb/Tarlac]]||||Province |- |1720||Q13893||[[wp/msb/Tawi-Tawi]]||||Province |- |1721||Q13895||[[wp/msb/Zambales]]||||Province |- |1722||Q13899||[[wp/msb/Zamboanga del Norte]]||||Province |- |1723||Q13900||[[wp/msb/Zamboanga del Sur]]||||Province |- |1724||Q13902||[[wp/msb/Zamboanga Sibugay]]||||Province |- |1725||Q806550||[[wp/msb/Bangsamoro]]||||Region |- |1726||Q13662||[[wp/msb/Bicol Region]]||||Region |- |1727||Q13615||[[wp/msb/Cagayan Valley]]||||Region |- |1728||Q13650||[[wp/msb/Calabarzon]]||||Region |- |1729||Q13704||[[wp/msb/Caraga]]||||Region |- |1730||Q13617||[[wp/msb/Central Luzon]]||||Region |- |1731||Q13669||[[wp/msb/Central Visayas]]||||Region |- |1732||Q13606||[[wp/msb/Cordillera Administrative Region]]||||Region |- |1733||Q13694||[[wp/msb/Davao Region]]||||Region |- |1734||Q13675||[[wp/msb/Eastern Visayas]]||||Region |- |1735||Q12933||[[wp/msb/Ilocos Region]]||||Region |- |1736||Q13658||[[wp/msb/Mimaropa]]||||Region |- |1737||Q13580||[[wp/msb/Metro Manila]]||||Region |- |1738||Q17081785||[[wp/msb/Negros Island Region]]||||Region |- |1739||Q13690||[[wp/msb/Northern Mindanao]]||||Region |- |1740||Q13701||[[wp/msb/Soccsksargen]]||||Region |- |1741||Q13665||[[wp/msb/Western Visayas]]||||Region |- |1742||Q13682||[[wp/msb/Zamboanga Peninsula]]||||Region |} 1cwbbsc4akw2ygoqbmuk0js44qsxux8 7282746 7282745 2026-08-13T02:56:59Z Exec8 362080 . 7282746 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!Title!!Parent!!Type |- |1||Q31508396||[[wp/msb/Kadayangan]]||SGA||Town |- |2||Q31508433||[[wp/msb/Kapalawan]]||SGA||Town |- |3||Q31508452||[[wp/msb/Ligawasan]]||SGA||Town |- |4||Q31508472||[[wp/msb/Malidegao]]||SGA||Town |- |5||Q31508492||[[wp/msb/Nabalawag]]||SGA||Town |- |6||Q31508510||[[wp/msb/Old Kaabakan]]||SGA||Town |- |7||Q31508528||[[wp/msb/Pahamuddin]]||SGA||Town |- |8||Q31508546||[[wp/msb/Tugunan]]||SGA||Town |- |9||Q155195||[[wp/msb/Bongao]]||Tawi-Tawi||Town |- |10||Q155221||[[wp/msb/Languyan]]||Tawi-Tawi||Town |- |11||Q155241||[[wp/msb/Mapun]]||Tawi-Tawi||Town |- |12||Q155259||[[wp/msb/Panglima Sugala]]||Tawi-Tawi||Town |- |13||Q155274||[[wp/msb/Sapa-Sapa]]||Tawi-Tawi||Town |- |14||Q155288||[[wp/msb/Sibutu]]||Tawi-Tawi||Town |- |15||Q155318||[[wp/msb/Simunul]]||Tawi-Tawi||Town |- |16||Q155334||[[wp/msb/Sitangkai]]||Tawi-Tawi||Town |- |17||Q155355||[[wp/msb/South Ubian]]||Tawi-Tawi||Town |- |18||Q155377||[[wp/msb/Tandubas]]||Tawi-Tawi||Town |- |19||Q155396||[[wp/msb/Turtle Islands]]||Tawi-Tawi||Town |- |20||Q155970||[[wp/msb/Banguingui]]||Sulu||Town |- |21||Q155983||[[wp/msb/Hadji Panglima Tahil]]||Sulu||Town |- |22||Q156008||[[wp/msb/Indanan]]||Sulu||Town |- |23||Q156024||[[wp/msb/Jolo]]||Sulu||Town |- |24||Q156042||[[wp/msb/Kalingalan Caluang]]||Sulu||Town |- |25||Q156055||[[wp/msb/Lugus]]||Sulu||Town |- |26||Q156071||[[wp/msb/Luuk]]||Sulu||Town |- |27||Q156090||[[wp/msb/Maimbung]]||Sulu||Town |- |28||Q156107||[[wp/msb/Panamao]]||Sulu||Town |- |29||Q156126||[[wp/msb/Omar]]||Sulu||Town |- |30||Q156159||[[wp/msb/Pandami]]||Sulu||Town |- |31||Q156180||[[wp/msb/Panglima Estino]]||Sulu||Town |- |32||Q156195||[[wp/msb/Pangutaran]]||Sulu||Town |- |33||Q156208||[[wp/msb/Parang]]||Sulu||Town |- |34||Q156225||[[wp/msb/Pata]]||Sulu||Town |- |35||Q156244||[[wp/msb/Patikul]]||Sulu||Town |- |36||Q156263||[[wp/msb/Siasi]]||Sulu||Town |- |37||Q156285||[[wp/msb/Talipao]]||Sulu||Town |- |38||Q156302||[[wp/msb/Tapul]]||Sulu||Town |- |39||Q212222||[[wp/msb/Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |40||Q212280||[[wp/msb/Buluan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |41||Q212310||[[wp/msb/Datu Abdullah Sangki]]||Maguindanao del Sur||Town |- |42||Q212336||[[wp/msb/Datu Anggal Midtimbang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |43||Q212389||[[wp/msb/Datu Hoffer Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |44||Q212411||[[wp/msb/Datu Montawal]]||Maguindanao del Sur||Town |- |45||Q212432||[[wp/msb/Datu Odin Sinsuat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |46||Q212463||[[wp/msb/Datu Paglas]]||Maguindanao del Sur||Town |- |47||Q212488||[[wp/msb/Datu Piang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |48||Q212503||[[wp/msb/Datu Salibo]]||Maguindanao del Sur||Town |- |49||Q212519||[[wp/msb/Datu Saudi Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |50||Q212537||[[wp/msb/Datu Unsay]]||Maguindanao del Sur||Town |- |51||Q212557||[[wp/msb/General Salipada K. Pendatun]]||Maguindanao del Sur||Town |- |52||Q212581||[[wp/msb/Guindulungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |53||Q212623||[[wp/msb/Mamasapano]]||Maguindanao del Sur||Town |- |54||Q212644||[[wp/msb/Mangudadatu]]||Maguindanao del Sur||Town |- |55||Q212707||[[wp/msb/Pagalungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |56||Q122827||[[wp/msb/Paglat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |57||Q212735||[[wp/msb/Pandag]]||Maguindanao del Sur||Town |- |58||Q212759||[[wp/msb/Rajah Buayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |59||Q212766||[[wp/msb/Shariff Aguak]]||Maguindanao del Sur||Town |- |60||Q212778||[[wp/msb/Shariff Saydona Mustapha]]||Maguindanao del Sur||Town |- |61||Q212784||[[wp/msb/South Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |62||Q212808||[[wp/msb/Sultan sa Barongis]]||Maguindanao del Sur||Town |- |63||Q212823||[[wp/msb/Talayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |64||Q212843||[[wp/msb/Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |65||Q212240||[[wp/msb/Barira]]||Maguindanao del Norte||Town |- |66||Q212255||[[wp/msb/Buldon]]||Maguindanao del Norte||Town |- |67||Q726993||[[wp/msb/Siyudad san Cotabato]]||Maguindanao del Norte||City |- |68||Q212366||[[wp/msb/Datu Blah T. Sinsuat]]||Maguindanao del Norte||Town |- |69||Q212603||[[wp/msb/Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |70||Q212662||[[wp/msb/Matanog]]||Maguindanao del Norte||Town |- |71||Q212684||[[wp/msb/Northern Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |72||Q212748||[[wp/msb/Parang, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |73||Q212791||[[wp/msb/Sultan Kudarat, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |74||Q212802||[[wp/msb/Sultan Mastura]]||Maguindanao del Norte||Town |- |75||Q212830||[[wp/msb/Talitay]]||Maguindanao del Norte||Town |- |76||Q273775||[[wp/msb/Amai Manabilang]]||Lanao del Sur||Town |- |77||Q273657||[[wp/msb/Bacolod-Kalawi]]||Lanao del Sur||Town |- |78||Q273680||[[wp/msb/Balabagan]]||Lanao del Sur||Town |- |79||Q273700||[[wp/msb/Balindong]]||Lanao del Sur||Town |- |80||Q273718||[[wp/msb/Bayang]]||Lanao del Sur||Town |- |81||Q273728||[[wp/msb/Binidayan]]||Lanao del Sur||Town |- |82||Q273744||[[wp/msb/Buadiposo-Buntong]]||Lanao del Sur||Town |- |83||Q273757||[[wp/msb/Bubong]]||Lanao del Sur||Town |- |84||Q273796||[[wp/msb/Butig]]||Lanao del Sur||Town |- |85||Q273813||[[wp/msb/Calanogas]]||Lanao del Sur||Town |- |86||Q273828||[[wp/msb/Ditsaan-Ramain]]||Lanao del Sur||Town |- |87||Q273851||[[wp/msb/Ganassi]]||Lanao del Sur||Town |- |88||Q273864||[[wp/msb/Kapai]]||Lanao del Sur||Town |- |89||Q273882||[[wp/msb/Kapatagan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |90||Q273895||[[wp/msb/Lumba-Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |91||Q273906||[[wp/msb/Lumbaca-Unayan]]||Lanao del Sur||Town |- |92||Q273915||[[wp/msb/Lumbatan]]||Lanao del Sur||Town |- |93||Q273928||[[wp/msb/Lumbayanague]]||Lanao del Sur||Town |- |94||Q273939||[[wp/msb/Madalum]]||Lanao del Sur||Town |- |95||Q273948||[[wp/msb/Madamba]]||Lanao del Sur||Town |- |96||Q273960||[[wp/msb/Maguing]]||Lanao del Sur||Town |- |97||Q273970||[[wp/msb/Malabang]]||Lanao del Sur||Town |- |98||Q273982||[[wp/msb/Marantao]]||Lanao del Sur||Town |- |99||Q592338||[[wp/msb/Marawi]]||Lanao del Sur||City |- |100||Q273988||[[wp/msb/Marogong]]||Lanao del Sur||Town |- |101||Q273998||[[wp/msb/Masiu]]||Lanao del Sur||Town |- |102||Q177004||[[wp/msb/Mulondo]]||Lanao del Sur||Town |- |103||Q274015||[[wp/msb/Pagayawan]]||Lanao del Sur||Town |- |104||Q274022||[[wp/msb/Piagapo]]||Lanao del Sur||Town |- |105||Q274031||[[wp/msb/Picong]]||Lanao del Sur||Town |- |106||Q274037||[[wp/msb/Poona Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |107||Q274047||[[wp/msb/Pualas]]||Lanao del Sur||Town |- |108||Q274057||[[wp/msb/Saguiaran]]||Lanao del Sur||Town |- |109||Q126297||[[wp/msb/Sultan Dumalondong]]||Lanao del Sur||Town |- |110||Q274077||[[wp/msb/Tagoloan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |111||Q274087||[[wp/msb/Tamparan]]||Lanao del Sur||Town |- |112||Q274097||[[wp/msb/Taraka]]||Lanao del Sur||Town |- |113||Q274114||[[wp/msb/Tubaran]]||Lanao del Sur||Town |- |114||Q274124||[[wp/msb/Tugaya]]||Lanao del Sur||Town |- |115||Q274134||[[wp/msb/Wao]]||Lanao del Sur||Town |- |116||Q42589||[[wp/msb/Akbar]]||Basilan||Town |- |117||Q41999||[[wp/msb/Al-Barka]]||Basilan||Town |- |118||Q41998||[[wp/msb/Hadji Mohammad Ajul]]||Basilan||Town |- |119||Q802075||[[wp/msb/Hadji Muhtamad]]||Basilan||Town |- |120||Q1710||[[wp/msb/Siyudad san Isabela]]||Basilan||City |- |121||Q1714||[[wp/msb/Lamitan]]||Basilan||City |- |122||Q802107||[[wp/msb/Lantawan]]||Basilan||Town |- |123||Q802142||[[wp/msb/Maluso]]||Basilan||Town |- |124||Q802171||[[wp/msb/Sumisip]]||Basilan||Town |- |125||Q802202||[[wp/msb/Tabuan-Lasa]]||Basilan||Town |- |126||Q667595||[[wp/msb/Tipo-Tipo]]||Basilan||Town |- |127||Q630096||[[wp/msb/Tuburan, Basilan]]||Basilan||Town |- |128||Q204771||[[wp/msb/Ungkaya Pukan]]||Basilan||Town |- |129||Q173393||[[wp/msb/Bagumbayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |130||Q173404||[[wp/msb/Columbio]]||Sultan Kudarat||Town |- |131||Q173414||[[wp/msb/Esperanza, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |132||Q173428||[[wp/msb/Isulan]]||Sultan Kudarat||Town |- |133||Q173438||[[wp/msb/Kalamansig]]||Sultan Kudarat||Town |- |134||Q173449||[[wp/msb/Lambayong]]||Sultan Kudarat||Town |- |135||Q173460||[[wp/msb/Lebak]]||Sultan Kudarat||Town |- |136||Q173468||[[wp/msb/Lutayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |137||Q173479||[[wp/msb/Palimbang]]||Sultan Kudarat||Town |- |138||Q137813||[[wp/msb/President Quirino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |139||Q173556||[[wp/msb/Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |140||Q173575||[[wp/msb/Tacurong]]||Sultan Kudarat||City |- |141||Q173870||[[wp/msb/Banga, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |142||Q594275||[[wp/msb/General Santos]]||South Cotabato||City |- |143||Q542154||[[wp/msb/Koronadal]]||South Cotabato||City |- |144||Q173898||[[wp/msb/Lake Sebu]]||South Cotabato||Town |- |145||Q173922||[[wp/msb/Norala]]||South Cotabato||Town |- |146||Q173944||[[wp/msb/Polomolok]]||South Cotabato||Town |- |147||Q173965||[[wp/msb/Santo Niño, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |148||Q173986||[[wp/msb/Surallah]]||South Cotabato||Town |- |149||Q174003||[[wp/msb/T'boli]]||South Cotabato||Town |- |150||Q174018||[[wp/msb/Tampakan]]||South Cotabato||Town |- |151||Q174039||[[wp/msb/Tantangan]]||South Cotabato||Town |- |152||Q174055||[[wp/msb/Tupi]]||South Cotabato||Town |- |153||Q174393||[[wp/msb/Alabel]]||Sarangani||Town |- |154||Q174403||[[wp/msb/Glan]]||Sarangani||Town |- |155||Q174417||[[wp/msb/Kiamba]]||Sarangani||Town |- |156||Q174429||[[wp/msb/Maasim]]||Sarangani||Town |- |157||Q174442||[[wp/msb/Maitum]]||Sarangani||Town |- |158||Q174457||[[wp/msb/Malapatan]]||Sarangani||Town |- |159||Q174468||[[wp/msb/Malungon]]||Sarangani||Town |- |160||Q315042||[[wp/msb/Alamada]]||Cotabato||Town |- |161||Q315061||[[wp/msb/Aleosan]]||Cotabato||Town |- |162||Q315081||[[wp/msb/Antipas]]||Cotabato||Town |- |163||Q315098||[[wp/msb/Arakan]]||Cotabato||Town |- |164||Q315121||[[wp/msb/Banisilan]]||Cotabato||Town |- |165||Q315144||[[wp/msb/Carmen, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |166||Q315164||[[wp/msb/Kabacan]]||Cotabato||Town |- |167||Q583137||[[wp/msb/Kidapawan]]||Cotabato||City |- |168||Q315190||[[wp/msb/Libungan]]||Cotabato||Town |- |169||Q315213||[[wp/msb/M'lang]]||Cotabato||Town |- |170||Q267975||[[wp/msb/Magpet]]||Cotabato||Town |- |171||Q315244||[[wp/msb/Makilala]]||Cotabato||Town |- |172||Q315267||[[wp/msb/Matalam]]||Cotabato||Town |- |173||Q315283||[[wp/msb/Midsayap]]||Cotabato||Town |- |174||Q304654||[[wp/msb/Pigcawayan]]||Cotabato||Town |- |175||Q315314||[[wp/msb/Pikit]]||Cotabato||Town |- |176||Q315334||[[wp/msb/President Roxas, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |177||Q315345||[[wp/msb/Tulunan]]||Cotabato||Town |- |178||Q314522||[[wp/msb/Baganga]]||Davao Oriental||Town |- |179||Q314542||[[wp/msb/Banaybanay]]||Davao Oriental||Town |- |180||Q314574||[[wp/msb/Boston]]||Davao Oriental||Town |- |181||Q314593||[[wp/msb/Caraga, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |182||Q314619||[[wp/msb/Cateel]]||Davao Oriental||Town |- |183||Q314632||[[wp/msb/Governor Generoso]]||Davao Oriental||Town |- |184||Q314653||[[wp/msb/Lupon]]||Davao Oriental||Town |- |185||Q314671||[[wp/msb/Manay]]||Davao Oriental||Town |- |186||Q314686||[[wp/msb/Mati]]||Davao Oriental||City |- |187||Q314721||[[wp/msb/San Isidro, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |188||Q314745||[[wp/msb/Tarragona]]||Davao Oriental||Town |- |189||Q314796||[[wp/msb/Don Marcelino]]||Davao Occidental||Town |- |190||Q314824||[[wp/msb/Jose Abad Santos]]||Davao Occidental||Town |- |191||Q314907||[[wp/msb/Malita]]||Davao Occidental||Town |- |192||Q314980||[[wp/msb/Santa Maria, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |193||Q314999||[[wp/msb/Sarangani, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |194||Q314778||[[wp/msb/Bansalan]]||Davao del Sur||Town |- |195||Q1473||[[wp/msb/Siyudad san Davao]]||Davao del Sur||City |- |196||Q1020939||[[wp/msb/Digos]]||Davao del Sur||City |- |197||Q314808||[[wp/msb/Hagonoy, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |198||Q314844||[[wp/msb/Kiblawan]]||Davao del Sur||Town |- |199||Q314864||[[wp/msb/Magsaysay, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |200||Q314885||[[wp/msb/Malalag]]||Davao del Sur||Town |- |201||Q314923||[[wp/msb/Matanao]]||Davao del Sur||Town |- |202||Q314944||[[wp/msb/Padada]]||Davao del Sur||Town |- |203||Q314965||[[wp/msb/Santa Cruz, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |204||Q315014||[[wp/msb/Sulop]]||Davao del Sur||Town |- |205||Q314393||[[wp/msb/Asuncion]]||Davao del Norte||Town |- |206||Q314410||[[wp/msb/Braulio E. Dujali]]||Davao del Norte||Town |- |207||Q314422||[[wp/msb/Carmen, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |208||Q314438||[[wp/msb/Kapalong]]||Davao del Norte||Town |- |209||Q314452||[[wp/msb/New Corella]]||Davao del Norte||Town |- |210||Q967367||[[wp/msb/Panabo]]||Davao del Norte||City |- |211||Q1020674||[[wp/msb/Samal]]||Davao del Norte||City |- |212||Q314468||[[wp/msb/Sawata]]||Davao del Norte||Town |- |213||Q314486||[[wp/msb/Santo Tomas, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |214||Q725168||[[wp/msb/Tagum]]||Davao del Norte||City |- |215||Q314501||[[wp/msb/Talaingod]]||Davao del Norte||Town |- |216||Q315450||[[wp/msb/Compostela, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |217||Q315468||[[wp/msb/Laak]]||Davao de Oro||Town |- |218||Q187225||[[wp/msb/Mabini, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |219||Q315497||[[wp/msb/Maco]]||Davao de Oro||Town |- |220||Q315512||[[wp/msb/Maragusan]]||Davao de Oro||Town |- |221||Q315524||[[wp/msb/Mawab]]||Davao de Oro||Town |- |222||Q315543||[[wp/msb/Monkayo]]||Davao de Oro||Town |- |223||Q315557||[[wp/msb/Montevista]]||Davao de Oro||Town |- |224||Q315570||[[wp/msb/Nabunturan]]||Davao de Oro||Town |- |225||Q315582||[[wp/msb/New Bataan]]||Davao de Oro||Town |- |226||Q315598||[[wp/msb/Pantukan]]||Davao de Oro||Town |- |227||Q155471||[[wp/msb/Barobo]]||Surigao del Sur||Town |- |228||Q155499||[[wp/msb/Bayabas]]||Surigao del Sur||Town |- |229||Q866414||[[wp/msb/Bislig]]||Surigao del Sur||City |- |230||Q155524||[[wp/msb/Cagwait]]||Surigao del Sur||Town |- |231||Q155536||[[wp/msb/Cantilan]]||Surigao del Sur||Town |- |232||Q155548||[[wp/msb/Carmen, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |233||Q155558||[[wp/msb/Carrascal]]||Surigao del Sur||Town |- |234||Q155568||[[wp/msb/Cortes, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |235||Q155576||[[wp/msb/Hinatuan]]||Surigao del Sur||Town |- |236||Q155582||[[wp/msb/Lanuza]]||Surigao del Sur||Town |- |237||Q155590||[[wp/msb/Lianga]]||Surigao del Sur||Town |- |238||Q155598||[[wp/msb/Lingig]]||Surigao del Sur||Town |- |239||Q155605||[[wp/msb/Madrid, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |240||Q155611||[[wp/msb/Marihatag]]||Surigao del Sur||Town |- |241||Q155618||[[wp/msb/San Agustin, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |242||Q155625||[[wp/msb/San Miguel, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |243||Q155633||[[wp/msb/Tagbina]]||Surigao del Sur||Town |- |244||Q155648||[[wp/msb/Tago]]||Surigao del Sur||Town |- |245||Q155674||[[wp/msb/Tandag]]||Surigao del Sur||City |- |246||Q155706||[[wp/msb/Alegria, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |247||Q155720||[[wp/msb/Bacuag]]||Surigao del Norte||Town |- |248||Q155735||[[wp/msb/Burgos, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |249||Q155748||[[wp/msb/Claver]]||Surigao del Norte||Town |- |250||Q155763||[[wp/msb/Dapa]]||Surigao del Norte||Town |- |251||Q28735||[[wp/msb/Del Carmen]]||Surigao del Norte||Town |- |252||Q155784||[[wp/msb/General Luna]]||Surigao del Norte||Town |- |253||Q155795||[[wp/msb/Gigaquit]]||Surigao del Norte||Town |- |254||Q155808||[[wp/msb/Mainit]]||Surigao del Norte||Town |- |255||Q155819||[[wp/msb/Malimono]]||Surigao del Norte||Town |- |256||Q155830||[[wp/msb/Pilar, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |257||Q155839||[[wp/msb/Placer, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |258||Q155849||[[wp/msb/San Benito]]||Surigao del Norte||Town |- |259||Q155864||[[wp/msb/San Francisco, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |260||Q155876||[[wp/msb/San Isidro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |261||Q28958||[[wp/msb/Santa Monica]]||Surigao del Norte||Town |- |262||Q155905||[[wp/msb/Sison, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |263||Q155917||[[wp/msb/Socorro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |264||Q1019949||[[wp/msb/Siyudad san Surigao]]||Surigao del Norte||City |- |265||Q155934||[[wp/msb/Tagana-an]]||Surigao del Norte||Town |- |266||Q155946||[[wp/msb/Tubod, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |267||Q314298||[[wp/msb/Basilisa]]||Dinagat Islands||Town |- |268||Q314318||[[wp/msb/Cagdianao]]||Dinagat Islands||Town |- |269||Q314336||[[wp/msb/Dinagat]]||Dinagat Islands||Town |- |270||Q314345||[[wp/msb/Libjo]]||Dinagat Islands||Town |- |271||Q314356||[[wp/msb/Loreto, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |272||Q251691||[[wp/msb/San Jose, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |273||Q314374||[[wp/msb/Tubajon]]||Dinagat Islands||Town |- |274||Q1694||[[wp/msb/Bayugan]]||Agusan del Sur||City |- |275||Q627049||[[wp/msb/Bunawan]]||Agusan del Sur||Town |- |276||Q627077||[[wp/msb/Esperanza, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |277||Q627107||[[wp/msb/La Paz, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |278||Q627120||[[wp/msb/Loreto, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |279||Q627144||[[wp/msb/Prosperidad]]||Agusan del Sur||Town |- |280||Q627167||[[wp/msb/Rosario, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |281||Q627190||[[wp/msb/San Francisco, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |282||Q627210||[[wp/msb/San Luis, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |283||Q627231||[[wp/msb/Santa Josefa]]||Agusan del Sur||Town |- |284||Q627260||[[wp/msb/Sibagat]]||Agusan del Sur||Town |- |285||Q627286||[[wp/msb/Talacogon]]||Agusan del Sur||Town |- |286||Q627320||[[wp/msb/Trento]]||Agusan del Sur||Town |- |287||Q627349||[[wp/msb/Veruela]]||Agusan del Sur||Town |- |288||Q627390||[[wp/msb/Buenavista, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |289||Q1686||[[wp/msb/Butuan]]||Agusan del Norte||City |- |290||Q1692||[[wp/msb/Cabadbaran]]||Agusan del Norte||City |- |291||Q627434||[[wp/msb/Carmen, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |292||Q627461||[[wp/msb/Jabonga]]||Agusan del Norte||Town |- |293||Q627495||[[wp/msb/Kitcharao]]||Agusan del Norte||Town |- |294||Q627529||[[wp/msb/Las Nieves]]||Agusan del Norte||Town |- |295||Q627572||[[wp/msb/Magallanes, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |296||Q627604||[[wp/msb/Nasipit]]||Agusan del Norte||Town |- |297||Q627638||[[wp/msb/Remedios T. Romualdez]]||Agusan del Norte||Town |- |298||Q588955||[[wp/msb/Santiago, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |299||Q176975||[[wp/msb/Tubay]]||Agusan del Norte||Town |- |300||Q195623||[[wp/msb/Alubijid]]||Misamis Oriental||Town |- |301||Q195637||[[wp/msb/Balingasag]]||Misamis Oriental||Town |- |302||Q195650||[[wp/msb/Balingoan]]||Misamis Oriental||Town |- |303||Q195663||[[wp/msb/Binuangan]]||Misamis Oriental||Town |- |304||Q1645||[[wp/msb/Cagayan de Oro]]||Misamis Oriental||City |- |305||Q195676||[[wp/msb/Claveria, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |306||Q195686||[[wp/msb/El Salvador, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||City |- |307||Q1525029||[[wp/msb/Gingoog]]||Misamis Oriental||City |- |308||Q195696||[[wp/msb/Gitagum]]||Misamis Oriental||Town |- |309||Q195709||[[wp/msb/Initao]]||Misamis Oriental||Town |- |310||Q195717||[[wp/msb/Jasaan]]||Misamis Oriental||Town |- |311||Q195726||[[wp/msb/Kinoguitan]]||Misamis Oriental||Town |- |312||Q195740||[[wp/msb/Lagonglong]]||Misamis Oriental||Town |- |313||Q195755||[[wp/msb/Laguindingan]]||Misamis Oriental||Town |- |314||Q195767||[[wp/msb/Libertad, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |315||Q195780||[[wp/msb/Lugait]]||Misamis Oriental||Town |- |316||Q195799||[[wp/msb/Magsaysay, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |317||Q195815||[[wp/msb/Manticao]]||Misamis Oriental||Town |- |318||Q195834||[[wp/msb/Medina]]||Misamis Oriental||Town |- |319||Q195855||[[wp/msb/Naawan]]||Misamis Oriental||Town |- |320||Q195870||[[wp/msb/Opol]]||Misamis Oriental||Town |- |321||Q195883||[[wp/msb/Salay]]||Misamis Oriental||Town |- |322||Q195899||[[wp/msb/Sugbongcogon]]||Misamis Oriental||Town |- |323||Q1026274||[[wp/msb/Tagoloan, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |324||Q195917||[[wp/msb/Talisayan]]||Misamis Oriental||Town |- |325||Q195937||[[wp/msb/Villanueva]]||Misamis Oriental||Town |- |326||Q155502||[[wp/msb/Aloran]]||Misamis Occidental||Town |- |327||Q196056||[[wp/msb/Baliangao]]||Misamis Occidental||Town |- |328||Q196076||[[wp/msb/Bonifacio]]||Misamis Occidental||Town |- |329||Q196097||[[wp/msb/Calamba, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |330||Q196114||[[wp/msb/Clarin, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |331||Q196129||[[wp/msb/Concepcion, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |332||Q196145||[[wp/msb/Don Victoriano]]||Misamis Occidental||Town |- |333||Q196158||[[wp/msb/Jimenez]]||Misamis Occidental||Town |- |334||Q196173||[[wp/msb/Lopez Jaena]]||Misamis Occidental||Town |- |335||Q1067897||[[wp/msb/Oroquieta]]||Misamis Occidental||City |- |336||Q263837||[[wp/msb/Ozamiz]]||Misamis Occidental||City |- |337||Q196191||[[wp/msb/Panaon]]||Misamis Occidental||Town |- |338||Q196207||[[wp/msb/Plaridel, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |339||Q196222||[[wp/msb/Sapang Dalaga]]||Misamis Occidental||Town |- |340||Q196233||[[wp/msb/Sinacaban]]||Misamis Occidental||Town |- |341||Q1026277||[[wp/msb/Tangub]]||Misamis Occidental||City |- |342||Q196248||[[wp/msb/Tudela, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |343||Q274150||[[wp/msb/Bacolod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |344||Q274164||[[wp/msb/Balo-i]]||Lanao del Norte||Town |- |345||Q274173||[[wp/msb/Baroy]]||Lanao del Norte||Town |- |346||Q285488||[[wp/msb/Iligan]]||Lanao del Norte||City |- |347||Q274186||[[wp/msb/Kapatagan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |348||Q274197||[[wp/msb/Kauswagan]]||Lanao del Norte||Town |- |349||Q274205||[[wp/msb/Kolambugan]]||Lanao del Norte||Town |- |350||Q274215||[[wp/msb/Lala]]||Lanao del Norte||Town |- |351||Q274230||[[wp/msb/Linamon]]||Lanao del Norte||Town |- |352||Q274243||[[wp/msb/Magsaysay, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |353||Q274260||[[wp/msb/Maigo]]||Lanao del Norte||Town |- |354||Q274272||[[wp/msb/Matungao]]||Lanao del Norte||Town |- |355||Q274287||[[wp/msb/Munai]]||Lanao del Norte||Town |- |356||Q274299||[[wp/msb/Nunungan]]||Lanao del Norte||Town |- |357||Q274313||[[wp/msb/Pantao Ragat]]||Lanao del Norte||Town |- |358||Q274329||[[wp/msb/Pantar]]||Lanao del Norte||Town |- |359||Q274343||[[wp/msb/Poona Piagapo]]||Lanao del Norte||Town |- |360||Q274357||[[wp/msb/Salvador]]||Lanao del Norte||Town |- |361||Q274369||[[wp/msb/Sapad]]||Lanao del Norte||Town |- |362||Q274387||[[wp/msb/Sultan Naga Dimaporo]]||Lanao del Norte||Town |- |363||Q274406||[[wp/msb/Tagoloan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |364||Q274427||[[wp/msb/Tangcal]]||Lanao del Norte||Town |- |365||Q274439||[[wp/msb/Tubod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |366||Q356442||[[wp/msb/Catarman, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |367||Q356472||[[wp/msb/Guinsiliban]]||Camiguin||Town |- |368||Q176033||[[wp/msb/Mahinog]]||Camiguin||Town |- |369||Q356518||[[wp/msb/Mambajao]]||Camiguin||Town |- |370||Q356549||[[wp/msb/Sagay, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |371||Q356943||[[wp/msb/Baungon]]||Bukidnon||Town |- |372||Q356971||[[wp/msb/Cabanglasan]]||Bukidnon||Town |- |373||Q356997||[[wp/msb/Damulog]]||Bukidnon||Town |- |374||Q357021||[[wp/msb/Dangcagan]]||Bukidnon||Town |- |375||Q357053||[[wp/msb/Don Carlos]]||Bukidnon||Town |- |376||Q357075||[[wp/msb/Impasugong]]||Bukidnon||Town |- |377||Q357100||[[wp/msb/Kadingilan]]||Bukidnon||Town |- |378||Q357124||[[wp/msb/Kalilangan]]||Bukidnon||Town |- |379||Q357152||[[wp/msb/Kibawe]]||Bukidnon||Town |- |380||Q357175||[[wp/msb/Kitaotao]]||Bukidnon||Town |- |381||Q357198||[[wp/msb/Lantapan]]||Bukidnon||Town |- |382||Q357226||[[wp/msb/Libona]]||Bukidnon||Town |- |383||Q1856||[[wp/msb/Malaybalay]]||Bukidnon||City |- |384||Q357252||[[wp/msb/Malitbog, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |385||Q357272||[[wp/msb/Manolo Fortich]]||Bukidnon||Town |- |386||Q357299||[[wp/msb/Maramag]]||Bukidnon||Town |- |387||Q357311||[[wp/msb/Pangantucan]]||Bukidnon||Town |- |388||Q357342||[[wp/msb/Quezon, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |389||Q357371||[[wp/msb/San Fernando, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |390||Q357396||[[wp/msb/Sumilao]]||Bukidnon||Town |- |391||Q357420||[[wp/msb/Talakag]]||Bukidnon||Town |- |392||Q2158||[[wp/msb/Valencia, Bukidnon]]||Bukidnon||City |- |393||Q131797||[[wp/msb/Alicia, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |394||Q131811||[[wp/msb/Buug]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |395||Q131816||[[wp/msb/Diplahan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |396||Q131838||[[wp/msb/Imelda]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |397||Q131850||[[wp/msb/Ipil]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |398||Q131870||[[wp/msb/Kabasalan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |399||Q131892||[[wp/msb/Mabuhay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |400||Q131906||[[wp/msb/Malangas]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |401||Q131917||[[wp/msb/Naga, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |402||Q131926||[[wp/msb/Olutanga]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |403||Q131941||[[wp/msb/Payao]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |404||Q131954||[[wp/msb/Roseller Lim]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |405||Q124780||[[wp/msb/Siay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |406||Q131968||[[wp/msb/Talusan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |407||Q131975||[[wp/msb/Titay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |408||Q131984||[[wp/msb/Tungawan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |409||Q132015||[[wp/msb/Aurora, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |410||Q132032||[[wp/msb/Bayog]]||Zamboanga del Sur||Town |- |411||Q132057||[[wp/msb/Dimataling]]||Zamboanga del Sur||Town |- |412||Q132077||[[wp/msb/Dinas]]||Zamboanga del Sur||Town |- |413||Q132104||[[wp/msb/Dumalinao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |414||Q132126||[[wp/msb/Dumingag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |415||Q132141||[[wp/msb/Guipos]]||Zamboanga del Sur||Town |- |416||Q132155||[[wp/msb/Josefina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |417||Q132161||[[wp/msb/Kumalarang]]||Zamboanga del Sur||Town |- |418||Q132184||[[wp/msb/Labangan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |419||Q132200||[[wp/msb/Lakewood]]||Zamboanga del Sur||Town |- |420||Q132215||[[wp/msb/Lapuyan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |421||Q132230||[[wp/msb/Mahayag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |422||Q132244||[[wp/msb/Margosatubig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |423||Q132262||[[wp/msb/Midsalip]]||Zamboanga del Sur||Town |- |424||Q132271||[[wp/msb/Molave]]||Zamboanga del Sur||Town |- |425||Q874270||[[wp/msb/Pagadian]]||Zamboanga del Sur||City |- |426||Q132284||[[wp/msb/Pitogo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |427||Q132301||[[wp/msb/Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |428||Q132317||[[wp/msb/San Miguel, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |429||Q132337||[[wp/msb/San Pablo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |430||Q132353||[[wp/msb/Sominot]]||Zamboanga del Sur||Town |- |431||Q132371||[[wp/msb/Tabina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |432||Q132391||[[wp/msb/Tambulig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |433||Q132403||[[wp/msb/Tigbao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |434||Q132417||[[wp/msb/Tukuran]]||Zamboanga del Sur||Town |- |435||Q132432||[[wp/msb/Vincenzo A. Sagun]]||Zamboanga del Sur||Town |- |436||Q1629||[[wp/msb/Siyudad san Zamboanga]]||Zamboanga del Sur||City |- |437||Q132482||[[wp/msb/Baliguian]]||Zamboanga del Norte||Town |- |438||Q1014775||[[wp/msb/Dapitan]]||Zamboanga del Norte||City |- |439||Q432169||[[wp/msb/Dipolog]]||Zamboanga del Norte||City |- |440||Q132496||[[wp/msb/Godod]]||Zamboanga del Norte||Town |- |441||Q132507||[[wp/msb/Gutalac]]||Zamboanga del Norte||Town |- |442||Q132520||[[wp/msb/Jose Dalman]]||Zamboanga del Norte||Town |- |443||Q132523||[[wp/msb/Kalawit]]||Zamboanga del Norte||Town |- |444||Q132527||[[wp/msb/Katipunan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |445||Q132532||[[wp/msb/La Libertad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |446||Q132535||[[wp/msb/Labason]]||Zamboanga del Norte||Town |- |447||Q132540||[[wp/msb/Leon B. Postigo]]||Zamboanga del Norte||Town |- |448||Q132553||[[wp/msb/Liloy]]||Zamboanga del Norte||Town |- |449||Q132561||[[wp/msb/Manukan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |450||Q132566||[[wp/msb/Mutia]]||Zamboanga del Norte||Town |- |451||Q132570||[[wp/msb/Piñan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |452||Q132574||[[wp/msb/Polanco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |453||Q132578||[[wp/msb/President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |454||Q132583||[[wp/msb/Rizal, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |455||Q132586||[[wp/msb/Salug]]||Zamboanga del Norte||Town |- |456||Q132591||[[wp/msb/Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |457||Q132594||[[wp/msb/Siayan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |458||Q132599||[[wp/msb/Sibuco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |459||Q132601||[[wp/msb/Sibutad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |460||Q132605||[[wp/msb/Sindangan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |461||Q132610||[[wp/msb/Siocon]]||Zamboanga del Norte||Town |- |462||Q132613||[[wp/msb/Sirawai]]||Zamboanga del Norte||Town |- |463||Q132617||[[wp/msb/Tampilisan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |464||Q173608||[[wp/msb/Anahawan]]||Southern Leyte||Town |- |465||Q173622||[[wp/msb/Bontoc, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |466||Q173632||[[wp/msb/Hinunangan]]||Southern Leyte||Town |- |467||Q173641||[[wp/msb/Hinundayan]]||Southern Leyte||Town |- |468||Q173655||[[wp/msb/Libagon]]||Southern Leyte||Town |- |469||Q173665||[[wp/msb/Liloan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |470||Q173678||[[wp/msb/Limasawa]]||Southern Leyte||Town |- |471||Q1025387||[[wp/msb/Maasin]]||Southern Leyte||City |- |472||Q173688||[[wp/msb/Macrohon]]||Southern Leyte||Town |- |473||Q173701||[[wp/msb/Malitbog, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |474||Q173713||[[wp/msb/Padre Burgos, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |475||Q173723||[[wp/msb/Pintuyan]]||Southern Leyte||Town |- |476||Q173735||[[wp/msb/Saint Bernard]]||Southern Leyte||Town |- |477||Q173745||[[wp/msb/San Francisco, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |478||Q173754||[[wp/msb/San Juan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |479||Q173763||[[wp/msb/San Ricardo]]||Southern Leyte||Town |- |480||Q173774||[[wp/msb/Silago]]||Southern Leyte||Town |- |481||Q173792||[[wp/msb/Sogod, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |482||Q173811||[[wp/msb/Tomas Oppus]]||Southern Leyte||Town |- |483||Q816088||[[wp/msb/Almagro]]||Samar||Town |- |484||Q809957||[[wp/msb/Basey]]||Samar||Town |- |485||Q577336||[[wp/msb/Calbayog]]||Samar||City |- |486||Q816128||[[wp/msb/Calbiga]]||Samar||Town |- |487||Q1020709||[[wp/msb/Catbalogan]]||Samar||City |- |488||Q816142||[[wp/msb/Daram]]||Samar||Town |- |489||Q816160||[[wp/msb/Gandara]]||Samar||Town |- |490||Q816184||[[wp/msb/Hinabangan]]||Samar||Town |- |491||Q816207||[[wp/msb/Jiabong]]||Samar||Town |- |492||Q816240||[[wp/msb/Marabut]]||Samar||Town |- |493||Q816267||[[wp/msb/Matuguinao]]||Samar||Town |- |494||Q816296||[[wp/msb/Motiong]]||Samar||Town |- |495||Q816320||[[wp/msb/Pagsanghan]]||Samar||Town |- |496||Q816342||[[wp/msb/Paranas]]||Samar||Town |- |497||Q252184||[[wp/msb/Pinabacdao]]||Samar||Town |- |498||Q816396||[[wp/msb/San Jorge]]||Samar||Town |- |499||Q816413||[[wp/msb/San Jose de Buan]]||Samar||Town |- |500||Q816435||[[wp/msb/San Sebastian]]||Samar||Town |- |501||Q816454||[[wp/msb/Santa Margarita]]||Samar||Town |- |502||Q816471||[[wp/msb/Santa Rita, Samar]]||Samar||Town |- |503||Q608320||[[wp/msb/Santo Niño, Samar]]||Samar||Town |- |504||Q126346||[[wp/msb/Tagapul-an]]||Samar||Town |- |505||Q816519||[[wp/msb/Talalora]]||Samar||Town |- |506||Q816542||[[wp/msb/Tarangnan]]||Samar||Town |- |507||Q816564||[[wp/msb/Villareal]]||Samar||Town |- |508||Q229664||[[wp/msb/Zumarraga]]||Samar||Town |- |509||Q174784||[[wp/msb/Allen]]||Northern Samar||Town |- |510||Q174801||[[wp/msb/Biri]]||Northern Samar||Town |- |511||Q174822||[[wp/msb/Bobon]]||Northern Samar||Town |- |512||Q174871||[[wp/msb/Capul]]||Northern Samar||Town |- |513||Q174886||[[wp/msb/Catarman]]||Northern Samar||Town |- |514||Q174906||[[wp/msb/Catubig]]||Northern Samar||Town |- |515||Q174919||[[wp/msb/Gamay]]||Northern Samar||Town |- |516||Q174940||[[wp/msb/Laoang]]||Northern Samar||Town |- |517||Q174962||[[wp/msb/Lapinig]]||Northern Samar||Town |- |518||Q174987||[[wp/msb/Las Navas]]||Northern Samar||Town |- |519||Q175008||[[wp/msb/Lavezares]]||Northern Samar||Town |- |520||Q175031||[[wp/msb/Lope de Vega]]||Northern Samar||Town |- |521||Q175054||[[wp/msb/Mapanas]]||Northern Samar||Town |- |522||Q175082||[[wp/msb/Mondragon]]||Northern Samar||Town |- |523||Q175100||[[wp/msb/Palapag]]||Northern Samar||Town |- |524||Q175115||[[wp/msb/Pambujan]]||Northern Samar||Town |- |525||Q175136||[[wp/msb/Rosario, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |526||Q175163||[[wp/msb/San Antonio, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |527||Q175183||[[wp/msb/San Isidro, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |528||Q175203||[[wp/msb/San Jose, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |529||Q175230||[[wp/msb/San Roque]]||Northern Samar||Town |- |530||Q175247||[[wp/msb/San Vicente, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |531||Q175267||[[wp/msb/Silvino Lobos]]||Northern Samar||Town |- |532||Q175283||[[wp/msb/Victoria, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |533||Q212877||[[wp/msb/Abuyog]]||Leyte||Town |- |534||Q212888||[[wp/msb/Alangalang]]||Leyte||Town |- |535||Q212896||[[wp/msb/Albuera]]||Leyte||Town |- |536||Q212907||[[wp/msb/Babatngon]]||Leyte||Town |- |537||Q212924||[[wp/msb/Barugo]]||Leyte||Town |- |538||Q212935||[[wp/msb/Bato, Leyte]]||Leyte||Town |- |539||Q812117||[[wp/msb/Baybay]]||Leyte||City |- |540||Q212945||[[wp/msb/Burauen]]||Leyte||Town |- |541||Q212951||[[wp/msb/Calubian]]||Leyte||Town |- |542||Q212958||[[wp/msb/Capoocan]]||Leyte||Town |- |543||Q212969||[[wp/msb/Carigara]]||Leyte||Town |- |544||Q212981||[[wp/msb/Dagami]]||Leyte||Town |- |545||Q212988||[[wp/msb/Dulag]]||Leyte||Town |- |546||Q213006||[[wp/msb/Hilongos]]||Leyte||Town |- |547||Q213024||[[wp/msb/Hindang]]||Leyte||Town |- |548||Q213042||[[wp/msb/Inopacan]]||Leyte||Town |- |549||Q213060||[[wp/msb/Isabel]]||Leyte||Town |- |550||Q213086||[[wp/msb/Jaro]]||Leyte||Town |- |551||Q213101||[[wp/msb/Javier]]||Leyte||Town |- |552||Q213113||[[wp/msb/Julita]]||Leyte||Town |- |553||Q213130||[[wp/msb/Kananga]]||Leyte||Town |- |554||Q213144||[[wp/msb/La Paz, Leyte]]||Leyte||Town |- |555||Q213160||[[wp/msb/Leyte, Leyte]]||Leyte||Town |- |556||Q213174||[[wp/msb/MacArthur]]||Leyte||Town |- |557||Q213190||[[wp/msb/Mahaplag]]||Leyte||Town |- |558||Q213209||[[wp/msb/Matag-ob]]||Leyte||Town |- |559||Q213227||[[wp/msb/Matalom]]||Leyte||Town |- |560||Q213245||[[wp/msb/Mayorga]]||Leyte||Town |- |561||Q213261||[[wp/msb/Merida]]||Leyte||Town |- |562||Q1014782||[[wp/msb/Ormoc]]||Leyte||City |- |563||Q213281||[[wp/msb/Palo]]||Leyte||Town |- |564||Q213303||[[wp/msb/Palompon]]||Leyte||Town |- |565||Q213323||[[wp/msb/Pastrana]]||Leyte||Town |- |566||Q213341||[[wp/msb/San Isidro, Leyte]]||Leyte||Town |- |567||Q213357||[[wp/msb/San Miguel, Leyte]]||Leyte||Town |- |568||Q213378||[[wp/msb/Santa Fe, Leyte]]||Leyte||Town |- |569||Q213400||[[wp/msb/Tabango]]||Leyte||Town |- |570||Q213420||[[wp/msb/Tabontabon]]||Leyte||Town |- |571||Q40626||[[wp/msb/Tacloban]]||Leyte||City |- |572||Q213431||[[wp/msb/Tanauan, Leyte]]||Leyte||Town |- |573||Q213442||[[wp/msb/Tolosa]]||Leyte||Town |- |574||Q213455||[[wp/msb/Tunga]]||Leyte||Town |- |575||Q213463||[[wp/msb/Villaba]]||Leyte||Town |- |576||Q313880||[[wp/msb/Arteche]]||Eastern Samar||Town |- |577||Q313904||[[wp/msb/Balangiga]]||Eastern Samar||Town |- |578||Q313914||[[wp/msb/Balangkayan]]||Eastern Samar||Town |- |579||Q894059||[[wp/msb/Borongan]]||Eastern Samar||City |- |580||Q313926||[[wp/msb/Can-avid]]||Eastern Samar||Town |- |581||Q313939||[[wp/msb/Dolores, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |582||Q313951||[[wp/msb/General MacArthur]]||Eastern Samar||Town |- |583||Q313967||[[wp/msb/Giporlos]]||Eastern Samar||Town |- |584||Q313984||[[wp/msb/Guiuan]]||Eastern Samar||Town |- |585||Q314002||[[wp/msb/Hernani]]||Eastern Samar||Town |- |586||Q314021||[[wp/msb/Jipapad]]||Eastern Samar||Town |- |587||Q314046||[[wp/msb/Lawaan]]||Eastern Samar||Town |- |588||Q314070||[[wp/msb/Llorente]]||Eastern Samar||Town |- |589||Q314096||[[wp/msb/Maslog]]||Eastern Samar||Town |- |590||Q314117||[[wp/msb/Maydolong]]||Eastern Samar||Town |- |591||Q314129||[[wp/msb/Mercedes, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |592||Q314154||[[wp/msb/Oras]]||Eastern Samar||Town |- |593||Q314175||[[wp/msb/Quinapondan]]||Eastern Samar||Town |- |594||Q314197||[[wp/msb/Salcedo, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |595||Q314220||[[wp/msb/San Julian]]||Eastern Samar||Town |- |596||Q314239||[[wp/msb/San Policarpo]]||Eastern Samar||Town |- |597||Q314257||[[wp/msb/Sulat]]||Eastern Samar||Town |- |598||Q205677||[[wp/msb/Taft]]||Eastern Samar||Town |- |599||Q406163||[[wp/msb/Almeria]]||Biliran||Town |- |600||Q406186||[[wp/msb/Biliran, Biliran]]||Biliran||Town |- |601||Q406226||[[wp/msb/Cabucgayan]]||Biliran||Town |- |602||Q406267||[[wp/msb/Caibiran]]||Biliran||Town |- |603||Q406317||[[wp/msb/Culaba]]||Biliran||Town |- |604||Q406353||[[wp/msb/Kawayan]]||Biliran||Town |- |605||Q406393||[[wp/msb/Maripipi]]||Biliran||Town |- |606||Q277211||[[wp/msb/Naval]]||Biliran||Town |- |607||Q315636||[[wp/msb/Alcantara]]||Cebu||Town |- |608||Q315655||[[wp/msb/Alcoy]]||Cebu||Town |- |609||Q315669||[[wp/msb/Alegria]]||Cebu||Town |- |610||Q315687||[[wp/msb/Aloguinsan]]||Cebu||Town |- |611||Q315703||[[wp/msb/Argao]]||Cebu||Town |- |612||Q315719||[[wp/msb/Asturias]]||Cebu||Town |- |613||Q315733||[[wp/msb/Badian]]||Cebu||Town |- |614||Q315754||[[wp/msb/Balamban]]||Cebu||Town |- |615||Q315771||[[wp/msb/Bantayan]]||Cebu||Town |- |616||Q315790||[[wp/msb/Barili]]||Cebu||Town |- |617||Q890623||[[wp/msb/Bogo]]||Cebu||City |- |618||Q315809||[[wp/msb/Boljoon]]||Cebu||Town |- |619||Q315827||[[wp/msb/Borbon]]||Cebu||Town |- |620||Q315851||[[wp/msb/Carcar]]||Cebu||City |- |621||Q315882||[[wp/msb/Carmen, Cebu]]||Cebu||Town |- |622||Q315900||[[wp/msb/Catmon]]||Cebu||Town |- |623||Q1467||[[wp/msb/Siyudad san Cebu]]||Cebu||City |- |624||Q315923||[[wp/msb/Compostela, Cebu]]||Cebu||Town |- |625||Q315945||[[wp/msb/Consolacion]]||Cebu||Town |- |626||Q315965||[[wp/msb/Cordova]]||Cebu||Town |- |627||Q315981||[[wp/msb/Daanbantayan]]||Cebu||Town |- |628||Q316001||[[wp/msb/Dalaguete]]||Cebu||Town |- |629||Q1159273||[[wp/msb/Danao]]||Cebu||City |- |630||Q316019||[[wp/msb/Dumanjug]]||Cebu||Town |- |631||Q316037||[[wp/msb/Ginatilan]]||Cebu||Town |- |632||Q574903||[[wp/msb/Siyudad san Lapu-Lapu]]||Cebu||City |- |633||Q316056||[[wp/msb/Liloan]]||Cebu||Town |- |634||Q316080||[[wp/msb/Madridejos]]||Cebu||Town |- |635||Q316101||[[wp/msb/Malabuyoc]]||Cebu||Town |- |636||Q1889017||[[wp/msb/Mandaue]]||Cebu||City |- |637||Q316125||[[wp/msb/Medellin]]||Cebu||Town |- |638||Q316146||[[wp/msb/Minglanilla]]||Cebu||Town |- |639||Q316171||[[wp/msb/Moalboal]]||Cebu||Town |- |640||Q316197||[[wp/msb/Naga, Cebu]]||Cebu||City |- |641||Q316230||[[wp/msb/Oslob]]||Cebu||Town |- |642||Q316245||[[wp/msb/Pilar, Cebu]]||Cebu||Town |- |643||Q316259||[[wp/msb/Pinamungajan]]||Cebu||Town |- |644||Q316275||[[wp/msb/Poro]]||Cebu||Town |- |645||Q316289||[[wp/msb/Ronda]]||Cebu||Town |- |646||Q316303||[[wp/msb/Samboan]]||Cebu||Town |- |647||Q316318||[[wp/msb/San Fernando, Cebu]]||Cebu||City |- |648||Q316332||[[wp/msb/San Francisco, Cebu]]||Cebu||Town |- |649||Q316350||[[wp/msb/San Remigio, Cebu]]||Cebu||Town |- |650||Q316370||[[wp/msb/Santa Fe, Cebu]]||Cebu||Town |- |651||Q316386||[[wp/msb/Santander]]||Cebu||Town |- |652||Q316404||[[wp/msb/Sibonga]]||Cebu||Town |- |653||Q316432||[[wp/msb/Sogod, Cebu]]||Cebu||Town |- |654||Q316453||[[wp/msb/Tabogon]]||Cebu||Town |- |655||Q316474||[[wp/msb/Tabuelan]]||Cebu||Town |- |656||Q316500||[[wp/msb/Talisay, Cebu]]||Cebu||City |- |657||Q316527||[[wp/msb/Toledo]]||Cebu||City |- |658||Q316547||[[wp/msb/Tuburan, Cebu]]||Cebu||Town |- |659||Q316564||[[wp/msb/Tudela, Cebu]]||Cebu||Town |- |660||Q404369||[[wp/msb/Alburquerque]]||Bohol||Town |- |661||Q404403||[[wp/msb/Alicia, Bohol]]||Bohol||Town |- |662||Q404434||[[wp/msb/Anda, Bohol]]||Bohol||Town |- |663||Q404459||[[wp/msb/Antequera]]||Bohol||Town |- |664||Q404489||[[wp/msb/Baclayon]]||Bohol||Town |- |665||Q404519||[[wp/msb/Balilihan]]||Bohol||Town |- |666||Q404549||[[wp/msb/Batuan]]||Bohol||Town |- |667||Q404581||[[wp/msb/Bien Unido]]||Bohol||Town |- |668||Q404604||[[wp/msb/Bilar]]||Bohol||Town |- |669||Q404623||[[wp/msb/Buenavista, Bohol]]||Bohol||Town |- |670||Q404652||[[wp/msb/Calape]]||Bohol||Town |- |671||Q404680||[[wp/msb/Candijay]]||Bohol||Town |- |672||Q241239||[[wp/msb/Carmen, Bohol]]||Bohol||Town |- |673||Q404750||[[wp/msb/Catigbian]]||Bohol||Town |- |674||Q404775||[[wp/msb/Clarin, Bohol]]||Bohol||Town |- |675||Q404799||[[wp/msb/Corella]]||Bohol||Town |- |676||Q404825||[[wp/msb/Cortes, Bohol]]||Bohol||Town |- |677||Q404854||[[wp/msb/Dagohoy]]||Bohol||Town |- |678||Q404882||[[wp/msb/Danao, Bohol]]||Bohol||Town |- |679||Q404908||[[wp/msb/Dauis]]||Bohol||Town |- |680||Q404930||[[wp/msb/Dimiao]]||Bohol||Town |- |681||Q404951||[[wp/msb/Duero]]||Bohol||Town |- |682||Q404976||[[wp/msb/Garcia Hernandez]]||Bohol||Town |- |683||Q405005||[[wp/msb/Getafe]]||Bohol||Town |- |684||Q405058||[[wp/msb/Guindulman]]||Bohol||Town |- |685||Q405088||[[wp/msb/Inabanga]]||Bohol||Town |- |686||Q405110||[[wp/msb/Jagna]]||Bohol||Town |- |687||Q405141||[[wp/msb/Lila]]||Bohol||Town |- |688||Q405171||[[wp/msb/Loay]]||Bohol||Town |- |689||Q405197||[[wp/msb/Loboc]]||Bohol||Town |- |690||Q405224||[[wp/msb/Loon]]||Bohol||Town |- |691||Q405268||[[wp/msb/Mabini, Bohol]]||Bohol||Town |- |692||Q405303||[[wp/msb/Maribojoc]]||Bohol||Town |- |693||Q178330||[[wp/msb/Panglao]]||Bohol||Town |- |694||Q405384||[[wp/msb/Pilar, Bohol]]||Bohol||Town |- |695||Q405427||[[wp/msb/President Carlos P. Garcia]]||Bohol||Town |- |696||Q405472||[[wp/msb/Sagbayan]]||Bohol||Town |- |697||Q259298||[[wp/msb/San Isidro, Bohol]]||Bohol||Town |- |698||Q405544||[[wp/msb/San Miguel, Bohol]]||Bohol||Town |- |699||Q386388||[[wp/msb/Sevilla]]||Bohol||Town |- |700||Q405628||[[wp/msb/Sierra Bullones]]||Bohol||Town |- |701||Q405674||[[wp/msb/Sikatuna]]||Bohol||Town |- |702||Q1826||[[wp/msb/Tagbilaran]]||Bohol||City |- |703||Q405714||[[wp/msb/Talibon]]||Bohol||Town |- |704||Q405749||[[wp/msb/Trinidad]]||Bohol||Town |- |705||Q405980||[[wp/msb/Tubigon]]||Bohol||Town |- |706||Q406015||[[wp/msb/Ubay]]||Bohol||Town |- |707||Q406046||[[wp/msb/Valencia, Bohol]]||Bohol||Town |- |708||Q174305||[[wp/msb/Enrique Villanueva]]||Siquijor||Town |- |709||Q174317||[[wp/msb/Larena]]||Siquijor||Town |- |710||Q174332||[[wp/msb/Lazi]]||Siquijor||Town |- |711||Q174343||[[wp/msb/Maria, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |712||Q174354||[[wp/msb/San Juan, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |713||Q174373||[[wp/msb/Siquijor, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |714||Q194822||[[wp/msb/Amlan]]||Negros Oriental||Town |- |715||Q194854||[[wp/msb/Ayungon]]||Negros Oriental||Town |- |716||Q194874||[[wp/msb/Bacong]]||Negros Oriental||Town |- |717||Q628590||[[wp/msb/Bais]]||Negros Oriental||City |- |718||Q194900||[[wp/msb/Basay]]||Negros Oriental||Town |- |719||Q812113||[[wp/msb/Bayawan]]||Negros Oriental||City |- |720||Q194916||[[wp/msb/Bindoy]]||Negros Oriental||Town |- |721||Q991602||[[wp/msb/Canlaon]]||Negros Oriental||City |- |722||Q194940||[[wp/msb/Dauin]]||Negros Oriental||Town |- |723||Q873377||[[wp/msb/Dumaguete]]||Negros Oriental||City |- |724||Q195197||[[wp/msb/Guihulngan]]||Negros Oriental||City |- |725||Q194967||[[wp/msb/Jimalalud]]||Negros Oriental||Town |- |726||Q194983||[[wp/msb/La Libertad, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |727||Q195004||[[wp/msb/Mabinay]]||Negros Oriental||Town |- |728||Q195018||[[wp/msb/Manjuyod]]||Negros Oriental||Town |- |729||Q195040||[[wp/msb/Pamplona, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |730||Q195056||[[wp/msb/San Jose, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |731||Q195074||[[wp/msb/Santa Catalina, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |732||Q195090||[[wp/msb/Siaton]]||Negros Oriental||Town |- |733||Q195106||[[wp/msb/Sibulan]]||Negros Oriental||Town |- |734||Q1020705||[[wp/msb/Tanjay]]||Negros Oriental||City |- |735||Q195121||[[wp/msb/Tayasan]]||Negros Oriental||Town |- |736||Q195140||[[wp/msb/Valencia, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |737||Q195164||[[wp/msb/Vallehermoso]]||Negros Oriental||Town |- |738||Q145673||[[wp/msb/Zamboanguita]]||Negros Oriental||Town |- |739||Q5217||[[wp/msb/Bacolod]]||Negros Occidental||Town |- |740||Q628297||[[wp/msb/Bago]]||Negros Occidental||City |- |741||Q195243||[[wp/msb/Binalbagan]]||Negros Occidental||Town |- |742||Q1020688||[[wp/msb/Cadiz]]||Negros Occidental||City |- |743||Q195258||[[wp/msb/Calatrava]]||Negros Occidental||Town |- |744||Q195272||[[wp/msb/Candoni]]||Negros Occidental||Town |- |745||Q195287||[[wp/msb/Cauayan, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |746||Q195304||[[wp/msb/Enrique B. Magalona]]||Negros Occidental||Town |- |747||Q1027743||[[wp/msb/Escalante]]||Negros Occidental||City |- |748||Q1423846||[[wp/msb/Himamaylan]]||Negros Occidental||City |- |749||Q195322||[[wp/msb/Hinigaran]]||Negros Occidental||Town |- |750||Q195336||[[wp/msb/Hinoba-an]]||Negros Occidental||Town |- |751||Q195352||[[wp/msb/Ilog]]||Negros Occidental||Town |- |752||Q195373||[[wp/msb/Isabela, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |753||Q1026445||[[wp/msb/Kabankalan]]||Negros Occidental||City |- |754||Q1789908||[[wp/msb/La Carlota]]||Negros Occidental||City |- |755||Q195397||[[wp/msb/La Castellana]]||Negros Occidental||Town |- |756||Q195418||[[wp/msb/Manapla]]||Negros Occidental||Town |- |757||Q195438||[[wp/msb/Moises Padilla]]||Negros Occidental||Town |- |758||Q195459||[[wp/msb/Murcia]]||Negros Occidental||Town |- |759||Q195477||[[wp/msb/Pontevedra]]||Negros Occidental||Town |- |760||Q195489||[[wp/msb/Pulupandan]]||Negros Occidental||Town |- |761||Q1787527||[[wp/msb/Sagay]]||Negros Occidental||Town |- |762||Q195503||[[wp/msb/Salvador Benedicto]]||Negros Occidental||Town |- |763||Q1025390||[[wp/msb/San Carlos, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |764||Q195523||[[wp/msb/San Enrique, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |765||Q1020696||[[wp/msb/Silay]]||Negros Occidental||City |- |766||Q1027115||[[wp/msb/Sipalay]]||Negros Occidental||City |- |767||Q1027120||[[wp/msb/Talisay, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |768||Q195549||[[wp/msb/Toboso]]||Negros Occidental||Town |- |769||Q195569||[[wp/msb/Valladolid]]||Negros Occidental||Town |- |770||Q1026021||[[wp/msb/Victorias]]||Negros Occidental||City |- |771||Q274491||[[wp/msb/Ajuy]]||Iloilo||Town |- |772||Q274508||[[wp/msb/Alimodian]]||Iloilo||Town |- |773||Q274543||[[wp/msb/Anilao]]||Iloilo||Town |- |774||Q274557||[[wp/msb/Badiangan]]||Iloilo||Town |- |775||Q274578||[[wp/msb/Balasan]]||Iloilo||Town |- |776||Q274595||[[wp/msb/Banate]]||Iloilo||Town |- |777||Q82502||[[wp/msb/Barotac Nuevo]]||Iloilo||Town |- |778||Q82493||[[wp/msb/Barotac Viejo]]||Iloilo||Town |- |779||Q274654||[[wp/msb/Batad]]||Iloilo||Town |- |780||Q274671||[[wp/msb/Bingawan]]||Iloilo||Town |- |781||Q274693||[[wp/msb/Cabatuan, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |782||Q274713||[[wp/msb/Calinog]]||Iloilo||Town |- |783||Q274731||[[wp/msb/Carles]]||Iloilo||Town |- |784||Q274749||[[wp/msb/Concepcion, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |785||Q274780||[[wp/msb/Dingle]]||Iloilo||Town |- |786||Q274795||[[wp/msb/Dueñas]]||Iloilo||Town |- |787||Q74758||[[wp/msb/Dumangas]]||Iloilo||Town |- |788||Q82506||[[wp/msb/Estancia]]||Iloilo||Town |- |789||Q274847||[[wp/msb/Guimbal]]||Iloilo||Town |- |790||Q74755||[[wp/msb/Igbaras]]||Iloilo||Town |- |791||Q459787||[[wp/msb/Siyudad san Iloilo]]||Iloilo||City |- |792||Q82570||[[wp/msb/Janiuay]]||Iloilo||Town |- |793||Q274907||[[wp/msb/Lambunao]]||Iloilo||Town |- |794||Q274937||[[wp/msb/Leganes]]||Iloilo||Town |- |795||Q274961||[[wp/msb/Lemery, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |796||Q274987||[[wp/msb/Leon]]||Iloilo||Town |- |797||Q275015||[[wp/msb/Maasin, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |798||Q74753||[[wp/msb/Miagao]]||Iloilo||Town |- |799||Q275071||[[wp/msb/Mina, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |800||Q275184||[[wp/msb/New Lucena]]||Iloilo||Town |- |801||Q275199||[[wp/msb/Oton]]||Iloilo||Town |- |802||Q1855693||[[wp/msb/Passi]]||Iloilo||City |- |803||Q275221||[[wp/msb/Pavia]]||Iloilo||Town |- |804||Q275243||[[wp/msb/Pototan]]||Iloilo||Town |- |805||Q275264||[[wp/msb/San Dionisio]]||Iloilo||Town |- |806||Q275280||[[wp/msb/San Enrique]]||Iloilo||Town |- |807||Q275295||[[wp/msb/San Joaquin]]||Iloilo||Town |- |808||Q275312||[[wp/msb/San Miguel, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |809||Q275329||[[wp/msb/San Rafael, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |810||Q275347||[[wp/msb/Santa Barbara, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |811||Q275368||[[wp/msb/Sara]]||Iloilo||Town |- |812||Q82497||[[wp/msb/Tigbauan]]||Iloilo||Town |- |813||Q275417||[[wp/msb/Tubungan]]||Iloilo||Town |- |814||Q148064||[[wp/msb/Zarraga]]||Iloilo||Town |- |815||Q313781||[[wp/msb/Buenavista, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |816||Q313802||[[wp/msb/Jordan, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |817||Q313810||[[wp/msb/Nueva Valencia]]||Guimaras||Town |- |818||Q313825||[[wp/msb/San Lorenzo]]||Guimaras||Town |- |819||Q313844||[[wp/msb/Sibunag]]||Guimaras||Town |- |820||Q355953||[[wp/msb/Cuartero]]||Capiz||Town |- |821||Q355986||[[wp/msb/Dao]]||Capiz||Town |- |822||Q356019||[[wp/msb/Dumalag]]||Capiz||Town |- |823||Q356053||[[wp/msb/Dumarao]]||Capiz||Town |- |824||Q356081||[[wp/msb/Ivisan]]||Capiz||Town |- |825||Q356106||[[wp/msb/Jamindan]]||Capiz||Town |- |826||Q356153||[[wp/msb/Ma-ayon]]||Capiz||Town |- |827||Q356174||[[wp/msb/Mambusao]]||Capiz||Town |- |828||Q356204||[[wp/msb/Panay, Capiz]]||Capiz||Town |- |829||Q356231||[[wp/msb/Panitan]]||Capiz||Town |- |830||Q356266||[[wp/msb/Pilar, Capiz]]||Capiz||Town |- |831||Q356292||[[wp/msb/Pontevedra, Capiz]]||Capiz||Town |- |832||Q356313||[[wp/msb/President Roxas]]||Capiz||Town |- |833||Q2209||[[wp/msb/Roxas, Capiz]]||Capiz||City |- |834||Q356338||[[wp/msb/Sapian]]||Capiz||Town |- |835||Q356368||[[wp/msb/Sigma]]||Capiz||Town |- |836||Q356398||[[wp/msb/Tapaz]]||Capiz||Town |- |837||Q492119||[[wp/msb/Anini-y]]||Antique||Town |- |838||Q492155||[[wp/msb/Barbaza]]||Antique||Town |- |839||Q492263||[[wp/msb/Belison]]||Antique||Town |- |840||Q492325||[[wp/msb/Bugasong]]||Antique||Town |- |841||Q492363||[[wp/msb/Caluya]]||Antique||Town |- |842||Q492406||[[wp/msb/Culasi]]||Antique||Town |- |843||Q144779||[[wp/msb/Hamtic]]||Antique||Town |- |844||Q492479||[[wp/msb/Laua-an]]||Antique||Town |- |845||Q492516||[[wp/msb/Libertad, Antique]]||Antique||Town |- |846||Q492545||[[wp/msb/Pandan, Antique]]||Antique||Town |- |847||Q492577||[[wp/msb/Patnongon]]||Antique||Town |- |848||Q492619||[[wp/msb/San Jose de Buenavista]]||Antique||Town |- |849||Q492673||[[wp/msb/San Remigio, Antique]]||Antique||Town |- |850||Q492707||[[wp/msb/Sebaste]]||Antique||Town |- |851||Q492742||[[wp/msb/Sibalom]]||Antique||Town |- |852||Q492780||[[wp/msb/Tibiao]]||Antique||Town |- |853||Q492817||[[wp/msb/Tobias Fornier]]||Antique||Town |- |854||Q492862||[[wp/msb/Valderrama]]||Antique||Town |- |855||Q434743||[[wp/msb/Altavas]]||Aklan||Town |- |856||Q626586||[[wp/msb/Balete, Aklan]]||Aklan||Town |- |857||Q569215||[[wp/msb/Banga, Aklan]]||Aklan||Town |- |858||Q626645||[[wp/msb/Batan]]||Aklan||Town |- |859||Q576805||[[wp/msb/Buruanga]]||Aklan||Town |- |860||Q626695||[[wp/msb/Ibajay]]||Aklan||Town |- |861||Q626721||[[wp/msb/Kalibo]]||Aklan||Town |- |862||Q626746||[[wp/msb/Lezo]]||Aklan||Town |- |863||Q626786||[[wp/msb/Libacao]]||Aklan||Town |- |864||Q626820||[[wp/msb/Madalag]]||Aklan||Town |- |865||Q626873||[[wp/msb/Makato]]||Aklan||Town |- |866||Q626905||[[wp/msb/Malay, Aklan]]||Aklan||Town |- |867||Q626935||[[wp/msb/Malinao, Aklan]]||Aklan||Town |- |868||Q626959||[[wp/msb/Nabas]]||Aklan||Town |- |869||Q626992||[[wp/msb/New Washington]]||Aklan||Town |- |870||Q627008||[[wp/msb/Numancia]]||Aklan||Town |- |871||Q627028||[[wp/msb/Tangalan]]||Aklan||Town |- |872||Q174114||[[wp/msb/Barcelona, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |873||Q174132||[[wp/msb/Bulan]]||Sorsogon||Town |- |874||Q174149||[[wp/msb/Bulusan]]||Sorsogon||Town |- |875||Q174162||[[wp/msb/Casiguran, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |876||Q174177||[[wp/msb/Castilla]]||Sorsogon||Town |- |877||Q174192||[[wp/msb/Donsol]]||Sorsogon||Town |- |878||Q174201||[[wp/msb/Gubat]]||Sorsogon||Town |- |879||Q174215||[[wp/msb/Irosin]]||Sorsogon||Town |- |880||Q174226||[[wp/msb/Juban]]||Sorsogon||Town |- |881||Q174236||[[wp/msb/Magallanes, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |882||Q174246||[[wp/msb/Matnog]]||Sorsogon||Town |- |883||Q174255||[[wp/msb/Pilar, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |884||Q174269||[[wp/msb/Prieto Diaz]]||Sorsogon||Town |- |885||Q174281||[[wp/msb/Santa Magdalena]]||Sorsogon||Town |- |886||Q174096||[[wp/msb/Siyudad san Sorsogon]]||Sorsogon||City |- |887||Q191416||[[wp/msb/Aroroy]]||Masbate||Town |- |888||Q191438||[[wp/msb/Baleno]]||Masbate||Town |- |889||Q191453||[[wp/msb/Balud]]||Masbate||Town |- |890||Q191463||[[wp/msb/Batuan, Masbate]]||Masbate||Town |- |891||Q191478||[[wp/msb/Cataingan]]||Masbate||Town |- |892||Q191482||[[wp/msb/Cawayan]]||Masbate||Town |- |893||Q191490||[[wp/msb/Claveria, Masbate]]||Masbate||Town |- |894||Q191496||[[wp/msb/Dimasalang]]||Masbate||Town |- |895||Q191501||[[wp/msb/Esperanza, Masbate]]||Masbate||Town |- |896||Q191512||[[wp/msb/Mandaon]]||Masbate||Town |- |897||Q191651||[[wp/msb/Siyudad san Masbate]]||Masbate||City |- |898||Q191522||[[wp/msb/Milagros]]||Masbate||Town |- |899||Q191533||[[wp/msb/Mobo]]||Masbate||Town |- |900||Q191544||[[wp/msb/Monreal]]||Masbate||Town |- |901||Q191558||[[wp/msb/Palanas]]||Masbate||Town |- |902||Q191581||[[wp/msb/Pio V. Corpus]]||Masbate||Town |- |903||Q191590||[[wp/msb/Placer, Masbate]]||Masbate||Town |- |904||Q191606||[[wp/msb/San Fernando, Masbate]]||Masbate||Town |- |905||Q191621||[[wp/msb/San Jacinto, Masbate]]||Masbate||Town |- |906||Q191630||[[wp/msb/San Pascual, Masbate]]||Masbate||Town |- |907||Q191636||[[wp/msb/Uson]]||Masbate||Town |- |908||Q192067||[[wp/msb/Bagamanoc]]||Catanduanes||Town |- |909||Q192072||[[wp/msb/Baras, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |910||Q192085||[[wp/msb/Bato, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |911||Q192091||[[wp/msb/Caramoran]]||Catanduanes||Town |- |912||Q192629||[[wp/msb/Gigmoto]]||Catanduanes||Town |- |913||Q123163||[[wp/msb/Pandan, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |914||Q192646||[[wp/msb/Panganiban]]||Catanduanes||Town |- |915||Q840162||[[wp/msb/San Andres, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |916||Q192665||[[wp/msb/San Miguel, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |917||Q192670||[[wp/msb/Viga]]||Catanduanes||Town |- |918||Q192681||[[wp/msb/Virac]]||Catanduanes||Town |- |919||Q208672||[[wp/msb/Baao]]||Camarines Sur||Town |- |920||Q208678||[[wp/msb/Balatan]]||Camarines Sur||Town |- |921||Q208683||[[wp/msb/Bato, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |922||Q208690||[[wp/msb/Bombon]]||Camarines Sur||Town |- |923||Q208699||[[wp/msb/Buhi]]||Camarines Sur||Town |- |924||Q208712||[[wp/msb/Bula]]||Camarines Sur||Town |- |925||Q208717||[[wp/msb/Cabusao]]||Camarines Sur||Town |- |926||Q208727||[[wp/msb/Calabanga]]||Camarines Sur||Town |- |927||Q208738||[[wp/msb/Camaligan]]||Camarines Sur||Town |- |928||Q208749||[[wp/msb/Canaman]]||Camarines Sur||Town |- |929||Q208757||[[wp/msb/Caramoan]]||Camarines Sur||Town |- |930||Q208765||[[wp/msb/Del Gallego]]||Camarines Sur||Town |- |931||Q208769||[[wp/msb/Gainza]]||Camarines Sur||Town |- |932||Q208775||[[wp/msb/Garchitorena]]||Camarines Sur||Town |- |933||Q208782||[[wp/msb/Goa]]||Camarines Sur||Town |- |934||Q2205||[[wp/msb/Iriga]]||Camarines Sur||City |- |935||Q208792||[[wp/msb/Lagonoy]]||Camarines Sur||Town |- |936||Q208814||[[wp/msb/Libmanan]]||Camarines Sur||Town |- |937||Q208835||[[wp/msb/Lupi]]||Camarines Sur||Town |- |938||Q208845||[[wp/msb/Magarao]]||Camarines Sur||Town |- |939||Q208852||[[wp/msb/Milaor]]||Camarines Sur||Town |- |940||Q208864||[[wp/msb/Minalabac]]||Camarines Sur||Town |- |941||Q208872||[[wp/msb/Nabua]]||Camarines Sur||Town |- |942||Q2207||[[wp/msb/Naga, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |943||Q208878||[[wp/msb/Ocampo]]||Camarines Sur||Town |- |944||Q208886||[[wp/msb/Pamplona, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |945||Q208892||[[wp/msb/Pasacao]]||Camarines Sur||Town |- |946||Q208899||[[wp/msb/Pili]]||Camarines Sur||Town |- |947||Q208919||[[wp/msb/Presentacion]]||Camarines Sur||Town |- |948||Q208924||[[wp/msb/Ragay]]||Camarines Sur||Town |- |949||Q208937||[[wp/msb/Sagñay]]||Camarines Sur||Town |- |950||Q208950||[[wp/msb/San Fernando, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |951||Q208966||[[wp/msb/San Jose, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |952||Q208985||[[wp/msb/Sipocot]]||Camarines Sur||Town |- |953||Q208995||[[wp/msb/Siruma]]||Camarines Sur||Town |- |954||Q209011||[[wp/msb/Tigaon]]||Camarines Sur||Town |- |955||Q209024||[[wp/msb/Tinambac]]||Camarines Sur||Town |- |956||Q356607||[[wp/msb/Basud]]||Camarines Norte||Town |- |957||Q119624||[[wp/msb/Capalonga]]||Camarines Norte||Town |- |958||Q356655||[[wp/msb/Daet]]||Camarines Norte||Town |- |959||Q356681||[[wp/msb/Jose Panganiban]]||Camarines Norte||Town |- |960||Q356708||[[wp/msb/Labo]]||Camarines Norte||Town |- |961||Q356734||[[wp/msb/Mercedes, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |962||Q356759||[[wp/msb/Paracale]]||Camarines Norte||Town |- |963||Q356803||[[wp/msb/San Lorenzo Ruiz]]||Camarines Norte||Town |- |964||Q302791||[[wp/msb/San Vicente, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |965||Q356853||[[wp/msb/Santa Elena]]||Camarines Norte||Town |- |966||Q356878||[[wp/msb/Talisay, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |967||Q356898||[[wp/msb/Vinzons]]||Camarines Norte||Town |- |968||Q492912||[[wp/msb/Bacacay]]||Albay||Town |- |969||Q492976||[[wp/msb/Camalig]]||Albay||Town |- |970||Q493008||[[wp/msb/Daraga]]||Albay||Town |- |971||Q493032||[[wp/msb/Guinobatan]]||Albay||Town |- |972||Q493065||[[wp/msb/Jovellar]]||Albay||Town |- |973||Q1696||[[wp/msb/Legazpi]]||Albay||City |- |974||Q493095||[[wp/msb/Libon]]||Albay||Town |- |975||Q1701||[[wp/msb/Ligao]]||Albay||City |- |976||Q493132||[[wp/msb/Malilipot]]||Albay||Town |- |977||Q493178||[[wp/msb/Malinao, Albay]]||Albay||Town |- |978||Q493204||[[wp/msb/Manito]]||Albay||Town |- |979||Q493246||[[wp/msb/Oas]]||Albay||Town |- |980||Q256045||[[wp/msb/Pio Duran]]||Albay||Town |- |981||Q493326||[[wp/msb/Polangui]]||Albay||Town |- |982||Q493362||[[wp/msb/Rapu-Rapu]]||Albay||Town |- |983||Q493409||[[wp/msb/Santo Domingo, Albay]]||Albay||Town |- |984||Q1706||[[wp/msb/Tabaco]]||Albay||City |- |985||Q493444||[[wp/msb/Tiwi]]||Albay||Town |- |986||Q174497||[[wp/msb/Alcantara, Romblon]]||Romblon||Town |- |987||Q174511||[[wp/msb/Banton]]||Romblon||Town |- |988||Q174525||[[wp/msb/Cajidiocan]]||Romblon||Town |- |989||Q174544||[[wp/msb/Calatrava, Romblon]]||Romblon||Town |- |990||Q174562||[[wp/msb/Concepcion, Romblon]]||Romblon||Town |- |991||Q174575||[[wp/msb/Corcuera]]||Romblon||Town |- |992||Q174591||[[wp/msb/Ferrol]]||Romblon||Town |- |993||Q174607||[[wp/msb/Looc, Romblon]]||Romblon||Town |- |994||Q174620||[[wp/msb/Magdiwang]]||Romblon||Town |- |995||Q174632||[[wp/msb/Odiongan]]||Romblon||Town |- |996||Q174649||[[wp/msb/Romblon, Romblon]]||Romblon||Town |- |997||Q174659||[[wp/msb/San Agustin, Romblon]]||Romblon||Town |- |998||Q174667||[[wp/msb/San Andres, Romblon]]||Romblon||Town |- |999||Q174676||[[wp/msb/San Fernando, Romblon]]||Romblon||Town |- |1000||Q174689||[[wp/msb/San Jose, Romblon]]||Romblon||Town |- |1001||Q174702||[[wp/msb/Santa Fe, Romblon]]||Romblon||Town |- |1002||Q174717||[[wp/msb/Santa Maria, Romblon]]||Romblon||Town |- |1003||Q111338||[[wp/msb/Aborlan]]||Palawan||Town |- |1004||Q111351||[[wp/msb/Agutaya]]||Palawan||Town |- |1005||Q111360||[[wp/msb/Araceli]]||Palawan||Town |- |1006||Q111372||[[wp/msb/Balabac]]||Palawan||Town |- |1007||Q111378||[[wp/msb/Bataraza]]||Palawan||Town |- |1008||Q111386||[[wp/msb/Brooke's Point]]||Palawan||Town |- |1009||Q111393||[[wp/msb/Busuanga]]||Palawan||Town |- |1010||Q111402||[[wp/msb/Cagayancillo]]||Palawan||Town |- |1011||Q111414||[[wp/msb/Coron]]||Palawan||Town |- |1012||Q111427||[[wp/msb/Culion]]||Palawan||Town |- |1013||Q111438||[[wp/msb/Cuyo]]||Palawan||Town |- |1014||Q111468||[[wp/msb/Dumaran]]||Palawan||Town |- |1015||Q111483||[[wp/msb/El Nido]]||Palawan||Town |- |1016||Q111495||[[wp/msb/Kalayaan, Palawan]]||Palawan||Town |- |1017||Q111506||[[wp/msb/Linapacan]]||Palawan||Town |- |1018||Q111521||[[wp/msb/Magsaysay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1019||Q111535||[[wp/msb/Narra]]||Palawan||Town |- |1020||Q111739||[[wp/msb/Puerto Princesa]]||Palawan||City |- |1021||Q111662||[[wp/msb/Quezon, Palawan]]||Palawan||Town |- |1022||Q111677||[[wp/msb/Rizal, Palawan]]||Palawan||Town |- |1023||Q111689||[[wp/msb/Roxas, Palawan]]||Palawan||Town |- |1024||Q111707||[[wp/msb/San Vicente, Palawan]]||Palawan||Town |- |1025||Q111719||[[wp/msb/Sofronio Española]]||Palawan||Town |- |1026||Q111730||[[wp/msb/Taytay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1027||Q107538||[[wp/msb/Baco]]||Oriental Mindoro||Town |- |1028||Q107543||[[wp/msb/Bansud]]||Oriental Mindoro||Town |- |1029||Q107550||[[wp/msb/Bongabong]]||Oriental Mindoro||Town |- |1030||Q107554||[[wp/msb/Bulalacao]]||Oriental Mindoro||Town |- |1031||Q107624||[[wp/msb/Calapan]]||Oriental Mindoro||City |- |1032||Q107559||[[wp/msb/Gloria]]||Oriental Mindoro||Town |- |1033||Q107567||[[wp/msb/Mansalay]]||Oriental Mindoro||Town |- |1034||Q107573||[[wp/msb/Naujan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1035||Q107578||[[wp/msb/Pinamalayan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1036||Q107585||[[wp/msb/Pola]]||Oriental Mindoro||Town |- |1037||Q107593||[[wp/msb/Puerto Galera]]||Oriental Mindoro||Town |- |1038||Q107598||[[wp/msb/Roxas, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1039||Q107606||[[wp/msb/San Teodoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1040||Q107612||[[wp/msb/Socorro, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1041||Q107618||[[wp/msb/Victoria, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1042||Q107454||[[wp/msb/Abra de Ilog]]||Occidental Mindoro||Town |- |1043||Q107460||[[wp/msb/Calintaan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1044||Q107465||[[wp/msb/Looc, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1045||Q107476||[[wp/msb/Lubang]]||Occidental Mindoro||Town |- |1046||Q107482||[[wp/msb/Magsaysay, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1047||Q107488||[[wp/msb/Mamburao]]||Occidental Mindoro||Town |- |1048||Q107493||[[wp/msb/Paluan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1049||Q107499||[[wp/msb/Rizal, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1050||Q107505||[[wp/msb/Sablayan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1051||Q107511||[[wp/msb/San Jose, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1052||Q107519||[[wp/msb/Santa Cruz, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1053||Q107011||[[wp/msb/Boac]]||Marinduque||Town |- |1054||Q107023||[[wp/msb/Buenavista, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1055||Q107029||[[wp/msb/Gasan]]||Marinduque||Town |- |1056||Q107034||[[wp/msb/Mogpog]]||Marinduque||Town |- |1057||Q107042||[[wp/msb/Santa Cruz, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1058||Q107048||[[wp/msb/Torrijos]]||Marinduque||Town |- |1059||Q106758||[[wp/msb/Angono]]||Rizal||Town |- |1060||Q1636||[[wp/msb/Antipolo]]||Rizal||City |- |1061||Q106766||[[wp/msb/Baras, Rizal]]||Rizal||Town |- |1062||Q106783||[[wp/msb/Binangonan]]||Rizal||Town |- |1063||Q106790||[[wp/msb/Cainta]]||Rizal||Town |- |1064||Q106796||[[wp/msb/Cardona]]||Rizal||Town |- |1065||Q106804||[[wp/msb/Jalajala]]||Rizal||Town |- |1066||Q106810||[[wp/msb/Morong, Rizal]]||Rizal||Town |- |1067||Q106817||[[wp/msb/Pililla]]||Rizal||Town |- |1068||Q106825||[[wp/msb/Rodriguez]]||Rizal||Town |- |1069||Q106832||[[wp/msb/San Mateo, Rizal]]||Rizal||Town |- |1070||Q106839||[[wp/msb/Tanay]]||Rizal||Town |- |1071||Q373204||[[wp/msb/Taytay, Rizal]]||Rizal||Town |- |1072||Q106848||[[wp/msb/Teresa]]||Rizal||Town |- |1073||Q103777||[[wp/msb/Agdangan]]||Quezon||Town |- |1074||Q103786||[[wp/msb/Alabat]]||Quezon||Town |- |1075||Q103807||[[wp/msb/Atimonan]]||Quezon||Town |- |1076||Q103815||[[wp/msb/Buenavista, Quezon]]||Quezon||Town |- |1077||Q103825||[[wp/msb/Burdeos]]||Quezon||Town |- |1078||Q103833||[[wp/msb/Calauag]]||Quezon||Town |- |1079||Q103841||[[wp/msb/Candelaria, Quezon]]||Quezon||Town |- |1080||Q103872||[[wp/msb/Catanauan]]||Quezon||Town |- |1081||Q103879||[[wp/msb/Dolores, Quezon]]||Quezon||Town |- |1082||Q103889||[[wp/msb/General Luna, Quezon]]||Quezon||Town |- |1083||Q103899||[[wp/msb/General Nakar]]||Quezon||Town |- |1084||Q103905||[[wp/msb/Guinayangan]]||Quezon||Town |- |1085||Q103914||[[wp/msb/Gumaca]]||Quezon||Town |- |1086||Q103921||[[wp/msb/Infanta, Quezon]]||Quezon||Town |- |1087||Q103928||[[wp/msb/Jomalig]]||Quezon||Town |- |1088||Q103935||[[wp/msb/Lopez]]||Quezon||Town |- |1089||Q103941||[[wp/msb/Lucban]]||Quezon||Town |- |1090||Q104125||[[wp/msb/Lucena]]||Quezon||City |- |1091||Q103947||[[wp/msb/Macalelon]]||Quezon||Town |- |1092||Q103952||[[wp/msb/Mauban]]||Quezon||Town |- |1093||Q103958||[[wp/msb/Mulanay]]||Quezon||Town |- |1094||Q103965||[[wp/msb/Padre Burgos, Quezon]]||Quezon||Town |- |1095||Q103971||[[wp/msb/Pagbilao]]||Quezon||Town |- |1096||Q103976||[[wp/msb/Panukulan]]||Quezon||Town |- |1097||Q103981||[[wp/msb/Patnanungan]]||Quezon||Town |- |1098||Q103987||[[wp/msb/Perez]]||Quezon||Town |- |1099||Q103996||[[wp/msb/Pitogo]]||Quezon||Town |- |1100||Q104005||[[wp/msb/Plaridel, Quezon]]||Quezon||Town |- |1101||Q104011||[[wp/msb/Polillo]]||Quezon||Town |- |1102||Q104020||[[wp/msb/Quezon, Quezon]]||Quezon||Town |- |1103||Q104026||[[wp/msb/Real]]||Quezon||Town |- |1104||Q104037||[[wp/msb/Sampaloc]]||Quezon||Town |- |1105||Q104044||[[wp/msb/San Andres, Quezon]]||Quezon||Town |- |1106||Q104052||[[wp/msb/San Antonio, Quezon]]||Quezon||Town |- |1107||Q104063||[[wp/msb/San Francisco, Quezon]]||Quezon||Town |- |1108||Q104071||[[wp/msb/San Narciso, Quezon]]||Quezon||Town |- |1109||Q104078||[[wp/msb/Sariaya]]||Quezon||Town |- |1110||Q104087||[[wp/msb/Tagkawayan]]||Quezon||Town |- |1111||Q104113||[[wp/msb/Tayabas]]||Quezon||City |- |1112||Q104092||[[wp/msb/Tiaong]]||Quezon||Town |- |1113||Q104099||[[wp/msb/Unisan]]||Quezon||Town |- |1114||Q63750||[[wp/msb/Alaminos, Laguna]]||Laguna||Town |- |1115||Q63763||[[wp/msb/Bay]]||Laguna||Town |- |1116||Q75961||[[wp/msb/Biñan]]||Laguna||City |- |1117||Q25096||[[wp/msb/Cabuyao]]||Laguna||City |- |1118||Q75978||[[wp/msb/Calamba]]||Laguna||City |- |1119||Q69739||[[wp/msb/Calauan]]||Laguna||Town |- |1120||Q69749||[[wp/msb/Cavinti]]||Laguna||Town |- |1121||Q69759||[[wp/msb/Famy]]||Laguna||Town |- |1122||Q69771||[[wp/msb/Kalayaan, Laguna]]||Laguna||Town |- |1123||Q69781||[[wp/msb/Liliw]]||Laguna||Town |- |1124||Q69793||[[wp/msb/Los Baños]]||Laguna||Town |- |1125||Q69812||[[wp/msb/Luisiana]]||Laguna||Town |- |1126||Q69824||[[wp/msb/Lumban]]||Laguna||Town |- |1127||Q75875||[[wp/msb/Mabitac]]||Laguna||Town |- |1128||Q75881||[[wp/msb/Magdalena]]||Laguna||Town |- |1129||Q75888||[[wp/msb/Majayjay]]||Laguna||Town |- |1130||Q75895||[[wp/msb/Nagcarlan]]||Laguna||Town |- |1131||Q75899||[[wp/msb/Paete]]||Laguna||Town |- |1132||Q75905||[[wp/msb/Pagsanjan]]||Laguna||Town |- |1133||Q75910||[[wp/msb/Pakil]]||Laguna||Town |- |1134||Q75918||[[wp/msb/Pangil]]||Laguna||Town |- |1135||Q75923||[[wp/msb/Pila]]||Laguna||Town |- |1136||Q75928||[[wp/msb/Rizal, Laguna]]||Laguna||Town |- |1137||Q76001||[[wp/msb/San Pablo, Laguna]]||Laguna||City |- |1138||Q75933||[[wp/msb/San Pedro]]||Laguna||City |- |1139||Q75938||[[wp/msb/Santa Cruz, Laguna]]||Laguna||Town |- |1140||Q75943||[[wp/msb/Santa Maria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1141||Q76010||[[wp/msb/Santa Rosa, Laguna]]||Laguna||City |- |1142||Q75948||[[wp/msb/Siniloan]]||Laguna||Town |- |1143||Q75953||[[wp/msb/Victoria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1144||Q62600||[[wp/msb/Alfonso]]||Cavite||Town |- |1145||Q62606||[[wp/msb/Amadeo]]||Cavite||Town |- |1146||Q63129||[[wp/msb/Bacoor]]||Cavite||City |- |1147||Q62611||[[wp/msb/Carmona]]||Cavite||Town |- |1148||Q1482||[[wp/msb/Siyudad san Cavite]]||Cavite||City |- |1149||Q63139||[[wp/msb/Dasmariñas]]||Cavite||City |- |1150||Q62719||[[wp/msb/General Emilio Aguinaldo]]||Cavite||Town |- |1151||Q62638||[[wp/msb/General Mariano Alvarez]]||Cavite||Town |- |1152||Q62723||[[wp/msb/General Trias]]||Cavite||City |- |1153||Q63145||[[wp/msb/Imus]]||Cavite||City |- |1154||Q62729||[[wp/msb/Indang]]||Cavite||Town |- |1155||Q62755||[[wp/msb/Kawit]]||Cavite||Town |- |1156||Q62771||[[wp/msb/Magallanes, Cavite]]||Cavite||Town |- |1157||Q62776||[[wp/msb/Maragondon]]||Cavite||Town |- |1158||Q62784||[[wp/msb/Mendez]]||Cavite||Town |- |1159||Q62799||[[wp/msb/Naic]]||Cavite||Town |- |1160||Q63096||[[wp/msb/Noveleta]]||Cavite||Town |- |1161||Q63102||[[wp/msb/Rosario, Cavite]]||Cavite||Town |- |1162||Q63110||[[wp/msb/Silang]]||Cavite||Town |- |1163||Q63154||[[wp/msb/Tagaytay]]||Cavite||City |- |1164||Q63115||[[wp/msb/Tanza]]||Cavite||Town |- |1165||Q63124||[[wp/msb/Ternate]]||Cavite||Town |- |1166||Q63160||[[wp/msb/Trece Martires]]||Cavite||City |- |1167||Q59250||[[wp/msb/Agoncillo]]||Batangas||Town |- |1168||Q59251||[[wp/msb/Alitagtag]]||Batangas||Town |- |1169||Q59252||[[wp/msb/Balayan]]||Batangas||Town |- |1170||Q59253||[[wp/msb/Balete]]||Batangas||Town |- |1171||Q1723||[[wp/msb/Siyudad san Batangas]]||Batangas||City |- |1172||Q59272||[[wp/msb/Bauan]]||Batangas||Town |- |1173||Q59276||[[wp/msb/Calaca]]||Batangas||City |- |1174||Q59279||[[wp/msb/Calatagan]]||Batangas||Town |- |1175||Q59287||[[wp/msb/Cuenca]]||Batangas||Town |- |1176||Q59304||[[wp/msb/Ibaan]]||Batangas||Town |- |1177||Q59308||[[wp/msb/Laurel]]||Batangas||Town |- |1178||Q59311||[[wp/msb/Lemery]]||Batangas||Town |- |1179||Q59312||[[wp/msb/Lian]]||Batangas||Town |- |1180||Q1725||[[wp/msb/Lipa]]||Batangas||City |- |1181||Q803199||[[wp/msb/Lobo]]||Batangas||Town |- |1182||Q59313||[[wp/msb/Mabini, Batangas]]||Batangas||Town |- |1183||Q59731||[[wp/msb/Malvar]]||Batangas||Town |- |1184||Q59740||[[wp/msb/Mataasnakahoy]]||Batangas||Town |- |1185||Q59745||[[wp/msb/Nasugbu]]||Batangas||Town |- |1186||Q59749||[[wp/msb/Padre Garcia]]||Batangas||Town |- |1187||Q59758||[[wp/msb/Rosario, Batangas]]||Batangas||Town |- |1188||Q59764||[[wp/msb/San Jose, Batangas]]||Batangas||Town |- |1189||Q59770||[[wp/msb/San Juan, Batangas]]||Batangas||Town |- |1190||Q59773||[[wp/msb/San Luis, Batangas]]||Batangas||Town |- |1191||Q59777||[[wp/msb/San Nicolas, Batangas]]||Batangas||Town |- |1192||Q59784||[[wp/msb/San Pascual, Batangas]]||Batangas||Town |- |1193||Q59788||[[wp/msb/Santa Teresita, Batangas]]||Batangas||Town |- |1194||Q59799||[[wp/msb/Santo Tomas, Batangas]]||Batangas||City |- |1195||Q59814||[[wp/msb/Taal]]||Batangas||Town |- |1196||Q59825||[[wp/msb/Talisay, Batangas]]||Batangas||Town |- |1197||Q1730||[[wp/msb/Tanauan]]||Batangas||City |- |1198||Q59830||[[wp/msb/Taysan]]||Batangas||Town |- |1199||Q59835||[[wp/msb/Tingloy]]||Batangas||Town |- |1200||Q59844||[[wp/msb/Tuy]]||Batangas||Town |- |1201||Q56529||[[wp/msb/Botolan]]||Zambales||Town |- |1202||Q56533||[[wp/msb/Cabangan]]||Zambales||Town |- |1203||Q56538||[[wp/msb/Candelaria, Zambales]]||Zambales||Town |- |1204||Q56561||[[wp/msb/Castillejos]]||Zambales||Town |- |1205||Q56566||[[wp/msb/Iba]]||Zambales||Town |- |1206||Q56572||[[wp/msb/Masinloc]]||Zambales||Town |- |1207||Q56759||[[wp/msb/Olongapo]]||Zambales||City |- |1208||Q56575||[[wp/msb/Palauig]]||Zambales||Town |- |1209||Q56581||[[wp/msb/San Antonio, Zambales]]||Zambales||Town |- |1210||Q56584||[[wp/msb/San Felipe]]||Zambales||Town |- |1211||Q56623||[[wp/msb/San Marcelino]]||Zambales||Town |- |1212||Q56647||[[wp/msb/San Narciso]]||Zambales||Town |- |1213||Q56656||[[wp/msb/Santa Cruz, Zambales]]||Zambales||Town |- |1214||Q56663||[[wp/msb/Subic]]||Zambales||Town |- |1215||Q56414||[[wp/msb/Anao]]||Tarlac||Town |- |1216||Q56420||[[wp/msb/Bamban]]||Tarlac||Town |- |1217||Q56424||[[wp/msb/Camiling]]||Tarlac||Town |- |1218||Q56427||[[wp/msb/Capas]]||Tarlac||Town |- |1219||Q30934||[[wp/msb/Concepcion, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1220||Q56439||[[wp/msb/Gerona]]||Tarlac||Town |- |1221||Q28733||[[wp/msb/La Paz, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1222||Q56444||[[wp/msb/Mayantoc]]||Tarlac||Town |- |1223||Q56453||[[wp/msb/Moncada]]||Tarlac||Town |- |1224||Q56457||[[wp/msb/Paniqui]]||Tarlac||Town |- |1225||Q56461||[[wp/msb/Pura]]||Tarlac||Town |- |1226||Q56465||[[wp/msb/Ramos]]||Tarlac||Town |- |1227||Q56471||[[wp/msb/San Clemente]]||Tarlac||Town |- |1228||Q56476||[[wp/msb/San Jose, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1229||Q56481||[[wp/msb/San Manuel, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1230||Q56486||[[wp/msb/Santa Ignacia]]||Tarlac||Town |- |1231||Q5285||[[wp/msb/Siyudad san Tarlac]]||Tarlac||City |- |1232||Q56493||[[wp/msb/Victoria, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1233||Q55741||[[wp/msb/Angeles]]||Pampanga||City |- |1234||Q55693||[[wp/msb/Apalit]]||Pampanga||Town |- |1235||Q55694||[[wp/msb/Arayat]]||Pampanga||Town |- |1236||Q55696||[[wp/msb/Bacolor]]||Pampanga||Town |- |1237||Q55699||[[wp/msb/Candaba]]||Pampanga||Town |- |1238||Q55700||[[wp/msb/Floridablanca]]||Pampanga||Town |- |1239||Q55702||[[wp/msb/Guagua]]||Pampanga||Town |- |1240||Q55705||[[wp/msb/Lubao]]||Pampanga||Town |- |1241||Q55737||[[wp/msb/Mabalacat]]||Pampanga||City |- |1242||Q55707||[[wp/msb/Macabebe]]||Pampanga||Town |- |1243||Q55709||[[wp/msb/Magalang]]||Pampanga||Town |- |1244||Q55710||[[wp/msb/Masantol]]||Pampanga||Town |- |1245||Q55712||[[wp/msb/Mexico, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1246||Q55717||[[wp/msb/Minalin]]||Pampanga||Town |- |1247||Q55721||[[wp/msb/Porac]]||Pampanga||Town |- |1248||Q55740||[[wp/msb/San Fernando, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1249||Q55724||[[wp/msb/San Luis, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1250||Q55725||[[wp/msb/San Simon]]||Pampanga||Town |- |1251||Q55727||[[wp/msb/Santa Ana, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1252||Q55730||[[wp/msb/Santa Rita, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1253||Q55731||[[wp/msb/Santo Tomas, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1254||Q55734||[[wp/msb/Sasmuan]]||Pampanga||Town |- |1255||Q55543||[[wp/msb/Aliaga]]||Nueva Ecija||Town |- |1256||Q55544||[[wp/msb/Bongabon]]||Nueva Ecija||Town |- |1257||Q55595||[[wp/msb/Cabanatuan]]||Nueva Ecija||City |- |1258||Q55545||[[wp/msb/Cabiao]]||Nueva Ecija||Town |- |1259||Q55546||[[wp/msb/Carranglan]]||Nueva Ecija||Town |- |1260||Q55547||[[wp/msb/Cuyapo]]||Nueva Ecija||Town |- |1261||Q55548||[[wp/msb/Gabaldon]]||Nueva Ecija||Town |- |1262||Q55596||[[wp/msb/Gapan]]||Nueva Ecija||City |- |1263||Q55549||[[wp/msb/General Mamerto Natividad]]||Nueva Ecija||Town |- |1264||Q55551||[[wp/msb/General Tinio]]||Nueva Ecija||Town |- |1265||Q55552||[[wp/msb/Guimba]]||Nueva Ecija||Town |- |1266||Q30871||[[wp/msb/Jaen]]||Nueva Ecija||Town |- |1267||Q55556||[[wp/msb/Laur]]||Nueva Ecija||Town |- |1268||Q55557||[[wp/msb/Licab]]||Nueva Ecija||Town |- |1269||Q55558||[[wp/msb/Llanera]]||Nueva Ecija||Town |- |1270||Q55559||[[wp/msb/Lupao]]||Nueva Ecija||Town |- |1271||Q55597||[[wp/msb/Muñoz]]||Nueva Ecija||City |- |1272||Q55560||[[wp/msb/Nampicuan]]||Nueva Ecija||Town |- |1273||Q55598||[[wp/msb/Palayan]]||Nueva Ecija||City |- |1274||Q55567||[[wp/msb/Pantabangan]]||Nueva Ecija||Town |- |1275||Q55568||[[wp/msb/Peñaranda]]||Nueva Ecija||Town |- |1276||Q55569||[[wp/msb/Quezon, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1277||Q55570||[[wp/msb/Rizal, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1278||Q30923||[[wp/msb/San Antonio, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1279||Q55572||[[wp/msb/San Isidro, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1280||Q55599||[[wp/msb/San Jose, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||City |- |1281||Q55573||[[wp/msb/San Leonardo]]||Nueva Ecija||Town |- |1282||Q55590||[[wp/msb/Santa Rosa, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1283||Q55591||[[wp/msb/Santo Domingo, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1284||Q55592||[[wp/msb/Talavera]]||Nueva Ecija||Town |- |1285||Q55593||[[wp/msb/Talugtug]]||Nueva Ecija||Town |- |1286||Q28731||[[wp/msb/Zaragoza]]||Nueva Ecija||Town |- |1287||Q54551||[[wp/msb/Angat]]||Bulacan||Town |- |1288||Q54553||[[wp/msb/Balagtas]]||Bulacan||Town |- |1289||Q54554||[[wp/msb/Baliwag]]||Bulacan||City |- |1290||Q54555||[[wp/msb/Bocaue]]||Bulacan||Town |- |1291||Q54558||[[wp/msb/Bulakan]]||Bulacan||Town |- |1292||Q54560||[[wp/msb/Bustos]]||Bulacan||Town |- |1293||Q54564||[[wp/msb/Calumpit]]||Bulacan||Town |- |1294||Q54566||[[wp/msb/Doña Remedios Trinidad]]||Bulacan||Town |- |1295||Q54589||[[wp/msb/Guiguinto]]||Bulacan||Town |- |1296||Q54592||[[wp/msb/Hagonoy]]||Bulacan||Town |- |1297||Q2180||[[wp/msb/Malolos]]||Bulacan||City |- |1298||Q54595||[[wp/msb/Marilao]]||Bulacan||Town |- |1299||Q2187||[[wp/msb/Meycauayan]]||Bulacan||City |- |1300||Q54598||[[wp/msb/Norzagaray]]||Bulacan||Town |- |1301||Q54599||[[wp/msb/Obando]]||Bulacan||Town |- |1302||Q54600||[[wp/msb/Pandi]]||Bulacan||Town |- |1303||Q54605||[[wp/msb/Paombong]]||Bulacan||Town |- |1304||Q54760||[[wp/msb/Plaridel]]||Bulacan||Town |- |1305||Q54761||[[wp/msb/Pulilan]]||Bulacan||Town |- |1306||Q54762||[[wp/msb/San Ildefonso, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1307||Q2193||[[wp/msb/San Jose del Monte]]||Bulacan||City |- |1308||Q54763||[[wp/msb/San Miguel, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1309||Q54765||[[wp/msb/San Rafael, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1310||Q54768||[[wp/msb/Santa Maria, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1311||Q54455||[[wp/msb/Abucay]]||Bataan||Town |- |1312||Q54456||[[wp/msb/Bagac]]||Bataan||Town |- |1313||Q1719||[[wp/msb/Balanga]]||Bataan||City |- |1314||Q54457||[[wp/msb/Dinalupihan]]||Bataan||Town |- |1315||Q54458||[[wp/msb/Hermosa]]||Bataan||Town |- |1316||Q54459||[[wp/msb/Limay]]||Bataan||Town |- |1317||Q54460||[[wp/msb/Mariveles]]||Bataan||Town |- |1318||Q54461||[[wp/msb/Morong, Bataan]]||Bataan||Town |- |1319||Q54462||[[wp/msb/Orani]]||Bataan||Town |- |1320||Q54463||[[wp/msb/Orion]]||Bataan||Town |- |1321||Q54464||[[wp/msb/Pilar, Bataan]]||Bataan||Town |- |1322||Q54465||[[wp/msb/Samal, Bataan]]||Bataan||Town |- |1323||Q53081||[[wp/msb/Baler]]||Aurora||Town |- |1324||Q53083||[[wp/msb/Casiguran]]||Aurora||Town |- |1325||Q53084||[[wp/msb/Dilasag]]||Aurora||Town |- |1326||Q53086||[[wp/msb/Dinalungan]]||Aurora||Town |- |1327||Q53087||[[wp/msb/Dingalan]]||Aurora||Town |- |1328||Q53089||[[wp/msb/Dipaculao]]||Aurora||Town |- |1329||Q53090||[[wp/msb/Maria Aurora]]||Aurora||Town |- |1330||Q53092||[[wp/msb/San Luis, Aurora]]||Aurora||Town |- |1331||Q35975||[[wp/msb/Barlig]]||Mountain Province||Town |- |1332||Q35994||[[wp/msb/Bauko]]||Mountain Province||Town |- |1333||Q36012||[[wp/msb/Besao]]||Mountain Province||Town |- |1334||Q36025||[[wp/msb/Bontoc]]||Mountain Province||Town |- |1335||Q36040||[[wp/msb/Natonin]]||Mountain Province||Town |- |1336||Q36049||[[wp/msb/Paracelis]]||Mountain Province||Town |- |1337||Q36061||[[wp/msb/Sabangan]]||Mountain Province||Town |- |1338||Q36076||[[wp/msb/Sadanga]]||Mountain Province||Town |- |1339||Q36090||[[wp/msb/Sagada]]||Mountain Province||Town |- |1340||Q36099||[[wp/msb/Tadian]]||Mountain Province||Town |- |1341||Q35848||[[wp/msb/Balbalan]]||Kalinga||Town |- |1342||Q35858||[[wp/msb/Lubuagan]]||Kalinga||Town |- |1343||Q35866||[[wp/msb/Pasil]]||Kalinga||Town |- |1344||Q35873||[[wp/msb/Pinukpuk]]||Kalinga||Town |- |1345||Q35884||[[wp/msb/Rizal, Kalinga]]||Kalinga||Town |- |1346||Q35925||[[wp/msb/Tabuk]]||Kalinga||City |- |1347||Q35897||[[wp/msb/Tanudan]]||Kalinga||Town |- |1348||Q35909||[[wp/msb/Tinglayan]]||Kalinga||Town |- |1349||Q30365||[[wp/msb/Aguinaldo]]||Ifugao||Town |- |1350||Q30391||[[wp/msb/Alfonso Lista]]||Ifugao||Town |- |1351||Q30394||[[wp/msb/Asipulo]]||Ifugao||Town |- |1352||Q806138||[[wp/msb/Banaue]]||Ifugao||Town |- |1353||Q30410||[[wp/msb/Hingyon]]||Ifugao||Town |- |1354||Q30413||[[wp/msb/Hungduan]]||Ifugao||Town |- |1355||Q30416||[[wp/msb/Kiangan]]||Ifugao||Town |- |1356||Q30419||[[wp/msb/Lagawe]]||Ifugao||Town |- |1357||Q30421||[[wp/msb/Lamut]]||Ifugao||Town |- |1358||Q30425||[[wp/msb/Mayoyao]]||Ifugao||Town |- |1359||Q30428||[[wp/msb/Tinoc]]||Ifugao||Town |- |1360||Q30104||[[wp/msb/Atok]]||Benguet||Town |- |1361||Q1822||[[wp/msb/Baguio]]||Benguet||City |- |1362||Q30325||[[wp/msb/Bakun]]||Benguet||Town |- |1363||Q30328||[[wp/msb/Bokod]]||Benguet||Town |- |1364||Q30332||[[wp/msb/Buguias]]||Benguet||Town |- |1365||Q30335||[[wp/msb/Itogon]]||Benguet||Town |- |1366||Q30338||[[wp/msb/Kabayan]]||Benguet||Town |- |1367||Q30345||[[wp/msb/Kapangan]]||Benguet||Town |- |1368||Q30349||[[wp/msb/Kibungan]]||Benguet||Town |- |1369||Q30351||[[wp/msb/La Trinidad]]||Benguet||Town |- |1370||Q30356||[[wp/msb/Mankayan]]||Benguet||Town |- |1371||Q30358||[[wp/msb/Sablan]]||Benguet||Town |- |1372||Q30361||[[wp/msb/Tuba]]||Benguet||Town |- |1373||Q30363||[[wp/msb/Tublay]]||Benguet||Town |- |1374||Q29018||[[wp/msb/Calanasan]]||Apayao||Town |- |1375||Q30033||[[wp/msb/Conner]]||Apayao||Town |- |1376||Q30042||[[wp/msb/Flora]]||Apayao||Town |- |1377||Q30053||[[wp/msb/Kabugao]]||Apayao||Town |- |1378||Q801777||[[wp/msb/Luna, Apayao]]||Apayao||Town |- |1379||Q30062||[[wp/msb/Pudtol]]||Apayao||Town |- |1380||Q30073||[[wp/msb/Santa Marcela]]||Apayao||Town |- |1381||Q27995||[[wp/msb/Bangued]]||Abra||Town |- |1382||Q28002||[[wp/msb/Boliney]]||Abra||Town |- |1383||Q28014||[[wp/msb/Bucay]]||Abra||Town |- |1384||Q28030||[[wp/msb/Bucloc]]||Abra||Town |- |1385||Q28044||[[wp/msb/Daguioman]]||Abra||Town |- |1386||Q28068||[[wp/msb/Danglas]]||Abra||Town |- |1387||Q28096||[[wp/msb/Dolores, Abra]]||Abra||Town |- |1388||Q28124||[[wp/msb/La Paz, Abra]]||Abra||Town |- |1389||Q29007||[[wp/msb/Lacub]]||Abra||Town |- |1390||Q29020||[[wp/msb/Lagangilang]]||Abra||Town |- |1391||Q29029||[[wp/msb/Lagayan]]||Abra||Town |- |1392||Q29038||[[wp/msb/Langiden]]||Abra||Town |- |1393||Q29045||[[wp/msb/Licuan-Baay]]||Abra||Town |- |1394||Q29048||[[wp/msb/Luba]]||Abra||Town |- |1395||Q29069||[[wp/msb/Malibcong]]||Abra||Town |- |1396||Q29082||[[wp/msb/Manabo]]||Abra||Town |- |1397||Q29094||[[wp/msb/Peñarrubia]]||Abra||Town |- |1398||Q29102||[[wp/msb/Pidigan]]||Abra||Town |- |1399||Q29109||[[wp/msb/Pilar, Abra]]||Abra||Town |- |1400||Q29116||[[wp/msb/Sallapadan]]||Abra||Town |- |1401||Q801530||[[wp/msb/San Isidro, Abra]]||Abra||Town |- |1402||Q29123||[[wp/msb/San Juan, Abra]]||Abra||Town |- |1403||Q29133||[[wp/msb/San Quintin, Abra]]||Abra||Town |- |1404||Q29139||[[wp/msb/Tayum]]||Abra||Town |- |1405||Q29146||[[wp/msb/Tineg]]||Abra||Town |- |1406||Q29153||[[wp/msb/Tubo]]||Abra||Town |- |1407||Q29191||[[wp/msb/Villaviciosa]]||Abra||Town |- |1408||Q53069||[[wp/msb/Aglipay]]||Quirino||Town |- |1409||Q53070||[[wp/msb/Cabarroguis]]||Quirino||Town |- |1410||Q53071||[[wp/msb/Diffun]]||Quirino||Town |- |1411||Q53072||[[wp/msb/Maddela]]||Quirino||Town |- |1412||Q53073||[[wp/msb/Nagtipunan]]||Quirino||Town |- |1413||Q53074||[[wp/msb/Saguday]]||Quirino||Town |- |1414||Q51474||[[wp/msb/Alfonso Castañeda]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1415||Q51475||[[wp/msb/Ambaguio]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1416||Q51477||[[wp/msb/Aritao]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1417||Q51478||[[wp/msb/Bagabag]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1418||Q51479||[[wp/msb/Bambang]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1419||Q51480||[[wp/msb/Bayombong]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1420||Q51481||[[wp/msb/Diadi]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1421||Q51483||[[wp/msb/Dupax del Norte]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1422||Q51484||[[wp/msb/Dupax del Sur]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1423||Q51485||[[wp/msb/Kasibu]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1424||Q51486||[[wp/msb/Kayapa]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1425||Q51487||[[wp/msb/Quezon, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1426||Q51493||[[wp/msb/Santa Fe, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1427||Q51494||[[wp/msb/Solano]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1428||Q51496||[[wp/msb/Villaverde]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1429||Q49354||[[wp/msb/Alicia, Isabela]]||Isabela||Town |- |1430||Q49357||[[wp/msb/Angadanan]]||Isabela||Town |- |1431||Q49358||[[wp/msb/Aurora, Isabela]]||Isabela||Town |- |1432||Q49359||[[wp/msb/Benito Soliven]]||Isabela||Town |- |1433||Q49360||[[wp/msb/Burgos, Isabela]]||Isabela||Town |- |1434||Q49361||[[wp/msb/Cabagan]]||Isabela||Town |- |1435||Q49362||[[wp/msb/Cabatuan, Isabela]]||Isabela||Town |- |1436||Q50178||[[wp/msb/Cauayan]]||Isabela||City |- |1437||Q49363||[[wp/msb/Cordon]]||Isabela||Town |- |1438||Q49365||[[wp/msb/Delfin Albano]]||Isabela||Town |- |1439||Q49366||[[wp/msb/Dinapigue]]||Isabela||Town |- |1440||Q49368||[[wp/msb/Divilacan]]||Isabela||Town |- |1441||Q49369||[[wp/msb/Echague]]||Isabela||Town |- |1442||Q49370||[[wp/msb/Gamu]]||Isabela||Town |- |1443||Q50179||[[wp/msb/Ilagan]]||Isabela||City |- |1444||Q49372||[[wp/msb/Jones]]||Isabela||Town |- |1445||Q49375||[[wp/msb/Luna, Isabela]]||Isabela||Town |- |1446||Q49434||[[wp/msb/Maconacon]]||Isabela||Town |- |1447||Q49435||[[wp/msb/Mallig]]||Isabela||Town |- |1448||Q50066||[[wp/msb/Naguilian, Isabela]]||Isabela||Town |- |1449||Q50102||[[wp/msb/Palanan]]||Isabela||Town |- |1450||Q50145||[[wp/msb/Quezon, Isabela]]||Isabela||Town |- |1451||Q50149||[[wp/msb/Quirino, Isabela]]||Isabela||Town |- |1452||Q50152||[[wp/msb/Ramon]]||Isabela||Town |- |1453||Q50153||[[wp/msb/Reina Mercedes]]||Isabela||Town |- |1454||Q50154||[[wp/msb/Roxas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1455||Q50158||[[wp/msb/San Agustin, Isabela]]||Isabela||Town |- |1456||Q50160||[[wp/msb/San Guillermo]]||Isabela||Town |- |1457||Q50163||[[wp/msb/San Isidro, Isabela]]||Isabela||Town |- |1458||Q50164||[[wp/msb/San Manuel, Isabela]]||Isabela||Town |- |1459||Q50167||[[wp/msb/San Mariano]]||Isabela||Town |- |1460||Q50171||[[wp/msb/San Mateo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1461||Q50174||[[wp/msb/San Pablo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1462||Q50175||[[wp/msb/Santa Maria, Isabela]]||Isabela||Town |- |1463||Q50180||[[wp/msb/Santiago, Isabela]]||Isabela||City |- |1464||Q50176||[[wp/msb/Santo Tomas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1465||Q50177||[[wp/msb/Tumauini]]||Isabela||Town |- |1466||Q43500||[[wp/msb/Abulug]]||Cagayan||Town |- |1467||Q43503||[[wp/msb/Alcala, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1468||Q43508||[[wp/msb/Allacapan]]||Cagayan||Town |- |1469||Q43515||[[wp/msb/Amulung]]||Cagayan||Town |- |1470||Q43517||[[wp/msb/Aparri]]||Cagayan||Town |- |1471||Q43520||[[wp/msb/Baggao]]||Cagayan||Town |- |1472||Q49058||[[wp/msb/Ballesteros]]||Cagayan||Town |- |1473||Q49059||[[wp/msb/Buguey]]||Cagayan||Town |- |1474||Q49062||[[wp/msb/Calayan]]||Cagayan||Town |- |1475||Q49313||[[wp/msb/Camalaniugan]]||Cagayan||Town |- |1476||Q49314||[[wp/msb/Claveria]]||Cagayan||Town |- |1477||Q49315||[[wp/msb/Enrile]]||Cagayan||Town |- |1478||Q49316||[[wp/msb/Gattaran]]||Cagayan||Town |- |1479||Q49317||[[wp/msb/Gonzaga]]||Cagayan||Town |- |1480||Q49318||[[wp/msb/Iguig]]||Cagayan||Town |- |1481||Q49320||[[wp/msb/Lal-lo]]||Cagayan||Town |- |1482||Q49321||[[wp/msb/Lasam]]||Cagayan||Town |- |1483||Q49324||[[wp/msb/Pamplona, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1484||Q49327||[[wp/msb/Peñablanca]]||Cagayan||Town |- |1485||Q49331||[[wp/msb/Piat]]||Cagayan||Town |- |1486||Q49333||[[wp/msb/Rizal, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1487||Q49336||[[wp/msb/Sanchez Mira]]||Cagayan||Town |- |1488||Q49337||[[wp/msb/Santa Ana, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1489||Q49339||[[wp/msb/Santa Praxedes]]||Cagayan||Town |- |1490||Q49342||[[wp/msb/Santa Teresita, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1491||Q49346||[[wp/msb/Santo Niño, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1492||Q49348||[[wp/msb/Solana]]||Cagayan||Town |- |1493||Q49350||[[wp/msb/Tuao]]||Cagayan||Town |- |1494||Q2200||[[wp/msb/Tuguegarao]]||Cagayan||City |- |1495||Q43180||[[wp/msb/Basco]]||Batanes||Town |- |1496||Q43451||[[wp/msb/Itbayat]]||Batanes||Town |- |1497||Q43454||[[wp/msb/Ivana]]||Batanes||Town |- |1498||Q43458||[[wp/msb/Mahatao]]||Batanes||Town |- |1499||Q43460||[[wp/msb/Sabtang]]||Batanes||Town |- |1500||Q43469||[[wp/msb/Uyugan]]||Batanes||Town |- |1501||Q41668||[[wp/msb/Agno]]||Pangasinan||Town |- |1502||Q41686||[[wp/msb/Aguilar]]||Pangasinan||Town |- |1503||Q43162||[[wp/msb/Alaminos]]||Pangasinan||Town |- |1504||Q41704||[[wp/msb/Alcala]]||Pangasinan||Town |- |1505||Q41713||[[wp/msb/Anda]]||Pangasinan||Town |- |1506||Q41721||[[wp/msb/Asingan]]||Pangasinan||Town |- |1507||Q41725||[[wp/msb/Balungao]]||Pangasinan||Town |- |1508||Q41732||[[wp/msb/Bani]]||Pangasinan||Town |- |1509||Q41737||[[wp/msb/Basista]]||Pangasinan||Town |- |1510||Q41757||[[wp/msb/Bautista]]||Pangasinan||Town |- |1511||Q41762||[[wp/msb/Bayambang]]||Pangasinan||Town |- |1512||Q41771||[[wp/msb/Binalonan]]||Pangasinan||Town |- |1513||Q41779||[[wp/msb/Binmaley]]||Pangasinan||Town |- |1514||Q41807||[[wp/msb/Bolinao]]||Pangasinan||Town |- |1515||Q41826||[[wp/msb/Bugallon]]||Pangasinan||Town |- |1516||Q41850||[[wp/msb/Burgos, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1517||Q41855||[[wp/msb/Calasiao]]||Pangasinan||Town |- |1518||Q875070||[[wp/msb/Dagupan]]||Pangasinan||City |- |1519||Q41917||[[wp/msb/Dasol]]||Pangasinan||Town |- |1520||Q41922||[[wp/msb/Infanta, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1521||Q41942||[[wp/msb/Labrador]]||Pangasinan||Town |- |1522||Q41965||[[wp/msb/Laoac]]||Pangasinan||Town |- |1523||Q41978||[[wp/msb/Lingayen]]||Pangasinan||Town |- |1524||Q41982||[[wp/msb/Mabini, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1525||Q41985||[[wp/msb/Malasiqui]]||Pangasinan||Town |- |1526||Q1020685||[[wp/msb/Manaoag]]||Pangasinan||Town |- |1527||Q41996||[[wp/msb/Mangaldan]]||Pangasinan||Town |- |1528||Q42001||[[wp/msb/Mangatarem]]||Pangasinan||Town |- |1529||Q42006||[[wp/msb/Mapandan]]||Pangasinan||Town |- |1530||Q42011||[[wp/msb/Natividad]]||Pangasinan||Town |- |1531||Q42017||[[wp/msb/Pozorrubio]]||Pangasinan||Town |- |1532||Q42024||[[wp/msb/Rosales]]||Pangasinan||Town |- |1533||Q43165||[[wp/msb/San Carlos, Pangasinan]]||Pangasinan||City |- |1534||Q42031||[[wp/msb/San Fabian]]||Pangasinan||Town |- |1535||Q42036||[[wp/msb/San Jacinto, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1536||Q42039||[[wp/msb/San Manuel, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1537||Q42043||[[wp/msb/San Nicolas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1538||Q42044||[[wp/msb/San Quintin, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1539||Q122401||[[wp/msb/Santa Barbara, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1540||Q42055||[[wp/msb/Santa Maria, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1541||Q43140||[[wp/msb/Santo Tomas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1542||Q43143||[[wp/msb/Sison]]||Pangasinan||Town |- |1543||Q43145||[[wp/msb/Sual]]||Pangasinan||Town |- |1544||Q43148||[[wp/msb/Tayug]]||Pangasinan||Town |- |1545||Q43152||[[wp/msb/Umingan]]||Pangasinan||Town |- |1546||Q43154||[[wp/msb/Urbiztondo]]||Pangasinan||Town |- |1547||Q43168||[[wp/msb/Urdaneta]]||Pangasinan||City |- |1548||Q43157||[[wp/msb/Villasis]]||Pangasinan||Town |- |1549||Q40168||[[wp/msb/Agoo]]||La Union||Town |- |1550||Q40239||[[wp/msb/Aringay]]||La Union||Town |- |1551||Q40259||[[wp/msb/Bacnotan]]||La Union||Town |- |1552||Q40275||[[wp/msb/Bagulin]]||La Union||Town |- |1553||Q40282||[[wp/msb/Balaoan]]||La Union||Town |- |1554||Q40298||[[wp/msb/Bangar]]||La Union||Town |- |1555||Q40313||[[wp/msb/Bauang]]||La Union||Town |- |1556||Q40372||[[wp/msb/Burgos, La Union]]||La Union||Town |- |1557||Q40393||[[wp/msb/Caba]]||La Union||Town |- |1558||Q40419||[[wp/msb/Luna, La Union]]||La Union||Town |- |1559||Q40450||[[wp/msb/Naguilian]]||La Union||Town |- |1560||Q40466||[[wp/msb/Pugo]]||La Union||Town |- |1561||Q40486||[[wp/msb/Rosario, La Union]]||La Union||Town |- |1562||Q40584||[[wp/msb/San Fernando, La Union]]||La Union||City |- |1563||Q40500||[[wp/msb/San Gabriel]]||La Union||Town |- |1564||Q40517||[[wp/msb/San Juan, La Union]]||La Union||Town |- |1565||Q40521||[[wp/msb/Santo Tomas, La Union]]||La Union||Town |- |1566||Q40536||[[wp/msb/Santol]]||La Union||Town |- |1567||Q40557||[[wp/msb/Sudipen]]||La Union||Town |- |1568||Q40562||[[wp/msb/Tubao]]||La Union||Town |- |1569||Q12813||[[wp/msb/Alilem]]||Ilocos Sur||Town |- |1570||Q12818||[[wp/msb/Banayoyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1571||Q12825||[[wp/msb/Bantay]]||Ilocos Sur||Town |- |1572||Q12828||[[wp/msb/Burgos, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1573||Q12832||[[wp/msb/Cabugao]]||Ilocos Sur||Town |- |1574||Q205956||[[wp/msb/Candon]]||Ilocos Sur||City |- |1575||Q12834||[[wp/msb/Caoayan]]||Ilocos Sur||Town |- |1576||Q12835||[[wp/msb/Cervantes]]||Ilocos Sur||Town |- |1577||Q12838||[[wp/msb/Galimuyod]]||Ilocos Sur||Town |- |1578||Q12840||[[wp/msb/Gregorio del Pilar]]||Ilocos Sur||Town |- |1579||Q12843||[[wp/msb/Lidlidda]]||Ilocos Sur||Town |- |1580||Q12845||[[wp/msb/Magsingal]]||Ilocos Sur||Town |- |1581||Q12848||[[wp/msb/Nagbukel]]||Ilocos Sur||Town |- |1582||Q12850||[[wp/msb/Narvacan]]||Ilocos Sur||Town |- |1583||Q12853||[[wp/msb/Quirino, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1584||Q12856||[[wp/msb/Salcedo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1585||Q12859||[[wp/msb/San Emilio]]||Ilocos Sur||Town |- |1586||Q12863||[[wp/msb/San Esteban]]||Ilocos Sur||Town |- |1587||Q12864||[[wp/msb/San Ildefonso, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1588||Q12867||[[wp/msb/San Juan, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1589||Q12868||[[wp/msb/San Vicente, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1590||Q12873||[[wp/msb/Santa]]||Ilocos Sur||Town |- |1591||Q12875||[[wp/msb/Santa Catalina, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1592||Q12880||[[wp/msb/Santa Cruz, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1593||Q12882||[[wp/msb/Santa Lucia]]||Ilocos Sur||Town |- |1594||Q12692||[[wp/msb/Santa Maria, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1595||Q12884||[[wp/msb/Santiago, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1596||Q12885||[[wp/msb/Santo Domingo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1597||Q12888||[[wp/msb/Sigay]]||Ilocos Sur||Town |- |1598||Q12891||[[wp/msb/Sinait]]||Ilocos Sur||Town |- |1599||Q12893||[[wp/msb/Sugpon]]||Ilocos Sur||Town |- |1600||Q12894||[[wp/msb/Suyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1601||Q12895||[[wp/msb/Tagudin]]||Ilocos Sur||Town |- |1602||Q235004||[[wp/msb/Vigan]]||Ilocos Sur||City |- |1603||Q39241||[[wp/msb/Adams]]||Ilocos Norte||Town |- |1604||Q39271||[[wp/msb/Bacarra]]||Ilocos Norte||Town |- |1605||Q39303||[[wp/msb/Badoc]]||Ilocos Norte||Town |- |1606||Q39326||[[wp/msb/Bangui]]||Ilocos Norte||Town |- |1607||Q39346||[[wp/msb/Banna]]||Ilocos Norte||Town |- |1608||Q39711||[[wp/msb/Batac]]||Ilocos Norte||City |- |1609||Q39368||[[wp/msb/Burgos, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1610||Q39393||[[wp/msb/Carasi]]||Ilocos Norte||Town |- |1611||Q39416||[[wp/msb/Currimao]]||Ilocos Norte||Town |- |1612||Q39429||[[wp/msb/Dingras]]||Ilocos Norte||Town |- |1613||Q39511||[[wp/msb/Dumalneg]]||Ilocos Norte||Town |- |1614||Q39738||[[wp/msb/Laoag]]||Ilocos Norte||City |- |1615||Q39523||[[wp/msb/Marcos]]||Ilocos Norte||Town |- |1616||Q39540||[[wp/msb/Nueva Era]]||Ilocos Norte||Town |- |1617||Q39559||[[wp/msb/Pagudpud]]||Ilocos Norte||Town |- |1618||Q39573||[[wp/msb/Paoay]]||Ilocos Norte||Town |- |1619||Q39591||[[wp/msb/Pasuquin]]||Ilocos Norte||Town |- |1620||Q39616||[[wp/msb/Piddig]]||Ilocos Norte||Town |- |1621||Q39629||[[wp/msb/Pinili]]||Ilocos Norte||Town |- |1622||Q39653||[[wp/msb/San Nicolas, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1623||Q39673||[[wp/msb/Sarrat]]||Ilocos Norte||Town |- |1624||Q39677||[[wp/msb/Solsona]]||Ilocos Norte||Town |- |1625||Q39694||[[wp/msb/Vintar]]||Ilocos Norte||Town |- |1626||Q1478||[[wp/msb/Caloocan]]||Metro Manila||City |- |1627||Q8854||[[wp/msb/Las Piñas]]||Metro Manila||City |- |1628||Q1508||[[wp/msb/Makati]]||Metro Manila||City |- |1629||Q8861||[[wp/msb/Malabon]]||Metro Manila||City |- |1630||Q9085||[[wp/msb/Mandaluyong]]||Metro Manila||City |- |1631||Q1461||[[wp/msb/Manila]]||Metro Manila||City |- |1632||Q17175||[[wp/msb/Marikina]]||Metro Manila||City |- |1633||Q17176||[[wp/msb/Muntinlupa]]||Metro Manila||City |- |1634||Q17179||[[wp/msb/Navotas]]||Metro Manila||City |- |1635||Q17182||[[wp/msb/Parañaque]]||Metro Manila||City |- |1636||Q17189||[[wp/msb/Pasay]]||Metro Manila||City |- |1637||Q1624||[[wp/msb/Pasig]]||Metro Manila||City |- |1638||Q1017325||[[wp/msb/Pateros]]||Metro Manila||Town |- |1639||Q1475||[[wp/msb/Siyudad san Quezon]]||Metro Manila||City |- |1640||Q749283||[[wp/msb/San Juan, Metro Manila]]||Metro Manila||City |- |1641||Q1643||[[wp/msb/Taguig]]||Metro Manila||City |- |1642||Q1623||[[wp/msb/Valenzuela]]||Metro Manila||City |- |1643||Q13711||[[wp/msb/Abra]]||||Province |- |1644||Q13714||[[wp/msb/Agusan del Norte]]||||Province |- |1645||Q13721||[[wp/msb/Agusan del Sur]]||||Province |- |1646||Q13723||[[wp/msb/Aklan]]||||Province |- |1647||Q13726||[[wp/msb/Albay]]||||Province |- |1648||Q13727||[[wp/msb/Antique]]||||Province |- |1649||Q13728||[[wp/msb/Apayao]]||||Province |- |1650||Q13730||[[wp/msb/Aurora]]||||Province |- |1651||Q13737||[[wp/msb/Basilan]]||||Province |- |1652||Q13739||[[wp/msb/Bataan]]||||Province |- |1653||Q13740||[[wp/msb/Batanes]]||||Province |- |1654||Q13744||[[wp/msb/Batangas]]||||Province |- |1655||Q13750||[[wp/msb/Benguet]]||||Province |- |1656||Q13751||[[wp/msb/Biliran]]||||Province |- |1657||Q13752||[[wp/msb/Bohol]]||||Province |- |1658||Q13753||[[wp/msb/Bukidnon]]||||Province |- |1659||Q13755||[[wp/msb/Bulacan]]||||Province |- |1660||Q13759||[[wp/msb/Cagayan]]||||Province |- |1661||Q13763||[[wp/msb/Camarines Norte]]||||Province |- |1662||Q13767||[[wp/msb/Camarines Sur]]||||Province |- |1663||Q13769||[[wp/msb/Camiguin]]||||Province |- |1664||Q13772||[[wp/msb/Capiz]]||||Province |- |1665||Q13778||[[wp/msb/Catanduanes]]||||Province |- |1666||Q13785||[[wp/msb/Cavite]]||||Province |- |1667||Q13786||[[wp/msb/Cebu]]||||Province |- |1668||Q13791||[[wp/msb/Cotabato]]||||Province |- |1669||Q13789||[[wp/msb/Davao de Oro]]||||Province |- |1670||Q13792||[[wp/msb/Davao del Norte]]||||Province |- |1671||Q13794||[[wp/msb/Davao del Sur]]||||Province |- |1672||Q3656379||[[wp/msb/Davao Occidental]]||||Province |- |1673||Q13806||[[wp/msb/Davao Oriental]]||||Province |- |1674||Q13807||[[wp/msb/Dinagat Islands]]||||Province |- |1675||Q13809||[[wp/msb/Eastern Samar]]||||Province |- |1676||Q13810||[[wp/msb/Guimaras]]||||Province |- |1677||Q13812||[[wp/msb/Ifugao]]||||Province |- |1678||Q13813||[[wp/msb/Ilocos Norte]]||||Province |- |1679||Q12741||[[wp/msb/Ilocos Sur]]||||Province |- |1680||Q13825||[[wp/msb/Iloilo]]||||Province |- |1681||Q13826||[[wp/msb/Isabela]]||||Province |- |1682||Q13827||[[wp/msb/Kalinga]]||||Province |- |1683||Q13829||[[wp/msb/La Union]]||||Province |- |1684||Q13840||[[wp/msb/Laguna]]||||Province |- |1685||Q13841||[[wp/msb/Lanao del Norte]]||||Province |- |1686||Q13843||[[wp/msb/Lanao del Sur]]||||Province |- |1687||Q13844||[[wp/msb/Leyte]]||||Province |- |1688||Q114019739||[[wp/msb/Maguindanao del Norte]]||||Province |- |1689||Q114019748||[[wp/msb/Maguindanao del Sur]]||||Province |- |1690||Q13846||[[wp/msb/Marinduque]]||||Province |- |1691||Q13847||[[wp/msb/Masbate]]||||Province |- |1692||Q13857||[[wp/msb/Misamis Occidental]]||||Province |- |1693||Q13860||[[wp/msb/Misamis Oriental]]||||Province |- |1694||Q13861||[[wp/msb/Mountain Province]]||||Province |- |1695||Q13862||[[wp/msb/Negros Occidental]]||||Province |- |1696||Q13863||[[wp/msb/Negros Oriental]]||||Province |- |1697||Q13864||[[wp/msb/Northern Samar]]||||Province |- |1698||Q13865||[[wp/msb/Nueva Ecija]]||||Province |- |1699||Q13866||[[wp/msb/Nueva Vizcaya]]||||Province |- |1700||Q13867||[[wp/msb/Occidental Mindoro]]||||Province |- |1701||Q13868||[[wp/msb/Oriental Mindoro]]||||Province |- |1702||Q13869||[[wp/msb/Palawan]]||||Province |- |1703||Q13870||[[wp/msb/Pampanga]]||||Province |- |1704||Q13871||[[wp/msb/Pangasinan]]||||Province |- |1705||Q13872||[[wp/msb/Quezon]]||||Province |- |1706||Q13873||[[wp/msb/Quirino]]||||Province |- |1707||Q13874||[[wp/msb/Rizal]]||||Province |- |1708||Q13875||[[wp/msb/Romblon]]||||Province |- |1709||Q13876||[[wp/msb/Samar]]||||Province |- |1710||Q13877||[[wp/msb/Sarangani]]||||Province |- |1711||Q13879||[[wp/msb/Siquijor]]||||Province |- |1712||Q13881||[[wp/msb/Sorsogon]]||||Province |- |1713||Q13882||[[wp/msb/South Cotabato]]||||Province |- |1714||Q13884||[[wp/msb/Southern Leyte]]||||Province |- |1715||Q13885||[[wp/msb/Sultan Kudarat]]||||Province |- |1716||Q13887||[[wp/msb/Sulu]]||||Province |- |1717||Q13889||[[wp/msb/Surigao del Norte]]||||Province |- |1718||Q13891||[[wp/msb/Surigao del Sur]]||||Province |- |1719||Q13892||[[wp/msb/Tarlac]]||||Province |- |1720||Q13893||[[wp/msb/Tawi-Tawi]]||||Province |- |1721||Q13895||[[wp/msb/Zambales]]||||Province |- |1722||Q13899||[[wp/msb/Zamboanga del Norte]]||||Province |- |1723||Q13900||[[wp/msb/Zamboanga del Sur]]||||Province |- |1724||Q13902||[[wp/msb/Zamboanga Sibugay]]||||Province |- |1725||Q806550||[[wp/msb/Bangsamoro]]||||Region |- |1726||Q13662||[[wp/msb/Bicol Region]]||||Region |- |1727||Q13615||[[wp/msb/Cagayan Valley]]||||Region |- |1728||Q13650||[[wp/msb/Calabarzon]]||||Region |- |1729||Q13704||[[wp/msb/Caraga]]||||Region |- |1730||Q13617||[[wp/msb/Central Luzon]]||||Region |- |1731||Q13669||[[wp/msb/Central Visayas]]||||Region |- |1732||Q13606||[[wp/msb/Cordillera Administrative Region]]||||Region |- |1733||Q13694||[[wp/msb/Davao Region]]||||Region |- |1734||Q13675||[[wp/msb/Eastern Visayas]]||||Region |- |1735||Q12933||[[wp/msb/Ilocos Region]]||||Region |- |1736||Q13658||[[wp/msb/Mimaropa]]||||Region |- |1737||Q13580||[[wp/msb/Metro Manila]]||||Region |- |1738||Q17081785||[[wp/msb/Negros Island Region]]||||Region |- |1739||Q13690||[[wp/msb/Northern Mindanao]]||||Region |- |1740||Q13701||[[wp/msb/Soccsksargen]]||||Region |- |1741||Q13665||[[wp/msb/Western Visayas]]||||Region |- |1742||Q13682||[[wp/msb/Zamboanga Peninsula]]||||Region |} 9i0fnbe4ynb16rjknmctkebpobfp1bf 14 3799286 7282747 2026-08-13T02:58:39Z Exec8 362080 . 7282747 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/msb]] s7jbd9u66z3fzgv1klf0rpzsh1c8x5l 0 3799287 7282748 2026-08-13T02:58:45Z Exec8 362080 . 7282748 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191416|P242}}|right|280px]] An '''Aroroy''', opisyal na '''Munisipyo san Aroroy''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 89,154 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 440.30 kilometro kwadrado kag kahitaas na 32 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5414 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191416}} 9ttxqvjefau42kr909ludgdvs30qx79 7282761 7282748 2026-08-13T03:02:54Z Exec8 362080 7282761 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191416|P242}}|right|280px]] An '''Aroroy''', opisyal na '''Munisipyo san Aroroy''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 89,154 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 440.30 kilometro kwadrado kag kahitaas na 32 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5414 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191416}} ssw1tsa9ftxnrdvvpkljqmu8ci7jj1t 7282783 7282761 2026-08-13T03:17:48Z Exec8 362080 7282783 wikitext text/x-wiki [File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191416|P242}}|right|280px]] An '''Aroroy''', opisyal na '''Munisipyo san Aroroy''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 89,154 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 440.30 kilometro kwadrado kag kahitaas na 32 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5414 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191416}} mif8fyjcwur0sancjayddjxjzrs43vq 7282784 7282783 2026-08-13T03:18:11Z Exec8 362080 7282784 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191416|P242}}|right|280px]] An '''Aroroy''', opisyal na '''Munisipyo san Aroroy''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 89,154 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 440.30 kilometro kwadrado kag kahitaas na 32 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5414 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191416}} bv12j02z2jh9pak23hpr5f85zmf1jv1 0 3799288 7282749 2026-08-13T02:58:55Z Exec8 362080 . 7282749 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191438|P242}}|right|280px]] An '''Baleno''', opisyal na '''Munisipyo san Baleno''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 28,787 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 204.38 kilometro kwadrado kag kahitaas na 41 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5413 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191438}} 91g71m5tsreule2fyidrxu10khd1cqn 7282762 7282749 2026-08-13T03:03:03Z Exec8 362080 7282762 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191438|P242}}|right|280px]] An '''Baleno''', opisyal na '''Munisipyo san Baleno''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 28,787 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 204.38 kilometro kwadrado kag kahitaas na 41 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5413 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191438}} gj91pee7vskjozsbw4doz30t0ybl8ly 7282786 7282762 2026-08-13T03:19:08Z Exec8 362080 7282786 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191438|P242}}|right|280px]] An '''Baleno''', opisyal na '''Munisipyo san Baleno''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 28,787 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 204.38 kilometro kwadrado kag kahitaas na 41 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5413 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191438}} n9n8ftcg1ku83oa9hfijiey2ycb8gmw 0 3799289 7282750 2026-08-13T02:59:04Z Exec8 362080 . 7282750 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191453|P242}}|right|280px]] An '''Balud''', opisyal na '''Munisipyo san Balud''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 40,236 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 231.00 kilometro kwadrado kag kahitaas na 24 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5412 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191453}} 5caai0lr4jfgj51cmpbkb2yz37g056n 7282763 7282750 2026-08-13T03:03:11Z Exec8 362080 7282763 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191453|P242}}|right|280px]] An '''Balud''', opisyal na '''Munisipyo san Balud''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 40,236 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 231.00 kilometro kwadrado kag kahitaas na 24 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5412 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191453}} t5uhql4b9yj32pk9z4pabxxdpz4tuwt 7282787 7282763 2026-08-13T03:19:17Z Exec8 362080 7282787 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191453|P242}}|right|280px]] An '''Balud''', opisyal na '''Munisipyo san Balud''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 40,236 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 231.00 kilometro kwadrado kag kahitaas na 24 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5412 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191453}} er9jy5qmtkzczezhhykbd6cxesg9s1s 0 3799290 7282751 2026-08-13T02:59:15Z Exec8 362080 . 7282751 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191463|P242}}|right|280px]] An '''Batuan''', opisyal na '''Munisipyo san Batuan''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 15,614 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 56.28 kilometro kwadrado kag kahitaas na 31 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191463}} pu627lq9vuabe7gz4d40lxitctnvv93 7282764 7282751 2026-08-13T03:03:18Z Exec8 362080 7282764 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191463|P242}}|right|280px]] An '''Batuan''', opisyal na '''Munisipyo san Batuan''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 15,614 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 56.28 kilometro kwadrado kag kahitaas na 31 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191463}} ett8figlkbktbhu01xfwmbuhyex3658 7282788 7282764 2026-08-13T03:19:23Z Exec8 362080 7282788 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191463|P242}}|right|280px]] An '''Batuan''', opisyal na '''Munisipyo san Batuan''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 15,614 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 56.28 kilometro kwadrado kag kahitaas na 31 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191463}} sa27tew4cwkdk86oykjrfmvr0l608rz 0 3799291 7282752 2026-08-13T02:59:25Z Exec8 362080 . 7282752 wikitext text/x-wiki An '''Cataingan''', opisyal na '''Munisipyo san Cataingan''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 51,165 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 191.64 kilometro kwadrado kag kahitaas na 43 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191478}} o68w622gappyzgvvysl552nxtqnq48t 7282753 7282752 2026-08-13T02:59:39Z Exec8 362080 7282753 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191478|P242}}|right|280px]] An '''Cataingan''', opisyal na '''Munisipyo san Cataingan''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 51,165 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 191.64 kilometro kwadrado kag kahitaas na 43 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191478}} i1sn2drexqdfju78z0x48x8oq4qp3ei 7282765 7282753 2026-08-13T03:03:26Z Exec8 362080 7282765 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191478|P242}}|right|280px]] An '''Cataingan''', opisyal na '''Munisipyo san Cataingan''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 51,165 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 191.64 kilometro kwadrado kag kahitaas na 43 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191478}} au2km9ps53rjbezlpthkobn40zxy582 7282789 7282765 2026-08-13T03:19:29Z Exec8 362080 7282789 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191478|P242}}|right|280px]] An '''Cataingan''', opisyal na '''Munisipyo san Cataingan''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 51,165 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 191.64 kilometro kwadrado kag kahitaas na 43 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5415 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191478}} novo7c4gm5vlnxpy1jftw4fi0xq4tnw 0 3799292 7282754 2026-08-13T02:59:55Z Exec8 362080 . 7282754 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191482|P242}}|right|280px]] An '''Cawayan''', opisyal na '''Munisipyo san Cawayan''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 68,510 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 260.19 kilometro kwadrado kag kahitaas na 12 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5405 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191482}} dtjhwota1zsfljxrlnxz1krpbc7vtfe 7282766 7282754 2026-08-13T03:03:37Z Exec8 362080 7282766 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191482|P242}}|right|280px]] An '''Cawayan''', opisyal na '''Munisipyo san Cawayan''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 68,510 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 260.19 kilometro kwadrado kag kahitaas na 12 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5405 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191482}} e83tkayg4etjjmvx7hz4881xu4hj5ln 7282790 7282766 2026-08-13T03:19:37Z Exec8 362080 7282790 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191482|P242}}|right|280px]] An '''Cawayan''', opisyal na '''Munisipyo san Cawayan''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 68,510 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 260.19 kilometro kwadrado kag kahitaas na 12 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5405 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191482}} egf0li6huts5xbakz0jtjv8y34pdjdo 0 3799293 7282755 2026-08-13T03:00:06Z Exec8 362080 . 7282755 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191490|P242}}|right|280px]] An '''Claveria''', opisyal na '''Munisipyo san Claveria''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 40,733 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 182.98 kilometro kwadrado kag kahitaas na 41 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5419 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191490}} t87g161t3g0fa8bxznp1cnpuhwyopw6 7282767 7282755 2026-08-13T03:03:51Z Exec8 362080 7282767 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191490|P242}}|right|280px]] An '''Claveria''', opisyal na '''Munisipyo san Claveria''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 40,733 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 182.98 kilometro kwadrado kag kahitaas na 41 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5419 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191490}} stjpwuh8gt0h61jx5vdmx92al6gpe85 7282791 7282767 2026-08-13T03:19:44Z Exec8 362080 7282791 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191490|P242}}|right|280px]] An '''Claveria''', opisyal na '''Munisipyo san Claveria''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 40,733 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 182.98 kilometro kwadrado kag kahitaas na 41 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5419 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191490}} 7sh4pb3lvp1wsg9t9gkhfpk59v13ppk 0 3799294 7282756 2026-08-13T03:00:16Z Exec8 362080 . 7282756 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191496|P242}}|right|280px]] An '''Dimasalang''', opisyal na '''Munisipyo san Dimasalang''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 25,054 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 148.07 kilometro kwadrado kag kahitaas na 38 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5403 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191496}} pj9z2dl8cij6j4auvktzp056zjqkv15 7282768 7282756 2026-08-13T03:03:58Z Exec8 362080 7282768 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191496|P242}}|right|280px]] An '''Dimasalang''', opisyal na '''Munisipyo san Dimasalang''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 25,054 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 148.07 kilometro kwadrado kag kahitaas na 38 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5403 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191496}} 6u4juonhrsru8mj9nt6lkruw931rgzk 7282792 7282768 2026-08-13T03:19:50Z Exec8 362080 7282792 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191496|P242}}|right|280px]] An '''Dimasalang''', opisyal na '''Munisipyo san Dimasalang''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 25,054 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 148.07 kilometro kwadrado kag kahitaas na 38 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5403 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191496}} fahf4v8m69w9nhfs61ishihd1saxscq 0 3799295 7282757 2026-08-13T03:00:26Z Exec8 362080 . 7282757 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191501|P242}}|right|280px]] An '''Esperanza''', opisyal na '''Munisipyo san Esperanza''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 18,021 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 67.49 kilometro kwadrado kag kahitaas na 10 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5407 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191501}} 2s7tizendks1oqm4ks995x4mm751cv6 7282769 7282757 2026-08-13T03:04:09Z Exec8 362080 7282769 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191501|P242}}|right|280px]] An '''Esperanza''', opisyal na '''Munisipyo san Esperanza''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 18,021 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 67.49 kilometro kwadrado kag kahitaas na 10 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5407 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191501}} l5re0haa9hxex63myb65p7uctucjifg 7282793 7282769 2026-08-13T03:19:59Z Exec8 362080 7282793 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191501|P242}}|right|280px]] An '''Esperanza''', opisyal na '''Munisipyo san Esperanza''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 18,021 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 67.49 kilometro kwadrado kag kahitaas na 10 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5407 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191501}} o6qc0l156e1itehxtkv01mr1qs7wlk2 0 3799296 7282758 2026-08-13T03:00:35Z Exec8 362080 . 7282758 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191512|P242}}|right|280px]] An '''Mandaon''', opisyal na '''Munisipyo san Mandaon''', usad na munisipalidad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 44,177 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 280.80 kilometro kwadrado kag kahitaas na 20 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5411 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191512}} q5sndpq4twqo70h5bf9c4k9hqglfipw 7282770 7282758 2026-08-13T03:04:18Z Exec8 362080 7282770 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191512|P242}}|right|280px]] An '''Mandaon''', opisyal na '''Munisipyo san Mandaon''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 44,177 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 280.80 kilometro kwadrado kag kahitaas na 20 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5411 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191512}} 06tsuiigq7y2hlyix6row85h7oab57c 7282794 7282770 2026-08-13T03:20:05Z Exec8 362080 7282794 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191512|P242}}|right|280px]] An '''Mandaon''', opisyal na '''Munisipyo san Mandaon''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 44,177 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 280.80 kilometro kwadrado kag kahitaas na 20 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5411 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191512}} bidzoyqm5ephuhgbugrk2g80yyzmcwf 0 3799297 7282759 2026-08-13T03:01:08Z Exec8 362080 . 7282759 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191651|P242}}|right|280px]] An '''Masbate''', opisyal na '''Siyudad san Masbate''', usad na siyudad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 104,011 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 188.00 kilometro kwadrado kag kahitaas na 68 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5400 na zip code. ==Barangay== Say siyudad ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Siyudad sa Pilipinas]] hk5kqtdzzv5z3q0unkz5fbz34t0w50f 7282795 7282759 2026-08-13T03:20:24Z Exec8 362080 7282795 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191651|P242}}|right|280px]] An '''Masbate''', opisyal na '''Siyudad san Masbate''', usad na siyudad sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 104,011 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 188.00 kilometro kwadrado kag kahitaas na 68 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5400 na zip code. ==Barangay== An siyudad ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Siyudad sa Pilipinas]] kvsrhcxi9b0ocwqlszf6e59lfsmjxrd 14 3799298 7282760 2026-08-13T03:01:57Z Exec8 362080 . 7282760 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/msb]] s7jbd9u66z3fzgv1klf0rpzsh1c8x5l 0 3799299 7282771 2026-08-13T03:04:32Z Exec8 362080 . 7282771 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191522|P242}}|right|280px]] An '''Milagros''', opisyal na '''Munisipyo san Milagros''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 57,362 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 565.30 kilometro kwadrado kag kahitaas na 11 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5410 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191522}} 8wk5e26bjdsfyn3galbz585c09011ux 7282796 7282771 2026-08-13T03:20:43Z Exec8 362080 7282796 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191522|P242}}|right|280px]] An '''Milagros''', opisyal na '''Munisipyo san Milagros''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 57,362 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 565.30 kilometro kwadrado kag kahitaas na 11 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5410 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191522}} jpceetgnmr984cci2mtldzdaw9cmh5h 0 3799300 7282772 2026-08-13T03:04:41Z Exec8 362080 . 7282772 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191533|P242}}|right|280px]] An '''Mobo''', opisyal na '''Munisipyo san Mobo''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 41,199 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 143.47 kilometro kwadrado kag kahitaas na 54 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5401 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191533}} hrsx597s4sw5afbv1f3wsah5bpj7h45 7282797 7282772 2026-08-13T03:20:50Z Exec8 362080 7282797 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191533|P242}}|right|280px]] An '''Mobo''', opisyal na '''Munisipyo san Mobo''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 41,199 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 143.47 kilometro kwadrado kag kahitaas na 54 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5401 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191533}} 91ucuwpwdffkfqqwb8j5u9nj5e1a5tx 0 3799301 7282773 2026-08-13T03:04:50Z Exec8 362080 . 7282773 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191544|P242}}|right|280px]] An '''Monreal''', opisyal na '''Munisipyo san Monreal''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 25,843 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 128.67 kilometro kwadrado kag kahitaas na 67 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5418 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191544}} 6dvm4xq6c8su7j7irjalv3a4r9dvtu6 7282798 7282773 2026-08-13T03:20:59Z Exec8 362080 7282798 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191544|P242}}|right|280px]] An '''Monreal''', opisyal na '''Munisipyo san Monreal''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 25,843 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 128.67 kilometro kwadrado kag kahitaas na 67 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5418 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191544}} hp2cc2wjj4ikm9p0rnnv5yb6j6a5vb8 0 3799302 7282774 2026-08-13T03:04:59Z Exec8 362080 . 7282774 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191558|P242}}|right|280px]] An '''Palanas''', opisyal na '''Munisipyo san Palanas''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 28,133 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 171.10 kilometro kwadrado kag kahitaas na 53 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5404 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191558}} azht3mbvm5q3nyoi7p0abgahdgsm56l 7282799 7282774 2026-08-13T03:21:06Z Exec8 362080 7282799 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191558|P242}}|right|280px]] An '''Palanas''', opisyal na '''Munisipyo san Palanas''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 28,133 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 171.10 kilometro kwadrado kag kahitaas na 53 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5404 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191558}} f624cdsfmplz7h9wyjb6242q1lf4gju 0 3799303 7282775 2026-08-13T03:05:08Z Exec8 362080 . 7282775 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191581|P242}}|right|280px]] An '''Pio V. Corpuz''', opisyal na '''Munisipyo san Pio V. Corpuz''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 23,641 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 89.33 kilometro kwadrado kag kahitaas na 38 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5406 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191581}} ce7gwlrd70pv0tptfgpfaar4a3nu91n 7282800 7282775 2026-08-13T03:21:14Z Exec8 362080 7282800 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191581|P242}}|right|280px]] An '''Pio V. Corpuz''', opisyal na '''Munisipyo san Pio V. Corpuz''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 23,641 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 89.33 kilometro kwadrado kag kahitaas na 38 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5406 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191581}} pa3dvqmhjpf3smefeghacggm45qog72 0 3799304 7282776 2026-08-13T03:05:25Z Exec8 362080 . 7282776 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191590|P242}}|right|280px]] An '''Placer''', opisyal na '''Munisipyo san Placer''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 56,658 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 193.03 kilometro kwadrado kag kahitaas na 8 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5408 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191590}} 53j2ycyylt5jtrqrdnnwugcwhkvmid8 7282801 7282776 2026-08-13T03:21:23Z Exec8 362080 7282801 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191590|P242}}|right|280px]] An '''Placer''', opisyal na '''Munisipyo san Placer''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 56,658 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 193.03 kilometro kwadrado kag kahitaas na 8 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5408 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191590}} he67w7opo9ifw37hgxx0165aonb0vj5 0 3799305 7282777 2026-08-13T03:05:42Z Exec8 362080 . 7282777 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191606|P242}}|right|280px]] An '''San Fernando''', opisyal na '''Munisipyo san San Fernando''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 22,006 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 77.50 kilometro kwadrado kag kahitaas na 36 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5416 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191606}} d8chchsypmd3709l3nc1r18i6vbnalq 7282802 7282777 2026-08-13T03:21:31Z Exec8 362080 7282802 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191606|P242}}|right|280px]] An '''San Fernando''', opisyal na '''Munisipyo san San Fernando''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 22,006 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 77.50 kilometro kwadrado kag kahitaas na 36 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5416 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191606}} scdm0smzaqrx9zqaysrs6sq3cvdkpti 0 3799306 7282778 2026-08-13T03:05:51Z Exec8 362080 . 7282778 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191621|P242}}|right|280px]] An '''San Jacinto''', opisyal na '''Munisipyo san San Jacinto''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 29,458 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 122.40 kilometro kwadrado kag kahitaas na 34 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5417 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191621}} 8p15p9xtiky9z10n735to3m9dxkb05d 7282805 7282778 2026-08-13T03:22:11Z Exec8 362080 7282805 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191621|P242}}|right|280px]] An '''San Jacinto''', opisyal na '''Munisipyo san San Jacinto''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 29,458 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 122.40 kilometro kwadrado kag kahitaas na 34 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5417 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191621}} az9bkc7ew1ht8co1q6576l67oo1p570 0 3799307 7282779 2026-08-13T03:05:59Z Exec8 362080 . 7282779 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191630|P242}}|right|280px]] An '''San Pascual''', opisyal na '''Munisipyo san San Pascual''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 44,641 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 246.65 kilometro kwadrado kag kahitaas na 47.5 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5420 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191630}} bwe0c30ffk4b7ncsqn0fksj7wpo4cnq 7282804 7282779 2026-08-13T03:22:06Z Exec8 362080 7282804 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191630|P242}}|right|280px]] An '''San Pascual''', opisyal na '''Munisipyo san San Pascual''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 44,641 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 246.65 kilometro kwadrado kag kahitaas na 47.5 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5420 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191630}} k8o2ocmcswh5qrrouhglnc3ycgp7exf 0 3799308 7282780 2026-08-13T03:06:08Z Exec8 362080 . 7282780 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191636|P242}}|right|280px]] An '''Uson''', opisyal na '''Munisipyo san Uson''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 56,410 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 163.20 kilometro kwadrado kag kahitaas na 31 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5402 na zip code. ==Barangay== Say munisipyo ay binobuo nin sumusunod a aw-barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191636}} k4dtr5011ux0x6syzt9i5zkr4hjsl2x 7282803 7282780 2026-08-13T03:21:56Z Exec8 362080 7282803 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/msb/Wikidata|property|raw|Q191636|P242}}|right|280px]] An '''Uson''', opisyal na '''Munisipyo san Uson''', usad na munisipyo sa probinsya san [[Wp/msb/Masbate|Masbate]], [[Wp/msb/Pilipinas|Pilipinas]]. Base sa pinakabag-o na sensus, may-ada ini sin populasyon na 56,410 na katawo. May-ada ini sin hiwas san tuna na 163.20 kilometro kwadrado kag kahitaas na 31 ka-metros halin sa lebel san dagat. Gintagan ini sin 56 na telephone area code kag 5402 na zip code. ==Barangay== An munisipyo ginbubug-os san masunod na mga barangay: [[Category:Wp/msb]] [[Category:Wp/msb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q191636}} oh83t7gmrp58qi8dnwaxakmo2fyyv1l 2 3799309 7282781 2026-08-13T03:08:43Z Exec8 362080 . 