Wikimedia Incubator incubatorwiki https://incubator.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Incubator:Main_Page MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Special Talk User User talk Incubator Incubator talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Translations Translations talk Event Event talk 4 2388 7283942 7264533 2026-08-14T03:08:07Z SpBot 2587929 archive 1 section: 1 to [[Incubator:Community Portal/Archive/2026]] (after section [[Incubator:Community Portal/Archive/2026#July_2026_Wikimedia_Café_meetups_regarding_Wikimedia_governance_and_options_for_reform|July_2026_Wikimedia_Café_meetups_regarding_Wikimedia_governance_and_options_for_reform]]) - previous edit: [[:User:SpBot|SpBot]], 2026-07-28 03:08 7283942 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <div style="text-align: center;">Note: Cross-wiki mass messages are posted to [[Incubator:Wikimedia news]]</div> :''<small>[[#toc|Jump to Table of Contents]]</small>'' {{Incubator:Community Portal/template}} {{Autoarchive resolved section | age = 3 | archive = 'Incubator:Community Portal/Archive/((year)) | show = yes | timeout = 31 }} __TOC__ == Two policy proposals == First, a small one: should [[Incubator:Policy]] be updated to remove Wikinews from the list of hosted projects, and/or to indicate that existing projects have been locked? Second, a larger one: should there be an explicit policy which prohibits the use of any generative AI on Incubator projects? Language models are very unlikely to generate meaningful content in minority languages, and AI-generated images should generally not be needed on sites in the Incubator. ([[Incubator:Policy#Nomenclature]] already prohibits the use of machine translation, and generative AI seems like an even more extreme case of the same.) Standard exceptions apply for articles about generative AI itself, e.g. AI-generated images may be used as examples of AI-generated images. [[User:Omphalographer|Omphalographer]] ([[User talk:Omphalographer|talk]]) 22:16, 19 July 2026 (UTC) :Re: #1, I [https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Incubator%3APolicy&diff=7255949&oldid=6772598 boldly edited] per your comment. Thanks for noticing. ―[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''<span style="color:black">v</span>f</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 00:04, 20 July 2026 (UTC) ::Thanks - I figured this wouldn't be controversial, but didn't want to jump in and make edits to policy without discussion. :) [[User:Omphalographer|Omphalographer]] ([[User talk:Omphalographer|talk]]) 00:59, 20 July 2026 (UTC) :Re: #2, I {{support}}. ―[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''<span style="color:black">v</span>f</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 00:05, 20 July 2026 (UTC) mt91zfa413boqdhrkobtujufp1q0n6w 4 9468 7283913 7280676 2026-08-14T02:47:47Z Deepturquoise 2613705 /* Event namespace */ new section 7283913 wikitext text/x-wiki {{Incubator:Administrators' noticeboard/top}} {{Autoarchive resolved section | age = 3 | archive = '((FULLPAGENAME))/Archive/((year))' | show = yes | timeout = 31 | overview=[[{{FULLPAGENAME}}/Archive|Archive]] }} == Unilateral replacement of [[Wy/sh]] with [[Wy/hr]] == Hello! Can an Incubator administrator please undo Wy/sh redirects, delete Wy/hr copies of original Wy/sh pages, and protect the pages from further disruption? Thanks! – [[User:Vipz|Vipz]] ([[User talk:Vipz|talk]] · [[User:Vipz/isv|isv]]) 05:30, 11 July 2026 (UTC) :Either the admins have mostly dealt with this situation by now, or there wasn't much to revert at all. While yes I am nt an administrator it looks like there's nothing but the main page in [[Wy/hr]]. I reverted [[Wy/sh/Glavna stranica]] but maybe I shouldn't do anything else? Although it looks to be almost a month since this request was made; he asked for an ''administrator''. [[User:Kxeon|Kxeon]] ([[User talk:Kxeon|talk]]) 21:14, 5 August 2026 (UTC) == Request to import citation modules for Wp/mrh == Hello, I am working on the Mara Wikipedia test project (Wp/mrh). Several citation templates are currently producing Lua errors because the required modules are not available in the Wp/mrh namespace. Could an administrator or importer please import the standard citation module suite from English Wikipedia (with full edit history), including the following modules and their required dependencies? * Module:Citation/CS1 * Module:Citation/CS1/Configuration * Module:Citation/CS1/Identifiers * Module:Citation/CS1/Utilities * Module:Citation/CS1/COinS * Module:Citation/CS1/Date_validation * Module:Citation/CS1/Whitelist * Module:Webarchive * Module:Check isxn Please import them into the appropriate Module:Wp/mrh/ namespace (or the recommended location for Incubator test projects) so that citation templates can function correctly. Thank you very much for your help. [[User:Laitei|Laitei]] ([[User talk:Laitei|talk]]) 08:57, 16 July 2026 (UTC) : @[[User:Laitei|Laitei]]: If you want to use templates or modules from another wiki, please copy them with a clear indication of the source in the summary (due to licensing requirements). [[User:Syunsyunminmin|Syunsyunminmin]] ([[User talk:Syunsyunminmin|talk]]) 12:26, 16 July 2026 (UTC) == Wt/tok/lipu open == Is there a chance the Wiktionary of Toki Pona can be opened? It has a valid ISO 639-3 code (tok), and even has its own Wikipedia page at [https://tok.wikipedia.org]. [[User:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[User talk:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|talk]]) 04:24, 18 July 2026 (UTC) :I mean it has all of the building to deserve it. [[User:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[User talk:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|talk]]) 03:16, 21 July 2026 (UTC) :Note that currently there is lexicographic editing in the 'nimi' namespace of Wikipesija: [[w:tok:nimi:ku|w:tok:nimi:pu]] [[User:Arlo Barnes|Arlo Barnes]] ([[User talk:Arlo Barnes|talk]]) 17:56, 21 July 2026 (UTC) ::Yeah but what should we do for the real Wiktionary page. At least it deserves a redirect or maybe a transfer? [[User:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[User talk:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|talk]]) 22:31, 21 July 2026 (UTC) == Moving [[Template:MovedtoIncPlus2]] to [[Template:Miraheze]] and expanding its functionality == COnsidering how [[Template:Wikia]] follows this format, where the name is just "Wikia" and the place it ''may'' have went might be the Incubator Plus (although other wikis can be specified)... Why not Miraheze? It does happen that a wiki may decide to not go to the Incubator Plus 2.0, but rather to make their own wiki separate from it elsewhere on Miraheze. So far, I've found one of the examples to be the Interslavic Wiki before going back to the incubator.[https://isv.miraheze.org/] So... Alternatively it could just be created separate from the original template, and the first one deprecated or used as an alternative? Or none of the above? [[User:Kxeon|Kxeon]] ([[User talk:Kxeon|talk]]) 15:52, 2 August 2026 (UTC) == Translations by sockpuppets of [[Special:Contribs/林詩朗|林詩朗]] == Please delete all translations created by the following accounts: * [[Special:Contribs/林詩朗56|林詩朗56]] * [[Special:Contribs/林詩朗3213|林詩朗3213]] * [[Special:Contribs/林詩朗3218|林詩朗3218]] All are sockpuppets of [[Special:Contribs/林詩朗|林詩朗]], who have been blocked and locked multiple times before for creating machine translations (see also [[#林詩朗39]]): * [[Special:Contribs/林詩朗39|林詩朗39]] (locked) * [[Special:Contribs/林詩朗92|林詩朗92]] (blocked in December 2025) * [[Special:Contribs/林詩朗9982|林詩朗9982]] (blocked in December 2025) Other as-of-yet dormant accounts: * [[Special:CA/林詩朗22|林詩朗22]] (not registered here) * [[Special:Contribs/林詩朗44|林詩朗44]] * [[Special:CA/林詩朗2992|林詩朗2992]] (not registered here) [[User:NguoiDungKhongDinhDanh|<span class="skin-invert" style="color:black;font-family:Monotype Corsiva,sans-serif;font-size:110%;font-weight:normal;line-height:normal">NguoiDungKhongDinhDanh</span>]] 22:43, 4 August 2026 (UTC) :Done. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-W]] ''{a, b}''</small> 22:14, 10 August 2026 (UTC) == Event namespace == Hello, I want to create a page like "Event:Wb/su/Sundanese Wikibooks editathon" but it says "Permission error." Is there a way to create [[meta:Event Center/Registration|Event page]] on Incubator? Thank you. [[User:Deepturquoise|Deepturquoise]] ([[User talk:Deepturquoise|talk]]) 02:47, 14 August 2026 (UTC) qijq4ilb1fingkugsir3hmp3q04u5jc 7284088 7283913 2026-08-14T06:18:42Z Laitei 2549664 /* Request to import citation modules for Wp/mrh */ Reply 7284088 wikitext text/x-wiki {{Incubator:Administrators' noticeboard/top}} {{Autoarchive resolved section | age = 3 | archive = '((FULLPAGENAME))/Archive/((year))' | show = yes | timeout = 31 | overview=[[{{FULLPAGENAME}}/Archive|Archive]] }} == Unilateral replacement of [[Wy/sh]] with [[Wy/hr]] == Hello! Can an Incubator administrator please undo Wy/sh redirects, delete Wy/hr copies of original Wy/sh pages, and protect the pages from further disruption? Thanks! – [[User:Vipz|Vipz]] ([[User talk:Vipz|talk]] · [[User:Vipz/isv|isv]]) 05:30, 11 July 2026 (UTC) :Either the admins have mostly dealt with this situation by now, or there wasn't much to revert at all. While yes I am nt an administrator it looks like there's nothing but the main page in [[Wy/hr]]. I reverted [[Wy/sh/Glavna stranica]] but maybe I shouldn't do anything else? Although it looks to be almost a month since this request was made; he asked for an ''administrator''. [[User:Kxeon|Kxeon]] ([[User talk:Kxeon|talk]]) 21:14, 5 August 2026 (UTC) == Request to import citation modules for Wp/mrh == Hello, I am working on the Mara Wikipedia test project (Wp/mrh). Several citation templates are currently producing Lua errors because the required modules are not available in the Wp/mrh namespace. Could an administrator or importer please import the standard citation module suite from English Wikipedia (with full edit history), including the following modules and their required dependencies? * Module:Citation/CS1 * Module:Citation/CS1/Configuration * Module:Citation/CS1/Identifiers * Module:Citation/CS1/Utilities * Module:Citation/CS1/COinS * Module:Citation/CS1/Date_validation * Module:Citation/CS1/Whitelist * Module:Webarchive * Module:Check isxn Please import them into the appropriate Module:Wp/mrh/ namespace (or the recommended location for Incubator test projects) so that citation templates can function correctly. Thank you very much for your help. [[User:Laitei|Laitei]] ([[User talk:Laitei|talk]]) 08:57, 16 July 2026 (UTC) : @[[User:Laitei|Laitei]]: If you want to use templates or modules from another wiki, please copy them with a clear indication of the source in the summary (due to licensing requirements). [[User:Syunsyunminmin|Syunsyunminmin]] ([[User talk:Syunsyunminmin|talk]]) 12:26, 16 July 2026 (UTC) ::Thanks a lot. 06:18, 14 August 2026 (UTC) [[User:Laitei|Laitei]] ([[User talk:Laitei|talk]]) 06:18, 14 August 2026 (UTC) == Wt/tok/lipu open == Is there a chance the Wiktionary of Toki Pona can be opened? It has a valid ISO 639-3 code (tok), and even has its own Wikipedia page at [https://tok.wikipedia.org]. [[User:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[User talk:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|talk]]) 04:24, 18 July 2026 (UTC) :I mean it has all of the building to deserve it. [[User:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[User talk:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|talk]]) 03:16, 21 July 2026 (UTC) :Note that currently there is lexicographic editing in the 'nimi' namespace of Wikipesija: [[w:tok:nimi:ku|w:tok:nimi:pu]] [[User:Arlo Barnes|Arlo Barnes]] ([[User talk:Arlo Barnes|talk]]) 17:56, 21 July 2026 (UTC) ::Yeah but what should we do for the real Wiktionary page. At least it deserves a redirect or maybe a transfer? [[User:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[User talk:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|talk]]) 22:31, 21 July 2026 (UTC) == Moving [[Template:MovedtoIncPlus2]] to [[Template:Miraheze]] and expanding its functionality == COnsidering how [[Template:Wikia]] follows this format, where the name is just "Wikia" and the place it ''may'' have went might be the Incubator Plus (although other wikis can be specified)... Why not Miraheze? It does happen that a wiki may decide to not go to the Incubator Plus 2.0, but rather to make their own wiki separate from it elsewhere on Miraheze. So far, I've found one of the examples to be the Interslavic Wiki before going back to the incubator.[https://isv.miraheze.org/] So... Alternatively it could just be created separate from the original template, and the first one deprecated or used as an alternative? Or none of the above? [[User:Kxeon|Kxeon]] ([[User talk:Kxeon|talk]]) 15:52, 2 August 2026 (UTC) == Translations by sockpuppets of [[Special:Contribs/林詩朗|林詩朗]] == Please delete all translations created by the following accounts: * [[Special:Contribs/林詩朗56|林詩朗56]] * [[Special:Contribs/林詩朗3213|林詩朗3213]] * [[Special:Contribs/林詩朗3218|林詩朗3218]] All are sockpuppets of [[Special:Contribs/林詩朗|林詩朗]], who have been blocked and locked multiple times before for creating machine translations (see also [[#林詩朗39]]): * [[Special:Contribs/林詩朗39|林詩朗39]] (locked) * [[Special:Contribs/林詩朗92|林詩朗92]] (blocked in December 2025) * [[Special:Contribs/林詩朗9982|林詩朗9982]] (blocked in December 2025) Other as-of-yet dormant accounts: * [[Special:CA/林詩朗22|林詩朗22]] (not registered here) * [[Special:Contribs/林詩朗44|林詩朗44]] * [[Special:CA/林詩朗2992|林詩朗2992]] (not registered here) [[User:NguoiDungKhongDinhDanh|<span class="skin-invert" style="color:black;font-family:Monotype Corsiva,sans-serif;font-size:110%;font-weight:normal;line-height:normal">NguoiDungKhongDinhDanh</span>]] 22:43, 4 August 2026 (UTC) :Done. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-W]] ''{a, b}''</small> 22:14, 10 August 2026 (UTC) == Event namespace == Hello, I want to create a page like "Event:Wb/su/Sundanese Wikibooks editathon" but it says "Permission error." Is there a way to create [[meta:Event Center/Registration|Event page]] on Incubator? Thank you. [[User:Deepturquoise|Deepturquoise]] ([[User talk:Deepturquoise|talk]]) 02:47, 14 August 2026 (UTC) d03kv9qfty9rs03var6qqmgmflklq5g 0 79648 7283577 7228152 2026-08-13T16:02:31Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283577 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} pghq138rnzj2am9t03y7ss3qyuy69vj 7283582 7283577 2026-08-13T16:06:48Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283582 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|U najil ''Santos Reyes, Tizimín'']] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} f9kx78jj3k4lmn5rm1kjrbwhs2sdrsk 7283597 7283582 2026-08-13T16:25:53Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283597 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín'']] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso'']] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} 5807z9t8qqoog8h41hv0v0wesgmyfev 7283598 7283597 2026-08-13T16:27:44Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283598 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín'']] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso'']] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] [[File:Telchac Puerto, Yucatán (04).JPG|thumb|Telchac ''Puerto'']] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} tg8gar9kqvitsnz3fqezm04veosc66q 7283599 7283598 2026-08-13T16:29:12Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283599 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín'']] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso'']] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] [[File:Telchac Puerto, Yucatán (04).JPG|thumb|Telchac ''Puerto'']] [[File:Sisal, Yucatán, México. - panoramio.jpg|thumb|Sisal]] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} 5gm7l338spievqmxy6vx9yesvfu5jar 7283600 7283599 2026-08-13T16:30:32Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283600 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín'']] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso'']] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] [[File:Telchac Puerto, Yucatán (04).JPG|thumb|Telchac ''Puerto'']] [[File:Sisal, Yucatán, México. - panoramio.jpg|thumb|Sisal]] [[File:El Castillo Stitch 2008 Edit 2.jpg|thumb|Chichén Itzá]] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} 3hgv6vr642qf47z6vqi2t2nfa1w0cal 7283601 7283600 2026-08-13T16:32:23Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283601 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín'']] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso'']] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] [[File:Telchac Puerto, Yucatán (04).JPG|thumb|Telchac ''Puerto'']] [[File:Sisal, Yucatán, México. - panoramio.jpg|thumb|Sisal]] [[File:El Castillo Stitch 2008 Edit 2.jpg|thumb|Chichén Itzá]] [[File:Casa de Dios, Motul.jpg|thumb|Motul]] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} dvm2iteou86yxiqdn7ikgfhv9q4xjsx 7283603 7283601 2026-08-13T16:37:42Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283603 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín''|left]] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso''|left]] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] [[File:Telchac Puerto, Yucatán (04).JPG|thumb|Telchac ''Puerto''|left]] [[File:Sisal, Yucatán, México. - panoramio.jpg|thumb|Sisal]] [[File:El Castillo Stitch 2008 Edit 2.jpg|thumb|Chichén Itzá|left]] [[File:Casa de Dios, Motul.jpg|thumb|Motul]] [[File:Convento Maní Yucatán 6.jpg|left|thumb|Maní]] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|left|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} p31eh97t7p31eajknevr6f49589867y 7283604 7283603 2026-08-13T16:41:56Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283604 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<div style="text-align: center;"><big><big>'''U Péetlu'umil Yucatán'''<br>'''''Estado de Yucatán'''''</big></big></div> |- | style="background:#ffffff;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Coat of arms of Yucatan.svg|125px]] |} |- | align=center colspan=2 | [[File:Mexico map, MX-YUC.svg|300px]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojlu'um | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[File:Flag of Mexico.svg|border|25px]] [[Wp/yua/México|México]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Kajnáalilo'ob | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 2,320,898 (2020)<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía, ed. (2020) [https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ «Censo de Población y Vivienda 2020»] (ich káastelan t'aan).</ref> |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojochil | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | 43,379 [[Wp/yua/Km²|km²]] |- ! style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top; text-align: left;" | Nojchúumukkaaj | style="border-top: solid 1px #f5f9f9; padding: 0.4em 1em 0.4em 0; vertical-align: top" | [[Wp/yua/Jo', Yúukatan|Jo']] |- |} [[File:Kabah Courtyard.jpg|thumb|Kabah]] [[File:Parroquia Los Santos Reyes 2.jpg|thumb|''Tizimín''|left]] [[File:Puerto Progreso, Yucatán, 2025 09.jpg|thumb|''Puerto Progreso''|left]] '''U Péetlu'umil ''Yucatán'''''e' <ref>[http://www.uno.edu.mx/index.php?type=2&id=76&mnu=7 Universidad de Oriente]</ref> (káastelan t'aan: ''Estado de Yucatán'') jump'éel ti' le 31 péetlu'umilo'ob yaan ichil [[Wp/yua/México|México]]. ''Yucatán''e' ti' yaan ichil u [[Wp/yua/Petenil Yucatán|petenil ''Yucatán'']]. == U Xookil Lu'umil Kaab ==<!--Geografía--> U lu'umil ''Yúukatan, [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]]e''[[Wp/yua/Meejiko|<nowiki/>]]e', p'aatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux kutal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. Tu yaan lu'umil yiknal máas wíinik ka tu t'aano'ob káastlan t'aan ichil kab. Leti'e' táan u p'iis yiknal Nuupul Lu'umilo'ob ichil xaman, yiknal Kaampech yéetel ''Quintaana Roo'' ichil nojol. == Méek' Táan Kaaj == [[File:Francisco Canton Rosado Park (Parque Francisco Canton Rosado), Valladolid, Yucatan, Mexico - 51076706567.jpg|thumb|''Valladolid'']] [[File:Telchac Puerto, Yucatán (04).JPG|thumb|Telchac ''Puerto''|left]] [[File:Sisal, Yucatán, México. - panoramio.jpg|thumb|Sisal]] [[File:El Castillo Stitch 2008 Edit 2.jpg|thumb|Chichén Itzá|left]] [[File:Casa de Dios, Motul.jpg|thumb|Motul]] [[File:Convento Maní Yucatán 6.jpg|left|thumb|Maní]] U lu'umil ''Yúukatan''e' yaan ti' lajunp'éel aj mek'táan kaajilo'ob: u k'aaba'obe' Kabah, ''Tizimin'', [[Wp/yua/Itsamna'|Itsamna']], ''Puerto Progreso, Valladolid,'' Telchac, Sisal, Chichen Itza', Motul yéetel Mani, bey xan u jaal k'a'anab tu'ux yaan ta'ab u k'aabaobe', le lu'umo'ob ba'apachtaano'ob tuméen ja' tu'ux ku ts'o'okol u yóolaj ''Yúukatan''e',tu'ux mina'an u men k'aas ti' u aj takjo'olil, kaanalilo'ob yéetel u téetilo'ob ku ya'alik le jéets' taano'ob. == Miats ==<!--Cultura--> [[File:Terno típico de Yucatán.jpg|thumb|200px|''Yúukatan''il chupuulo'ob.]] [[File:Jarana Motul Yucatan 03.jpg|left|thumb|U óok’otil ''jarana'']] ==Tu'ux ch'a'aba'an lela'== <references/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q60176}} hpaa2na2tvi17rmntar8j5o9r7fnnme 0 81701 7283610 7281282 2026-08-13T16:47:53Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283610 wikitext text/x-wiki [[File:Voet en schoen.jpg|thumb|Xanab ko’olel]] * Káastlan t'aan: ''zapato, calzado'' [[File:Shoe-Blucher-Black with rubber sole.jpg|thumb|Xanab xiib]] [[File:Jarana Motul Yucatan 05.jpg|thumb|Xaanab x-óok’ot jarana (ko’olel)]] Ka'ach úuchile' ku k'aaba'ta'al Xtáabil xanab, tumeen ku beeta'al u táan yéetel u sóol jóol (''hibiscus tubiflorus dc. h. clypeatus l.nel hampea trilobata standley - bomba''); che' ku jáajaypóola'al yéetel ku ts'a'abal u táab yéetel jump'éel suum jaxa'an yéetel u tso'ots'el kij ''(Agave fourcroydes)'''.''''' Yáaxe' ku xo'otol tu p'iis u táan u yook máak, ku tso'okole' ku ts'a'abal u mejen táab wáa u xikin. Le suum ku ja'axal tu p'iis chowakil yéetel polokilo', ku ju'ulul yéetel ku táats'máansa'al ti' jump'éel jool ku beeta'al tu tojil u ni' le xanano', utia'al k'a máanak tu yáam u na' u yaal u yóok yéetel u xtúuch'ub yaan okil, kumáansa'al tu tujil yóok'ol u tuuk' yook máake', ku bin báak'al tu kaal yook, ku jep'ik tu p'iis yéetel ku láaj bak'ik u chowakil le suumo', ku k'axik utia'al ma' u chóolpajal. Je'ex u bin u máan ja'abo'obe', bey