7282781 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!Title!!Parent!!Type |- |1||Q31508396||[[wp/mbb/Kadayangan]]||SGA||Town |- |2||Q31508433||[[wp/mbb/Kapalawan]]||SGA||Town |- |3||Q31508452||[[wp/mbb/Ligawasan]]||SGA||Town |- |4||Q31508472||[[wp/mbb/Malidegao]]||SGA||Town |- |5||Q31508492||[[wp/mbb/Nabalawag]]||SGA||Town |- |6||Q31508510||[[wp/mbb/Old Kaabakan]]||SGA||Town |- |7||Q31508528||[[wp/mbb/Pahamuddin]]||SGA||Town |- |8||Q31508546||[[wp/mbb/Tugunan]]||SGA||Town |- |9||Q155195||[[wp/mbb/Bongao]]||Tawi-Tawi||Town |- |10||Q155221||[[wp/mbb/Languyan]]||Tawi-Tawi||Town |- |11||Q155241||[[wp/mbb/Mapun]]||Tawi-Tawi||Town |- |12||Q155259||[[wp/mbb/Panglima Sugala]]||Tawi-Tawi||Town |- |13||Q155274||[[wp/mbb/Sapa-Sapa]]||Tawi-Tawi||Town |- |14||Q155288||[[wp/mbb/Sibutu]]||Tawi-Tawi||Town |- |15||Q155318||[[wp/mbb/Simunul]]||Tawi-Tawi||Town |- |16||Q155334||[[wp/mbb/Sitangkai]]||Tawi-Tawi||Town |- |17||Q155355||[[wp/mbb/South Ubian]]||Tawi-Tawi||Town |- |18||Q155377||[[wp/mbb/Tandubas]]||Tawi-Tawi||Town |- |19||Q155396||[[wp/mbb/Turtle Islands]]||Tawi-Tawi||Town |- |20||Q155970||[[wp/mbb/Banguingui]]||Sulu||Town |- |21||Q155983||[[wp/mbb/Hadji Panglima Tahil]]||Sulu||Town |- |22||Q156008||[[wp/mbb/Indanan]]||Sulu||Town |- |23||Q156024||[[wp/mbb/Jolo]]||Sulu||Town |- |24||Q156042||[[wp/mbb/Kalingalan Caluang]]||Sulu||Town |- |25||Q156055||[[wp/mbb/Lugus]]||Sulu||Town |- |26||Q156071||[[wp/mbb/Luuk]]||Sulu||Town |- |27||Q156090||[[wp/mbb/Maimbung]]||Sulu||Town |- |28||Q156107||[[wp/mbb/Panamao]]||Sulu||Town |- |29||Q156126||[[wp/mbb/Omar]]||Sulu||Town |- |30||Q156159||[[wp/mbb/Pandami]]||Sulu||Town |- |31||Q156180||[[wp/mbb/Panglima Estino]]||Sulu||Town |- |32||Q156195||[[wp/mbb/Pangutaran]]||Sulu||Town |- |33||Q156208||[[wp/mbb/Parang]]||Sulu||Town |- |34||Q156225||[[wp/mbb/Pata]]||Sulu||Town |- |35||Q156244||[[wp/mbb/Patikul]]||Sulu||Town |- |36||Q156263||[[wp/mbb/Siasi]]||Sulu||Town |- |37||Q156285||[[wp/mbb/Talipao]]||Sulu||Town |- |38||Q156302||[[wp/mbb/Tapul]]||Sulu||Town |- |39||Q212222||[[wp/mbb/Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |40||Q212280||[[wp/mbb/Buluan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |41||Q212310||[[wp/mbb/Datu Abdullah Sangki]]||Maguindanao del Sur||Town |- |42||Q212336||[[wp/mbb/Datu Anggal Midtimbang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |43||Q212389||[[wp/mbb/Datu Hoffer Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |44||Q212411||[[wp/mbb/Datu Montawal]]||Maguindanao del Sur||Town |- |45||Q212432||[[wp/mbb/Datu Odin Sinsuat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |46||Q212463||[[wp/mbb/Datu Paglas]]||Maguindanao del Sur||Town |- |47||Q212488||[[wp/mbb/Datu Piang]]||Maguindanao del Sur||Town |- |48||Q212503||[[wp/mbb/Datu Salibo]]||Maguindanao del Sur||Town |- |49||Q212519||[[wp/mbb/Datu Saudi Ampatuan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |50||Q212537||[[wp/mbb/Datu Unsay]]||Maguindanao del Sur||Town |- |51||Q212557||[[wp/mbb/General Salipada K. Pendatun]]||Maguindanao del Sur||Town |- |52||Q212581||[[wp/mbb/Guindulungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |53||Q212623||[[wp/mbb/Mamasapano]]||Maguindanao del Sur||Town |- |54||Q212644||[[wp/mbb/Mangudadatu]]||Maguindanao del Sur||Town |- |55||Q212707||[[wp/mbb/Pagalungan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |56||Q122827||[[wp/mbb/Paglat]]||Maguindanao del Sur||Town |- |57||Q212735||[[wp/mbb/Pandag]]||Maguindanao del Sur||Town |- |58||Q212759||[[wp/mbb/Rajah Buayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |59||Q212766||[[wp/mbb/Shariff Aguak]]||Maguindanao del Sur||Town |- |60||Q212778||[[wp/mbb/Shariff Saydona Mustapha]]||Maguindanao del Sur||Town |- |61||Q212784||[[wp/mbb/South Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |62||Q212808||[[wp/mbb/Sultan sa Barongis]]||Maguindanao del Sur||Town |- |63||Q212823||[[wp/mbb/Talayan]]||Maguindanao del Sur||Town |- |64||Q212843||[[wp/mbb/Upi]]||Maguindanao del Sur||Town |- |65||Q212240||[[wp/mbb/Barira]]||Maguindanao del Norte||Town |- |66||Q212255||[[wp/mbb/Buldon]]||Maguindanao del Norte||Town |- |67||Q726993||[[wp/mbb/Siyudad to Cotabato]]||Maguindanao del Norte||City |- |68||Q212366||[[wp/mbb/Datu Blah T. Sinsuat]]||Maguindanao del Norte||Town |- |69||Q212603||[[wp/mbb/Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |70||Q212662||[[wp/mbb/Matanog]]||Maguindanao del Norte||Town |- |71||Q212684||[[wp/mbb/Northern Kabuntalan]]||Maguindanao del Norte||Town |- |72||Q212748||[[wp/mbb/Parang, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |73||Q212791||[[wp/mbb/Sultan Kudarat, Maguindanao del Norte]]||Maguindanao del Norte||Town |- |74||Q212802||[[wp/mbb/Sultan Mastura]]||Maguindanao del Norte||Town |- |75||Q212830||[[wp/mbb/Talitay]]||Maguindanao del Norte||Town |- |76||Q273775||[[wp/mbb/Amai Manabilang]]||Lanao del Sur||Town |- |77||Q273657||[[wp/mbb/Bacolod-Kalawi]]||Lanao del Sur||Town |- |78||Q273680||[[wp/mbb/Balabagan]]||Lanao del Sur||Town |- |79||Q273700||[[wp/mbb/Balindong]]||Lanao del Sur||Town |- |80||Q273718||[[wp/mbb/Bayang]]||Lanao del Sur||Town |- |81||Q273728||[[wp/mbb/Binidayan]]||Lanao del Sur||Town |- |82||Q273744||[[wp/mbb/Buadiposo-Buntong]]||Lanao del Sur||Town |- |83||Q273757||[[wp/mbb/Bubong]]||Lanao del Sur||Town |- |84||Q273796||[[wp/mbb/Butig]]||Lanao del Sur||Town |- |85||Q273813||[[wp/mbb/Calanogas]]||Lanao del Sur||Town |- |86||Q273828||[[wp/mbb/Ditsaan-Ramain]]||Lanao del Sur||Town |- |87||Q273851||[[wp/mbb/Ganassi]]||Lanao del Sur||Town |- |88||Q273864||[[wp/mbb/Kapai]]||Lanao del Sur||Town |- |89||Q273882||[[wp/mbb/Kapatagan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |90||Q273895||[[wp/mbb/Lumba-Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |91||Q273906||[[wp/mbb/Lumbaca-Unayan]]||Lanao del Sur||Town |- |92||Q273915||[[wp/mbb/Lumbatan]]||Lanao del Sur||Town |- |93||Q273928||[[wp/mbb/Lumbayanague]]||Lanao del Sur||Town |- |94||Q273939||[[wp/mbb/Madalum]]||Lanao del Sur||Town |- |95||Q273948||[[wp/mbb/Madamba]]||Lanao del Sur||Town |- |96||Q273960||[[wp/mbb/Maguing]]||Lanao del Sur||Town |- |97||Q273970||[[wp/mbb/Malabang]]||Lanao del Sur||Town |- |98||Q273982||[[wp/mbb/Marantao]]||Lanao del Sur||Town |- |99||Q592338||[[wp/mbb/Marawi]]||Lanao del Sur||City |- |100||Q273988||[[wp/mbb/Marogong]]||Lanao del Sur||Town |- |101||Q273998||[[wp/mbb/Masiu]]||Lanao del Sur||Town |- |102||Q177004||[[wp/mbb/Mulondo]]||Lanao del Sur||Town |- |103||Q274015||[[wp/mbb/Pagayawan]]||Lanao del Sur||Town |- |104||Q274022||[[wp/mbb/Piagapo]]||Lanao del Sur||Town |- |105||Q274031||[[wp/mbb/Picong]]||Lanao del Sur||Town |- |106||Q274037||[[wp/mbb/Poona Bayabao]]||Lanao del Sur||Town |- |107||Q274047||[[wp/mbb/Pualas]]||Lanao del Sur||Town |- |108||Q274057||[[wp/mbb/Saguiaran]]||Lanao del Sur||Town |- |109||Q126297||[[wp/mbb/Sultan Dumalondong]]||Lanao del Sur||Town |- |110||Q274077||[[wp/mbb/Tagoloan, Lanao del Sur]]||Lanao del Sur||Town |- |111||Q274087||[[wp/mbb/Tamparan]]||Lanao del Sur||Town |- |112||Q274097||[[wp/mbb/Taraka]]||Lanao del Sur||Town |- |113||Q274114||[[wp/mbb/Tubaran]]||Lanao del Sur||Town |- |114||Q274124||[[wp/mbb/Tugaya]]||Lanao del Sur||Town |- |115||Q274134||[[wp/mbb/Wao]]||Lanao del Sur||Town |- |116||Q42589||[[wp/mbb/Akbar]]||Basilan||Town |- |117||Q41999||[[wp/mbb/Al-Barka]]||Basilan||Town |- |118||Q41998||[[wp/mbb/Hadji Mohammad Ajul]]||Basilan||Town |- |119||Q802075||[[wp/mbb/Hadji Muhtamad]]||Basilan||Town |- |120||Q1710||[[wp/mbb/Siyudad to Isabela]]||Basilan||City |- |121||Q1714||[[wp/mbb/Lamitan]]||Basilan||City |- |122||Q802107||[[wp/mbb/Lantawan]]||Basilan||Town |- |123||Q802142||[[wp/mbb/Maluso]]||Basilan||Town |- |124||Q802171||[[wp/mbb/Sumisip]]||Basilan||Town |- |125||Q802202||[[wp/mbb/Tabuan-Lasa]]||Basilan||Town |- |126||Q667595||[[wp/mbb/Tipo-Tipo]]||Basilan||Town |- |127||Q630096||[[wp/mbb/Tuburan, Basilan]]||Basilan||Town |- |128||Q204771||[[wp/mbb/Ungkaya Pukan]]||Basilan||Town |- |129||Q173393||[[wp/mbb/Bagumbayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |130||Q173404||[[wp/mbb/Columbio]]||Sultan Kudarat||Town |- |131||Q173414||[[wp/mbb/Esperanza, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |132||Q173428||[[wp/mbb/Isulan]]||Sultan Kudarat||Town |- |133||Q173438||[[wp/mbb/Kalamansig]]||Sultan Kudarat||Town |- |134||Q173449||[[wp/mbb/Lambayong]]||Sultan Kudarat||Town |- |135||Q173460||[[wp/mbb/Lebak]]||Sultan Kudarat||Town |- |136||Q173468||[[wp/mbb/Lutayan]]||Sultan Kudarat||Town |- |137||Q173479||[[wp/mbb/Palimbang]]||Sultan Kudarat||Town |- |138||Q137813||[[wp/mbb/President Quirino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |139||Q173556||[[wp/mbb/Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat]]||Sultan Kudarat||Town |- |140||Q173575||[[wp/mbb/Tacurong]]||Sultan Kudarat||City |- |141||Q173870||[[wp/mbb/Banga, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |142||Q594275||[[wp/mbb/General Santos]]||South Cotabato||City |- |143||Q542154||[[wp/mbb/Koronadal]]||South Cotabato||City |- |144||Q173898||[[wp/mbb/Lake Sebu]]||South Cotabato||Town |- |145||Q173922||[[wp/mbb/Norala]]||South Cotabato||Town |- |146||Q173944||[[wp/mbb/Polomolok]]||South Cotabato||Town |- |147||Q173965||[[wp/mbb/Santo Niño, South Cotabato]]||South Cotabato||Town |- |148||Q173986||[[wp/mbb/Surallah]]||South Cotabato||Town |- |149||Q174003||[[wp/mbb/T'boli]]||South Cotabato||Town |- |150||Q174018||[[wp/mbb/Tampakan]]||South Cotabato||Town |- |151||Q174039||[[wp/mbb/Tantangan]]||South Cotabato||Town |- |152||Q174055||[[wp/mbb/Tupi]]||South Cotabato||Town |- |153||Q174393||[[wp/mbb/Alabel]]||Sarangani||Town |- |154||Q174403||[[wp/mbb/Glan]]||Sarangani||Town |- |155||Q174417||[[wp/mbb/Kiamba]]||Sarangani||Town |- |156||Q174429||[[wp/mbb/Maasim]]||Sarangani||Town |- |157||Q174442||[[wp/mbb/Maitum]]||Sarangani||Town |- |158||Q174457||[[wp/mbb/Malapatan]]||Sarangani||Town |- |159||Q174468||[[wp/mbb/Malungon]]||Sarangani||Town |- |160||Q315042||[[wp/mbb/Alamada]]||Cotabato||Town |- |161||Q315061||[[wp/mbb/Aleosan]]||Cotabato||Town |- |162||Q315081||[[wp/mbb/Antipas]]||Cotabato||Town |- |163||Q315098||[[wp/mbb/Arakan]]||Cotabato||Town |- |164||Q315121||[[wp/mbb/Banisilan]]||Cotabato||Town |- |165||Q315144||[[wp/mbb/Carmen, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |166||Q315164||[[wp/mbb/Kabacan]]||Cotabato||Town |- |167||Q583137||[[wp/mbb/Kidapawan]]||Cotabato||City |- |168||Q315190||[[wp/mbb/Libungan]]||Cotabato||Town |- |169||Q315213||[[wp/mbb/M'lang]]||Cotabato||Town |- |170||Q267975||[[wp/mbb/Magpet]]||Cotabato||Town |- |171||Q315244||[[wp/mbb/Makilala]]||Cotabato||Town |- |172||Q315267||[[wp/mbb/Matalam]]||Cotabato||Town |- |173||Q315283||[[wp/mbb/Midsayap]]||Cotabato||Town |- |174||Q304654||[[wp/mbb/Pigcawayan]]||Cotabato||Town |- |175||Q315314||[[wp/mbb/Pikit]]||Cotabato||Town |- |176||Q315334||[[wp/mbb/President Roxas, Cotabato]]||Cotabato||Town |- |177||Q315345||[[wp/mbb/Tulunan]]||Cotabato||Town |- |178||Q314522||[[wp/mbb/Baganga]]||Davao Oriental||Town |- |179||Q314542||[[wp/mbb/Banaybanay]]||Davao Oriental||Town |- |180||Q314574||[[wp/mbb/Boston]]||Davao Oriental||Town |- |181||Q314593||[[wp/mbb/Caraga, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |182||Q314619||[[wp/mbb/Cateel]]||Davao Oriental||Town |- |183||Q314632||[[wp/mbb/Governor Generoso]]||Davao Oriental||Town |- |184||Q314653||[[wp/mbb/Lupon]]||Davao Oriental||Town |- |185||Q314671||[[wp/mbb/Manay]]||Davao Oriental||Town |- |186||Q314686||[[wp/mbb/Mati]]||Davao Oriental||City |- |187||Q314721||[[wp/mbb/San Isidro, Davao Oriental]]||Davao Oriental||Town |- |188||Q314745||[[wp/mbb/Tarragona]]||Davao Oriental||Town |- |189||Q314796||[[wp/mbb/Don Marcelino]]||Davao Occidental||Town |- |190||Q314824||[[wp/mbb/Jose Abad Santos]]||Davao Occidental||Town |- |191||Q314907||[[wp/mbb/Malita]]||Davao Occidental||Town |- |192||Q314980||[[wp/mbb/Santa Maria, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |193||Q314999||[[wp/mbb/Sarangani, Davao Occidental]]||Davao Occidental||Town |- |194||Q314778||[[wp/mbb/Bansalan]]||Davao del Sur||Town |- |195||Q1473||[[wp/mbb/Siyudad to Davao]]||Davao del Sur||City |- |196||Q1020939||[[wp/mbb/Digos]]||Davao del Sur||City |- |197||Q314808||[[wp/mbb/Hagonoy, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |198||Q314844||[[wp/mbb/Kiblawan]]||Davao del Sur||Town |- |199||Q314864||[[wp/mbb/Magsaysay, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |200||Q314885||[[wp/mbb/Malalag]]||Davao del Sur||Town |- |201||Q314923||[[wp/mbb/Matanao]]||Davao del Sur||Town |- |202||Q314944||[[wp/mbb/Padada]]||Davao del Sur||Town |- |203||Q314965||[[wp/mbb/Santa Cruz, Davao del Sur]]||Davao del Sur||Town |- |204||Q315014||[[wp/mbb/Sulop]]||Davao del Sur||Town |- |205||Q314393||[[wp/mbb/Asuncion]]||Davao del Norte||Town |- |206||Q314410||[[wp/mbb/Braulio E. Dujali]]||Davao del Norte||Town |- |207||Q314422||[[wp/mbb/Carmen, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |208||Q314438||[[wp/mbb/Kapalong]]||Davao del Norte||Town |- |209||Q314452||[[wp/mbb/New Corella]]||Davao del Norte||Town |- |210||Q967367||[[wp/mbb/Panabo]]||Davao del Norte||City |- |211||Q1020674||[[wp/mbb/Samal]]||Davao del Norte||City |- |212||Q314468||[[wp/mbb/Sawata]]||Davao del Norte||Town |- |213||Q314486||[[wp/mbb/Santo Tomas, Davao del Norte]]||Davao del Norte||Town |- |214||Q725168||[[wp/mbb/Tagum]]||Davao del Norte||City |- |215||Q314501||[[wp/mbb/Talaingod]]||Davao del Norte||Town |- |216||Q315450||[[wp/mbb/Compostela, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |217||Q315468||[[wp/mbb/Laak]]||Davao de Oro||Town |- |218||Q187225||[[wp/mbb/Mabini, Davao de Oro]]||Davao de Oro||Town |- |219||Q315497||[[wp/mbb/Maco]]||Davao de Oro||Town |- |220||Q315512||[[wp/mbb/Maragusan]]||Davao de Oro||Town |- |221||Q315524||[[wp/mbb/Mawab]]||Davao de Oro||Town |- |222||Q315543||[[wp/mbb/Monkayo]]||Davao de Oro||Town |- |223||Q315557||[[wp/mbb/Montevista]]||Davao de Oro||Town |- |224||Q315570||[[wp/mbb/Nabunturan]]||Davao de Oro||Town |- |225||Q315582||[[wp/mbb/New Bataan]]||Davao de Oro||Town |- |226||Q315598||[[wp/mbb/Pantukan]]||Davao de Oro||Town |- |227||Q155471||[[wp/mbb/Barobo]]||Surigao del Sur||Town |- |228||Q155499||[[wp/mbb/Bayabas]]||Surigao del Sur||Town |- |229||Q866414||[[wp/mbb/Bislig]]||Surigao del Sur||City |- |230||Q155524||[[wp/mbb/Cagwait]]||Surigao del Sur||Town |- |231||Q155536||[[wp/mbb/Cantilan]]||Surigao del Sur||Town |- |232||Q155548||[[wp/mbb/Carmen, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |233||Q155558||[[wp/mbb/Carrascal]]||Surigao del Sur||Town |- |234||Q155568||[[wp/mbb/Cortes, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |235||Q155576||[[wp/mbb/Hinatuan]]||Surigao del Sur||Town |- |236||Q155582||[[wp/mbb/Lanuza]]||Surigao del Sur||Town |- |237||Q155590||[[wp/mbb/Lianga]]||Surigao del Sur||Town |- |238||Q155598||[[wp/mbb/Lingig]]||Surigao del Sur||Town |- |239||Q155605||[[wp/mbb/Madrid, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |240||Q155611||[[wp/mbb/Marihatag]]||Surigao del Sur||Town |- |241||Q155618||[[wp/mbb/San Agustin, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |242||Q155625||[[wp/mbb/San Miguel, Surigao del Sur]]||Surigao del Sur||Town |- |243||Q155633||[[wp/mbb/Tagbina]]||Surigao del Sur||Town |- |244||Q155648||[[wp/mbb/Tago]]||Surigao del Sur||Town |- |245||Q155674||[[wp/mbb/Tandag]]||Surigao del Sur||City |- |246||Q155706||[[wp/mbb/Alegria, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |247||Q155720||[[wp/mbb/Bacuag]]||Surigao del Norte||Town |- |248||Q155735||[[wp/mbb/Burgos, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |249||Q155748||[[wp/mbb/Claver]]||Surigao del Norte||Town |- |250||Q155763||[[wp/mbb/Dapa]]||Surigao del Norte||Town |- |251||Q28735||[[wp/mbb/Del Carmen]]||Surigao del Norte||Town |- |252||Q155784||[[wp/mbb/General Luna]]||Surigao del Norte||Town |- |253||Q155795||[[wp/mbb/Gigaquit]]||Surigao del Norte||Town |- |254||Q155808||[[wp/mbb/Mainit]]||Surigao del Norte||Town |- |255||Q155819||[[wp/mbb/Malimono]]||Surigao del Norte||Town |- |256||Q155830||[[wp/mbb/Pilar, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |257||Q155839||[[wp/mbb/Placer, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |258||Q155849||[[wp/mbb/San Benito]]||Surigao del Norte||Town |- |259||Q155864||[[wp/mbb/San Francisco, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |260||Q155876||[[wp/mbb/San Isidro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |261||Q28958||[[wp/mbb/Santa Monica]]||Surigao del Norte||Town |- |262||Q155905||[[wp/mbb/Sison, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |263||Q155917||[[wp/mbb/Socorro, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |264||Q1019949||[[wp/mbb/Siyudad to Surigao]]||Surigao del Norte||City |- |265||Q155934||[[wp/mbb/Tagana-an]]||Surigao del Norte||Town |- |266||Q155946||[[wp/mbb/Tubod, Surigao del Norte]]||Surigao del Norte||Town |- |267||Q314298||[[wp/mbb/Basilisa]]||Dinagat Islands||Town |- |268||Q314318||[[wp/mbb/Cagdianao]]||Dinagat Islands||Town |- |269||Q314336||[[wp/mbb/Dinagat]]||Dinagat Islands||Town |- |270||Q314345||[[wp/mbb/Libjo]]||Dinagat Islands||Town |- |271||Q314356||[[wp/mbb/Loreto, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |272||Q251691||[[wp/mbb/San Jose, Dinagat Islands]]||Dinagat Islands||Town |- |273||Q314374||[[wp/mbb/Tubajon]]||Dinagat Islands||Town |- |274||Q1694||[[wp/mbb/Bayugan]]||Agusan del Sur||City |- |275||Q627049||[[wp/mbb/Bunawan]]||Agusan del Sur||Town |- |276||Q627077||[[wp/mbb/Esperanza, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |277||Q627107||[[wp/mbb/La Paz, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |278||Q627120||[[wp/mbb/Loreto, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |279||Q627144||[[wp/mbb/Prosperidad]]||Agusan del Sur||Town |- |280||Q627167||[[wp/mbb/Rosario, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |281||Q627190||[[wp/mbb/San Francisco, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |282||Q627210||[[wp/mbb/San Luis, Agusan del Sur]]||Agusan del Sur||Town |- |283||Q627231||[[wp/mbb/Santa Josefa]]||Agusan del Sur||Town |- |284||Q627260||[[wp/mbb/Sibagat]]||Agusan del Sur||Town |- |285||Q627286||[[wp/mbb/Talacogon]]||Agusan del Sur||Town |- |286||Q627320||[[wp/mbb/Trento]]||Agusan del Sur||Town |- |287||Q627349||[[wp/mbb/Veruela]]||Agusan del Sur||Town |- |288||Q627390||[[wp/mbb/Buenavista, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |289||Q1686||[[wp/mbb/Butuan]]||Agusan del Norte||City |- |290||Q1692||[[wp/mbb/Cabadbaran]]||Agusan del Norte||City |- |291||Q627434||[[wp/mbb/Carmen, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |292||Q627461||[[wp/mbb/Jabonga]]||Agusan del Norte||Town |- |293||Q627495||[[wp/mbb/Kitcharao]]||Agusan del Norte||Town |- |294||Q627529||[[wp/mbb/Las Nieves]]||Agusan del Norte||Town |- |295||Q627572||[[wp/mbb/Magallanes, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |296||Q627604||[[wp/mbb/Nasipit]]||Agusan del Norte||Town |- |297||Q627638||[[wp/mbb/Remedios T. Romualdez]]||Agusan del Norte||Town |- |298||Q588955||[[wp/mbb/Santiago, Agusan del Norte]]||Agusan del Norte||Town |- |299||Q176975||[[wp/mbb/Tubay]]||Agusan del Norte||Town |- |300||Q195623||[[wp/mbb/Alubijid]]||Misamis Oriental||Town |- |301||Q195637||[[wp/mbb/Balingasag]]||Misamis Oriental||Town |- |302||Q195650||[[wp/mbb/Balingoan]]||Misamis Oriental||Town |- |303||Q195663||[[wp/mbb/Binuangan]]||Misamis Oriental||Town |- |304||Q1645||[[wp/mbb/Cagayan de Oro]]||Misamis Oriental||City |- |305||Q195676||[[wp/mbb/Claveria, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |306||Q195686||[[wp/mbb/El Salvador, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||City |- |307||Q1525029||[[wp/mbb/Gingoog]]||Misamis Oriental||City |- |308||Q195696||[[wp/mbb/Gitagum]]||Misamis Oriental||Town |- |309||Q195709||[[wp/mbb/Initao]]||Misamis Oriental||Town |- |310||Q195717||[[wp/mbb/Jasaan]]||Misamis Oriental||Town |- |311||Q195726||[[wp/mbb/Kinoguitan]]||Misamis Oriental||Town |- |312||Q195740||[[wp/mbb/Lagonglong]]||Misamis Oriental||Town |- |313||Q195755||[[wp/mbb/Laguindingan]]||Misamis Oriental||Town |- |314||Q195767||[[wp/mbb/Libertad, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |315||Q195780||[[wp/mbb/Lugait]]||Misamis Oriental||Town |- |316||Q195799||[[wp/mbb/Magsaysay, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |317||Q195815||[[wp/mbb/Manticao]]||Misamis Oriental||Town |- |318||Q195834||[[wp/mbb/Medina]]||Misamis Oriental||Town |- |319||Q195855||[[wp/mbb/Naawan]]||Misamis Oriental||Town |- |320||Q195870||[[wp/mbb/Opol]]||Misamis Oriental||Town |- |321||Q195883||[[wp/mbb/Salay]]||Misamis Oriental||Town |- |322||Q195899||[[wp/mbb/Sugbongcogon]]||Misamis Oriental||Town |- |323||Q1026274||[[wp/mbb/Tagoloan, Misamis Oriental]]||Misamis Oriental||Town |- |324||Q195917||[[wp/mbb/Talisayan]]||Misamis Oriental||Town |- |325||Q195937||[[wp/mbb/Villanueva]]||Misamis Oriental||Town |- |326||Q155502||[[wp/mbb/Aloran]]||Misamis Occidental||Town |- |327||Q196056||[[wp/mbb/Baliangao]]||Misamis Occidental||Town |- |328||Q196076||[[wp/mbb/Bonifacio]]||Misamis Occidental||Town |- |329||Q196097||[[wp/mbb/Calamba, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |330||Q196114||[[wp/mbb/Clarin, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |331||Q196129||[[wp/mbb/Concepcion, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |332||Q196145||[[wp/mbb/Don Victoriano]]||Misamis Occidental||Town |- |333||Q196158||[[wp/mbb/Jimenez]]||Misamis Occidental||Town |- |334||Q196173||[[wp/mbb/Lopez Jaena]]||Misamis Occidental||Town |- |335||Q1067897||[[wp/mbb/Oroquieta]]||Misamis Occidental||City |- |336||Q263837||[[wp/mbb/Ozamiz]]||Misamis Occidental||City |- |337||Q196191||[[wp/mbb/Panaon]]||Misamis Occidental||Town |- |338||Q196207||[[wp/mbb/Plaridel, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |339||Q196222||[[wp/mbb/Sapang Dalaga]]||Misamis Occidental||Town |- |340||Q196233||[[wp/mbb/Sinacaban]]||Misamis Occidental||Town |- |341||Q1026277||[[wp/mbb/Tangub]]||Misamis Occidental||City |- |342||Q196248||[[wp/mbb/Tudela, Misamis Occidental]]||Misamis Occidental||Town |- |343||Q274150||[[wp/mbb/Bacolod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |344||Q274164||[[wp/mbb/Balo-i]]||Lanao del Norte||Town |- |345||Q274173||[[wp/mbb/Baroy]]||Lanao del Norte||Town |- |346||Q285488||[[wp/mbb/Iligan]]||Lanao del Norte||City |- |347||Q274186||[[wp/mbb/Kapatagan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |348||Q274197||[[wp/mbb/Kauswagan]]||Lanao del Norte||Town |- |349||Q274205||[[wp/mbb/Kolambugan]]||Lanao del Norte||Town |- |350||Q274215||[[wp/mbb/Lala]]||Lanao del Norte||Town |- |351||Q274230||[[wp/mbb/Linamon]]||Lanao del Norte||Town |- |352||Q274243||[[wp/mbb/Magsaysay, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |353||Q274260||[[wp/mbb/Maigo]]||Lanao del Norte||Town |- |354||Q274272||[[wp/mbb/Matungao]]||Lanao del Norte||Town |- |355||Q274287||[[wp/mbb/Munai]]||Lanao del Norte||Town |- |356||Q274299||[[wp/mbb/Nunungan]]||Lanao del Norte||Town |- |357||Q274313||[[wp/mbb/Pantao Ragat]]||Lanao del Norte||Town |- |358||Q274329||[[wp/mbb/Pantar]]||Lanao del Norte||Town |- |359||Q274343||[[wp/mbb/Poona Piagapo]]||Lanao del Norte||Town |- |360||Q274357||[[wp/mbb/Salvador]]||Lanao del Norte||Town |- |361||Q274369||[[wp/mbb/Sapad]]||Lanao del Norte||Town |- |362||Q274387||[[wp/mbb/Sultan Naga Dimaporo]]||Lanao del Norte||Town |- |363||Q274406||[[wp/mbb/Tagoloan, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |364||Q274427||[[wp/mbb/Tangcal]]||Lanao del Norte||Town |- |365||Q274439||[[wp/mbb/Tubod, Lanao del Norte]]||Lanao del Norte||Town |- |366||Q356442||[[wp/mbb/Catarman, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |367||Q356472||[[wp/mbb/Guinsiliban]]||Camiguin||Town |- |368||Q176033||[[wp/mbb/Mahinog]]||Camiguin||Town |- |369||Q356518||[[wp/mbb/Mambajao]]||Camiguin||Town |- |370||Q356549||[[wp/mbb/Sagay, Camiguin]]||Camiguin||Town |- |371||Q356943||[[wp/mbb/Baungon]]||Bukidnon||Town |- |372||Q356971||[[wp/mbb/Cabanglasan]]||Bukidnon||Town |- |373||Q356997||[[wp/mbb/Damulog]]||Bukidnon||Town |- |374||Q357021||[[wp/mbb/Dangcagan]]||Bukidnon||Town |- |375||Q357053||[[wp/mbb/Don Carlos]]||Bukidnon||Town |- |376||Q357075||[[wp/mbb/Impasugong]]||Bukidnon||Town |- |377||Q357100||[[wp/mbb/Kadingilan]]||Bukidnon||Town |- |378||Q357124||[[wp/mbb/Kalilangan]]||Bukidnon||Town |- |379||Q357152||[[wp/mbb/Kibawe]]||Bukidnon||Town |- |380||Q357175||[[wp/mbb/Kitaotao]]||Bukidnon||Town |- |381||Q357198||[[wp/mbb/Lantapan]]||Bukidnon||Town |- |382||Q357226||[[wp/mbb/Libona]]||Bukidnon||Town |- |383||Q1856||[[wp/mbb/Malaybalay]]||Bukidnon||City |- |384||Q357252||[[wp/mbb/Malitbog, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |385||Q357272||[[wp/mbb/Manolo Fortich]]||Bukidnon||Town |- |386||Q357299||[[wp/mbb/Maramag]]||Bukidnon||Town |- |387||Q357311||[[wp/mbb/Pangantucan]]||Bukidnon||Town |- |388||Q357342||[[wp/mbb/Quezon, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |389||Q357371||[[wp/mbb/San Fernando, Bukidnon]]||Bukidnon||Town |- |390||Q357396||[[wp/mbb/Sumilao]]||Bukidnon||Town |- |391||Q357420||[[wp/mbb/Talakag]]||Bukidnon||Town |- |392||Q2158||[[wp/mbb/Valencia, Bukidnon]]||Bukidnon||City |- |393||Q131797||[[wp/mbb/Alicia, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |394||Q131811||[[wp/mbb/Buug]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |395||Q131816||[[wp/mbb/Diplahan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |396||Q131838||[[wp/mbb/Imelda]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |397||Q131850||[[wp/mbb/Ipil]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |398||Q131870||[[wp/mbb/Kabasalan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |399||Q131892||[[wp/mbb/Mabuhay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |400||Q131906||[[wp/mbb/Malangas]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |401||Q131917||[[wp/mbb/Naga, Zamboanga Sibugay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |402||Q131926||[[wp/mbb/Olutanga]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |403||Q131941||[[wp/mbb/Payao]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |404||Q131954||[[wp/mbb/Roseller Lim]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |405||Q124780||[[wp/mbb/Siay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |406||Q131968||[[wp/mbb/Talusan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |407||Q131975||[[wp/mbb/Titay]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |408||Q131984||[[wp/mbb/Tungawan]]||Zamboanga Sibugay||Town |- |409||Q132015||[[wp/mbb/Aurora, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |410||Q132032||[[wp/mbb/Bayog]]||Zamboanga del Sur||Town |- |411||Q132057||[[wp/mbb/Dimataling]]||Zamboanga del Sur||Town |- |412||Q132077||[[wp/mbb/Dinas]]||Zamboanga del Sur||Town |- |413||Q132104||[[wp/mbb/Dumalinao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |414||Q132126||[[wp/mbb/Dumingag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |415||Q132141||[[wp/mbb/Guipos]]||Zamboanga del Sur||Town |- |416||Q132155||[[wp/mbb/Josefina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |417||Q132161||[[wp/mbb/Kumalarang]]||Zamboanga del Sur||Town |- |418||Q132184||[[wp/mbb/Labangan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |419||Q132200||[[wp/mbb/Lakewood]]||Zamboanga del Sur||Town |- |420||Q132215||[[wp/mbb/Lapuyan]]||Zamboanga del Sur||Town |- |421||Q132230||[[wp/mbb/Mahayag]]||Zamboanga del Sur||Town |- |422||Q132244||[[wp/mbb/Margosatubig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |423||Q132262||[[wp/mbb/Midsalip]]||Zamboanga del Sur||Town |- |424||Q132271||[[wp/mbb/Molave]]||Zamboanga del Sur||Town |- |425||Q874270||[[wp/mbb/Pagadian]]||Zamboanga del Sur||City |- |426||Q132284||[[wp/mbb/Pitogo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |427||Q132301||[[wp/mbb/Ramon Magsaysay, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |428||Q132317||[[wp/mbb/San Miguel, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |429||Q132337||[[wp/mbb/San Pablo, Zamboanga del Sur]]||Zamboanga del Sur||Town |- |430||Q132353||[[wp/mbb/Sominot]]||Zamboanga del Sur||Town |- |431||Q132371||[[wp/mbb/Tabina]]||Zamboanga del Sur||Town |- |432||Q132391||[[wp/mbb/Tambulig]]||Zamboanga del Sur||Town |- |433||Q132403||[[wp/mbb/Tigbao]]||Zamboanga del Sur||Town |- |434||Q132417||[[wp/mbb/Tukuran]]||Zamboanga del Sur||Town |- |435||Q132432||[[wp/mbb/Vincenzo A. Sagun]]||Zamboanga del Sur||Town |- |436||Q1629||[[wp/mbb/Siyudad to Zamboanga]]||Zamboanga del Sur||City |- |437||Q132482||[[wp/mbb/Baliguian]]||Zamboanga del Norte||Town |- |438||Q1014775||[[wp/mbb/Dapitan]]||Zamboanga del Norte||City |- |439||Q432169||[[wp/mbb/Dipolog]]||Zamboanga del Norte||City |- |440||Q132496||[[wp/mbb/Godod]]||Zamboanga del Norte||Town |- |441||Q132507||[[wp/mbb/Gutalac]]||Zamboanga del Norte||Town |- |442||Q132520||[[wp/mbb/Jose Dalman]]||Zamboanga del Norte||Town |- |443||Q132523||[[wp/mbb/Kalawit]]||Zamboanga del Norte||Town |- |444||Q132527||[[wp/mbb/Katipunan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |445||Q132532||[[wp/mbb/La Libertad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |446||Q132535||[[wp/mbb/Labason]]||Zamboanga del Norte||Town |- |447||Q132540||[[wp/mbb/Leon B. Postigo]]||Zamboanga del Norte||Town |- |448||Q132553||[[wp/mbb/Liloy]]||Zamboanga del Norte||Town |- |449||Q132561||[[wp/mbb/Manukan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |450||Q132566||[[wp/mbb/Mutia]]||Zamboanga del Norte||Town |- |451||Q132570||[[wp/mbb/Piñan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |452||Q132574||[[wp/mbb/Polanco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |453||Q132578||[[wp/mbb/President Manuel A. Roxas, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |454||Q132583||[[wp/mbb/Rizal, Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |455||Q132586||[[wp/mbb/Salug]]||Zamboanga del Norte||Town |- |456||Q132591||[[wp/mbb/Sergio Osmeña Sr., Zamboanga del Norte]]||Zamboanga del Norte||Town |- |457||Q132594||[[wp/mbb/Siayan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |458||Q132599||[[wp/mbb/Sibuco]]||Zamboanga del Norte||Town |- |459||Q132601||[[wp/mbb/Sibutad]]||Zamboanga del Norte||Town |- |460||Q132605||[[wp/mbb/Sindangan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |461||Q132610||[[wp/mbb/Siocon]]||Zamboanga del Norte||Town |- |462||Q132613||[[wp/mbb/Sirawai]]||Zamboanga del Norte||Town |- |463||Q132617||[[wp/mbb/Tampilisan]]||Zamboanga del Norte||Town |- |464||Q173608||[[wp/mbb/Anahawan]]||Southern Leyte||Town |- |465||Q173622||[[wp/mbb/Bontoc, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |466||Q173632||[[wp/mbb/Hinunangan]]||Southern Leyte||Town |- |467||Q173641||[[wp/mbb/Hinundayan]]||Southern Leyte||Town |- |468||Q173655||[[wp/mbb/Libagon]]||Southern Leyte||Town |- |469||Q173665||[[wp/mbb/Liloan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |470||Q173678||[[wp/mbb/Limasawa]]||Southern Leyte||Town |- |471||Q1025387||[[wp/mbb/Maasin]]||Southern Leyte||City |- |472||Q173688||[[wp/mbb/Macrohon]]||Southern Leyte||Town |- |473||Q173701||[[wp/mbb/Malitbog, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |474||Q173713||[[wp/mbb/Padre Burgos, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |475||Q173723||[[wp/mbb/Pintuyan]]||Southern Leyte||Town |- |476||Q173735||[[wp/mbb/Saint Bernard]]||Southern Leyte||Town |- |477||Q173745||[[wp/mbb/San Francisco, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |478||Q173754||[[wp/mbb/San Juan, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |479||Q173763||[[wp/mbb/San Ricardo]]||Southern Leyte||Town |- |480||Q173774||[[wp/mbb/Silago]]||Southern Leyte||Town |- |481||Q173792||[[wp/mbb/Sogod, Southern Leyte]]||Southern Leyte||Town |- |482||Q173811||[[wp/mbb/Tomas Oppus]]||Southern Leyte||Town |- |483||Q816088||[[wp/mbb/Almagro]]||Samar||Town |- |484||Q809957||[[wp/mbb/Basey]]||Samar||Town |- |485||Q577336||[[wp/mbb/Calbayog]]||Samar||City |- |486||Q816128||[[wp/mbb/Calbiga]]||Samar||Town |- |487||Q1020709||[[wp/mbb/Catbalogan]]||Samar||City |- |488||Q816142||[[wp/mbb/Daram]]||Samar||Town |- |489||Q816160||[[wp/mbb/Gandara]]||Samar||Town |- |490||Q816184||[[wp/mbb/Hinabangan]]||Samar||Town |- |491||Q816207||[[wp/mbb/Jiabong]]||Samar||Town |- |492||Q816240||[[wp/mbb/Marabut]]||Samar||Town |- |493||Q816267||[[wp/mbb/Matuguinao]]||Samar||Town |- |494||Q816296||[[wp/mbb/Motiong]]||Samar||Town |- |495||Q816320||[[wp/mbb/Pagsanghan]]||Samar||Town |- |496||Q816342||[[wp/mbb/Paranas]]||Samar||Town |- |497||Q252184||[[wp/mbb/Pinabacdao]]||Samar||Town |- |498||Q816396||[[wp/mbb/San Jorge]]||Samar||Town |- |499||Q816413||[[wp/mbb/San Jose de Buan]]||Samar||Town |- |500||Q816435||[[wp/mbb/San Sebastian]]||Samar||Town |- |501||Q816454||[[wp/mbb/Santa Margarita]]||Samar||Town |- |502||Q816471||[[wp/mbb/Santa Rita, Samar]]||Samar||Town |- |503||Q608320||[[wp/mbb/Santo Niño, Samar]]||Samar||Town |- |504||Q126346||[[wp/mbb/Tagapul-an]]||Samar||Town |- |505||Q816519||[[wp/mbb/Talalora]]||Samar||Town |- |506||Q816542||[[wp/mbb/Tarangnan]]||Samar||Town |- |507||Q816564||[[wp/mbb/Villareal]]||Samar||Town |- |508||Q229664||[[wp/mbb/Zumarraga]]||Samar||Town |- |509||Q174784||[[wp/mbb/Allen]]||Northern Samar||Town |- |510||Q174801||[[wp/mbb/Biri]]||Northern Samar||Town |- |511||Q174822||[[wp/mbb/Bobon]]||Northern Samar||Town |- |512||Q174871||[[wp/mbb/Capul]]||Northern Samar||Town |- |513||Q174886||[[wp/mbb/Catarman]]||Northern Samar||Town |- |514||Q174906||[[wp/mbb/Catubig]]||Northern Samar||Town |- |515||Q174919||[[wp/mbb/Gamay]]||Northern Samar||Town |- |516||Q174940||[[wp/mbb/Laoang]]||Northern Samar||Town |- |517||Q174962||[[wp/mbb/Lapinig]]||Northern Samar||Town |- |518||Q174987||[[wp/mbb/Las Navas]]||Northern Samar||Town |- |519||Q175008||[[wp/mbb/Lavezares]]||Northern Samar||Town |- |520||Q175031||[[wp/mbb/Lope de Vega]]||Northern Samar||Town |- |521||Q175054||[[wp/mbb/Mapanas]]||Northern Samar||Town |- |522||Q175082||[[wp/mbb/Mondragon]]||Northern Samar||Town |- |523||Q175100||[[wp/mbb/Palapag]]||Northern Samar||Town |- |524||Q175115||[[wp/mbb/Pambujan]]||Northern Samar||Town |- |525||Q175136||[[wp/mbb/Rosario, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |526||Q175163||[[wp/mbb/San Antonio, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |527||Q175183||[[wp/mbb/San Isidro, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |528||Q175203||[[wp/mbb/San Jose, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |529||Q175230||[[wp/mbb/San Roque]]||Northern Samar||Town |- |530||Q175247||[[wp/mbb/San Vicente, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |531||Q175267||[[wp/mbb/Silvino Lobos]]||Northern Samar||Town |- |532||Q175283||[[wp/mbb/Victoria, Northern Samar]]||Northern Samar||Town |- |533||Q212877||[[wp/mbb/Abuyog]]||Leyte||Town |- |534||Q212888||[[wp/mbb/Alangalang]]||Leyte||Town |- |535||Q212896||[[wp/mbb/Albuera]]||Leyte||Town |- |536||Q212907||[[wp/mbb/Babatngon]]||Leyte||Town |- |537||Q212924||[[wp/mbb/Barugo]]||Leyte||Town |- |538||Q212935||[[wp/mbb/Bato, Leyte]]||Leyte||Town |- |539||Q812117||[[wp/mbb/Baybay]]||Leyte||City |- |540||Q212945||[[wp/mbb/Burauen]]||Leyte||Town |- |541||Q212951||[[wp/mbb/Calubian]]||Leyte||Town |- |542||Q212958||[[wp/mbb/Capoocan]]||Leyte||Town |- |543||Q212969||[[wp/mbb/Carigara]]||Leyte||Town |- |544||Q212981||[[wp/mbb/Dagami]]||Leyte||Town |- |545||Q212988||[[wp/mbb/Dulag]]||Leyte||Town |- |546||Q213006||[[wp/mbb/Hilongos]]||Leyte||Town |- |547||Q213024||[[wp/mbb/Hindang]]||Leyte||Town |- |548||Q213042||[[wp/mbb/Inopacan]]||Leyte||Town |- |549||Q213060||[[wp/mbb/Isabel]]||Leyte||Town |- |550||Q213086||[[wp/mbb/Jaro]]||Leyte||Town |- |551||Q213101||[[wp/mbb/Javier]]||Leyte||Town |- |552||Q213113||[[wp/mbb/Julita]]||Leyte||Town |- |553||Q213130||[[wp/mbb/Kananga]]||Leyte||Town |- |554||Q213144||[[wp/mbb/La Paz, Leyte]]||Leyte||Town |- |555||Q213160||[[wp/mbb/Leyte, Leyte]]||Leyte||Town |- |556||Q213174||[[wp/mbb/MacArthur]]||Leyte||Town |- |557||Q213190||[[wp/mbb/Mahaplag]]||Leyte||Town |- |558||Q213209||[[wp/mbb/Matag-ob]]||Leyte||Town |- |559||Q213227||[[wp/mbb/Matalom]]||Leyte||Town |- |560||Q213245||[[wp/mbb/Mayorga]]||Leyte||Town |- |561||Q213261||[[wp/mbb/Merida]]||Leyte||Town |- |562||Q1014782||[[wp/mbb/Ormoc]]||Leyte||City |- |563||Q213281||[[wp/mbb/Palo]]||Leyte||Town |- |564||Q213303||[[wp/mbb/Palompon]]||Leyte||Town |- |565||Q213323||[[wp/mbb/Pastrana]]||Leyte||Town |- |566||Q213341||[[wp/mbb/San Isidro, Leyte]]||Leyte||Town |- |567||Q213357||[[wp/mbb/San Miguel, Leyte]]||Leyte||Town |- |568||Q213378||[[wp/mbb/Santa Fe, Leyte]]||Leyte||Town |- |569||Q213400||[[wp/mbb/Tabango]]||Leyte||Town |- |570||Q213420||[[wp/mbb/Tabontabon]]||Leyte||Town |- |571||Q40626||[[wp/mbb/Tacloban]]||Leyte||City |- |572||Q213431||[[wp/mbb/Tanauan, Leyte]]||Leyte||Town |- |573||Q213442||[[wp/mbb/Tolosa]]||Leyte||Town |- |574||Q213455||[[wp/mbb/Tunga]]||Leyte||Town |- |575||Q213463||[[wp/mbb/Villaba]]||Leyte||Town |- |576||Q313880||[[wp/mbb/Arteche]]||Eastern Samar||Town |- |577||Q313904||[[wp/mbb/Balangiga]]||Eastern Samar||Town |- |578||Q313914||[[wp/mbb/Balangkayan]]||Eastern Samar||Town |- |579||Q894059||[[wp/mbb/Borongan]]||Eastern Samar||City |- |580||Q313926||[[wp/mbb/Can-avid]]||Eastern Samar||Town |- |581||Q313939||[[wp/mbb/Dolores, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |582||Q313951||[[wp/mbb/General MacArthur]]||Eastern Samar||Town |- |583||Q313967||[[wp/mbb/Giporlos]]||Eastern Samar||Town |- |584||Q313984||[[wp/mbb/Guiuan]]||Eastern Samar||Town |- |585||Q314002||[[wp/mbb/Hernani]]||Eastern Samar||Town |- |586||Q314021||[[wp/mbb/Jipapad]]||Eastern Samar||Town |- |587||Q314046||[[wp/mbb/Lawaan]]||Eastern Samar||Town |- |588||Q314070||[[wp/mbb/Llorente]]||Eastern Samar||Town |- |589||Q314096||[[wp/mbb/Maslog]]||Eastern Samar||Town |- |590||Q314117||[[wp/mbb/Maydolong]]||Eastern Samar||Town |- |591||Q314129||[[wp/mbb/Mercedes, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |592||Q314154||[[wp/mbb/Oras]]||Eastern Samar||Town |- |593||Q314175||[[wp/mbb/Quinapondan]]||Eastern Samar||Town |- |594||Q314197||[[wp/mbb/Salcedo, Eastern Samar]]||Eastern Samar||Town |- |595||Q314220||[[wp/mbb/San Julian]]||Eastern Samar||Town |- |596||Q314239||[[wp/mbb/San Policarpo]]||Eastern Samar||Town |- |597||Q314257||[[wp/mbb/Sulat]]||Eastern Samar||Town |- |598||Q205677||[[wp/mbb/Taft]]||Eastern Samar||Town |- |599||Q406163||[[wp/mbb/Almeria]]||Biliran||Town |- |600||Q406186||[[wp/mbb/Biliran, Biliran]]||Biliran||Town |- |601||Q406226||[[wp/mbb/Cabucgayan]]||Biliran||Town |- |602||Q406267||[[wp/mbb/Caibiran]]||Biliran||Town |- |603||Q406317||[[wp/mbb/Culaba]]||Biliran||Town |- |604||Q406353||[[wp/mbb/Kawayan]]||Biliran||Town |- |605||Q406393||[[wp/mbb/Maripipi]]||Biliran||Town |- |606||Q277211||[[wp/mbb/Naval]]||Biliran||Town |- |607||Q315636||[[wp/mbb/Alcantara]]||Cebu||Town |- |608||Q315655||[[wp/mbb/Alcoy]]||Cebu||Town |- |609||Q315669||[[wp/mbb/Alegria]]||Cebu||Town |- |610||Q315687||[[wp/mbb/Aloguinsan]]||Cebu||Town |- |611||Q315703||[[wp/mbb/Argao]]||Cebu||Town |- |612||Q315719||[[wp/mbb/Asturias]]||Cebu||Town |- |613||Q315733||[[wp/mbb/Badian]]||Cebu||Town |- |614||Q315754||[[wp/mbb/Balamban]]||Cebu||Town |- |615||Q315771||[[wp/mbb/Bantayan]]||Cebu||Town |- |616||Q315790||[[wp/mbb/Barili]]||Cebu||Town |- |617||Q890623||[[wp/mbb/Bogo]]||Cebu||City |- |618||Q315809||[[wp/mbb/Boljoon]]||Cebu||Town |- |619||Q315827||[[wp/mbb/Borbon]]||Cebu||Town |- |620||Q315851||[[wp/mbb/Carcar]]||Cebu||City |- |621||Q315882||[[wp/mbb/Carmen, Cebu]]||Cebu||Town |- |622||Q315900||[[wp/mbb/Catmon]]||Cebu||Town |- |623||Q1467||[[wp/mbb/Siyudad to Cebu]]||Cebu||City |- |624||Q315923||[[wp/mbb/Compostela, Cebu]]||Cebu||Town |- |625||Q315945||[[wp/mbb/Consolacion]]||Cebu||Town |- |626||Q315965||[[wp/mbb/Cordova]]||Cebu||Town |- |627||Q315981||[[wp/mbb/Daanbantayan]]||Cebu||Town |- |628||Q316001||[[wp/mbb/Dalaguete]]||Cebu||Town |- |629||Q1159273||[[wp/mbb/Danao]]||Cebu||City |- |630||Q316019||[[wp/mbb/Dumanjug]]||Cebu||Town |- |631||Q316037||[[wp/mbb/Ginatilan]]||Cebu||Town |- |632||Q574903||[[wp/mbb/Siyudad to Lapu-Lapu]]||Cebu||City |- |633||Q316056||[[wp/mbb/Liloan]]||Cebu||Town |- |634||Q316080||[[wp/mbb/Madridejos]]||Cebu||Town |- |635||Q316101||[[wp/mbb/Malabuyoc]]||Cebu||Town |- |636||Q1889017||[[wp/mbb/Mandaue]]||Cebu||City |- |637||Q316125||[[wp/mbb/Medellin]]||Cebu||Town |- |638||Q316146||[[wp/mbb/Minglanilla]]||Cebu||Town |- |639||Q316171||[[wp/mbb/Moalboal]]||Cebu||Town |- |640||Q316197||[[wp/mbb/Naga, Cebu]]||Cebu||City |- |641||Q316230||[[wp/mbb/Oslob]]||Cebu||Town |- |642||Q316245||[[wp/mbb/Pilar, Cebu]]||Cebu||Town |- |643||Q316259||[[wp/mbb/Pinamungajan]]||Cebu||Town |- |644||Q316275||[[wp/mbb/Poro]]||Cebu||Town |- |645||Q316289||[[wp/mbb/Ronda]]||Cebu||Town |- |646||Q316303||[[wp/mbb/Samboan]]||Cebu||Town |- |647||Q316318||[[wp/mbb/San Fernando, Cebu]]||Cebu||City |- |648||Q316332||[[wp/mbb/San Francisco, Cebu]]||Cebu||Town |- |649||Q316350||[[wp/mbb/San Remigio, Cebu]]||Cebu||Town |- |650||Q316370||[[wp/mbb/Santa Fe, Cebu]]||Cebu||Town |- |651||Q316386||[[wp/mbb/Santander]]||Cebu||Town |- |652||Q316404||[[wp/mbb/Sibonga]]||Cebu||Town |- |653||Q316432||[[wp/mbb/Sogod, Cebu]]||Cebu||Town |- |654||Q316453||[[wp/mbb/Tabogon]]||Cebu||Town |- |655||Q316474||[[wp/mbb/Tabuelan]]||Cebu||Town |- |656||Q316500||[[wp/mbb/Talisay, Cebu]]||Cebu||City |- |657||Q316527||[[wp/mbb/Toledo]]||Cebu||City |- |658||Q316547||[[wp/mbb/Tuburan, Cebu]]||Cebu||Town |- |659||Q316564||[[wp/mbb/Tudela, Cebu]]||Cebu||Town |- |660||Q404369||[[wp/mbb/Alburquerque]]||Bohol||Town |- |661||Q404403||[[wp/mbb/Alicia, Bohol]]||Bohol||Town |- |662||Q404434||[[wp/mbb/Anda, Bohol]]||Bohol||Town |- |663||Q404459||[[wp/mbb/Antequera]]||Bohol||Town |- |664||Q404489||[[wp/mbb/Baclayon]]||Bohol||Town |- |665||Q404519||[[wp/mbb/Balilihan]]||Bohol||Town |- |666||Q404549||[[wp/mbb/Batuan]]||Bohol||Town |- |667||Q404581||[[wp/mbb/Bien Unido]]||Bohol||Town |- |668||Q404604||[[wp/mbb/Bilar]]||Bohol||Town |- |669||Q404623||[[wp/mbb/Buenavista, Bohol]]||Bohol||Town |- |670||Q404652||[[wp/mbb/Calape]]||Bohol||Town |- |671||Q404680||[[wp/mbb/Candijay]]||Bohol||Town |- |672||Q241239||[[wp/mbb/Carmen, Bohol]]||Bohol||Town |- |673||Q404750||[[wp/mbb/Catigbian]]||Bohol||Town |- |674||Q404775||[[wp/mbb/Clarin, Bohol]]||Bohol||Town |- |675||Q404799||[[wp/mbb/Corella]]||Bohol||Town |- |676||Q404825||[[wp/mbb/Cortes, Bohol]]||Bohol||Town |- |677||Q404854||[[wp/mbb/Dagohoy]]||Bohol||Town |- |678||Q404882||[[wp/mbb/Danao, Bohol]]||Bohol||Town |- |679||Q404908||[[wp/mbb/Dauis]]||Bohol||Town |- |680||Q404930||[[wp/mbb/Dimiao]]||Bohol||Town |- |681||Q404951||[[wp/mbb/Duero]]||Bohol||Town |- |682||Q404976||[[wp/mbb/Garcia Hernandez]]||Bohol||Town |- |683||Q405005||[[wp/mbb/Getafe]]||Bohol||Town |- |684||Q405058||[[wp/mbb/Guindulman]]||Bohol||Town |- |685||Q405088||[[wp/mbb/Inabanga]]||Bohol||Town |- |686||Q405110||[[wp/mbb/Jagna]]||Bohol||Town |- |687||Q405141||[[wp/mbb/Lila]]||Bohol||Town |- |688||Q405171||[[wp/mbb/Loay]]||Bohol||Town |- |689||Q405197||[[wp/mbb/Loboc]]||Bohol||Town |- |690||Q405224||[[wp/mbb/Loon]]||Bohol||Town |- |691||Q405268||[[wp/mbb/Mabini, Bohol]]||Bohol||Town |- |692||Q405303||[[wp/mbb/Maribojoc]]||Bohol||Town |- |693||Q178330||[[wp/mbb/Panglao]]||Bohol||Town |- |694||Q405384||[[wp/mbb/Pilar, Bohol]]||Bohol||Town |- |695||Q405427||[[wp/mbb/President Carlos P. Garcia]]||Bohol||Town |- |696||Q405472||[[wp/mbb/Sagbayan]]||Bohol||Town |- |697||Q259298||[[wp/mbb/San Isidro, Bohol]]||Bohol||Town |- |698||Q405544||[[wp/mbb/San Miguel, Bohol]]||Bohol||Town |- |699||Q386388||[[wp/mbb/Sevilla]]||Bohol||Town |- |700||Q405628||[[wp/mbb/Sierra Bullones]]||Bohol||Town |- |701||Q405674||[[wp/mbb/Sikatuna]]||Bohol||Town |- |702||Q1826||[[wp/mbb/Tagbilaran]]||Bohol||City |- |703||Q405714||[[wp/mbb/Talibon]]||Bohol||Town |- |704||Q405749||[[wp/mbb/Trinidad]]||Bohol||Town |- |705||Q405980||[[wp/mbb/Tubigon]]||Bohol||Town |- |706||Q406015||[[wp/mbb/Ubay]]||Bohol||Town |- |707||Q406046||[[wp/mbb/Valencia, Bohol]]||Bohol||Town |- |708||Q174305||[[wp/mbb/Enrique Villanueva]]||Siquijor||Town |- |709||Q174317||[[wp/mbb/Larena]]||Siquijor||Town |- |710||Q174332||[[wp/mbb/Lazi]]||Siquijor||Town |- |711||Q174343||[[wp/mbb/Maria, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |712||Q174354||[[wp/mbb/San Juan, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |713||Q174373||[[wp/mbb/Siquijor, Siquijor]]||Siquijor||Town |- |714||Q194822||[[wp/mbb/Amlan]]||Negros Oriental||Town |- |715||Q194854||[[wp/mbb/Ayungon]]||Negros Oriental||Town |- |716||Q194874||[[wp/mbb/Bacong]]||Negros Oriental||Town |- |717||Q628590||[[wp/mbb/Bais]]||Negros Oriental||City |- |718||Q194900||[[wp/mbb/Basay]]||Negros Oriental||Town |- |719||Q812113||[[wp/mbb/Bayawan]]||Negros Oriental||City |- |720||Q194916||[[wp/mbb/Bindoy]]||Negros Oriental||Town |- |721||Q991602||[[wp/mbb/Canlaon]]||Negros Oriental||City |- |722||Q194940||[[wp/mbb/Dauin]]||Negros Oriental||Town |- |723||Q873377||[[wp/mbb/Dumaguete]]||Negros Oriental||City |- |724||Q195197||[[wp/mbb/Guihulngan]]||Negros Oriental||City |- |725||Q194967||[[wp/mbb/Jimalalud]]||Negros Oriental||Town |- |726||Q194983||[[wp/mbb/La Libertad, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |727||Q195004||[[wp/mbb/Mabinay]]||Negros Oriental||Town |- |728||Q195018||[[wp/mbb/Manjuyod]]||Negros Oriental||Town |- |729||Q195040||[[wp/mbb/Pamplona, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |730||Q195056||[[wp/mbb/San Jose, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |731||Q195074||[[wp/mbb/Santa Catalina, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |732||Q195090||[[wp/mbb/Siaton]]||Negros Oriental||Town |- |733||Q195106||[[wp/mbb/Sibulan]]||Negros Oriental||Town |- |734||Q1020705||[[wp/mbb/Tanjay]]||Negros Oriental||City |- |735||Q195121||[[wp/mbb/Tayasan]]||Negros Oriental||Town |- |736||Q195140||[[wp/mbb/Valencia, Negros Oriental]]||Negros Oriental||Town |- |737||Q195164||[[wp/mbb/Vallehermoso]]||Negros Oriental||Town |- |738||Q145673||[[wp/mbb/Zamboanguita]]||Negros Oriental||Town |- |739||Q5217||[[wp/mbb/Bacolod]]||Negros Occidental||Town |- |740||Q628297||[[wp/mbb/Bago]]||Negros Occidental||City |- |741||Q195243||[[wp/mbb/Binalbagan]]||Negros Occidental||Town |- |742||Q1020688||[[wp/mbb/Cadiz]]||Negros Occidental||City |- |743||Q195258||[[wp/mbb/Calatrava]]||Negros Occidental||Town |- |744||Q195272||[[wp/mbb/Candoni]]||Negros Occidental||Town |- |745||Q195287||[[wp/mbb/Cauayan, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |746||Q195304||[[wp/mbb/Enrique B. Magalona]]||Negros Occidental||Town |- |747||Q1027743||[[wp/mbb/Escalante]]||Negros Occidental||City |- |748||Q1423846||[[wp/mbb/Himamaylan]]||Negros Occidental||City |- |749||Q195322||[[wp/mbb/Hinigaran]]||Negros Occidental||Town |- |750||Q195336||[[wp/mbb/Hinoba-an]]||Negros Occidental||Town |- |751||Q195352||[[wp/mbb/Ilog]]||Negros Occidental||Town |- |752||Q195373||[[wp/mbb/Isabela, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |753||Q1026445||[[wp/mbb/Kabankalan]]||Negros Occidental||City |- |754||Q1789908||[[wp/mbb/La Carlota]]||Negros Occidental||City |- |755||Q195397||[[wp/mbb/La Castellana]]||Negros Occidental||Town |- |756||Q195418||[[wp/mbb/Manapla]]||Negros Occidental||Town |- |757||Q195438||[[wp/mbb/Moises Padilla]]||Negros Occidental||Town |- |758||Q195459||[[wp/mbb/Murcia]]||Negros Occidental||Town |- |759||Q195477||[[wp/mbb/Pontevedra]]||Negros Occidental||Town |- |760||Q195489||[[wp/mbb/Pulupandan]]||Negros Occidental||Town |- |761||Q1787527||[[wp/mbb/Sagay]]||Negros Occidental||Town |- |762||Q195503||[[wp/mbb/Salvador Benedicto]]||Negros Occidental||Town |- |763||Q1025390||[[wp/mbb/San Carlos, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |764||Q195523||[[wp/mbb/San Enrique, Negros Occidental]]||Negros Occidental||Town |- |765||Q1020696||[[wp/mbb/Silay]]||Negros Occidental||City |- |766||Q1027115||[[wp/mbb/Sipalay]]||Negros Occidental||City |- |767||Q1027120||[[wp/mbb/Talisay, Negros Occidental]]||Negros Occidental||City |- |768||Q195549||[[wp/mbb/Toboso]]||Negros Occidental||Town |- |769||Q195569||[[wp/mbb/Valladolid]]||Negros Occidental||Town |- |770||Q1026021||[[wp/mbb/Victorias]]||Negros Occidental||City |- |771||Q274491||[[wp/mbb/Ajuy]]||Iloilo||Town |- |772||Q274508||[[wp/mbb/Alimodian]]||Iloilo||Town |- |773||Q274543||[[wp/mbb/Anilao]]||Iloilo||Town |- |774||Q274557||[[wp/mbb/Badiangan]]||Iloilo||Town |- |775||Q274578||[[wp/mbb/Balasan]]||Iloilo||Town |- |776||Q274595||[[wp/mbb/Banate]]||Iloilo||Town |- |777||Q82502||[[wp/mbb/Barotac Nuevo]]||Iloilo||Town |- |778||Q82493||[[wp/mbb/Barotac Viejo]]||Iloilo||Town |- |779||Q274654||[[wp/mbb/Batad]]||Iloilo||Town |- |780||Q274671||[[wp/mbb/Bingawan]]||Iloilo||Town |- |781||Q274693||[[wp/mbb/Cabatuan, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |782||Q274713||[[wp/mbb/Calinog]]||Iloilo||Town |- |783||Q274731||[[wp/mbb/Carles]]||Iloilo||Town |- |784||Q274749||[[wp/mbb/Concepcion, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |785||Q274780||[[wp/mbb/Dingle]]||Iloilo||Town |- |786||Q274795||[[wp/mbb/Dueñas]]||Iloilo||Town |- |787||Q74758||[[wp/mbb/Dumangas]]||Iloilo||Town |- |788||Q82506||[[wp/mbb/Estancia]]||Iloilo||Town |- |789||Q274847||[[wp/mbb/Guimbal]]||Iloilo||Town |- |790||Q74755||[[wp/mbb/Igbaras]]||Iloilo||Town |- |791||Q459787||[[wp/mbb/Siyudad to Iloilo]]||Iloilo||City |- |792||Q82570||[[wp/mbb/Janiuay]]||Iloilo||Town |- |793||Q274907||[[wp/mbb/Lambunao]]||Iloilo||Town |- |794||Q274937||[[wp/mbb/Leganes]]||Iloilo||Town |- |795||Q274961||[[wp/mbb/Lemery, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |796||Q274987||[[wp/mbb/Leon]]||Iloilo||Town |- |797||Q275015||[[wp/mbb/Maasin, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |798||Q74753||[[wp/mbb/Miagao]]||Iloilo||Town |- |799||Q275071||[[wp/mbb/Mina, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |800||Q275184||[[wp/mbb/New Lucena]]||Iloilo||Town |- |801||Q275199||[[wp/mbb/Oton]]||Iloilo||Town |- |802||Q1855693||[[wp/mbb/Passi]]||Iloilo||City |- |803||Q275221||[[wp/mbb/Pavia]]||Iloilo||Town |- |804||Q275243||[[wp/mbb/Pototan]]||Iloilo||Town |- |805||Q275264||[[wp/mbb/San Dionisio]]||Iloilo||Town |- |806||Q275280||[[wp/mbb/San Enrique]]||Iloilo||Town |- |807||Q275295||[[wp/mbb/San Joaquin]]||Iloilo||Town |- |808||Q275312||[[wp/mbb/San Miguel, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |809||Q275329||[[wp/mbb/San Rafael, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |810||Q275347||[[wp/mbb/Santa Barbara, Iloilo]]||Iloilo||Town |- |811||Q275368||[[wp/mbb/Sara]]||Iloilo||Town |- |812||Q82497||[[wp/mbb/Tigbauan]]||Iloilo||Town |- |813||Q275417||[[wp/mbb/Tubungan]]||Iloilo||Town |- |814||Q148064||[[wp/mbb/Zarraga]]||Iloilo||Town |- |815||Q313781||[[wp/mbb/Buenavista, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |816||Q313802||[[wp/mbb/Jordan, Guimaras]]||Guimaras||Town |- |817||Q313810||[[wp/mbb/Nueva Valencia]]||Guimaras||Town |- |818||Q313825||[[wp/mbb/San Lorenzo]]||Guimaras||Town |- |819||Q313844||[[wp/mbb/Sibunag]]||Guimaras||Town |- |820||Q355953||[[wp/mbb/Cuartero]]||Capiz||Town |- |821||Q355986||[[wp/mbb/Dao]]||Capiz||Town |- |822||Q356019||[[wp/mbb/Dumalag]]||Capiz||Town |- |823||Q356053||[[wp/mbb/Dumarao]]||Capiz||Town |- |824||Q356081||[[wp/mbb/Ivisan]]||Capiz||Town |- |825||Q356106||[[wp/mbb/Jamindan]]||Capiz||Town |- |826||Q356153||[[wp/mbb/Ma-ayon]]||Capiz||Town |- |827||Q356174||[[wp/mbb/Mambusao]]||Capiz||Town |- |828||Q356204||[[wp/mbb/Panay, Capiz]]||Capiz||Town |- |829||Q356231||[[wp/mbb/Panitan]]||Capiz||Town |- |830||Q356266||[[wp/mbb/Pilar, Capiz]]||Capiz||Town |- |831||Q356292||[[wp/mbb/Pontevedra, Capiz]]||Capiz||Town |- |832||Q356313||[[wp/mbb/President Roxas]]||Capiz||Town |- |833||Q2209||[[wp/mbb/Roxas, Capiz]]||Capiz||City |- |834||Q356338||[[wp/mbb/Sapian]]||Capiz||Town |- |835||Q356368||[[wp/mbb/Sigma]]||Capiz||Town |- |836||Q356398||[[wp/mbb/Tapaz]]||Capiz||Town |- |837||Q492119||[[wp/mbb/Anini-y]]||Antique||Town |- |838||Q492155||[[wp/mbb/Barbaza]]||Antique||Town |- |839||Q492263||[[wp/mbb/Belison]]||Antique||Town |- |840||Q492325||[[wp/mbb/Bugasong]]||Antique||Town |- |841||Q492363||[[wp/mbb/Caluya]]||Antique||Town |- |842||Q492406||[[wp/mbb/Culasi]]||Antique||Town |- |843||Q144779||[[wp/mbb/Hamtic]]||Antique||Town |- |844||Q492479||[[wp/mbb/Laua-an]]||Antique||Town |- |845||Q492516||[[wp/mbb/Libertad, Antique]]||Antique||Town |- |846||Q492545||[[wp/mbb/Pandan, Antique]]||Antique||Town |- |847||Q492577||[[wp/mbb/Patnongon]]||Antique||Town |- |848||Q492619||[[wp/mbb/San Jose de Buenavista]]||Antique||Town |- |849||Q492673||[[wp/mbb/San Remigio, Antique]]||Antique||Town |- |850||Q492707||[[wp/mbb/Sebaste]]||Antique||Town |- |851||Q492742||[[wp/mbb/Sibalom]]||Antique||Town |- |852||Q492780||[[wp/mbb/Tibiao]]||Antique||Town |- |853||Q492817||[[wp/mbb/Tobias Fornier]]||Antique||Town |- |854||Q492862||[[wp/mbb/Valderrama]]||Antique||Town |- |855||Q434743||[[wp/mbb/Altavas]]||Aklan||Town |- |856||Q626586||[[wp/mbb/Balete, Aklan]]||Aklan||Town |- |857||Q569215||[[wp/mbb/Banga, Aklan]]||Aklan||Town |- |858||Q626645||[[wp/mbb/Batan]]||Aklan||Town |- |859||Q576805||[[wp/mbb/Buruanga]]||Aklan||Town |- |860||Q626695||[[wp/mbb/Ibajay]]||Aklan||Town |- |861||Q626721||[[wp/mbb/Kalibo]]||Aklan||Town |- |862||Q626746||[[wp/mbb/Lezo]]||Aklan||Town |- |863||Q626786||[[wp/mbb/Libacao]]||Aklan||Town |- |864||Q626820||[[wp/mbb/Madalag]]||Aklan||Town |- |865||Q626873||[[wp/mbb/Makato]]||Aklan||Town |- |866||Q626905||[[wp/mbb/Malay, Aklan]]||Aklan||Town |- |867||Q626935||[[wp/mbb/Malinao, Aklan]]||Aklan||Town |- |868||Q626959||[[wp/mbb/Nabas]]||Aklan||Town |- |869||Q626992||[[wp/mbb/New Washington]]||Aklan||Town |- |870||Q627008||[[wp/mbb/Numancia]]||Aklan||Town |- |871||Q627028||[[wp/mbb/Tangalan]]||Aklan||Town |- |872||Q174114||[[wp/mbb/Barcelona, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |873||Q174132||[[wp/mbb/Bulan]]||Sorsogon||Town |- |874||Q174149||[[wp/mbb/Bulusan]]||Sorsogon||Town |- |875||Q174162||[[wp/mbb/Casiguran, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |876||Q174177||[[wp/mbb/Castilla]]||Sorsogon||Town |- |877||Q174192||[[wp/mbb/Donsol]]||Sorsogon||Town |- |878||Q174201||[[wp/mbb/Gubat]]||Sorsogon||Town |- |879||Q174215||[[wp/mbb/Irosin]]||Sorsogon||Town |- |880||Q174226||[[wp/mbb/Juban]]||Sorsogon||Town |- |881||Q174236||[[wp/mbb/Magallanes, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |882||Q174246||[[wp/mbb/Matnog]]||Sorsogon||Town |- |883||Q174255||[[wp/mbb/Pilar, Sorsogon]]||Sorsogon||Town |- |884||Q174269||[[wp/mbb/Prieto Diaz]]||Sorsogon||Town |- |885||Q174281||[[wp/mbb/Santa Magdalena]]||Sorsogon||Town |- |886||Q174096||[[wp/mbb/Siyudad to Sorsogon]]||Sorsogon||City |- |887||Q191416||[[wp/mbb/Aroroy]]||Masbate||Town |- |888||Q191438||[[wp/mbb/Baleno]]||Masbate||Town |- |889||Q191453||[[wp/mbb/Balud]]||Masbate||Town |- |890||Q191463||[[wp/mbb/Batuan, Masbate]]||Masbate||Town |- |891||Q191478||[[wp/mbb/Cataingan]]||Masbate||Town |- |892||Q191482||[[wp/mbb/Cawayan]]||Masbate||Town |- |893||Q191490||[[wp/mbb/Claveria, Masbate]]||Masbate||Town |- |894||Q191496||[[wp/mbb/Dimasalang]]||Masbate||Town |- |895||Q191501||[[wp/mbb/Esperanza, Masbate]]||Masbate||Town |- |896||Q191512||[[wp/mbb/Mandaon]]||Masbate||Town |- |897||Q191651||[[wp/mbb/Siyudad to Masbate]]||Masbate||City |- |898||Q191522||[[wp/mbb/Milagros]]||Masbate||Town |- |899||Q191533||[[wp/mbb/Mobo]]||Masbate||Town |- |900||Q191544||[[wp/mbb/Monreal]]||Masbate||Town |- |901||Q191558||[[wp/mbb/Palanas]]||Masbate||Town |- |902||Q191581||[[wp/mbb/Pio V. Corpus]]||Masbate||Town |- |903||Q191590||[[wp/mbb/Placer, Masbate]]||Masbate||Town |- |904||Q191606||[[wp/mbb/San Fernando, Masbate]]||Masbate||Town |- |905||Q191621||[[wp/mbb/San Jacinto, Masbate]]||Masbate||Town |- |906||Q191630||[[wp/mbb/San Pascual, Masbate]]||Masbate||Town |- |907||Q191636||[[wp/mbb/Uson]]||Masbate||Town |- |908||Q192067||[[wp/mbb/Bagamanoc]]||Catanduanes||Town |- |909||Q192072||[[wp/mbb/Baras, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |910||Q192085||[[wp/mbb/Bato, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |911||Q192091||[[wp/mbb/Caramoran]]||Catanduanes||Town |- |912||Q192629||[[wp/mbb/Gigmoto]]||Catanduanes||Town |- |913||Q123163||[[wp/mbb/Pandan, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |914||Q192646||[[wp/mbb/Panganiban]]||Catanduanes||Town |- |915||Q840162||[[wp/mbb/San Andres, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |916||Q192665||[[wp/mbb/San Miguel, Catanduanes]]||Catanduanes||Town |- |917||Q192670||[[wp/mbb/Viga]]||Catanduanes||Town |- |918||Q192681||[[wp/mbb/Virac]]||Catanduanes||Town |- |919||Q208672||[[wp/mbb/Baao]]||Camarines Sur||Town |- |920||Q208678||[[wp/mbb/Balatan]]||Camarines Sur||Town |- |921||Q208683||[[wp/mbb/Bato, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |922||Q208690||[[wp/mbb/Bombon]]||Camarines Sur||Town |- |923||Q208699||[[wp/mbb/Buhi]]||Camarines Sur||Town |- |924||Q208712||[[wp/mbb/Bula]]||Camarines Sur||Town |- |925||Q208717||[[wp/mbb/Cabusao]]||Camarines Sur||Town |- |926||Q208727||[[wp/mbb/Calabanga]]||Camarines Sur||Town |- |927||Q208738||[[wp/mbb/Camaligan]]||Camarines Sur||Town |- |928||Q208749||[[wp/mbb/Canaman]]||Camarines Sur||Town |- |929||Q208757||[[wp/mbb/Caramoan]]||Camarines Sur||Town |- |930||Q208765||[[wp/mbb/Del Gallego]]||Camarines Sur||Town |- |931||Q208769||[[wp/mbb/Gainza]]||Camarines Sur||Town |- |932||Q208775||[[wp/mbb/Garchitorena]]||Camarines Sur||Town |- |933||Q208782||[[wp/mbb/Goa]]||Camarines Sur||Town |- |934||Q2205||[[wp/mbb/Iriga]]||Camarines Sur||City |- |935||Q208792||[[wp/mbb/Lagonoy]]||Camarines Sur||Town |- |936||Q208814||[[wp/mbb/Libmanan]]||Camarines Sur||Town |- |937||Q208835||[[wp/mbb/Lupi]]||Camarines Sur||Town |- |938||Q208845||[[wp/mbb/Magarao]]||Camarines Sur||Town |- |939||Q208852||[[wp/mbb/Milaor]]||Camarines Sur||Town |- |940||Q208864||[[wp/mbb/Minalabac]]||Camarines Sur||Town |- |941||Q208872||[[wp/mbb/Nabua]]||Camarines Sur||Town |- |942||Q2207||[[wp/mbb/Naga, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |943||Q208878||[[wp/mbb/Ocampo]]||Camarines Sur||Town |- |944||Q208886||[[wp/mbb/Pamplona, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |945||Q208892||[[wp/mbb/Pasacao]]||Camarines Sur||Town |- |946||Q208899||[[wp/mbb/Pili]]||Camarines Sur||Town |- |947||Q208919||[[wp/mbb/Presentacion]]||Camarines Sur||Town |- |948||Q208924||[[wp/mbb/Ragay]]||Camarines Sur||Town |- |949||Q208937||[[wp/mbb/Sagñay]]||Camarines Sur||Town |- |950||Q208950||[[wp/mbb/San Fernando, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |951||Q208966||[[wp/mbb/San Jose, Camarines Sur]]||Camarines Sur||Town |- |952||Q208985||[[wp/mbb/Sipocot]]||Camarines Sur||Town |- |953||Q208995||[[wp/mbb/Siruma]]||Camarines Sur||Town |- |954||Q209011||[[wp/mbb/Tigaon]]||Camarines Sur||Town |- |955||Q209024||[[wp/mbb/Tinambac]]||Camarines Sur||Town |- |956||Q356607||[[wp/mbb/Basud]]||Camarines Norte||Town |- |957||Q119624||[[wp/mbb/Capalonga]]||Camarines Norte||Town |- |958||Q356655||[[wp/mbb/Daet]]||Camarines Norte||Town |- |959||Q356681||[[wp/mbb/Jose Panganiban]]||Camarines Norte||Town |- |960||Q356708||[[wp/mbb/Labo]]||Camarines Norte||Town |- |961||Q356734||[[wp/mbb/Mercedes, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |962||Q356759||[[wp/mbb/Paracale]]||Camarines Norte||Town |- |963||Q356803||[[wp/mbb/San Lorenzo Ruiz]]||Camarines Norte||Town |- |964||Q302791||[[wp/mbb/San Vicente, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |965||Q356853||[[wp/mbb/Santa Elena]]||Camarines Norte||Town |- |966||Q356878||[[wp/mbb/Talisay, Camarines Norte]]||Camarines Norte||Town |- |967||Q356898||[[wp/mbb/Vinzons]]||Camarines Norte||Town |- |968||Q492912||[[wp/mbb/Bacacay]]||Albay||Town |- |969||Q492976||[[wp/mbb/Camalig]]||Albay||Town |- |970||Q493008||[[wp/mbb/Daraga]]||Albay||Town |- |971||Q493032||[[wp/mbb/Guinobatan]]||Albay||Town |- |972||Q493065||[[wp/mbb/Jovellar]]||Albay||Town |- |973||Q1696||[[wp/mbb/Legazpi]]||Albay||City |- |974||Q493095||[[wp/mbb/Libon]]||Albay||Town |- |975||Q1701||[[wp/mbb/Ligao]]||Albay||City |- |976||Q493132||[[wp/mbb/Malilipot]]||Albay||Town |- |977||Q493178||[[wp/mbb/Malinao, Albay]]||Albay||Town |- |978||Q493204||[[wp/mbb/Manito]]||Albay||Town |- |979||Q493246||[[wp/mbb/Oas]]||Albay||Town |- |980||Q256045||[[wp/mbb/Pio Duran]]||Albay||Town |- |981||Q493326||[[wp/mbb/Polangui]]||Albay||Town |- |982||Q493362||[[wp/mbb/Rapu-Rapu]]||Albay||Town |- |983||Q493409||[[wp/mbb/Santo Domingo, Albay]]||Albay||Town |- |984||Q1706||[[wp/mbb/Tabaco]]||Albay||City |- |985||Q493444||[[wp/mbb/Tiwi]]||Albay||Town |- |986||Q174497||[[wp/mbb/Alcantara, Romblon]]||Romblon||Town |- |987||Q174511||[[wp/mbb/Banton]]||Romblon||Town |- |988||Q174525||[[wp/mbb/Cajidiocan]]||Romblon||Town |- |989||Q174544||[[wp/mbb/Calatrava, Romblon]]||Romblon||Town |- |990||Q174562||[[wp/mbb/Concepcion, Romblon]]||Romblon||Town |- |991||Q174575||[[wp/mbb/Corcuera]]||Romblon||Town |- |992||Q174591||[[wp/mbb/Ferrol]]||Romblon||Town |- |993||Q174607||[[wp/mbb/Looc, Romblon]]||Romblon||Town |- |994||Q174620||[[wp/mbb/Magdiwang]]||Romblon||Town |- |995||Q174632||[[wp/mbb/Odiongan]]||Romblon||Town |- |996||Q174649||[[wp/mbb/Romblon, Romblon]]||Romblon||Town |- |997||Q174659||[[wp/mbb/San Agustin, Romblon]]||Romblon||Town |- |998||Q174667||[[wp/mbb/San Andres, Romblon]]||Romblon||Town |- |999||Q174676||[[wp/mbb/San Fernando, Romblon]]||Romblon||Town |- |1000||Q174689||[[wp/mbb/San Jose, Romblon]]||Romblon||Town |- |1001||Q174702||[[wp/mbb/Santa Fe, Romblon]]||Romblon||Town |- |1002||Q174717||[[wp/mbb/Santa Maria, Romblon]]||Romblon||Town |- |1003||Q111338||[[wp/mbb/Aborlan]]||Palawan||Town |- |1004||Q111351||[[wp/mbb/Agutaya]]||Palawan||Town |- |1005||Q111360||[[wp/mbb/Araceli]]||Palawan||Town |- |1006||Q111372||[[wp/mbb/Balabac]]||Palawan||Town |- |1007||Q111378||[[wp/mbb/Bataraza]]||Palawan||Town |- |1008||Q111386||[[wp/mbb/Brooke's Point]]||Palawan||Town |- |1009||Q111393||[[wp/mbb/Busuanga]]||Palawan||Town |- |1010||Q111402||[[wp/mbb/Cagayancillo]]||Palawan||Town |- |1011||Q111414||[[wp/mbb/Coron]]||Palawan||Town |- |1012||Q111427||[[wp/mbb/Culion]]||Palawan||Town |- |1013||Q111438||[[wp/mbb/Cuyo]]||Palawan||Town |- |1014||Q111468||[[wp/mbb/Dumaran]]||Palawan||Town |- |1015||Q111483||[[wp/mbb/El Nido]]||Palawan||Town |- |1016||Q111495||[[wp/mbb/Kalayaan, Palawan]]||Palawan||Town |- |1017||Q111506||[[wp/mbb/Linapacan]]||Palawan||Town |- |1018||Q111521||[[wp/mbb/Magsaysay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1019||Q111535||[[wp/mbb/Narra]]||Palawan||Town |- |1020||Q111739||[[wp/mbb/Puerto Princesa]]||Palawan||City |- |1021||Q111662||[[wp/mbb/Quezon, Palawan]]||Palawan||Town |- |1022||Q111677||[[wp/mbb/Rizal, Palawan]]||Palawan||Town |- |1023||Q111689||[[wp/mbb/Roxas, Palawan]]||Palawan||Town |- |1024||Q111707||[[wp/mbb/San Vicente, Palawan]]||Palawan||Town |- |1025||Q111719||[[wp/mbb/Sofronio Española]]||Palawan||Town |- |1026||Q111730||[[wp/mbb/Taytay, Palawan]]||Palawan||Town |- |1027||Q107538||[[wp/mbb/Baco]]||Oriental Mindoro||Town |- |1028||Q107543||[[wp/mbb/Bansud]]||Oriental Mindoro||Town |- |1029||Q107550||[[wp/mbb/Bongabong]]||Oriental Mindoro||Town |- |1030||Q107554||[[wp/mbb/Bulalacao]]||Oriental Mindoro||Town |- |1031||Q107624||[[wp/mbb/Calapan]]||Oriental Mindoro||City |- |1032||Q107559||[[wp/mbb/Gloria]]||Oriental Mindoro||Town |- |1033||Q107567||[[wp/mbb/Mansalay]]||Oriental Mindoro||Town |- |1034||Q107573||[[wp/mbb/Naujan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1035||Q107578||[[wp/mbb/Pinamalayan]]||Oriental Mindoro||Town |- |1036||Q107585||[[wp/mbb/Pola]]||Oriental Mindoro||Town |- |1037||Q107593||[[wp/mbb/Puerto Galera]]||Oriental Mindoro||Town |- |1038||Q107598||[[wp/mbb/Roxas, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1039||Q107606||[[wp/mbb/San Teodoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1040||Q107612||[[wp/mbb/Socorro, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1041||Q107618||[[wp/mbb/Victoria, Oriental Mindoro]]||Oriental Mindoro||Town |- |1042||Q107454||[[wp/mbb/Abra de Ilog]]||Occidental Mindoro||Town |- |1043||Q107460||[[wp/mbb/Calintaan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1044||Q107465||[[wp/mbb/Looc, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1045||Q107476||[[wp/mbb/Lubang]]||Occidental Mindoro||Town |- |1046||Q107482||[[wp/mbb/Magsaysay, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1047||Q107488||[[wp/mbb/Mamburao]]||Occidental Mindoro||Town |- |1048||Q107493||[[wp/mbb/Paluan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1049||Q107499||[[wp/mbb/Rizal, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1050||Q107505||[[wp/mbb/Sablayan]]||Occidental Mindoro||Town |- |1051||Q107511||[[wp/mbb/San Jose, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1052||Q107519||[[wp/mbb/Santa Cruz, Occidental Mindoro]]||Occidental Mindoro||Town |- |1053||Q107011||[[wp/mbb/Boac]]||Marinduque||Town |- |1054||Q107023||[[wp/mbb/Buenavista, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1055||Q107029||[[wp/mbb/Gasan]]||Marinduque||Town |- |1056||Q107034||[[wp/mbb/Mogpog]]||Marinduque||Town |- |1057||Q107042||[[wp/mbb/Santa Cruz, Marinduque]]||Marinduque||Town |- |1058||Q107048||[[wp/mbb/Torrijos]]||Marinduque||Town |- |1059||Q106758||[[wp/mbb/Angono]]||Rizal||Town |- |1060||Q1636||[[wp/mbb/Antipolo]]||Rizal||City |- |1061||Q106766||[[wp/mbb/Baras, Rizal]]||Rizal||Town |- |1062||Q106783||[[wp/mbb/Binangonan]]||Rizal||Town |- |1063||Q106790||[[wp/mbb/Cainta]]||Rizal||Town |- |1064||Q106796||[[wp/mbb/Cardona]]||Rizal||Town |- |1065||Q106804||[[wp/mbb/Jalajala]]||Rizal||Town |- |1066||Q106810||[[wp/mbb/Morong, Rizal]]||Rizal||Town |- |1067||Q106817||[[wp/mbb/Pililla]]||Rizal||Town |- |1068||Q106825||[[wp/mbb/Rodriguez]]||Rizal||Town |- |1069||Q106832||[[wp/mbb/San Mateo, Rizal]]||Rizal||Town |- |1070||Q106839||[[wp/mbb/Tanay]]||Rizal||Town |- |1071||Q373204||[[wp/mbb/Taytay, Rizal]]||Rizal||Town |- |1072||Q106848||[[wp/mbb/Teresa]]||Rizal||Town |- |1073||Q103777||[[wp/mbb/Agdangan]]||Quezon||Town |- |1074||Q103786||[[wp/mbb/Alabat]]||Quezon||Town |- |1075||Q103807||[[wp/mbb/Atimonan]]||Quezon||Town |- |1076||Q103815||[[wp/mbb/Buenavista, Quezon]]||Quezon||Town |- |1077||Q103825||[[wp/mbb/Burdeos]]||Quezon||Town |- |1078||Q103833||[[wp/mbb/Calauag]]||Quezon||Town |- |1079||Q103841||[[wp/mbb/Candelaria, Quezon]]||Quezon||Town |- |1080||Q103872||[[wp/mbb/Catanauan]]||Quezon||Town |- |1081||Q103879||[[wp/mbb/Dolores, Quezon]]||Quezon||Town |- |1082||Q103889||[[wp/mbb/General Luna, Quezon]]||Quezon||Town |- |1083||Q103899||[[wp/mbb/General Nakar]]||Quezon||Town |- |1084||Q103905||[[wp/mbb/Guinayangan]]||Quezon||Town |- |1085||Q103914||[[wp/mbb/Gumaca]]||Quezon||Town |- |1086||Q103921||[[wp/mbb/Infanta, Quezon]]||Quezon||Town |- |1087||Q103928||[[wp/mbb/Jomalig]]||Quezon||Town |- |1088||Q103935||[[wp/mbb/Lopez]]||Quezon||Town |- |1089||Q103941||[[wp/mbb/Lucban]]||Quezon||Town |- |1090||Q104125||[[wp/mbb/Lucena]]||Quezon||City |- |1091||Q103947||[[wp/mbb/Macalelon]]||Quezon||Town |- |1092||Q103952||[[wp/mbb/Mauban]]||Quezon||Town |- |1093||Q103958||[[wp/mbb/Mulanay]]||Quezon||Town |- |1094||Q103965||[[wp/mbb/Padre Burgos, Quezon]]||Quezon||Town |- |1095||Q103971||[[wp/mbb/Pagbilao]]||Quezon||Town |- |1096||Q103976||[[wp/mbb/Panukulan]]||Quezon||Town |- |1097||Q103981||[[wp/mbb/Patnanungan]]||Quezon||Town |- |1098||Q103987||[[wp/mbb/Perez]]||Quezon||Town |- |1099||Q103996||[[wp/mbb/Pitogo]]||Quezon||Town |- |1100||Q104005||[[wp/mbb/Plaridel, Quezon]]||Quezon||Town |- |1101||Q104011||[[wp/mbb/Polillo]]||Quezon||Town |- |1102||Q104020||[[wp/mbb/Quezon, Quezon]]||Quezon||Town |- |1103||Q104026||[[wp/mbb/Real]]||Quezon||Town |- |1104||Q104037||[[wp/mbb/Sampaloc]]||Quezon||Town |- |1105||Q104044||[[wp/mbb/San Andres, Quezon]]||Quezon||Town |- |1106||Q104052||[[wp/mbb/San Antonio, Quezon]]||Quezon||Town |- |1107||Q104063||[[wp/mbb/San Francisco, Quezon]]||Quezon||Town |- |1108||Q104071||[[wp/mbb/San Narciso, Quezon]]||Quezon||Town |- |1109||Q104078||[[wp/mbb/Sariaya]]||Quezon||Town |- |1110||Q104087||[[wp/mbb/Tagkawayan]]||Quezon||Town |- |1111||Q104113||[[wp/mbb/Tayabas]]||Quezon||City |- |1112||Q104092||[[wp/mbb/Tiaong]]||Quezon||Town |- |1113||Q104099||[[wp/mbb/Unisan]]||Quezon||Town |- |1114||Q63750||[[wp/mbb/Alaminos, Laguna]]||Laguna||Town |- |1115||Q63763||[[wp/mbb/Bay]]||Laguna||Town |- |1116||Q75961||[[wp/mbb/Biñan]]||Laguna||City |- |1117||Q25096||[[wp/mbb/Cabuyao]]||Laguna||City |- |1118||Q75978||[[wp/mbb/Calamba]]||Laguna||City |- |1119||Q69739||[[wp/mbb/Calauan]]||Laguna||Town |- |1120||Q69749||[[wp/mbb/Cavinti]]||Laguna||Town |- |1121||Q69759||[[wp/mbb/Famy]]||Laguna||Town |- |1122||Q69771||[[wp/mbb/Kalayaan, Laguna]]||Laguna||Town |- |1123||Q69781||[[wp/mbb/Liliw]]||Laguna||Town |- |1124||Q69793||[[wp/mbb/Los Baños]]||Laguna||Town |- |1125||Q69812||[[wp/mbb/Luisiana]]||Laguna||Town |- |1126||Q69824||[[wp/mbb/Lumban]]||Laguna||Town |- |1127||Q75875||[[wp/mbb/Mabitac]]||Laguna||Town |- |1128||Q75881||[[wp/mbb/Magdalena]]||Laguna||Town |- |1129||Q75888||[[wp/mbb/Majayjay]]||Laguna||Town |- |1130||Q75895||[[wp/mbb/Nagcarlan]]||Laguna||Town |- |1131||Q75899||[[wp/mbb/Paete]]||Laguna||Town |- |1132||Q75905||[[wp/mbb/Pagsanjan]]||Laguna||Town |- |1133||Q75910||[[wp/mbb/Pakil]]||Laguna||Town |- |1134||Q75918||[[wp/mbb/Pangil]]||Laguna||Town |- |1135||Q75923||[[wp/mbb/Pila]]||Laguna||Town |- |1136||Q75928||[[wp/mbb/Rizal, Laguna]]||Laguna||Town |- |1137||Q76001||[[wp/mbb/San Pablo, Laguna]]||Laguna||City |- |1138||Q75933||[[wp/mbb/San Pedro]]||Laguna||City |- |1139||Q75938||[[wp/mbb/Santa Cruz, Laguna]]||Laguna||Town |- |1140||Q75943||[[wp/mbb/Santa Maria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1141||Q76010||[[wp/mbb/Santa Rosa, Laguna]]||Laguna||City |- |1142||Q75948||[[wp/mbb/Siniloan]]||Laguna||Town |- |1143||Q75953||[[wp/mbb/Victoria, Laguna]]||Laguna||Town |- |1144||Q62600||[[wp/mbb/Alfonso]]||Cavite||Town |- |1145||Q62606||[[wp/mbb/Amadeo]]||Cavite||Town |- |1146||Q63129||[[wp/mbb/Bacoor]]||Cavite||City |- |1147||Q62611||[[wp/mbb/Carmona]]||Cavite||Town |- |1148||Q1482||[[wp/mbb/Siyudad to Cavite]]||Cavite||City |- |1149||Q63139||[[wp/mbb/Dasmariñas]]||Cavite||City |- |1150||Q62719||[[wp/mbb/General Emilio Aguinaldo]]||Cavite||Town |- |1151||Q62638||[[wp/mbb/General Mariano Alvarez]]||Cavite||Town |- |1152||Q62723||[[wp/mbb/General Trias]]||Cavite||City |- |1153||Q63145||[[wp/mbb/Imus]]||Cavite||City |- |1154||Q62729||[[wp/mbb/Indang]]||Cavite||Town |- |1155||Q62755||[[wp/mbb/Kawit]]||Cavite||Town |- |1156||Q62771||[[wp/mbb/Magallanes, Cavite]]||Cavite||Town |- |1157||Q62776||[[wp/mbb/Maragondon]]||Cavite||Town |- |1158||Q62784||[[wp/mbb/Mendez]]||Cavite||Town |- |1159||Q62799||[[wp/mbb/Naic]]||Cavite||Town |- |1160||Q63096||[[wp/mbb/Noveleta]]||Cavite||Town |- |1161||Q63102||[[wp/mbb/Rosario, Cavite]]||Cavite||Town |- |1162||Q63110||[[wp/mbb/Silang]]||Cavite||Town |- |1163||Q63154||[[wp/mbb/Tagaytay]]||Cavite||City |- |1164||Q63115||[[wp/mbb/Tanza]]||Cavite||Town |- |1165||Q63124||[[wp/mbb/Ternate]]||Cavite||Town |- |1166||Q63160||[[wp/mbb/Trece Martires]]||Cavite||City |- |1167||Q59250||[[wp/mbb/Agoncillo]]||Batangas||Town |- |1168||Q59251||[[wp/mbb/Alitagtag]]||Batangas||Town |- |1169||Q59252||[[wp/mbb/Balayan]]||Batangas||Town |- |1170||Q59253||[[wp/mbb/Balete]]||Batangas||Town |- |1171||Q1723||[[wp/mbb/Siyudad to Batangas]]||Batangas||City |- |1172||Q59272||[[wp/mbb/Bauan]]||Batangas||Town |- |1173||Q59276||[[wp/mbb/Calaca]]||Batangas||City |- |1174||Q59279||[[wp/mbb/Calatagan]]||Batangas||Town |- |1175||Q59287||[[wp/mbb/Cuenca]]||Batangas||Town |- |1176||Q59304||[[wp/mbb/Ibaan]]||Batangas||Town |- |1177||Q59308||[[wp/mbb/Laurel]]||Batangas||Town |- |1178||Q59311||[[wp/mbb/Lemery]]||Batangas||Town |- |1179||Q59312||[[wp/mbb/Lian]]||Batangas||Town |- |1180||Q1725||[[wp/mbb/Lipa]]||Batangas||City |- |1181||Q803199||[[wp/mbb/Lobo]]||Batangas||Town |- |1182||Q59313||[[wp/mbb/Mabini, Batangas]]||Batangas||Town |- |1183||Q59731||[[wp/mbb/Malvar]]||Batangas||Town |- |1184||Q59740||[[wp/mbb/Mataasnakahoy]]||Batangas||Town |- |1185||Q59745||[[wp/mbb/Nasugbu]]||Batangas||Town |- |1186||Q59749||[[wp/mbb/Padre Garcia]]||Batangas||Town |- |1187||Q59758||[[wp/mbb/Rosario, Batangas]]||Batangas||Town |- |1188||Q59764||[[wp/mbb/San Jose, Batangas]]||Batangas||Town |- |1189||Q59770||[[wp/mbb/San Juan, Batangas]]||Batangas||Town |- |1190||Q59773||[[wp/mbb/San Luis, Batangas]]||Batangas||Town |- |1191||Q59777||[[wp/mbb/San Nicolas, Batangas]]||Batangas||Town |- |1192||Q59784||[[wp/mbb/San Pascual, Batangas]]||Batangas||Town |- |1193||Q59788||[[wp/mbb/Santa Teresita, Batangas]]||Batangas||Town |- |1194||Q59799||[[wp/mbb/Santo Tomas, Batangas]]||Batangas||City |- |1195||Q59814||[[wp/mbb/Taal]]||Batangas||Town |- |1196||Q59825||[[wp/mbb/Talisay, Batangas]]||Batangas||Town |- |1197||Q1730||[[wp/mbb/Tanauan]]||Batangas||City |- |1198||Q59830||[[wp/mbb/Taysan]]||Batangas||Town |- |1199||Q59835||[[wp/mbb/Tingloy]]||Batangas||Town |- |1200||Q59844||[[wp/mbb/Tuy]]||Batangas||Town |- |1201||Q56529||[[wp/mbb/Botolan]]||Zambales||Town |- |1202||Q56533||[[wp/mbb/Cabangan]]||Zambales||Town |- |1203||Q56538||[[wp/mbb/Candelaria, Zambales]]||Zambales||Town |- |1204||Q56561||[[wp/mbb/Castillejos]]||Zambales||Town |- |1205||Q56566||[[wp/mbb/Iba]]||Zambales||Town |- |1206||Q56572||[[wp/mbb/Masinloc]]||Zambales||Town |- |1207||Q56759||[[wp/mbb/Olongapo]]||Zambales||City |- |1208||Q56575||[[wp/mbb/Palauig]]||Zambales||Town |- |1209||Q56581||[[wp/mbb/San Antonio, Zambales]]||Zambales||Town |- |1210||Q56584||[[wp/mbb/San Felipe]]||Zambales||Town |- |1211||Q56623||[[wp/mbb/San Marcelino]]||Zambales||Town |- |1212||Q56647||[[wp/mbb/San Narciso]]||Zambales||Town |- |1213||Q56656||[[wp/mbb/Santa Cruz, Zambales]]||Zambales||Town |- |1214||Q56663||[[wp/mbb/Subic]]||Zambales||Town |- |1215||Q56414||[[wp/mbb/Anao]]||Tarlac||Town |- |1216||Q56420||[[wp/mbb/Bamban]]||Tarlac||Town |- |1217||Q56424||[[wp/mbb/Camiling]]||Tarlac||Town |- |1218||Q56427||[[wp/mbb/Capas]]||Tarlac||Town |- |1219||Q30934||[[wp/mbb/Concepcion, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1220||Q56439||[[wp/mbb/Gerona]]||Tarlac||Town |- |1221||Q28733||[[wp/mbb/La Paz, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1222||Q56444||[[wp/mbb/Mayantoc]]||Tarlac||Town |- |1223||Q56453||[[wp/mbb/Moncada]]||Tarlac||Town |- |1224||Q56457||[[wp/mbb/Paniqui]]||Tarlac||Town |- |1225||Q56461||[[wp/mbb/Pura]]||Tarlac||Town |- |1226||Q56465||[[wp/mbb/Ramos]]||Tarlac||Town |- |1227||Q56471||[[wp/mbb/San Clemente]]||Tarlac||Town |- |1228||Q56476||[[wp/mbb/San Jose, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1229||Q56481||[[wp/mbb/San Manuel, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1230||Q56486||[[wp/mbb/Santa Ignacia]]||Tarlac||Town |- |1231||Q5285||[[wp/mbb/Siyudad to Tarlac]]||Tarlac||City |- |1232||Q56493||[[wp/mbb/Victoria, Tarlac]]||Tarlac||Town |- |1233||Q55741||[[wp/mbb/Angeles]]||Pampanga||City |- |1234||Q55693||[[wp/mbb/Apalit]]||Pampanga||Town |- |1235||Q55694||[[wp/mbb/Arayat]]||Pampanga||Town |- |1236||Q55696||[[wp/mbb/Bacolor]]||Pampanga||Town |- |1237||Q55699||[[wp/mbb/Candaba]]||Pampanga||Town |- |1238||Q55700||[[wp/mbb/Floridablanca]]||Pampanga||Town |- |1239||Q55702||[[wp/mbb/Guagua]]||Pampanga||Town |- |1240||Q55705||[[wp/mbb/Lubao]]||Pampanga||Town |- |1241||Q55737||[[wp/mbb/Mabalacat]]||Pampanga||City |- |1242||Q55707||[[wp/mbb/Macabebe]]||Pampanga||Town |- |1243||Q55709||[[wp/mbb/Magalang]]||Pampanga||Town |- |1244||Q55710||[[wp/mbb/Masantol]]||Pampanga||Town |- |1245||Q55712||[[wp/mbb/Mexico, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1246||Q55717||[[wp/mbb/Minalin]]||Pampanga||Town |- |1247||Q55721||[[wp/mbb/Porac]]||Pampanga||Town |- |1248||Q55740||[[wp/mbb/San Fernando, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1249||Q55724||[[wp/mbb/San Luis, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1250||Q55725||[[wp/mbb/San Simon]]||Pampanga||Town |- |1251||Q55727||[[wp/mbb/Santa Ana, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1252||Q55730||[[wp/mbb/Santa Rita, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1253||Q55731||[[wp/mbb/Santo Tomas, Pampanga]]||Pampanga||Town |- |1254||Q55734||[[wp/mbb/Sasmuan]]||Pampanga||Town |- |1255||Q55543||[[wp/mbb/Aliaga]]||Nueva Ecija||Town |- |1256||Q55544||[[wp/mbb/Bongabon]]||Nueva Ecija||Town |- |1257||Q55595||[[wp/mbb/Cabanatuan]]||Nueva Ecija||City |- |1258||Q55545||[[wp/mbb/Cabiao]]||Nueva Ecija||Town |- |1259||Q55546||[[wp/mbb/Carranglan]]||Nueva Ecija||Town |- |1260||Q55547||[[wp/mbb/Cuyapo]]||Nueva Ecija||Town |- |1261||Q55548||[[wp/mbb/Gabaldon]]||Nueva Ecija||Town |- |1262||Q55596||[[wp/mbb/Gapan]]||Nueva Ecija||City |- |1263||Q55549||[[wp/mbb/General Mamerto Natividad]]||Nueva Ecija||Town |- |1264||Q55551||[[wp/mbb/General Tinio]]||Nueva Ecija||Town |- |1265||Q55552||[[wp/mbb/Guimba]]||Nueva Ecija||Town |- |1266||Q30871||[[wp/mbb/Jaen]]||Nueva Ecija||Town |- |1267||Q55556||[[wp/mbb/Laur]]||Nueva Ecija||Town |- |1268||Q55557||[[wp/mbb/Licab]]||Nueva Ecija||Town |- |1269||Q55558||[[wp/mbb/Llanera]]||Nueva Ecija||Town |- |1270||Q55559||[[wp/mbb/Lupao]]||Nueva Ecija||Town |- |1271||Q55597||[[wp/mbb/Muñoz]]||Nueva Ecija||City |- |1272||Q55560||[[wp/mbb/Nampicuan]]||Nueva Ecija||Town |- |1273||Q55598||[[wp/mbb/Palayan]]||Nueva Ecija||City |- |1274||Q55567||[[wp/mbb/Pantabangan]]||Nueva Ecija||Town |- |1275||Q55568||[[wp/mbb/Peñaranda]]||Nueva Ecija||Town |- |1276||Q55569||[[wp/mbb/Quezon, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1277||Q55570||[[wp/mbb/Rizal, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1278||Q30923||[[wp/mbb/San Antonio, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1279||Q55572||[[wp/mbb/San Isidro, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1280||Q55599||[[wp/mbb/San Jose, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||City |- |1281||Q55573||[[wp/mbb/San Leonardo]]||Nueva Ecija||Town |- |1282||Q55590||[[wp/mbb/Santa Rosa, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1283||Q55591||[[wp/mbb/Santo Domingo, Nueva Ecija]]||Nueva Ecija||Town |- |1284||Q55592||[[wp/mbb/Talavera]]||Nueva Ecija||Town |- |1285||Q55593||[[wp/mbb/Talugtug]]||Nueva Ecija||Town |- |1286||Q28731||[[wp/mbb/Zaragoza]]||Nueva Ecija||Town |- |1287||Q54551||[[wp/mbb/Angat]]||Bulacan||Town |- |1288||Q54553||[[wp/mbb/Balagtas]]||Bulacan||Town |- |1289||Q54554||[[wp/mbb/Baliwag]]||Bulacan||City |- |1290||Q54555||[[wp/mbb/Bocaue]]||Bulacan||Town |- |1291||Q54558||[[wp/mbb/Bulakan]]||Bulacan||Town |- |1292||Q54560||[[wp/mbb/Bustos]]||Bulacan||Town |- |1293||Q54564||[[wp/mbb/Calumpit]]||Bulacan||Town |- |1294||Q54566||[[wp/mbb/Doña Remedios Trinidad]]||Bulacan||Town |- |1295||Q54589||[[wp/mbb/Guiguinto]]||Bulacan||Town |- |1296||Q54592||[[wp/mbb/Hagonoy]]||Bulacan||Town |- |1297||Q2180||[[wp/mbb/Malolos]]||Bulacan||City |- |1298||Q54595||[[wp/mbb/Marilao]]||Bulacan||Town |- |1299||Q2187||[[wp/mbb/Meycauayan]]||Bulacan||City |- |1300||Q54598||[[wp/mbb/Norzagaray]]||Bulacan||Town |- |1301||Q54599||[[wp/mbb/Obando]]||Bulacan||Town |- |1302||Q54600||[[wp/mbb/Pandi]]||Bulacan||Town |- |1303||Q54605||[[wp/mbb/Paombong]]||Bulacan||Town |- |1304||Q54760||[[wp/mbb/Plaridel]]||Bulacan||Town |- |1305||Q54761||[[wp/mbb/Pulilan]]||Bulacan||Town |- |1306||Q54762||[[wp/mbb/San Ildefonso, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1307||Q2193||[[wp/mbb/San Jose del Monte]]||Bulacan||City |- |1308||Q54763||[[wp/mbb/San Miguel, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1309||Q54765||[[wp/mbb/San Rafael, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1310||Q54768||[[wp/mbb/Santa Maria, Bulacan]]||Bulacan||Town |- |1311||Q54455||[[wp/mbb/Abucay]]||Bataan||Town |- |1312||Q54456||[[wp/mbb/Bagac]]||Bataan||Town |- |1313||Q1719||[[wp/mbb/Balanga]]||Bataan||City |- |1314||Q54457||[[wp/mbb/Dinalupihan]]||Bataan||Town |- |1315||Q54458||[[wp/mbb/Hermosa]]||Bataan||Town |- |1316||Q54459||[[wp/mbb/Limay]]||Bataan||Town |- |1317||Q54460||[[wp/mbb/Mariveles]]||Bataan||Town |- |1318||Q54461||[[wp/mbb/Morong, Bataan]]||Bataan||Town |- |1319||Q54462||[[wp/mbb/Orani]]||Bataan||Town |- |1320||Q54463||[[wp/mbb/Orion]]||Bataan||Town |- |1321||Q54464||[[wp/mbb/Pilar, Bataan]]||Bataan||Town |- |1322||Q54465||[[wp/mbb/Samal, Bataan]]||Bataan||Town |- |1323||Q53081||[[wp/mbb/Baler]]||Aurora||Town |- |1324||Q53083||[[wp/mbb/Casiguran]]||Aurora||Town |- |1325||Q53084||[[wp/mbb/Dilasag]]||Aurora||Town |- |1326||Q53086||[[wp/mbb/Dinalungan]]||Aurora||Town |- |1327||Q53087||[[wp/mbb/Dingalan]]||Aurora||Town |- |1328||Q53089||[[wp/mbb/Dipaculao]]||Aurora||Town |- |1329||Q53090||[[wp/mbb/Maria Aurora]]||Aurora||Town |- |1330||Q53092||[[wp/mbb/San Luis, Aurora]]||Aurora||Town |- |1331||Q35975||[[wp/mbb/Barlig]]||Mountain Province||Town |- |1332||Q35994||[[wp/mbb/Bauko]]||Mountain Province||Town |- |1333||Q36012||[[wp/mbb/Besao]]||Mountain Province||Town |- |1334||Q36025||[[wp/mbb/Bontoc]]||Mountain Province||Town |- |1335||Q36040||[[wp/mbb/Natonin]]||Mountain Province||Town |- |1336||Q36049||[[wp/mbb/Paracelis]]||Mountain Province||Town |- |1337||Q36061||[[wp/mbb/Sabangan]]||Mountain Province||Town |- |1338||Q36076||[[wp/mbb/Sadanga]]||Mountain Province||Town |- |1339||Q36090||[[wp/mbb/Sagada]]||Mountain Province||Town |- |1340||Q36099||[[wp/mbb/Tadian]]||Mountain Province||Town |- |1341||Q35848||[[wp/mbb/Balbalan]]||Kalinga||Town |- |1342||Q35858||[[wp/mbb/Lubuagan]]||Kalinga||Town |- |1343||Q35866||[[wp/mbb/Pasil]]||Kalinga||Town |- |1344||Q35873||[[wp/mbb/Pinukpuk]]||Kalinga||Town |- |1345||Q35884||[[wp/mbb/Rizal, Kalinga]]||Kalinga||Town |- |1346||Q35925||[[wp/mbb/Tabuk]]||Kalinga||City |- |1347||Q35897||[[wp/mbb/Tanudan]]||Kalinga||Town |- |1348||Q35909||[[wp/mbb/Tinglayan]]||Kalinga||Town |- |1349||Q30365||[[wp/mbb/Aguinaldo]]||Ifugao||Town |- |1350||Q30391||[[wp/mbb/Alfonso Lista]]||Ifugao||Town |- |1351||Q30394||[[wp/mbb/Asipulo]]||Ifugao||Town |- |1352||Q806138||[[wp/mbb/Banaue]]||Ifugao||Town |- |1353||Q30410||[[wp/mbb/Hingyon]]||Ifugao||Town |- |1354||Q30413||[[wp/mbb/Hungduan]]||Ifugao||Town |- |1355||Q30416||[[wp/mbb/Kiangan]]||Ifugao||Town |- |1356||Q30419||[[wp/mbb/Lagawe]]||Ifugao||Town |- |1357||Q30421||[[wp/mbb/Lamut]]||Ifugao||Town |- |1358||Q30425||[[wp/mbb/Mayoyao]]||Ifugao||Town |- |1359||Q30428||[[wp/mbb/Tinoc]]||Ifugao||Town |- |1360||Q30104||[[wp/mbb/Atok]]||Benguet||Town |- |1361||Q1822||[[wp/mbb/Baguio]]||Benguet||City |- |1362||Q30325||[[wp/mbb/Bakun]]||Benguet||Town |- |1363||Q30328||[[wp/mbb/Bokod]]||Benguet||Town |- |1364||Q30332||[[wp/mbb/Buguias]]||Benguet||Town |- |1365||Q30335||[[wp/mbb/Itogon]]||Benguet||Town |- |1366||Q30338||[[wp/mbb/Kabayan]]||Benguet||Town |- |1367||Q30345||[[wp/mbb/Kapangan]]||Benguet||Town |- |1368||Q30349||[[wp/mbb/Kibungan]]||Benguet||Town |- |1369||Q30351||[[wp/mbb/La Trinidad]]||Benguet||Town |- |1370||Q30356||[[wp/mbb/Mankayan]]||Benguet||Town |- |1371||Q30358||[[wp/mbb/Sablan]]||Benguet||Town |- |1372||Q30361||[[wp/mbb/Tuba]]||Benguet||Town |- |1373||Q30363||[[wp/mbb/Tublay]]||Benguet||Town |- |1374||Q29018||[[wp/mbb/Calanasan]]||Apayao||Town |- |1375||Q30033||[[wp/mbb/Conner]]||Apayao||Town |- |1376||Q30042||[[wp/mbb/Flora]]||Apayao||Town |- |1377||Q30053||[[wp/mbb/Kabugao]]||Apayao||Town |- |1378||Q801777||[[wp/mbb/Luna, Apayao]]||Apayao||Town |- |1379||Q30062||[[wp/mbb/Pudtol]]||Apayao||Town |- |1380||Q30073||[[wp/mbb/Santa Marcela]]||Apayao||Town |- |1381||Q27995||[[wp/mbb/Bangued]]||Abra||Town |- |1382||Q28002||[[wp/mbb/Boliney]]||Abra||Town |- |1383||Q28014||[[wp/mbb/Bucay]]||Abra||Town |- |1384||Q28030||[[wp/mbb/Bucloc]]||Abra||Town |- |1385||Q28044||[[wp/mbb/Daguioman]]||Abra||Town |- |1386||Q28068||[[wp/mbb/Danglas]]||Abra||Town |- |1387||Q28096||[[wp/mbb/Dolores, Abra]]||Abra||Town |- |1388||Q28124||[[wp/mbb/La Paz, Abra]]||Abra||Town |- |1389||Q29007||[[wp/mbb/Lacub]]||Abra||Town |- |1390||Q29020||[[wp/mbb/Lagangilang]]||Abra||Town |- |1391||Q29029||[[wp/mbb/Lagayan]]||Abra||Town |- |1392||Q29038||[[wp/mbb/Langiden]]||Abra||Town |- |1393||Q29045||[[wp/mbb/Licuan-Baay]]||Abra||Town |- |1394||Q29048||[[wp/mbb/Luba]]||Abra||Town |- |1395||Q29069||[[wp/mbb/Malibcong]]||Abra||Town |- |1396||Q29082||[[wp/mbb/Manabo]]||Abra||Town |- |1397||Q29094||[[wp/mbb/Peñarrubia]]||Abra||Town |- |1398||Q29102||[[wp/mbb/Pidigan]]||Abra||Town |- |1399||Q29109||[[wp/mbb/Pilar, Abra]]||Abra||Town |- |1400||Q29116||[[wp/mbb/Sallapadan]]||Abra||Town |- |1401||Q801530||[[wp/mbb/San Isidro, Abra]]||Abra||Town |- |1402||Q29123||[[wp/mbb/San Juan, Abra]]||Abra||Town |- |1403||Q29133||[[wp/mbb/San Quintin, Abra]]||Abra||Town |- |1404||Q29139||[[wp/mbb/Tayum]]||Abra||Town |- |1405||Q29146||[[wp/mbb/Tineg]]||Abra||Town |- |1406||Q29153||[[wp/mbb/Tubo]]||Abra||Town |- |1407||Q29191||[[wp/mbb/Villaviciosa]]||Abra||Town |- |1408||Q53069||[[wp/mbb/Aglipay]]||Quirino||Town |- |1409||Q53070||[[wp/mbb/Cabarroguis]]||Quirino||Town |- |1410||Q53071||[[wp/mbb/Diffun]]||Quirino||Town |- |1411||Q53072||[[wp/mbb/Maddela]]||Quirino||Town |- |1412||Q53073||[[wp/mbb/Nagtipunan]]||Quirino||Town |- |1413||Q53074||[[wp/mbb/Saguday]]||Quirino||Town |- |1414||Q51474||[[wp/mbb/Alfonso Castañeda]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1415||Q51475||[[wp/mbb/Ambaguio]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1416||Q51477||[[wp/mbb/Aritao]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1417||Q51478||[[wp/mbb/Bagabag]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1418||Q51479||[[wp/mbb/Bambang]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1419||Q51480||[[wp/mbb/Bayombong]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1420||Q51481||[[wp/mbb/Diadi]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1421||Q51483||[[wp/mbb/Dupax del Norte]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1422||Q51484||[[wp/mbb/Dupax del Sur]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1423||Q51485||[[wp/mbb/Kasibu]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1424||Q51486||[[wp/mbb/Kayapa]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1425||Q51487||[[wp/mbb/Quezon, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1426||Q51493||[[wp/mbb/Santa Fe, Nueva Vizcaya]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1427||Q51494||[[wp/mbb/Solano]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1428||Q51496||[[wp/mbb/Villaverde]]||Nueva Vizcaya||Town |- |1429||Q49354||[[wp/mbb/Alicia, Isabela]]||Isabela||Town |- |1430||Q49357||[[wp/mbb/Angadanan]]||Isabela||Town |- |1431||Q49358||[[wp/mbb/Aurora, Isabela]]||Isabela||Town |- |1432||Q49359||[[wp/mbb/Benito Soliven]]||Isabela||Town |- |1433||Q49360||[[wp/mbb/Burgos, Isabela]]||Isabela||Town |- |1434||Q49361||[[wp/mbb/Cabagan]]||Isabela||Town |- |1435||Q49362||[[wp/mbb/Cabatuan, Isabela]]||Isabela||Town |- |1436||Q50178||[[wp/mbb/Cauayan]]||Isabela||City |- |1437||Q49363||[[wp/mbb/Cordon]]||Isabela||Town |- |1438||Q49365||[[wp/mbb/Delfin Albano]]||Isabela||Town |- |1439||Q49366||[[wp/mbb/Dinapigue]]||Isabela||Town |- |1440||Q49368||[[wp/mbb/Divilacan]]||Isabela||Town |- |1441||Q49369||[[wp/mbb/Echague]]||Isabela||Town |- |1442||Q49370||[[wp/mbb/Gamu]]||Isabela||Town |- |1443||Q50179||[[wp/mbb/Ilagan]]||Isabela||City |- |1444||Q49372||[[wp/mbb/Jones]]||Isabela||Town |- |1445||Q49375||[[wp/mbb/Luna, Isabela]]||Isabela||Town |- |1446||Q49434||[[wp/mbb/Maconacon]]||Isabela||Town |- |1447||Q49435||[[wp/mbb/Mallig]]||Isabela||Town |- |1448||Q50066||[[wp/mbb/Naguilian, Isabela]]||Isabela||Town |- |1449||Q50102||[[wp/mbb/Palanan]]||Isabela||Town |- |1450||Q50145||[[wp/mbb/Quezon, Isabela]]||Isabela||Town |- |1451||Q50149||[[wp/mbb/Quirino, Isabela]]||Isabela||Town |- |1452||Q50152||[[wp/mbb/Ramon]]||Isabela||Town |- |1453||Q50153||[[wp/mbb/Reina Mercedes]]||Isabela||Town |- |1454||Q50154||[[wp/mbb/Roxas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1455||Q50158||[[wp/mbb/San Agustin, Isabela]]||Isabela||Town |- |1456||Q50160||[[wp/mbb/San Guillermo]]||Isabela||Town |- |1457||Q50163||[[wp/mbb/San Isidro, Isabela]]||Isabela||Town |- |1458||Q50164||[[wp/mbb/San Manuel, Isabela]]||Isabela||Town |- |1459||Q50167||[[wp/mbb/San Mariano]]||Isabela||Town |- |1460||Q50171||[[wp/mbb/San Mateo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1461||Q50174||[[wp/mbb/San Pablo, Isabela]]||Isabela||Town |- |1462||Q50175||[[wp/mbb/Santa Maria, Isabela]]||Isabela||Town |- |1463||Q50180||[[wp/mbb/Santiago, Isabela]]||Isabela||City |- |1464||Q50176||[[wp/mbb/Santo Tomas, Isabela]]||Isabela||Town |- |1465||Q50177||[[wp/mbb/Tumauini]]||Isabela||Town |- |1466||Q43500||[[wp/mbb/Abulug]]||Cagayan||Town |- |1467||Q43503||[[wp/mbb/Alcala, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1468||Q43508||[[wp/mbb/Allacapan]]||Cagayan||Town |- |1469||Q43515||[[wp/mbb/Amulung]]||Cagayan||Town |- |1470||Q43517||[[wp/mbb/Aparri]]||Cagayan||Town |- |1471||Q43520||[[wp/mbb/Baggao]]||Cagayan||Town |- |1472||Q49058||[[wp/mbb/Ballesteros]]||Cagayan||Town |- |1473||Q49059||[[wp/mbb/Buguey]]||Cagayan||Town |- |1474||Q49062||[[wp/mbb/Calayan]]||Cagayan||Town |- |1475||Q49313||[[wp/mbb/Camalaniugan]]||Cagayan||Town |- |1476||Q49314||[[wp/mbb/Claveria]]||Cagayan||Town |- |1477||Q49315||[[wp/mbb/Enrile]]||Cagayan||Town |- |1478||Q49316||[[wp/mbb/Gattaran]]||Cagayan||Town |- |1479||Q49317||[[wp/mbb/Gonzaga]]||Cagayan||Town |- |1480||Q49318||[[wp/mbb/Iguig]]||Cagayan||Town |- |1481||Q49320||[[wp/mbb/Lal-lo]]||Cagayan||Town |- |1482||Q49321||[[wp/mbb/Lasam]]||Cagayan||Town |- |1483||Q49324||[[wp/mbb/Pamplona, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1484||Q49327||[[wp/mbb/Peñablanca]]||Cagayan||Town |- |1485||Q49331||[[wp/mbb/Piat]]||Cagayan||Town |- |1486||Q49333||[[wp/mbb/Rizal, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1487||Q49336||[[wp/mbb/Sanchez Mira]]||Cagayan||Town |- |1488||Q49337||[[wp/mbb/Santa Ana, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1489||Q49339||[[wp/mbb/Santa Praxedes]]||Cagayan||Town |- |1490||Q49342||[[wp/mbb/Santa Teresita, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1491||Q49346||[[wp/mbb/Santo Niño, Cagayan]]||Cagayan||Town |- |1492||Q49348||[[wp/mbb/Solana]]||Cagayan||Town |- |1493||Q49350||[[wp/mbb/Tuao]]||Cagayan||Town |- |1494||Q2200||[[wp/mbb/Tuguegarao]]||Cagayan||City |- |1495||Q43180||[[wp/mbb/Basco]]||Batanes||Town |- |1496||Q43451||[[wp/mbb/Itbayat]]||Batanes||Town |- |1497||Q43454||[[wp/mbb/Ivana]]||Batanes||Town |- |1498||Q43458||[[wp/mbb/Mahatao]]||Batanes||Town |- |1499||Q43460||[[wp/mbb/Sabtang]]||Batanes||Town |- |1500||Q43469||[[wp/mbb/Uyugan]]||Batanes||Town |- |1501||Q41668||[[wp/mbb/Agno]]||Pangasinan||Town |- |1502||Q41686||[[wp/mbb/Aguilar]]||Pangasinan||Town |- |1503||Q43162||[[wp/mbb/Alaminos]]||Pangasinan||Town |- |1504||Q41704||[[wp/mbb/Alcala]]||Pangasinan||Town |- |1505||Q41713||[[wp/mbb/Anda]]||Pangasinan||Town |- |1506||Q41721||[[wp/mbb/Asingan]]||Pangasinan||Town |- |1507||Q41725||[[wp/mbb/Balungao]]||Pangasinan||Town |- |1508||Q41732||[[wp/mbb/Bani]]||Pangasinan||Town |- |1509||Q41737||[[wp/mbb/Basista]]||Pangasinan||Town |- |1510||Q41757||[[wp/mbb/Bautista]]||Pangasinan||Town |- |1511||Q41762||[[wp/mbb/Bayambang]]||Pangasinan||Town |- |1512||Q41771||[[wp/mbb/Binalonan]]||Pangasinan||Town |- |1513||Q41779||[[wp/mbb/Binmaley]]||Pangasinan||Town |- |1514||Q41807||[[wp/mbb/Bolinao]]||Pangasinan||Town |- |1515||Q41826||[[wp/mbb/Bugallon]]||Pangasinan||Town |- |1516||Q41850||[[wp/mbb/Burgos, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1517||Q41855||[[wp/mbb/Calasiao]]||Pangasinan||Town |- |1518||Q875070||[[wp/mbb/Dagupan]]||Pangasinan||City |- |1519||Q41917||[[wp/mbb/Dasol]]||Pangasinan||Town |- |1520||Q41922||[[wp/mbb/Infanta, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1521||Q41942||[[wp/mbb/Labrador]]||Pangasinan||Town |- |1522||Q41965||[[wp/mbb/Laoac]]||Pangasinan||Town |- |1523||Q41978||[[wp/mbb/Lingayen]]||Pangasinan||Town |- |1524||Q41982||[[wp/mbb/Mabini, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1525||Q41985||[[wp/mbb/Malasiqui]]||Pangasinan||Town |- |1526||Q1020685||[[wp/mbb/Manaoag]]||Pangasinan||Town |- |1527||Q41996||[[wp/mbb/Mangaldan]]||Pangasinan||Town |- |1528||Q42001||[[wp/mbb/Mangatarem]]||Pangasinan||Town |- |1529||Q42006||[[wp/mbb/Mapandan]]||Pangasinan||Town |- |1530||Q42011||[[wp/mbb/Natividad]]||Pangasinan||Town |- |1531||Q42017||[[wp/mbb/Pozorrubio]]||Pangasinan||Town |- |1532||Q42024||[[wp/mbb/Rosales]]||Pangasinan||Town |- |1533||Q43165||[[wp/mbb/San Carlos, Pangasinan]]||Pangasinan||City |- |1534||Q42031||[[wp/mbb/San Fabian]]||Pangasinan||Town |- |1535||Q42036||[[wp/mbb/San Jacinto, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1536||Q42039||[[wp/mbb/San Manuel, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1537||Q42043||[[wp/mbb/San Nicolas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1538||Q42044||[[wp/mbb/San Quintin, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1539||Q122401||[[wp/mbb/Santa Barbara, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1540||Q42055||[[wp/mbb/Santa Maria, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1541||Q43140||[[wp/mbb/Santo Tomas, Pangasinan]]||Pangasinan||Town |- |1542||Q43143||[[wp/mbb/Sison]]||Pangasinan||Town |- |1543||Q43145||[[wp/mbb/Sual]]||Pangasinan||Town |- |1544||Q43148||[[wp/mbb/Tayug]]||Pangasinan||Town |- |1545||Q43152||[[wp/mbb/Umingan]]||Pangasinan||Town |- |1546||Q43154||[[wp/mbb/Urbiztondo]]||Pangasinan||Town |- |1547||Q43168||[[wp/mbb/Urdaneta]]||Pangasinan||City |- |1548||Q43157||[[wp/mbb/Villasis]]||Pangasinan||Town |- |1549||Q40168||[[wp/mbb/Agoo]]||La Union||Town |- |1550||Q40239||[[wp/mbb/Aringay]]||La Union||Town |- |1551||Q40259||[[wp/mbb/Bacnotan]]||La Union||Town |- |1552||Q40275||[[wp/mbb/Bagulin]]||La Union||Town |- |1553||Q40282||[[wp/mbb/Balaoan]]||La Union||Town |- |1554||Q40298||[[wp/mbb/Bangar]]||La Union||Town |- |1555||Q40313||[[wp/mbb/Bauang]]||La Union||Town |- |1556||Q40372||[[wp/mbb/Burgos, La Union]]||La Union||Town |- |1557||Q40393||[[wp/mbb/Caba]]||La Union||Town |- |1558||Q40419||[[wp/mbb/Luna, La Union]]||La Union||Town |- |1559||Q40450||[[wp/mbb/Naguilian]]||La Union||Town |- |1560||Q40466||[[wp/mbb/Pugo]]||La Union||Town |- |1561||Q40486||[[wp/mbb/Rosario, La Union]]||La Union||Town |- |1562||Q40584||[[wp/mbb/San Fernando, La Union]]||La Union||City |- |1563||Q40500||[[wp/mbb/San Gabriel]]||La Union||Town |- |1564||Q40517||[[wp/mbb/San Juan, La Union]]||La Union||Town |- |1565||Q40521||[[wp/mbb/Santo Tomas, La Union]]||La Union||Town |- |1566||Q40536||[[wp/mbb/Santol]]||La Union||Town |- |1567||Q40557||[[wp/mbb/Sudipen]]||La Union||Town |- |1568||Q40562||[[wp/mbb/Tubao]]||La Union||Town |- |1569||Q12813||[[wp/mbb/Alilem]]||Ilocos Sur||Town |- |1570||Q12818||[[wp/mbb/Banayoyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1571||Q12825||[[wp/mbb/Bantay]]||Ilocos Sur||Town |- |1572||Q12828||[[wp/mbb/Burgos, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1573||Q12832||[[wp/mbb/Cabugao]]||Ilocos Sur||Town |- |1574||Q205956||[[wp/mbb/Candon]]||Ilocos Sur||City |- |1575||Q12834||[[wp/mbb/Caoayan]]||Ilocos Sur||Town |- |1576||Q12835||[[wp/mbb/Cervantes]]||Ilocos Sur||Town |- |1577||Q12838||[[wp/mbb/Galimuyod]]||Ilocos Sur||Town |- |1578||Q12840||[[wp/mbb/Gregorio del Pilar]]||Ilocos Sur||Town |- |1579||Q12843||[[wp/mbb/Lidlidda]]||Ilocos Sur||Town |- |1580||Q12845||[[wp/mbb/Magsingal]]||Ilocos Sur||Town |- |1581||Q12848||[[wp/mbb/Nagbukel]]||Ilocos Sur||Town |- |1582||Q12850||[[wp/mbb/Narvacan]]||Ilocos Sur||Town |- |1583||Q12853||[[wp/mbb/Quirino, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1584||Q12856||[[wp/mbb/Salcedo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1585||Q12859||[[wp/mbb/San Emilio]]||Ilocos Sur||Town |- |1586||Q12863||[[wp/mbb/San Esteban]]||Ilocos Sur||Town |- |1587||Q12864||[[wp/mbb/San Ildefonso, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1588||Q12867||[[wp/mbb/San Juan, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1589||Q12868||[[wp/mbb/San Vicente, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1590||Q12873||[[wp/mbb/Santa]]||Ilocos Sur||Town |- |1591||Q12875||[[wp/mbb/Santa Catalina, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1592||Q12880||[[wp/mbb/Santa Cruz, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1593||Q12882||[[wp/mbb/Santa Lucia]]||Ilocos Sur||Town |- |1594||Q12692||[[wp/mbb/Santa Maria, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1595||Q12884||[[wp/mbb/Santiago, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1596||Q12885||[[wp/mbb/Santo Domingo, Ilocos Sur]]||Ilocos Sur||Town |- |1597||Q12888||[[wp/mbb/Sigay]]||Ilocos Sur||Town |- |1598||Q12891||[[wp/mbb/Sinait]]||Ilocos Sur||Town |- |1599||Q12893||[[wp/mbb/Sugpon]]||Ilocos Sur||Town |- |1600||Q12894||[[wp/mbb/Suyo]]||Ilocos Sur||Town |- |1601||Q12895||[[wp/mbb/Tagudin]]||Ilocos Sur||Town |- |1602||Q235004||[[wp/mbb/Vigan]]||Ilocos Sur||City |- |1603||Q39241||[[wp/mbb/Adams]]||Ilocos Norte||Town |- |1604||Q39271||[[wp/mbb/Bacarra]]||Ilocos Norte||Town |- |1605||Q39303||[[wp/mbb/Badoc]]||Ilocos Norte||Town |- |1606||Q39326||[[wp/mbb/Bangui]]||Ilocos Norte||Town |- |1607||Q39346||[[wp/mbb/Banna]]||Ilocos Norte||Town |- |1608||Q39711||[[wp/mbb/Batac]]||Ilocos Norte||City |- |1609||Q39368||[[wp/mbb/Burgos, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1610||Q39393||[[wp/mbb/Carasi]]||Ilocos Norte||Town |- |1611||Q39416||[[wp/mbb/Currimao]]||Ilocos Norte||Town |- |1612||Q39429||[[wp/mbb/Dingras]]||Ilocos Norte||Town |- |1613||Q39511||[[wp/mbb/Dumalneg]]||Ilocos Norte||Town |- |1614||Q39738||[[wp/mbb/Laoag]]||Ilocos Norte||City |- |1615||Q39523||[[wp/mbb/Marcos]]||Ilocos Norte||Town |- |1616||Q39540||[[wp/mbb/Nueva Era]]||Ilocos Norte||Town |- |1617||Q39559||[[wp/mbb/Pagudpud]]||Ilocos Norte||Town |- |1618||Q39573||[[wp/mbb/Paoay]]||Ilocos Norte||Town |- |1619||Q39591||[[wp/mbb/Pasuquin]]||Ilocos Norte||Town |- |1620||Q39616||[[wp/mbb/Piddig]]||Ilocos Norte||Town |- |1621||Q39629||[[wp/mbb/Pinili]]||Ilocos Norte||Town |- |1622||Q39653||[[wp/mbb/San Nicolas, Ilocos Norte]]||Ilocos Norte||Town |- |1623||Q39673||[[wp/mbb/Sarrat]]||Ilocos Norte||Town |- |1624||Q39677||[[wp/mbb/Solsona]]||Ilocos Norte||Town |- |1625||Q39694||[[wp/mbb/Vintar]]||Ilocos Norte||Town |- |1626||Q1478||[[wp/mbb/Caloocan]]||Metro Manila||City |- |1627||Q8854||[[wp/mbb/Las Piñas]]||Metro Manila||City |- |1628||Q1508||[[wp/mbb/Makati]]||Metro Manila||City |- |1629||Q8861||[[wp/mbb/Malabon]]||Metro Manila||City |- |1630||Q9085||[[wp/mbb/Mandaluyong]]||Metro Manila||City |- |1631||Q1461||[[wp/mbb/Manila]]||Metro Manila||City |- |1632||Q17175||[[wp/mbb/Marikina]]||Metro Manila||City |- |1633||Q17176||[[wp/mbb/Muntinlupa]]||Metro Manila||City |- |1634||Q17179||[[wp/mbb/Navotas]]||Metro Manila||City |- |1635||Q17182||[[wp/mbb/Parañaque]]||Metro Manila||City |- |1636||Q17189||[[wp/mbb/Pasay]]||Metro Manila||City |- |1637||Q1624||[[wp/mbb/Pasig]]||Metro Manila||City |- |1638||Q1017325||[[wp/mbb/Pateros]]||Metro Manila||Town |- |1639||Q1475||[[wp/mbb/Siyudad to Quezon]]||Metro Manila||City |- |1640||Q749283||[[wp/mbb/San Juan, Metro Manila]]||Metro Manila||City |- |1641||Q1643||[[wp/mbb/Taguig]]||Metro Manila||City |- |1642||Q1623||[[wp/mbb/Valenzuela]]||Metro Manila||City |- |1643||Q13711||[[wp/mbb/Abra]]||||Province |- |1644||Q13714||[[wp/mbb/Agusan del Norte]]||||Province |- |1645||Q13721||[[wp/mbb/Agusan del Sur]]||||Province |- |1646||Q13723||[[wp/mbb/Aklan]]||||Province |- |1647||Q13726||[[wp/mbb/Albay]]||||Province |- |1648||Q13727||[[wp/mbb/Antique]]||||Province |- |1649||Q13728||[[wp/mbb/Apayao]]||||Province |- |1650||Q13730||[[wp/mbb/Aurora]]||||Province |- |1651||Q13737||[[wp/mbb/Basilan]]||||Province |- |1652||Q13739||[[wp/mbb/Bataan]]||||Province |- |1653||Q13740||[[wp/mbb/Batanes]]||||Province |- |1654||Q13744||[[wp/mbb/Batangas]]||||Province |- |1655||Q13750||[[wp/mbb/Benguet]]||||Province |- |1656||Q13751||[[wp/mbb/Biliran]]||||Province |- |1657||Q13752||[[wp/mbb/Bohol]]||||Province |- |1658||Q13753||[[wp/mbb/Bukidnon]]||||Province |- |1659||Q13755||[[wp/mbb/Bulacan]]||||Province |- |1660||Q13759||[[wp/mbb/Cagayan]]||||Province |- |1661||Q13763||[[wp/mbb/Camarines Norte]]||||Province |- |1662||Q13767||[[wp/mbb/Camarines Sur]]||||Province |- |1663||Q13769||[[wp/mbb/Camiguin]]||||Province |- |1664||Q13772||[[wp/mbb/Capiz]]||||Province |- |1665||Q13778||[[wp/mbb/Catanduanes]]||||Province |- |1666||Q13785||[[wp/mbb/Cavite]]||||Province |- |1667||Q13786||[[wp/mbb/Cebu]]||||Province |- |1668||Q13791||[[wp/mbb/Cotabato]]||||Province |- |1669||Q13789||[[wp/mbb/Davao de Oro]]||||Province |- |1670||Q13792||[[wp/mbb/Davao del Norte]]||||Province |- |1671||Q13794||[[wp/mbb/Davao del Sur]]||||Province |- |1672||Q3656379||[[wp/mbb/Davao Occidental]]||||Province |- |1673||Q13806||[[wp/mbb/Davao Oriental]]||||Province |- |1674||Q13807||[[wp/mbb/Dinagat Islands]]||||Province |- |1675||Q13809||[[wp/mbb/Eastern Samar]]||||Province |- |1676||Q13810||[[wp/mbb/Guimaras]]||||Province |- |1677||Q13812||[[wp/mbb/Ifugao]]||||Province |- |1678||Q13813||[[wp/mbb/Ilocos Norte]]||||Province |- |1679||Q12741||[[wp/mbb/Ilocos Sur]]||||Province |- |1680||Q13825||[[wp/mbb/Iloilo]]||||Province |- |1681||Q13826||[[wp/mbb/Isabela]]||||Province |- |1682||Q13827||[[wp/mbb/Kalinga]]||||Province |- |1683||Q13829||[[wp/mbb/La Union]]||||Province |- |1684||Q13840||[[wp/mbb/Laguna]]||||Province |- |1685||Q13841||[[wp/mbb/Lanao del Norte]]||||Province |- |1686||Q13843||[[wp/mbb/Lanao del Sur]]||||Province |- |1687||Q13844||[[wp/mbb/Leyte]]||||Province |- |1688||Q114019739||[[wp/mbb/Maguindanao del Norte]]||||Province |- |1689||Q114019748||[[wp/mbb/Maguindanao del Sur]]||||Province |- |1690||Q13846||[[wp/mbb/Marinduque]]||||Province |- |1691||Q13847||[[wp/mbb/Masbate]]||||Province |- |1692||Q13857||[[wp/mbb/Misamis Occidental]]||||Province |- |1693||Q13860||[[wp/mbb/Misamis Oriental]]||||Province |- |1694||Q13861||[[wp/mbb/Mountain Province]]||||Province |- |1695||Q13862||[[wp/mbb/Negros Occidental]]||||Province |- |1696||Q13863||[[wp/mbb/Negros Oriental]]||||Province |- |1697||Q13864||[[wp/mbb/Northern Samar]]||||Province |- |1698||Q13865||[[wp/mbb/Nueva Ecija]]||||Province |- |1699||Q13866||[[wp/mbb/Nueva Vizcaya]]||||Province |- |1700||Q13867||[[wp/mbb/Occidental Mindoro]]||||Province |- |1701||Q13868||[[wp/mbb/Oriental Mindoro]]||||Province |- |1702||Q13869||[[wp/mbb/Palawan]]||||Province |- |1703||Q13870||[[wp/mbb/Pampanga]]||||Province |- |1704||Q13871||[[wp/mbb/Pangasinan]]||||Province |- |1705||Q13872||[[wp/mbb/Quezon]]||||Province |- |1706||Q13873||[[wp/mbb/Quirino]]||||Province |- |1707||Q13874||[[wp/mbb/Rizal]]||||Province |- |1708||Q13875||[[wp/mbb/Romblon]]||||Province |- |1709||Q13876||[[wp/mbb/Samar]]||||Province |- |1710||Q13877||[[wp/mbb/Sarangani]]||||Province |- |1711||Q13879||[[wp/mbb/Siquijor]]||||Province |- |1712||Q13881||[[wp/mbb/Sorsogon]]||||Province |- |1713||Q13882||[[wp/mbb/South Cotabato]]||||Province |- |1714||Q13884||[[wp/mbb/Southern Leyte]]||||Province |- |1715||Q13885||[[wp/mbb/Sultan Kudarat]]||||Province |- |1716||Q13887||[[wp/mbb/Sulu]]||||Province |- |1717||Q13889||[[wp/mbb/Surigao del Norte]]||||Province |- |1718||Q13891||[[wp/mbb/Surigao del Sur]]||||Province |- |1719||Q13892||[[wp/mbb/Tarlac]]||||Province |- |1720||Q13893||[[wp/mbb/Tawi-Tawi]]||||Province |- |1721||Q13895||[[wp/mbb/Zambales]]||||Province |- |1722||Q13899||[[wp/mbb/Zamboanga del Norte]]||||Province |- |1723||Q13900||[[wp/mbb/Zamboanga del Sur]]||||Province |- |1724||Q13902||[[wp/mbb/Zamboanga Sibugay]]||||Province |- |1725||Q806550||[[wp/mbb/Bangsamoro]]||||Region |- |1726||Q13662||[[wp/mbb/Bicol Region]]||||Region |- |1727||Q13615||[[wp/mbb/Cagayan Valley]]||||Region |- |1728||Q13650||[[wp/mbb/Calabarzon]]||||Region |- |1729||Q13704||[[wp/mbb/Caraga]]||||Region |- |1730||Q13617||[[wp/mbb/Central Luzon]]||||Region |- |1731||Q13669||[[wp/mbb/Central Visayas]]||||Region |- |1732||Q13606||[[wp/mbb/Cordillera Administrative Region]]||||Region |- |1733||Q13694||[[wp/mbb/Davao Region]]||||Region |- |1734||Q13675||[[wp/mbb/Eastern Visayas]]||||Region |- |1735||Q12933||[[wp/mbb/Ilocos Region]]||||Region |- |1736||Q13658||[[wp/mbb/Mimaropa]]||||Region |- |1737||Q13580||[[wp/mbb/Metro Manila]]||||Region |- |1738||Q17081785||[[wp/mbb/Negros Island Region]]||||Region |- |1739||Q13690||[[wp/mbb/Northern Mindanao]]||||Region |- |1740||Q13701||[[wp/mbb/Soccsksargen]]||||Region |- |1741||Q13665||[[wp/mbb/Western Visayas]]||||Region |- |1742||Q13682||[[wp/mbb/Zamboanga Peninsula]]||||Region |} 2669wsfxt1silsa2cknxqbw0b53c03c 0 3799310 7282782 2026-08-13T03:09:28Z ~2026-44360-91 2699009 Created page with "'''Larva''' (라바). TUBA Entertainment. 2011. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q12593926}}" 7282782 wikitext text/x-wiki '''Larva''' (라바). TUBA Entertainment. 2011. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q12593926}} ek2gcvwpwu97t8xmlskc1i6f24qidgz 3 3799311 7282785 2026-08-13T03:18:11Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7282785 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 03:18, 13 August 2026 (UTC) 9qnudivg4wnym5qz9dnadxizzf78mgh 0 3799312 7282810 2026-08-13T04:11:57Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/Bologna]] to [[Wp/yua/Bolonia]]: Misspelled title 7282810 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Bolonia]] 688i98eahgwg3rymza9r2euzw79b7o6 0 3799313 7282812 2026-08-13T04:15:59Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Created page with "{{Wp/rgn/S}} La scienza l'è una discipléna ch'la urganiza e l'arcoja el savé in forma ad spigaziòuni ch'i posa esa pruvèdi ma la natura e la sucieté. La j è purteda aventi mal metód scientifghi: oun gir empérghi ch'id norma e j à e' usservè, fè oun'ipótesi, mèta-l contra l'evidènza e tirè gió al conclusiòuni. [[File:Tito Lessi - Galileo and Viviani.jpg|thumb|[[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] e [[Wp/rgn/Vincenzo Viviani|Vincenzo Viviani]] (dip..." 7282812 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} La scienza l'è una discipléna ch'la urganiza e l'arcoja el savé in forma ad spigaziòuni ch'i posa esa pruvèdi ma la natura e la sucieté. La j è purteda aventi mal metód scientifghi: oun gir empérghi ch'id norma e j à e' usservè, fè oun'ipótesi, mèta-l contra l'evidènza e tirè gió al conclusiòuni. [[File:Tito Lessi - Galileo and Viviani.jpg|thumb|[[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] e [[Wp/rgn/Vincenzo Viviani|Vincenzo Viviani]] (dipént ad [[Wp/rgn/Tito Lessi|Tito Lessi]])]] [[Category:Wp/rgn]] 14p1ib9hz5mqqt8b61ik9oa0ibsct9j 7282885 7282812 2026-08-13T06:24:12Z ~2026-44420-77 2699027 7282885 wikitext text/x-wiki [[File:Tito Lessi - Galileo and Viviani.jpg|thumb|[[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] e [[Wp/rgn/Vincenzo Viviani|Vincenzo Viviani]] (dipént ad [[Wp/rgn/Tito Lessi|Tito Lessi]])]] La '''scienza''' l'è una discipléna ch'la urganiza e l'arcoja el savé in forma ad spigaziòuni ch'i posa esa pruvèdi ma la natura e la sucieté. La j è purteda aventi mal metód scientifghi: oun gir empérghi ch'id norma e j à e' usservè, fè oun'ipótesi, mèta-l contra l'evidènza e tirè gió al conclusiòuni. {{Wp/rgn/S}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Scienza]] pteq92jef6r5n8u0le33w3wmul8g1g1 0 3799314 7282829 2026-08-13T04:50:58Z 787IYO 2570943 Created page with "'''Ce''' yekpe egan nana yi '''Throw'''.<ref>Roger Blench, 2009: Nupe Dictionary. https://web.archive.org/web/20130824072455/http://roger/ Blench.info/RBOP.htm. Voice/ Fax. 0044-(0)1223-560687</ref> ==Santatun== [[Category:Wt/nup]]" 7282829 wikitext text/x-wiki '''Ce''' yekpe egan nana yi '''Throw'''.<ref>Roger Blench, 2009: Nupe Dictionary. https://web.archive.org/web/20130824072455/http://roger/ Blench.info/RBOP.htm. Voice/ Fax. 0044-(0)1223-560687</ref> ==Santatun== [[Category:Wt/nup]] 3ypizr5szvq9yd37oucozpoq2jqo2pm 0 3799315 7282830 2026-08-13T04:58:32Z VisionHer 2641008 Created page with "'''Gatamba''' yekpe egan nana yi '''Palace'''.<ref>Roger Blench, 2009: Nupe Dictionary. https://web.archive.org/web/20130824072455/http://roger/ Blench.info/RBOP.htm. Voice/ Fax. 0044-(0)1223-560687</ref> ==Santatun== [[Category:Wt/nup]]" 7282830 wikitext text/x-wiki '''Gatamba''' yekpe egan nana yi '''Palace'''.<ref>Roger Blench, 2009: Nupe Dictionary. https://web.archive.org/web/20130824072455/http://roger/ Blench.info/RBOP.htm. Voice/ Fax. 0044-(0)1223-560687</ref> ==Santatun== [[Category:Wt/nup]] i8kjj03fq6yi55503jzld80e04nes25 0 3799316 7282834 2026-08-13T06:01:03Z Exec8 362080 . 7282834 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q356943|P242}}|right|280px]] Is '''Baungon''', he upisyal he '''Munisipyu te Baungon''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 39,151 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 328.34 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 416 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8707 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q356943}} fxqi3i5zo0edeixvmzmcvkbrxfpa24b 7282853 7282834 2026-08-13T06:13:13Z Exec8 362080 . 7282853 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q356943|P242}}|right|280px]] Is '''Baungon''', he upisyal he '''Munisipyu te Baungon''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 39,151 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 328.34 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 416 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8707 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q356943}} eyauhamfifl4pdi198oa13nk9gpf1qi 0 3799318 7282836 2026-08-13T06:02:29Z Exec8 362080 . 7282836 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q356971|P242}}|right|280px]] Is '''Cabanglasan''', he upisyal he '''Munisipyu te Cabanglasan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 38,365 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 243.30 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 467 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8723 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q356971}} c8xgc2ke32nptl7lq5b98n6p2make1f 7282856 7282836 2026-08-13T06:14:12Z Exec8 362080 . 7282856 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q356971|P242}}|right|280px]] Is '''Cabanglasan''', he upisyal he '''Munisipyu te Cabanglasan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 38,365 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 243.30 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 467 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8723 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q356971}} enc2v87jra7kaqczao8wxs71przxsff 0 3799319 7282837 2026-08-13T06:02:48Z Exec8 362080 . 7282837 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q356997|P242}}|right|280px]] Is '''Damulog''', he upisyal he '''Munisipyu te Damulog''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 38,564 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 244.19 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 260 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8721 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q356997}} tboxan0tyrnyiukog8bnrw1mrjkahw6 7282858 7282837 2026-08-13T06:14:21Z Exec8 362080 . 7282858 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q356997|P242}}|right|280px]] Is '''Damulog''', he upisyal he '''Munisipyu te Damulog''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 38,564 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 244.19 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 260 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8721 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q356997}} dih4boburbsw6i8mjw3l8zgkz53huqq 0 3799320 7282838 2026-08-13T06:03:09Z Exec8 362080 . 7282838 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357021|P242}}|right|280px]] Is '''Dangcagan''', he upisyal he '''Munisipyu te Dangcagan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 27,128 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 422.69 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 340 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8719 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357021}} ob7w8yh7ivsluxu2au76q0g11n277rq 7282859 7282838 2026-08-13T06:14:31Z Exec8 362080 . 7282859 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357021|P242}}|right|280px]] Is '''Dangcagan''', he upisyal he '''Munisipyu te Dangcagan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 27,128 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 422.69 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 340 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8719 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357021}} 9vffohs1n3i47jqguze13uleykb4rxf 0 3799321 7282839 2026-08-13T06:03:35Z Exec8 362080 . 7282839 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357053|P242}}|right|280px]] Is '''Don Carlos''', he upisyal he '''Munisipyu te Don Carlos''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 73,592 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 213.72 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 300 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8712 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357053}} rjgnhu651576x2lru4652vr17rb5cnt 7282860 7282839 2026-08-13T06:14:41Z Exec8 362080 . 7282860 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357053|P242}}|right|280px]] Is '''Don Carlos''', he upisyal he '''Munisipyu te Don Carlos''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 73,592 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 213.72 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 300 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8712 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357053}} silbrfsdqxps3njite33uitqoth31tw 0 3799322 7282840 2026-08-13T06:04:00Z Exec8 362080 . 7282840 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357075|P242}}|right|280px]] Is '''Impasug-ong''', he upisyal he '''Munisipyu te Impasug-ong''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 55,901 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 1051.17 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 629 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8702 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357075}} kfxcyg7qcnwlag0tnzt0za6zt3x1phk 7282861 7282840 2026-08-13T06:14:52Z Exec8 362080 . 7282861 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357075|P242}}|right|280px]] Is '''Impasug-ong''', he upisyal he '''Munisipyu te Impasug-ong''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 55,901 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 1051.17 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 629 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8702 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357075}} alb4bijpupn754b1l2dte9ia7xtg6v3 0 3799323 7282841 2026-08-13T06:04:22Z Exec8 362080 . 7282841 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357100|P242}}|right|280px]] Is '''Kadingilan''', he upisyal he '''Munisipyu te Kadingilan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 35,432 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 171.94 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 302 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8713 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357100}} n5mevqdkjdydd0f2wry0er2zz8etqn8 7282862 7282841 2026-08-13T06:15:02Z Exec8 362080 . 7282862 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357100|P242}}|right|280px]] Is '''Kadingilan''', he upisyal he '''Munisipyu te Kadingilan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 35,432 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 171.94 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 302 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8713 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357100}} 9d1p5ijzzwgnyis07qfblnqi0kvinlz 0 3799324 7282842 2026-08-13T06:05:15Z Exec8 362080 . 7282842 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357124|P242}}|right|280px]] Is '''Kalilangan''', he upisyal he '''Munisipyu te Kalilangan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 44,108 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 251.43 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 593 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8718 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357124}} 35jynkt64od2wnbz2b2nu21nltdsuql 7282863 7282842 2026-08-13T06:15:12Z Exec8 362080 . 7282863 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357124|P242}}|right|280px]] Is '''Kalilangan''', he upisyal he '''Munisipyu te Kalilangan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 44,108 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 251.43 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 593 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8718 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357124}} 42gy2005qdu0ibgg6p554jqvfdvdage 0 3799325 7282843 2026-08-13T06:05:38Z Exec8 362080 . 7282843 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357152|P242}}|right|280px]] Is '''Kibawe''', he upisyal he '''Munisipyu te Kibawe''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 43,491 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 304.13 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 357 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8720 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357152}} e4io2ivompt0lio7uevmth7oqocltzr 7282864 7282843 2026-08-13T06:15:22Z Exec8 362080 . 7282864 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357152|P242}}|right|280px]] Is '''Kibawe''', he upisyal he '''Munisipyu te Kibawe''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 43,491 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 304.13 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 357 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8720 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357152}} q25rp0q1s1kc369ifqmzw7jqhiqrwjw 0 3799326 7282844 2026-08-13T06:06:04Z Exec8 362080 . 7282844 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357175|P242}}|right|280px]] Is '''Kitaotao''', he upisyal he '''Munisipyu te Kitaotao''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 57,364 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 788.78 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 327 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8716 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357175}} 4o8t5h0qv00vim6s97l6l6p9go0wovy 7282866 7282844 2026-08-13T06:15:32Z Exec8 362080 . 7282866 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357175|P242}}|right|280px]] Is '''Kitaotao''', he upisyal he '''Munisipyu te Kitaotao''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 57,364 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 788.78 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 327 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8716 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357175}} ejh63ba8is1x821jwwlqef1fv65duxn 0 3799327 7282845 2026-08-13T06:06:28Z Exec8 362080 . 7282845 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357198|P242}}|right|280px]] Is '''Lantapan''', he upisyal he '''Munisipyu te Lantapan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 68,777 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 328.35 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 961 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8722 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357198}} 42pausjje2dl25mtu3dyl3yk5cxfp81 7282867 7282845 2026-08-13T06:15:42Z Exec8 362080 . 7282867 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357198|P242}}|right|280px]] Is '''Lantapan''', he upisyal he '''Munisipyu te Lantapan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 68,777 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 328.35 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 961 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8722 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357198}} 1s5zpribjvp9gg3gp3zhqjn50l3380f 0 3799328 7282846 2026-08-13T06:06:55Z Exec8 362080 . 7282846 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357226|P242}}|right|280px]] Is '''Libona''', he upisyal he '''Munisipyu te Libona''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 51,555 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 374.37 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 562 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8706 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyo sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357226}} tjqfam0yxeyvhqu41s2b3ihch48bpyg 7282868 7282846 2026-08-13T06:15:52Z Exec8 362080 . 7282868 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357226|P242}}|right|280px]] Is '''Libona''', he upisyal he '''Munisipyu te Libona''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 51,555 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 374.37 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 562 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8706 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357226}} mrou5wozvzkkfklrqdn8ntokkv04t0i 3 3799329 7282847 2026-08-13T06:07:54Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7282847 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 06:07, 13 August 2026 (UTC) tb59b6ju0xp78t1wcnxqvem35rwczs1 0 3799330 7282848 2026-08-13T06:08:23Z Exec8 362080 . 7282848 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q1856|P242}}|right|280px]] Is '''Malaybalay''', he upisyal he '''Siyudad te Malaybalay''', ne sevaha he siyudad ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 195,046 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 969.19 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 828 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8700 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is siyudad te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Siyudad sa Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q1856}} 6wjrad4hr4339f6c522kgs9ll2cr63j 7282850 7282848 2026-08-13T06:10:37Z Exec8 362080 7282850 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q1856|P242}}|right|280px]] Is '''Malaybalay''', he upisyal he '''Siyudad te Malaybalay''', ne sevaha he siyudad ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 195,046 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 969.19 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 828 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8700 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is siyudad te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Siyudad te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q1856}} 0jnk6mblkj6hnk21fhbtwpn68trjg97 7282869 7282850 2026-08-13T06:16:03Z Exec8 362080 . 7282869 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q1856|P242}}|right|280px]] Is '''Malaybalay''', he upisyal he '''Siyudad te Malaybalay''', ne sevaha he siyudad ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 195,046 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 969.19 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 828 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8700 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is siyudad te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q1856}} lr52cuenm7l8d2o5755da6ru6dv89k7 7282870 7282869 2026-08-13T06:16:16Z Exec8 362080 7282870 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q1856|P242}}|right|280px]] Is '''Malaybalay''', he upisyal he '''Siyudad te Malaybalay''', ne sevaha he siyudad ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 195,046 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 969.19 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 828 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8700 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is siyudad te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Siyudad te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q1856}} 0jnk6mblkj6hnk21fhbtwpn68trjg97 14 3799332 7282851 2026-08-13T06:10:55Z Exec8 362080 . 7282851 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/mbb]] ptdfab5tbpm1j6jcs4m3dt33hv09i1m 14 3799333 7282855 2026-08-13T06:13:30Z Exec8 362080 . 7282855 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/mbb]] ptdfab5tbpm1j6jcs4m3dt33hv09i1m 0 3799334 7282871 2026-08-13T06:16:43Z Exec8 362080 . 7282871 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357252|P242}}|right|280px]] Is '''Malitbog''', he upisyal he '''Munisipyu te Malitbog''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 28,666 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 581.85 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 356 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8704 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357252}} tqlm4mf0676rmne3aprhu9y3l6atznb 0 3799335 7282873 2026-08-13T06:17:35Z Exec8 362080 . 7282873 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357272|P242}}|right|280px]] Is '''Manolo Fortich''', he upisyal he '''Munisipyu te Manolo Fortich''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 118,075 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 413.60 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 504 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8703 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357272}} cg26igx7nsqqxl1badjus17kvzn3xyk 0 3799336 7282874 2026-08-13T06:17:49Z Exec8 362080 . 7282874 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357299|P242}}|right|280px]] Is '''Maramag''', he upisyal he '''Munisipyu te Maramag''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 109,864 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 447.26 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 304 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8714 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357299}} km0ckhtf9klxtqc4fo0v9qz4pyhhxjv 0 3799337 7282875 2026-08-13T06:18:00Z Exec8 362080 . 7282875 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357311|P242}}|right|280px]] Is '''Pangantucan''', he upisyal he '''Munisipyu te Pangantucan''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 60,162 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 461.72 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 801 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8717 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357311}} cmnz2eglengwo5ranvuib8n2b58oj3m 0 3799338 7282876 2026-08-13T06:18:11Z Exec8 362080 . 7282876 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357342|P242}}|right|280px]] Is '''Quezon''', he upisyal he '''Munisipyu te Quezon''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 114,521 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 626.86 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 319 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8715 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357342}} kcidcb77pezay8u0oxyv12oggpbz1f0 0 3799339 7282877 2026-08-13T06:18:25Z Exec8 362080 . 7282877 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357371|P242}}|right|280px]] Is '''San Fernando''', he upisyal he '''Munisipyu te San Fernando''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 65,494 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 705.06 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 509 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8711 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357371}} tt57szw4okao43b2vbiwe52dt3bb26j 0 3799340 7282878 2026-08-13T06:18:37Z Exec8 362080 . 7282878 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357396|P242}}|right|280px]] Is '''Sumilao''', he upisyal he '''Munisipyu te Sumilao''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 31,094 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 196.95 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 592 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8701 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357396}} el243l6zqffq0gy8ilkr0rgq55qpkqp 0 3799341 7282879 2026-08-13T06:18:48Z Exec8 362080 . 7282879 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q357420|P242}}|right|280px]] Is '''Talakag''', he upisyal he '''Munisipyu te Talakag''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 81,932 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 786.40 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 409 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8708 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q357420}} i9xs7i195xm0jy6ybmnpyiq2yj0wh6p 0 3799342 7282880 2026-08-13T06:19:00Z Exec8 362080 . 7282880 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q2158|P242}}|right|280px]] Is '''Valencia''', he upisyal he '''Munisipyu te Valencia''', ne sevaha he munisipyu ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 223,620 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 587.29 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 634 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8709 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is munisipyu te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Munisipyu te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q2158}} pjhouvt3aud7rir6fk3d3so8gywwxdu 7282887 7282880 2026-08-13T06:29:34Z Exec8 362080 . 7282887 wikitext text/x-wiki [[File:{{Wp/mbb/Wikidata|property|raw|Q2158|P242}}|right|280px]] Is '''Valencia''', he upisyal he '''Siyudad te Valencia''', ne sevaha he siyudad ziyà te prubinsya te [[Wp/mbb/Bukidnon|Bukidnon]], [[Wp/mbb/Pilipinas|Pilipinas]]. Sumalà te kinabag-uhan he sensus, duen 223,620 he bilang te menge etew. Duen din keluag te tanà he 587.29 he kilometru kuwadradu wey ketikang he 634 he mitru ebpuun te dagat. Gimarkahan heini te 88 he area code te telepuno wey 8709 he zip code. ==Barangay== Gilangkuban is siyudad te edsunud he menge barangay: [[Category:Wp/mbb]] [[Category:Wp/mbb/Siyudad te Pilipinas]] {{INTERWIKI|Q2158}} 13bccknit4u9n4i0iqwss8ecn3adlon 0 3799343 7282888 2026-08-13T07:03:58Z Lessnesslynx 2583813 Created page with "'''Cucu''' ta ñuke ñi ñuke ñi pigeael, ka ñi zomo pvñeñ ñi pu pvñeñ ñi pigeael. [[Category:Wp/arn]]" 7282888 wikitext text/x-wiki '''Cucu''' ta ñuke ñi ñuke ñi pigeael, ka ñi zomo pvñeñ ñi pu pvñeñ ñi pigeael. [[Category:Wp/arn]] 6wtxcbuwcle06uwx0b1qi9pkvou0c0u 0 3799344 7282890 2026-08-13T07:07:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်ကြိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴt͡ɕó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်တုပ်ရန် သုံးရရေကြိုး === အင်္ဂလိပ် === rope === ဗမာ === ချည်တုပ်ရန် သုံးရသောကြိုး == ကိုးကား == * {{Tem..." 7282890 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်ကြိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴt͡ɕó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်တုပ်ရန် သုံးရရေကြိုး === အင်္ဂလိပ် === rope === ဗမာ === ချည်တုပ်ရန် သုံးရသောကြိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] li01ggqxzv93ltu5rof6nglnfsfw2sm 0 3799345 7282891 2026-08-13T07:09:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပင်၊ သစ်ကိုင်း စစွာကို ကြိုးဖြင့် ချိုင်ရေ။ ၂၊ နှိမ်နင်းရေ။ ရန်စဖြတ်နိုင်၊ ဖမ်းလို့ချိုင်..." 7282891 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပင်၊ သစ်ကိုင်း စစွာကို ကြိုးဖြင့် ချိုင်ရေ။ ၂၊ နှိမ်နင်းရေ။ ရန်စဖြတ်နိုင်၊ ဖမ်းလို့ချိုင်က (ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === cut === ဗမာ === ၁၊ သစ်ပင်၊ သစ်ကိုင်း စသည်ကို ကြိုးဖြင့် ချည်သည်။ ၂၊ နှိမ်နင်းသည်။ ရန်စဖြတ်နိုင်၊ ဖမ်း၍ချိုင်က (ရခိုင်ကာ) == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အထဲကို နှိမ့်လို့ ခွက်ဝင်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === decline === ဗမာ === အတွင်းသို့ နှိမ့်၍ ခွက်ဝင်နေသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hx112jaoe4u3t2uewj3eyqapqh2xn5j 0 3799346 7282892 2026-08-13T07:10:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင့်ခွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕa̰ɪɴkʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မားခွက်အတိုင်း ဟိရေနီရာ။ အလွန် နက်ဝှမ်းသော အရာ === အင်္ဂလိပ် === depression === ဗမာ === တွင်းခွက်အတိုင..." 7282892 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင့်ခွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕa̰ɪɴkʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မားခွက်အတိုင်း ဟိရေနီရာ။ အလွန် နက်ဝှမ်းသော အရာ === အင်္ဂလိပ် === depression === ဗမာ === တွင်းခွက်အတိုင်း ရှိသောနေရာ။ အလွန် နက်ဝှမ်းသော အရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6h79hy1zggxjxh73fbd9gp9tswod10t 0 3799347 7282893 2026-08-13T07:10:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင့်ဝှမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕa̰ɪɴʍáɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကုန်းမြင့်နှစ်ခုဧ့ အကြား အလွန်နိမ့်ဟိုင်းသော နီရာအရပ်။ အဝှမ်း === အင်္ဂလိပ် === valley === ဗမာ ===..." 7282893 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင့်ဝှမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕa̰ɪɴʍáɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကုန်းမြင့်နှစ်ခုဧ့ အကြား အလွန်နိမ့်ဟိုင်းသော နီရာအရပ်။ အဝှမ်း === အင်္ဂလိပ် === valley === ဗမာ === ကုန်းမြင့်နှစ်ခု၏ အကြား အလွန်နိမ့်ရှိုင်းသော နေရာအရပ်။ အဝှမ်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d0pq7qyraulkaqnbo4yevsea1l962k5 0 3799348 7282894 2026-08-13T07:10:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပင်၊ သစ်ကိုင်း စစွာကို ကြိုးဖြင့် ချိုင်ရေ။ ၂၊ နှိမ်နင်းရေ။ ရန်စဖြတ်နိုင်၊ ဖမ်းလို့ချိုင်..." 7282894 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပင်၊ သစ်ကိုင်း စစွာကို ကြိုးဖြင့် ချိုင်ရေ။ ၂၊ နှိမ်နင်းရေ။ ရန်စဖြတ်နိုင်၊ ဖမ်းလို့ချိုင်က (ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === cut === ဗမာ === ၁၊ သစ်ပင်၊ သစ်ကိုင်း စသည်ကို ကြိုးဖြင့် ချည်သည်။ ၂၊ နှိမ်နင်းသည်။ ရန်စဖြတ်နိုင်၊ ဖမ်း၍ချိုင်က (ရခိုင်ကာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pr5iv7svh79orz8ziyf7wakprr96y48 0 3799349 7282895 2026-08-13T07:10:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းချိုင်းကြက်ကြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴɕáɪɴkɹɛʔkɹɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကောင်းကောင်းစိမ့်သော အတွေးဟိဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === cold === ဗမာ =..." 7282895 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းချိုင်းကြက်ကြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴɕáɪɴkɹɛʔkɹɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကောင်းကောင်းစိမ့်သော အတွေးဟိဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === cold === ဗမာ === အလွန်အေးသော အတွေးရှိလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] b3kh0ixcbxivdxsftiufedvhpee6g86 0 3799350 7282896 2026-08-13T07:11:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းချိုင်းစိမ့်စိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴɕáɪɴsèɪɴ့sèɪɴ့/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်မားသို့ ဝင်ရောက်အီးမြသည် ဖြစ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ..." 7282896 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းချိုင်းစိမ့်စိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴɕáɪɴsèɪɴ့sèɪɴ့/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်မားသို့ ဝင်ရောက်အီးမြသည် ဖြစ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === cold === ဗမာ === ကိုယ်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်အေးမြသည် ဖြစ်လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jxzuslsb5020lutioqcsc72hop9ykb0 0 3799351 7282897 2026-08-13T07:12:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းချိုင်းသာသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴɕáɪɴθàθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝန်ဥစ္စာ ပေါများရေ။ ၂၊ ဆင်းရဲခြင်း ကင်းသော။ အီးချမ်း သာယာသော === အ..." 7282897 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းချိုင်းသာသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴɕáɪɴθàθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝန်ဥစ္စာ ပေါများရေ။ ၂၊ ဆင်းရဲခြင်း ကင်းသော။ အီးချမ်း သာယာသော === အင်္ဂလိပ် === peaceful === ဗမာ === ၁၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပေါများသော။ ၂၊ ဆင်းရဲခြင်း ကင်းသော။ အေးချမ်း သာယာသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r7srho96iiw7zc2udavqx119dd0doak 0 3799352 7282898 2026-08-13T07:12:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းမြသာယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴmɹθàjà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အီးချမ်း သာယာရေ။ ၂၊ အီးချမ်းသည် === အင်္ဂလိပ် === peaceful === ဗမာ === ၁၊ အေးချမ်း သာယာသည်။ ၂၊ အေ..." 7282898 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းမြသာယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴmɹθàjà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အီးချမ်း သာယာရေ။ ၂၊ အီးချမ်းသည် === အင်္ဂလိပ် === peaceful === ဗမာ === ၁၊ အေးချမ်း သာယာသည်။ ၂၊ အေးချမ်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rd6xk9mbhp986a3dme7i0762d6voivg 0 3799353 7282899 2026-08-13T07:13:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝန်ဥစ္စာ ပေါများရေ။ ကြွယ်ဝသော။ ၂၊ ဆင်းရဲ ကင်းသော === အင်္ဂလိပ် === rich === ဗမာ === ၁၊ ပစ္စည..." 7282899 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝန်ဥစ္စာ ပေါများရေ။ ကြွယ်ဝသော။ ၂၊ ဆင်းရဲ ကင်းသော === အင်္ဂလိပ် === rich === ဗမာ === ၁၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပေါများသော။ ကြွယ်ဝသော။ ၂၊ ဆင်းရဲ ကင်းသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းသာ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴθà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆင်းရဲခြင်း ကင်းသည်ဧ့ အဖြစ်။ ကြွယ်ဝရေဧ့ အဖြစ် === အင်္ဂလိပ် === rich === ဗမာ === ဆင်းရဲခြင်း ကင်းသည်၏ အဖြစ်။ ကြွယ်ဝသည်၏ အဖြစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qe9jjo7g5zf8hr96ex27wdxa1xbdtm8 0 3799354 7282900 2026-08-13T07:13:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းသာပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴθàpï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြစ်မှု ပြစ်ဒဏ် မှုခင်း အစဟိစွာရို့မှ ရွတ်မြောက်စီရေ === အင်္ဂလိပ် === be free from === ဗမာ === ပြစ်မှ..." 7282900 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းသာပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴθàpï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြစ်မှု ပြစ်ဒဏ် မှုခင်း အစဟိစွာရို့မှ ရွတ်မြောက်စီရေ === အင်္ဂလိပ် === be free from === ဗမာ === ပြစ်မှု ပြစ်ဒဏ် မှုခင်း စသည်တို့မှ လွတ်ကင်းစေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mgp7nqf6f6qkmbqukzspp1ujutysqhn 0 3799355 7282901 2026-08-13T07:13:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းအီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴʔï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပူလောင် အဆင်းအရဲ ကင်းမဲ့ရေ။ ၂၊ ငြိမ်းအီး သာယာဟိရေ။ ၃၊ အပူချိန် ကင်းပျောက်သည် === အင်္ဂလ..." 7282901 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုင်းအီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɪɴʔï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပူလောင် အဆင်းအရဲ ကင်းမဲ့ရေ။ ၂၊ ငြိမ်းအီး သာယာဟိရေ။ ၃၊ အပူချိန် ကင်းပျောက်သည် === အင်္ဂလိပ် === peaceful === ဗမာ === ၁၊ အပူလောင် အဆင်းအရဲ ကင်းမဲ့သည်။ ၂၊ ငြိမ်းအေး သာယာရှိသည်။ ၃၊ အပူချိန် ကင်းပျောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dklfdms57j93kpinr6svy8levkg1qa7 0 3799356 7282902 2026-08-13T07:14:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ကြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴkWɹ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မောက်မာဝါကြွားက ကြွားရေ။ ဝင့်ဝါဂုဏ်ထုတ်ရေ။ ၂၊ လူတဖက်သားကို ရန်ယှာရေ === အင်္ဂလိပ် === provocation ===..." 7282902 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ကြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴkWɹ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မောက်မာဝါကြွားက ကြွားရေ။ ဝင့်ဝါဂုဏ်ထုတ်ရေ။ ၂၊ လူတဖက်သားကို ရန်ယှာရေ === အင်္ဂလိပ် === provocation === ဗမာ === ၁၊ မောက်မာဝါကြွားက ကြွားသည်။ ဝင့်ဝါဂုဏ်ထုတ်သည်။ ၂၊ လူတစ်ဖက်သားကို ရန်ရှာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t5htqf4nbvi6q3jxxkj2kj93cmma925 0 3799357 7282903 2026-08-13T07:14:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴkʰráʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသင့်အတင့်လောင်းာက်ရာ ချိုင်သော အရရာဟိရေဧ့ အဖြစ် === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === အသင့်အတင့်မျှ..." 7282903 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴkʰráʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသင့်အတင့်လောင်းာက်ရာ ချိုင်သော အရရာဟိရေဧ့ အဖြစ် === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === အသင့်အတင့်မျှသာ ချဉ်သော အရသာရှိသည်၏ အဖြစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dvmx88fgdkccteruvpa6eogbvq07yn1 0 3799358 7282904 2026-08-13T07:15:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ချောင်းချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴkʰráʊɴkʰráʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်အချိုင်ပြင်းသော အရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === အလွန်အချဉ်ပ..." 7282904 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ချောင်းချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴkʰráʊɴkʰráʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်အချိုင်ပြင်းသော အရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === အလွန်အချဉ်ပြင်းသော အရသာရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k6tjn0mf1pk216fcl1e5tjpmvwvlwhz 0 3799359 7282905 2026-08-13T07:15:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်စုတ်စုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴsoʊʔsoʊʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုင်ချောင်းသျှောင်းအရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === ချဉ်ချောင်းချောင်းအ..." 7282905 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်စုတ်စုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴsoʊʔsoʊʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုင်ချောင်းသျှောင်းအရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === ချဉ်ချောင်းချောင်းအရသာရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qwfs50gpfy9a4wvnulsk2p88gsukhg7 0 3799360 7282906 2026-08-13T07:15:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အချိုင်တိစွာ။ ၂၊ မုန်းတီးရေ။ မောင်လှရေ မောင်နီပါးမာ (အထက်မာ) ချိုင်ပေါက်ခဖူးဗျာလ် အရပ်..." 7282906 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အချိုင်တိစွာ။ ၂၊ မုန်းတီးရေ။ မောင်လှရေ မောင်နီပါးမာ (အထက်မာ) ချိုင်ပေါက်ခဖူးဗျာလ် အရပ်သုံး === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === ၁၊ အချဉ်များသည်။ ၂၊ မုန်းတီးသည်။ မောင်လှရေ မောင်နီပါးမှာ (အပေါ်မှာ) ချဉ်ပေါက်ခဖူးဗျာလ် အရပ်သုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lko8cvsfralj0fi4oxmtdkmqwv600ip 0 3799361 7282907 2026-08-13T07:16:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပေါင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpèàɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသီးအရွက်စစွာကို စားသုံးဖို့အတွက် စိုက်ရရေ ဟင်းပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === roselle === ဗမာ === အသီးအ..." 7282907 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပေါင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpèàɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသီးအရွက်စစွာကို စားသုံးဖို့အတွက် စိုက်ရရေ ဟင်းပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === roselle === ဗမာ === အသီးအရွက်စသည်ကို စားသုံးရန်အတွက် စိုက်ရသော ဟင်းပင်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] of8kf1qblar48tj1iydkiwwzydrifm7 0 3799362 7282908 2026-08-13T07:16:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောဂါပိုးရို့ကြောင့် အနာရမ်းလို့ နီလာခြင်း။ အဖု၊ အကျိတ်၊ အနာလုံးဖြစ်ကေ၊ ယင်းအနာလုံးမာ ရီစွ..." 7282908 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောဂါပိုးရို့ကြောင့် အနာရမ်းလို့ နီလာခြင်း။ အဖု၊ အကျိတ်၊ အနာလုံးဖြစ်ကေ၊ ယင်းအနာလုံးမာ ရီစွတ်ပါက ရမ်းလို့ နီမြန်းလာခြင်း === အင်္ဂလိပ် === allergy === ဗမာ === ရောဂါပိုးတို့ကြောင့် အနာရောင်ရမ်း၍ နီလာခြင်း။ အဖု၊ အကျိတ်၊ အနာလုံးဖြစ်လျှင်၊ ယင်းအနာလုံးတွင် ရေစိုပါက ရောင်ရမ်း၍ နီမြန်းလာခြင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0kjpvor0o1ikp5bacwbec3qojc4hh1e 0 3799363 7282909 2026-08-13T07:17:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပြွတ်ကေပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpWɹaʔkèpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသီးလုံးငယ်ငယ် ပျစ်ပြီးကေ သီးသော ချိုင်သောသီးပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အ..." 7282909 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ပြွတ်ကေပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpWɹaʔkèpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသီးလုံးငယ်ငယ် ပျစ်ပြီးကေ သီးသော ချိုင်သောသီးပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အသီးလုံးငယ်ငယ် ပြွတ်သိပ်၍ သီးသော ချဉ်သောသီးပင်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2cx9zhbf1yjkqynrd510k2ryh6c51bg 0 3799364 7282910 2026-08-13T07:17:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ဖတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpʰaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စားဖွယ်အတွက် ချိုင်သော အရသာဟိလာစီရန် ထမင်း၊ ဆား၊ ရေ စစွာတိနန့် အိုးမာ ရောထည့်လို့ ပြုလုပ်ထား..." 