binnik u k'expajal ba'ax yéetel ku beeta'al. Le ka'aj k'aj-óolta'ab u kisbuuts'e', ila'abe' ku taasik llanta, le ku pu'ulul tumeen ts'o'okk u k'astalo', káaj u meyaj utia'al u jeelint che' wáa jóol utia'al u táan xanab. Tak ka'aj k'uch tu k'iin xan u p'áatal mixmáak ku beetik u xtáabil xanab. [[File:Huaraches Palmita.JPG|thumb|Xanab k'ewel]] '''Xanab'''e' jump'éel ba'al ku búukinta'al ti'al u kaláantik u yook máak. Yaan u jejeláasil, je'el bix k'albil xanab, ''sandalias, x kaakles, botas'' waa ''deportivo''. [[File:Nike Air Huarache, black and white.jpg|thumb|Xanab ''deportivo'']] '''Xanab'''e' ku ta'akal yóok'olal jejeláas ba'alo'ob, je'el bix ti'al u kaláanta'al u yook máak, ti'al ma' u yéek'tal wa chéen tumen jats'uts. Suuka'anile', le ken u ts'áaj u xanab máake' ku k'a'abéetkunsa'al u yáalal, ''medias'' wa ''calcetín''. == Bix u beeta'al == U beeta'al xanabe', ka káaj u meyajta'ale' chéen k'abil u beeta'al ka'chij. Kex tumen k'iinilo'ob ''época romana''e' jach ya'abchaj xanab u beeta'ale', láayli' chéen k'abil u máak'anta'alo'ob, le beetike', u meyajta'al jach tu ya'abile', ku páajtal u ya'alale', káaj tak tu k'iinil ''Revolución Industrial''. Tu ka'ap'éelil bix u beeta'ale', kex tumen jela'antako'obe', yaan u nu'uk bix u beeta'al: # U yéeya'al u k'éewelil wa u nu'ukulil. # U xo'otol. Unaj u p'áata'al je'el bix u k'áat máak ka p'áatako'. # ''Rebajado''. U p'iiskúunsa'al u piimil le nu'ukulo'obo', ya'abach juntéene' ku beeta'al ti' k'éewel. # ''[[Guarnecido]]'' (k'aaba'inta'an xan beey ''aparado wa pespunte''). U ta'ak'al le ba'ax ts'o'ok u xo'otolo'. # U tsa'ayal (k'aaba'inta'an xan beey ''centrado''). Ku k'a'abéetkunsa'al jump'éel ''horma'', qku meyaj ti'al u wo'okjol u táan u yook máak, tu súutukul táan u tsa'ayal nu'ukulo'ob chukbesik jump'éel xanab (''puntera'' wa ''pala'', tuunkuy, u táan, etc.). # U tsa'abal ich máaben. U yoksa'al xanab ichil u máabenilo'ob. [[File:Talabartería Tejido en PielMAP.jpg|thumb|Bix u beeta'al chéen meyaj k'abil]] === Bix u beeta'al chéen meyaj k'abil === U meyajile' jump'éel ba'al ku páajtal u ka'anal, ts'o'okole' ma'atáan u k'a'abéetkunsa'al nu'ukulko'ob ''técnologicos'' wa talam u k'a'abéetkunsa'alo'obi'. Ku beeta'al ti' mejen kúuchilo'ob wa ti' mejen kaajo'ob, suuka'anile' ku k'a'abéetkunsa'al natural nu'ukulo'ob ma' séenba'an u k'astalo'obi', yaan súutuk xane' ku k'a'abéetchajal ''químicos'' yéetel ''industrial'' nu'ukulo'ob ti'al u beeta'alo'ob. [[File:Shoe Factory (USIS pix) - DPLA - 5a4ec2008dc0daf0cd5fbc95bfe66a5e.jpg|thumb|Bix u beeta'al ti' ''industria'']] === Bix u beeta'al ti' ''industria'' === Ichil le jejeláas ba'alo'ob ku yantal u beeta'al le kéen beeta'ak jump'éel xanabe', je'el bix ts'o'ok u xo'okol te'e ka'analo', le kéen jo'op'ok u xo'otole' yaan óoxp'éel u jejeláasil bix u beeta'al, u xotik máak yéetel u k'ab yéetel u yáantajil jump'éel nu'ukul ti'al u xotik k'éewel yéetel jump'éel patrón (suuka'anile' ku beeta'al yéetel chich ''cartón'' wa u láaminail ''acero''). Kex beyo', yaan nojoch nu'ukulo'ob chéen ti'al u xooto'ob, ti'al u beetik ''troquelado.'' == Tu'ux u taal == <references /> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Ba'alo'ob]] {{INTERWIKI|Q22676}} 6yxmp0tfuv8tn2qxdxe6o3sdbjmh135 7283612 7283610 2026-08-13T16:59:13Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283612 wikitext text/x-wiki [[File:Voet en schoen.jpg|thumb|Xanab ko’olel]] * Káastlan t'aan: ''zapato, calzado'' [[File:Shoe-Blucher-Black with rubber sole.jpg|thumb|Xanab xiib]] [[File:Jarana Motul Yucatan 05.jpg|thumb|Xaanab x-óok’ot ''jarana'' (ko’olel)]] [[File:La boda Yucateca - Jarana en Hocaba 02.jpg|thumb|Xaanab x-óok’ot ''jarana'' (xiib)]] Ka'ach úuchile' ku k'aaba'ta'al Xtáabil xanab, tumeen ku beeta'al u táan yéetel u sóol jóol (''hibiscus tubiflorus dc. h. clypeatus l.nel hampea trilobata standley - bomba''); che' ku jáajaypóola'al yéetel ku ts'a'abal u táab yéetel jump'éel suum jaxa'an yéetel u tso'ots'el kij ''(Agave fourcroydes)'''.''''' Yáaxe' ku xo'otol tu p'iis u táan u yook máak, ku tso'okole' ku ts'a'abal u mejen táab wáa u xikin. Le suum ku ja'axal tu p'iis chowakil yéetel polokilo', ku ju'ulul yéetel ku táats'máansa'al ti' jump'éel jool ku beeta'al tu tojil u ni' le xanano', utia'al k'a máanak tu yáam u na' u yaal u yóok yéetel u xtúuch'ub yaan okil, kumáansa'al tu tujil yóok'ol u tuuk' yook máake', ku bin báak'al tu kaal yook, ku jep'ik tu p'iis yéetel ku láaj bak'ik u chowakil le suumo', ku k'axik utia'al ma' u chóolpajal. Je'ex u bin u máan ja'abo'obe', bey binnik u k'expajal ba'ax yéetel ku beeta'al. Le ka'aj k'aj-óolta'ab u kisbuuts'e', ila'abe' ku taasik llanta, le ku pu'ulul tumeen ts'o'okk u k'astalo', káaj u meyaj utia'al u jeelint che' wáa jóol utia'al u táan xanab. Tak ka'aj k'uch tu k'iin xan u p'áatal mixmáak ku beetik u xtáabil xanab. [[File:Huaraches Palmita.JPG|thumb|Xanab k'ewel]] '''Xanab'''e' jump'éel ba'al ku búukinta'al ti'al u kaláantik u yook máak. Yaan u jejeláasil, je'el bix k'albil xanab, ''sandalias, x kaakles, botas'' waa ''deportivo''. [[File:Nike Air Huarache, black and white.jpg|thumb|Xanab ''deportivo'']] '''Xanab'''e' ku ta'akal yóok'olal jejeláas ba'alo'ob, je'el bix ti'al u kaláanta'al u yook máak, ti'al ma' u yéek'tal wa chéen tumen jats'uts. Suuka'anile', le ken u ts'áaj u xanab máake' ku k'a'abéetkunsa'al u yáalal, ''medias'' wa ''calcetín''. == Bix u beeta'al == U beeta'al xanabe', ka káaj u meyajta'ale' chéen k'abil u beeta'al ka'chij. Kex tumen k'iinilo'ob ''época romana''e' jach ya'abchaj xanab u beeta'ale', láayli' chéen k'abil u máak'anta'alo'ob, le beetike', u meyajta'al jach tu ya'abile', ku páajtal u ya'alale', káaj tak tu k'iinil ''Revolución Industrial''. Tu ka'ap'éelil bix u beeta'ale', kex tumen jela'antako'obe', yaan u nu'uk bix u beeta'al: # U yéeya'al u k'éewelil wa u nu'ukulil. # U xo'otol. Unaj u p'áata'al je'el bix u k'áat máak ka p'áatako'. # ''Rebajado''. U p'iiskúunsa'al u piimil le nu'ukulo'obo', ya'abach juntéene' ku beeta'al ti' k'éewel. # ''[[Guarnecido]]'' (k'aaba'inta'an xan beey ''aparado wa pespunte''). U ta'ak'al le ba'ax ts'o'ok u xo'otolo'. # U tsa'ayal (k'aaba'inta'an xan beey ''centrado''). Ku k'a'abéetkunsa'al jump'éel ''horma'', qku meyaj ti'al u wo'okjol u táan u yook máak, tu súutukul táan u tsa'ayal nu'ukulo'ob chukbesik jump'éel xanab (''puntera'' wa ''pala'', tuunkuy, u táan, etc.). # U tsa'abal ich máaben. U yoksa'al xanab ichil u máabenilo'ob. [[File:Talabartería Tejido en PielMAP.jpg|thumb|Bix u beeta'al chéen meyaj k'abil]] === Bix u beeta'al chéen meyaj k'abil === U meyajile' jump'éel ba'al ku páajtal u ka'anal, ts'o'okole' ma'atáan u k'a'abéetkunsa'al nu'ukulko'ob ''técnologicos'' wa talam u k'a'abéetkunsa'alo'obi'. Ku beeta'al ti' mejen kúuchilo'ob wa ti' mejen kaajo'ob, suuka'anile' ku k'a'abéetkunsa'al natural nu'ukulo'ob ma' séenba'an u k'astalo'obi', yaan súutuk xane' ku k'a'abéetchajal ''químicos'' yéetel ''industrial'' nu'ukulo'ob ti'al u beeta'alo'ob. [[File:Shoe Factory (USIS pix) - DPLA - 5a4ec2008dc0daf0cd5fbc95bfe66a5e.jpg|thumb|Bix u beeta'al ti' ''industria'']] === Bix u beeta'al ti' ''industria'' === Ichil le jejeláas ba'alo'ob ku yantal u beeta'al le kéen beeta'ak jump'éel xanabe', je'el bix ts'o'ok u xo'okol te'e ka'analo', le kéen jo'op'ok u xo'otole' yaan óoxp'éel u jejeláasil bix u beeta'al, u xotik máak yéetel u k'ab yéetel u yáantajil jump'éel nu'ukul ti'al u xotik k'éewel yéetel jump'éel patrón (suuka'anile' ku beeta'al yéetel chich ''cartón'' wa u láaminail ''acero''). Kex beyo', yaan nojoch nu'ukulo'ob chéen ti'al u xooto'ob, ti'al u beetik ''troquelado.'' == Tu'ux u taal == <references /> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Ba'alo'ob]] {{INTERWIKI|Q22676}} pfny38204s4v9a0ymiwrw1ctrqynk8k 0 91797 7284314 5601957 2026-08-14T11:06:19Z ~2026-43617-84 2698275 /* Gastronumèja */ 7284314 wikitext text/x-wiki La '''Rumâgna''' l'è una [[Wp/rgn/region|region]] storica int'e' Nord d'[[Wp/rgn/Itaglia|Itaglia]] che, insem all'Emiglia, la forma la region [[Wp/rgn/Emiglia-Rumâgna|Emiglia-Rumâgna]]. == Cunfên == I cunfên geogrefic dla Rumâgna j è: * a Ovest e' turént [[Wp/rgn/Sèlar|Sèlar]]; * a Nord e fjòm [[Wp/rgn/Reno (Itaglia)|Reno]]; * a Sud-Ovest l'è e' spartiacque dl'Apenèn tosc-rumagnôl, infèna a e' Mont Magjor, int l'Alp dla Löna. E' cunfên e' cuntènua drett drett infèna a e' spunton d'Fiurenzola d'Fucàra, tra [[Wp/rgn/Catòlica|Catòlica]] e [[Wp/rgn/Pesar|Pesar]]; * a Est e' [[Wp/rgn/mèr Adriatic|mèr Adriatic]]. Al zitè d'la Rumâgna agl'j è sët. Zincv agl'j è sora la Via Emiglia: * [[Wp/rgn/Jomla|Jomla]], * [[Wp/rgn/Fënza|Fënza]], * [[Wp/rgn/Furlè|Furlè]], * [[Wp/rgn/Ceṣena|Ceṣena]], * [[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]]; Piò [[Wp/rgn/Ravena|Ravena]], ch'la n'è sora la Via Emiglia. U j è d'j paés rumagnol neca fòra dl'Emiglia- Rumâgna. In [[Wp/rgn/Tuscana|Tuscana]]: * [[Wp/rgn/Firenzóla|Firenzóla]] (una pèrt) * [[Wp/rgn/Palazól|Palazól]] * [[Wp/rgn/Maré|Maré]] * [[Wp/rgn/Sestino|Sestino]]. Intla [[Wp/rgn/Pruvenzja d'Pesar|Pruvenzja d'Pesar]], tot j paés dla [[Wp/rgn/Val Conca|Val Conca]] j è rumagnol. == Stória == [[Wp/rgn/Stória dla Rumâgna|Stória dla Rumâgna]] == Tradiziòn == === La Caveja === La '''caveja''' l'è un baston élt mèz metar da tèra. In vètta j è infilédi dagli anèli. Una volta quand u n gnéra al màchin, u's druveva par ataché i bu: u s'lighéva la corda a l'anèla. Di solit, u's miteva da dnenz a ca, acsè, quand ch'a La caveja l'è e' simbol dla Rumâgna. == Gastronumèja == Neca incudè la cusina rumagnola l'è fatta cun i prudott dla campagna: tota roba genuina. E' pan d'j rumagnol u s' cjèma pié (cnusuda in tot e' mond cun e' nom ''piadina''). La s' presenta cumpagna un tond, u s'piga a mitè e u s'mett dentar d'e' salam o de furmai murbi o dal verdur. U j è un pruverbi, ch'il cnoss tott in Rumâgna, sora la diferenza tra Emiglia e Rumâgna. On e partess da Bulogna vers la Rumâgna, e u s'ferma in tot i pais a cmandè da be. S' j i dà dl'aqua l'è in Emiglia, s' j i da de vèn, alora l'è ariv in Rumâgna. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Regiòn dl'Itaglia]] {{INTERWIKI|Q244482}} fh1d7y62xycmekdlrd23aka828rol4z 0 92945 7283583 6051224 2026-08-13T16:10:34Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku p'a'atal le bix u ya´alik wikipediao' 7283583 wikitext text/x-wiki [[File:God D Itzamna.jpg|thumb|right|220px|Itsamna’.]] Ya’abkach analte’ e’esik '''Itsamna’''', leti’ ka’ach u noj k’ujil ti’ u muknáalil mayaa, kex k’ajolta’an xan yéetel u jeel k’aaba’ob. Ku tukulta’ale’ leti’ meyajtmil tuláakal le ba’alo’ob yano’ob je’el bix u yoochel le ''cosmos''o’, je’el bix u ye’esik xan u k’aaba’o’, bey ti’ jump’éel yook’ol kaab metk’aja’an yéetel nukuch ''reptiles'' ka’ap’éel u pool, juntúul yaan tu beelil le ''universo''. Yo’obsal u k’uj meyajtsilile’ e’esab bey juntúul nojoch máake’. U naajile’ leti’ ka’ach le ka’ano’, tak ti’ ku ts’áaik u tuukulil le ''cosmos''o’, kulukbal yook’ol jump’éel ''banda astronómica'', u chíikulil ''planetas'' yéetel u jeel u wíinkilil ka’an yo’olal u e’esajil bey ba’alche’ je’el u béeytal u núupiktik tu wíinkilile’. Yo’olal u béeytalil yaanti’ u ye’esikuba’e, jejeláasil bix úuchul u ye’esa’al beyxan ts’áab ya’ab u k’aaba’ yo’olal u ya’ab ''adbocasiones''e’. Bey ch’íich’e’ (Itsam-ye) u chíikulil ka’ach u ts’áapal ka’an, yéetel bey áayin (Itsam Kab Ayin), u lu’umil yóok’ol kab; u yochele’ je’el u páajtal u ye’esik bix juntúul kéej, kaan, kay yéetel balame’, beyxane’ ku ke’etel ka’ach yéetel ja’, p’ul ja’, k’áak’, u pixanil kuxtal yéetel kíimil. [[File:Toniná 2.jpg|thumb|right|220px|Jump’éel wooj ku ye’esik Itsamna’ bey ch’íich’.]] Ti’ u ts’íibil woojile’ le k’aaba’ Itsamnajo’ máak’ank’aja’an yéetel jump’éel prefijoo’, bey jump’éel pakaal wa néen, yéetel u taan u yich le k’ujo’. Tu ka’ap’éelil, wa chéen le prefijo k’a’abetchajo’ob te’ ts’íibo’ob yo’olal u yila’al u yoochelo’ob wa ku núupiktik kex chéen jaytúul u k’aaba’ob le u jala’achilo’obo’. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Ts'aj óolalo'ob]] [[Category:Wp/yua/Maaya miatsil]] {{INTERWIKI|Q58476}} puyqod1oe20ztndze9hqr8tl43jk9xd 7283736 7283583 2026-08-13T19:56:41Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/Itsamna']] to [[Wp/yua/Itzamná]] 7283583 wikitext text/x-wiki [[File:God D Itzamna.jpg|thumb|right|220px|Itsamna’.]] Ya’abkach analte’ e’esik '''Itsamna’''', leti’ ka’ach u noj k’ujil ti’ u muknáalil mayaa, kex k’ajolta’an xan yéetel u jeel k’aaba’ob. Ku tukulta’ale’ leti’ meyajtmil tuláakal le ba’alo’ob yano’ob je’el bix u yoochel le ''cosmos''o’, je’el bix u ye’esik xan u k’aaba’o’, bey ti’ jump’éel yook’ol kaab metk’aja’an yéetel nukuch ''reptiles'' ka’ap’éel u pool, juntúul yaan tu beelil le ''universo''. Yo’obsal u k’uj meyajtsilile’ e’esab bey juntúul nojoch máake’. U naajile’ leti’ ka’ach le ka’ano’, tak ti’ ku ts’áaik u tuukulil le ''cosmos''o’, kulukbal yook’ol jump’éel ''banda astronómica'', u chíikulil ''planetas'' yéetel u jeel u wíinkilil ka’an yo’olal u e’esajil bey ba’alche’ je’el u béeytal u núupiktik tu wíinkilile’. Yo’olal u béeytalil yaanti’ u ye’esikuba’e, jejeláasil bix úuchul u ye’esa’al beyxan ts’áab ya’ab u k’aaba’ yo’olal u ya’ab ''adbocasiones''e’. Bey ch’íich’e’ (Itsam-ye) u chíikulil ka’ach u ts’áapal ka’an, yéetel bey áayin (Itsam Kab Ayin), u lu’umil yóok’ol kab; u yochele’ je’el u páajtal u ye’esik bix juntúul kéej, kaan, kay yéetel balame’, beyxane’ ku ke’etel ka’ach yéetel ja’, p’ul ja’, k’áak’, u pixanil kuxtal yéetel kíimil. [[File:Toniná 2.jpg|thumb|right|220px|Jump’éel wooj ku ye’esik Itsamna’ bey ch’íich’.]] Ti’ u ts’íibil woojile’ le k’aaba’ Itsamnajo’ máak’ank’aja’an yéetel jump’éel prefijoo’, bey jump’éel pakaal wa néen, yéetel u taan u yich le k’ujo’. Tu ka’ap’éelil, wa chéen le prefijo k’a’abetchajo’ob te’ ts’íibo’ob yo’olal u yila’al u yoochelo’ob wa ku núupiktik kex chéen jaytúul u k’aaba’ob le u jala’achilo’obo’. == Tu'ux ch'a'aba'an lela' == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Ts'aj óolalo'ob]] [[Category:Wp/yua/Maaya miatsil]] {{INTERWIKI|Q58476}} puyqod1oe20ztndze9hqr8tl43jk9xd 0 94322 7283766 7118890 2026-08-13T20:13:25Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283766 wikitext text/x-wiki [[File:Estatua Cecilio Chí - panoramio.jpg|thumb|Cecilio Chí u taal Tepich]] [[File:Esculturas de Manuel Antonio Ay en Chetumal.jpg|thumb|Manuel Antonio Ay]] '''Cecilio Chí'''e' ([[Wp/yua/Tepich|Tepich]], 1820 - 1848) juntúul jo'olpóopil ti' le máasewal [[Wp/yua/Maaya wíinik|maaya'ob]]. Síij tu kaajil Tepich, ka'ache' [[Wp/yua/Yucatán|''Yukataan'']], bejla'e' [[Wp/yua/Quintana Roo|Quintana Roo]], tu ja'abil 1820. Tu k'iinil 13 ti’ u winalil diciembre tu ja’abil 1848 kíimsa’abij. == Ba'axo'ob yáax ucha'an == Tu ja’abil 1842 ts'o'okili' u yáax táakpajal tu tookil [[Wp/yua/San Francisco Kaampech|''Campeche'']] yo'olal u béeytal u k'aj óoltik bix u meyajil ''kastrense''. Tu ja’abil 1846 yéeya'ab bey [[Wp/yua/Baatab|baatabil]] u kaajale'. Táakpaj ti' jump’éel múuch'il yo’olal u béeytal u ba'atel tu yéetel le ts'uulo'obo' ku meetiko’ob u yaaj óolal tu meeyaj le máaxo'ob kajakbalo'ob. Tu jo'olintaj u líik'bal kaaj yéetel uláak' máako'ob je'elbix [[Wp/yua/Manuel Antonio Ay|Manuel Antonio Ay]], u baatabil [[Wp/yua/Chichimilá|Chichimilá]], beyxan yéetel [[Wp/yua/Jacinto Pat|Jacinto Pat]], u baatabil [[Wp/yua/Tihosuco|Tihosuco]], yéetel u tuukulil u beetiko’ob jump’éel nojlu’umil yéetel u ch’i’ibalil maaya ka chíimpolta’ak u páajtalil máasewal wíiniko’ob, bey mix ba’al yaan u yil yéetel u nojlu’umil ''México''.