7282910 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ဖတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴpʰaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စားဖွယ်အတွက် ချိုင်သော အရသာဟိလာစီရန် ထမင်း၊ ဆား၊ ရေ စစွာတိနန့် အိုးမာ ရောထည့်လို့ ပြုလုပ်ထားရေ ဟင်းသီးဟင်းရွက် === အင်္ဂလိပ် === pickled vegetables === ဗမာ === စားဖွယ်အတွက် ချဉ်သော အရသာရှိလာစေရန် ထမင်း၊ ဆား၊ ရေ စသည်တို့ဖြင့် အိုးတွင် ရောထည့်၍ ပြုလုပ်ထားသော ဟင်းသီးဟင်းရွက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6hw32mxugawy0q1vbt8b6ldd1keclrm 0 3799365 7282911 2026-08-13T07:17:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ရည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴɹɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချိုင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် စစွာတိနန့် ချက်ပြုတ်ထားရေ စားသောက်စရာ တမျိုး။ စားသောအစာ မကြီညက..." 7282911 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ရည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴɹɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချိုင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် စစွာတိနန့် ချက်ပြုတ်ထားရေ စားသောက်စရာ တမျိုး။ စားသောအစာ မကြီညက်အတွက်နန့် ခံမားမှ လိုင်ခြောင်းသို့ ဆန်တက်သော ချိုင်သော အရည်။ ခံမားထဲက ထွက်တတ်ရေ ချိုင်သော အရည်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === sauce curry === ဗမာ === ၁၊ ချဉ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် စသည်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော စားသောက်စရာ တစ်မျိုး။ စားသောအစာ မကြေညက်သောကြောင့် ခံတွင်းမှ လည်ချောင်းသို့ ဆန်တက်သော ချဉ်သော အရည်။ ခံတွင်းထဲမှ ထွက်တတ်သော ချဉ်သော အရည်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kbh12842df1uwsjdqtoujqbaecwtpi7 0 3799366 7282912 2026-08-13T07:18:03Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုင်သော အရသာဟိရေ အသီးတမျိုး။ မန်းကျည်းသီး === အင်္ဂလိပ် === tamarind === ဗမာ === ချဉ်သော အရသာရှိသော အသီးတ..." 7282912 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုင်သော အရသာဟိရေ အသီးတမျိုး။ မန်းကျည်းသီး === အင်္ဂလိပ် === tamarind === ဗမာ === ချဉ်သော အရသာရှိသော အသီးတစ်မျိုး။ မန်းကျည်းသီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] oegxhgn3o276uwj8iux7wcqtkovy16h 0 3799367 7282913 2026-08-13T07:18:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ဟင်းရည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴhɪ́ɴɹɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုင်သော အရသာထွက်အောင် အရည်များများ ထည့်လို့ ချက်ပြုတ်ထားရေ ဟင်း === အင်္ဂလိပ် === sour soup ===..." 7282913 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်ဟင်းရည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴhɪ́ɴɹɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုင်သော အရသာထွက်အောင် အရည်များများ ထည့်လို့ ချက်ပြုတ်ထားရေ ဟင်း === အင်္ဂလိပ် === sour soup === ဗမာ === ချဉ်သော အရသာထွက်အောင် အရည်များများ ထည့်၍ ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bjyoq73yi140jl3jwe2gc5cf06vva77 0 3799368 7282914 2026-08-13T07:18:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်အက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴʔɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မချိုင်လွန်း မပေါ့လွန်းသော === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === မချဉ်လွန်း မပေါ့လွန်းသော == ကိုးက..." 7282914 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်အက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴʔɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မချိုင်လွန်း မပေါ့လွန်းသော === အင်္ဂလိပ် === sour === ဗမာ === မချဉ်လွန်း မပေါ့လွန်းသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] drqlmpjfqn8wz0d7uqvgwgvkc0fpw8v 0 3799369 7282915 2026-08-13T07:19:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မုန်းတီးရေ။ ရွံမုန်းရေ။ ၂၊ တဦးနန့်တဦး မသင့်မတင့်ဖြစ်တေ။ တယောက်နန့် တယောက် (မသင့်မတင့်) ချိုင်..." 7282915 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မုန်းတီးရေ။ ရွံမုန်းရေ။ ၂၊ တဦးနန့်တဦး မသင့်မတင့်ဖြစ်တေ။ တယောက်နန့် တယောက် (မသင့်မတင့်) ချိုင်လို့ လားရေ === အင်္ဂလိပ် === hate === ဗမာ === ၁၊ မုန်းတီးသည်။ ရွံမုန်းသည်။ ၂၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မသင့်မတင့်ဖြစ်သည်။ တစ်ယောက်နှင့် တစ်ယောက် (မသင့်မတင့်) ချဉ်၍ သွားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kfebh9yn89qvmh2dyxst88t1fseduwm 0 3799370 7282916 2026-08-13T07:19:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်းကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ́ɴkaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နံဖီးသို့ လားရောက်ရေ။ နံဖီးသို့လာရေ === အင်္ဂလိပ် === come near === ဗမာ === အနီးသို့ သွားရောက်သည်။ အနီးသိ..." 7282916 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချဉ်းကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɪ́ɴkaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နံဖီးသို့ လားရောက်ရေ။ နံဖီးသို့လာရေ === အင်္ဂလိပ် === come near === ဗမာ === အနီးသို့ သွားရောက်သည်။ အနီးသို့လာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4gzulbwga9dzurh5kwdrhk62za1sane 0 3799371 7282918 2026-08-13T07:21:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ကမ်းပါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔkáɴpà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မြင့်မား တန်းတင် ချောက်ဧ့ နံဖီးအပါး အရပ်။ ကမ်းထောင်းပြတ်။ ချောက်ဧ့ နံဖီးအပါး အရပ် ===..." 7282918 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ကမ်းပါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔkáɴpà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မြင့်မား တန်းတင် ချောက်ဧ့ နံဖီးအပါး အရပ်။ ကမ်းထောင်းပြတ်။ ချောက်ဧ့ နံဖီးအပါး အရပ် === အင်္ဂလိပ် === ravine-gully === ဗမာ === မြင့်မား မတ်စောက်သော ချောက်၏ အနီးအပါး အရပ်။ ကမ်းပါးပြတ်။ ချောက်၏ အနီးအပါး အရပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hq5u9h87z20otnuvrndsafq6o4ejyfy 0 3799372 7282919 2026-08-13T07:21:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အောက်ကို နိမ့်ဟိုင်းလို့ လားရေ။ ၂၊ ချောက်မားထဲကို လူးကျရေ === အင်္ဂလိပ် === fail === ဗမာ === ၁၊ အောက..." 7282919 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အောက်ကို နိမ့်ဟိုင်းလို့ လားရေ။ ၂၊ ချောက်မားထဲကို လူးကျရေ === အင်္ဂလိပ် === fail === ဗမာ === ၁၊ အောက်သို့ နိမ့်ရှိုင်း၍ သွားသည်။ ၂၊ ချောက်တွင်းထဲသို့ လိမ့်ကျသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fgb6okq195m5ahj6a38nk22wriwn0g0 0 3799373 7282920 2026-08-13T07:21:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောင်နှစ်ခု အကြား နိမ့်ဝှမ်းသော အရပ် === အင်္ဂလိပ် === valley === ဗမာ === တောင်နှစ်ခု အကြား နိမ့်ဝှမ်..." 7282920 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောင်နှစ်ခု အကြား နိမ့်ဝှမ်းသော အရပ် === အင်္ဂလိပ် === valley === ဗမာ === တောင်နှစ်ခု အကြား နိမ့်ဝှမ်းသော အရပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] alk7hokhvn9iqttvujgiat1983beobo 0 3799374 7282921 2026-08-13T07:22:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောင်ခြီ၊ တောင်ကမ်းထောင်းမာ တူးထားရေ ကျွံနစ်စရာမား။ အပိုင် ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ မား၊ လို..." 7282921 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောင်ခြီ၊ တောင်ကမ်းထောင်းမာ တူးထားရေ ကျွံနစ်စရာမား။ အပိုင် ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ မား၊ လိုဏ် === အင်္ဂလိပ် === hornets nest === ဗမာ === တောင်ခြေ၊ တောင်ကမ်းပါးတွင် တူးထားသော ကျွံနစ်စရာတွင်း။ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်နေသော တွင်း၊ လိုဏ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tcfxno2q7nokgpzr3bv637tfbhb7l7j 0 3799375 7282922 2026-08-13T07:22:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောက်မားထဲကို တိုးချရေ။ (ဥပစါ) ၂၊ တဖက်သား အပြစ်ရောက်ယောင် တွန်းပို့ရေ။ အဆိုးဘက်ကို ဆွဲန..." 7282922 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောက်မားထဲကို တိုးချရေ။ (ဥပစါ) ၂၊ တဖက်သား အပြစ်ရောက်ယောင် တွန်းပို့ရေ။ အဆိုးဘက်ကို ဆွဲနစ်သည် === အင်္ဂလိပ် === be badly shaken === ဗမာ === ၁၊ ချောက်တွင်းထဲသို့ တွန်းချသည်။ (ဥပစါ) ၂၊ တစ်ဖက်သား အပြစ်ရောက်အောင် တွန်းပို့သည်။ အဆိုးဘက်သို့ ဆွဲနစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] g6wdl6sl2bo9vua7qs4axyopj4qs13o 0 3799376 7282923 2026-08-13T07:22:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ချား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔɕá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကိုးကွယ်အားထား မှီခိုရာမရ ဖြစ်တေ။ ကပ်သုံးပါး ဆိုက်ရောက်ရေ။ လူတိုင်းရို့၊ ကိုးရာမတွေ..." 7282923 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ချား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔɕá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကိုးကွယ်အားထား မှီခိုရာမရ ဖြစ်တေ။ ကပ်သုံးပါး ဆိုက်ရောက်ရေ။ လူတိုင်းရို့၊ ကိုးရာမတွေး၊ သုံးမည်ဖီးရောက်၊ ချောက်ချောက်ချားချား၊ တရားသံဝေ၊ မဆယ်တိုးတက် (ရှီးထုံး)။ ၂၊ (စိတ်) ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ရေ။ မငြိမ်မသက် ဖြစ်တေ။ လှုပ်ရှားရေ။ တဆက်ဆက် လှုပ်ခါရေ။ မည်ရတွ === အင်္ဂလိပ် === be badly shaken === ဗမာ === ၁၊ ကိုးကွယ်အားထား မှီခိုရာမရ ဖြစ်သည်။ ကပ်သုံးပါး ဆိုက်ရောက်သည်။ လူတကာတို့၊ ကိုးရာမတွေး၊ သုံးမည်ဘေးရောက်၊ ချောက်ချောက်ချားချား၊ တရားသံဝေ၊ မဆယ်တိုးတက် (ရှေးထုံး)။ ၂၊ (စိတ်) ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်သည်။ မငြိမ်မသက် ဖြစ်သည်။ လှုပ်ရှားသည်။ တဆက်ဆက် လှုပ်ခါသည်။ မည်ရတွ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5iptszrx9zpcugexrgbomhxgg8fax79 0 3799377 7282924 2026-08-13T07:23:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ချောက်ချားချား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔɕɔ́ɛʔɕáɕá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကိုးကွယ်အားထား မှီခိုရာမရ ဖြစ်တေ။ ကပ်သုံးပါး ဆိုက်ရောက်ရေ။ လူတိုင်း..." 7282924 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ချောက်ချားချား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔɕɔ́ɛʔɕáɕá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကိုးကွယ်အားထား မှီခိုရာမရ ဖြစ်တေ။ ကပ်သုံးပါး ဆိုက်ရောက်ရေ။ လူတိုင်းရို့၊ ကိုးရာမတွေး၊ သုံးမည်ဖီးရောက်၊ ချောက်ချောက်ချားချား၊ တရားသံဝေ၊ မဆယ်တိုးတက် (ရှီးထုံး)။ ၂၊ (စိတ်) ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ရေ။ မငြိမ်မသက် ဖြစ်တေ။ လှုပ်ရှားရေ။ တဆက်ဆက် လှုပ်ခါရေ။ မည်ရတွ === အင်္ဂလိပ် === be badly shaken === ဗမာ === ၁၊ ကိုးကွယ်အားထား မှီခိုရာမရ ဖြစ်သည်။ ကပ်သုံးပါး ဆိုက်ရောက်သည်။ လူတကာတို့၊ ကိုးရာမတွေး၊ သုံးမည်ဘေးရောက်၊ ချောက်ချောက်ချားချား၊ တရားသံဝေ၊ မဆယ်တိုးတက် (ရှေးထုံး)။ ၂၊ (စိတ်) ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်သည်။ မငြိမ်မသက် ဖြစ်သည်။ လှုပ်ရှားသည်။ တဆက်ဆက် လှုပ်ခါသည်။ မည်ရတွ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j0qn4wuljl037bdm53cnasqqixza8yp 0 3799378 7282925 2026-08-13T07:23:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ခွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔkʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောက်မာ ရေကျဖန်များသနန့် ဖြစ်ပေါ်လှာသော မားချိုင့်။ ၂၊ ခွက်ပိုင် ချိုင့်နိန်ရေ အရာ =..." 7282925 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ခွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔkʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောက်မာ ရေကျဖန်များသနန့် ဖြစ်ပေါ်လှာသော မားချိုင့်။ ၂၊ ခွက်ပိုင် ချိုင့်နိန်ရေ အရာ === အင်္ဂလိပ် === depression === ဗမာ === ၁၊ ချောက်တွင် ရေကျဖန်များသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တွင်းချိုင့်။ ၂၊ ခွက်ကဲ့သို့ ချိုင့်နေသော အရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6naic4n4yzx4wb267u1qm4gyfxe1vgi 0 3799379 7282926 2026-08-13T07:24:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ထီးချောက်ထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔtʰïɕɔ́ɛʔtʰá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟုတ်တိပတ်တိ အောင်ယောင်မြင်မြင် မဟုတ်ဘဲ။ သင့်မိသင့်ရောင်။ အ..." 7282926 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်ထီးချောက်ထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔtʰïɕɔ́ɛʔtʰá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟုတ်တိပတ်တိ အောင်ယောင်မြင်မြင် မဟုတ်ဘဲ။ သင့်မိသင့်ရောင်။ အသင့်အတင့် === အင်္ဂလိပ် === moderately === ဗမာ === ဖြစ်ဖြစ်မြောက်မြောက် အောင်အောင်မြင်မြင် မဟုတ်ပဲ။ တော်ရုံတန်ရုံ။ အသင့်အတင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hdxc9wjch1f0rvbpc03hyneniop9egy 0 3799380 7282927 2026-08-13T07:24:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်တွန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔtʊ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တံပက်လူ ဒုက္ခရောက်ယောင် လုပ်ရေ။ တံပက်လူ ဒုက္ခရောက်ယောင် အားထုတ် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ..." 7282927 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောက်တွန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕɔ́ɛʔtʊ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တံပက်လူ ဒုက္ခရောက်ယောင် လုပ်ရေ။ တံပက်လူ ဒုက္ခရောက်ယောင် အားထုတ် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === instigate or incite enmity === ဗမာ === တစ်ဘက်သား ဒုက္ခရောက်အောင် လုပ်သည်။ တစ်ဘက်သား ဒုက္ခရောက်အောင် အားထုတ် ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 143zzdtppm0fq77w7c73zr9vf5yd8ph 0 3799381 7282928 2026-08-13T07:24:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွယ်ကူရေ။ မပင်မပန်းဟိရေ။ ဆင်းရဲမှု နည်းပါးရေ။ ၂၊ ကျဉ်းကျပ်ခြင်းမဟိ ကျယ်ရေ။ ၃၊ ပြည့်ဖြိုးက..." 7282928 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွယ်ကူရေ။ မပင်မပန်းဟိရေ။ ဆင်းရဲမှု နည်းပါးရေ။ ၂၊ ကျဉ်းကျပ်ခြင်းမဟိ ကျယ်ရေ။ ၃၊ ပြည့်ဖြိုးကပင် ချောင်ကျ လျော့ပါး ချိုင့်ဝင်သွားခြင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === thin === ဗမာ === ၁၊ လွယ်ကူသည်။ မပင်မပန်းရှိသည်။ ဆင်းရဲမှု နည်းပါးသည်။ ၂၊ ကျဉ်းကျပ်ခြင်းမရှိ ကျယ်သည်။ ၃၊ ပြည့်ဖြိုးသည်မှ ပိန်ကြုံ လျော့ပါး ချိုင့်ဝင်သွားခြင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s1f5xoefe0mpy8snf59ztcxzhzb7fg1 0 3799382 7282929 2026-08-13T07:24:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကလည်ကြောင်ပတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴklɛ̀kɹàʊɴpaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟိုယောင်ယောင် သည်ယောင်ယောင်။ ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မသိမမြင်..." 7282929 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကလည်ကြောင်ပတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴklɛ̀kɹàʊɴpaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟိုယောင်ယောင် သည်ယောင်ယောင်။ ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မသိမမြင်ပဲ === အင်္ဂလိပ် === ambiguity === ဗမာ === ဟိုယောင်ယောင် သည်ယောင်ယောင်။ ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မသိမမြင်ပဲ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qcj777ya1vr2ugjdrbn14ha8l1kv5cx 0 3799383 7282930 2026-08-13T07:25:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မလှုပ်သာ မရွံ့သာယောင် လူကျပ်တည်းလို့ အပြင်သို့မထွက်ပဲ ပီပြားကျစ်လစ်စွာ နိန်ရေ === အင်္ဂလ..." 7282930 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မလှုပ်သာ မရွံ့သာယောင် လူကျပ်တည်းလို့ အပြင်သို့မထွက်ပဲ ပီပြားကျစ်လစ်စွာ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === lie low === ဗမာ === မလှုပ်သာ မရွံ့သာအောင် လူကျပ်တည်း၍ အပြင်သို့မထွက်ပဲ ပီပြားကျစ်လစ်စွာ နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] exfnm9m3fc7uz3fw1xft0s4d8wxegge 0 3799384 7282931 2026-08-13T07:26:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မလှုပ်သာ မရွံ့သာယောင် လူကျပ်တည်းလို့ အပြင်သို့မထွက်ပဲ ပီပြားကျစ်လစ်စွာ နိန်ရေ။။ ဆရာတ..." 7282931 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မလှုပ်သာ မရွံ့သာယောင် လူကျပ်တည်းလို့ အပြင်သို့မထွက်ပဲ ပီပြားကျစ်လစ်စွာ နိန်ရေ။။ ဆရာတော်၊ သမတော်များရောက်ကေ၊ အမြင်ကတ်အောင်၊ တောင်သန်း မြောက်သန်း မလားရ၊ ချောင်မာကုပ်နီရရေ === အင်္ဂလိပ် === lie low === ဗမာ === မလှုပ်သာ မရွံ့သာအောင် လူကျပ်တည်း၍ အပြင်သို့မထွက်ပဲ ပီပြားကျစ်လစ်စွာ နေသည်။။ ဆရာတော်၊ သမတော်များရောက်ကေ၊ အမြင်ကတ်အောင်၊ တောင်သန်း မြောက်သန်း မလားရ၊ ချောင်မှာကုပ်နီရရေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ixtygsp62461zax325kpr4yf6qzh5e0 0 3799385 7282932 2026-08-13T07:26:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴt͡ɕ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူအရောက် အပေါက်နည်းသော။ ခရီးကဂေါင်းဝီးသော === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === လူသူအရောက် အပ..." 7282932 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴt͡ɕ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူအရောက် အပေါက်နည်းသော။ ခရီးကဂေါင်းဝီးသော === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === လူသူအရောက် အပေါက်နည်းသော။ ခရီးအလွန်ဝေးသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 80mfsq8jycqmv6p6e44mz2bopbir8dl 0 3799386 7282933 2026-08-13T07:26:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ခို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkʰÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလုပ်ကို မလုပ်ပဲ တိမ်းယှောင်နီရေ။ အချောင်ခိုသည် === အင်္ဂလိပ် === shirk === ဗမာ === အလုပ်ကို မလုပ်ပဲ..." 7282933 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ခို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkʰÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလုပ်ကို မလုပ်ပဲ တိမ်းယှောင်နီရေ။ အချောင်ခိုသည် === အင်္ဂလိပ် === shirk === ဗမာ === အလုပ်ကို မလုပ်ပဲ ရှောင်တိမ်းနေသည်။ အချောင်ခိုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9ibmhrpnb8ao0ffp8tjiepgww0dwy9u 0 3799387 7282934 2026-08-13T07:26:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ချိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴɕì/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုင်းမြောင်းခြင်းမဟိ။ အခက်အခဲမဟိဘဲ။ လွယ်ကူ သက်သာရွီတွက်နန့်။ တင်းကျပ်ခြင်းမ..." 7282934 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ချိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴɕì/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုင်းမြောင်းခြင်းမဟိ။ အခက်အခဲမဟိဘဲ။ လွယ်ကူ သက်သာရွီတွက်နန့်။ တင်းကျပ်ခြင်းမဟိဘဲ === အင်္ဂလိပ် === comfortable === ဗမာ === ကျဉ်းမြောင်းခြင်းမရှိ။ အခက်အခဲမရှိပဲ။ လွယ်ကူ သက်သာသောအားဖြင့်။ တင်းကျပ်ခြင်းမရှိပဲ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i2xl9bof3ltkezrovvli3pd0up18n6w 0 3799388 7282935 2026-08-13T07:27:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ချောင်ချိချိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkʰràʊɴɕìɕì/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုင်းမြောင်းခြင်းမဟိ။ အခက်အခဲမဟိဘဲ။ လွယ်ကူ သက်သာသောအနိန်..." 7282935 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ချောင်ချိချိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkʰràʊɴɕìɕì/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုင်းမြောင်းခြင်းမဟိ။ အခက်အခဲမဟိဘဲ။ လွယ်ကူ သက်သာသောအနိန်နန့်။ တင်းကျပ်ခြင်းမဟိဘဲ === အင်္ဂလိပ် === comfortable === ဗမာ === ကျဉ်းမြောင်းခြင်းမရှိ။ အခက်အခဲမရှိပဲ။ လွယ်ကူ သက်သာသော အားဖြင့်။ တင်းကျပ်ခြင်းမရှိပဲ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mt5pygklw6laq564vbcn5o08gyj6aln 0 3799389 7282936 2026-08-13T07:27:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴtʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဂရုမစိုက် ပစ်ထားရေ။ ဥပေက္ခာပြုထားရေ === အင်္ဂလိပ် === negelect-ignore === ဗမာ === ဂရုမစိုက် ပစ်ထားသည်။ ဥပ..." 7282936 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴtʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဂရုမစိုက် ပစ်ထားရေ။ ဥပေက္ခာပြုထားရေ === အင်္ဂလိပ် === negelect-ignore === ဗမာ === ဂရုမစိုက် ပစ်ထားသည်။ ဥပေက္ခာပြုထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4bpg22fsvdffl65w3sp8dcm99vpnajv 0 3799390 7282937 2026-08-13T07:28:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ချောင်လည်လည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkʰràʊɴlɛ̀lɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နိန်ရီး၊ ထိုင်ရီး၊ စားသောက်ရီး ကျပ်တည်းမှု မဟိ === အင်္ဂလိပ် === comfortable === ဗမာ === န..." 7282937 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ချောင်လည်လည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴkʰràʊɴlɛ̀lɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နိန်ရီး၊ ထိုင်ရီး၊ စားသောက်ရီး ကျပ်တည်းမှု မဟိ === အင်္ဂလိပ် === comfortable === ဗမာ === နေရေး၊ ထိုင်ရေး၊ စားသောက်ရေး ကျပ်တည်းမှု မရှိ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tgh4ao46jzh31a7xgzw81ryz3exqjb6 0 3799391 7282938 2026-08-13T07:28:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွယ်ကူရေ။ မပင်မပန်းဟိရေ။ ဆင်းရဲမှု နည်းပါးရေ။ ၂၊ ကျဉ်းကျပ်ခြင်းမဟိ ကျယ်ရေ။ ၃၊ ပြည့်ဖြိုးက..." 7282938 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွယ်ကူရေ။ မပင်မပန်းဟိရေ။ ဆင်းရဲမှု နည်းပါးရေ။ ၂၊ ကျဉ်းကျပ်ခြင်းမဟိ ကျယ်ရေ။ ၃၊ ပြည့်ဖြိုးကပင် ချောင်ကျ လျော့ပါး ချိုင့်ဝင်သွားခြင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === thin === ဗမာ === ၁၊ လွယ်ကူသည်။ မပင်မပန်းရှိသည်။ ဆင်းရဲမှု နည်းပါးသည်။ ၂၊ ကျဉ်းကျပ်ခြင်းမရှိ ကျယ်သည်။ ၃၊ ပြည့်ဖြိုးသည်မှ ပိန်ကြုံ လျော့ပါး ချိုင့်ဝင်သွားခြင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူသူအရောက် အပေါက်မလွယ်သော နီရာ။ အလှမ်းဝီးကွာသော နီရာ။ ၂၊ အလင်းရောင် မဟိရေ နီရာ === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === ၁၊ လူသူအရောက် အပေါက်မလွယ်သော နေရာ။ အလှမ်းဝေးကွာသော နေရာ။ ၂၊ အလင်းရောင် ကင်းမဲ့သော နေရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] co207ndeynr0k9s9ib9w8zhwupu4uud 0 3799392 7282939 2026-08-13T07:29:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴt͡ɕ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူအရောက် အပေါက်နည်းသော။ ခရီးကဂေါင်းဝီးသော === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === လူသူအရောက် အပ..." 7282939 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰràʊɴt͡ɕ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူအရောက် အပေါက်နည်းသော။ ခရီးကဂေါင်းဝီးသော === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === လူသူအရောက် အပေါက်နည်းသော။ ခရီးအလွန်ဝေးသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 80mfsq8jycqmv6p6e44mz2bopbir8dl 0 3799393 7282940 2026-08-13T07:29:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းကြည့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴkɹɛ̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများ မမြင်ရရောင် ပုန်းလျှိုကြည့်ရေ === အင်္ဂလိပ် === peep === ဗမာ === သူတစ်ပါး မမြင်ရအောင် ပု..." 7282940 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းကြည့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴkɹɛ̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများ မမြင်ရရောင် ပုန်းလျှိုကြည့်ရေ === အင်္ဂလိပ် === peep === ဗမာ === သူတစ်ပါး မမြင်ရအောင် ပုန်းလျှိုကြည့်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] l3s66dcgfsqbrss7lg5kwcz6n2doybs 0 3799394 7282941 2026-08-13T07:29:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းကြိုချောင်းကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴt͡ɕÒkʰráʊɴt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းမြောင်းရို့ဧ့ အကြား === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === ချောင်းမြောင်းတို့..." 7282941 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းကြိုချောင်းကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴt͡ɕÒkʰráʊɴt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းမြောင်းရို့ဧ့ အကြား === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === ချောင်းမြောင်းတို့၏ အကြား == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 96xnlrf6lll5m94f2wxyr05igg7i2xy 0 3799395 7282942 2026-08-13T07:30:34Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းကြိုမြောင်းကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴt͡ɕÒmɹáʊɴt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းမြောင်းရို့ဧ့ အကြား === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === ချောင်းမြောင်းတို့..." 7282942 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းကြိုမြောင်းကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴt͡ɕÒmɹáʊɴt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းမြောင်းရို့ဧ့ အကြား === အင်္ဂလိပ် === nook === ဗမာ === ချောင်းမြောင်းတို့၏ အကြား == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ihkqhb2xo73h0j0a2kl2blwexxrnewd 0 3799396 7282943 2026-08-13T07:30:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းခွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴkʰw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာဟိရေ ချောင်း။ ချောင်းနှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ လီလုံးရာ ဒေသ === အင်္ဂလိပ် === flow === ဗမာ === န..." 7282943 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းခွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴkʰw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာဟိရေ ချောင်း။ ချောင်းနှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ လီလုံးရာ ဒေသ === အင်္ဂလိပ် === flow === ဗမာ === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာရှိသော ချောင်း။ ချောင်းနှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ ပူပေါင်းရာ ဒေသ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] in1hqhyxfgrq692t7nwl6cu4rxd8elt 0 3799397 7282944 2026-08-13T07:31:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းငင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴŋɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အက္ခရာ အစဟိစွာရို့မာ အု၊ အူ အစဟိစွာ သရသံထွက်အောင် တချောင်းသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်ချောင..." 7282944 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းငင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴŋɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အက္ခရာ အစဟိစွာရို့မာ အု၊ အူ အစဟိစွာ သရသံထွက်အောင် တချောင်းသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်ချောင်းသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ် မျှိုင်းမတ်ပူးကပ်လို့ ရီးရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အက္ခရာ စသည်တို့တွင် အု၊ အူ စသည် သရသံထွက်အောင် တစ်ချောင်းသော် လည်းကောင်း၊ နှစ်ချောင်းသော် လည်းကောင်း မျဉ်းမတ်ပူးကပ်၍ ရေးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t4wcet01hcoc6sv0wqg1eznd96ym7ss 0 3799398 7282945 2026-08-13T07:31:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းစီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴsï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းရီ မပြတ်စီးဆင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === flow === ဗမာ === ချောင်းရေ မပြတ်စီးဆင်းသည် == ကိုးကား == * {{Templa..." 7282945 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းစီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴsï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းရီ မပြတ်စီးဆင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === flow === ဗမာ === ချောင်းရေ မပြတ်စီးဆင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6v7s6twni3jiluju66ghghx16kjr9d9 0 3799399 7282946 2026-08-13T07:31:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းစောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴsɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစောက်နက်ရေ ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === stream === ဗမာ === အစောက်နက်သော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}..." 7282946 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းစောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴsɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစောက်နက်ရေ ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === stream === ဗမာ === အစောက်နက်သော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] n6en9iputdmfh0aaruke6hbv48jefjo 0 3799400 7282947 2026-08-13T07:31:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းဆုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴsʰòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာဟိရေ ချောင်း။ ချောင်းနှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ လီလုံးရာ ဒေသ === အင်္ဂလိပ် === confluence of creek =..." 7282947 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းဆုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴsʰòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာဟိရေ ချောင်း။ ချောင်းနှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ လီလုံးရာ ဒေသ === အင်္ဂလိပ် === confluence of creek === ဗမာ === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာရှိသော ချောင်း။ ချောင်းနှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ ပူပေါင်းရာ ဒေသ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9nff2wyyl6e4sum5h1szqadjai47a0v 0 3799401 7282948 2026-08-13T07:32:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴtɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောင်းမကြီးမှ ဖြာလို့ထွက်သော ချောင်းငယ်။ ၂၊ အဆွယ်အပွား။ ချောင်းတက်ကြီးငယ်၊ သွယ်သွယ်..." 7282948 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴtɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောင်းမကြီးမှ ဖြာလို့ထွက်သော ချောင်းငယ်။ ၂၊ အဆွယ်အပွား။ ချောင်းတက်ကြီးငယ်၊ သွယ်သွယ်ဟိထ၊ ကစ္ဆပဟု(ဥဒိန်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === creek === ဗမာ === ၁၊ ချောင်းမကြီးမှ ဖြာ၍ထွက်သော ချောင်းငယ်။ ၂၊ အဆွယ်အပွား။ ချောင်းတက်ကြီးငယ်၊ သွယ်သွယ်ဟိထ၊ ကစ္ဆပဟု(ဥဒိန်ကာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] oa3masnx2ouablt5zw2b37qjn3q3azn 0 3799402 7282949 2026-08-13T07:33:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းတိမ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴtèɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မြေပို့ပနာ ရီတိမ်လာရေ ချောင်း။ ၂၊ ရေ လုံးဝမစီးသော ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === creek === ဗမာ === ၁၊ မြ..." 7282949 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းတိမ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴtèɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မြေပို့ပနာ ရီတိမ်လာရေ ချောင်း။ ၂၊ ရေ လုံးဝမစီးသော ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === creek === ဗမာ === ၁၊ မြေပို့၍ ရေတိမ်လာသော ချောင်း။ ၂၊ ရေ လုံးဝမစီးသော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f3rv2mn4qtf8s4hthjq98ru4amecebt 0 3799403 7282950 2026-08-13T07:33:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းနားဟင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴnáhɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းနားမာ ပေါက်သော ဟင်းစားရရေ ဟင်းပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === vegetable === ဗမာ === ချောင်းနား..." 7282950 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းနားဟင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴnáhɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောင်းနားမာ ပေါက်သော ဟင်းစားရရေ ဟင်းပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === vegetable === ဗမာ === ချောင်းနားတွင် ပေါက်သော ဟင်းစားရသည့် ဟင်းပင်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nonwu9lx22379m8nraz5r9k52j0joc8 0 3799404 7282951 2026-08-13T07:33:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းဖက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴpʰɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော။ ပျက်ချော်သော သွမ်းသော။ ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်းသော။ အကျိုးမ..." 7282951 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းဖက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴpʰɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော။ ပျက်ချော်သော သွမ်းသော။ ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်းသော။ အကျိုးမဲ့ဖြစ်ရေ (စကား) === အင်္ဂလိပ် === fruitless === ဗမာ === ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော။ ပျက်ချော်သော သွမ်းသော။ ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်းသော။ အကျိုးမဲ့ဖြစ်သော (စကား) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ae2pte5910pj0pjyc6zuzs69g6l0qjh 0 3799405 7282952 2026-08-13T07:33:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းမြောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴmɹáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (မြစ်မဟုတ်) ရှည်လျားသော ရီစီးကြောင်း === အင်္ဂလိပ် === stram === ဗမာ === (မြစ်မဟုတ်) ရှည်လျားသော..." 7282952 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းမြောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴmɹáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (မြစ်မဟုတ်) ရှည်လျားသော ရီစီးကြောင်း === အင်္ဂလိပ် === stram === ဗမာ === (မြစ်မဟုတ်) ရှည်လျားသော ရေစီးကြောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5q6jsintnl0t4u0hdclyxq7sjaw7jtv 0 3799406 7282953 2026-08-13T07:34:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းရဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆစ္ဆီ၊ သဆီ၊ မှင်စာ၊ ဆစ္ဆီ အစဟိစွာ ချောက်လှန့်သော ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === တစ္ဆေ၊ မှင..." 7282953 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းရဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆစ္ဆီ၊ သဆီ၊ မှင်စာ၊ ဆစ္ဆီ အစဟိစွာ ချောက်လှန့်သော ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === တစ္ဆေ၊ မှင်စာ၊ သရဲ စသည် ချောက်လှန့်သော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] orgp93y5fbsbuitjtt3n66dq2z6mwpt 0 3799407 7282954 2026-08-13T07:34:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းရိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴɹó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောင်းအစိုင် အတန်းတလျောက်။ ၂၊ ချောင်းအစိုင်အတန်းမာ တည်ဟိနိန်ရေ အရပ်။ ချောင်းရိုးကတ..." 7282954 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းရိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴɹó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချောင်းအစိုင် အတန်းတလျောက်။ ၂၊ ချောင်းအစိုင်အတန်းမာ တည်ဟိနိန်ရေ အရပ်။ ချောင်းရိုးကတိမ်၊ ကျွန်းရိုးမတိမ် (ပုံ) === အင်္ဂလိပ် === alone creek === ဗမာ === ၁၊ ချောင်းအစဉ် အတန်းတစ်လျောက်။ ၂၊ ချောင်းအစဉ်အတန်းတွင် တည်ရှိနေသော အရပ်။ ချောင်းရိုးကတိမ်၊ ကျွန်းရိုးမတိမ် (ပုံ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bibw10lv1up425g689k4ixusf8wkr6e 0 3799408 7282955 2026-08-13T07:34:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းသားစပါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴθáspà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စပါးအမျိုးဧ့ နာမည်တခု === အင်္ဂလိပ် === paddy === ဗမာ === စပါးအမျိုး၏ နာမည်တစ်ခု == ကိုးကား == * {{Template:..." 7282955 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းသားစပါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴθáspà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စပါးအမျိုးဧ့ နာမည်တခု === အင်္ဂလိပ် === paddy === ဗမာ === စပါးအမျိုး၏ နာမည်တစ်ခု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] azblk2wcrjytqskt65pmcdtxi0e56im 0 3799409 7282956 2026-08-13T07:35:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းဦးတို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴʔútÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ရှည်ရေ မဟုတ်) တိုသော ချောင်းတို အချေ === အင်္ဂလိပ် === creek === ဗမာ === (ရှည်သည် မဟုတ်) တိုသော ချောင်..." 7282956 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချောင်းဦးတို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰráʊɴʔútÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ရှည်ရေ မဟုတ်) တိုသော ချောင်းတို အချေ === အင်္ဂလိပ် === creek === ဗမာ === (ရှည်သည် မဟုတ်) တိုသော ချောင်းတို ကလေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7jpjazy6v4l83a2uisxz5oliwfo7cuw 0 3799410 7282958 2026-08-13T07:36:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချပ်ချပ်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕaʔɕaʔθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိုးမျိုး်သီး === အင်္ဂလိပ် === luffa === ဗမာ === ခဝဲသီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]" 7282958 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချပ်ချပ်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕaʔɕaʔθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိုးမျိုး်သီး === အင်္ဂလိပ် === luffa === ဗမာ === ခဝဲသီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kughgvbc00mkzaqtsw0jioqf30m3rrf 0 3799411 7282959 2026-08-13T07:36:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချပ်တစ်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕaʔtɪʔɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖြူရောင်ဟိပြီးကေ အထပ်အလွှာများစွာဟိရေ ပန်းတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === flower === ဗမာ === အဖြူရောင်ရှိ၍ အ..." 7282959 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချပ်တစ်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕaʔtɪʔɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖြူရောင်ဟိပြီးကေ အထပ်အလွှာများစွာဟိရေ ပန်းတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === flower === ဗမာ === အဖြူရောင်ရှိ၍ အထပ်အလွှာများစွာရှိသော ပန်းတစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pz8hjiu0azztb1y40pzc4ul6j62srji 0 3799412 7282960 2026-08-13T07:36:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချပ်ဝတ်အင်္ကျီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕaʔwaʔʔŋ̇karí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဓါး၊ လှံ စစွာကာကွယ်ဖို့အတွက် သံပြားအစဟိစွာအနိန်နန့် ပြုလုပ်ထားရေ စစ်ဝတ်(ချပ်) အင..." 7282960 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချပ်ဝတ်အင်္ကျီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕaʔwaʔʔŋ̇karí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဓါး၊ လှံ စစွာကာကွယ်ဖို့အတွက် သံပြားအစဟိစွာအနိန်နန့် ပြုလုပ်ထားရေ စစ်ဝတ်(ချပ်) အင်္ကျီ။ ၂၊ အပြား။ အချပ်။ အထပ်။ အလွှာ === အင်္ဂလိပ် === armour === ဗမာ === ၁၊ ဓါး၊ လှံ စသည်ကာကွယ်ရန်အတွက် သံပြားစသည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စစ်ဝတ်(ချပ်) အင်္ကျီ။ ၂၊ အပြား။ အချပ်။ အထပ်။ အလွှာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6yncnk2ad2eu2k7dhxxttviterk4egx 0 3799413 7282961 2026-08-13T07:37:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြုစုပျိုးထောင်သော လယ်မြီ။ (ခတ္တိယ- ချတ္တိယ- ချတ္တရီ- ချိတ် === အင်္ဂလိပ် === paddy land === ဗမာ === ပြုစုပျိုးထော..." 7282961 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြုစုပျိုးထောင်သော လယ်မြီ။ (ခတ္တိယ- ချတ္တိယ- ချတ္တရီ- ချိတ် === အင်္ဂလိပ် === paddy land === ဗမာ === ပြုစုပျိုးထောင်သော လယ်မြေ။ (ခတ္တိယ- ချတ္တိယ- ချတ္တရီ- ချိတ် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အဖျားကောက်သော အရာ။ ၂၊ အင်္ကျီစစွာကို ဆွဲထားရရေ ကိရိယာ။ ၃၊ အဝတ်အထည် တခုနန့်တခုကို ချိတ်တွယ်ရရေ သံချိတ်ငယ် === အင်္ဂလိပ် === hook === ဗမာ === ၁၊ အဖျားကောက်သော အရာ။ ၂၊ အင်္ကျီစသည်ကို ဆွဲထားရသော ကိရိယာ။ ၃၊ အဝတ်အထည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုကို ချိတ်တွယ်ရသော သံချိတ်ငယ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ofw2dlurbp0zbfnx1p75g1gaypb58ro 0 3799414 7282962 2026-08-13T07:37:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔkɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တယောက်တလီအား ထိခိုက်အောင် စောင်းခပ်မြောင်းခပ် ပြောဆိုရေ === အင်္ဂလိပ် === backbiting === ဗမာ === တစ်စု..." 7282962 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔkɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တယောက်တလီအား ထိခိုက်အောင် စောင်းခပ်မြောင်းခပ် ပြောဆိုရေ === အင်္ဂလိပ် === backbiting === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ယောက်အား ထိခိုက်အောင် စောင်းမြောင်း ပြောဆိုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ew6x19uasp05c90jctcmq324khjuyuw 0 3799415 7282963 2026-08-13T07:37:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ချိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔɕeɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတိတ်ချေ ရယ်သော အသံပြုဗျာယ်။ သုံးယောက်သား၊ ချိတ်ချိတ်ရယ်၊ ယင်းခါဝမ်းကြီး..." 7282963 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ချိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔɕeɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတိတ်ချေ ရယ်သော အသံပြုဗျာယ်။ သုံးယောက်သား၊ ချိတ်ချိတ်ရယ်၊ ယင်းခါဝမ်းကြီးပိုပြီးကေ(ဗမာချီ) === အင်္ဂလိပ် === quiet laugh === ဗမာ === တိုးတိုးတိတ်တိတ် ရယ်သော အသံပြုလျက်။ သုံးယောက်သား၊ ချိတ်ချိတ်ရယ်၊ ယင်းခါဝမ်းကြီးသာ၍(ဗမာချီ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cyhxwltptkhg9lvi8p8sb3ewbqv9gc2 0 3799416 7282964 2026-08-13T07:38:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ချွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔkʰrwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေကုပ် မမြဲဖွယ်ဖြစ်တေ။ ၂၊ ခြီလှမ်း မားယွင်းရေ။ ၃၊ မားယွင်းရေ။ ကပျာချိတ်ချွတ်ထပနာ (က..." 7282964 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ချွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔkʰrwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေကုပ် မမြဲဖွယ်ဖြစ်တေ။ ၂၊ ခြီလှမ်း မားယွင်းရေ။ ၃၊ မားယွင်းရေ။ ကပျာချိတ်ချွတ်ထပနာ (ကုသတု)။ ၃၊ လွဲရေ။ ချွတ်ချော်သည် === အင်္ဂလိပ် === wrong === ဗမာ === ၁၊ ခြေကုပ် မမြဲဖွယ်ဖြစ်သည်။ ၂၊ ခြေလှမ်း မှားယွင်းသည်။ ၃၊ မှားယွင်းသည်။ ကပျာချိတ်ချွတ်ထ၍ (ကုသတု)။ ၃၊ လွဲသည်။ ချွတ်ချော်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] liwximsiej0q5vigqw5ojteptv2k0y9 0 3799417 7282965 2026-08-13T07:38:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်စ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြုသင့်ပြုအပ်ရေ အမှု။ အဇာချိတ်စ၊ လိုတောင့်တ၊ ရွှီအာဏာကို၊ ကျွန်ကိုချလျင်ပါ(ဓမ္မက) === အင်္ဂလိပ် ===..." 7282965 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်စ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြုသင့်ပြုအပ်ရေ အမှု။ အဇာချိတ်စ၊ လိုတောင့်တ၊ ရွှီအာဏာကို၊ ကျွန်ကိုချလျင်ပါ(ဓမ္မက) === အင်္ဂလိပ် === should do === ဗမာ === ပြုသင့်ပြုအပ်သော အမှု။ အဘယ်ချိတ်စ၊ လိုတောင့်တ၊ ရွှေအာဏာကို၊ ကျွန်ကိုချလျင်ပါ(ဓမ္မက) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] eefygyz9ovfiyorwl1kofk8iqw3jye7 0 3799418 7282966 2026-08-13T07:38:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ဆက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔsʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အဆက်အသွယ် ပြုရေ။ ၂၊ ကောက်သောအရာချင်း ပူးကပ်သည် === အင်္ဂလိပ် === connect === ဗမာ === ၁၊ အဆက်အသွယ် ပြုသ..." 7282966 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ဆက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔsʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အဆက်အသွယ် ပြုရေ။ ၂၊ ကောက်သောအရာချင်း ပူးကပ်သည် === အင်္ဂလိပ် === connect === ဗမာ === ၁၊ အဆက်အသွယ် ပြုသည်။ ၂၊ ကောက်သောအရာချင်း ပူးကပ်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ဆက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔsʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုနန့်တခု ဆက်စပ်မှု၊ ကူးလူးဆက်ဆံမှု === အင်္ဂလိပ် === connect === ဗမာ === တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်မှု၊ ကူးလူးဆက်ဆံမှု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t7ykbxktgvy96yw3xba3dkqmxjc9lux 0 3799419 7282967 2026-08-13T07:39:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ပိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔpàɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်မြီပိုင်သျှင်။ ပြုစုကောင်း။ (ဖသွန်ိတ်၊ ကာဒီချိတ် အစဟိစွာအနိန်နန့် လယ်မြီပိုင်ဆိုင်သ..." 7282967 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်ပိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔpàɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်မြီပိုင်သျှင်။ ပြုစုကောင်း။ (ဖသွန်ိတ်၊ ကာဒီချိတ် အစဟိစွာအနိန်နန့် လယ်မြီပိုင်ဆိုင်သူကို တွဲစပ်လို့ မှည့်ခေါ်ထားရေ။) (ချိတ်သျှင် ကို ကုလားက ချော်ဒရီ ဇ(ဂျ)မီဒါရီ အစဟိစွာအနိန်နန့် ခေါ်ရေ။ === အင်္ဂလိပ် === owner of field === ဗမာ === လယ်မြေပိုင်သျှင်။ ပြုစုကောင်း။ (ဖလောင်းချိတ်၊ ကာဒီချိတ် စသည်ဖြင့် လယ်မြေပိုင်ဆိုင်သူကို တွဲစပ်၍ မှည့်ခေါ်ထားသည်။) (ချိတ်သျှင် ကို ကုလားက ချော်ဒရီ ဇ(ဂျ)မီဒါရီ စသည်ဖြင့် ခေါ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0qfyb887m66z0fmot85fhnw1p9v4tu7 0 3799420 7282968 2026-08-13T07:39:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔlaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တန်းခါးရွက်ကို ပိတ်ရာမာ အရာကပ္ပဇာ လက်ယှက်ကွင်းတံတခုဖြင့် စွပ်သွင်းလို့ လက်ခုတ်သီး လန့်ဆန့..." 7282968 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔlaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တန်းခါးရွက်ကို ပိတ်ရာမာ အရာကပ္ပဇာ လက်ယှက်ကွင်းတံတခုဖြင့် စွပ်သွင်းလို့ လက်ခုတ်သီး လန့်ဆန့်တံအစဟိစွာ လျှိုပိတ်ရေ ကိရိယာ။ ဖကပ် === အင်္ဂလိပ် === hasp === ဗမာ === တံခါးရွက်ကို ပိတ်ရာတွင် အခြားပတ္တာ လက်ယှက်ကွင်းတံတစ်ခုဖြင့် စွပ်သွင်း၍ သော့ခလောက် ကန့်လန့်တံစသည် လျှိုပိတ်သည့် ကိရိယာ။ မျောက်လက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1upld8ujmh92zagcq7e8c0ar3c6s34l 0 3799421 7282969 2026-08-13T07:39:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်သျှင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔθɹ̯ɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်မြီပိုင်သျှင်။ ပြုစုကောင်း။ (ဖသွန်ိတ်၊ ကာဒီချိတ် အစဟိစွာအနိန်နန့် လယ်မြီပိုင်ဆိုင်..." 7282969 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိတ်သျှင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕeɪʔθɹ̯ɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်မြီပိုင်သျှင်။ ပြုစုကောင်း။ (ဖသွန်ိတ်၊ ကာဒီချိတ် အစဟိစွာအနိန်နန့် လယ်မြီပိုင်ဆိုင်သူကို တွဲစပ်လို့ မှည့်ခေါ်ထားရေ။) (ချိတ်သျှင် ကို ကုလားက ချော်ဒရီ ဇ(ဂျ)မီဒါရီ အစဟိစွာအနိန်နန့် ခေါ်ရေ။ === အင်္ဂလိပ် === owner of field === ဗမာ === လယ်မြေပိုင်သျှင်။ ပြုစုကောင်း။ (ဖလောင်းချိတ်၊ ကာဒီချိတ် စသည်ဖြင့် လယ်မြေပိုင်ဆိုင်သူကို တွဲစပ်၍ မှည့်ခေါ်ထားသည်။) (ချိတ်သျှင် ကို ကုလားက ချော်ဒရီ ဇ(ဂျ)မီဒါရီ စသည်ဖြင့် ခေါ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bma8ukm7dvgoy59pcgonpfq7eruwejz 0 3799422 7282970 2026-08-13T07:40:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕìaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အဖျားကောက်သော အရာ။ ၂၊ တခုတရီသော ဝန်ကိုဆွဲယူ၊ ဆွဲထားရရေ ကိရိယာ။ ၃၊ အဝတ်အထည် တခုနန့်တခုကို ချိတ်..." 7282970 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕìaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အဖျားကောက်သော အရာ။ ၂၊ တခုတရီသော ဝန်ကိုဆွဲယူ၊ ဆွဲထားရရေ ကိရိယာ။ ၃၊ အဝတ်အထည် တခုနန့်တခုကို ချိတ်တွယ်ရရေ သံချိတ်ငယ် === အင်္ဂလိပ် === safety pin === ဗမာ === ၁၊ အဖျားကောက်သော အရာ။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းကိုဆွဲယူ၊ ဆွဲထားရသော ကိရိယာ။ ၃၊ အဝတ်အထည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုကို ချိတ်တွယ်ရသော သံချိတ်ငယ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2arqohr2dcc1iadfoauydtijelx3xrc 0 3799423 7282971 2026-08-13T07:40:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကျမ်းပြီး အဆုံးသတ်ရေ။ ၂၊ အကျိုင်းခြုံးရေ။ အကျယ်ကို အကျိုင်းချုပ်ပနာ ရီးသားရရေ။ ၃၊ အစုအဝီး တရ..." 7282971 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကျမ်းပြီး အဆုံးသတ်ရေ။ ၂၊ အကျိုင်းခြုံးရေ။ အကျယ်ကို အကျိုင်းချုပ်ပနာ ရီးသားရရေ။ ၃၊ အစုအဝီး တရပ်ကို အုပ်ထိန်းရေ။ အကြီးအကဲ လုပ်ရေ။ ၄၊ ဒေါသစိတ်ကို ထိန်းရေ။ ထိန်းအုပ်ရေ။ ၅၊ ချိုင့်ထဲမာ သွင်းလောင်းာင် ထားရေ။ ၆၊ အထက်က လွှမ်းအုပ်ရေ။ ဝတ်ရုံရေ။ ဝန်းကျင် ပတ်ရစ === အင်္ဂလိပ် === swe-hamper === ဗမာ === ၁၊ ကျမ်းပြီး အဆုံးသတ်သည်။ ၂၊ အကျဉ်းချုံးသည်။ အကျယ်ကို အကျဉ်းချုပ်၍ ရေးသားရသည်။ ၃၊ အစုအဝေး တစ်ရပ်ကို အုပ်ထိန်းသည်။ အကြီးအကဲ လုပ်သည်။ ၄၊ ဒေါသစိတ်ကို ထိန်းသည်။ ထိန်းအုပ်သည်။ ၅၊ ချိုင့်ထဲ၌ သွင်းလှောင် ထားသည်။ ၆၊ အပေါ်က လွှမ်းအုပ်သည်။ ဝတ်ရုံသည်။ ဝန်းကျင် ပတ်ရစ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pdswtnhekk21ywnmaufjf4aiakoa95i 0 3799424 7282972 2026-08-13T07:40:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ကိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔkàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရွိမလားနှိုင်ယောင် ဖမ်းထားရေ။ ဆွဲငင်ထားရေ။ ၂၊ အုပ်စီးသည် === အင်္ဂလိပ် === catch === ဗမာ === ၁၊ ရွ..." 7282972 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ကိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔkàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရွိမလားနှိုင်ယောင် ဖမ်းထားရေ။ ဆွဲငင်ထားရေ။ ၂၊ အုပ်စီးသည် === အင်္ဂလိပ် === catch === ဗမာ === ၁၊ ရွေ့လျားမသွားနိုင်အောင် ဖမ်းထားသည်။ ဆွဲငင်ထားသည်။ ၂၊ အုပ်စီးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r2kzef1mw6337iy85fbb4f8e7ody3nb 0 3799425 7282973 2026-08-13T07:41:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ချုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔɕoʊʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ငရုတ်သီး) အလွန်စပ်ဟိန်းပြင်းသော === အင်္ဂလိပ် === spicy === ဗမာ === (ငရုတ်သီး) အလွန်စပ်ရှိန်..." 7282973 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ချုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔɕoʊʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ငရုတ်သီး) အလွန်စပ်ဟိန်းပြင်းသော === အင်္ဂလိပ် === spicy === ဗမာ === (ငရုတ်သီး) အလွန်စပ်ရှိန်းပြင်းသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ft18a2tegkxd7zsqnl15l7uu3h8vc2c 0 3799426 7282974 2026-08-13T07:41:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ဂေါင်းပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔɡèàɪ́ɴpèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျက်သရေ ခေါင်းပေါင်း။ အဂေါင်းဧ့ အဆင်တန်ဆာ === အင်္ဂလိပ် === turban === ဗမာ === ကျက်သရေ ခေ..." 7282974 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ဂေါင်းပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔɡèàɪ́ɴpèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျက်သရေ ခေါင်းပေါင်း။ အဂေါင်းဧ့ အဆင်တန်ဆာ === အင်္ဂလိပ် === turban === ဗမာ === ကျက်သရေ ခေါင်းပေါင်း။ ဦးခေါင်း၏ အဆင်တန်ဆာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dwzp70md4a9bvnkpypwydd2rrqgjwy4 0 3799427 7282975 2026-08-13T07:41:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်စာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔsà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆီး၊ ဝမ်းကို အောက်ကို မသက်စီပဲ ခိုင်မြဲစီတတ်ရေ အာဟာရ === အင်္ဂလိပ် === constipate food === ဗမာ === ဆီး၊ ဝမ်းကို အ..." 7282975 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်စာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔsà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆီး၊ ဝမ်းကို အောက်ကို မသက်စီပဲ ခိုင်မြဲစီတတ်ရေ အာဟာရ === အင်္ဂလိပ် === constipate food === ဗမာ === ဆီး၊ ဝမ်းကို အောက်သို့ မသက်စေပဲ ခိုင်မြဲစေတတ်သော အာဟာရ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8ycep0forscgs7mdywikwm841jipxul 0 3799428 7282976 2026-08-13T07:41:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ဆို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔsʰÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထားရေ ကတိကို ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === contract === ဗမာ === ထားသော ကတိကို ခိုင်မြဲအောင်ပြ..." 7282976 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ဆို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔsʰÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထားရေ ကတိကို ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === contract === ဗမာ === ထားသော ကတိကို ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nzwlty565sxef93l5kmfwu668lajz43 0 3799429 7282977 2026-08-13T07:42:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်တည်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔtɛ́/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံးကို စောင့်ထိန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === restrain === ဗမာ === ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံးကို စော..." 7282977 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်တည်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔtɛ́/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံးကို စောင့်ထိန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === restrain === ဗမာ === ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံးကို စောင့်ထိန်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 63eepby548s8qnh1vx575jvj23rxk5h 0 3799430 7282978 2026-08-13T07:42:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔpèàɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဂေါင်းကို ပုဝါအစဟိစွာအနိန်နန့် ရစ်ပတ် ဖုံးအုပ်ရေ။ အဂေါင်း တန်ဆာဆင်သည် === အင်္ဂလိပ် ===..." 7282978 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုပ်ပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕoʊʔpèàɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဂေါင်းကို ပုဝါအစဟိစွာအနိန်နန့် ရစ်ပတ် ဖုံးအုပ်ရေ။ အဂေါင်း တန်ဆာဆင်သည် === အင်္ဂလိပ် === turban === ဗမာ === ဦးခေါင်းကို ပုဝါစသည်ဖြင့် ရစ်ပတ် ဖုံးအုပ်သည်။ ဦးခေါင်း တန်ဆာဆင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5z1hpc22gdfbe36djfky8floq3ns4p9 0 3799431 7282979 2026-08-13T07:47:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချန်ထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɴtʰá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပယ်ရေ။ ဖယ်ရေ။ နောက်မာ နီခရေ။ ကြွင်းလပ်ခရေ။။ မလိုချန်ထား၊ ပစ်ပယ်ငြားလို့ (ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိ..." 7282979 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချန်ထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɴtʰá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပယ်ရေ။ ဖယ်ရေ။ နောက်မာ နီခရေ။ ကြွင်းလပ်ခရေ။။ မလိုချန်ထား၊ ပစ်ပယ်ငြားလို့ (ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === leave out === ဗမာ === ပယ်သည်။ ဖယ်သည်။ နောက်တွင် နေခဲ့သည်။ ကြွင်းလပ်ခဲ့သည်။။ မလိုချန်ထား၊ ပစ်ပယ်ငြား၍ (ရခိုင်ကာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 88de2oj658bi7f6xwfjhsilxvy9wc6s 0 3799432 7282980 2026-08-13T07:48:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချန်လှပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɴɬaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပါမလား တည်နီကျန်ရေ။ ကျန်လပ်စီရေ။ ဖယ်ထားခရေ === အင်္ဂလိပ် === keep back-cover up === ဗမာ === ပါမသွား တည်နေရစ်သည်..." 7282980 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချန်လှပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕàɴɬaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပါမလား တည်နီကျန်ရေ။ ကျန်လပ်စီရေ။ ဖယ်ထားခရေ === အင်္ဂလိပ် === keep back-cover up === ဗမာ === ပါမသွား တည်နေရစ်သည်။ ကျန်လပ်စေသည်။ ဖယ်ထားခဲ့သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lmpk09g1idx9oi38je6nefmain8zmww 0 3799433 7282981 2026-08-13T07:48:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချမ်းချမ်းကြက်ကြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɴɕáɴkɹɛʔkɹɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကောင်းကောင်းစိမ့်သော အတွေးဟိဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === so cold === ဗမာ === အလွန်အေးသော အတွေ..." 7282981 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချမ်းချမ်းကြက်ကြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕáɴɕáɴkɹɛʔkɹɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကောင်းကောင်းစိမ့်သော အတွေးဟိဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === so cold === ဗမာ === အလွန်အေးသော အတွေးရှိလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] eibxybjtnio2ol3vw8o0i7jr7kyxhwt 0 3799434 7282982 2026-08-13T07:49:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တခုတရီသော ဝန် ဝတ္တု တခုခုရို့ဧ့ အလီးပမာဏကို သိရယောင် ခြင်တွယ်ရရေ ကိရိယာ။ ၂၊ အလီး။ ၃၊ အစောက်ကို..." 7282982 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တခုတရီသော ဝန် ဝတ္တု တခုခုရို့ဧ့ အလီးပမာဏကို သိရယောင် ခြင်တွယ်ရရေ ကိရိယာ။ ၂၊ အလီး။ ၃၊ အစောက်ကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ။ ယင်းတိုင်ယောင်းတာ သူ။ ရီကြောင်းချိန်ကေ၊ မာလိန်မှုးကို၊ ရှီးဦးခေါ်သွင်း (မာရဒ) === အင်္ဂလိပ် === pairr of scales === ဗမာ === ၁၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်း ဝတ္တု တစ်ခုခုတို့၏ အလေးပမာဏကို သိရအောင် ချိန်တွယ်ရသော ကိရိယာ။ ၂၊ အလေး။ ၃၊ အစောက်ကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ။ ယင်းသို့တိုင်းတာ သူ။ ရေကြောင်းချိန်ကေ၊ မာလိန်မှုးကို၊ ရှေးဦးခေါ်သွင်း (မာရဒ) == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တွေးခေါ် ဆင်ခြင်ရေ။ တွက်ဖော် မှန်းကြည့်ရေ === အင်္ဂလိပ် === judge === ဗမာ === တွေးတော ဆင်ခြင်သည်။ စဉ်းစား မှန်းကြည့်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တုတ်၊ ဓါး၊ လှံ၊ မြှားအစဟိစွာအနိန်နန့် ပစ်ခတ်ရန် ရည်မှန်းရေ။ မှန်းရေ။ ရွယ်သည် === အင်္ဂလိပ် === aim === ဗမာ === တုတ်၊ ဓါး၊ လှံ၊ မြှားစသည်ဖြင့် ပစ်ခတ်ရန် ရည်မှန်းသည်။ မှန်းသည်။ ရွယ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bjfbf8l1q36gm1v23ov8uqvr9fszrif 0 3799435 7282983 2026-08-13T07:50:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်ကိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴkaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပြုအံ့ ကိစ္စဟူသမျှကို တင်ကူးပနာ ညှိနိုင်းရေ။ ၂၊ အချိန်အခါနန့် လိုက်ဖက်ညီယောင် ပြုလု..." 7282983 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်ကိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴkaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပြုအံ့ ကိစ္စဟူသမျှကို တင်ကူးပနာ ညှိနိုင်းရေ။ ၂၊ အချိန်အခါနန့် လိုက်ဖက်ညီယောင် ပြုလုပ်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === bring into harmony === ဗမာ === ၁၊ ပြုလတ္တံ့ ကိစ္စဟူသမျှကို တင်ကူး၍ ညှိနိုင်းသည်။ ၂၊ အချိန်အခါနှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင် ပြုလုပ်ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0s56ap3q4l25y7hk3xducqpw2h6tmvz 0 3799436 7282984 2026-08-13T07:50:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်စာကိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴsàkaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ မှန်းဆချက်အတိုင်း ဖြစ်တေ။ ၂၊ မှန်းချိန်ခြင်းနန့်အညီ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလ..." 7282984 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်စာကိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴsàkaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ မှန်းဆချက်အတိုင်း ဖြစ်တေ။ ၂၊ မှန်းချိန်ခြင်းနန့်အညီ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === bring into harmony === ဗမာ === ၁၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ မှန်းဆချက်အတိုင်း ဖြစ်သည်။ ၂၊ မှန်းချိန်ခြင်းနှင့်အညီ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8uqscgnvmbhnyr94vsc5kngw78vezef 0 3799437 7282985 2026-08-13T07:50:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်ဆ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴsʰ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထောက်ထားရေ။ ဆင်ခြင်ရေ။ ၂၊ စိုင်းစားသည် === အင်္ဂလိပ် === conider === ဗမာ === ၁၊ ထောက်ထားသည်။ ဆင်ခြင်သည်။..." 7282985 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်ဆ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴsʰ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထောက်ထားရေ။ ဆင်ခြင်ရေ။ ၂၊ စိုင်းစားသည် === အင်္ဂလိပ် === conider === ဗမာ === ၁၊ ထောက်ထားသည်။ ဆင်ခြင်သည်။ ၂၊ စဉ်းစားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] irwtjivtd9qmnhvatdkgyes3tbqsif4 0 3799438 7282986 2026-08-13T07:50:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်တွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴtwɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နိုင်းနိူင်း ဆင်ခြင်ရေ။ တခုနန့်တခု၊ တဦးနန့်တဦး တွဲနိူင်းပြရေ === အင်္ဂလိပ် === compare === ဗမာ === နို..." 7282986 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်တွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴtwɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နိုင်းနိူင်း ဆင်ခြင်ရေ။ တခုနန့်တခု၊ တဦးနန့်တဦး တွဲနိူင်းပြရေ === အင်္ဂလိပ် === compare === ဗမာ === နိုင်းယှဉ် ဆင်ခြင်သည်။ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တွဲယှဉ်ပြသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i65w8wkiwhiercfqcaebmcpu5f5q07j 0 3799439 7282987 2026-08-13T07:51:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်ရွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴɹwɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စိတ်မာကြံရွယ် ဦးတည်ချက် ထားရေ။ ၂၊ ကြိုတင် မျှော်မှန်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === aim === ဗမာ === ၁၊ စ..." 7282987 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်ရွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴɹwɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စိတ်မာကြံရွယ် ဦးတည်ချက် ထားရေ။ ၂၊ ကြိုတင် မျှော်မှန်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === aim === ဗမာ === ၁၊ စိတ်တွင်ကြံရွယ် ဦးတည်ချက် ထားသည်။ ၂၊ ကြိုတင် မျှော်မှန်းထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cayrrgpehowljabjicf7037g5qs1a6m 0 3799440 7282988 2026-08-13T07:51:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိန်ရေကြိုး အစွန်းဖျားမာ ဆွဲထားရေ အလီး === အင်္ဂလိပ် === plumbbob === ဗမာ === ချိန်သည့်ကြိုး အစွန်းဖျားတ..." 7282988 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိန်ရေကြိုး အစွန်းဖျားမာ ဆွဲထားရေ အလီး === အင်္ဂလိပ် === plumbbob === ဗမာ === ချိန်သည့်ကြိုး အစွန်းဖျားတွင် ဆွဲထားသော အလေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] b9fv7uyw267bcdzuoevhkwopqqajuus 0 3799441 7282989 2026-08-13T07:51:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တခုတရီသော ဝန် ဝတ္တု တခုခုရို့ဧ့ အလီးပမာဏကို သိရယောင် ခြင်တွယ်ရရေ ကိရိယာ။ ၂၊ အလီး။ ၃၊ အစောက်ကို..." 7282989 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕèɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တခုတရီသော ဝန် ဝတ္တု တခုခုရို့ဧ့ အလီးပမာဏကို သိရယောင် ခြင်တွယ်ရရေ ကိရိယာ။ ၂၊ အလီး။ ၃၊ အစောက်ကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ။ ယင်းတိုင်ယောင်းတာ သူ။ ရီကြောင်းချိန်ကေ၊ မာလိန်မှုးကို၊ ရှီးဦးခေါ်သွင်း (မာရဒ) === အင်္ဂလိပ် === pairr of scales === ဗမာ === ၁၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်း ဝတ္တု တစ်ခုခုတို့၏ အလေးပမာဏကို သိရအောင် ချိန်တွယ်ရသော ကိရိယာ။ ၂၊ အလေး။ ၃၊ အစောက်ကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ။ ယင်းသို့တိုင်းတာ သူ။ ရေကြောင်းချိန်ကေ၊ မာလိန်မှုးကို၊ ရှေးဦးခေါ်သွင်း (မာရဒ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s4g6yq5qjlyxbsv0i37twmu1tdipd0b 0 3799442 7282990 2026-08-13T07:52:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်းဆို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕéɪɴsʰÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီသော ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရန် အခါကာလ နီရာဒေသကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === appoint ===..." 7282990 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်းဆို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕéɪɴsʰÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီသော ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရန် အခါကာလ နီရာဒေသကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === appoint === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ခုသော ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရန် အခါကာလ နေရာဒေသကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] iydvfa2zhxwho23r279m5t123mb2gfn 0 3799443 7282991 2026-08-13T07:52:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်းမ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕéɪɴm/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပိုင်းအရာ။ တဦးနန့်တဦး၊ တနိုင်ငံနန့် တနိုင်ငံ နယ်မြီ အပိုင်းအရာအရပ်။ နယ်ခြား။ နယ်စပ်။ မှတ်တို..." 7282991 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိန်းမ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕéɪɴm/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပိုင်းအရာ။ တဦးနန့်တဦး၊ တနိုင်ငံနန့် တနိုင်ငံ နယ်မြီ အပိုင်းအရာအရပ်။ နယ်ခြား။ နယ်စပ်။ မှတ်တိုင်။ အမှတ်အသား စိုက်ထူထားရေ အရာ။ (သီမာ- သျှီမာ-ချိန်းမ-ပါပျက်) === အင်္ဂလိပ် === specify === ဗမာ === အပိုင်းအခြား။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၊ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ နယ်မြေ အပိုင်းအခြားအရပ်။ နယ်ခြား။ နယ်စပ်။ မှတ်တိုင်။ အမှတ်အသား စိုက်ထူထားသော အရာ။ (သီမာ- သျှီမာ-ချိန်းမ-ပါပျက်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nljeykf6da3cqbmfs8n7rkb98lja3u5 0 3799444 7282992 2026-08-13T07:54:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်မြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ̀ɴmɹɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖျား ပပိန်ချေသွယ်နှင့် ထက်မြက်ရေ။ ချွန်ထက်သော။ ချွန်မြသော === အင်္ဂလိပ် === sharp === ဗမ..." 7282992 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်မြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ̀ɴmɹɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖျား ပပိန်ချေသွယ်နှင့် ထက်မြက်ရေ။ ချွန်ထက်သော။ ချွန်မြသော === အင်္ဂလိပ် === sharp === ဗမာ === အဖျား သေးသွယ်သွယ်နှင့် ထက်မြက်သော။ ချွန်ထက်သော။ ချွန်မြသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1sxb7yhwl1nztjs24gjzxrhwcb5ppeb 0 3799445 7282993 2026-08-13T07:55:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖျား ပပိန်ချေလို့ စူးရှ ဖေါက်ဝင် စီတတ်ရေ အရာ === အင်္ဂလိပ် === sharp === ဗမာ === အဖျား သေးသွယ်၍ စူးရှ ဖေါက်ဝ..." 7282993 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖျား ပပိန်ချေလို့ စူးရှ ဖေါက်ဝင် စီတတ်ရေ အရာ === အင်္ဂလိပ် === sharp === ဗမာ === အဖျား သေးသွယ်၍ စူးရှ ဖေါက်ဝင် စေတတ်သော အရာ == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ̀ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အဖျားပပိန်ချေလို့ ဖြစ်ရေ။ ၂၊ ဂုဏ်အရည်အခြင်း ထူးကဲသာလွန်သော။ သာသော။ မြတ်သော။ အဆင့်အတန်း မြင့်မြတ်သော === အင်္ဂလိပ် === bright === ဗမာ === ၁၊ အဖျားသေးသွယ်၍ ဖြစ်သော။ ၂၊ ဂုဏ်အရည်အချင်း ထူးကဲသာလွန်သော။ သာသော။ မြတ်သော။ အဆင့်အတန်း မြင့်မြတ်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] h1bd50ykgtknsn1gtnd67nveai2t7p7 0 3799446 7282994 2026-08-13T07:55:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်းတောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ́ɴtɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရှည်သော အမင်ါက်ဟိရေ။ ရှည်သော အဂေါင်းဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === crest === ဗမာ === ရှည်သော အမေါက..." 7282994 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်းတောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ́ɴtɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရှည်သော အမင်ါက်ဟိရေ။ ရှည်သော အဂေါင်းဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === crest === ဗမာ === ရှည်သော အမေါက်ရှိသော။ ရှည်သော ဦးခေါင်းရှိသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်းတောက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ́ɴtɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခေါက်ရှာငှက် အမင်ါက်ပိုင် ချွန်းထွက်နိန်ရေ အရာ။ အစွန်းထွက်နိန်ရေ အရာ === အင်္ဂလိပ် === pointed protrusion === ဗမာ === ခေါက်ရှာငှက် အမေါက်ကဲ့သို့ ချွန်းထွက်နေသော အရာ။ အစွန်းထွက်နေသော အရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gaqdj3y9js3qa4a92x24dq077hv6xu1 0 3799447 7282995 2026-08-13T07:55:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်းဖဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ́ɴpʰɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စက္ကူဖဲမာ နှစ်ပွင့် သို့မဟုတ် သုံးပွင့်ဟိရေ ဖဲချပ် === အင်္ဂလိပ် === flush === ဗမာ === စက္ကူဖဲတွင် နှစ်..." 7282995 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွန်းဖဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕʊ́ɴpʰɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စက္ကူဖဲမာ နှစ်ပွင့် သို့မဟုတ် သုံးပွင့်ဟိရေ ဖဲချပ် === အင်္ဂလိပ် === flush === ဗမာ === စက္ကူဖဲတွင် နှစ်ပွင့် သို့မဟုတ် သုံးပွင့်ရှိသော ဖဲချပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hsstyokvm7wmlby72jkl93rw3pae18g 0 3799448 7282996 2026-08-13T07:57:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဒေါသနန့် ကျကျယ်လောင်လောင် ပြစ်တင် ပြောဆိုရေ။ ကြိမ်းမောင်းရေ။ ငေါက်ငမ်းရေ။ ၂၊ ကြမ်းတမ်းစွာ ပြော..." 7282996 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဒေါသနန့် ကျကျယ်လောင်လောင် ပြစ်တင် ပြောဆိုရေ။ ကြိမ်းမောင်းရေ။ ငေါက်ငမ်းရေ။ ၂၊ ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောဆိုရေ။ စကားပြောရေ ကကောင်းခြွရေကာ။ ၃၊ကျကျိုင်းခက်ထန်သည် === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === ၁၊ ဒေါသဖြင့် ကျယ်လောင်စွာ ပြစ်တင် ပြောဆိုသည်။ ကြိမ်းမောင်းသည်။ ငေါက်ငမ်းသည်။ ၂၊ ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောဆိုသည်။ စကားပြောရေ ကောင်းကောင်းခြွရေကာ။ ၃၊ မာကျော ခက်ထန်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချောမွိ့ခြင်း မဟိရေ။ ညက်ညော ပြေပြစ်ခြင်း မဟိရေ။ နူးညံ့ချောမွိ့ခြင်း ကင်းသော === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === ချောမွေ့ခြင်း မရှိသော။ ညက်ညော ပြေပြစ်ခြင်း မရှိသော။ နူးညံ့ချောမွေ့ခြင်း ကင်းသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွ၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မာတောင့်ရေ။ ၂၊ ရုန့်ရင်း ခက်ထန်ရေ။ ၃၊ ကြွစေ၊ ဖူးရွစီရေ။ ၄၊ ငါးခြောက်ကို ဝကင်းမာထည့်ပနာ မီးကျီးဖြင့် ကျက်စီရေ။ ငါးခြောက်ကို မီးကျီးမာ ခြွရေ။ ၅၊ (နှုတ်ခမ်း) သွိခြောက်ရေ။ တင်းမာရေ။ ဆောင်းလအခါ နှုတ်ခမ်း ခြွရေ === အင်္ဂလိပ် === broil === ဗမာ === ၁၊ မာတောင့်သည်။ ၂၊ ရုန့်ရင်း ခက်ထန်သည်။ ၃၊ ကြွစေ၊ ဖူးရွစေသည်။ ၄၊ ငါးခြောက်ကို အိုးကင်းတွင်ထည့်၍ မီးကျီးဖြင့် ကျက်စေသည်။ ငါးခြောက်ကို မီးကျီးမှာ ခြွရေ။ ၅၊ (နှုတ်ခမ်း) သွေ့ခြောက်သည်။ တင်းမာသည်။ ဆောင်းလအခါ နှုတ်ခမ်း ခြွရေ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွ၄ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆိုနှိုင်ခက်ခဲဗျာယ်။ ပြောရဆိုရခက်ခဲဗျာယ်။ မောက်ကြွား မာန်တင်းသော အသွင်ပေါ် ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === haughty === ဗမာ === ဆိုနိုင်ခက်ခဲလျက်။ ပြောရဆိုရခက်ခဲလျက်။ မောက်ကြွား မာန်တင်းသော အသွင်ပေါ် လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fhlzl5oq96ie7hnuyz3av3d938g90m1 0 3799449 7282997 2026-08-13T07:57:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (စကားသံ) ကြမ်းတမ်း ခက်မာစွာ။ ယင်းတိုင်သျှင် စကားပြောရေ ကကောင်းခြွခြွ === အင်္ဂလိပ..." 7282997 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (စကားသံ) ကြမ်းတမ်း ခက်မာစွာ။ ယင်းတိုင်သျှင် စကားပြောရေ ကကောင်းခြွခြွ === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === (စကားသံ) ကြမ်းတမ်း ခက်မာစွာ။ ယင်းသူ စကားပြောရေ ကောင်းကောင်းခြွခြွ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] sezxn9kwbhzkrc2tnmpitz9begg9tsj 0 3799450 7282998 2026-08-13T07:57:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွတင်းတင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹtɪ́ɴtɪ́ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မာတောင့်သော။ တင်းမာသော။ ၂၊ သွိခြောက်လွန်းသော။ ၃၊ ကြွရွသော။ ၄၊ နူးညံ..." 7282998 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွတင်းတင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹtɪ́ɴtɪ́ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မာတောင့်သော။ တင်းမာသော။ ၂၊ သွိခြောက်လွန်းသော။ ၃၊ ကြွရွသော။ ၄၊ နူးညံ့ ချောမွိ့ခြင်း ကင်းသော။ ၅၊ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော။ ၆၊ အလွန်မာကျောသော။ ၇၊ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ။ ၈၊ အဖုအပိမ့် ထသော။ ၉၊ အသားအရီ ချောမွိ့ခြင်း မဟိရေ။ ခြွခြွတင်းတင်း၊ တသျှပ်ချင်းကေ၊ ပွီး === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === ၁၊ မာတောင့်သော။ တင်းမာသော။ ၂၊ သွေ့ခြောက်လွန်းသော။ ၃၊ ကြွရွသော။ ၄၊ နူးညံ့ ချောမွေ့ခြင်း ကင်းသော။ ၅၊ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော။ ၆၊ အလွန်မာကျောသော။ ၇၊ စွတ်စိုခြင်း မရှိသော။ ၈၊ အဖုအပိမ့် ထသော။ ၉၊ အသားအရေ ချောမွေ့ခြင်း မရှိသော။ ခြွခြွတင်းတင်း၊ တသျှပ်ချင်းကေ၊ ပွီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0z5z1zx12tiy91b7d7h3111kzxfijz8 0 3799451 7282999 2026-08-13T07:58:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွရွရွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹɹwɹw/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းမှု မဟိရေ။ မာကြမ်း ခက်ထန်ရော်သော === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh..." 7282999 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွရွရွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹɹwɹw/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းမှု မဟိရေ။ မာကြမ်း ခက်ထန်ရော်သော === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === ၁၊ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းမှု မရှိသော။ မာကြမ်း ခက်ထန်ရော်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] l7he209g4nvy9nyja8gnsav5uocgdlo 0 3799452 7283000 2026-08-13T07:58:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹtɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (အထက်ကို) ဖေါင်းကြွသော။ ပွကားသော။ ၂၊ မာတင်းသော === အင်္ဂလိပ် === swell up === ဗမာ === ၁၊ (အပေါ်သို့)..." 7283000 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹtɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (အထက်ကို) ဖေါင်းကြွသော။ ပွကားသော။ ၂၊ မာတင်းသော === အင်္ဂလိပ် === swell up === ဗမာ === ၁၊ (အပေါ်သို့) ဖေါင်းကြွသော။ ပွကားသော။ ၂၊ မာတင်းသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] od1ec2g9diewtmvfooleexo8mopq8ph 0 3799453 7283001 2026-08-13T07:59:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (စကားသံ) ကြမ်းတမ်း ခက်မာစွာ။ ယင်းတိုင်သျှင် စကားပြောရေ ကကောင်းခြွခြွ === အင်္ဂလိပ..." 7283001 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြွခြွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰWɹkʰWɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (စကားသံ) ကြမ်းတမ်း ခက်မာစွာ။ ယင်းတိုင်သျှင် စကားပြောရေ ကကောင်းခြွခြွ === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === (စကားသံ) ကြမ်းတမ်း ခက်မာစွာ။ ယင်းသူ စကားပြောရေ ကောင်းကောင်းခြွခြွ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] sezxn9kwbhzkrc2tnmpitz9begg9tsj 0 3799454 7283002 2026-08-13T08:00:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြီခြဲခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹìkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီကြုံလှီလို့ အသားနန့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိ..." 7283002 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြီခြဲခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹìkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီကြုံလှီလို့ အသားနန့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်းစိုပြေမှု မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === skinny === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေကြုံလှီ၍ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်းစိုပြေမှု မရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j8bbrkj3f469ue1vo2sx1l8aabb07mz 0 3799455 7283003 2026-08-13T08:00:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပင်နာခါချီး။ သလိပ်ဆို့ပိတ်ပနာ အသက်ရှုကျပ်သော ရောဂါ === အင်္ဂလိပ် === asthma === ဗမာ === ပန်းနာ။ သလိပ်ဆို..." 7283003 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပင်နာခါချီး။ သလိပ်ဆို့ပိတ်ပနာ အသက်ရှုကျပ်သော ရောဂါ === အင်္ဂလိပ် === asthma === ဗမာ === ပန်းနာ။ သလိပ်ဆို့ပိတ်၍ အသက်ရှုကျပ်သော ရောဂါ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] a6119ujjlj6yzu3cvgzj6qxhhaswavg 0 3799456 7283004 2026-08-13T08:00:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီကြုံလှီလို့ အသားနန့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်..." 7283004 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီကြုံလှီလို့ အသားနန့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်းစိုပြေမှု မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === skinny === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေကြုံလှီ၍ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်းစိုပြေမှု မရှိသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲခြောက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) အစားအသီာက် ယှားပါးရေ။ ငတ်မွတ်ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ၂၊ လူနီရပ်ကွက်မှ ကဂေါင်းဝီးကွာရေ။ ၃၊ စည်ကားမှု မဟိဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === starve === ဗမာ === (ဥပစါ) အစားအသောက် ရှားပါးသည်။ ငတ်မွတ်သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ၂၊ လူနေရပ်ကွက်မှ အလွန်ဝေးကွာသည်။ ၃၊ စည်ကားမှု မရှိဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] feqs9u5sge4s0o7prlewws55kwkgjny 0 3799457 7283005 2026-08-13T08:01:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲခြောက်ခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီကြုံလှီလို့ အသားနန့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။..." 7283005 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲခြောက်ခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီကြုံလှီလို့ အသားနန့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်းစိုပြေမှု မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === skinny === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေကြုံလှီ၍ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော။ ပိန်ကပ်သော။ ၂၊ စိမ်းလန်းစိုပြေမှု မရှိသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲခြောက်ခြောက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) အစားအသီာက် ယှားပါးရေ။ ငတ်မွတ်ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ၂၊ လူနီရပ်ကွက်မှ ကဂေါင်းဝီးကွာရေ။ ၃၊ စည်ကားမှု မဟိဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === starve === ဗမာ === (ဥပစါ) အစားအသောက် ရှားပါးသည်။ ငတ်မွတ်သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ၂၊ လူနေရပ်ကွက်မှ အလွန်ဝေးကွာသည်။ ၃၊ စည်ကားမှု မရှိဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0uo2zz39v1sim52a85pay2fzoykwt0i 0 3799458 7283006 2026-08-13T08:01:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲမွိန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛmwèɪɴ့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခက်ရေ။ မလွယ်။ ငြိုငြင်ဖွယ်ဖြစ်တေ။ ခဲယဉ်းရေ။ ၂၊ ဇာပိုင် လုပ်ရဖို့ကိုမသိပနာ ဝီခွ..." 7283006 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြဲခြဲမွိန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɹɛmwèɪɴ့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခက်ရေ။ မလွယ်။ ငြိုငြင်ဖွယ်ဖြစ်တေ။ ခဲယဉ်းရေ။ ၂၊ ဇာပိုင် လုပ်ရဖို့ကိုမသိပနာ ဝီခွဲမရနှိုင်ယောင် ဖြစ်တေ။ များစွာသော အခက်အခဲနန့် ဟိဆိုင် တွိရရေ။ လားလီရာ၊ ရက်ချုပ်တောမာ၊ ခြဲခြဲရာမွိန့်လို့ (ဇမ်း) === အင်္ဂလိပ် === meet with trouble === ဗမာ === ၁၊ ခက်သည်။ မလွယ်။ ငြိုငြင်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ ခဲယဉ်းသည်။ ၂၊ မည်ကဲ့သို့ လုပ်ရမည်ကိုမသိ၍ ဝေခွဲမရနိုင်အောင် ဖြစ်သည်။ များစွာသော အခက်အခဲနှင့် ရင်ဆိုင် တွေ့ရသည်။ လားလီရာ၊ ဇာတာတောမှာ၊ ခြဲခြဲရာမွိန့်လို့ (ဇမ်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ta2gzg890ixeqlbx5omefc9uqwbldpv 0 3799459 7283007 2026-08-13T08:03:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကြမ်းတမ်းရေ။ ၂၊ ဒေါသနန့် ကျကျယ်လောင်လောင် ပြစ်တင်ပြောဆိုရေ။ ကြိမ်းမောင်းရေ။ ၃၊ (နီပူဟိန်ကြေ..." 7283007 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကြမ်းတမ်းရေ။ ၂၊ ဒေါသနန့် ကျကျယ်လောင်လောင် ပြစ်တင်ပြောဆိုရေ။ ကြိမ်းမောင်းရေ။ ၃၊ (နီပူဟိန်ကြောင့်) ခြောက်သွိ မာတောင့်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === rude === ဗမာ === ၁၊ ကြမ်းတမ်းသည်။ ၂၊ ဒေါသဖြင့် ကျယ်လောင်စွာ ပြစ်တင်ပြောဆိုသည်။ ကြိမ်းမောင်းသည်။ ၃၊ (နေပူရှိန်ကြောင့်) ခြောက်သွေ့ မာတောင့်နေသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော့၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငါးစစွာကို မီးဖြင့် ဝကင်းမာထည့်လို့ ကြွပ်အောင် လုပ်ရေ။ ငါးခြောက်ကို ဝကင်းမာ ကြွပ်အောင်ခြော့သည် === အင်္ဂလိပ် === smoke fish === ဗမာ === ငါးစသည်ကို မီးဖြင့် အိုးကင်းတွင်ထည့်၍ ကြွပ်အောင် လုပ်သည်။ ငါးခြောက်ကို အိုးကင်းတွင် ကြွပ်အောင်ခြော့သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော့၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̰/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (မာန) ထောင်လွှား မေါက်မာတတ်သူ။ စကားပြောရေ ကကောင်း ခြော့ရေကာ။ === အင်္ဂလိပ် === ကြိ === ဗမာ === (မာန) ထောင်လွှား မေါက်မာတတ်သူ။ စကားပြောရေ ကောင်းကောင်း ခြော့ရေကာ။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 64df0snywa5om2vuq99686gtnf6b7io 0 3799460 7283008 2026-08-13T08:03:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကြမ်းတမ်းရွီတွက်နန့်။ ၂၊ တောင့်တင်းမာကျောဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === rude === ဗမာ === ၁၊ ကြမ်းတ..." 7283008 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကြမ်းတမ်းရွီတွက်နန့်။ ၂၊ တောင့်တင်းမာကျောဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === rude === ဗမာ === ၁၊ ကြမ်းတမ်းသောအားဖြင့်။ ၂၊ တောင့်တင်းမာကျောလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rcmjj3ou5yq6ylnnv2oc0c1smhe4k0j 0 3799461 7283009 2026-08-13T08:03:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော်ခြော်ငေါ်ငေါ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀kʰɹɔ̀ŋɔ̀ŋɔ̀/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း ချောမွတ်ခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ထန်..." 7283009 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော်ခြော်ငေါ်ငေါ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀kʰɹɔ̀ŋɔ̀ŋɔ̀/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း ချောမွတ်ခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ထန်သော === အင်္ဂလိပ် === rude === ဗမာ === ၁၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း ချောမွတ်ခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ထန်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8xfoi3lcxb8xvbi4zla9trpfbc6qj03 0 3799462 7283010 2026-08-13T08:04:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော်ခြော်ငတ်ငတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀kʰɹɔ̀ŋaʔŋaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကြမ်းတမ်းခက်မာသော အတွိဟိသော။ ၂၊ တောင့်တင်းမာကျော ခက်ရော်ဟိရေ။ ၃..." 7283010 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော်ခြော်ငတ်ငတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀kʰɹɔ̀ŋaʔŋaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကြမ်းတမ်းခက်မာသော အတွိဟိသော။ ၂၊ တောင့်တင်းမာကျော ခက်ရော်ဟိရေ။ ၃၊ ပျော့ပျောင်းခြင်းမဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === rude === ဗမာ === ၁၊ ကြမ်းတမ်းခက်မာသော အတွေ့ရှိသော။ ၂၊ တောင့်တင်းမာကျော ခက်ရော်ရှိသော။ ၃၊ ပျော့ပျောင်းခြင်းမရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 70sueno0tile9s3eaaf6u16woow89b3 0 3799463 7283011 2026-08-13T08:04:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော်ခြော်ရော်ရော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀kʰɹɔ̀ɹɔ̀ɹɔ̀/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်း ချောမွတ်ခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ထန..." 7283011 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြော်ခြော်ရော်ရော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ̀kʰɹɔ̀ɹɔ̀ɹɔ̀/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်း ချောမွတ်ခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ထန်သော === အင်္ဂလိပ် === rude === ဗမာ === ၁၊ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်း ချောမွတ်ခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ ကြမ်းတမ်း ခက်ထန်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bp7zqgiiez7rgqvcr029vphkuf22n7b 0 3799464 7283012 2026-08-13T08:04:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ကျကျိုင်းတောင့်တင်းသော။ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ (နီပူဟိန်ပြင်းအတွက်နန့..." 7283012 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ကျကျိုင်းတောင့်တင်းသော။ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ (နီပူဟိန်ပြင်းအတွက်နန့်) သွိခြောက် မာတင်းလို့နိန်ရေ။ ၃၊ ကြာမြင့်စွာ ခံနိုင်ရည်ဟိသော။ ခမောင်းကေရာမျက်ဝီ၊ နှစ်တရာကေ၊ ကမ္ဘာလုံးကို၊ ခြက်လို့နီ (တေး) === အင်္ဂလိပ် === hardy === ဗမာ === ၁၊ မာကျော တောင့်တင်းသော။ နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းခြင်း ကင်းသော။ ၂၊ (နေပူရှိန်ပြင်းသောကြောင့်) သွေ့ခြောက် မာတင်း၍နေသော။ ၃၊ ကြာမြင့်စွာ ခံနိုင်ရည်ရှိသော။ ခမောင်းကေရာမျက်ဝီ၊ နှစ်တရာကေ၊ ကမ္ဘာလုံးကို၊ ခြက်လို့နီ (တေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0h57mn8czvyhc76w57ygnsj8kp2rua7 0 3799465 7283013 2026-08-13T08:05:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြက်ခြက်မြည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔkʰɹɛʔmɹɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဆင့်အတန်း စံမှီရေ။ ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === come up to standard === ဗမာ === အဆင့်အတန်း စံမှီသည်။ ကောင..." 7283013 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြက်ခြက်မြည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔkʰɹɛʔmɹɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဆင့်အတန်း စံမှီရေ။ ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === come up to standard === ဗမာ === အဆင့်အတန်း စံမှီသည်။ ကောင်းသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြက်ခြက်မြည်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔkʰɹɛʔmɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြောက်သွိနိန်ရေ သစ်ရွက်၊ သစ်ရွက်ပေါ်မာ တခုတရီလားရေ အသံ === အင်္ဂလိပ် === khan khan sound === ဗမာ === ခြောက်သွေ့နေသော ဖက်ရွက်၊ သစ်ရွက်ပေါ်၌ တစ်စုံတစ်ခုသွားသော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 03b1w22ju7x5cbcng7tyit8f0iicl7l 0 3799466 7283014 2026-08-13T08:06:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴkàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်မိုး ကြွက်လျှောက်တန်းအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားရေ သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အ..." 7283014 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴkàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်မိုး ကြွက်လျှောက်တန်းအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားရေ သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အိမ်ခြင်ကန်မာ၊ မကျန်ရပဲ (ထာနု) === အင်္ဂလိပ် === ridge pole === ဗမာ === အိမ်မိုး အခြင်ဝါးအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားသော သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အိမ်ခြင်ကန်မှာ၊ မကျန်ရပဲ (ထာနု) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5zq7zvq4b8wnzqxxdwpoz05db3dinrf 0 3799467 7283015 2026-08-13T08:06:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ဆီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴsʰí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သတ္တဝါရို့ဧ့ အရိုးအထဲမာ ဟိရေ အဆီ === အင်္ဂလိပ် === marrow === ဗမာ === သတ္တဝါတို့၏ အရိုးအတွင်း၌ ရှိသော အဆီ =..." 7283015 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ဆီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴsʰí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သတ္တဝါရို့ဧ့ အရိုးအထဲမာ ဟိရေ အဆီ === အင်္ဂလိပ် === marrow === ဗမာ === သတ္တဝါတို့၏ အရိုးအတွင်း၌ ရှိသော အဆီ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rq3f71a2qqz5fpcq5c86850uegt746y 0 3799468 7283016 2026-08-13T08:07:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ထောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴtʰàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူရို့ အိပ်ရေအခါ ခြင်မကိုက်ရယောင် အကာအရံအဖြစ် ပြုလုပ်ထားရေ ပါးလွှာသော ပိတ်ဖျင်၊ ဇာထည်အ..." 7283016 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ထောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴtʰàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူရို့ အိပ်ရေအခါ ခြင်မကိုက်ရယောင် အကာအရံအဖြစ် ပြုလုပ်ထားရေ ပါးလွှာသော ပိတ်ဖျင်၊ ဇာထည်အစဟိစွာ === အင်္ဂလိပ် === mosquito net === ဗမာ === လူတို့ အိပ်သည့်အခါ ခြင်မကိုက်ရအောင် အကာအရံအဖြစ် ပြုလုပ်ထားသော ပါးလွှာသော ပိတ်ဖျင်၊ ဇာထည်စသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rrzp2s25jyplpqg4a1x786d1qguefwb 0 3799469 7283017 2026-08-13T08:07:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ပြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴpɹɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တုပ်ကွေးရောဂါကို ဖြစ်ပွားစီနှိုင်ရေ အရောင်အဆင်း ပြောက်ကျားသော ခြင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ်..." 7283017 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ပြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴpɹɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တုပ်ကွေးရောဂါကို ဖြစ်ပွားစီနှိုင်ရေ အရောင်အဆင်း ပြောက်ကျားသော ခြင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === mosquito === ဗမာ === တုပ်ကွေးရောဂါကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သော အရောင်အဆင်း ပြောက်ကျားသော ခြင်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nst4r4josidhnysgvzq1f5kn86c7min 0 3799470 7283018 2026-08-13T08:07:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ဖိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴpʰì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်မိုး အခြင်အစဟိစွာရို့ကို မရွိရယောင် အထက်မှ ဖိညှပ်ထားရေ သစ်သားတန်း၊ ဝါးလုံးတန်း === အင်္ဂလ..." 7283018 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်ဖိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴpʰì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်မိုး အခြင်အစဟိစွာရို့ကို မရွိရယောင် အထက်မှ ဖိညှပ်ထားရေ သစ်သားတန်း၊ ဝါးလုံးတန်း === အင်္ဂလိပ် === principal rafter === ဗမာ === အိမ်မိုး အခြင်စသည်တို့ကို မရွေ့လျားရအောင် အထက်မှ ဖိညှပ်ထားသော သစ်သားတန်း၊ ဝါးလုံးတန်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3e9l8m0z9qq0i1frhzprki3nawpdfvp 0 3799471 7283019 2026-08-13T08:08:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်တောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴtáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရွယ်အစားကို သိရယောင် ချင့်ရရေ ခွက်။ ချင့်ခွက် === အင်္ဂလိပ် === by measure(of grain or liquid by cup) === ဗမာ === အရွယ်..." 7283019 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်တောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̀ɴtáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရွယ်အစားကို သိရယောင် ချင့်ရရေ ခွက်။ ချင့်ခွက် === အင်္ဂလိပ် === by measure(of grain or liquid by cup) === ဗမာ === အရွယ်အစားကို သိရအောင် ချင့်ရသော ခွက်။ ချင့်ခွက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1u6evd9cbjirx4uw558cyquxnl011sw 0 3799472 7283020 2026-08-13T08:09:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင့်တီးတီးလို့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̰ɴtïtïlo̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးပိုင် မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ယှားဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === continuous === ဗမာ =..." 7283020 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင့်တီးတီးလို့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̰ɴtïtïlo̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးပိုင် မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ယှားဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === continuous === ဗမာ === (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးသကဲ့သို့ မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ရှားလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] of6l5yui8nrf91vcxqm5ijsvfb0jm7e 0 3799473 7283021 2026-08-13T08:09:34Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင့်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̰ɴtʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မီးအဟိန်မပြတ် တောက်လောက်ယောင် ခြင့်ထိုးတံကို ဆွဲပနာ လှုပ်ရှားပီးရေ။ သီရိဂုတ်တောင်မာ ထ..." 7283021 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင့်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̰ɴtʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မီးအဟိန်မပြတ် တောက်လောက်ယောင် ခြင့်ထိုးတံကို ဆွဲပနာ လှုပ်ရှားပီးရေ။ သီရိဂုတ်တောင်မာ ထိုရုပ်ရှင်တော် မဟာမုနိဘုရား မြတ်စွာကို လက်ျာမင်းနန်းကို နန်းတင်သော မြန်မာရို့စွာ တထောင်သော ခြင့်ထိုးပနာ နောက်တော် ကျောသားကိုလေ့ ယူလီဧ့(ရှီးထုံး)။ ကန်အလယ်ဝယ် ဖေါင်ကြီး ဖွဲ့ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === မီးအရှိန်မပြတ် တောက်လောက်အောင် ခြင့်ထိုးတံကို ဆွဲ၍ လှုပ်ရှားပေးသည်။ သီရိဂုတ်တောင်၌ ထိုရုပ်ရှင်တော် မဟာမုနိဘုရား မြတ်စွာကို လက်ျာမင်းနန်းကို နန်းတင်သော မြန်မာတို့သည် တစ်ထောင်သော ခြင့်ထိုး၍ နောက်တော် ကျောသားကိုလည်း ယူလေ၏(ရှေးထုံး)။ ကန်အလယ်ဝယ် ဖေါင်ကြီး ဖွဲ့ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kn8gds5totkb7xy6lcr36vw2d29kgjz 0 3799474 7283022 2026-08-13T08:09:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင့်ထိုးထိုးလို့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̰ɴtʰótʰólo̰/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ခြင့်ထိုးတံကိုဆွဲပနာ လှုပ်ရှားပေးပိုင် မငြိမ်မသက် ရက်ပြ..." 7283022 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင့်ထိုးထိုးလို့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ̰ɴtʰótʰólo̰/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ခြင့်ထိုးတံကိုဆွဲပနာ လှုပ်ရှားပေးပိုင် မငြိမ်မသက် ရက်ပြတ် လှုပ်ရှားပေးဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === (ဥပစါ) ခြင့်ထိုးတံကိုဆွဲ၍ လှုပ်ရှားပေးသကဲ့သို့ မငြိမ်မသက် အဆက်မပြတ် လှုပ်ရှားပေးလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] in750v2ki43vx8kizno6m4lxw3vgzaa 0 3799475 7283023 2026-08-13T08:10:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴkɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနန့် တွေ့မှုရို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခ သမျှသော အကြ..." 7283023 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴkɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနန့် တွေ့မှုရို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခ သမျှသော အကြောင်းအရာ တိကို (ပြန်ပနာ) မြည်တွန် တောက်တီးရေ။ ကြိုင်းရေ။ အရာတထွေ၊ ဟေဝန္တာမာ၊ ခြင်းကောက် တေလေ (လောင်းနန်) === အင်္ဂလိပ် === moan === ဗမာ === ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနှင့် တွေ့မှုတို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သမျှသော အကြောင်းအရာ များကို (ပြန်လည်) မြည်တွန် တောက်တီးသည်။ ညည်းတွားသည်။ အရာတထွေ၊ ဟေဝန္တာမှာ၊ ခြင်းကောက် တေလေ (လောင်းနန်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5xnj3ar6xdznzhw7llcnph960zhdqo7 0 3799476 7283024 2026-08-13T08:10:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းခြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (မာကျောသော) သွပ်ပြား အစဟိစွာမာ စပါးစိ၊ ဆန်စိကျသော အသံမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === (မာကျေ..." 7283024 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းခြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (မာကျောသော) သွပ်ပြား အစဟိစွာမာ စပါးစိ၊ ဆန်စိကျသော အသံမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === (မာကျောသော) သွပ်ပြား စသည်တွင် စပါးစေ့၊ ဆန်စေ့ကျသော အသံမျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] h28i0lyyu55ghikrklgw9tw17tl5zsx 0 3799477 7283025 2026-08-13T08:10:34Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283025 wikitext text/x-wiki [[File:Morning, just after sunrise, Namibia.jpg|thumb|300px|Kunneywa]] '''Kunneywa''' cuphetuku wano tonoski pakno ne [[Wp/ain/Nipekkur|nipekkur]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Nipekkur]] 4z49c9uimohqq6pbbzxo2v8xvzuj41h 7283028 7283025 2026-08-13T08:11:19Z トラネコマン 2597037 Adding interwiki links to [[d:Q7722]] 7283028 wikitext text/x-wiki [[File:Morning, just after sunrise, Namibia.jpg|thumb|300px|Kunneywa]] '''Kunneywa''' cuphetuku wano tonoski pakno ne [[Wp/ain/Nipekkur|nipekkur]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Nipekkur]] {{INTERWIKI|Q7722}} 4s9vpey3oqg5sd4l6bgd6ijm2ozd8lj 0 3799478 7283026 2026-08-13T08:10:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းခြင်းနီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴní/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရဲရောင်ကို အထူးပြုရေ အရောင် === အင်္ဂလိပ် === Blood-red === ဗမာ === အနီရောင်ကို အထူးပြုသော အရောင်..." 7283026 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းခြင်းနီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴní/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရဲရောင်ကို အထူးပြုရေ အရောင် === အင်္ဂလိပ် === Blood-red === ဗမာ === အနီရောင်ကို အထူးပြုသော အရောင် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gnfsirp35r37mo01zgwqrqtpanlxqgn 0 3799479 7283027 2026-08-13T08:10:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းဇာတိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴzàtì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မွီးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြီအရဲ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကိ..." 7283027 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းဇာတိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴzàtì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မွီးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြီအရဲ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကို၊ ဖွားလေသလော၊ ငါမင်းကျော်မာ၊ ခြင်းဇာတိကို၊ မသိရဟု (ဓမ္မသာ) === အင်္ဂလိပ် === Home-town === ဗမာ === ၁၊ မွေးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြေအနေ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကို၊ ဖွားလေသလော၊ ငါမင်းကျော်မှာ၊ ခြင်းဇာတိကို၊ မသိရဟု (ဓမ္မသာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9nqbvvr89e2tq9il1mrntmxbwje38w8 0 3799480 7283029 2026-08-13T08:11:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းထူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴtʰù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူမှုရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မဟိရေ အပြုအမူ။ အပြောအဆို။ ၂၊ မဖွယ်မရာ။ အလိုတူရုပ်..." 7283029 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းထူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴtʰù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူမှုရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မဟိရေ အပြုအမူ။ အပြောအဆို။ ၂၊ မဖွယ်မရာ။ အလိုတူရုပ်၊ ခြင်းထူးပျင်ပျာ၊ ထင်အရှားလျင်၊ မယားလုပ်လို့ (ဝိဇယ) === အင်္ဂလိပ် === improper === ဗမာ === ၁၊ လူမှုရေးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မရှိသော အပြုအမူ။ အပြောအဆို။ ၂၊ မဖွယ်မရာ။ အလိုတူရုပ်၊ ခြင်းထူးပျင်ပျာ၊ ထင်အရှားလျင်၊ မယားလုပ်လို့ (ဝိဇယ) == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းထူး၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴtʰù:/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူမှုရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မဟိရေ အပြုအမူတိကို ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === improper === ဗမာ === လူမှုရေးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မရှိသော အပြုအမူများကို ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] df9shg6sggs1vncr09uy3qbzxp0hev7 0 3799481 7283030 2026-08-13T08:11:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းထူးခြင်းရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴtʰù:kʰɹɪ́ɴɹà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူမှုရီးသတ်မှတ်ချက် စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိပ်..." 7283030 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းထူးခြင်းရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴtʰù:kʰɹɪ́ɴɹà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူမှုရီးသတ်မှတ်ချက် စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === improper === ဗမာ === လူမှုရေးသတ်မှတ်ချက် စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မရှိသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းထူးခြင်းရာ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴtʰù:kʰɹɪ́ɴɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူမှုရီး စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မဟိဘဲ === အင်္ဂလိပ် === improper === ဗမာ === လူမှုရေး စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း ကင်းမဲ့စွာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] o3xjz9hdg59yzkjwiem2kcbwr9nhomk 0 3799482 7283031 2026-08-13T08:12:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့် ဖြစ်ပျက်ခ သမျှသော အကြောင်းအရာ === အင်္ဂလိပ် === fact or matter about an event person === ဗမာ === မိမိ ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သမျ..." 7283031 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့် ဖြစ်ပျက်ခ သမျှသော အကြောင်းအရာ === အင်္ဂလိပ် === fact or matter about an event person === ဗမာ === မိမိ ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သမျှသော အကြောင်းအရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2arkqn2j1u8pksa951abicv2g6so8uc 0 3799483 7283032 2026-08-13T08:12:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းရာသွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴɹàθwɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖြစ်ပျက်ခသမျှသော အကြောင်းအရာတိကို စိငစုံလင်စွာ လျှောက်တင် ပြောဆိုရေ စကား === အင်္ဂလိပ..." 7283032 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းရာသွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴɹàθwɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖြစ်ပျက်ခသမျှသော အကြောင်းအရာတိကို စိငစုံလင်စွာ လျှောက်တင် ပြောဆိုရေ စကား === အင်္ဂလိပ် === talk back-narrate === ဗမာ === ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှသော အကြောင်းအရာများကို စေ့ငစုံလင်စွာ လျှောက်တင် ပြောဆိုသော စကား == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြင်းရာသွယ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪ́ɴɹàθwɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ယင်းပိုင် အကြောင်းအရာ တိကို စိငစုံလင်စွာ လျှောက်တင် ပြောဆိုရေ === အင်္ဂလိပ် === talk back-narrate === ဗမာ === ယင်းကဲ့သို့ အကြောင်းအရာ များကို စေ့ငစုံလင်စွာ လျှောက်တင် ပြောဆိုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6y8b3x4ufdhe4syre56fv7nzqx4exy8 0 3799484 7283033 2026-08-13T08:13:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြစ်ခြစ်ခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪʔkʰɹɪʔkʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်နည်းပါးစွာ လက်ဝယ်ထားဟိရေ ဝန်ဝတ္တု တိနန့်။ မဟိမဲ့ဟိမဲ့။ ခြ..." 7283033 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြစ်ခြစ်ခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɪʔkʰɹɪʔkʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်နည်းပါးစွာ လက်ဝယ်ထားဟိရေ ဝန်ဝတ္တု တိနန့်။ မဟိမဲ့ဟိမဲ့။ ခြိုးခြိုးခြံခြံ။ ချို့တဲ့မှု၊ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှု အစဟိစွာရို့ကို သည်းခံနှိုင်ရေ အနိန်နန့်။ ၂၊ ချွေတာဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === be economical === ဗမာ === အလွန်နည်းပါးစွာ လက်ဝယ်ထားရှိသော ပစ္စည်းဝတ္တု များဖြင့်။ မရှိမဲ့ရှိမဲ့။ ခြိုးခြိုးခြံခြံ။ ချို့တဲ့မှု၊ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှု စသည်တို့ကို သည်းခံနိုင်သော အားဖြင့်။ ၂၊ ချွေတာလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] iesvhae2y5g4ibh7kdp32d4bjmtp2p1 0 3799485 7283034 2026-08-13T08:14:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုက်နှစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹaɪʔn̥ɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သဖောကျနှစ်သက်ရေ။ အားရပါးရ၊ အားပါးရတရ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === like === ဗမာ === သဘောကျ နှစ်သက်သည်။ အ..." 7283034 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုက်နှစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹaɪʔn̥ɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သဖောကျနှစ်သက်ရေ။ အားရပါးရ၊ အားပါးရတရ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === like === ဗမာ === သဘောကျ နှစ်သက်သည်။ အားရပါးရ၊ အားပါးရတရ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r2o4pzjxhdft8z4aapg9ogu7ojemqwm 0 3799486 7283035 2026-08-13T08:14:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင်ခြိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàɪɴkʰɹàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး အပင်ဧ့ အခက်အလက် အရွက်ရို့စွာ ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းဗျာယ် ကျီးငှက်မျ..." 7283035 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင်ခြိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàɪɴkʰɹàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး အပင်ဧ့ အခက်အလက် အရွက်ရို့စွာ ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းဗျာယ် ကျီးငှက်များ သံသာကျူးရင့်ဗျာယ် ဟိနီခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်သော အခြင်းအရာ ဖြစ်တေ။ သစ်တောမာရီကြိုင်၊ ကျီးခြိုင်ခြိုင်၊ ဆီးနှင်းကေဝီဝီ၊ မှိုင်းရီရီဇောင်တလေ၊ ဂနိုင်တောမာ၊ သာယာဝမ်းနည်းဖွ === အင်္ဂလိပ် === feeling sorry about sense === ဗမာ === စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး သစ်ပင်၏ အခက်အလက် အရွက်တို့သည် ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းလျက် ကျေးငှက်များ သံသာကျူးရင့်လျက် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်သော အခြင်းအရာ ဖြစ်သည်။ သစ်တောမှာရီကြိုင်၊ ကျီးခြိုင်ခြိုင်၊ ဆီးနှင်းကေဝီဝီ၊ မှိုင်းရီရီဇောင်တလေ၊ ဂနိုင်တောမှာ၊ သာယာဝမ်းနည်းဖွ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ab1sa1s4l944bvti743awl07e5nbc02 0 3799487 7283036 2026-08-13T08:14:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး အပင်ဧ့ အခက်အလက် အရွက်ရို့စွာ ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းဗျာယ် ကျီးငှက်များ သံသာကျူး..." 7283036 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး အပင်ဧ့ အခက်အလက် အရွက်ရို့စွာ ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းဗျာယ် ကျီးငှက်များ သံသာကျူးရင့်ဗျာယ် ဟိနီခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်သော အခြင်းအရာဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === feeling sorry about sense === ဗမာ === စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး သစ်ပင်၏ အခက်အလက် အရွက်တို့သည် ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းလျက် ကျေးငှက်များ သံသာကျူးရင့်လျက် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်သော အခြင်းအရာဖြစ်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောရိုင်း သတ္တဝါတိကို ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မင်းပြစ် မင်းဒဏ်သင့်ရေ သူတိကို ပင်ဖြစ်ဖြစ် သွင်းလောင်းာင် ထားရာဖြစ်ရေ အခန်း။ လောင်းာင်အိမ်။ ဖမ်းထားချိုင်နှောင်၊ ငှက်ချိုင့်လောင်းာင်သို့ (ရခိုင်ကာ)။ ကျီးသားငယ်လေ၊ ခြိုင့်မာလောင်းာင်ကေ၊ စမရ(စန္ဒြားဖွဲ့)။ ခြိုင့်လက်လွတ်၊ ငှက === အင်္ဂလိပ် === cage === ဗမာ === တောရိုင်း သတ္တဝါများကို လည်းကောင်း၊ မင်းပြစ် မင်းဒဏ်သင့်သော သူများကို လည်းကောင်း သွင်းလှောင် ထားရာဖြစ်သော အခန်း။ လှောင်အိမ်။ ဖမ်းထားချိုင်နှောင်၊ ငှက်ချိုင့်လှောင်သို့ (ရခိုင်ကာ)။ ကျီးသားငယ်လေ၊ ခြိုင့်မှာလှောင်ကေ၊ စမရလေ(စန္ဒြားဖွဲ့)။ ခြိုင့်လက်လွတ်၊ ငှက == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jai2vsxmmjzyj15xzvkuvs26jhnqwl2 0 3799488 7283037 2026-08-13T08:15:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်ခွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴkʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစားအစာရို့ကို ထည့်ရရေ စောက်နက်ရေ ခွက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bowl === ဗမာ === အစားအစာတို့ကို ထည..." 7283037 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်ခွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴkʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစားအစာရို့ကို ထည့်ရရေ စောက်နက်ရေ ခွက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bowl === ဗမာ === အစားအစာတို့ကို ထည့်ရသော စောက်နက်သော ခွက်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] eldck79jpknns3cqn9xchujr133unht 0 3799489 7283038 2026-08-13T08:15:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်ဆွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴsʰwɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်း၊ ဟင်း အစဟိစွာရို့ကို ထည့်ကာ လက်ဖြင့် ဆွဲကိုင် သယ်ယူရရေ ဝန်။ ဆွဲချိုင့် === အင်္ဂလိပ..." 7283038 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်ဆွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴsʰwɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်း၊ ဟင်း အစဟိစွာရို့ကို ထည့်ကာ လက်ဖြင့် ဆွဲကိုင် သယ်ယူရရေ ဝန်။ ဆွဲချိုင့် === အင်္ဂလိပ် === food carrier === ဗမာ === ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့ကို ထည့်ကာ လက်ဖြင့် ဆွဲကိုင် သယ်ယူရသော ပစ္စည်း။ ဆွဲချိုင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pxm9g5av6jb2kkxrm57yjqsokm1t2r6 0 3799490 7283039 2026-08-13T08:15:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်တံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴtəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆွမ်းဂျိတ် အနားပေါက်မာ သွင်းလို့ ထည့်ရေ လက်ကိုင်တံ === အင်္ဂလိပ် === handle of lunch box === ဗမာ === ထမင်းချို..." 7283039 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်တံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴtəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆွမ်းဂျိတ် အနားပေါက်မာ သွင်းလို့ ထည့်ရေ လက်ကိုင်တံ === အင်္ဂလိပ် === handle of lunch box === ဗမာ === ထမင်းချိုင့် အနားပေါက်တွင် သွင်း၍ ထည့်သည့် လက်ကိုင်တံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nwm1w6ogubsw1o5rwthxki8sl7mn3uu 0 3799491 7283040 2026-08-13T08:15:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်တုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴtòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်း၊ ဟင်း အစဟိစွာရို့ကို ထည့်ရေချိုင့် === အင်္ဂလိပ် === food carrier === ဗမာ === ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့..." 7283040 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်တုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴtòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်း၊ ဟင်း အစဟိစွာရို့ကို ထည့်ရေချိုင့် === အင်္ဂလိပ် === food carrier === ဗမာ === ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့ကို ထည့်သည့်ချိုင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hfdzwim1ngm9dbsastefr1ga9c0w5p9 0 3799492 7283041 2026-08-13T08:16:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်အံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴʔəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆွဲချိုင့်ဧ့ အဆင့်(တခု)။ (ဆွဲချိုင့်တချိုင့်မာ ငါးဆင့်ဟိကေ တဆင့်ကို ခေါ်သော စကား) === အင်္ဂလ..." 7283041 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုင့်အံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ɪɴʔəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆွဲချိုင့်ဧ့ အဆင့်(တခု)။ (ဆွဲချိုင့်တချိုင့်မာ ငါးဆင့်ဟိကေ တဆင့်ကို ခေါ်သော စကား) === အင်္ဂလိပ် === food carrier === ဗမာ === ဆွဲချိုင့်၏ အဆင့်(တစ်ခု)။ (ဆွဲချိုင့်တစ်ချိုင့်တွင် ငါးဆင့်ရှိလျှင် တစ်ဆင့်ကို ခေါ်သော စကား) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bfol2pm7i7124bsoryyfzbsxtx6gwlk 0 3799493 7283043 2026-08-13T08:17:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́kaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားမှ ချွဲသလိပ်တိကို ထုတ်ပနာမရယောင် ပျောင်းနီရေ === အင်္ဂလိပ် === suffer congestion in the lungs === ဗမာ === ခံတွင်းမ..." 7283043 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́kaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားမှ ချွဲသလိပ်တိကို ထုတ်ပနာမရယောင် ပျောင်းနီရေ === အင်္ဂလိပ် === suffer congestion in the lungs === ဗမာ === ခံတွင်းမှ ချွဲသလိပ်များကို ထုတ်၍မရအောင် စေးကပ်နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 00xxovxx24vd3nmvj8hjgjxr9ozmk4r 0 3799494 7283044 2026-08-13T08:18:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲကျပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́t͡ɕaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်းအထဲမာ ချွဲသလိပ်များ နေသနန့် အသက်ရှူဟိုက်ရ ခက်သည် === အင်္ဂလိပ် === suffer congestion in the lungs ===..." 7283044 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲကျပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́t͡ɕaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်းအထဲမာ ချွဲသလိပ်များ နေသနန့် အသက်ရှူဟိုက်ရ ခက်သည် === အင်္ဂလိပ် === suffer congestion in the lungs === ဗမာ === လည်ချောင်းအတွင်းတွင် ချွဲသလိပ်များ နေသဖြင့် အသက်ရှူရှိုက်ရ ခက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0totlquuf2oeko1cjag4qv354z84k9o 0 3799495 7283045 2026-08-13T08:18:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲထ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́tʰ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရင်ထဲက အကျိအချွဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်လှာရေ === အင်္ဂလိပ် === suffer congestion in the lungs === ဗမာ === ရင်ထဲမှ အကျိအချွဲများစ..." 7283045 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲထ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́tʰ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရင်ထဲက အကျိအချွဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်လှာရေ === အင်္ဂလိပ် === suffer congestion in the lungs === ဗမာ === ရင်ထဲမှ အကျိအချွဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j14uglzf7yy6avxr9ehxg8l510r3tp2 0 3799496 7283046 2026-08-13T08:18:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲပျစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́prɪʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကော်ရည်ပိုင် ပျောင်းလို့ ငြိတွယ်သည့် အစွမ်းဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === thick and mucilaginous === ဗမာ === ကော..." 7283046 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲပျစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́prɪʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကော်ရည်ပိုင် ပျောင်းလို့ ငြိတွယ်သည့် အစွမ်းဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === thick and mucilaginous === ဗမာ === ကော်ရည်ကဲ့သို့ စေးကပ်၍ ငြိတွယ်သည့် အစွမ်းရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 35veb1j2qoaydeo6eqz7ptf78h50s1r 0 3799497 7283048 2026-08-13T08:18:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲဟက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́hɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမား လိုင်ခြောင်းကို ပျောင်းငြိတွယ်နိန်ရေ ချွဲသလိပ်များ ထွက်ကာလာယောင် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂ..." 7283048 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲဟက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́hɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမား လိုင်ခြောင်းကို ပျောင်းငြိတွယ်နိန်ရေ ချွဲသလိပ်များ ထွက်ကာလာယောင် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === expectorate === ဗမာ === ခံတွင်း လည်ချောင်းကို စေးကပ်ငြိတွယ်နေသော ချွဲသလိပ်များ ထွက်ကာလာအောင် ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mz24rjubv1ibszg34a1zh2oi7b4821i 0 3799498 7283049 2026-08-13T08:19:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲဟောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́hɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားလိုင်ခြောင်းမှ ချွဲသလိပ်များထကာ တခြောင်းခြောင်မြည်သည် === အင်္ဂလိပ် === expectorate === ဗမာ === ခ..." 7283049 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲဟောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́hɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားလိုင်ခြောင်းမှ ချွဲသလိပ်များထကာ တခြောင်းခြောင်မြည်သည် === အင်္ဂလိပ် === expectorate === ဗမာ === ခံတွင်းလည်ချောင်းမှ ချွဲသလိပ်များထကာ တခြောင်းခြောင်မြည်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွဲဟောက် ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwɛ́hɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားလိုင်ခြောင်းမှ ချွဲသလိပ်များထကာ တခြောင်းခြောင်မြည်သော အသံ === အင်္ဂလိပ် === expectorate === ဗမာ === ခံတွင်းလည်ချောင်းမှ ချွဲသလိပ်များထကာ တခြောင်းခြောင်မြည်သော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fow7lkyaolar08sdhowdgat4sl44s3c 0 3799499 7283050 2026-08-13T08:21:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဗွက်ထနိန်ရေ မား။ ၂၊ နင်းဖြတ် လားလာမှုကြောင့် ရီအိုင်သော အချိုင့်အခွက်များ ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ ဘိတ..." 7283050 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဗွက်ထနိန်ရေ မား။ ၂၊ နင်းဖြတ် လားလာမှုကြောင့် ရီအိုင်သော အချိုင့်အခွက်များ ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ ဘိတ်ဗွက်အပြင် === အင်္ဂလိပ် === mud === ဗမာ === ၁၊ ဗွက်ထနေသော တွင်း။ ၂၊ နင်းဖြတ် သွားလာမှုကြောင့် ရေဝပ်သော အချိုင့်အခွက်များ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရွှံ့ဗွက်အပြင် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔ၂/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ညစ်ပေ စွန်းစိမ်းမျက်နိန်ရေ အဝတ်ကို စင်ကြယ်စီရေ။ ၂၊ ဝဠ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက် စီရေ။ မြတ်စွာ ဘုရားသခင်သည် လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ အပေါင်းတိအား ကယ်ချွတ်တော်မူရေ။ ၃၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ အဝတ် တန်ဆာကို ကျွတ်စီရေ။ ငြိတွယ်နေစွာကို ထုတ်နှုတ်ရေ။ မင်းတန်ဆာကို ထိုခါလည်းချွ === အင်္ဂလိပ် === peel off === ဗမာ === ၁၊ ညစ်ပေ စွန်းထင်းနေသော အဝတ်ကို စင်ကြယ်စေသည်။ ၂၊ ဝဠ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက် စေသည်။ မြတ်စွာ ဘုရားသခင်သည် လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါ အပေါင်းတို့အား ကယ်ချွတ်တော်မူသည်။ ၃၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ အဝတ် တန်ဆာကို ကျွတ်စေသည်။ ငြိတွယ်နေသည်ကို ထုတ်နှုတ်သည်။ မင်းတန်ဆာကို ထိုခါလည်းချွ == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔ၃/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပါလာသမျှသော ဝန်ဝန်တိကို အားလုံးသိမ်းကျုံးလို့ (ဝန်ယူရေ။) စျီးသယ်မနှင့်၊ ပါရေဝန်ကို၊ မှန်တပ်တပ်ကေ၊ ချွတ်ဖို့ပြောလို့ (ကင်းရီလား) === အင်္ဂလိပ် === put away-gather up === ဗမာ === ပါလာသမျှသော ဝန်ပစ္စည်းများကို အကုန်သိမ်းကျုံး၍ (ဝန်ယူသည်။) စျီးသယ်မနှင့်၊ ပါသည့်ဝန်ကို၊ မှန်တပ်တပ်ကေ၊ ချွတ်ဖို့ပြောလို့ (ကင်းရီလား) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ndgofam22v3xo9rfqv7x7c9lnoa699l 0 3799500 7283051 2026-08-13T08:22:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်ချော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔɕɔ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွဲရေ။ ၂၊ မမှန်ချွတ်လွဲရေ။ ၃၊ ယွင်းမားရေ === အင်္ဂလိပ် === incorrect === ဗမာ === ၁၊ လွဲသည်။ ၂၊ မမှန်ချ..." 7283051 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်ချော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔɕɔ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွဲရေ။ ၂၊ မမှန်ချွတ်လွဲရေ။ ၃၊ ယွင်းမားရေ === အင်္ဂလိပ် === incorrect === ဗမာ === ၁၊ လွဲသည်။ ၂၊ မမှန်ချွတ်လွဲသည်။ ၃၊ ယွင်းမှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8ipo8ya1pjugkn2an1v0tlqvnanrmel 0 3799501 7283052 2026-08-13T08:22:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်တွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔtwɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဗွက်ထနိန်ရေ မား။ ၂၊ နင်းဖြတ် လားလာမှုကြောင့် ရီအိုင်သော အချိုင့်အခွက်များ ဖြစ်ပေါ်နိ..." 7283052 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်တွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔtwɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဗွက်ထနိန်ရေ မား။ ၂၊ နင်းဖြတ် လားလာမှုကြောင့် ရီအိုင်သော အချိုင့်အခွက်များ ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ ဘိတ်ဗွက်အပြင် === အင်္ဂလိပ် === mud === ဗမာ === ၁၊ ဗွက်ထနေသော တွင်း။ ၂၊ နင်းဖြတ် သွားလာမှုကြောင့် ရေဝပ်သော အချိုင့်အခွက်များ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရွှံ့ဗွက်အပြင် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r8va9qla76p49wx8t7p5zplzh10f5x7 0 3799502 7283053 2026-08-13T08:22:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်ထ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔtʰ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗွက်ထရေ။ ဗွက်ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === muddy === ဗမာ === ဗွက်ထသည်။ ဗွက်ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]" 7283053 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်ထ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔtʰ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗွက်ထရေ။ ဗွက်ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === muddy === ဗမာ === ဗွက်ထသည်။ ဗွက်ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ojrhxpz8sw3sa4kl3ggyx7r39z0skhl 0 3799503 7283054 2026-08-13T08:23:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်နင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔnɪ́ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်တဖက် ကာနာသူ လမ်းလျှောက်ပိုင် (ကျီးထောက်- ကျီးထောက်၊ နိမ့်မြင့်နိမ့..." 7283054 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်နင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔnɪ́ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်တဖက် ကာနာသူ လမ်းလျှောက်ပိုင် (ကျီးထောက်- ကျီးထောက်၊ နိမ့်မြင့်နိမ့်မြင့် လားရေ။ === အင်္ဂလိပ် === lame === ဗမာ === ခြေထောက်တစ်ဘက် မသန်စွမ်းသူ လမ်းလျှောက်သကဲ့သို့ (ထော့ကျိုး- ထော့ကျိုး၊ နိမ့်မြင့်နိမ့်မြင့် သွားသည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ks3mk53zaw06grblk5zsk2wwt1m17oy 0 3799504 7283055 2026-08-13T08:23:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်ယွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔjwɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဖေါက်ပြန်ရေ။ ၂၊ မမှန်။ မားရေ။ လွဲရေ။ ယွင်းမားရေ === အင်္ဂလိပ် === incorrect === ဗမာ === ၁၊ ဖေါက်ပြန်သ..." 7283055 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်ယွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔjwɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဖေါက်ပြန်ရေ။ ၂၊ မမှန်။ မားရေ။ လွဲရေ။ ယွင်းမားရေ === အင်္ဂလိပ် === incorrect === ဗမာ === ၁၊ ဖေါက်ပြန်သည်။ ၂၊ မမှန်။ မှားသည်။ လွဲသည်။ ယွင်းမှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4xnwrvsd8b17qv3td5ojw2jss71pps8 0 3799505 7283056 2026-08-13T08:23:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်လွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔlwɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွဲရေ။ ၂၊ မမှန်ချွတ်လွဲရေ။ ၃၊ ယွင်းမားရေ === အင်္ဂလိပ် === incorrect === ဗမာ === ၁၊ လွဲသည်။ ၂၊ မမှန်ချွတ်..." 7283056 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွတ်လွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwaʔlwɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လွဲရေ။ ၂၊ မမှန်ချွတ်လွဲရေ။ ၃၊ ယွင်းမားရေ === အင်္ဂလိပ် === incorrect === ဗမာ === ၁၊ လွဲသည်။ ၂၊ မမှန်ချွတ်လွဲသည်။ ၃၊ ယွင်းမှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pafnk8ndfo7n7oxq04osl8wyywk74rv 0 3799506 7283057 2026-08-13T08:24:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrweɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရင်းကြီးပြီးကေ အဖျား ပပိန်ချေ ရှည်လျားသော အရာ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အရင်းကြီး၍ အဖျား သေးသွယ်..." 7283057 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrweɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရင်းကြီးပြီးကေ အဖျား ပပိန်ချေ ရှည်လျားသော အရာ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အရင်းကြီး၍ အဖျား သေးသွယ် ရှည်လျားသော အရာ == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွိတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrweɪʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွန်ထက်လို့ ဖေါက်ဝင် စူးဆာတာတာ်ရေ (သံချွန်၊ ကွပ်စူး စရေ။ === အင်္ဂလိပ် === nail === ဗမာ === ချွန်ထက်၍ ဖေါက်ဝင် စူးရှတတ်သော (သံချွန်၊ သံစူး စသည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 11s485374t4o7do3alwy2nmea49vcp6 0 3799507 7283058 2026-08-13T08:25:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြို့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹo̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငေါက်ငမ်းရေ။ မာန ခက်ထန်ရေ။ မာန်ပါရေ === အင်္ဂလိပ် === angry === ဗမာ === ငေါက်ငမ်းသည်။ မာန ခက်ထန်သည်။ ဒေါသထွက..." 7283058 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြို့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹo̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငေါက်ငမ်းရေ။ မာန ခက်ထန်ရေ။ မာန်ပါရေ === အင်္ဂလိပ် === angry === ဗမာ === ငေါက်ငမ်းသည်။ မာန ခက်ထန်သည်။ ဒေါသထွက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6r8cd6lnchllafidbci30rxc8fei2to 0 3799508 7283059 2026-08-13T08:25:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထမင်း အလွန်ကျက်လို့ အိုးမာ ကပ်တွယ်နိန်ရေ။ ၂၊ ချီးထူရေ === အင်္ဂလိပ် === be overcooked === ဗမာ === ၁၊ ထမင်း အ..." 7283059 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထမင်း အလွန်ကျက်လို့ အိုးမာ ကပ်တွယ်နိန်ရေ။ ၂၊ ချီးထူရေ === အင်္ဂလိပ် === be overcooked === ဗမာ === ၁၊ ထမင်း အလွန်ကျက်၍ အိုးတွင် ကပ်တွယ်နေသည်။ ၂၊ ချေးထူသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးကပ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဟောင်းနွမ်း နိန်ရေ။၂၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလွန်းနိန်ရေ။ (အရာဝတ္တု)။ မင်းဝန်ကား ဇာလက်ထက်က ဝန်မှန်းမသိ ခြိုးကပ်နီဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === clap === ဗမာ === ၁၊ ဟောင်းနွမ်း နေသော။၂၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလွန်းနေသော။ (အရာဝတ္တု)။ မင်းပစ္စည်းကား ဇာလက်ထက်က ပစ္စည်းမှန်းမသိ ခြိုးကပ်နီဗျာယ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jvqpvqodnlnzec6wx6hd0vnflrm44al 0 3799509 7283060 2026-08-13T08:26:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးခြီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókʰɹì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆားငန်ရည် မှီရာမာ ပေါက်လိ့ဟိရေ ဟင်းချက်စားရရေ မြီကပ်ပင်ငယ် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ဆာ..." 7283060 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးခြီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókʰɹì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆားငန်ရည် မှီရာမာ ပေါက်လိ့ဟိရေ ဟင်းချက်စားရရေ မြီကပ်ပင်ငယ် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ဆားငန်ရည် မှီရာတွင် ပေါက်လေ့ရှိသော ဟင်းချက်စားရသည့် မြေကပ်ပင်ငယ် တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 64ilqpz2mcz6pjd90kyedkc81m976il 0 3799510 7283061 2026-08-13T08:26:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးခြံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókʰɹəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပင်ပန်း ဆင်းရဲမှုရို့ကို သည်းခံနိုင်စွမ်း ဟိရေ။ ၂၊ ဖေသာ ကြီးဖေသာ အစဟိစွာရို့ကို အားလု..." 7283061 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးခြံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹókʰɹəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပင်ပန်း ဆင်းရဲမှုရို့ကို သည်းခံနိုင်စွမ်း ဟိရေ။ ၂၊ ဖေသာ ကြီးဖေသာ အစဟိစွာရို့ကို အားလုံးအကျ နည်းပါးအောင် ဆင်ခြင်လို့ သုံးစွဲရေ။ ချွေစွာရေ === အင်္ဂလိပ် === be economical === ဗမာ === ၁၊ ပင်ပန်း ဆင်းရဲမှုတို့ကို သည်းခံနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ၂၊ ပိုက်ဆံ ကြေးငွေ စသည်တို့ကို အကုန်အကျ နည်းပါးအောင် ဆင်ခြင်၍ သုံးစွဲသည်။ ချွေတာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4ri8w8c7iuzrtagoqdqudl3a51nc9jz 0 3799511 7283062 2026-08-13T08:26:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးငယ်တစ်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóŋɛ̀tɪʔtʰó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုးငယ်တဟုန်ထိုး အထက်ကို ပျံတက်ရေ့ထိတောင် ကာလ အပိုင်းအရာ။ ပျံတက်လီကေ၊ ခြိုးငယ်..." 7283062 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးငယ်တစ်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóŋɛ̀tɪʔtʰó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုးငယ်တဟုန်ထိုး အထက်ကို ပျံတက်ရေ့ထိတောင် ကာလ အပိုင်းအရာ။ ပျံတက်လီကေ၊ ခြိုးငယ်တထိုး၊ ရောက်ခါတုံလေ၊ တောင်ဟုန်ထိုးလို့ (ဒွေး) === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချိုးငယ်တဟုန်ထိုး အထက်သို့ ပျံတက်သည့်တိုင်အောင် ကာလ အပိုင်းအခြား။ ပျံတက်လေကေ၊ ခြိုးငယ်တထိုး၊ ရောက်ခါတုံလေ၊ တောင်ဟုန်ထိုးလို့ (ဒွေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ftp5e3m51twwtau867ulp6ybgvisyvf 0 3799512 7283063 2026-08-13T08:27:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးညို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóɲÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အညိုရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်မျိုး။ ခြိုးညိုလင်းပြာ၊ ကျီးဇရက်ကေ၊ ငှက်ဟင်္သာ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === dove ===..." 7283063 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးညို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóɲÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အညိုရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်မျိုး။ ခြိုးညိုလင်းပြာ၊ ကျီးဇရက်ကေ၊ ငှက်ဟင်္သာ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === dove === ဗမာ === အညိုရောင်ရှိသော ချိုးငှက်မျိုး။ ခြိုးညိုလင်းပြာ၊ ကျီးဇရက်ကေ၊ ငှက်ဟင်္သာ (ရာမ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2230z754pky9kddaelfa2acq1ayv2i2 0 3799513 7283064 2026-08-13T08:27:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးညှင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóɲ̯ɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဂြိုးငှက်အချေစား တမျိုး။ ၂၊ အဖြူနှင့် အပြာရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === dove ===..." 7283064 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးညှင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóɲ̯ɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဂြိုးငှက်အချေစား တမျိုး။ ၂၊ အဖြူနှင့် အပြာရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === dove === ဗမာ === ၁၊ ချိုးငှက်အငယ်စား တစ်မျိုး။ ၂၊ အဖြူနှင့် အပြာရောင်ရှိသော ချိုးငှက်တစ်မျိုး == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးညှင်း၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóɲ̯ɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူဧ့ ကိုယ်ခန္ဓာမာ အဖြူ အကွက်ပြောက်များ ပေါ်တတ်ရေ အရီပြားရောဂါ တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === Ring-worm === ဗမာ === လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အဖြူ အကွက်ပြောက်များ ပေါ်တတ်သော အရေပြားရောဂါ တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r0ee3lwlwwi5yle5hwe767oxav4x6vj 0 3799514 7283065 2026-08-13T08:27:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးတည်ကျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹótɛ̀t͡ɕɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မခြားခြိုးငှက်တိကို ထောင်ဖမ်းရေ့ ရေချိုး။ ၂၊ တခြား ဂြိုးငှက်ထက် ငယ်သည့် အချေစား ဂ..." 7283065 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးတည်ကျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹótɛ̀t͡ɕɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မခြားခြိုးငှက်တိကို ထောင်ဖမ်းရေ့ ရေချိုး။ ၂၊ တခြား ဂြိုးငှက်ထက် ငယ်သည့် အချေစား ဂြိုးငှက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === dove === ဗမာ === ၁၊ မခြားခြိုးငှက်များကို ထောင်ဖမ်းသည့် တယ်ချိုး။ ၂၊ တစ်ခြား ချိုးငှက်ထက် ငယ်သည့် အငယ်စား ချိုးငှက်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t0a805fcsik6d9zz91ffpc4dy03z8g0 0 3799515 7283066 2026-08-13T08:28:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးမလိုင်ဘီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹómlàɪɴbʱí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝါးခြမ်းကို အထက်ကို နှစ်ချောင်းစီတင်ပနာ အောက်ကို တချောင်းစီချပနာ ရက်ရရေ ဝါးထရံ တမျ..." 7283066 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးမလိုင်ဘီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹómlàɪɴbʱí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝါးခြမ်းကို အထက်ကို နှစ်ချောင်းစီတင်ပနာ အောက်ကို တချောင်းစီချပနာ ရက်ရရေ ဝါးထရံ တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bamboo wall === ဗမာ === ဝါးခြမ်းကို အထက်သို့ နှစ်ချောင်းစီတင်၍ အောက်သို့ တစ်ချောင်းစီချ၍ ရက်ရသော ဝါးထရံ တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 19bexgxb2q9yza0314i6mfxoqe86rqs 0 3799516 7283067 2026-08-13T08:28:27Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးလင်းပြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹólɪ́ɴpɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အုပ်ဖွဲ့နီလေ့ဟိပြီးကေ ပြာမွဲရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်တမျိုး။ ခြိုးငယ်လင်းပြာ၊ စက္ကဝါနှင့..." 7283067 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးလင်းပြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹólɪ́ɴpɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အုပ်ဖွဲ့နီလေ့ဟိပြီးကေ ပြာမွဲရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်တမျိုး။ ခြိုးငယ်လင်းပြာ၊ စက္ကဝါနှင့် (ရာမ)။ ဇရက်တမာ၊ ခြိုးလင်းပြာနှင့် (ဓမ္မသာ === အင်္ဂလိပ် === dove === ဗမာ === အုပ်ဖွဲ့နေလေ့ရှိ၍ မွဲပြာရောင်ရှိသော ချိုးငှက်တစ်မျိုး။ ခြိုးငယ်လင်းပြာ၊ စက္ကဝါနှင့် (ရာမ)။ ဇရက်တမာ၊ ခြိုးလင်းပြာနှင့် (ဓမ္မသာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1o09b0vjhlhpd3jfr22tvszv6hmkx68 0 3799517 7283068 2026-08-13T08:28:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးသစ်မြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóθɪʔmɹɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရိုး ငယ်လို့ မြေမာထွား ပေါက်လိ့ဟိရေ မြက်တမျိုး။ (ယင်းမြက်မျိုးကို အများအနိန်နန့် ဂြ..." 7283068 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးသစ်မြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóθɪʔmɹɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရိုး ငယ်လို့ မြေမာထွား ပေါက်လိ့ဟိရေ မြက်တမျိုး။ (ယင်းမြက်မျိုးကို အများအနိန်နန့် ဂြိုးငှက်များ အသိုက်တင် လိဟိရေ။ တော်ရံတန်ရုံဖြင့် မသီရေ မြက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === grass === ဗမာ === အရိုး သေးငယ်၍ မြေတွင်ထွား ပေါက်လေ့ရှိသော မြက်တစ်မျိုး။ (ယင်းမြက်မျိုးကို များသော အားဖြင့် ချိုးငှက်များ အသိုက်တင် လေ့ရှိသည်။ တော်ရံတန်ရုံဖြင့် မသေသော မြက်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 97gst0wcv6s5byo3zp5dxhhdvyavm8k 0 3799518 7283069 2026-08-13T08:28:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးသိမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóθéɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြက်၊ ကြက်ချေ၊ ငှက်ငယ်၊ ဖားသငယ်ရို့ကို ထိုးယူဖမ်းယူ စားသောက်လိ့ဟိရေ ငှက်ရဲ တမျိုး === အင်္..." 7283069 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိုးသိမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóθéɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြက်၊ ကြက်ချေ၊ ငှက်ငယ်၊ ဖားသငယ်ရို့ကို ထိုးယူဖမ်းယူ စားသောက်လိ့ဟိရေ ငှက်ရဲ တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === hawk === ဗမာ === ကြက်၊ ကြက်ငယ်၊ ငှက်ငယ်၊ ဖားသငယ်တို့ကို ထိုးသုတ်ဖမ်းယူ စားသောက်လေ့ရှိသော ငှက်ရဲ တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 132jdyklh1jvz94md6e8sn5nhnq8hcx 0 3799519 7283070 2026-08-13T08:30:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သရက်ရွက်နန့် ဆင်တူလို့ အုံဆိုင်းသော အစီးထွက်သော အပင်တမျိုး။ ၂၊ ယင်းအပင်မှ ထွက်သော အစီး === အင်္..." 7283070 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သရက်ရွက်နန့် ဆင်တူလို့ အုံဆိုင်းသော အစီးထွက်သော အပင်တမျိုး။ ၂၊ ယင်းအပင်မှ ထွက်သော အစီး === အင်္ဂလိပ် === gum === ဗမာ === ၁၊ သရက်ရွက်နှင့် ဆင်တူ၍ ညို့မှိုင်းသော အစေးထွက်သော အပင်တစ်မျိုး။ ၂၊ ယင်းအပင်မှ ထွက်သော အစေး == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိုက်မဲသော အရောင်အဝါ ထွက်သည် === အင်္ဂလိပ် === opalescence === ဗမာ === မည်းမှောင်သော အရောင်အဝါ ထွက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0wl8yybc0iy1tbcxbwcomhxfz6go325 0 3799520 7283071 2026-08-13T08:30:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်ချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔkʰráʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အယင်က ချိတ်ပင်များ ပေါက်ရောက်ပနာ၊ ချိတ်စေးများ ထွက်သော နီရာ။ အရပ် === အင်္ဂလိပ် === lac === ဗမ..." 7283071 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်ချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔkʰráʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အယင်က ချိတ်ပင်များ ပေါက်ရောက်ပနာ၊ ချိတ်စေးများ ထွက်သော နီရာ။ အရပ် === အင်္ဂလိပ် === lac === ဗမာ === ယခင်က ချိတ်ပင်များ ပေါက်ရောက်၍၊ ချိတ်စေးများ ထွက်သော နေရာ။ အရပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] plt1fkhu67xdd4j8i13pbvargk562d8 0 3799521 7283072 2026-08-13T08:30:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်စီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔsï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိတ်ပင်မှ ထွက်သော အစီး === အင်္ဂလိပ် === lac === ဗမာ === ချိတ်ပင်မှ ထွက်သော အစေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}}..." 7283072 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်စီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔsï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိတ်ပင်မှ ထွက်သော အစီး === အင်္ဂလိပ် === lac === ဗမာ === ချိတ်ပင်မှ ထွက်သော အစေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jaqy4fmg68jwt4udb96gbwo8fe1xpmd 0 3799522 7283073 2026-08-13T08:31:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်တံဆိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔtəɴsʰìaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိတ်စေးထက်မာ ခတ်နှိပ်ထားရေ တံဆိပ် === အင်္ဂလိပ် === seal === ဗမာ === ချိတ်စေးပေါ်တွင် ခတ်နှိပ်..." 7283073 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်တံဆိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔtəɴsʰìaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိတ်စေးထက်မာ ခတ်နှိပ်ထားရေ တံဆိပ် === အင်္ဂလိပ် === seal === ဗမာ === ချိတ်စေးပေါ်တွင် ခတ်နှိပ်ထားသော တံဆိပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kiolgs77zj8djk5gtmzh9s12szga7fk 0 3799523 7283074 2026-08-13T08:31:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိတ်ပင်ကို ခုတ်ထစ်မိလို့သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ချိတ်စေးကို ကိုင်မိလို့သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဖ..." 7283074 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိတ်ပင်ကို ခုတ်ထစ်မိလို့သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ချိတ်စေးကို ကိုင်မိလို့သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဖုအသီးထပနာ ပေါက်တတ်ရေ အနာတမျိုး။ (ခြိပ်ကြီး၊ ခြိပ်သျှေ၊ ကြက်ခြိပ် ဆိုပနာလည်း ကွဲပြားရေ။ === အင်္ဂလိပ် === lac === ဗမာ === ချိတ်ပင်ကို ခုတ်ထစ်မိ၍သော် လည်းကောင်း၊ ချိတ်စေးကို ကိုင်မိ၍သော် လည်းကောင်း၊ အဖုအပိမ့်ထ၍ ပေါက်တတ်သော အနာတစ်မျိုး။ (ခြိပ်ကြီး၊ ခြိပ်သျှေ၊ ကြက်ခြိပ် ဟူ၍လည်း ကွဲပြားသည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3icogexlwb1vzjhe9el8fywokopcxtr 0 3799524 7283075 2026-08-13T08:31:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်ပိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔpeɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အရီးကြီးရေ စာအိတ်၊ အထုပ်၊ ဝန်ဝန်ရို့ကို စိတ်သတ်ကတ်မေ လုံခြုံစွာ ချိပ်ဖြင့် ပိတ်ရေ။ ၂..." 7283075 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိပ်ပိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìaʔpeɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အရီးကြီးရေ စာအိတ်၊ အထုပ်၊ ဝန်ဝန်ရို့ကို စိတ်သတ်ကတ်မေ လုံခြုံစွာ ချိပ်ဖြင့် ပိတ်ရေ။ ၂၊ ကျောင်း၊ အိမ်အစဟိရေ အဆောက်အအုံ အစဟိစွာရို့ကို အသုံးမပြုနိုင် စိမ့်သောငှာ ဥပဒေအရ (ချိပ်ပိတ်ပနာ) တားမြစ်သည် === အင်္ဂလိပ် === seal === ဗမာ === ၁၊ အရေးကြီးသော စာအိတ်၊ အထုပ်၊ ဝန်ပစ္စည်းတို့ကို စိတ်ချရအောင် လုံခြုံစွာ ချိပ်ဖြင့် ပိတ်သည်။ ၂၊ ကျောင်း၊ အိမ်စသော အဆောက်အအုံ စသည်တို့ကို အသုံးမပြုနိုင် စိမ့်သောငှာ ဥပဒေအရ (ချိပ်ပိတ်၍) တားမြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rae5n612gkn424rcmjrygdix7mym0q5 0 3799525 7283076 2026-08-13T08:32:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြတ်ခြတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹaʔkʰɹaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြတ်ခြတ်ဟု မာကျောသော အရာမာထိသော အသံ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ခြတ်ခြတ်ဟု မာကျောသော အရာ၌ထိသော..." 7283076 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြတ်ခြတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹaʔkʰɹaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြတ်ခြတ်ဟု မာကျောသော အရာမာထိသော အသံ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ခြတ်ခြတ်ဟု မာကျောသော အရာ၌ထိသော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] g9krra54qce48393lk9iqo540wb8on9 0 3799526 7283077 2026-08-13T08:32:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြတ်ခြတ်ခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹaʔkʰɹaʔkʰɹɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စွတ်စိုခြင်း ကင်းရေ။ ရီခန်းလို့ ခြောက်လားရေ။ ၂၊ စိုပြည် သာယာခြင်း ကင်းရေ။ ပ..." 7283077 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြတ်ခြတ်ခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹaʔkʰɹaʔkʰɹɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စွတ်စိုခြင်း ကင်းရေ။ ရီခန်းလို့ ခြောက်လားရေ။ ၂၊ စိုပြည် သာယာခြင်း ကင်းရေ။ ပျင်းရိ ငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ ၃၊ မွဲခြောက်ရေ။ ၄၊ အစားအသီာက် ခေါင်းပါးရေ။ ယှားပါးရေ။ မားဖျက်ငဟောက်၊ ရွာမတန်ကေ၊ ဆွမ်းခံဖျက်ပျာ၊ ခြတ်ခြတ်ကေ ခြောက်လို့ (အခင်းပြော) === အင်္ဂလိပ် === dry up === ဗမာ === ၁၊ စွတ်စိုခြင်း ကင်းသည်။ ရေခန်း၍ ခြောက်သွားသည်။ ၂၊ စိုပြည် သာယာခြင်း ကင်းသည်။ ပျင်းရိ ငြီးငွေ့ ဖွယ်ကောင်းသည်။ ၃၊ မွဲခြောက်သည်။ ၄၊ အစားအသောက် ခေါင်းပါးသည်။ ရှားပါးသည်။ တွင်းဖျက်ငဟောက်၊ ရွာမတန်ကေ၊ ဆွမ်းခံဖျက်ပျာ၊ ခြတ်ခြတ်ကေ ခြောက်လို့ (အခင်းပြော) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] a0i3yrozbrmsclh83dl5up311ex8bg7 14 3799527 7283078 2026-08-13T08:32:56Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283078 wikitext text/x-wiki {{Wp/ain/See|Somoperkep}} 9r4mctwanfjvmtd8s514mso404i6zsp 14 3799528 7283079 2026-08-13T08:33:21Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283079 wikitext text/x-wiki {{Wp/ain/See|Kane}} a0ffc93ak7lomyseyzl0uowneo7j8xi 14 3799529 7283080 2026-08-13T08:33:42Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283080 wikitext text/x-wiki {{Wp/ain/See|Somokane}} m3zsfz1d6qo385edy9lcfqjqncxev50 0 3799530 7283081 2026-08-13T08:33:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြီခြုတ်ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹìkʰɹoʊʔkʰɹɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မငြိမ်မသက်၊ ယောက်ယက်ခတ်။ ခြုတ်ခြီခြုတ်ခက်၊ စည်တော်သာကို၊..." 7283081 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြီခြုတ်ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹìkʰɹoʊʔkʰɹɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မငြိမ်မသက်၊ ယောက်ယက်ခတ်။ ခြုတ်ခြီခြုတ်ခက်၊ စည်တော်သာကို၊ လာကိုယက် (ပန်းဝှက်) === အင်္ဂလိပ် === move === ဗမာ === မငြိမ်မသက်၊ လှုပ်လှုပ်ရှားရှား။ ခြုတ်ခြီခြုတ်ခက်၊ စည်တော်သာကို၊ လာကိုယက် (ပန်းဝှက်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dkn9eeq2sagowpw0cr8ycgiiu2dkpds 0 3799531 7283082 2026-08-13T08:34:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြီခြုတ်ခြုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹìkʰɹoʊʔkʰɹoʊʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မငြိမ်မသက်၊ ယောက်ယက်ခတ်။ ခြုတ်ခြီခြုတ်ခက်၊ စည်တော်သာကို..." 7283082 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြီခြုတ်ခြုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹìkʰɹoʊʔkʰɹoʊʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မငြိမ်မသက်၊ ယောက်ယက်ခတ်။ ခြုတ်ခြီခြုတ်ခက်၊ စည်တော်သာကို၊ လာကိုယက် (ပန်းဝှက်) === အင်္ဂလိပ် === move === ဗမာ === မငြိမ်မသက်၊ လှုပ်လှုပ်ရှားရှား။ ခြုတ်ခြီခြုတ်ခက်၊ စည်တော်သာကို၊ လာကိုယက် (ပန်းဝှက်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 95vky8ebq4ajgbryz17prp1jlloosih 0 3799532 7283083 2026-08-13T08:34:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရန်ပြုသည်၊ ငြိုငြင် ဆင်းရဲအောင် လုပ်ရေ။ ဝင်ရောက် နှောင့်ယှက် စွက်ဖက်ရေ။ ၂၊ စိတ်နှလု..." 7283083 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရန်ပြုသည်၊ ငြိုငြင် ဆင်းရဲအောင် လုပ်ရေ။ ဝင်ရောက် နှောင့်ယှက် စွက်ဖက်ရေ။ ၂၊ စိတ်နှလုံး ဆင်းရဲငြိုငြင် စီရေ === အင်္ဂလိပ် === oppressive === ဗမာ === ၁၊ ရန်ပြုသည်၊ ငြိုငြင် ဆင်းရဲအောင် လုပ်သည်။ ဝင်ရောက် နှောင့်ယှက် စွက်ဖက်သည်။ ၂၊ စိတ်နှလုံး ဆင်းရဲငြိုငြင် စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7xsk6vlig69sd6mnw6hitrrdvl5wt3t 0 3799533 7283084 2026-08-13T08:35:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူ တိန်းသော ညည့်အခါမှ ခြုတ်ခြက်ဆိုရေ အော်သံကို ကြားရရေ === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ === လူသူ..." 7283084 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူ တိန်းသော ညည့်အခါမှ ခြုတ်ခြက်ဆိုရေ အော်သံကို ကြားရရေ === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ === လူသူ တိတ်ဆိတ်သော ညည့်အခါတွင် ခြုတ်ခြက်ဟူသော မြည်သံကို ကြားရသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူ တိန်းသော ညည့်အခါမှ ကြားရရေ အသံ === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ === လူသူ တိတ်ဆိတ်သော ညည့်အခါတွင် ကြားရသော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jm434bmw6aqbvfdfwvjjc8fjo5utwcs 0 3799534 7283085 2026-08-13T08:35:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြုတ်ခြက်ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹoʊʔkʰɹɛʔkʰɹɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူ တိန်းသော ညည့်အခါမှ မသဲမကွဲ ကြားရရေ အသံမျိုး === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ..." 7283085 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြုတ်ခြက်ခြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹoʊʔkʰɹɛʔkʰɹɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသူ တိန်းသော ညည့်အခါမှ မသဲမကွဲ ကြားရရေ အသံမျိုး === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ === လူသူ တိတ်ဆိတ်သော ညည့်အခါတွင် မသဲမကွဲ ကြားရသော အသံမျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] drd8rtu5jin39z1kbj8umdxyvg1bifk 0 3799535 7283086 2026-08-13T08:35:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြုတ်သံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹoʊʔθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခြုတ်ခြုတ်ဆိုရေ) တခုတရီသော အသံကိုမျှလည်း (မကြားရ) === အင်္ဂလိပ် === beep === ဗမာ === (ခြုတ်ခြုတ..." 7283086 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်ခြုတ်သံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔkʰɹoʊʔθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခြုတ်ခြုတ်ဆိုရေ) တခုတရီသော အသံကိုမျှလည်း (မကြားရ) === အင်္ဂလိပ် === beep === ဗမာ === (ခြုတ်ခြုတ်ဟူသော) တစ်စုံတစ်ခုသော အသံကိုမျှလည်း (မကြားရ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tpfwpz4uyk58kfi5bat343c9o0v2m76 0 3799536 7283087 2026-08-13T08:36:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်မ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔm/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သားဧ့ မယား၊ ခြုပ်မ === အင်္ဂလိပ် === Daughter-in-law === ဗမာ === သား၏ မယား၊ ချွေးမ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]" 7283087 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်မ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔm/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သားဧ့ မယား၊ ခြုပ်မ === အင်္ဂလိပ် === Daughter-in-law === ဗမာ === သား၏ မယား၊ ချွေးမ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 16susgfn424v1x6sbiett09jure9r0f 0 3799537 7283088 2026-08-13T08:36:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်မစီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔmsí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သတိုးသမီးကို သတိုးသကျိကို အပိုင်ပို့လိုက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === သတိုးသမီးကို သတိုးသား..." 7283088 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုတ်မစီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔmsí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သတိုးသမီးကို သတိုးသကျိကို အပိုင်ပို့လိုက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === သတိုးသမီးကို သတိုးသားအိမ်သို့ အပိုင်ပို့လိုက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] a05owgj78dgma1odfwinf7l9e8qkby4 0 3799538 7283089 2026-08-13T08:37:01Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283089 wikitext text/x-wiki '''Sumakane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 3 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Li}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q568}} 5ootknhdq40vb8qqejpvwqds78kqhep 0 3799539 7283090 2026-08-13T08:37:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံမိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕòʊɴmì/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အားလုံးခြုံလို့ သိမြင်နားလည်ရေ။ သဖောပေါက်ရေ။ ၂၊ အားလုံးခြုံလို့ ပါဝင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === comprehend ===..." 7283090 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံမိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕòʊɴmì/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အားလုံးခြုံလို့ သိမြင်နားလည်ရေ။ သဖောပေါက်ရေ။ ၂၊ အားလုံးခြုံလို့ ပါဝင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === comprehend === ဗမာ === အားလုံးခြုံ၍ သိမြင်နားလည်သည်။ သဘောပေါက်သည်။ ၂၊ အားလုံးခြုံ၍ ပါဝင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5vek5hfcb258crxhbdt3e21c0viik2e 0 3799540 7283091 2026-08-13T08:37:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အထက်က လွှမ်းအုပ်ရေ။ အပေါ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းအုပ်ပတ်ရစ်ရေ။ ဝတ်ရုံရေ။ အိမ်ဟိနန်းမာ၊ ကြင်ကျွန်းမေ..." 