<ref>Casares G. Cantón, Raúl; Duch Colell, Juan; Antochiw Kolpa, Michel; Zavala Vallado, Silvio ''et al'' (1998). ''Yucatán en el tiempo''. Mérida, Yucatán. <small><nowiki>ISBN 970 9071 04 1</nowiki></small>.</ref> == U káajbal u Nojba'atelil Ch'i'ibalilo'ob == Le u líik'bal maaya kaaj pa'at u k'aaba' u [[Wp/yua/Guerra de Castas|Nojba'atelil Ch'i'ibalilo’ob]], káaj tu k’iinil 30 tu wiinalil ''julio'' tu ja’abil 1847, úuchik u kíimsa'al Manuel Antonio Ay, tumen kaxta'ab ti' jump'éel ts'íib tu'ux ila'ab táan u yilik yéetel Cecilio Chí tu'ux ku paklan tsikbatiko'ob bix je'el béeytal u ba'atelo'ob. Úuchik u kíimsa'al Manuel Ay, leti' bin beet xche' káajal le ba'atelilo', ka'alikil le je'elo' u k'atun jala'achil ''Yuukatan'' ook tu kaajil Tepich yo'olal u kaxtik máax múuch'meyanajo'ob yéetel Manuel, tu tóoko'ob u najilo'ob yéetel tu jach meeto'ob u bo'otiko'ob u si'ipil le máaxo'ob kaja'an te' maaya kaajo'. Leti' le ba'ax tu meetajo'ob tu meetaj u chúunul le ba'atelil a'ala'an tumen Cecilio Chio'. U xanchajil yéetel u ba'axtenil káaj le nojba'atelo' Le ba'atelilo' yaan u xáantal máanal ti' chúumuk ''siglo'', tak tu ja’abil 1901 ka laj kíimo'ob maaya máako'ob tu chuno'ob le ba'atelilo', u k'atunil u jala'achil u nojlu'umil México tu chuko'ob u ts'o'ok múuch'il maayao': tu kajil [[Wp/yua/Noj Kaaj Santa Cruz|Noj Kaaj Santa Cruz]]. Ti le k'iino'obo' xáachaj le ba'atelilo', u jo'olilo'ob le máasewal wíiniko'obo' yéetel le máax áantiko'ob laj kíimsabo’ob tumen le ts'uulo'obo', leti'obe' ku ts'íiko'ob u yojelta’al bey máaxo'ob k'asa'antako'ob, ku mentiko'ob loob, ma' u k'áato'ob jóok'ol táanil ti' le miatsilo'. Ich le kaajnalilo'obo' ''Yukataan'' yéetel ''Meejiko'', yanchaj ya'ab tuukulo'ob ma’ keetel yo'olal u ts'o'okol le u líik’bal ba'atelilo'. Yaane' ku ya'ako'ob ka laj kíimsa'ak le máasewalo'obo' yéetel le máax áantiko'obo' yaan xane' ku ya'aliko'ob ka táakpako'ob tu miatsil ''México''. U maaya kaajilo'ob Yukataane' ma' tu yóotajo'ob ka u láayli' bo'oto'ob tuláakal ba'al te' ts'ulo'obo', ka ba'atelnajo'ob utia'al ka luk'ko'ob te' kuxtal yaano'obo'. Ich u ba'atelo'ob tu ch'a'ob ya'ab kaajo'ob tu'ux yuumilta'an tumen krioyos ich le je'elo'oba' ti' yaan [[Wp/yua/Chemax|Chemax]] yéetel [[Wp/yua/Saki'|Saki’]], ''Yucatán'', yéetel tu ta'akaluba'ob u lak'in le péetlu'umila'. Le meyaj u tukulmajo'ob le máasewalo'obo' leti' u yiliko'ob u laj jo'osiko'ob tuláakal le sak wíiniko'ob tu lu'umil maayao' tu péetlu'umil ''Yukatan''. == U kíimil Cecilio Chí == ''Cecilio Chí''e' kíimsa'ab tumen juntúul u áantajil, ka ts’o’ok u chúunul le ba'atelilo' ba'ale' ya'ab ja'an táanil ti' u ts'o'okol le ba'atelilo'. == Je'el u béeytal a xak'altik xan == * [[Wp/yua/Guerra de Castas|Guerra de Castas]] * Historia de Yucatán == Tu'ux u taal == <References/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Meejikoilo'ob]] [[Category:Wp/yua/Maaya wíiniko'ob]] {{INTERWIKI|Q5759866}} tpcozxizmy99bcxzqigiw0japgv5b2u 7283769 7283766 2026-08-13T20:15:18Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283769 wikitext text/x-wiki [[File:Estatua Cecilio Chí - panoramio.jpg|thumb|Cecilio Chí u taal Tepich]] [[File:Esculturas de Manuel Antonio Ay en Chetumal.jpg|thumb|Manuel Antonio Ay ''en'' Chetumal]] '''Cecilio Chí'''e' ([[Wp/yua/Tepich|Tepich]], 1820 - 1848) juntúul jo'olpóopil ti' le máasewal [[Wp/yua/Maaya wíinik|maaya'ob]]. Síij tu kaajil Tepich, ka'ache' [[Wp/yua/Yucatán|''Yukataan'']], bejla'e' [[Wp/yua/Quintana Roo|Quintana Roo]], tu ja'abil 1820. Tu k'iinil 13 ti’ u winalil diciembre tu ja’abil 1848 kíimsa’abij. == Ba'axo'ob yáax ucha'an == Tu ja’abil 1842 ts'o'okili' u yáax táakpajal tu tookil [[Wp/yua/San Francisco Kaampech|''Campeche'']] yo'olal u béeytal u k'aj óoltik bix u meyajil ''kastrense''. Tu ja’abil 1846 yéeya'ab bey [[Wp/yua/Baatab|baatabil]] u kaajale'. Táakpaj ti' jump’éel múuch'il yo’olal u béeytal u ba'atel tu yéetel le ts'uulo'obo' ku meetiko’ob u yaaj óolal tu meeyaj le máaxo'ob kajakbalo'ob. Tu jo'olintaj u líik'bal kaaj yéetel uláak' máako'ob je'elbix [[Wp/yua/Manuel Antonio Ay|Manuel Antonio Ay]], u baatabil [[Wp/yua/Chichimilá|Chichimilá]], beyxan yéetel [[Wp/yua/Jacinto Pat|Jacinto Pat]], u baatabil [[Wp/yua/Tihosuco|Tihosuco]], yéetel u tuukulil u beetiko’ob jump’éel nojlu’umil yéetel u ch’i’ibalil maaya ka chíimpolta’ak u páajtalil máasewal wíiniko’ob, bey mix ba’al yaan u yil yéetel u nojlu’umil ''México''.<ref>Casares G. Cantón, Raúl; Duch Colell, Juan; Antochiw Kolpa, Michel; Zavala Vallado, Silvio ''et al'' (1998). ''Yucatán en el tiempo''. Mérida, Yucatán. <small><nowiki>ISBN 970 9071 04 1</nowiki></small>.</ref> == U káajbal u Nojba'atelil Ch'i'ibalilo'ob == Le u líik'bal maaya kaaj pa'at u k'aaba' u [[Wp/yua/Guerra de Castas|Nojba'atelil Ch'i'ibalilo’ob]], káaj tu k’iinil 30 tu wiinalil ''julio'' tu ja’abil 1847, úuchik u kíimsa'al Manuel Antonio Ay, tumen kaxta'ab ti' jump'éel ts'íib tu'ux ila'ab táan u yilik yéetel Cecilio Chí tu'ux ku paklan tsikbatiko'ob bix je'el béeytal u ba'atelo'ob. [[File:Esculturas de Jacinto Pat en Chetumal.jpg|thumb|Jacinto Pat ''en'' Chetumal]] Úuchik u kíimsa'al Manuel Ay, leti' bin beet xche' káajal le ba'atelilo', ka'alikil le je'elo' u k'atun jala'achil ''Yuukatan'' ook tu kaajil Tepich yo'olal u kaxtik máax múuch'meyanajo'ob yéetel Manuel, tu tóoko'ob u najilo'ob yéetel tu jach meeto'ob u bo'otiko'ob u si'ipil le máaxo'ob kaja'an te' maaya kaajo'. Leti' le ba'ax tu meetajo'ob tu meetaj u chúunul le ba'atelil a'ala'an tumen Cecilio Chio'. U xanchajil yéetel u ba'axtenil káaj le nojba'atelo' Le ba'atelilo' yaan u xáantal máanal ti' chúumuk ''siglo'', tak tu ja’abil 1901 ka laj kíimo'ob maaya máako'ob tu chuno'ob le ba'atelilo', u k'atunil u jala'achil u nojlu'umil México tu chuko'ob u ts'o'ok múuch'il maayao': tu kajil [[Wp/yua/Noj Kaaj Santa Cruz|Noj Kaaj Santa Cruz]]. Ti le k'iino'obo' xáachaj le ba'atelilo', u jo'olilo'ob le máasewal wíiniko'obo' yéetel le máax áantiko'ob laj kíimsabo’ob tumen le ts'uulo'obo', leti'obe' ku ts'íiko'ob u yojelta’al bey máaxo'ob k'asa'antako'ob, ku mentiko'ob loob, ma' u k'áato'ob jóok'ol táanil ti' le miatsilo'. Ich le kaajnalilo'obo' ''Yukataan'' yéetel ''Meejiko'', yanchaj ya'ab tuukulo'ob ma’ keetel yo'olal u ts'o'okol le u líik’bal ba'atelilo'. Yaane' ku ya'ako'ob ka laj kíimsa'ak le máasewalo'obo' yéetel le máax áantiko'obo' yaan xane' ku ya'aliko'ob ka táakpako'ob tu miatsil ''México''. U maaya kaajilo'ob Yukataane' ma' tu yóotajo'ob ka u láayli' bo'oto'ob tuláakal ba'al te' ts'ulo'obo', ka ba'atelnajo'ob utia'al ka luk'ko'ob te' kuxtal yaano'obo'. Ich u ba'atelo'ob tu ch'a'ob ya'ab kaajo'ob tu'ux yuumilta'an tumen krioyos ich le je'elo'oba' ti' yaan [[Wp/yua/Chemax|Chemax]] yéetel [[Wp/yua/Saki'|Saki’]], ''Yucatán'', yéetel tu ta'akaluba'ob u lak'in le péetlu'umila'. Le meyaj u tukulmajo'ob le máasewalo'obo' leti' u yiliko'ob u laj jo'osiko'ob tuláakal le sak wíiniko'ob tu lu'umil maayao' tu péetlu'umil ''Yukatan''. == U kíimil Cecilio Chí == ''Cecilio Chí''e' kíimsa'ab tumen juntúul u áantajil, ka ts’o’ok u chúunul le ba'atelilo' ba'ale' ya'ab ja'an táanil ti' u ts'o'okol le ba'atelilo'. == Je'el u béeytal a xak'altik xan == * [[Wp/yua/Guerra de Castas|Guerra de Castas]] * Historia de Yucatán == Tu'ux u taal == <References/> [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Meejikoilo'ob]] [[Category:Wp/yua/Maaya wíiniko'ob]] {{INTERWIKI|Q5759866}} bprkp2ohrjezb489a3aqdqy0xiyiilh 0 117254 7283722 7251809 2026-08-13T19:40:35Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/Boon]] to [[Wp/yua/Colorante]] 7251809 wikitext text/x-wiki [[Image:Colouring pencils.jpg|thumb|250px|right|Boon]] * Káastlan t'aan: ''Color, Colorante''. Le '''''coloranteso’''''' leti’ ba’alo’ob ''natural'' wa ''artificial'' ku meyajo’ob tia’al u k’áasik u bonil ba’alo’ob je’ex janal, nook’, ''cosméticos'' yéetel uláak’ ''productos''. Le ''colorantes naturales'' ku taal ti’ che’ob, ''ik'elo'ob'' wa ''mineralo’ob'', je’ex k'uxub, cúrcuma yéetel ''cochinilla; le artificialo’ob'' ku beetal tumen meyaj ''química''. Le ''Organización de las Naciones Unidas para la Alimentación y la Agricultura'' yéetel le ''Organización Mundial de la Salud'' ku kanáantiko’ob u usoil, tia’al u meyaj ma’alob yéetel ''seguro'' u tia’al máako’ob, ku jach ts’aiko’ob normas yéetel ''límites''. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Boonilo'ob]] {{INTERWIKI|Q1075}} 6qcs8yfyxd7n0jxhiaycage5s6kjvbl 7283725 7283722 2026-08-13T19:45:03Z 26agcp 2575807 7283725 wikitext text/x-wiki [[Image:Indian pigments.jpg|thumb|250px|right|''Pigmentos'' jejeláas boonilo'ob]] Le '''''coloranteso’''''' leti’ ba’alo’ob ''natural'' wa ''artificial'' ku meyajo’ob ti’al u k’áasik u bonil ba’alo’ob je’ex janal, nook’, ''cosméticos'' yéetel uláak’ ''productos''. Le ''colorantes naturales'' ku taal ti’ che’ob, ''ik'elo'ob'' wa ''mineralo’ob'', je’ex k'uxub, ''cúrcuma'' yéetel ''cochinilla''; le ''artificial''o’ob'' ku beetal tumen meyaj ''química''. Le ''Organización de las Naciones Unidas para la Alimentación y la Agricultura'' yéetel le ''Organización Mundial de la Salud'' ku kanáantiko’ob u usoil, ti’al u meyaj ma’alob yéetel ''seguro'' u tia’al máako’ob, ku jach ts’aiko’ob normas yéetel ''límites''. [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Boonilo'ob]] {{INTERWIKI|Q911922}} 1az4gwcx6o0rugad4v8jny1j3sviy1q 0 125356 7283788 7264268 2026-08-13T20:48:53Z 26agcp 2575807 Kin ts'áaik u yoochelo'ob 7283788 wikitext text/x-wiki [[File:Cantamayec en Yucatan.svg|thumb|Tu'ux yaan]] [[File:Palacio municipal de Cantamayec.jpg|thumb|U Najil Jala’achil]] [[File:Madrid, Casa de Campo 1978 25.jpg|thumb|279x279px|Taman]] '''Cantamayec''' yaan jun [[Wp/yua/Kuchkabal|kuchkabal]] ti' [[Wp/yua/Yúukatan|Yúukatan]] ichil Méxikooe',<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> p'áatal tu xaman-lak'inil Noj A'almaj t'aanil u méek'tankaaj, tu'ux ku taal u ts'oko'ol u pa'ak'al kij. U K´aabae' ku taal ti' junp'eel ts'íibal t'aan. Juntúul chúupaal ku jook'ol ch'a'aj já, ku ya'alati'e', k'aynen may ek. [[File:Bursera simaruba kz03.jpg|thumb|Chakaa|367x367px]] Le kaaja' tia'n tu luumil ''Yucatan'', Méexiko, Ts´aaj la k´uuchu te kajaa yaan a biin kéex 120 leekuas ti u kaajil joó u pool kajil ''Yucatan''. Tsiial a k´uuch lee, kaabéet a biin tu bejil un káajil Teaboo, ts' oole ka máansik' Mayapan, ka k'uuchul cholulee ts'aa nats' a tu kajiil Cantamayec 8 leekuas biie. [[File:Coccothrinax readii 1zz.jpg|thumb|Xaash-nik (Xa'an nik)|273x273px]] Tu lu'umil le kaaja', ku jóok'ooj le che'oba': Chakaa, Chuu kuum, Xaash-nic, Kiitiin chée, Xuul, Taman ch´iich, Xaash-chée, Le meyaj ku mentaj te' kaaja, le xibo'ob ku meyak'o le k'aax, tuux ku pakoob, naal, buul, ii, ts'aama, ziikíil yeet chuu. Le ko'olelo'obo' ku meyatiik iich u yoochoob, tuux ku menk'oob jaanal, miis, p'oo, chuup jaa, ts'eem baal chee yéet kanal mejen paalal. [[File:MILPA-1.jpg|thumb|Kool |271x271px]] == Tu'ux ch'a'abij == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q2575621}} skgd7d4zew2xmvcc1nbn2zhhadj44qe 7283802 7283788 2026-08-13T21:02:23Z 26agcp 2575807 mejoro redacción 7283802 wikitext text/x-wiki [[File:Cantamayec en Yucatan.svg|thumb|Tu'ux yaan]] '''Cantamayec''' leti' jump’éel kaaj yéetel u méek'tánkaajil ''[[Wp/yua/Yucatán|Yucatán]]''.<ref>Instituto Nacional de Estadística y Geografía. «[https://web.archive.org/web/20110722225830/http://mapserver.inegi.gob.mx/geografia/espanol/estados/yuc/divismpal.cfm?c=1206&e=31&CFID=1993439&CFTOKEN=83113576 Aspectos geográficos de Yucatán. Divisón Municipal]». Káastlan t'aan.</ref> U k'aaba'e' ku taal ti' jump'éel ts'íibal t'aan. Juntúul ch'úupaal ku jook'ol ch'a'aj ja', ku ya'alati'e', k'aynen may ek. Le kaaja' ti'an tu lu'umil ''Yucatan'', ''México''. Ts'aaj la k'uuchu te kajaa yaan a biin kéex 120 leekuas ti u kaajil joó u pool kajil ''Yucatan''. Tsiial a k'uuch lee, k'a'abéet a biin tu bejil un káajil Teaboo, ts'oole ka máansik' Mayapan, ka k'uuchul cholulee ts'aa nats' a tu kajiil Cantamayec 8 leekuas biie. [[File:Palacio municipal de Cantamayec.jpg|thumb|U Najil Jala’achil]] [[File:Iglesia de Cantamayec.jpg|thumb|Najil kuj Cantamayec|280px|left]] Tu lu'umil le kaaja', ku jóok'ooj le che'oba': Chakaa, Chuu kuum, Xaash-nic, Kiitiin chée, Xuul, Taman ch'iich, Xaash-chée. Le meyaj ku mentaj te' kaaja, le xibo'ob ku meyak'o le k'aax, tuux ku pakoob, naal, buul, ii, ts'aama, ziikíil yeet chuu. Le ko'olelo'obo' ku meyajtik iich u yoocho'ob, tu'ux ku menko'ob jaanal, miis, p'oo, chuup jaa, ts'eem baal chee yéet kanal mejen paalal. [[File:Madrid, Casa de Campo 1978 25.jpg|thumb|279x279px|Taman]] [[File:Bursera simaruba kz03.jpg|thumb|Chakaa|367x367px]] [[File:Coccothrinax readii 1zz.jpg|thumb|Xaash-nik (Xa'an nik)|273x273px]] [[File:MILPA-1.jpg|thumb|Kool|271x271px]] == Tu'ux ch'a'abij == {{Wp/yua/Reflist}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/U kaajilo'ob Yucatán]] {{INTERWIKI|Q5747708}} 6m3g0j52osz1pj96ktjsbjmb5xqznn4 0 251338 7284230 7282124 2026-08-14T09:40:55Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284230 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} L''''italièn''' ({{Wp/rgn/In it|''italiano''|RUM}}) l'è una [[Wp/rgn/Lengua|lengua]] [[Wp/rgn/Lengua neolaténa|neolaténa]] uffizièla in [[Wp/rgn/Itâlia|Itâlia]], a [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]], in du [[Wp/rgn/Cantùn|cantùn]] d'la [[Wp/rgn/Svézzra|Svézzra]] e in di post in [[Wp/rgn/Croazia|Croazia]] e in [[Wp/rgn/Slovenia|Slovenia]]. In tott la zènta ch'la cnòss l'italièn l'è zirca 60 milliùn. L'è énca parlèda una màsa in étar paìs abité par gli emigré italién, e una tra al piò insgnèda int al scòli. [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q652}} nl7bkhhvfath68flksp8iredhorlcbt 0 251340 7284239 7236111 2026-08-14T09:43:59Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 link e scritura 7284239 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/Stèd |nom = Ripóbblica ad San Marèin |2 = Flag_of_San_Marino.svg |3 = 200px |capitèla = San Marèin Cità |superfiz = 61,19 |abitant = 34.132 (2025) |densitè = 531,75 |lènngua uffizièla = [[Wp/rgn/Itaglièn|Itaglièn]] }} La '''Ripóbblica ad San Marein<ref>"San Maròin" tel dialèt ad [[Wp/rgn/Saraval|Saravàl]]</ref>''' ('''Repubblica di San Marino''' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun stèd znèin ad 61 kmq enclava dl'Itàlia, fra l'[[Wp/rgn/Emégglia-Rumagna|Emégglia-Rumagna]] e al [[Wp/rgn/Mèrch|Merchi]] e l'è messa sò el [[Wp/rgn/Mont Titén|Mount Titèn]]. L'aggetìv dij abitìnt l'è "Sammarinèiṡ" o "Sammarinòiṡ"<ref>Saravàl</ref>. La [[Wp/rgn/Lengua|lèngua]] ufficiala l'è l'Italién, mo u-s scòrra enca la [[Wp/rgn/Lengua rumagnòla|lengua Rumagnùla]] ma i so varient luchéli. L'è cunsidereda la piò antiga ripóbblica del mònd sa la sua fundaziouna legendèra fiseda tel 301 AD. L'è capitanèda da du Capitén Rigint elett gni