7283091 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အထက်က လွှမ်းအုပ်ရေ။ အပေါ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းအုပ်ပတ်ရစ်ရေ။ ဝတ်ရုံရေ။ အိမ်ဟိနန်းမာ၊ ကြင်ကျွန်းမောင်နှံ၊ ထည်ချင်းခြုံပျာ၊ ဘုံချင်းမွေ့လို့(ရာမ)။ ကမ္ပလာကို၊ လွှမ်းကာသိုင်းလို့၊ တပိုင်ခြုံပျာ (ဓမ္မသာ)။ ၂၊ မိုက်ရေ။ အလင်းရောင်အစဟိစွာ ကင်းမဲ့ရေ။ ဆီးနှင === အင်္ဂလိပ် === cloak === ဗမာ === ၁၊ အပေါ်က လွှမ်းအုပ်သည်။ အပေါ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းအုပ်ပတ်ရစ်သည်။ ဝတ်ရုံသည်။ အိမ်ရှိနန်း၌၊ ကြင်ကျွန်းမောင်နှံ၊ ထည်ချင်းချုံပျာ၊ ဘုံချင်းမွေ့လို့(ရာမ)။ ကမ္ပလာကို၊ လွှမ်းကာသိုင်းလို့၊ တပိုင်ချုံပျာ (ဓမ္မသာ)။ ၂၊ မှောင်မိုက်သည်။ အလင်းရောင်စသည် ကင်းမဲ့သည်။ ဆီးနှင == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2ur37ncpxoib9f2filwy9jv3aznhb29 0 3799541 7283092 2026-08-13T08:38:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အထက်က လွှမ်းအုပ်ရေ။ အပေါ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းအုပ်ပတ်ရစ်ရေ။ ဝတ်ရုံရေ။ အိမ်ဟိနန်းမာ၊ ကြင်ကျွန်းမေ..." 7283092 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အထက်က လွှမ်းအုပ်ရေ။ အပေါ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းအုပ်ပတ်ရစ်ရေ။ ဝတ်ရုံရေ။ အိမ်ဟိနန်းမာ၊ ကြင်ကျွန်းမောင်နှံ၊ ထည်ချင်းခြုံပျာ၊ ဘုံချင်းမွေ့လို့(ရာမ)။ ကမ္ပလာကို၊ လွှမ်းကာသိုင်းလို့၊ တပိုင်ခြုံပျာ (ဓမ္မသာ)။ ၂၊ မိုက်ရေ။ အလင်းရောင်အစဟိစွာ ကင်းမဲ့ရေ။ ဆီးနှင === အင်္ဂလိပ် === cloak === ဗမာ === ၁၊ အပေါ်က လွှမ်းအုပ်သည်။ အပေါ်ဝန်းကျင်က လွှမ်းအုပ်ပတ်ရစ်သည်။ ဝတ်ရုံသည်။ အိမ်ရှိနန်း၌၊ ကြင်ကျွန်းမောင်နှံ၊ ထည်ချင်းချုံပျာ၊ ဘုံချင်းမွေ့လို့(ရာမ)။ ကမ္ပလာကို၊ လွှမ်းကာသိုင်းလို့၊ တပိုင်ချုံပျာ (ဓမ္မသာ)။ ၂၊ မှောင်မိုက်သည်။ အလင်းရောင်စသည် ကင်းမဲ့သည်။ ဆီးနှင == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံး၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပေါင်းရုံး ရီတွက်ရေ။ အားလုံးကို ခြုံးလို့ ရွီတွက်ရေအခါ === အင်္ဂလိပ် === count === ဗမာ === ပေါင်းရုံး ရေတွက်သည်။ အားလုံးကို ချုံး၍ ရေတွက်သည့်အခါ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pwvd4fwcqg32z0z5ucu2j1ut7mlt3l3 0 3799542 7283093 2026-08-13T08:38:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံးချုံးကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóʊɴɕóʊɴt͡ɕ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိတ်ချ ယုံကြည်စွာဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === be restassured === ဗမာ === စိတ်ချ ယုံကြည်စွာဖြင..." 7283093 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချုံးချုံးကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóʊɴɕóʊɴt͡ɕ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိတ်ချ ယုံကြည်စွာဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === be restassured === ဗမာ === စိတ်ချ ယုံကြည်စွာဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p2zsc4tm732lfie0xc4ctyyvwi441qv 0 3799543 7283094 2026-08-13T08:39:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (အဝတ်) ဖွပ်။ တောအောက်မြိုင်ခွင်၊ ကျောက်အိုင်ကြီးမာ၊ အနှီးချိုရန်၊ လားလိုပြန်ပနာ (ရာမ)။ ၂၊ ရင်းနှ..." 7283094 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (အဝတ်) ဖွပ်။ တောအောက်မြိုင်ခွင်၊ ကျောက်အိုင်ကြီးမာ၊ အနှီးချိုရန်၊ လားလိုပြန်ပနာ (ရာမ)။ ၂၊ ရင်းနှီးမှု အချင်းချင်း ဖဲကစပ်ကတ်ရာ ရယ်စရာအဖြစ် ပြုတ်မနူး ပြုလုပ်ဗျာယ် ဖဲဒိုင်သမားက ဝိုင်းတော်သားအားလုံးကို ချို ရေလို့ ဆိုကာ အလျင်မပီးထားကတ်တေ။ ဝိုင်းတေ === အင်္ဂလိပ် === wash === ဗမာ === ၁၊ (အဝတ်) လျှော်ဖွပ်သည်။ တောအောက်မြိုင်ခွင်၊ ကျောက်အိုင်ကြီး၌၊ အနှီးချိုရန်၊ သွားလိုပြန်၍ (ရာမ)။ ၂၊ ရင်းနှီးမှု အချင်းချင်း ဖဲကစားကြရာ ရယ်စရာအဖြစ် ပြောင်ချော်ချော် ပြုလုပ်ကာ ဖဲဒိုင်သမားက ဝိုင်းတော်သားအားလုံးကို ချို သည်ဟု ဆိုကာ အလျင်မပေးထားကြသည်။ ဝိုင်းတေ == {{Wt/rki/=rki=}} == ချို၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သကြား၊ သကာရို့ပိုင် အရသာမျိုးဟိရေ။ ၂၊ ရွှင်ပြ ကြည်လင်သော မျက်ကြောဟိရေ။ မျက်နှာချိုရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ၁၊ သကြား၊ သကာတို့ကဲ့သို့ အရသာမျိုးရှိသော။ ၂၊ ရွှင်ပျ ကြည်လင်သော မျက်နှာထားရှိသော။ မျက်နှာချိုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jevsgexlj8h315dwtqhv4sr3rihwo7j 0 3799544 7283095 2026-08-13T08:39:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒkʰráʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသင့်အတင့်လောင်းာက်ရာ ချိုရေအရသာမျိုး === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အသင့်အတင့်မျှသာ ချိုသောအ..." 7283095 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒkʰráʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသင့်အတင့်လောင်းာက်ရာ ချိုရေအရသာမျိုး === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အသင့်အတင့်မျှသာ ချိုသောအရသာမျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k4y613xc2oh1glvpkmsw6v0byr8jzbm 0 3799545 7283096 2026-08-13T08:40:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɕÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လီးနက်ရေ ချိုခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ။ အရသာ လျော့နည်းစွာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === လေးနက..." 7283096 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɕÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လီးနက်ရေ ချိုခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ။ အရသာ လျော့နည်းစွာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === လေးနက်သော ချိုခြင်းမျိုးမဟုတ်ပဲ။ အရသာ လျော့နည်းစွာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p2of1m09gf6ntxpkmkk50a7mdf0jgpn 0 3799546 7283097 2026-08-13T08:40:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချိုသာသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɕÒθàθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သာယာ နာပျော်ဖွယ်ဖြစ်ရေ (စကား)။ ၂၊ ကြည်လင်ရွှင်ပြသော (မျက်ကြောဖြင့်) === အင်္ဂ..." 7283097 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချိုသာသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɕÒθàθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သာယာ နာပျော်ဖွယ်ဖြစ်ရေ (စကား)။ ၂၊ ကြည်လင်ရွှင်ပြသော (မျက်ကြောဖြင့်) === အင်္ဂလိပ် === tuneful === ဗမာ === ၁၊ သာယာ နာပျော်ဖွယ်ဖြစ်သော (စကား)။ ၂၊ ကြည်လင်ရွှင်ပျသော (မျက်နှာထားဖြင့်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lv24qm4zx9at61wj2l6pr1ei0ynopx1 0 3799547 7283098 2026-08-13T08:40:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɕÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လီးနက်ရေ ချိုခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ။ အရသာ လျော့နည်းစွာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === လေးနက..." 7283098 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɕÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လီးနက်ရေ ချိုခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ။ အရသာ လျော့နည်းစွာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === လေးနက်သော ချိုခြင်းမျိုးမဟုတ်ပဲ။ အရသာ လျော့နည်းစွာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p2of1m09gf6ntxpkmkk50a7mdf0jgpn 0 3799548 7283099 2026-08-13T08:41:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပိချိုပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpìɕÒpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိကေချေချိုရေ အရသာ။ ချိုမြမြ။ ချိုယောင်ယောင်ဟိရေ အရသာ။ ချိုပိချိုပင်၊ မစားချင်၊ အသျ..." 7283099 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပိချိုပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpìɕÒpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိကေချေချိုရေ အရသာ။ ချိုမြမြ။ ချိုယောင်ယောင်ဟိရေ အရသာ။ ချိုပိချိုပင်၊ မစားချင်၊ အသျှင်စား***စားပစ်လို့ပင် (တေး) === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အနည်းငယ်ချိုသော အရသာ။ ချိုမြမြ။ ချိုယောင်ယောင်ရှိသော အရသာ။ ချိုပိချိုပင်၊ မစားချင်၊ အသျှင်စား***စားလို့ပင် (တေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9tr072q4au3s03ys3ach30gp1gb2f28 0 3799549 7283100 2026-08-13T08:41:27Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပေါ့ပေါ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpɔ̰pɔ̰/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လလီးပပစ် ချိုရေမဟုတ်ဘဲ ကပျက်ကလျော်ဟိရေ အရသာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === လေးလေးနက်နက် ချိုသ..." 7283100 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပေါ့ပေါ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpɔ̰pɔ̰/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လလီးပပစ် ချိုရေမဟုတ်ဘဲ ကပျက်ကလျော်ဟိရေ အရသာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === လေးလေးနက်နက် ချိုသည်မဟုတ်ပဲ ပေါ့ပျက်ပျက်ရှိသော အရသာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dro80gxizwwfe3m7ti2zyjiddel0y5t 0 3799550 7283101 2026-08-13T08:41:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပျက်ပျက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒprɛʔprɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိကေချေချိုရေ အရသာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အနည်းငယ်ချိုသော အရသာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} C..." 7283101 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပျက်ပျက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒprɛʔprɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိကေချေချိုရေ အရသာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အနည်းငယ်ချိုသော အရသာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f1qj7qkayyup4golvps86dcgd9x10e0 0 3799551 7283102 2026-08-13T08:42:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပြပြ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpɹpɹ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိကေချေရာ ချိုရေအရသာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အနည်းငယ်သာ ချိုသောအရသာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} Categor..." 7283102 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပြပြ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpɹpɹ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိကေချေရာ ချိုရေအရသာ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === အနည်းငယ်သာ ချိုသောအရသာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lqcz5y2xkiav4gke9n911z3qho2w5xb 0 3799552 7283103 2026-08-13T08:42:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပြုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpɹóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သက်ကြည်နူးသော မျက်ကြောအမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === tuneful === ဗမာ === နှစ်သက်ကြည်နူးသော မျက်နှာထားအမူ..." 7283103 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုပြုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒpɹóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သက်ကြည်နူးသော မျက်ကြောအမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === tuneful === ဗမာ === နှစ်သက်ကြည်နူးသော မျက်နှာထားအမူအရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5sioycw1q7n5xwipd82rm1fu3wqzui2 0 3799553 7283104 2026-08-13T08:43:10Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283104 wikitext text/x-wiki '''Ancikarpe''' anak sine [[Wp/ain/Somokane|somokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 6 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{C}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q623}} lqgemd4wciqlsxdqi14u48jwhss8vw9 0 3799554 7283105 2026-08-13T08:43:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုမြက်မြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒmɹɛʔmɹɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လီးနက်ရေ ချိုရေ အရသာဟိရေ။ ၂၊ လွန်ကဲသော ချိုရေ အရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗ..." 7283105 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုမြက်မြက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒmɹɛʔmɹɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လီးနက်ရေ ချိုရေ အရသာဟိရေ။ ၂၊ လွန်ကဲသော ချိုရေ အရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ၁၊ လေးနက်သော ချိုသော အရသာရှိသော။ ၂၊ လွန်ကဲသော ချိုသော အရသာရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0yqhux830wvmf87xgw46d9wydzi21y2 0 3799555 7283106 2026-08-13T08:43:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုမြိန့်မြိန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒmɹèɪɴ့mɹèɪɴ့/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆိမ့်ချိုရေ အရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ဆိမ့်ချိုသော အရသာရှိသော..." 7283106 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုမြိန့်မြိန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒmɹèɪɴ့mɹèɪɴ့/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆိမ့်ချိုရေ အရသာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ဆိမ့်ချိုသော အရသာရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ttellxmcvtwmxsw2u1yxqtgm12zflyz 0 3799556 7283107 2026-08-13T08:44:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုရေသီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɹèθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြက်ဥခိုးမပိုင် ရှည်သွယ်လို့ ချက်ပြုတ်စားသုံးရရေ သီးပင်တမျိုး။ ပဲလင်မြွီ လို့လေ့ ခေါ်ရေ ==..." 7283107 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုရေသီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒɹèθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြက်ဥခိုးမပိုင် ရှည်သွယ်လို့ ချက်ပြုတ်စားသုံးရရေ သီးပင်တမျိုး။ ပဲလင်မြွီ လို့လေ့ ခေါ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === snake gourd === ဗမာ === လင်းမြွေကဲ့သို့ ရှည်သွယ်၍ ချက်ပြုတ်စားသုံးရသော သီးပင်တစ်မျိုး။ ပဲလင်မြွီ ဟုလည်း ခေါ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0jfcmblwq3hbs9aawsc4dvl8kaoc9pj 0 3799557 7283108 2026-08-13T08:44:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြည်လင်ရွှင်ပြသော မျက်ကြောဟိရေ။ နှစ်သက်သာယာ ကြည်နူးဖွယ်ဖြစ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === tuneful === ဗမာ..." 7283108 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒθà/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြည်လင်ရွှင်ပြသော မျက်ကြောဟိရေ။ နှစ်သက်သာယာ ကြည်နူးဖွယ်ဖြစ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === tuneful === ဗမာ === ကြည်လင်ရွှင်ပျသော မျက်နှာထားရှိသော။ နှစ်သက်သာယာ ကြည်နူးဖွယ်ဖြစ်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mtsagl2u11xjh8hp7ekfy4zkvxwm8hh 0 3799558 7283109 2026-08-13T08:44:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုအီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒʔï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုလို့အေးသော အရရာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ချို၍အေးသော အရသာရှိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} C..." 7283109 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုအီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒʔï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုလို့အေးသော အရရာဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ချို၍အေးသော အရသာရှိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cmnqfa270a28offf7kqwi6hed04s382 0 3799559 7283110 2026-08-13T08:44:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုအီးအီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒʔïʔï/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုလို့အေးသော အရသာ မျိုးဟိရေ။ တပွတ်ကနစို၊ ချိုစိမ့်စိမ့်နန့်၊ ယှောက်ချိုသီးမ..." 7283110 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုအီးအီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒʔïʔï/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချိုလို့အေးသော အရသာ မျိုးဟိရေ။ တပွတ်ကနစို၊ ချိုစိမ့်စိမ့်နန့်၊ ယှောက်ချိုသီးမျိုးမာ၊ ခဖြိုးခဖြီ၊ အူနီသမ္ဘရာ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === sweet === ဗမာ === ချို၍အေးသော အရသာ မျိုးရှိသော။ တပွတ်ကနစို၊ ချိုအီးအီးနှင့်၊ ရှောက်သီးမျိုးတွင်၊ ခဖြိုးခဖြီ၊ အူနီသမ္ဘရာ (ရာမ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jvcawaf7y1a40k7g8ilywwtnb9re0mr 0 3799560 7283111 2026-08-13T08:46:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာချဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàɕɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြာကောင်။ အချေသူမာ၊ ပန်းမူမရ၊ ခြပိုးအုံလျင်၊ ပုံပြတ်ကျလို့ (ဆဒ္ဒန်)။ ချစ်ရီးထူးဟန်၊ ငါဧ့ပါး..." 7283111 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာချဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàɕɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြာကောင်။ အချေသူမာ၊ ပန်းမူမရ၊ ခြပိုးအုံလျင်၊ ပုံပြတ်ကျလို့ (ဆဒ္ဒန်)။ ချစ်ရီးထူးဟန်၊ ငါဧ့ပါးကာ၊ ပန်းမာလ်ကိုထား၊ ခြာအုံထုပ်ကို၊ လှုပ်ချငြားလို့ (ယင်း) === အင်္ဂလိပ် === red ant === ဗမာ === ခါချဉ်ကောင်။ အငယ်သူမှာ၊ ပန်းမူမရ၊ ခြပိုးအုံလျင်၊ ပုံပြတ်ကျလို့ (ဆဒ္ဒန်)။ ချစ်ရေးထူးဟန်၊ ငါ၏ထံမှာ၊ ပန်းမာလ်ကိုထား၊ ခြာအုံထုပ်ကို၊ လှုပ်ချငြားလို့ (၎င်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tojb4xxsycg1ise728v95syjcylzn0c 0 3799561 7283112 2026-08-13T08:46:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပူဟိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === အပူရှိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ == က..." 7283112 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပူဟိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === အပူရှိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 704m6qakggij297v6jj9d0m46d1vdk3 0 3799562 7283113 2026-08-13T08:46:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာကွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹàkwɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နီဇာဟိန် အလွန်ပြင်းထန်အတွက်နန့် အစိတ်စိတ် ကွဲဟကြောင်း၊ ကွဲအက်ကြောင်း၊ ပပ်ကြောင်း ထင်ရ..." 7283113 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာကွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹàkwɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နီဇာဟိန် အလွန်ပြင်းထန်အတွက်နန့် အစိတ်စိတ် ကွဲဟကြောင်း၊ ကွဲအက်ကြောင်း၊ ပပ်ကြောင်း ထင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === နေအပူရှိန် အလွန်ပြင်းထန်သောကြောင့် အစိတ်စိတ် ကွဲဟကြောင်း၊ ကွဲအက်ကြောင်း၊ ပပ်ကြောင်း ထင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] iz5licpxycqwlr5r68ao7j4xyagn32u 0 3799563 7283114 2026-08-13T08:47:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာပူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹàpù/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (နေ) အပူဟိန် ပြင်းထန်စွာ။ ချိုတ်ချိုတ်တောက် ပူဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === (..." 7283114 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာပူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹàpù/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (နေ) အပူဟိန် ပြင်းထန်စွာ။ ချိုတ်ချိုတ်တောက် ပူဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === (နေ) အပူရှိန် ပြင်းထန်စွာ။ ချစ်ချစ်တောက် ပူလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] spm1y6ji7skcdh40pyq89l7wvlx8735 0 3799564 7283115 2026-08-13T08:47:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြာကောင်။ အချေသူမာ၊ ပန်းမူမရ၊ ခြပိုးအုံလျင်၊ ပုံပြတ်ကျလို့ (ဆဒ္ဒန်)။ ချစ်ရီးထူးဟန်၊ ငါဧ့ပါးကာ၊ ပန်..." 7283115 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြာကောင်။ အချေသူမာ၊ ပန်းမူမရ၊ ခြပိုးအုံလျင်၊ ပုံပြတ်ကျလို့ (ဆဒ္ဒန်)။ ချစ်ရီးထူးဟန်၊ ငါဧ့ပါးကာ၊ ပန်းမာလ်ကိုထား၊ ခြာအုံထုပ်ကို၊ လှုပ်ချငြားလို့ (ယင်း) === အင်္ဂလိပ် === red ant === ဗမာ === ခါချဉ်ကောင်။ အငယ်သူမှာ၊ ပန်းမူမရ၊ ခြပိုးအုံလျင်၊ ပုံပြတ်ကျလို့ (ဆဒ္ဒန်)။ ချစ်ရေးထူးဟန်၊ ငါ၏ထံမှာ၊ ပန်းမာလ်ကိုထား၊ ခြာအုံထုပ်ကို၊ လှုပ်ချငြားလို့ (၎င်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] br6vx8k9t9ek3xxqnurnflowcwycwik 0 3799565 7283116 2026-08-13T08:47:23Z Jameel35 2592280 Created page with "'''Nyasunsun''' yekpe egan nana yi '''Bead'''.<ref>Roger Blench, 2009: Nupe Dictionary. https://web.archive.org/web/20130824072455/http://roger/ Blench.info/RBOP.htm. Voice/ Fax. 0044-(0)1223-560687</ref> ==Santatun== [[Category:Wt/nup]]" 7283116 wikitext text/x-wiki '''Nyasunsun''' yekpe egan nana yi '''Bead'''.<ref>Roger Blench, 2009: Nupe Dictionary. https://web.archive.org/web/20130824072455/http://roger/ Blench.info/RBOP.htm. Voice/ Fax. 0044-(0)1223-560687</ref> ==Santatun== [[Category:Wt/nup]] b9959rq05vz50vx0oezghnrq7t7f1rb 0 3799566 7283117 2026-08-13T08:47:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပူဟိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === အပူရှိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ == က..." 7283117 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပူဟိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ === အင်္ဂလိပ် === beat dowm === ဗမာ === အပူရှိန် အလွန်ပြင်းထန်စွာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 704m6qakggij297v6jj9d0m46d1vdk3 0 3799567 7283118 2026-08-13T08:47:37Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283118 wikitext text/x-wiki '''Somomawmaw''' [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor cipiskip anak 7 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{N}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q627}} hztd3p987w859ca3u9f7k24ee3giolz 0 3799568 7283119 2026-08-13T08:47:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားခြားနားနား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹákʰɹánáná/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြီးကြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နန့် တုပြိုင်ကာ သီးသန့်ခွဲထွက် မင်းမူရေ။ ၂၊ ပိုင်းကန့်ခွဲထာ..." 7283119 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားခြားနားနား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹákʰɹánáná/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြီးကြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နန့် တုပြိုင်ကာ သီးသန့်ခွဲထွက် မင်းမူရေ။ ၂၊ ပိုင်းကန့်ခွဲထားရေ။ ၃၊ တကွဲတပြား တမျိုးတဖုံ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === branch out === ဗမာ === ကြီးကြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် တုပြိုင်ကာ သီးခြားခွဲထွက် မင်းမူသည်။ ၂၊ ပိုင်းကန့်ခွဲထားသည်။ ၃၊ တစ်ကွဲတစ်ပြား တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kwoerkk58yyq2avp8rot914iz9ixb3m 0 3799569 7283120 2026-08-13T08:48:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားနား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáná/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြီးကြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နန့် တုပြိုင်ကာ သီးသန့်ခွဲထွက် မင်းမူရေ။ ၂၊ ပိုင်းကန့်ခွဲထားရေ။ ၃၊ တကွဲ..." 7283120 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားနား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáná/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြီးကြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နန့် တုပြိုင်ကာ သီးသန့်ခွဲထွက် မင်းမူရေ။ ၂၊ ပိုင်းကန့်ခွဲထားရေ။ ၃၊ တကွဲတပြား တမျိုးတဖုံ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === branch out === ဗမာ === ကြီးကြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် တုပြိုင်ကာ သီးခြားခွဲထွက် မင်းမူသည်။ ၂၊ ပိုင်းကန့်ခွဲထားသည်။ ၃၊ တစ်ကွဲတစ်ပြား တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ej5nz5buxqazmm6g7jhtqk9wd1y0ett 0 3799570 7283121 2026-08-13T08:48:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားနားခြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹánákʰɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုနန့်တခုမတူသော အခြင်းအရာ။ ကွဲပြားသော အမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === different === ဗမာ === တစ်ခုနှင့်တ..." 7283121 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားနားခြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹánákʰɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုနန့်တခုမတူသော အခြင်းအရာ။ ကွဲပြားသော အမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === different === ဗမာ === တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူသော အခြင်းအရာ။ ကွဲပြားသော အမူအရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ck1dot39hb4ctcl7p28ttenqeoi2zwp 0 3799571 7283122 2026-08-13T08:49:01Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283122 wikitext text/x-wiki '''Mawmaw''' [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor cipiskip anak 8 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{O}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q629}} tk1s0uqfl7cepxzl7su7nab5aqz6snb 0 3799572 7283123 2026-08-13T08:50:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားနားခြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹánákʰɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုနန့်တခုမတူသော အခြင်းအရာ။ ကွဲပြားသော အမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === different === ဗမာ === တစ်ခုနှင့်တ..." 7283123 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြားနားခြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹánákʰɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုနန့်တခုမတူသော အခြင်းအရာ။ ကွဲပြားသော အမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === different === ဗမာ === တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူသော အခြင်းအရာ။ ကွဲပြားသော အမူအရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ck1dot39hb4ctcl7p28ttenqeoi2zwp 0 3799573 7283124 2026-08-13T08:51:31Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283124 wikitext text/x-wiki '''Mommaw''' [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor cipiskip anak 9 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{F}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q650}} d0f12be2o0gl2gzjg6rh94ummsn7gm8 0 3799574 7283125 2026-08-13T08:53:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချို့တဲ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕo̰té/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မပြည့်စုံ။ လိုနိန်ရေ။ ချို့တဲ့အင်္ဂါ၊ မပါခြေလက်၊ ခေါင်းထက်ရွက်တင် (ပေါင်တို) === အင်္ဂလိပ် === be p..." 7283125 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချို့တဲ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕo̰té/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မပြည့်စုံ။ လိုနိန်ရေ။ ချို့တဲ့အင်္ဂါ၊ မပါခြေလက်၊ ခေါင်းထက်ရွက်တင် (ပေါင်တို) === အင်္ဂလိပ် === be poor === ဗမာ === မပြည့်စုံ။ လိုနေသည်။ ချို့တဲ့အင်္ဂါ၊ မပါခြေလက်၊ ခေါင်းထက်ရွက်တင် (ပေါင်တို) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hst6dqzz2etdo0qr92f47f9nhzk49xc 0 3799575 7283126 2026-08-13T08:53:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချို့ထက်ဝက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕo̰tʰɛʔwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမင်ာင်နှမျှ နှစ်ခုခွဲထားရေမှ တခု။ အလပ်။ အနည်းအပါး။ အနည်းအကျိုင်း။ ဖေသာအားလုံး မပေးကေ..." 7283126 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချို့ထက်ဝက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕo̰tʰɛʔwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမင်ာင်နှမျှ နှစ်ခုခွဲထားရေမှ တခု။ အလပ်။ အနည်းအပါး။ အနည်းအကျိုင်း။ ဖေသာအားလုံး မပေးကေလေ့၊ ချို့ထက်ဝက် စွာလည်း ပီးပါ === အင်္ဂလိပ် === half === ဗမာ === အညီအမျှ နှစ်ခုခွဲထားသည်မှ တစ်ခု။ တဝက်။ အနည်းအပါး။ အနည်းအကျဉ်း။ ငွေအားလုံး မပေးသော်လည်း၊ ချို့ထက်ဝက် တာလည်း ပီးပါ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3un1almjnioj3apzfajt2zh4pzqv1qu 0 3799576 7283127 2026-08-13T08:53:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချို့ယွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕo̰jwɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မားရေ။ လွဲရေ။ မမှန် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === be missing === ဗမာ === မှားသည်။ လွဲသည်။ မမှန် ဖြစ်သည် == ကိုးက..." 7283127 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချို့ယွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕo̰jwɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မားရေ။ လွဲရေ။ မမှန် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === be missing === ဗမာ === မှားသည်။ လွဲသည်။ မမှန် ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tdh217jvktcuqh3kq9ezmizwmgt6tjp 0 3799577 7283128 2026-08-13T08:53:51Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283128 wikitext text/x-wiki '''Asirmaw''' [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor cipiskip anak 10 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ne}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q654}} icgdp0q3xwmn5qmnsn9ug2qv4iuvzn5 0 3799578 7283129 2026-08-13T08:54:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (အဝတ်) ဖွပ်။ တောအောက်မြိုင်ခွင်၊ ကျောက်အိုင်ကြီးမာ၊ အနှီးချိုရန်၊ လားလိုပြန်ပနာ (ရာမ)။ ၂၊ ရင်းနှ..." 7283129 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (အဝတ်) ဖွပ်။ တောအောက်မြိုင်ခွင်၊ ကျောက်အိုင်ကြီးမာ၊ အနှီးချိုရန်၊ လားလိုပြန်ပနာ (ရာမ)။ ၂၊ ရင်းနှီးမှု အချင်းချင်း ဖဲကစပ်ကတ်ရာ ရယ်စရာအဖြစ် ပြုတ်မနူး ပြုလုပ်ဗျာယ် ဖဲဒိုင်သမားက ဝိုင်းတော်သားအားလုံးကို ချို ရေလို့ ဆိုကာ အလျင်မပီးထားကတ်တေ။ ဝိုင်းတေ === အင်္ဂလိပ် === wash === ဗမာ === ၁၊ (အဝတ်) လျှော်ဖွပ်သည်။ တောအောက်မြိုင်ခွင်၊ ကျောက်အိုင်ကြီး၌၊ အနှီးချိုရန်၊ သွားလိုပြန်၍ (ရာမ)။ ၂၊ ရင်းနှီးမှု အချင်းချင်း ဖဲကစားကြရာ ရယ်စရာအဖြစ် ပြောင်ချော်ချော် ပြုလုပ်ကာ ဖဲဒိုင်သမားက ဝိုင်းတော်သားအားလုံးကို ချို သည်ဟု ဆိုကာ အလျင်မပေးထားကြသည်။ ဝိုင်းတေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rnhnt920evghco5b9ipb2jznba3oxhm 0 3799579 7283130 2026-08-13T08:54:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးခရွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕókʰɹwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတိန်းချေနိန်ရေမှ ပေါ်ထွက်လှာသော လှုပ်ယှားမှုအသံ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === တိတ်တဆိတ်နေသည်..." 7283130 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးခရွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕókʰɹwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတိန်းချေနိန်ရေမှ ပေါ်ထွက်လှာသော လှုပ်ယှားမှုအသံ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === တိတ်တဆိတ်နေသည်မှ ပေါ်ထွက်လာသော လှုပ်ရှားမှုအသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3taxrhza5r7rblx9bzynk4b4mpzv7r9 0 3799580 7283131 2026-08-13T08:54:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဆိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕósʰeɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (လူတိကို) နှိမ်နှင်း ဖိနှိပ်လို့ (ပြောဆိုရေ) === အင်္ဂလိပ် === oppress === ဗမာ === (သူတစ်ပါးက..." 7283131 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဆိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕósʰeɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (လူတိကို) နှိမ်နှင်း ဖိနှိပ်လို့ (ပြောဆိုရေ) === အင်္ဂလိပ် === oppress === ဗမာ === (သူတစ်ပါးကို) နှိမ်နှင်း ဖိနှိပ်၍ (ပြောဆိုသည်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2saax4ec72ymairaqj7an82i3fqbo7g 0 3799581 7283132 2026-08-13T08:55:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးနှိမ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕón̥èɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အညွန့်၊ အညှောက် အစဟိစွာရို့ကို တုံးတိုအောင် လုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === master === ဗမာ === အညွန့်၊ အညှော..." 7283132 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးနှိမ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕón̥èɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အညွန့်၊ အညှောက် အစဟိစွာရို့ကို တုံးတိုအောင် လုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === master === ဗမာ === အညွန့်၊ အညှောက် စသည်တို့ကို တုံးတိုအောင် လုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t6f0y5zxuzbw52ta85wjzf1kyw9aub0 0 3799582 7283133 2026-08-13T08:55:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဖဲ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕópʰé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုးစီ၊ ပဲ့စီလိုပိုင် ဖျက်ဆီးသည် === အင်္ဂလိပ် === destroy === ဗမာ === ကျိုးစေ၊ ပဲ့စေလို၍ ဖျက်ဆီးသည် == ကိ..." 7283133 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဖဲ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕópʰé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုးစီ၊ ပဲ့စီလိုပိုင် ဖျက်ဆီးသည် === အင်္ဂလိပ် === destroy === ဗမာ === ကျိုးစေ၊ ပဲ့စေလို၍ ဖျက်ဆီးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7jvvsjm1ckek24fbaco4opyqb0vg8lo 0 3799583 7283134 2026-08-13T08:56:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဖေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕópʰaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖျက်ဆီးရေ။ ပျက်စီးစီရေ။ ကျိုးပေါက်စီရေ === အင်္ဂလိပ် === destroy === ဗမာ === ဖျက်ဆီးသည်။ ပျက်စီးစေသည်..." 7283134 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဖေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕópʰaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖျက်ဆီးရေ။ ပျက်စီးစီရေ။ ကျိုးပေါက်စီရေ === အင်္ဂလိပ် === destroy === ဗမာ === ဖျက်ဆီးသည်။ ပျက်စီးစေသည်။ ကျိုးပေါက်စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] grq8f1av0qzcnzw0np8jbgxs2p1ggax 0 3799584 7283135 2026-08-13T08:56:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဖျက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕópʰrɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုးပျက်စီရေ။ ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === destroy === ဗမာ === ကျိုးပျက်စေသည်။ ပျက်စီးအော..." 7283135 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးဖျက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕópʰrɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျိုးပျက်စီရေ။ ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === destroy === ဗမာ === ကျိုးပျက်စေသည်။ ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rvbzylp1zhyak139cb9tnqx8ql4ve44 0 3799585 7283136 2026-08-13T08:56:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးရီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóɹí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်ကို စင်ကြယ်စီရန် ချိုးရရေ ရေ === အင်္ဂလိပ် === bathe-wash === ဗမာ === ကိုယ်ကို စင်ကြယ်စေရန် ချိုးရသော ရေ..." 7283136 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးရီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóɹí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်ကို စင်ကြယ်စီရန် ချိုးရရေ ရေ === အင်္ဂလိပ် === bathe-wash === ဗမာ === ကိုယ်ကို စင်ကြယ်စေရန် ချိုးရသော ရေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] h34fubhyxonkx2pd6usq73vms6b139i 0 3799586 7283137 2026-08-13T08:57:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးသွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóθwɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့် အလိုသို့ လိုက်ပါလာယောင် လူတံပက်လူကို လိုက်လျော့စွာ သာယာ နာပျော်ဖွယ်သော စကားဖြင့..." 7283137 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချိုးသွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕóθwɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့် အလိုသို့ လိုက်ပါလာယောင် လူတံပက်လူကို လိုက်လျော့စွာ သာယာ နာပျော်ဖွယ်သော စကားဖြင့် ဖြားယောင်းပြောဆို ပြုမူသည် === အင်္ဂလိပ် === entice-persuade === ဗမာ === မိမိ အလိုသို့ လိုက်ပါလာအောင် လူတစ်ဘက်သားကို လိုက်လျော့စွာ သာယာ နာပျော်ဖွယ်သော စကားဖြင့် ဖြားယောင်းပြောဆို ပြုမူသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rcrmt34jkg5uv5yejzm9knp56oj6vnj 0 3799587 7283138 2026-08-13T08:58:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစုဖွဲ့ပြီးကေ မြေအောင်းလို့ နီတတ်ရေ သစ်၊ ဝါး၊ အဝတ်ခတောင်း လူရို့ဧ့ အသုံးအဆောင် စစွာကို ဖျက်ဆီးတတ်ရေ..." 7283138 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစုဖွဲ့ပြီးကေ မြေအောင်းလို့ နီတတ်ရေ သစ်၊ ဝါး၊ အဝတ်ခတောင်း လူရို့ဧ့ အသုံးအဆောင် စစွာကို ဖျက်ဆီးတတ်ရေ ပိုးကောင် === အင်္ဂလိပ် === white ant-termite === ဗမာ === အစုဖွဲ့ကာ မြေအောင်း၍ နေတတ်သော သစ်၊ ဝါး၊ အဝတ်ပုဆိုး လူတို့၏ အသုံးအဆောင် စသည်ကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးကောင် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သာယာနာမှု မဟိရေ အသံ။ နားဧ့ အာရုံ ခံစားမှုမဟိရေ အသံမျိုး။ ၂၊ ကြမ်းသော အသံမျိုး === အင်္ဂလိပ် === noise === ဗမာ === ၁၊ သာယာနာမှု မရှိသော အသံ။ နား၏ အာရုံ ခံစားမှုမရှိသော အသံမျိုး။ ၂၊ ကြမ်းသော အသံမျိုး == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြ၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မာကျောသော။ ၂၊ ချောမွိ့နူးညံ့မဟိ တင်းမာသော။ ၃၊ ခြောက်သွိသော။ ဆောင်းခါနှုတ်ခမ်း ခြရေ === အင်္ဂလိပ် === hard === ဗမာ === ၁၊ မာကျောသော။ ၂၊ ချောမွေ့နူးညံ့မရှိ တင်းမာသော။ ၃၊ ခြောက်သွေ့သော။ ဆောင်းခါနှုတ်ခမ်း ခြရေ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြ၄ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကွဲဟကြောင်း ပေါ်ရေ။ ပပ်ကြားအက်ကြောင်း ပေါ်ရေ။ ကွဲအက်ရာကြောင်း ပေါ်သည် === အင်္ဂလိပ် === crack === ဗမာ === ကွဲဟကြောင်း ပေါ်သည်။ ပပ်ကြားအက်ကြောင်း ပေါ်သည်။ ကွဲအက်ရာကြောင်း ပေါ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ad1zsbtzykua1gj04wi94psjmlzz560 0 3799588 7283139 2026-08-13T08:58:18Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283139 wikitext text/x-wiki '''Katupasemaw''' [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor cipiskip anak 18 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ar}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q696}} 3strtharcs5gwnmrx61px02ipgl5uxk 0 3799589 7283140 2026-08-13T08:58:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkaɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) အကျင့်စာရိတ္တပျက်သူ === အင်္ဂလိပ် === dissolute === ဗမာ === (ဥပစါ) အကျင့်စာရိတ္တပျက်သူ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကိုက်..." 7283140 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkaɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) အကျင့်စာရိတ္တပျက်သူ === အင်္ဂလိပ် === dissolute === ဗမာ === (ဥပစါ) အကျင့်စာရိတ္တပျက်သူ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကိုက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်ရေ။ ၂၊ ပျက်စီးရေ === အင်္ဂလိပ် === dissolute === ဗမာ === (ဥပစါ) အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်သည်။ ၂၊ ပျက်စီးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t86iwmkv6mrjb7rs0zi8ecmiwt48jya 0 3799590 7283141 2026-08-13T08:59:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကိုက်ခံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkaɪʔkʰəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရရေ === အင်္ဂလိပ် === dissolute === ဗမာ === (ဥပစါ) ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသည် == ကိုးကား == * {{Templ..." 7283141 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကိုက်ခံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkaɪʔkʰəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရရေ === အင်္ဂလိပ် === dissolute === ဗမာ === (ဥပစါ) ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k4faim51a4ggdooiw6ob1dttp1z6yr5 0 3799591 7283142 2026-08-13T09:00:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကျစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹt͡ɕɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြသတ္တဝါများ မြီစာဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ တောင်ပို့။ ခြတောင်ပို့ === အင်္ဂလိပ် === Ant-hill === ဗမာ === ခြသတ္တဝ..." 7283142 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကျစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹt͡ɕɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြသတ္တဝါများ မြီစာဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ တောင်ပို့။ ခြတောင်ပို့ === အင်္ဂလိပ် === Ant-hill === ဗမာ === ခြသတ္တဝါများ မြေစာဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တောင်ပို့။ ခြတောင်ပို့ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 074o165erj710rlkkme4t9zla61811h 0 3799592 7283143 2026-08-13T09:00:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကျိတ်သျှ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹt͡ɕeɪʔʃ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘုဒိုပြီး ပိန်လို့ ကြုံလှီသော (လူကျစ်အချေ)။ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့် သလောက်..." 7283143 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြကျိတ်သျှ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹt͡ɕeɪʔʃ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘုဒိုပြီး ပိန်လို့ ကြုံလှီသော (လူကျစ်အချေ)။ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့် သလောက်မကြီးရေ === အင်္ဂလိပ် === dwarf === ဗမာ === အရပ်ပုပြီး ပိန်၍ ကြုံလှီသော (လူကျစ်ကလေး)။ ကိုယ်ခန္ဓာစသည် ကြီးသင့် သလောက်မကြီးသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] o7rxl25j7b0wi2eox9ye810rrnah0p6 0 3799593 7283144 2026-08-13T09:00:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကသောင်းဝါးဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံခေါင်းဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်လုံးဖြင့် ဖြစ်စီ၊ တလုံးဖြင့..." 7283144 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကသောင်းဝါးဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံခေါင်းဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်လုံးဖြင့် ဖြစ်စီ၊ တလုံးဖြင့် ဖြစ်စီ ပြုလုပ်ထားရေ ခေါင်းပွပြွန်မာ ပျိုင်ပြားကို အဝိုက်ပြုပနာ လေအားပီးသော ဖို။ ဖိုကျင် === အင်္ဂလိပ် === bellow === ဗမာ === ဝါးပိုးဝါးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သံခေါင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ နှစ်လုံးဖြင့် ဖြစ်စေ၊ တစ်လုံးဖြင့် ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ထားသော ခေါင်းပွပြွန်၌ ပျဉ်ပြားကို အဝိုက်ပြု၍ လေအားပေးသော ဖို။ ဖိုကျင် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qx93anrknu8sirv00mlpxyguvoaezas 0 3799594 7283145 2026-08-13T09:00:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသားထူလို့ အဆစ်စိပ်စိပ်ဟိရေ ဝါးတမျိုး။ ခြခတ်သားကေ၊ ဝါးခေါင်းအုံးနန့် (ထာနု) === အင်္ဂလိပ် === bamboo === ဗ..." 7283145 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသားထူလို့ အဆစ်စိပ်စိပ်ဟိရေ ဝါးတမျိုး။ ခြခတ်သားကေ၊ ဝါးခေါင်းအုံးနန့် (ထာနု) === အင်္ဂလိပ် === bamboo === ဗမာ === အသားထူ၍ အဆစ်စိပ်စိပ်ရှိသော ဝါးတစ်မျိုး။ ခြခတ်သားကေ၊ ဝါးခေါင်းအုံးနှင့် (ထာနု) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] phl1aovj8vum6f2dmtsi8elb7hczpb7 0 3799595 7283146 2026-08-13T09:01:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြချိတ်သျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɕeɪʔʃè/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘုဒိုပြီး ပိန်လို့ ကြုံလှီသော (လူကျစ်အချေ)။ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့်သလောက် မကြီးရေ ===..." 7283146 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြချိတ်သျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɕeɪʔʃè/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘုဒိုပြီး ပိန်လို့ ကြုံလှီသော (လူကျစ်အချေ)။ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့်သလောက် မကြီးရေ === အင်္ဂလိပ် === dwarf === ဗမာ === အရပ်ပုပြီး ပိန်၍ ကြုံလှီသော (လူကျစ်ကလေး)။ ကိုယ်ခန္ဓာစသည် ကြီးသင့်သလောက် မကြီးသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rg67t9kv6lyxikar3c4t3pzd7ntrlme 0 3799596 7283147 2026-08-13T09:01:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မနူးမညံ့ မပျော့မပျောင်း မာတင်းသော။ မာကျောသော။ မာတောင့်သော။ ၂၊ အသံ သာယာနာပျော်ဖွယ် မ..." 7283147 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မနူးမညံ့ မပျော့မပျောင်း မာတင်းသော။ မာကျောသော။ မာတောင့်သော။ ၂၊ အသံ သာယာနာပျော်ဖွယ် မဟိရေ။ စောင်းသံ ခြခြ၊ စည်သံခြခြ၊ အိုးသံခြခြ === အင်္ဂလိပ် === hard sound === ဗမာ === ၁၊ မနူးမညံ့ မပျော့မပျောင်း မာတင်းသော။ မာကျောသော။ မာတောင့်သော။ ၂၊ အသံ သာယာနာပျော်ဖွယ် မရှိသော။ စောင်းသံ ခြခြ၊ စည်သံခြခြ၊ အိုးသံခြခြ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြခြဟု ကြမ်းတမ်းစွာ မြည်သော အသံ === အင်္ဂလိပ် === motivate voice for fighting === ဗမာ === ခြခြဟု ကြမ်းတမ်းစွာ မြည်သော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] iei725rfn0dru81ugrjht1c7rcgu336 0 3799597 7283148 2026-08-13T09:02:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြပူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹpù/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (နေ) အပူဟိန်ပြင်းထန်စွာ။ ချိုတ်ချိုတ်တောက် ပူဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === beat down === ဗမာ === (နေ) အ..." 7283148 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြပူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹpù/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (နေ) အပူဟိန်ပြင်းထန်စွာ။ ချိုတ်ချိုတ်တောက် ပူဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === beat down === ဗမာ === (နေ) အပူရှိန်ပြင်းထန်စွာ။ ချစ်ချစ်တောက် ပူလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fpg7b9oawd790f1bzee14l0klz80sr3 0 3799598 7283149 2026-08-13T09:02:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြသျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹʃè/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဖြတ်လတ်သွက်လက်သော။ ၂၊ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့်သလောက် မကြီးရေ။ ဖွံ့ဖြိုးသင့..." 7283149 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခြသျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰɹʃè/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဖြတ်လတ်သွက်လက်သော။ ၂၊ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့်သလောက် မကြီးရေ။ ဖွံ့ဖြိုးသင့်သလောက် မဖွံ့ဖြိုးသော (လူကျစ်အချေ)။ ၃၊ တောင့်တင်းမာကျောသော။ နနောင်းသော === အင်္ဂလိပ် === quickly === ဗမာ === ၁၊ ဖျတ်လတ်သွက်လက်သော။ ၂၊ ကိုယ်ခန္ဓာစသည် ကြီးသင့်သလောက် မကြီးသော။ ဖွံ့ဖြိုးသင့်သလောက် မဖွံ့ဖြိုးသော (လူကျစ်ကလေး)။ ၃၊ တောင့်တင်းမာကျောသော။ ခိုင်မာသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3wxjtc6mbwlt5ugdosrc30gpslsya7x 0 3799599 7283150 2026-08-13T09:02:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြစား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹsá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ၁၊ အလဟဿ ဆုံးယှုံးနစ်နာမှု ခံရရေ။ ၂၊ အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်စီးရေ။ === အင်္ဂလိပ် === န) အကျင့်စာရိတ္..." 7283150 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြစား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹsá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ၁၊ အလဟဿ ဆုံးယှုံးနစ်နာမှု ခံရရေ။ ၂၊ အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်စီးရေ။ === အင်္ဂလိပ် === န) အကျင့်စာရိတ္တပျက်စီးသူ === ဗမာ === (ဥပစါ) ၁၊ အလဟဿ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှု ခံရသည်။ ၂၊ အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်စီးသည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qgygdk2fggagey7m3t2i7qgao8v0fsv 0 3799600 7283151 2026-08-13T09:03:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹtɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျင့်ဖေါက်ပြန် လျှပ်ပေါ်သော။ အကျင့်ဖောက်ပြန်ပနာ စောင့်စည်း ထိန်းသိမ်းမှုမဟိရေ === အင..." 7283151 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹtɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျင့်ဖေါက်ပြန် လျှပ်ပေါ်သော။ အကျင့်ဖောက်ပြန်ပနာ စောင့်စည်း ထိန်းသိမ်းမှုမဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === corruption === ဗမာ === အကျင့်ဖေါက်ပြန် လျှပ်ပေါ်သော။ အကျင့်လော်မာ၍ စောင့်စည်း ထိန်းသိမ်းမှုမရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ow9wfmkpgos023vdbkkmabradb3uzz8 0 3799601 7283152 2026-08-13T09:03:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြပိုးတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹpótɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဣန္ဒြေမရရေ မျက်နှာဟိရေ။ မျက်နှာပိုးမသီရေ အမူအရာဟိသော။ စောင့်စည်းမှုနန့် အရှက်တ..." 7283152 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြပိုးတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹpótɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဣန္ဒြေမရရေ မျက်နှာဟိရေ။ မျက်နှာပိုးမသီရေ အမူအရာဟိသော။ စောင့်စည်းမှုနန့် အရှက်တရား နည်းပါးစွာ ပြုတတ်ရေ။ လျှပ်ပေါ်လို့ မတည်ကြည်သော။ ဖလိဖလာ၊ ရောက်ပြန်လှာသည်၊ မျက်နှာခြပိုးတက်နန့် (ကုသတု) === အင်္ဂလိပ် === not put on a straight face === ဗမာ === ဣန္ဒြေမရသော မျက်နှာရှိသော။ မျက်နှာပိုးမသေသော အမူအရာရှိသော။ စောင့်စည်းမှုနှင့် အရှက်တရား နည်းပါးစွာ ပြုတတ်သော။ လျှပ်ပေါ်၍ မတည်ကြည်သော။ ဖလိဖလာ၊ ရောက်ပြန်လှာသည်၊ မျက်နှာခြပိုးတက်နှင့် (ကုသတု) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t76k72bmrrapa0e8t6f37k2sf6lg35s 0 3799602 7283153 2026-08-13T09:03:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမည်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹmɛ́/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရိုးရိုးခြထက် စိကေချေကြီးပြီးကေ အနက်ရောင်ဟိရေ ခြတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === termite === ဗမာ === ရိုးရိုးခြထက်..." 7283153 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမည်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹmɛ́/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရိုးရိုးခြထက် စိကေချေကြီးပြီးကေ အနက်ရောင်ဟိရေ ခြတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === termite === ဗမာ === ရိုးရိုးခြထက် အနည်းငယ်ကြီး၍ အနက်ရောင်ရှိသော ခြတစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i0zgpgrdvrjshk9uegvz9aqnl0zzkhw 0 3799603 7283154 2026-08-13T09:03:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြသံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြသတ္တဝါများ ပြုလုပ်ထားရေ တောင်ပို့ထဲကရရေ သံသတ္တု === အင်္ဂလိပ် === metal from ant-hill === ဗမာ === ခြသတ္တဝါများ ပြုလ..." 7283154 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြသံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြသတ္တဝါများ ပြုလုပ်ထားရေ တောင်ပို့ထဲကရရေ သံသတ္တု === အင်္ဂလိပ် === metal from ant-hill === ဗမာ === ခြသတ္တဝါများ ပြုလုပ်ထားသော တောင်ပို့ထဲမှရသော သံသတ္တု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8njgt6sjt6j0ce86a0cbwrhtwe1pdje 0 3799604 7283155 2026-08-13T09:05:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲခြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛkʰɹá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တကွဲတသန့်စီ ဖြစ်ယောင် ပိုင်းကန့် သတ်မှတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === differentiate === ဗမာ === တစ်ကွဲတစ်သန့်စီ ဖြစ်..." 7283155 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲခြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛkʰɹá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တကွဲတသန့်စီ ဖြစ်ယောင် ပိုင်းကန့် သတ်မှတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === differentiate === ဗမာ === တစ်ကွဲတစ်သန့်စီ ဖြစ်အောင် ပိုင်းကန့် သတ်မှတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k4vrkis0sc21ej5987hu9cjbe0a2qmy 0 3799605 7283156 2026-08-13T09:05:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲခြမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛkʰɹáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသီးအရာစီ ပိုင်းကန့်ရေ။ စိစုံဝီငှ၊ ခွဲခြမ်းကတ်ဧ့။ ၂၊ တွက်ဖော် ဝေဖန်သည် === အင်္ဂလိပ် === diffe..." 7283156 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲခြမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛkʰɹáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသီးအရာစီ ပိုင်းကန့်ရေ။ စိစုံဝီငှ၊ ခွဲခြမ်းကတ်ဧ့။ ၂၊ တွက်ဖော် ဝေဖန်သည် === အင်္ဂလိပ် === differentiate === ဗမာ === ၁၊ အသီးအခြားစီ ပိုင်းကန့်သည်။ စိစုံဝေငှ၊ ခွဲခြမ်းကြ၏။ ၂၊ စဉ်းစား ဝေဖန်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jdtyw901gly6fw8pd7u3kqjuycowg80 0 3799606 7283157 2026-08-13T09:06:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲခွါ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛkʰwà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝီးလံ ကွာလှမ်းရာသို့ လားရေ။ သီးသန့်ပြုပနာ ခြားနား နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === part === ဗမာ === ဝေးလံ ကွာလှမ်..." 7283157 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲခွါ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛkʰwà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝီးလံ ကွာလှမ်းရာသို့ လားရေ။ သီးသန့်ပြုပနာ ခြားနား နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === part === ဗမာ === ဝေးလံ ကွာလှမ်းရာသို့ သွားသည်။ သီးခြားပြု၍ ခြားနား နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 63ljhowewaroh3uvbta8dldlnab8044 0 3799607 7283158 2026-08-13T09:06:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲစိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛseɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစိတ်စိတ် ဖြစ်ယောင်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အကွဲကွဲ ဖြစ်ယောင်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အရာခြားစီအောင်သော..." 7283158 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲစိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛseɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစိတ်စိတ် ဖြစ်ယောင်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အကွဲကွဲ ဖြစ်ယောင်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အရာခြားစီအောင်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === operation === ဗမာ === အစိတ်စိတ် ဖြစ်အောင်သော် လည်းကောင်း၊ အကွဲကွဲ ဖြစ်အောင်သော် လည်းကောင်း၊ အခြားခြားစီအောင်သော် လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2p3nnc19iqdzd0c6sx2hn7jzseodcnv 0 3799608 7283159 2026-08-13T09:06:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲတောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တဆယ့်ခြောက် ပြည်ဝင်သော တောင်း === အင်္ဂလိပ် === basket === ဗမာ === တစ်ဆယ့်ခြောက် ပြည်ဝင်သော တောင်း == ကို..." 7283159 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲတောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တဆယ့်ခြောက် ပြည်ဝင်သော တောင်း === အင်္ဂလိပ် === basket === ဗမာ === တစ်ဆယ့်ခြောက် ပြည်ဝင်သော တောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t9pey4vyfb81ov16ue4ma4y8h93mwkh 0 3799609 7283160 2026-08-13T09:06:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲတမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtáɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိဖရို့ဧ့ အမွီအနှစ်ဖြစ်ရေ ဝန်ရို့ကို သားသမီးရို့အား ထိုက်တန်သည့် အလျောက် ခွဲဝီပီးရိုး အစိုင..." 7283160 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲတမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtáɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိဖရို့ဧ့ အမွီအနှစ်ဖြစ်ရေ ဝန်ရို့ကို သားသမီးရို့အား ထိုက်တန်သည့် အလျောက် ခွဲဝီပီးရိုး အစိုင်အလာ === အင်္ဂလိပ် === quata === ဗမာ === မိဘတို့၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်သော ပစ္စည်းတို့ကို သားသမီးတို့အား ထိုက်တန်သည့် အလျောက် ခွဲဝေပေးရိုး အစဉ်အလာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] b7i2y0ti0aq1rs93lxjf1xfp7uppqjn 0 3799610 7283161 2026-08-13T09:07:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတူနီရာမှ တသီး တခြားစီ ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === isolate === ဗမာ === အတူနေရာမှ တစ်သီး တစ်ခြားစီ ထားသည် == ကိုးကာ..." 7283161 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတူနီရာမှ တသီး တခြားစီ ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === isolate === ဗမာ === အတူနေရာမှ တစ်သီး တစ်ခြားစီ ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] m6wyr5g56tsr40m88vsqqqql68aw2tk 0 3799611 7283162 2026-08-13T09:07:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထက်ခြမ်း ခွဲရေ။ တူညီရေ ဖြစ်စီ၊ မတူညီရေ ဖြစ်စီ နှစ်ခု ခြမ်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === bipartite === ဗမာ === ထက်ခြ..." 7283162 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထက်ခြမ်း ခွဲရေ။ တူညီရေ ဖြစ်စီ၊ မတူညီရေ ဖြစ်စီ နှစ်ခု ခြမ်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === bipartite === ဗမာ === ထက်ခြမ်း ခွဲသည်။ တူညီသည် ဖြစ်စေ၊ မတူညီသည် ဖြစ်စေ နှစ်ခု ခြမ်းထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0jgflxbcz61r0m8zeveff2drv0emc75 7283164 7283162 2026-08-13T09:08:15Z SanNyein 2604145 7283164 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰwɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသင်း၊ အစု တတူလက်တွဲ နီရာမှ ရှောင်လွဲလားရေ။ ၂၊ အပါးမှ အဝီးကို ဖဲခွာထွက်သည် === အင်္ဂလိပ် === secede-branch out === ဗမာ === ၁၊ အသင်း၊ အစု အတူယှဉ်တွဲ နေရာမှ ရှောင်လွဲသွားသည်။ ၂၊ အပါးမှ အဝေးသို့ ဖဲခွာထွက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] l4d8jyu58ypzi7o96ikqwhij0uf579n 0 3799612 7283163 2026-08-13T09:07:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထက်ခြမ်း ခွဲရေ။ တူညီရေ ဖြစ်စီ၊ မတူညီရေ ဖြစ်စီ နှစ်ခု ခြမ်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === bipartite === ဗမာ === ထက်ခြ..." 7283163 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲထက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛtʰɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထက်ခြမ်း ခွဲရေ။ တူညီရေ ဖြစ်စီ၊ မတူညီရေ ဖြစ်စီ နှစ်ခု ခြမ်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === bipartite === ဗမာ === ထက်ခြမ်း ခွဲသည်။ တူညီသည် ဖြစ်စေ၊ မတူညီသည် ဖြစ်စေ နှစ်ခု ခြမ်းထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0jgflxbcz61r0m8zeveff2drv0emc75 0 3799613 7283165 2026-08-13T09:08:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲပုံကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛpòʊɴt͡ɕ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိဖရို့ဧ့ အမွီဝန်တိကို အမွီစားဖြစ်ရေ သားသမီးရို့အား မျှဝီပီးရေ စနစ် === အင်္ဂလိပ် === quata === ဗမာ..." 7283165 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲပုံကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛpòʊɴt͡ɕ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိဖရို့ဧ့ အမွီဝန်တိကို အမွီစားဖြစ်ရေ သားသမီးရို့အား မျှဝီပီးရေ စနစ် === အင်္ဂလိပ် === quata === ဗမာ === မိဖတို့၏ အမွေပစ္စည်းများကို အမွေစားဖြစ်သော သားသမီးတို့အား မျှဝေပေးသော စနစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3b3ck774q9oexahgm86ukdhiydlgpyw 0 3799614 7283166 2026-08-13T09:08:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲဖြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛpʰɹà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝေဖန် သုံးသပ် စီစစ်သား။ ၂၊ တွက်ဖော် ဆင်ခြင်သည် === အင်္ဂလိပ် === manage === ဗမာ === ၁၊ ဝေဖန် သုံးသပ် စီစစ..." 7283166 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲဖြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛpʰɹà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝေဖန် သုံးသပ် စီစစ်သား။ ၂၊ တွက်ဖော် ဆင်ခြင်သည် === အင်္ဂလိပ် === manage === ဗမာ === ၁၊ ဝေဖန် သုံးသပ် စီစစ်သည်။ ၂၊ စဉ်းစား ဆင်ခြင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 69bey56k968r6niucg2hbjm2tqbo73m 0 3799615 7283167 2026-08-13T09:09:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲဝီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛwí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တသီးတသန့်စီ ခွဲကန့်လို့ ပီးရေ။ ပိုင်းခြားလို့ ပီးရေ === အင်္ဂလိပ် === managec === ဗမာ === တစ်သီးတသန့်စီ ခွဲက..." 7283167 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဲဝီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛwí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တသီးတသန့်စီ ခွဲကန့်လို့ ပီးရေ။ ပိုင်းခြားလို့ ပီးရေ === အင်္ဂလိပ် === managec === ဗမာ === တစ်သီးတသန့်စီ ခွဲကန့်၍ ပေးသည်။ ပိုင်းခြား၍ ပေးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hlh6zirtyckwu57itvy5587zphz2l7k 0 3799616 7283168 2026-08-13T09:10:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ပိန်ခြုံးသော။ ၂၊ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိ..." 7283168 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ပိန်ခြုံးသော။ ၂၊ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ပိန်ချုံးသော။ ၂၊ စွတ်စိုခြင်း မရှိသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ကပ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ညီးကောင်းထမန်း ပျင်းရိငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ စိုပြည် လန်းဆန်းကြည်လင်ခြင်း မဟိဖြစ်တေ။ ၂၊ ရေကုန်ခန်းလို့ သီရေ။ ၃၊ (ဥပစာ)အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === boring === ဗမာ === စိတ်ပျက်စရာ ပျင်းရိငြီးငွေ့ ဖွယ်ကောင်းသည်။ စိုပြည် လန်းဆန်းကြည်လင်ခြင်း မရှိဖြစ်သည်။ ၂၊ ရေကုန်ခန်း၍ သေသည်။ ၃၊ (ဥပစာ)အစားအသောက် ချို့တဲ့သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ပါးရှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9cylxl3j8b1h7fayq6e3getn2ezdlxt 0 3799617 7283169 2026-08-13T09:10:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရေကုန်ခန်းလို့ သီရေ။ ၂၊ ရေစွတ်စိုခြင်းမဟိ ကုန်ပျောက်ရေ။ ၃၊ (ဥပစါ) အစားအသီာက်..." 7283169 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရေကုန်ခန်းလို့ သီရေ။ ၂၊ ရေစွတ်စိုခြင်းမဟိ ကုန်ပျောက်ရေ။ ၃၊ (ဥပစါ) အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === dry-needy === ဗမာ === ၁၊ ရေကုန်ခန်း၍ သေသည်။ ၂၊ ရေစွတ်စိုခြင်းမရှိ ကုန်ပျောက်သည်။ ၃၊ (ဥပစါ) အစားအသောက် ချို့တဲ့သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ပါးရှားသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခပ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ညီးကောင်းထမန်း ပျင်းရိငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ စိုပြည် လန်းဆန်း ကြည်လင်ခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === boring === ဗမာ === စိတ်ပျက်စရာ ပျင်းရိငြီးငွေ့ ဖွယ်ကောင်းသော။ စိုပြည် လန်းဆန်း ကြည်လင်ခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] oe3b2pbi25m8x7iz4vqexb60roauq3s 0 3799618 7283170 2026-08-13T09:11:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြီခြောက်ခြဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹìkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ..." 7283170 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြီခြောက်ခြဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹìkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ ၃၊ စိုပြည် သာယာ လန်းဆန်းခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ။ ၄၊ အစားအသီာက် ခေါင်းပါး ချို့တဲ့သော === အင်္ဂလိပ် === dull === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွေ့ ဖွယ်ကောင်းသော။ ၃၊ စိုပြည် သာယာ လန်းဆန်းခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မရှိသော။ ၄၊ အစားအသောက် ခေါင်းပါး ချို့တဲ့သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7vlk4xnvg36or2nrrew2qep1axvdbno 0 3799619 7283171 2026-08-13T09:11:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɛ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ ၃၊ စိုပ..." 7283171 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɛ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ ၃၊ စိုပြည် သာယာ လန်းဆန်းခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ။ ၄၊ အစားအသီာက် ခေါင်းပါး ချို့တဲ့သော === အင်္ဂလိပ် === dull === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွေ့ ဖွယ်ကောင်းသော။ ၃၊ စိုပြည် သာယာ လန်းဆန်းခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မရှိသော။ ၄၊ အစားအသောက် ခေါင်းပါး ချို့တဲ့သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 36rlt75qtwxo8a5lq2u019k1ibkjurh 0 3799620 7283172 2026-08-13T09:11:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ကပ်ကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔkaʔkaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိ..." 7283172 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ကပ်ကပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔkaʔkaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === needy === ဗမာ === (ဥပစာ) အစားအသောက် ချို့တဲ့သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ပါးရှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f2d0lroglma0qj2qrxu7q0hqbqixl4z 0 3799621 7283173 2026-08-13T09:11:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ခြဲခြဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɛkʰɹɛ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွိ့ ဖွယ်..." 7283173 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ခြဲခြဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔkʰɹɛkʰɹɛ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသားအရီ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွိ့ ဖွယ်ကောင်းရေ။ ၃၊ စိုပြည် သာယာ လန်းဆန်းခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မဟိရေ။ ၄၊ အစားအသီာက် ခေါင်းပါးချို့တဲ့သော === အင်္ဂလိပ် === dull === ဗမာ === ၁၊ အသားအရေ လျော့ပါး ကျုံ့ယုံ့သော။ ၂၊ ပျင်းရိစရာ ငြီးငွေ့ ဖွယ်ကောင်းသော။ ၃၊ စိုပြည် သာယာ လန်းဆန်းခြင်း ကင်းသော။ စွတ်စိုခြင်း မရှိသော။ ၄၊ အစားအသောက် ခေါင်းပါးချို့တဲ့သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i5idv47p3850bgudoyp1gui2c2dvn6w 0 3799622 7283174 2026-08-13T09:12:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ငတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔŋaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === needy === ဗမာ === အစားအ..." 7283174 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ငတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔŋaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === needy === ဗမာ === အစားအသောက် ချို့တဲ့သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ပါးရှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pmac9ftxb6k581ji3sdoq579vgvh4t0 0 3799623 7283175 2026-08-13T09:13:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ငတ်ငတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔŋaʔŋaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === needy === ဗမာ === အ..." 7283175 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ခြောက်ငတ်ငတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔkʰɹɔ́ɛʔŋaʔŋaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစားအသီာက် ချို့တဲ့ရေ။ ခေါင်းပါးရေ။ ပါးရှားသည် === အင်္ဂလိပ် === needy === ဗမာ === အစားအသောက် ချို့တဲ့သည်။ ခေါင်းပါးသည်။ ပါးရှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ek54vboolo7469dmlx4c2195934vvkc 0 3799624 7283176 2026-08-13T09:13:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်စ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူကို မပူးကပ်ဝံ့ရေ အသီးစား ဖုတ်ဆစ္ဆီ၊ သဆီ။ ၂၊ လူကို ခြောက်လှန်တတ်ရေ ဖုတ်ဆစ္ဆီ၊ သဆီ === အင်္ဂ..." 7283176 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်စ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူကို မပူးကပ်ဝံ့ရေ အသီးစား ဖုတ်ဆစ္ဆီ၊ သဆီ။ ၂၊ လူကို ခြောက်လှန်တတ်ရေ ဖုတ်ဆစ္ဆီ၊ သဆီ === အင်္ဂလိပ် === evil spirit === ဗမာ === ၁၊ လူကို မပူးကပ်ဝံ့သည့် အသေးစား ဖုတ်တစ္ဆေ။ ၂၊ လူကို ခြောက်လှန်တတ်သော ဖုတ်တစ္ဆေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ia03ze18oqvvnnayfsc6z6la07kwd94 0 3799625 7283177 2026-08-13T09:13:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်တောင်ဗျိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔtàʊɴbráɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်တံ၊ ခြေတံရှည်ပြီး ဖြူးဖွေးသော အမွီးအရောင် ဟိရေ ဗျိုင်းတမျိုး === အင်္ဂလ..." 7283177 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်တောင်ဗျိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔtàʊɴbráɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်တံ၊ ခြေတံရှည်ပြီး ဖြူးဖွေးသော အမွီးအရောင် ဟိရေ ဗျိုင်းတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === egret === ဗမာ === လည်တံ၊ ခြေတံရှည်ပြီး ဖြူးဖွေးသော အမွေးအရောင် ရှိသော ဗျိုင်းတစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4qhoatdeam3zn4c4751napxp4d0ax4f 0 3799626 7283178 2026-08-13T09:13:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေကို သွင်းလို့ ချုပ်ရရေ သစ်သားထိတ်။ ခြေထိတ် === အင်္ဂလိပ် === manacle === ဗမာ === ခြေကို သွင်း၍ ချ..." 7283178 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေကို သွင်းလို့ ချုပ်ရရေ သစ်သားထိတ်။ ခြေထိတ် === အင်္ဂလိပ် === manacle === ဗမာ === ခြေကို သွင်း၍ ချုပ်ရသော သစ်သားထိတ်။ ခြေထိတ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8co04jodx2x5rqqgvr0lzsqmtjxhhhn 0 3799627 7283179 2026-08-13T09:14:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ပြစ်စင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔpɹɪʔsɪ̀ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပြစ် ကင်းစင်သော။ ၂၊ ချောမွတ် ပြေပြစ်သော။ ၃၊ အနာမဲ့ ကင်းသော === အင်္ဂလိ..." 7283179 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ပြစ်စင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔpɹɪʔsɪ̀ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အပြစ် ကင်းစင်သော။ ၂၊ ချောမွတ် ပြေပြစ်သော။ ၃၊ အနာမဲ့ ကင်းသော === အင်္ဂလိပ် === blameless === ဗမာ === ၁၊ အပြစ် ကင်းစင်သော။ ၂၊ ချောမွတ် ပြေပြစ်သော။ ၃၊ အနာမဲ့ ကင်းသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ပြစ်စင်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔpɹɪʔsɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြစ်အားလုံး ကင်းသည်ဧ့ အဖြစ်။ ၂၊ ချောမွတ် ပြေပြစ်ရေဧ့ အဖြစ်။ ၃၊ အနာမဲ့ ကင်းသူ အဖြစ်။ ခြောက်ပြစ်စင်၊ ညင်းပင်မဟိ၊ မေရို့ကိုယ်မာ၊ ချောအတိ(ရိုး) === အင်္ဂလိပ် === blameless === ဗမာ === အပြစ်အလုံးစုံ ကင်းသည်၏ အဖြစ်။ ၂၊ ချောမွတ် ပြေပြစ်သည်၏ အဖြစ်။ ၃၊ အနာမဲ့ ကင်းသူ၏ အဖြစ်။ ခြောက်ပြစ်စင်၊ ညင်းပင်မဟိ၊ မေရို့ကိုယ်မှာ၊ ချောတိတိ(ရိုး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d6zm27gusa93y3j04qaxi4fv2f009my 0 3799628 7283180 2026-08-13T09:15:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ဘီလူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔbʱílù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တံပက်လူ ကြောက်ရွံ့လာစီရန် တခုတရီ အသွင်ပြုလုပ်ပနာ မျိုးက်ခြောက်ခြောက်သော စကားလုံးတိ..." 7283180 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ဘီလူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔbʱílù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တံပက်လူ ကြောက်ရွံ့လာစီရန် တခုတရီ အသွင်ပြုလုပ်ပနာ မျိုးက်ခြောက်ခြောက်သော စကားလုံးတိ === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === တစ်ဘက်သား ကြောက်ရွံ့လာစေရန် တစ်စုံတစ်ခု အသွင်ပြုလုပ်၍ ခြိမ်းခြောက်သော စကားလုံးများ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bnt6mpga2l6okgpdmdwbq5v2sx9ntgg 0 3799629 7283181 2026-08-13T09:15:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ရောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔɹáʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်ခြောက်သွိသော === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === အလွန်ခြောက်သွေ့သော == ကိုးကား == * {{Templat..." 7283181 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်ရောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔɹáʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်ခြောက်သွိသော === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === အလွန်ခြောက်သွေ့သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7l5wy1gxvxlc69hesutfib223rlztc7 0 3799630 7283182 2026-08-13T09:15:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်လှန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔɬàɴ့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူကို ကြောက်လန့် စီရေ === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === လူကို ကြောက်လန့် စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/..." 7283182 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်လှန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔɬàɴ့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူကို ကြောက်လန့် စီရေ === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === လူကို ကြောက်လန့် စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9imdyk0lmv9i8rduld3w72bt9br0ly3 0 3799631 7283183 2026-08-13T09:16:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်သရော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔθɹɔ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ထင်) ခြောက်သွိရေ အယောင်၊ အသွင် === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === (ထင်) ခြောက်သွေ့သည့် အယောင်၊ အသွင်..." 7283183 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်သရော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔθɹɔ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ထင်) ခြောက်သွိရေ အယောင်၊ အသွင် === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === (ထင်) ခြောက်သွေ့သည့် အယောင်၊ အသွင် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်သရော်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔθɹɔ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိုပြည်ခြင်း မဟိရေ။ ညှိုးသွေ့ရေ။ ခန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === စိုပြည်ခြင်း မရှိသည်။ ညှိုးသွေ့သည်။ ခန်းသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်သရော်၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔθɹɔ̀/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိုပြည်ခြင်း မဟိရေ။ ညှိုးသွေ့သော။ ခန်းသော === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === စိုပြည်ခြင်း မရှိသော။ ညှိုးသွေ့သော။ ခန်းသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 70gpj83r6h0zo97yhi1pa08zm8y2ul1 0 3799632 7283184 2026-08-13T09:16:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်သွိ. === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔθwì./}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိမ်းလန် စိုပြည်ခြင်း ကင်းသော။ လတ်ဆတ်ခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === စိမ်းလ..." 7283184 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောက်သွိ. === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɔ́ɛʔθwì./}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စိမ်းလန် စိုပြည်ခြင်း ကင်းသော။ လတ်ဆတ်ခြင်း မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === dry === ဗမာ === စိမ်းလန် စိုပြည်ခြင်း ကင်းသော။ လတ်ဆတ်ခြင်း မရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7a622rjm5ysu1in8xmijxm9lyphilyv 0 3799633 7283185 2026-08-13T09:16:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင့်ဆောင်ထိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ʊɴsʰàʊɴtʰàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေဖဝါး နှစ်ဘက်ကို မြေမာချပနာ ခြေသလုံးသားနန့် ပေါင်းရင်းထိကာ ဒူးနှစ်ဘက..." 7283185 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင့်ဆောင်ထိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹa̰ʊɴsʰàʊɴtʰàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေဖဝါး နှစ်ဘက်ကို မြေမာချပနာ ခြေသလုံးသားနန့် ပေါင်းရင်းထိကာ ဒူးနှစ်ဘက်ကို စိဗျာယ် ထိုင်ရေ။ ၂၊ (ဥပစာ) ဝန်ဥစ္စာ ပျက်စီး ဆုံးပါးခြင်းသို့ ရောက်ရေ။ ၃၊ နာလန် မထူနိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === sit === ဗမာ === ၁၊ ခြေဖဝါး နှစ်ဘက်ကို မြေတွင်ချ၍ ခြေသလုံးသားနှင့် ပေါင်းရင်းထိကာ ဒူးနှစ်ဘက်ကို စေ့လျက် ထိုင်သည်။ ၂၊ (ဥပစာ) ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီး ဆုံးပါးခြင်းသို့ ရောက်သည်။ ၃၊ နာလန် မထူနိုင် ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bulq7m2qedtju80tumlg03qeovxp7ne 0 3799634 7283186 2026-08-13T09:17:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းကတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရရေ ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရသော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Tem..." 7283186 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းကတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရရေ ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရသော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ts0xrupqvqtukmlc5qbdvjazi43fb9z 0 3799635 7283187 2026-08-13T09:18:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သလိပ်ကောင်းစွာ မရပဲ ခြောင်းဆိုးသော ခြောင်းဆိုးနာ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === သလိပ်ကော..." 7283187 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သလိပ်ကောင်းစွာ မရပဲ ခြောင်းဆိုးသော ခြောင်းဆိုးနာ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === သလိပ်ကောင်းစွာ မရပဲ ချောင်းဆိုးသော ချောင်းဆိုးနာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] clemlid3m0faj7tuipntphsdflhklmj 0 3799636 7283188 2026-08-13T09:18:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းခြောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkʰɹáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်းမှ ချွဲသလိပ် တခြောင်းခြောင်း မြည်သော အသံ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === လည်ချ..." 7283188 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းခြောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkʰɹáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်းမှ ချွဲသလိပ် တခြောင်းခြောင်း မြည်သော အသံ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === လည်ချောင်းမှ ချွဲသလိပ် တခြောင်းခြောင်း မြည်သော အသံ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းခြောင်း၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴkʰɹáʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (မာန်မာန၊ ဒေါသအမျက်) ပြင်းထန်စွာ။ ဒေါသအမျက်၊ ခြောင်းခြောင်း ထွက်ပြီးကေ (ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === angry === ဗမာ === (မာန်မာန၊ ဒေါသအမျက်) ပြင်းထန်စွာ။ ဒေါသအမျက်၊ ခြောင်းခြောင်း ထွက်၍ (ရခိုင်ကာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nqywumpdmvryb8bcd7i3dtshs1fjy5u 0 3799637 7283189 2026-08-13T09:18:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဆိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴsʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားမှ တွန်းထွက်လှာသော လီကြောင့် လိုင်ခြောင်းမှ ခွပ်ခွပ်ဆိုရေ အသံကို ဖြစ်စီသည် === အင..." 7283189 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဆိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴsʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခံမားမှ တွန်းထွက်လှာသော လီကြောင့် လိုင်ခြောင်းမှ ခွပ်ခွပ်ဆိုရေ အသံကို ဖြစ်စီသည် === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခံတွင်းမှ တွန်းထွက်လာသော လေကြောင့် လည်ချောင်းမှ ခွပ်ခွပ်ဟူသော အသံကို ဖြစ်စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pmjjbksfplditx9261dz1bg8h8ugv7z 0 3799638 7283190 2026-08-13T09:19:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဆိုးသွီးပါ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴsʰóθwïpà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြောင်းဆိုးရေအခါ သွီးပါလာတတ်ရေ အနာ === အင်္ဂလိပ် === consumption === ဗမာ === ချောင်းဆိုးသည့်အ..." 7283190 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဆိုးသွီးပါ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴsʰóθwïpà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြောင်းဆိုးရေအခါ သွီးပါလာတတ်ရေ အနာ === အင်္ဂလိပ် === consumption === ဗမာ === ချောင်းဆိုးသည့်အခါ သွေးပါလာတတ်သော အနာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4isuoubkl0ge51fku0x3tjlrvjm2zdd 0 3799639 7283191 2026-08-13T09:19:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းနက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴnɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရရေ ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရသော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Te..." 7283191 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းနက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴnɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရရေ ချောင်း === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခဲယဉ်းစွာ ဆိုးရသော ချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] shlmp9wdl0a9t2jbbwa3guyiz0s6lft 0 3799640 7283192 2026-08-13T09:19:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းသံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြောင်းဆိုးသော အသံ။ ချောင်းဟန့်သော အသံ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ချောင်းဆိုးသော အသံ။ ချောင်..." 7283192 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းသံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြောင်းဆိုးသော အသံ။ ချောင်းဟန့်သော အသံ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ချောင်းဆိုးသော အသံ။ ချောင်းဟန့်သော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5gbrytbgkkbwn4wmfga4sk8rxf9t8mw 0 3799641 7283193 2026-08-13T09:19:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဟက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴhɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်း အာစေါက်မှ ကပ်နိန်ရေ ချွဲ၊ သလိပ် အစဟိစွာ ထွက်အောင် ခြောင်းဆိုးရေ === အင်္ဂလိ..." 7283193 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဟက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴhɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်း အာစေါက်မှ ကပ်နိန်ရေ ချွဲ၊ သလိပ် အစဟိစွာ ထွက်အောင် ခြောင်းဆိုးရေ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === လည်ချောင်း အာစေါက်မှ ကပ်နေသော ချွဲ၊ သလိပ် စသည် ထွက်အောင် ချောင်းဆိုးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ho5dz4c4ipomg2u70px9oihstzpql62 0 3799642 7283194 2026-08-13T09:20:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဟန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴhàɴ့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကုဋီဝင်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ တခုတရီ အကြောင်းကိစ္စဖြင့် မထေရ်ကြီးပါးကို သွားရေအခါ ဖြစ်စီ လာမ..." 7283194 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြောင်းဟန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáʊɴhàɴ့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကုဋီဝင်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ တခုတရီ အကြောင်းကိစ္စဖြင့် မထေရ်ကြီးပါးကို သွားရေအခါ ဖြစ်စီ လာမှန်း(လူဟိမှန်း) သိယောင် အဟမ်းအဟမ်း ဆိုရေ (ခြောက်ဟန့်)သော အသံကို ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === hem === ဗမာ === ကုဋီဝင်သည့်အခါ ဖြစ်စေ၊ တစ်စုံတစ်ခု အကြောင်းကိစ္စဖြင့် မထေရ်ကြီးထံသို့ သွားသည့်အခါ ဖြစ်စေ လာမှန်း(လူရှိမှန်း) သိအောင် အဟမ်းအဟမ်း ဟူသော (ခြောက်ဟန့်)သော အသံကို ပြုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f3i4di49w6e1pl084c5u4ywguwi4t9j 0 3799643 7283195 2026-08-13T09:21:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်တေ။ ဗရမ်းဗတာ ကမောက်ကမဖြစ်တေ။ ၂၊ မကိုက် နီရာမကျ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === does no..." 7283195 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်တေ။ ဗရမ်းဗတာ ကမောက်ကမဖြစ်တေ။ ၂၊ မကိုက် နီရာမကျ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === does not fit === ဗမာ === ၁၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်မကျ ကမောက်ကမဖြစ်သည်။ ၂၊ အဆင်မပြေ နေရာမကျ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] awi77z7daleg4ni7qe8ok8wzck0qrzy 0 3799644 7283196 2026-08-13T09:21:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစကား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwská/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တပါးသူနှင့် ဖီလာဆန့်ကျင် ပြောဆိုပြုလုပ် တတ်သူ === အင်္ဂလိပ် === act in defiance === ဗမာ === တစ်ပါးသူနှင့် ဖီလာဆန့်..." 7283196 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစကား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwská/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တပါးသူနှင့် ဖီလာဆန့်ကျင် ပြောဆိုပြုလုပ် တတ်သူ === အင်္ဂလိပ် === act in defiance === ဗမာ === တစ်ပါးသူနှင့် ဖီလာဆန့်ကျင် ပြောဆိုပြုလုပ် တတ်သူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5aqpzmsaxe3bhoe2r2p36d75atp3jwg 0 3799645 7283197 2026-08-13T09:22:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစပါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwspà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စပါးအမျိုးနာမည် တခု === အင်္ဂလိပ် === paddy === ဗမာ === စပါးအမျိုးအမည် တစ်ခု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]" 7283197 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစပါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwspà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စပါးအမျိုးနာမည် တခု === အင်္ဂလိပ် === paddy === ဗမာ === စပါးအမျိုးအမည် တစ်ခု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6n43228wdistlbe652e99ngaxq7udqj 0 3799646 7283198 2026-08-13T09:22:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟိုဘက်၊ ဒေဘက်၊ နှစ်ဘက်စလုံးနှင့် ဆက်ဆံလို့ အခွင့်အရီး ယူရေ === အင်္ဂလိပ် === opportunity === ဗမာ === ဟိုဘက်၊ ဤဘက..." 7283198 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsá/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟိုဘက်၊ ဒေဘက်၊ နှစ်ဘက်စလုံးနှင့် ဆက်ဆံလို့ အခွင့်အရီး ယူရေ === အင်္ဂလိပ် === opportunity === ဗမာ === ဟိုဘက်၊ ဤဘက်၊ နှစ်ဘက်စလုံးနှင့် ဆက်ဆံ၍ အခွင့်အရေး ယူသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစား၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ယင်းပိုင် အခွင့်အရီးယူသူ === အင်္ဂလိပ် === opportunist === ဗမာ === ယင်းကဲ့သို့ အခွင့်အရေးယူသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] byyo09gg15njtmtqrzh2se3y89w57qt 0 3799647 7283199 2026-08-13T09:23:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အထက်က နှစ်ဘက်ခွလို့ စီးနင်း တည်ဟိရေ။ ၂၊ လွှမ်းမိုး အနိုင်ယူရေ။ နှိမ်နှင်းရေ။ နှိပ်စက်သည် === အ..." 7283199 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွစီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အထက်က နှစ်ဘက်ခွလို့ စီးနင်း တည်ဟိရေ။ ၂၊ လွှမ်းမိုး အနိုင်ယူရေ။ နှိမ်နှင်းရေ။ နှိပ်စက်သည် === အင်္ဂလိပ် === persecute-torment === ဗမာ === ၁၊ အပေါ်က နှစ်ဘက်ခွ၍ စီးနင်း တည်ရှိသည်။ ၂၊ လွှမ်းမိုး အနိုင်ယူသည်။ နှိမ်နှင်းသည်။ နှိပ်စက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tmyvvgbz1noa8yiiq44kdz0v4io2eue 0 3799648 7283200 2026-08-13T09:23:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဆန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsʰàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများနှင့် ဖီလာကန့်လန့် ပြောဆိုပြုလုပ် တတ်သူ === အင်္ဂလိပ် === act in defiance === ဗမာ === သူတစ်ပါးနှင့် ဖီလာကန့်..." 7283200 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဆန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsʰàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများနှင့် ဖီလာကန့်လန့် ပြောဆိုပြုလုပ် တတ်သူ === အင်္ဂလိပ် === act in defiance === ဗမာ === သူတစ်ပါးနှင့် ဖီလာကန့်လန့် ပြောဆိုပြုလုပ် တတ်သူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 146hz2wgm5u534q052vha0me69meiif 0 3799649 7283201 2026-08-13T09:23:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဆုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsʰòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ သို့မဟုတ် အဖျားဆုံကျ အရပ်။ ဂွ။ တောင်စဉ်ထူထပ်၊ လှီကားပတ်၊ မပြတ်တင့်ရေ၊ လမ်းဂွမ..." 7283201 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဆုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwsʰòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ သို့မဟုတ် အဖျားဆုံကျ အရပ်။ ဂွ။ တောင်စဉ်ထူထပ်၊ လှီကားပတ်၊ မပြတ်တင့်ရေ၊ လမ်းဂွမာ၊ ငါရို့ ရောက်လတ်တေ (ဓမ္မက) === အင်္ဂလိပ် === crossroads === ဗမာ === နှစ်သွယ်နှစ်ဖြာ သို့မဟုတ် အဖျားဆုံကျ အရပ်။ လမ်းဆုံ။ တောင်စဉ်ထူထပ်၊ လှီကားပတ်၊ မပြတ်တင့်တယ်၊ လမ်းခွဆုံမှာ၊ ငါတို့ ရောက်လတ်တေ (ဓမ္မက) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3aqcojci9ll8wsuon2cbb0mxc5uc820 0 3799650 7283202 2026-08-13T09:23:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်လုံး ကိုယ်ထည် တုတ်ခိုင်ကျစ်လစ်လို့ ဘုဒိုကွသော သူ။ ခါးအထက်ပိုင်း ရှည်လို့ ပေါင်တံတိုသော သူ။..." 7283202 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်လုံး ကိုယ်ထည် တုတ်ခိုင်ကျစ်လစ်လို့ ဘုဒိုကွသော သူ။ ခါးအထက်ပိုင်း ရှည်လို့ ပေါင်တံတိုသော သူ။ ဂင်တို === အင်္ဂလိပ် === short and stubby person === ဗမာ === ကိုယ်လုံး ကိုယ်ထည် တုတ်ခိုင်ကျစ်လစ်၍ အရပ်ပုကွသော သူ။ ခါးအထက်ပိုင်း ရှည်၍ ပေါင်တံတိုသော သူ။ ဂင်တို == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] sos10zx4qihedcpwtghyr3ec08c4g6a 0 3799651 7283203 2026-08-13T09:24:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကန့်လန့် ဆန့်ကျင်သည် === အင်္ဂလိပ် === act in defiance === ဗမာ === ကန့်လန့် ဆန့်ကျင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} Cate..." 7283203 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကန့်လန့် ဆန့်ကျင်သည် === အင်္ဂလိပ် === act in defiance === ဗမာ === ကန့်လန့် ဆန့်ကျင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] e2e7uh34czsbzxs8xgvdifvvd0gsxxd 0 3799652 7283204 2026-08-13T09:24:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွပစာထမင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwpsàtʰmɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သဒ္ဓါတရားမဟိဘဲ မတတ်ပိုပြီးကေသာ ကျွေးရ၊ စားရရေ ထမင်း။ ၂၊ လူသီအတွက် ချက်ယူရရေ ထမင်း === အ..." 7283204 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွပစာထမင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwpsàtʰmɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သဒ္ဓါတရားမဟိဘဲ မတတ်ပိုပြီးကေသာ ကျွေးရ၊ စားရရေ ထမင်း။ ၂၊ လူသီအတွက် ချက်ယူရရေ ထမင်း === အင်္ဂလိပ် === knock === ဗမာ === ၁၊ သဒ္ဓါတရားမရှိပဲ မတတ်သာ၍သာ ကျွေးရ၊ စားရသော ထမင်း။ ၂၊ လူသေအတွက် ချက်ယူရသော ထမင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nyhn399l2yuaharwcvf58sqwn61t4zw 0 3799653 7283205 2026-08-13T09:24:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွပတာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwptà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မသက်ဆိုင်သူတိ ရှောင်လေ၊ ဖယ်လီ၊ လွဲစီဟု ဟန့်တားမြစ်သနန့်။ === အင်္ဂလိပ် === ကြိ === ဗမာ ===..." 7283205 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွပတာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwptà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မသက်ဆိုင်သူတိ ရှောင်လေ၊ ဖယ်လီ၊ လွဲစီဟု ဟန့်တားမြစ်သနန့်။ === အင်္ဂလိပ် === ကြိ === ဗမာ === မသက်ဆိုင်သူတွေ ရှောင်လေ၊ ဖယ်လေ၊ လွဲစေဟု ဟန့်တားမြစ်သဖြင့်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 641s6nas9p8bnx4prhh92j35dycn9gn 0 3799654 7283206 2026-08-13T09:25:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဖဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwpʰɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပွင့်လေးပွင့်ပါရေ ဖဲချပ် === အင်္ဂလိပ် === poker === ဗမာ === အပွင့်လေးပွင့်ပါသော ဖဲချပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:W..." 7283206 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွဖဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwpʰɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပွင့်လေးပွင့်ပါရေ ဖဲချပ် === အင်္ဂလိပ် === poker === ဗမာ === အပွင့်လေးပွင့်ပါသော ဖဲချပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7f0hwkewdyi7gvm808e3shej9w8g9nq 0 3799655 7283207 2026-08-13T09:26:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါတိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàtáɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုရေ။ နိူင်းဘက် ပြိုင်ဆိုင်ရေ။ တုပသည် === အင်္ဂလ..." 7283207 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါတိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàtáɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုရေ။ နိူင်းဘက် ပြိုင်ဆိုင်ရေ။ တုပသည် === အင်္ဂလိပ် === imitate === ဗမာ === (ဥပစာ) ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုသည်။ ယှဉ်ဘက် ပြိုင်ဆိုင်သည်။ တုပသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dcr8bskfamavptvip5rnj48isst3lhs 0 3799656 7283208 2026-08-13T09:26:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါထောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàtʰàʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြီဖျားကို မြေမာ ထောက်ထားပြီးသား ဖနောင့်ကို အထက်ကို ထောင်ထားရေ။ ၂၊ မာန ထောင်လွှားသည် ===..." 7283208 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါထောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàtʰàʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြီဖျားကို မြေမာ ထောက်ထားပြီးသား ဖနောင့်ကို အထက်ကို ထောင်ထားရေ။ ၂၊ မာန ထောင်လွှားသည် === အင်္ဂလိပ် === arrogant === ဗမာ === ၁၊ ခြေဖျားကို မြေတွင် ထောက်ထားပြီး ဖနောင့်ကို အပေါ်သို့ ထောင်ထားသည်။ ၂၊ မာန ထောင်လွှားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qc0mvx92h1k62tur0y3atvoiequlbzo 0 3799657 7283209 2026-08-13T09:26:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါနာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwànà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျွဲ၊ နွားတိရိစ္တာန်ရို့မာ ခြီဖျားလက်ဖျားမာ ဖြစ်တတ်လို့ ကူးစက်တတ်ရေ အနာရောဂါ === အင်္ဂလိပ် === foot and mout..." 7283209 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါနာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwànà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျွဲ၊ နွားတိရိစ္တာန်ရို့မာ ခြီဖျားလက်ဖျားမာ ဖြစ်တတ်လို့ ကူးစက်တတ်ရေ အနာရောဂါ === အင်္ဂလိပ် === foot and mouth disease === ဗမာ === ကျွဲ၊ နွားတိရိစ္တာန်တို့တွင် ခြေဖျားလက်ဖျား၌ ဖြစ်တတ်၍ ကူးစက်တတ်သော အနာရောဂါ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7iux2fgc1onkhcqffozepnoxtnic6iv 0 3799658 7283210 2026-08-13T09:27:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါနာကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwànàt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျွဲ၊ နွားတိရိစ္ဆာန်ရို့ဧ့ လက်ဖျား ခြီဖျားမာ အနာရောဂါ ကျရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === foot and mouth disease === ဗမ..." 7283210 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါနာကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwànàt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျွဲ၊ နွားတိရိစ္ဆာန်ရို့ဧ့ လက်ဖျား ခြီဖျားမာ အနာရောဂါ ကျရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === foot and mouth disease === ဗမာ === ကျွဲ၊ နွားတိရိစ္ဆာန်တို့၏ လက်ဖျား ခြေဖျားတွင် အနာရောဂါ ကျရောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s9bvohgclwv0qwr32zovwl4h67pt67w 0 3799659 7283211 2026-08-13T09:27:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါပြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàpɹï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝီးရာကို ထွက်လှားရေ။ ဖဲရှောင်ရေ။ ခွဲခွါရေ။ ၂၊ သဖောကွဲလွဲရေ။ ကွဲပြား ခြားနားသည် === အင်္ဂလိ..." 7283211 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါပြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàpɹï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝီးရာကို ထွက်လှားရေ။ ဖဲရှောင်ရေ။ ခွဲခွါရေ။ ၂၊ သဖောကွဲလွဲရေ။ ကွဲပြား ခြားနားသည် === အင်္ဂလိပ် === leave === ဗမာ === ၁၊ ဝေးရာသို့ ထွက်သွားသည်။ ဖဲရှောင်သည်။ ခွဲခွါသည်။ ၂၊ သဘော ကွဲလွဲသည်။ ကွဲပြား ခြားနားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] otl047xm3g3tddtn6i8jtl4kl0zq95d 0 3799660 7283212 2026-08-13T09:27:45Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါဖိနပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàpʰìnaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွားအစဟိစွာရို့ ခြီထောက်မာ ခွါဟိရေ အပိုင်း === အင်္ဂလိပ် === hoof === ဗမာ === ဆင်၊ မြ..." 7283212 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါဖိနပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàpʰìnaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွားအစဟိစွာရို့ ခြီထောက်မာ ခွါဟိရေ အပိုင်း === အင်္ဂလိပ် === hoof === ဗမာ === ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွားစသည်တို့ ခြေထောက်တွင် ခွါရှိသော အပိုင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2s0zx3f02lhwrjcag46yriwtfbbl1n3 0 3799661 7283213 2026-08-13T09:28:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါရာတိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàɹàtáɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုရေ။ နိူင်းဘက် ပြိုင်ဆိုင်ရေ။ တုပသည် === အင်..." 7283213 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွါရာတိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwàɹàtáɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစာ) ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုရေ။ နိူင်းဘက် ပြိုင်ဆိုင်ရေ။ တုပသည် === အင်္ဂလိပ် === imitate === ဗမာ === (ဥပစာ) ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုသည်။ ယှဉ်ဘက် ပြိုင်ဆိုင်သည်။ တုပသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1bvw582d07l3rualt7aoxluj13wzmyf 0 3799662 7283214 2026-08-13T09:29:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကထောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìktʰàʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက် တချောင်းတည်းနန့်။ ခြေတဖက်တည်းနန့် === အင်္ဂလိပ် === be crushed === ဗမာ === ခြေထေ..." 7283214 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကထောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìktʰàʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက် တချောင်းတည်းနန့်။ ခြေတဖက်တည်းနန့် === အင်္ဂလိပ် === be crushed === ဗမာ === ခြေထောက် တစ်ချောင်းတည်းနှင့်။ ခြေတစ်ဖက်တည်းနှင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ka3n9qyaigsyyme5kbtdqqitxb0j68i 0 3799663 7283215 2026-08-13T09:29:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခိုင်မြဲစွာ နီရာယူရေ။ ၂၊ ချော်ဖို့လဲရယောင် ခြေဖြင့် ချိတ်ကုပ်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === grip === ဗမာ =..." 7283215 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခိုင်မြဲစွာ နီရာယူရေ။ ၂၊ ချော်ဖို့လဲရယောင် ခြေဖြင့် ချိတ်ကုပ်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === grip === ဗမာ === ၁၊ ခိုင်မြဲစွာ နေရာယူသည်။ ၂၊ ချော်မလဲရအောင် ခြေဖြင့် ချိတ်ကုပ်ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] q584y2kepkyib7ep4eqx9lcxm4t9f2v 0 3799665 7283216 2026-08-13T09:29:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဒူးဆစ်ကွေး အထဲဘက်နီရာ === အင်္ဂလိပ် === Knee bent inward === ဗမာ === ဒူးဆစ်ကွေး အတွင်းဘက်နေရာ == ကိုးကား == * {{Template:..." 7283216 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဒူးဆစ်ကွေး အထဲဘက်နီရာ === အင်္ဂလိပ် === Knee bent inward === ဗမာ === ဒူးဆစ်ကွေး အတွင်းဘက်နေရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5v7b1q6cjc6r416ssxdhxx1k75bhr5o 0 3799666 7283217 2026-08-13T09:30:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကန်လက်ကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkàɴlɛʔkàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီကို ခြေဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လက်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထောက်ကန် ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === pre..." 7283217 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကန်လက်ကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkàɴlɛʔkàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီကို ခြေဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ လက်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထောက်ကန် ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === press and shove === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ခုကို ခြေဖြင့် လည်းကောင်း၊ လက်ဖြင့် လည်းကောင်း ထောက်ကန် ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rv7cvsj7qmkzjdbgy71cxep4cy7l8ca 0 3799667 7283218 2026-08-13T09:30:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကန်လန်လက်ကန်လန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkàɴlàɴlɛʔkàɴlàɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေ၊ လက် ကိုးရိုးကားရားဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === awkwardly === ဗမာ === ခြေ၊ လ..." 7283218 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကန်လန်လက်ကန်လန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkàɴlàɴlɛʔkàɴlàɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေ၊ လက် ကိုးရိုးကားရားဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === awkwardly === ဗမာ === ခြေ၊ လက် ကိုးရိုးကားရားဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2yizfwmkseksm13uo1c6hcbeusi23cw 0 3799668 7283219 2026-08-13T09:30:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခါတိုင်းပိုင် ကောင်းစွာမလားနှိုင်၊ မဗြီးနှိုင်ဖြစ်တေ။ ခြီထောက်ကို ချီလားပနာ မရနှိုင်ဖြစ်တေ..." 7283219 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခါတိုင်းပိုင် ကောင်းစွာမလားနှိုင်၊ မဗြီးနှိုင်ဖြစ်တေ။ ခြီထောက်ကို ချီလားပနာ မရနှိုင်ဖြစ်တေ။ ကျွဲခြီကျပနာ၊ လယ်မထွန်နိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === cannot normal run === ဗမာ === ခါတိုင်းကဲ့သို့ ကောင်းစွာမသွားနိုင်၊ မပြေးနိုင်ဖြစ်သည်။ ခြေထောက်ကို ချီသွား၍ မရနိုင်ဖြစ်သည်။ ကျွဲခြီကျ၍၊ လယ်မထွန်နိုင် ဖြစ်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမြဲတမ်းလားလာ (လေ့ကျက်) နိန်ပြီးကေဖြစ်ရေ အရာ။ ငါရို့လားလာနီကတ်လို့ ခြီကျနီဗျာလ် === အင်္ဂလိပ် === used to === ဗမာ === အမြဲတမ်းသွားလာ (လေ့ကျက်) နေပြီးဖြစ်သော အရာ။ ငါရို့သွားလာနီကတ်လို့ ခြီကျနီဗျာလ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fnwve2vxe8kj49ehrxzak7e2a58n2ca 3 3799669 7283221 2026-08-13T09:31:16Z Cabayi 533060 Cabayi moved page [[User talk:Reedman72]] to [[User talk:Ornithologger]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Reedman72|Reedman72]]" to "[[Special:CentralAuth/Ornithologger|Ornithologger]]" 7283221 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Ornithologger]] ttj6pfxjxrn9v80da3m4umqi7s71m5v 0 3799670 7283222 2026-08-13T09:31:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျလက်ပန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕlɛʔpáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အားခွန်လျော့ပနာ ခြေ၊ လက် အလွန်ညောင်းညာ နွမ်းနိန်ရေ။ မချီမချချင်၊ မသယ်ယူချင် ဖြစ်တ..." 7283222 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျလက်ပန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕlɛʔpáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အားခွန်လျော့ပနာ ခြေ၊ လက် အလွန်ညောင်းညာ နွမ်းနိန်ရေ။ မချီမချချင်၊ မသယ်ယူချင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === tired === ဗမာ === အားခွန်လျော့၍ ခြေ၊ လက် အလွန်မောပန်း နွမ်းနေသည်။ မချီမချချင်၊ မသယ်ယူချင် ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 58nozoiwjnhkukoqqcwf18r4fo02j98 0 3799671 7283223 2026-08-13T09:32:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်တဖက်အား မသန်ပနာ နိမ့်တုံမြင့်တုံ လားရေ === အင်္ဂလိပ် === limp === ဗမာ === ခြေထောက်တစ်ဖက်အား မသ..." 7283223 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်တဖက်အား မသန်ပနာ နိမ့်တုံမြင့်တုံ လားရေ === အင်္ဂလိပ် === limp === ဗမာ === ခြေထောက်တစ်ဖက်အား မသန်၍ နိမ့်တုံမြင့်တုံ သွားသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျီး၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်တဖက်ကို မြှင့်ပြီး နောက်ခြီထောက် တဖက်ဖြင့် ပျပျောက်ခုံ ခုန်လို့ လားရေ === အင်္ဂလိပ် === hop === ဗမာ === ခြေထောက်တစ်ဘက်ကို မြှင့်ပြီး နောက်ခြေထောက် တစ်ဘက်ဖြင့် ခုန်ဆွခုန်ဆွ ခုန်၍ သွားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cqa3gyhaj8un6vfw1did3taefns3yhr 0 3799672 7283224 2026-08-13T09:32:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဂါရီ၊ ယာဉ်၊ ရထားအစဟိစွာရို့ကို အသုံးမပြုပဲ ခြေဖြင့် လားရေဖြစ်ပနာ။ ကုန်းကြေ..." 7283224 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဂါရီ၊ ယာဉ်၊ ရထားအစဟိစွာရို့ကို အသုံးမပြုပဲ ခြေဖြင့် လားရေဖြစ်ပနာ။ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်။ ရဂုံမြိုင်အောက်၊ မောင်နန့်မေရို့၊ ခြီကျင်လှမ်းကေ၊ လမ်းတလျောက်မာ (ပန်း) === အင်္ဂလိပ် === on foot === ဗမာ === လှည်း၊ ယာဉ်၊ ရထားစသည်တို့ကို အသုံးမပြုပဲ ခြေဖြင့် သွားသည်ဖြစ်၍။ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်။ ရဂုံမြိုင်အောက်၊ မောင်နှင့်မေတို့၊ ခြီကျင်လှမ်းကေ၊ လမ်းတလျောက်မှာ (ပန်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k8b2ija4bdvmdtis6r0l4rj7ffokwuy 0 3799673 7283225 2026-08-13T09:32:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဂါရီ၊ ယာဉ်၊ ရထားအစဟိစွာရို့ကို အသုံးမပြုပဲ ခြေဖြင့် လားရေဖြစ်ပနာ။ ကုန်းကြေ..." 7283225 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဂါရီ၊ ယာဉ်၊ ရထားအစဟိစွာရို့ကို အသုံးမပြုပဲ ခြေဖြင့် လားရေဖြစ်ပနာ။ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်။ ရဂုံမြိုင်အောက်၊ မောင်နန့်မေရို့၊ ခြီကျင်လှမ်းကေ၊ လမ်းတလျောက်မာ (ပန်း) === အင်္ဂလိပ် === on foot === ဗမာ === လှည်း၊ ယာဉ်၊ ရထားစသည်တို့ကို အသုံးမပြုပဲ ခြေဖြင့် သွားသည်ဖြစ်၍။ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်။ ရဂုံမြိုင်အောက်၊ မောင်နှင့်မေတို့၊ ခြီကျင်လှမ်းကေ၊ လမ်းတလျောက်မှာ (ပန်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k8b2ija4bdvmdtis6r0l4rj7ffokwuy 0 3799674 7283226 2026-08-13T09:32:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင်းခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျိုင်းထောင်သမားဧ့ ခြီမာ ခြေချင်းတပ်ပြီးကေ သော့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားရေ === အင်္ဂလိပ..." 7283226 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင်းခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျိုင်းထောင်သမားဧ့ ခြီမာ ခြေချင်းတပ်ပြီးကေ သော့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === imprisonment === ဗမာ === အကျဉ်းထောင်သမား၏ ခြေတွင် ခြေချင်းတပ်၍ သော့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bzyprcduzih41akuzkaginpx29uzr03 0 3799675 7283227 2026-08-13T09:33:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင်းဝတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴwaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခြီထောက်မာ) ခြီမျက်စိအထက်ဟိ အစိတ်အပိုင်းနီရာ === အင်္ဂလိပ် === angle === ဗမာ === (ခြေထောက်တွင်) ခြ..." 7283227 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင်းဝတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴwaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခြီထောက်မာ) ခြီမျက်စိအထက်ဟိ အစိတ်အပိုင်းနီရာ === အင်္ဂလိပ် === angle === ဗမာ === (ခြေထောက်တွင်) ခြေမျက်စိအထက်ရှိ အစိတ်အပိုင်းနေရာ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျင်းဝတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမာ(ခြီကျင်း) တန်ဆာဆင်သည် === အင်္ဂလိပ် === foot chain === ဗမာ === ခြေတွင်(ခြေကျင်း) တန်ဆာဆင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cj5coucyj11mxj5bzbn5cmvrybrt1ay 0 3799676 7283228 2026-08-13T09:34:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွိကို မသိပိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === tingle-be numbed === ဗမာ === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်..." 7283228 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွိကို မသိပိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === tingle-be numbed === ဗမာ === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွေ့ကို မသိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jcu5u4l2sgmyxdmcw3euq99z99l6ix8 0 3799677 7283229 2026-08-13T09:34:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွိကို မသိပိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === tingle-be numbed === ဗမာ === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်..." 7283229 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွိကို မသိပိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === tingle-be numbed === ဗမာ === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွေ့ကို မသိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ်း၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျိုင်းခံရရေ။ အချုပ်အနှောင် ခံရရေ။ ချုပ်နှောင်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === imprison === ဗမာ === အကျဉ်းခံရသည်။ အချုပ်အနှောင် ခံရသည်။ ချုပ်နှောင်ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] a0f4q4diuin4s5v1uzmba37dud5x2wi 0 3799678 7283230 2026-08-13T09:34:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ်းခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချုပ်နှောင်ထားရေ။ ၂၊ အကျိုင်းသမားဧ့ ခြီမာ ခြီကျင်းတပ်ပြီးကေ သော့ခတ်ပြီး နှောင်..." 7283230 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျဉ်းခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɪ́ɴkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ချုပ်နှောင်ထားရေ။ ၂၊ အကျိုင်းသမားဧ့ ခြီမာ ခြီကျင်းတပ်ပြီးကေ သော့ခတ်ပြီး နှောင်ဖွဲ့ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === imprison === ဗမာ === ၁၊ ချုပ်နှောင်ထားသည်။ ၂၊ အကျဉ်းသမား၏ ခြေတွင် ခြေကျင်းတပ်၍ သော့ခတ်ပြီး နှောင်ဖွဲ့ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0aldppxlzgsrsju4kwqkiq22icn4k52 0 3799679 7283231 2026-08-13T09:35:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပေါင်ရင်းမှ ခြီဖျားထိဖြစ်ရေ ကိုယ်အင်္ဂါ။ ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြီဖျားအထိဖြစ်ရေ ကိုယ်အင်္ဂါ။ ခ..." 7283231 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပေါင်ရင်းမှ ခြီဖျားထိဖြစ်ရေ ကိုယ်အင်္ဂါ။ ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြီဖျားအထိဖြစ်ရေ ကိုယ်အင်္ဂါ။ ခြီထောက် === အင်္ဂလိပ် === leg === ဗမာ === ၁၊ ပေါင်ရင်းမှ ခြေဖျားထိဖြစ်သော ကိုယ်အင်္ဂါ။ ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြေဖျားအထိဖြစ်သော ကိုယ်အင်္ဂါ။ ခြေထောက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5xp6xo0vm4qv6ggd0730qdaor9qx23u 0 3799680 7283232 2026-08-13T09:35:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက်ကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔkàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေဖြင့် ပုတ်ခတ်ထိခိုက် တွန်းဖယ်ရေ။ ၂၊ တခုတရီဖြင့် တခုတရီကို ခုခံ ထောက်ပင့် ထာ..." 7283232 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက်ကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔkàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေဖြင့် ပုတ်ခတ်ထိခိုက် တွန်းဖယ်ရေ။ ၂၊ တခုတရီဖြင့် တခုတရီကို ခုခံ ထောက်ပင့် ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === kick === ဗမာ === ၁၊ ခြေဖြင့် ပုတ်ခတ်ထိခိုက် တွန်းဖယ်သည်။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ရာဖြင့် တစ်စုံတစ်ရာကို ခုခံ ထောက်ပင့် ထားသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက်ကန်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔkàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီဖြင့် တခုတရီကို ခုခံ ထောက်ပင့် ထားရေ အချောင်းတံ === အင်္ဂလိပ် === press and shove === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ရာဖြင့် တစ်စုံတစ်ရာကို ခုခံ ထောက်ပင့် ထားသော အချောင်းတံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0t7mw8nzjul63wbcpcele2qa4pqjuus 0 3799681 7283233 2026-08-13T09:35:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက်ရှည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔʃɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရှည်သော ခြီထောက် ဟိရေသူ။ ၂၊ ရှည်သော အရပ်မောင်းဟိရေသူ === အင်္ဂလိပ် === long === ဗမာ === ၁၊ ရ..." 7283233 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက်ရှည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔʃɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရှည်သော ခြီထောက် ဟိရေသူ။ ၂၊ ရှည်သော အရပ်မောင်းဟိရေသူ === အင်္ဂလိပ် === long === ဗမာ === ၁၊ ရှည်သော ခြေထောက် ရှိသောသူ။ ၂၊ ရှည်သော အရပ်မောင်းရှိသောသူ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျောက်ရှည်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕɔ́ɛʔʃɛ̀/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရှည်သော ခြီထောက် ဟိရေ။ ၂၊ ရှည်သော အရပ်မောင်းဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === long === ဗမာ === ၁၊ ရှည်သော ခြေထောက် ရှိသော။ ၂၊ ရှည်သော အရပ်မောင်းရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ofltztxwl1c9izb5rd6eetuuq1jrvas 0 3799682 7283234 2026-08-13T09:36:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရယင့်အတွက် ဓါတ်ဆရာ၊ ဒက်တင်အစဟိရေ သူရို့အား လူမမာရှင်မှ ပီးရရေ အခကြီ..." 7283234 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရယင့်အတွက် ဓါတ်ဆရာ၊ ဒက်တင်အစဟိရေ သူရို့အား လူမမာရှင်မှ ပီးရရေ အခကြီးဖေသာ။ ဖေသာများမြောင်လေ၊ တထောင်ရက၊ ခြီကျွပီးဖေသာ (မျိုးက်)။ ၂၊ တခုတရီသော အမှုကို လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက်၊ အိမ်သျှင်က ကြိုတင်ပီးထားရရေ အခကြီးဖေသာ။ ထောင်အသပြာလေ၊ ရတနာစပြီးကေ === အင်္ဂလိပ် === fee === ဗမာ === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရသည့်အတွက် ဆေးဆရာ၊ ဆရာဝန်စသော သူတို့အား လူနာရှင်မှ ပေးရသည့် အခကြေးငွေ။ ငွေများမြောင်လေ၊ တစ်ထောင်ရက၊ ခြီကျွပီးငွေ (မျောက်)။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အမှုကို လုပ်ဆောင်ရန်အတွက်၊ အိမ်သျှင်က ကြိုတင်ပေးထားရသည့် အခကြေးငွေ။ ထောင်အသပြာလေ၊ ရတနာစ၍ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d7k1w4awo1zg2qkp2a088g3k8iut2gv 0 3799683 7283235 2026-08-13T09:37:03Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျွံလက်ကျွံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕwəɴlɛʔt͡ɕwəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တပါးသော မမာ့အား လားလာ လွန်ကျူးမိရေ === အင်္ဂလိပ် === rape === ဗမာ === တစ်ပါးသော မိန်းမအား..." 7283235 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျွံလက်ကျွံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕwəɴlɛʔt͡ɕwəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တပါးသော မမာ့အား လားလာ လွန်ကျူးမိရေ === အင်္ဂလိပ် === rape === ဗမာ === တစ်ပါးသော မိန်းမအား သွားလာ လွန်ကျူးမိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 35shwridz4t9tgs3k3t86yk2ns86872 0 3799684 7283236 2026-08-13T09:37:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခါလက်ခါ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰàlɛʔkʰà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကိုယ့် အလိုဆန္ဒမပြည့်ဝမှုကြောင့် မကြိုက်မှုကိုပြသော အမူအရာ။ ၂၊ တခုတရီကို လားဖို့ လ..." 7283236 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခါလက်ခါ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰàlɛʔkʰà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ကိုယ့် အလိုဆန္ဒမပြည့်ဝမှုကြောင့် မကြိုက်မှုကိုပြသော အမူအရာ။ ၂၊ တခုတရီကို လားဖို့ လွှတ်ရာမာ (မလားလိုကြောင်း) လန့်ဆန်သော အမူအရာ === အင်္ဂလိပ် === negative sign === ဗမာ === ၁၊ မိမိ အလိုဆန္ဒမပြည့်ဝမှုကြောင့် မနှစ်သက်မှုကိုပြသော အမူအရာ။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ခုကို သွားရန် လွှတ်ရာ၌ (မသွားလိုကြောင်း) ငြင်းဆန်သော အမူအရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2lnpl1i8wfdgbliin8iyuzndxqnuqu2 0 3799685 7283237 2026-08-13T09:37:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခင်းလက်ငင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰɪ́ɴlɛʔŋɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာရာခရီး။ ခြေချရာ အရပ်ဒေသ === အင်္ဂလိပ် === settlement === ဗမာ === သွားလာရာခရီး။ ခြေချရာ အရပ်..." 7283237 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခင်းလက်ငင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰɪ́ɴlɛʔŋɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာရာခရီး။ ခြေချရာ အရပ်ဒေသ === အင်္ဂလိပ် === settlement === ဗမာ === သွားလာရာခရီး။ ခြေချရာ အရပ်ဒေသ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s8gohkt8unts5oc61too3n0mibjkuym 0 3799686 7283238 2026-08-13T09:37:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်လက်ခေါင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ̀ɴlɛʔkʰèàɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိပ်ရေအခါမျိုးမာ ခြေ၊ လက်တိကို တဖြုန်ဖြုန်းခါဗျာယ် === အင်္ဂ..." 7283238 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်လက်ခေါင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ̀ɴlɛʔkʰèàɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိပ်ရေအခါမျိုးမာ ခြေ၊ လက်တိကို တဖြုန်ဖြုန်းခါဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === practice for prepare sleep === ဗမာ === အိပ်သည့်အခါမျိုးတွင် ခြေ၊ လက်များကို တဖြုန်ဖြုန်းခါလျက် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်လက်ခေါင်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ̀ɴlɛʔkʰèàɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ယင်းပိုင် လက်၊ ခြေကို ခါတတ်သူ။ (ယင်းပိုင်သော ယောက်ျား၊ မမာ့ရို့စွာ မကောင်းစွတည်း။ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ယင်းကဲ့သို့ လက်၊ ခြေကို ခါတတ်သူ။ (ယင်းသို့သော ယောက်ျား၊ မိန်းမတို့သည် မကောင်းစွတည်း။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qbel0w9x3kvka54ecnoel19jnz4fp5q 0 3799687 7283239 2026-08-13T09:38:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပစမာထည့်လို့ ခင်ကြိုးကို ဆွဲလှုပ်မှုတ်ရရေ ကိရိယာတမျိုး။ (ဝါးကိုဖြစ်စီ၊ ကြီးပြားကိုဖြစ..." 7283239 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပစမာထည့်လို့ ခင်ကြိုးကို ဆွဲလှုပ်မှုတ်ရရေ ကိရိယာတမျိုး။ (ဝါးကိုဖြစ်စီ၊ ကြီးပြားကိုဖြစ်စီ၊ အလျား၆လက်မ၊ အနံ တလက်မလောက်ကို အလယ်ခင်ရိုးတဖက်ကို စပါးလုံးတထောက်လောက် ပိုင်းပစ်ရရေ။ ခင်ထိပ်ခေါ် ခြီခေါင်းထိပ်ဖျားမာ ကြိုးချိုင်လို့ ခင်ကို ပစမာ ထည့်ကာ၊ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ပါးစပ်တွင်ထည့်၍ ခင်ကြိုးကို ဆွဲလှုပ်မှုတ်ရသော ကိရိယာတစ်မျိုး။ (ဝါးကိုဖြစ်စေ၊ ကြေးပြားကိုဖြစ်စေ၊ အလျား၆လက်မ၊ အနံ တစ်လက်မခန့်ကို အလယ်ခင်ရိုးတစ်ဘက်ကို စပါးလုံးတစ်ထောက်လောက် ဖြတ်ပစ်ရသည်။ ခင်ထိပ်ခေါ် ခြီခေါင်းထိပ်ဖျားတွင် ကြိုးချည်၍ ခင်ကို ပါးစပ်မှာ ထည့်ကာ၊ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j1w8kpdkfnhvo7uibwxoga9wggdrkvd 0 3799688 7283240 2026-08-13T09:39:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်းတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ́ɴtɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြီခေါင်းဆိုရေ တူရိယာကို မှုတ်တတ်သူ။ ၂၊ လုပ်တတ်သူ။ === အင်္ဂလိပ် === ကြိ === ဗမာ === ၁၊ ခ..." 7283240 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခေါင်းတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰèàɪ́ɴtɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြီခေါင်းဆိုရေ တူရိယာကို မှုတ်တတ်သူ။ ၂၊ လုပ်တတ်သူ။ === အင်္ဂလိပ် === ကြိ === ဗမာ === ၁၊ ခြီခေါင်းဟူသော တူရိယာကို မှုတ်တတ်သူ။ ၂၊ လုပ်တတ်သူ။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] g89hrogy6sn25k27j5dk4bmiu6htfiq 0 3799689 7283241 2026-08-13T09:39:27Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေဖဝါးဧ့ အထက်ဘက် ခပ်ခုံးခုံး အရာ။ ခြေဖမို့ === အင်္ဂလိပ် === instep === ဗမာ === ခြေဖဝါး၏ အထက်ဘက် ခပ်ခုံးခ..." 7283241 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰòʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေဖဝါးဧ့ အထက်ဘက် ခပ်ခုံးခုံး အရာ။ ခြေဖမို့ === အင်္ဂလိပ် === instep === ဗမာ === ခြေဖဝါး၏ အထက်ဘက် ခပ်ခုံးခုံး အရာ။ ခြေဖမို့ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9tt6wywhkeubvv50b486e5padyf70oi 0 3799690 7283242 2026-08-13T09:39:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျလက်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕlɛʔt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လာရောက် အခြီစိုက်ရေ။ စပြီးကေ ရောက်လှာသည် === အင်္ဂလိပ် === settle down === ဗမာ === လာရောက် အခြေစိုက်သ..." 7283242 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီကျလက်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìt͡ɕlɛʔt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လာရောက် အခြီစိုက်ရေ။ စပြီးကေ ရောက်လှာသည် === အင်္ဂလိပ် === settle down === ဗမာ === လာရောက် အခြေစိုက်သည်။ စ၍ ရောက်လာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8v97jb48x5i305sgovzskc42waw5b06 0 3799691 7283243 2026-08-13T09:40:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရယင့်အတွက် ဓါတ်ဆရာ၊ ဒက်တင်အစဟိရေ သူရို့အား လူမမာရှင်မှ ပီးရရေ အခကြီး..." 7283243 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕí/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရယင့်အတွက် ဓါတ်ဆရာ၊ ဒက်တင်အစဟိရေ သူရို့အား လူမမာရှင်မှ ပီးရရေ အခကြီးဖေသာ === အင်္ဂလိပ် === fee === ဗမာ === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရသည့်အတွက် ဆေးဆရာ၊ ဆရာဝန်စသော သူတို့အား လူနာရှင်မှ ပေးရသည့် အခကြေးငွေ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချီ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေကိုပင့်ရေ။ မြှောက်ရေ။ ကြွစီရေ === အင်္ဂလိပ် === lift === ဗမာ === ခြေကိုပင့်သည်။ မြှောက်သည်။ ကြွစေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3xgpjctzb8u57r78wumoxj7y2rpz4fa 0 3799692 7283244 2026-08-13T09:40:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချီခ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕíkʰ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရယင့်အတွက် ဓါတ်ဆရာ၊ ဒက်တင်အစဟိရေ သူရို့အား လူမမာရှင်မှ ပီးရရေ အခက..." 7283244 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချီခ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕíkʰ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရယင့်အတွက် ဓါတ်ဆရာ၊ ဒက်တင်အစဟိရေ သူရို့အား လူမမာရှင်မှ ပီးရရေ အခကြီးဖေသာ === အင်္ဂလိပ် === fee === ဗမာ === ဖိတ်ခေါ်ရာသို့ လိုက်ပါလာရသည့်အတွက် ဆေးဆရာ၊ ဆရာဝန်စသော သူတို့အား လူနာရှင်မှ ပေးရသည့် အခကြေးငွေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rd28yrvnkbrupaknjbq7lsah9for8jw 0 3799693 7283245 2026-08-13T09:40:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချော်လက်ချော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɔ̀lɛʔɕɔ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရည်ရွယ်ချက် မဟိဘဲ။ ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း ကင်းမဲ့ဗျာယ်။ အမှုမဲ့ အ..." 7283245 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချော်လက်ချော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɔ̀lɛʔɕɔ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရည်ရွယ်ချက် မဟိဘဲ။ ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း ကင်းမဲ့ဗျာယ်။ အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ === အင်္ဂလိပ် === carelessly === ဗမာ === ရည်ရွယ်ချက် မရှိပဲ။ ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း ကင်းမဲ့လျက်။ အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6u41n08aad312tqggnnqmhwv2wmk7s9 0 3799694 7283246 2026-08-13T09:42:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမျက်စိ အထက်မာ ဝတ်ရရေ အဆင်တန်ဆာ === အင်္ဂလိပ် === foot chain === ဗမာ === ခြေမျက်စိ အထက်တွင် ဝတ်ရသော အဆင်..." 7283246 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမျက်စိ အထက်မာ ဝတ်ရရေ အဆင်တန်ဆာ === အင်္ဂလိပ် === foot chain === ဗမာ === ခြေမျက်စိ အထက်တွင် ဝတ်ရသော အဆင်တန်ဆာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ge5f2zp2idetylpe3pic58x5d67s5b2 0 3799695 7283247 2026-08-13T09:42:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချင်းခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျိုင်းထောင်သမားဧ့ ခြီမာ ခြေချင်းတပ်ပြီးကေ သော့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားရေ။။ ချိုင်နှေ..." 7283247 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချင်းခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴkʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကျိုင်းထောင်သမားဧ့ ခြီမာ ခြေချင်းတပ်ပြီးကေ သော့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားရေ။။ ချိုင်နှောင်တရပ်၊ ခြီချင်းခတ်လို့ (ဗမာချီ) === အင်္ဂလိပ် === iron fetters === ဗမာ === အကျဉ်းထောင်သမား၏ ခြေတွင် ခြေချင်းတပ်၍ သော့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားသည်။။ ချည်နှောင်တစ်ရပ်၊ ခြီချင်းခတ်၍ (ဗမာချီ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j3v136wwx5sslwiciouwy0pvrhyiu0l 0 3799696 7283248 2026-08-13T09:42:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချင်းထပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴtʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူထု ပရိတ်သတ်များတွက်နန့် ခြူနိန်ပါရေကာ။ ၂၊ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိ။ ထွီးယှက် ရောပြွမ်း..." 7283248 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီချင်းထပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴtʰaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူထု ပရိတ်သတ်များတွက်နန့် ခြူနိန်ပါရေကာ။ ၂၊ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိ။ ထွီးယှက် ရောပြွမ်းသည် === အင်္ဂလိပ် === crowded === ဗမာ === လူထု ပရိတ်သတ်များ၍ ရှုပ်ထွေးသည်။ ၂၊ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိ။ ထွေးယှက် ရောပြွမ်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 24mf4qe0uqxk6hxmjjknil7y5i9111e 0 3799697 7283249 2026-08-13T09:43:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{=rki=}} == ခြီချင်းလိမ် === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴlèɪɴ/}} === နာမ် === *{{wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ဥပစါ) လှည့်စား ညာဝါတတ်သူ။ ၂၊ ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက်များသူ === အင်္ဂလိပ် === cheat-swindler === ဗမာ === ၁၊ (..." 7283249 wikitext text/x-wiki == {{=rki=}} == ခြီချင်းလိမ် === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴlèɪɴ/}} === နာမ် === *{{wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ဥပစါ) လှည့်စား ညာဝါတတ်သူ။ ၂၊ ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက်များသူ === အင်္ဂလိပ် === cheat-swindler === ဗမာ === ၁၊ (ဥပစါ) လှည့်စား ညာဝါတတ်သူ။ ၂၊ ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက်များသူ == {{=rki=}} == ခြီချင်းလိမ်၂ === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕɪ́ɴlèɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ဥပစါ) လှည့်စား ညာဝါတတ်ရေ။ ၂၊ ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက်တိစွာ === အင်္ဂလိပ် === cheat-swindler === ဗမာ === ၁၊ (ဥပစါ) လှည့်စား ညာဝါတတ်သည်။ ၂၊ ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက်များသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] km2yzjidwfmhn3ph74nby0r76vvto9j 0 3799698 7283250 2026-08-13T09:43:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{=rki=}} == ခြီချုပ်ထား === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕoʊʔtʰá/}} === ကြိယာ === *{{wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြစ်ဒဏ်ဟိရေ သူတိကို ဥပဒေဆိုင်ရေ ဘောင်အထဲ နီရာမာသာ လားလာခွင့်ဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === internment === ဗမ..." 7283250 wikitext text/x-wiki == {{=rki=}} == ခြီချုပ်ထား === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɕoʊʔtʰá/}} === ကြိယာ === *{{wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြစ်ဒဏ်ဟိရေ သူတိကို ဥပဒေဆိုင်ရေ ဘောင်အထဲ နီရာမာသာ လားလာခွင့်ဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === internment === ဗမာ === ပြစ်ဒဏ်ရှိသော သူများကို ဥပဒေဆိုင်ရာ ဘောင်အတွင်း နေရာမှာသာ သွားလာခွင့်ရှိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p8oztyvc09chhmrkhwf15hoac3aq0jj 0 3799699 7283252 2026-08-13T09:44:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခြီငံငံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰɹìŋəɴŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စားသောက်ပနာ နှစ်သက်ကျီနပ်ရေ။ ခံမားတွိရေ။ မြိန်ယှက်ရေ။ ၂၊ ယိုင်ကျေးသိမ်မွေ့ရေ။ သ..." 7283252 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခြီငံငံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰɹìŋəɴŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စားသောက်ပနာ နှစ်သက်ကျီနပ်ရေ။ ခံမားတွိရေ။ မြိန်ယှက်ရေ။ ၂၊ ယိုင်ကျေးသိမ်မွေ့ရေ။ သာယာနူးညံ့ရေ။ စကားပြောကေ လူမမားမာ ခြီခြီငံငံ ကြားယောင် ပြောရရေ အရပ်သုံး === အင်္ဂလိပ် === like === ဗမာ === ၁၊ စားသောက်၍ နှစ်သက်ကျေနပ်သည်။ ခံတွင်းတွေ့သည်။ မြိန်ယှက်သည်။ ၂၊ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သည်။ သာယာနူးညံ့သည်။ စကားပြောကေ လူနားမှာ ခြီခြီငံငံ ကြားအောင် ပြောရရေ အရပ်သုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] akjffa8q370h0497d0ztpa3k7j6d0n5 0 3799700 7283256 2026-08-13T09:45:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰwɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမျက်စိအထက် ဒူးဆစ်အောက်(ခြီထောက်) အပြင်ပကို ကွေးထွက်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === ခြေမျ..." 7283256 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰwɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမျက်စိအထက် ဒူးဆစ်အောက်(ခြီထောက်) အပြင်ပကို ကွေးထွက်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === ခြေမျက်စိအထက် ဒူးဆစ်အောက်(ခြေထောက်) အပြင်ဘက်သို့ ကွေးထွက်နေသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီခွင်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìkʰwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီခွင်သော သူ။ ခြီမျက်စိအထက် ဒူးဆစ်အောက် (ခြီထောက်) အပြင်ပကို စိကေချေ ကွေးထွက်နေဟန် ဟိသူ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === ခြေခွင်သော သူ။ ခြေမျက်စိအထက် ဒူးဆစ်အောက် (ခြေထောက်) အပြင်ဘက်သို့ အနည်းငယ် ကွေးထွက်နေဟန် ရှိသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0ehtwmxhvp82kwtgoodjm228p6xy0xh 0 3799701 7283257 2026-08-13T09:46:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဂေါ်ယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɡɔ̀jà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်ပကို ခြီထောက် ကွေးထွက်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === အပြင်ဘက်သို့ ခြေထောက် ကွေးထွက်..." 7283257 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဂေါ်ယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɡɔ̀jà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်ပကို ခြီထောက် ကွေးထွက်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === အပြင်ဘက်သို့ ခြေထောက် ကွေးထွက်နေသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဂေါ်ယာ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɡɔ̀jà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်ပကို ခြီထောက် ကွေးထွက်နီသူ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === အပြင်ဘက်သို့ ခြေထောက် ကွေးထွက်နေသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5cpmozx0h2rtcaiw354qhcftjh3p304 0 3799702 7283258 2026-08-13T09:47:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဂေါ်ယာလက်ဂေါ်ယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɡɔ̀jàlɛʔɡɔ̀jà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက် ကာနာမှုကြောင့် ကောင်းစွာ လားလာ ကိုင်တွယ်လို့ မရဟိခြင်း === အင်္ဂလိပ်..." 7283258 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဂေါ်ယာလက်ဂေါ်ယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɡɔ̀jàlɛʔɡɔ̀jà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက် ကာနာမှုကြောင့် ကောင်းစွာ လားလာ ကိုင်တွယ်လို့ မရဟိခြင်း === အင်္ဂလိပ် === game === ဗမာ === ခြေလက် မသန်စွမ်းမှုကြောင့် ကောင်းစွာ သွားလာ ကိုင်တွယ်၍ မရရှိခြင်း == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဂေါ်ယာလက်ဂေါ်ယာ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɡɔ̀jàlɛʔɡɔ̀jà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက် ကာနာမှုကြောင့် ကောင်းစွာ လားလာ ကိုင်တွယ်လို့ မရဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === game === ဗမာ === ခြေလက် မသန်စွမ်းမှုကြောင့် ကောင်းစွာ သွားလာ ကိုင်တွယ်၍ မရဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] owcoqmh3o6uprk8utv5ih3kf4udf30z 0 3799703 7283259 2026-08-13T09:47:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီငုတ်လက်စ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋoʊʔlɛʔs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အယင်ဟိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လက်စ === အင်္ဂလိပ် === current work === ဗမာ === ယခင်ရှိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လ..." 7283259 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီငုတ်လက်စ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋoʊʔlɛʔs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အယင်ဟိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လက်စ === အင်္ဂလိပ် === current work === ဗမာ === ယခင်ရှိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လက်စ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0nb99vttzj6rhtouiv8k7w6d07j0swj 0 3799704 7283260 2026-08-13T09:48:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီငံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စားသောက်ပနာ နှစ်သက် ကျီနပ်ရေ။ မြိန်ယှက်သည် === အင်္ဂလိပ် === like-enjoy-relish === ဗမာ === စားသောက်၍ နှစ်သက် ကျေနပ..." 7283260 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီငံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စားသောက်ပနာ နှစ်သက် ကျီနပ်ရေ။ မြိန်ယှက်သည် === အင်္ဂလိပ် === like-enjoy-relish === ဗမာ === စားသောက်၍ နှစ်သက် ကျေနပ်သည်။ မြိန်ယှက်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီငံ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သာယာနူးညံ့ ယိုင်ကျေးသိမ်မွေ့စွာ ပြောဆိုရေ။ ၂၊ သာယာပျော်ဖွယ် ချိုသာသောအသံဖြင့် ပြောဆိုရေ။ ဘုရား အလောင်း၊ သျှင်ကောင်းဟိရာ၊ ပြီးဝင်လှာလို့၊ သာယာခြီငံ၊ လျှောက်တောင်းပန်လို့ (ထွန်းတိ) === အင်္ဂလိပ် === bland === ဗမာ === ၁၊ သာယာနူးညံ့ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာ ပြောဆိုသည်။ ၂၊ သာယာပျော်ဖွယ် ချိုသာသောအသံဖြင့် ပြောဆိုသည်။ ဘုရား အလောင်း၊ သျှင်ကောင်းဟိရာ၊ ပြီးဝင်လှာ၍၊ သာယာခြီငံ၊ လျှောက်တောင်းပန်၍ (ထွန်းတိ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] q1xy3ixbtjh85of2stbptqrjljbn05u 0 3799705 7283261 2026-08-13T09:48:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{=rki=}} == ခြီငံလက်ငံ === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋəɴlɛʔŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လက်ခြေအငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားရေ။ ဣန္ဒြေမရယောင် သဲရေ။ ကစပ်တေ။ ၂၊ လူများဝန်ကို အလွယ်ချေ ခ..." 7283261 wikitext text/x-wiki == {{=rki=}} == ခြီငံလက်ငံ === အသံထွက် === * {{wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìŋəɴlɛʔŋəɴ/}} === ကြိယာ === *{{wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လက်ခြေအငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားရေ။ ဣန္ဒြေမရယောင် သဲရေ။ ကစပ်တေ။ ၂၊ လူများဝန်ကို အလွယ်ချေ ခိုးယူရေ === အင်္ဂလိပ် === steal === ဗမာ === ၁၊ လက်ခြေအငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားသည်။ ဣန္ဒြေမရအောင် ဆော့သည်။ ကစားသည်။ ၂၊ သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို အလွယ်တကူ ခိုးယူသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2l0sewq4i1qlynu8vuroxz2r4lgfbuf 0 3799706 7283262 2026-08-13T09:50:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစလက်ငုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìslɛʔŋoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အယင်ဟိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လက်စ === အင်္ဂလိပ် === current work === ဗမာ === ယခင်ရှိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လ..." 7283262 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစလက်ငုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìslɛʔŋoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အယင်ဟိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လက်စ === အင်္ဂလိပ် === current work === ဗမာ === ယခင်ရှိရင်းစွဲ အတိုအစ။ လုပ်လက်စ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5oab45erfcv0tz4y1h3raljvslzl4j3 0 3799707 7283263 2026-08-13T09:51:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုင်ပနာ ခြီထောက်ရို့ကို ဆန့်ကားထားရေ === အင်္ဂလိပ် === spread-prologue === ဗမာ === ထိုင်၍ ခြေထောက်တို့ကို ဆန..." 7283263 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုင်ပနာ ခြီထောက်ရို့ကို ဆန့်ကားထားရေ === အင်္ဂလိပ် === spread-prologue === ဗမာ === ထိုင်၍ ခြေထောက်တို့ကို ဆန့်တန်းထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9zmhwzpbfbv8lph7l4xvfc777p42odj 0 3799708 7283264 2026-08-13T09:52:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစင်းလက်စင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsɪ́ɴlɛʔsɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆက်ပနာခရီးလားဖို့အတွက် ခွန်အားဗလ ကုန်ခန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === tired === ဗမာ === ဆက်လက်ခရီ..." 7283264 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစင်းလက်စင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsɪ́ɴlɛʔsɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆက်ပနာခရီးလားဖို့အတွက် ခွန်အားဗလ ကုန်ခန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === tired === ဗမာ === ဆက်လက်ခရီးသွားဖို့ရန် ခွန်အားဗလ ကုန်ခန်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ex3buocnxh2ohe7oupqk0mgtwvqhfb1 0 3799709 7283265 2026-08-13T09:52:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီကို နိူင်းပြိုင်ဖို့အတွက် အရည်အခြင်းကို စမ်းသပ် စစ်ဆီးကြည့်ရေ === အင်္ဂလိပ် === test === ဗမာ ===..." 7283265 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီကို နိူင်းပြိုင်ဖို့အတွက် အရည်အခြင်းကို စမ်းသပ် စစ်ဆီးကြည့်ရေ === အင်္ဂလိပ် === test === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ခုကို ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် အရည်အချင်းကို စမ်းသပ် စစ်ဆေးကြည့်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5ngvow1ljto1c34is2j94d6jf268ek3 0 3799710 7283266 2026-08-13T09:52:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsòʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေနှစ်ဘက်စလုံးကို အစုံချဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === stand === ဗမာ === ခြေနှစ်ဘက်စလုံးကို အစုံ..." 7283266 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsòʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေနှစ်ဘက်စလုံးကို အစုံချဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === stand === ဗမာ === ခြေနှစ်ဘက်စလုံးကို အစုံချလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nuvyfntslbdbgftxy4iutc08a50yxu9 0 3799711 7283267 2026-08-13T09:54:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစုံလက်စုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsòʊɴlɛʔsòʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့မှု မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === lack of body === ဗမာ === ကိုယ်အင်္ဂါချို့..." 7283267 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစုံလက်စုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsòʊɴlɛʔsòʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့မှု မဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === lack of body === ဗမာ === ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့မှု မရှိသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5imi2v707ru7p71qatmz2eytrcuje2l 0 3799712 7283268 2026-08-13T09:54:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစုံကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsòʊɴkàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေနှစ်ဘက်အစုံဖြင့် ပုတ်ခတ်ထိခိုက် တွန်းဖယ်သည် === အင်္ဂလိပ် === abseil === ဗမာ === ခြေနှစ်ဘက်အစုံ..." 7283268 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစုံကန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsòʊɴkàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေနှစ်ဘက်အစုံဖြင့် ပုတ်ခတ်ထိခိုက် တွန်းဖယ်သည် === အင်္ဂလိပ် === abseil === ဗမာ === ခြေနှစ်ဘက်အစုံဖြင့် ပုတ်ခတ်ထိခိုက် တွန်းဖယ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lu5twmlbj4ff62ttpgpy38hop7kwi57 0 3799713 7283269 2026-08-13T09:54:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìswɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီသည်းဧ့ ဖီးဖက်မှ ထွက်လှာသော အစ === အင်္ဂလိပ် === nail === ဗမာ === ခြေသည်း၏ ဘေးဘက်မှ ထွက်လာသော အစ == ကိုးက..." 7283269 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìswɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီသည်းဧ့ ဖီးဖက်မှ ထွက်လှာသော အစ === အင်္ဂလိပ် === nail === ဗမာ === ခြေသည်း၏ ဘေးဘက်မှ ထွက်လာသော အစ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ngujyp83q9naz7ko9s9h2mgyy00yeo3 0 3799714 7283270 2026-08-13T09:55:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွယ်ငုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìswɛ̀ŋoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီသည်းဧ့ ဖီးဖက်အရင်းမှ အစွယ်ပိုင် ထွက်လှာသော အငုတ်စ။ (ယင်း ခြီစွယ်အငုတ်စ ခြီသည်းကြား..." 7283270 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွယ်ငုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìswɛ̀ŋoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီသည်းဧ့ ဖီးဖက်အရင်းမှ အစွယ်ပိုင် ထွက်လှာသော အငုတ်စ။ (ယင်း ခြီစွယ်အငုတ်စ ခြီသည်းကြားထဲ ငုပ်လျှိုး ဝင်သွားရင် အနာဖြစ်တတ်ရေ။ === အင်္ဂလိပ် === ingrowing === ဗမာ === ခြေသည်း၏ ဘေးဘက်အရင်းမှ အစွယ်သဖွယ် ထွက်လာသော အငုတ်စ။ (ယင်း ခြီစွယ်အငုတ်စ ခြေသည်းကြားထဲ ငုပ်လျှိုး ဝင်သွားလျှင် အနာဖြစ်တတ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] aaqeamfoilwcyhxaqy2lr1j2byiyk7h 0 3799715 7283271 2026-08-13T09:55:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìswaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိနပ်(ခြေနင်း) အထဲက ခြေကိုထားပနာ စွပ်ဝတ်ရရေ အဝတ်အိတ်။ မှော်ဇာ === အင်္ဂလိပ် === stock === ဗမာ === ဖိနပ်(ခြေ..." 7283271 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìswaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖိနပ်(ခြေနင်း) အထဲက ခြေကိုထားပနာ စွပ်ဝတ်ရရေ အဝတ်အိတ်။ မှော်ဇာ === အင်္ဂလိပ် === stock === ဗမာ === ဖိနပ်(ခြေနင်း) အတွင်းက ခြေကိုထား၍ စွပ်ဝတ်ရသော အဝတ်အိတ်။ ခြေအိတ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t393lzt2uv17stp3qfptk9ekp7ypbue 0 3799716 7283272 2026-08-13T09:56:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွမ်းခြီစ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʊ̀ɴkʰɹìs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစွမ်းအစ။ အရည်အခြင်း === အင်္ဂလိပ် === ability === ဗမာ === အစွမ်းအစ။ အရည်အချင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R..." 7283272 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီစွမ်းခြီစ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʊ̀ɴkʰɹìs/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစွမ်းအစ။ အရည်အခြင်း === အင်္ဂလိပ် === ability === ဗမာ === အစွမ်းအစ။ အရည်အချင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7o4ybx8660toljqfrreh3u20csff0pf 0 3799717 7283273 2026-08-13T09:59:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆင့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰɪ̰ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုင်ပနာ ခြီထောက်ရို့ကို တခုပေါ်တခု တင်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === sitting on the hook === ဗမာ === ထိုင်၍ ခြေထောက်တ..." 7283273 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆင့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰɪ̰ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုင်ပနာ ခြီထောက်ရို့ကို တခုပေါ်တခု တင်ထားရေ === အင်္ဂလိပ် === sitting on the hook === ဗမာ === ထိုင်၍ ခြေထောက်တို့ကို တစ်ခုပေါ်တစ်ခု တင်ထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s0rb8gsauxmfuew1uor3jb99zkgdzml 0 3799718 7283274 2026-08-13T09:59:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆစ်လက်ဆစ်သီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰɪʔlɛʔsʰɪʔθí/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းရို့မာ ခွန်အားဗလ နည်းပါး ယုတ်လျော့ဗျာယ်..." 7283274 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆစ်လက်ဆစ်သီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰɪʔlɛʔsʰɪʔθí/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းရို့မာ ခွန်အားဗလ နည်းပါး ယုတ်လျော့ဗျာယ်။ အရုပ်ကြိုးပြတ်ဗျာယ်။ အလွန် ညောင်းညာနွမ်းဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === tired === ဗမာ === ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းတို့တွင် ခွန်အားဗလ နည်းပါး ယုတ်လျော့လျက်။ အရုပ်ကြိုးပြတ်လျက်။ အလွန် မောပန်းနွမ်းလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p332h3lild2ha16u5q59g0dmo22bls9 0 3799719 7283275 2026-08-13T09:59:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆုပ်လက်နယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰoʊʔlɛʔnɛ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်ရို့ကို ဆုပ်နယ်ဗျာယ်။ ကြင်နာမြတ်နိုးစွာ စောင့်ယှောက် ပြုစုဗ..." 7283275 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆုပ်လက်နယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰoʊʔlɛʔnɛ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်ရို့ကို ဆုပ်နယ်ဗျာယ်။ ကြင်နာမြတ်နိုးစွာ စောင့်ယှောက် ပြုစုဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === massage === ဗမာ === ခြေလက်တို့ကို ဆုပ်နယ်လျက်။ ကြင်နာမြတ်နိုးစွာ စောင့်ရှောက် ပြုစုလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bw24pwmyj7922tq5fa330enogt58jxf 7283276 7283275 2026-08-13T10:00:41Z SanNyein 2604145 7283276 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆုပ်လက်နယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰoʊʔlɛʔnɛ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်ရို့ကို ဆုပ်နယ်ဗျာယ်။ ကြင်နာမြတ်နိုးစွာ စောင့်ယှောက် ပြုစုဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === massage === ဗမာ === ခြေလက်တို့ကို ဆုပ်နယ်လျက်။ ကြင်နာမြတ်နိုးစွာ စောင့်ရှောက် ပြုစုလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆုပ်လက်နယ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰoʊʔlɛʔnɛ̀/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန် အကျွမ်းဝင်သောအနိန်နန့် === အင်္ဂလိပ် === be on intimate terms with === ဗမာ === အလွန် အကျွမ်းဝင်သော အားဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6stkf5vjh8dp561no3j10mbe9mio8o1 0 3799720 7283277 2026-08-13T10:01:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆန့်လက်ဆန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰa̰ɴlɛʔsʰa̰ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အညောင်းအဖျား ပြေစီရန်။ အညောင်းပြေ အဖျားပြေ။ ၂၊ ခြေလက်ဆန့်တန်း..." 7283277 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆန့်လက်ဆန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰa̰ɴlɛʔsʰa̰ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အညောင်းအဖျား ပြေစီရန်။ အညောင်းပြေ အဖျားပြေ။ ၂၊ ခြေလက်ဆန့်တန်းပြီး လှဲဗျာယ်။ (ဥပစါ) အအီးသသာစွာ === အင်္ဂလိပ် === lying === ဗမာ === ၁၊ အညောင်းအညာ ပြေစေရန်။ အညောင်းပြေ အညာပြေ။ ၂၊ ခြေလက်ဆန့်တန်းပြီး လဲလျောင်းလျက်။ (ဥပစါ) အေးဆေးစွာ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆန့်လက်ဆန့်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰa̰ɴlɛʔsʰa̰ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာ လှုပ်ရှားပီးရေ === အင်္ဂလိပ် === move === ဗမာ === သွားလာ လှုပ်ရှားပေးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s75g9v7rwtzp81z6tvqfo3hzgqfju27 0 3799721 7283278 2026-08-13T10:01:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆုံးနပန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰóʊɴnpáɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်ခန္ဓာ တခုလုံးအားဖြင့်။ တကိုယ်အားဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === body === ဗမာ === ကို..." 7283278 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆုံးနပန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰóʊɴnpáɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ်ခန္ဓာ တခုလုံးအားဖြင့်။ တကိုယ်အားဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === body === ဗမာ === ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်ခုလုံးအားဖြင့်။ တစ်ကိုယ်အားဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mtup4c4qypctbsshdm0t0lvk43joo1m 10 3799722 7283281 2026-08-13T10:19:20Z ङघिञ 2644823 Created page with "<div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{/Sanduka}}" 7283281 wikitext text/x-wiki <div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{/Sanduka}} j4pgcl3shi7713fiob83g9ey4t54tfw 7283284 7283281 2026-08-13T10:30:04Z ङघिञ 2644823 7283284 wikitext text/x-wiki <div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1532 | text = Yoonyen o' Brittany an Frans: t' duchy o' Brittany es absorbed inta t' kingdum o' Frans. }} }} 668hdezp24y12bu8degj2ziuubenlce 10 3799723 7283282 2026-08-13T10:21:01Z ङघिञ 2644823 Created page with "<div class="portada-bloc-efemerides" style="flex:1 1 0;margin-right:10px;padding:10px"> {{{content|}}} </div>" 7283282 wikitext text/x-wiki <div class="portada-bloc-efemerides" style="flex:1 1 0;margin-right:10px;padding:10px"> {{{content|}}} </div> t79wevg5a9cu1c2sxbtuetwvq19gjwb 10 3799724 7283283 2026-08-13T10:26:15Z ङघिञ 2644823 Created page with "<div class="portada-cronologia-item"> <div class="portada-cronologia-avuifa">{{{date|}}}</div> <div class="portada-cronologia-efemeride">{{{text|}}}</div> </div>" 7283283 wikitext text/x-wiki <div class="portada-cronologia-item"> <div class="portada-cronologia-avuifa">{{{date|}}}</div> <div class="portada-cronologia-efemeride">{{{text|}}}</div> </div> 0nrmrcy3og4zundm2cxa5641b026zpb 3 3799725 7283289 2026-08-13T10:54:08Z QueerEcofeminist 21670 QueerEcofeminist moved page [[User talk:Karthik]] to [[User talk:Truthtalkers]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Karthik|Karthik]]" to "[[Special:CentralAuth/Truthtalkers|Truthtalkers]]" 7283289 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Truthtalkers]] 6gpdpaqzioo0p6sioaxwl9zsqhfvdts 3 3799726 7283295 2026-08-13T11:04:16Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7283295 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:04, 13 August 2026 (UTC) hhrv6u09ufbmlyfjxsa9nl47bt35gzn