sì miṡ. Diviṡiouni (castèll): * [[Wp/rgn/Acquaviva]] * [[Wp/rgn/E Bórgh|Borgh]] * [[Wp/rgn/Cisanova]] * [[Wp/rgn/Dmagnén]] * [[Wp/rgn/Faitèn|Faitèn]] * [[Wp/rgn/Fiurintèin]] * [[Wp/rgn/Mungiardèin]] * [[Wp/rgn/San Marèin (sitê)|San Marèin Cità]] * [[Wp/rgn/Saraval|Saravàl]] {{EUROPA}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q238}} bzpm25apcmnvm37lxeu9xifuzd4eo4q 7284301 7284239 2026-08-14T10:57:25Z ~2026-43617-84 2698275 7284301 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} {{Wp/rgn/Stèd |nom = Ripóbblica ad San Marèin |2 = Flag_of_San_Marino.svg |3 = 200px |capitèla = San Marèin Cità |superfiz = 61,19 |abitant = 34.132 (2025) |densitè = 531,75 |lènngua uffizièla = [[Wp/rgn/Itaglièn|Itaglièn]] }} La '''Ripóbblica ad San Marein<ref>"San Maròin" tel dialèt ad [[Wp/rgn/Saraval|Saravàl]]</ref>''' ('''Repubblica di San Marino''' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun stèd znèin ad 61 kmq enclava dl'Itàlia, fra l'[[Wp/rgn/Emégglia-Rumagna|Emégglia-Rumagna]] e al [[Wp/rgn/Mèrch|Merchi]] e l'è messa sò el [[Wp/rgn/Mont Titén|Mount Titèn]]. L'aggetìv dij abitìnt l'è "Sammarinèiṡ" o "Sammarinòiṡ"<ref>Saravàl</ref>. La [[Wp/rgn/Lengua|lèngua]] ufficiala l'è l'Italién, mo u-s scòrra enca la [[Wp/rgn/Lengua rumagnòla|lengua Rumagnùla]] ma i so varient luchéli. L'è cunsidereda la piò antiga ripóbblica del mònd sa la sua fundaziouna legendèra fiseda tel 301 AD. L'è capitanèda da du Capitén Rigint elett gni sì miṡ. Diviṡiouni (castèll): * [[Wp/rgn/Acquaviva|Acquaviva]] * [[Wp/rgn/E Bórgh|Borgh]] * [[Wp/rgn/Cisanova|Cisanova]] * [[Wp/rgn/Dmagnén|Dmagnén]] * [[Wp/rgn/Faitèn|Faitèn]] * [[Wp/rgn/Fiurintèin|Fiurintèin]] * [[Wp/rgn/Mungiardèin|Mungiardèin]] * [[Wp/rgn/San Marèin (sitê)|San Marèin Cità]] * [[Wp/rgn/Saraval|Saravàl]] {{EUROPA}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q238}} jga9qrcmp6nmygmxaw7ax1o8t2v651h 7284311 7284301 2026-08-14T11:01:38Z ~2026-43617-84 2698275 7284311 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} {{Wp/rgn/Stèd |nom = Ripóbblica ad San Marèin |2 = Flag_of_San_Marino.svg |3 = 200px |capitèla = San Marèin Cità |superfiz = 61,19 |abitant = 34.132 (2025) |densitè = 531,75 |lènngua uffizièla = [[Wp/rgn/Itaglièn|Itaglièn]] |4=San Marino Europe Location.svg |5=200px }} La '''Ripóbblica ad San Marein<ref>"San Maròin" tel dialèt ad [[Wp/rgn/Saraval|Saravàl]]</ref>''' ('''Repubblica di San Marino''' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun stèd znèin ad 61 kmq enclava dl'Itàlia, fra l'[[Wp/rgn/Emégglia-Rumagna|Emégglia-Rumagna]] e al [[Wp/rgn/Mèrch|Merchi]] e l'è messa sò el [[Wp/rgn/Mont Titén|Mount Titèn]]. L'aggetìv dij abitìnt l'è "Sammarinèiṡ" o "Sammarinòiṡ"<ref>Saravàl</ref>. La [[Wp/rgn/Lengua|lèngua]] ufficiala l'è l'Italién, mo u-s scòrra enca la [[Wp/rgn/Lengua rumagnòla|lengua Rumagnùla]] ma i so varient luchéli. L'è cunsidereda la piò antiga ripóbblica del mònd sa la sua fundaziouna legendèra fiseda tel 301 AD. L'è capitanèda da du Capitén Rigint elett gni sì miṡ. Diviṡiouni (castèll): * [[Wp/rgn/Acquaviva|Acquaviva]] * [[Wp/rgn/E Bórgh|Borgh]] * [[Wp/rgn/Cisanova|Cisanova]] * [[Wp/rgn/Dmagnén|Dmagnén]] * [[Wp/rgn/Faitèn|Faitèn]] * [[Wp/rgn/Fiurintèin|Fiurintèin]] * [[Wp/rgn/Mungiardèin|Mungiardèin]] * [[Wp/rgn/San Marèin (sitê)|San Marèin Cità]] * [[Wp/rgn/Saraval|Saravàl]] {{EUROPA}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q238}} hnsv3cx6wjroc035pfopy8hjqd57c09 0 251349 7284216 5835333 2026-08-14T09:20:07Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q1641543]] 7284216 wikitext text/x-wiki [[File:Mappa linguistica Romagna.jpg|thumb|320x320px|La lengua rumagnòla]] La lengua ciameda '''rumagnòl''' la fa pèrt dla famêja emilièna-rumagnola cl'esêst anca intla lez e intl'unesc e l'é óna lengua autonoma da'l italièn e in particulèr la chiapa insém i divirs "dialét" ca i's zcór intla Rumagna e intla Ripòblica ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marein]]; us pó dì c'an esêst un'ónica lengua rumagnòla, in quènt el lèsic o la pronunzia la pó camviêr intel raz ad póc chilomitar, sênsa tnì in cônt d'al diferenzi tramez da'l rumagnòl ca's zcór in pruvenza'd Furlën da chèl ad [[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]], o da chèl ad San Marén o da chel ad persre. La lengua rumagnòla l'è sempar stêda cunsiderêda ón dialèt del italièn anca se i lenguêst i sustegn ca l'è óna lengua par cônt sua (Friedrich Schurr studiôs austriac lenguèsta). Parfén molt d'i rumagnól istés i cred intla préma difinisiôn. El rumagnól l'è scorrud a nord da bulògna fin a arivêr a sud ma la pruvenza ad pèsre e orbìn. L'è divês in ón bel po' ad variènt luchêli ca ad fat al i 's pó cumsiderêr cum dialêt ad la lengua rumagnóla. Óna variant standard incora an l'è dispunibil, e tót i scór intla manera ca j'ha inignêd la su famêja. == A e Pédar Etèran == O Bà ad tott nu-j-ètar<br>che t'sì in te zil,<br>Nôs a vlem che t'sia arcgnusù<br>par quel che t'sì.<br>Che tott i vegna drì a Te;<br>Che tott i fèga quel che t'vù;<br>come che us fa in te zil,<br>ad csé chi fèga<br>qui che j'è in tera.<br>Dàss e pan da magné tott i dè.<br>Pardona tott i nostar pché,<br>come nôs a parduné<br>a qui che is fa de mel;<br>Fa che an caschéma<br>in t'al trapal de dgéval<br>Ma ten luntan da nôs tott i mél.<ref>{{Wp/rgn/Rgn}} e {{Wp/rgn/It}} "Evangeli Ad San Merch - Mess in dialétt rumagnol DA CARLI’, e Pridt ad Cangia Ad Rucadell, drì a Furlè", Furlè, 2005, paǵ 220.</ref> == Noti == <references/> [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q1641543}} jnz5tkdzo0p6w1sk84cwink47mfqjvq 7284217 7284216 2026-08-14T09:30:04Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Toti al lengui i j à variaziòuna id drenta, dì ch "u-n's pò dé ch'la i è ouna lengua rumagnula" l'è fe disinformaziòuna. 7284217 wikitext text/x-wiki [[File:Mappa linguistica Romagna.jpg|thumb|320x320px|La lengua rumagnòla]] La [[Wp/rgn/Lengua|lengua]] ciameda '''Rumagnòl''' la fa pèrt dla famêja emilièna-rumagnola cl'esêst anca intla lez e intl'unesc e l'é óna lengua autonoma da'l italièn e in particulèr la chiapa insém i divirs "dialét" ca i's zcór intla Rumagna e intla Ripòblica ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marein]]. El rumagnól l'è scorrud a nord da bulògna fin a arivêr a sud ma la pruvenza ad pèsre e orbìn. L'è divês in ón bel po' ad variènt luchêli ca ad fat al i 's pó cumsiderêr cum dialêt ad la lengua rumagnóla. E rumagnòl l'à óna granda diferenza interna, el lèsic o la pronunzia la pó camviêr intel raz ad póc chilomitar, sênsa tnì in cônt d'al diferenzi tramez da'l rumagnòl ca's zcór in pruvenza'd [[Wp/rgn/Furlè|Furlën]] da chèl ad [[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]], o da chèl ad San Marén o da chel ad persre. La lengua rumagnòla l'è sempar stêda cunsiderêda ón dialèt del italièn anca se i lenguêst i sustegn ca l'è óna lengua par cônt sua (Friedrich Schurr studiôs austriac lenguèsta). Parfén molt d'i rumagnól istés i cred intla préma difinisiôn. Óna variant standard incora an l'è dispunibil, e tót i scór intla manera ca j'ha insignêd la su famêja. == A e Pédar Etèran == O Bà ad tott nu-j-ètar<br>che t'sì in te zil,<br>Nôs a vlem che t'sia arcgnusù<br>par quel che t'sì.<br>Che tott i vegna drì a Te;<br>Che tott i fèga quel che t'vù;<br>come che us fa in te zil,<br>ad csé chi fèga<br>qui che j'è in tera.<br>Dàss e pan da magné tott i dè.<br>Pardona tott i nostar pché,<br>come nôs a parduné<br>a qui che is fa de mel;<br>Fa che an caschéma<br>in t'al trapal de dgéval<br>Ma ten luntan da nôs tott i mél.<ref>{{Wp/rgn/Rgn}} e {{Wp/rgn/It}} "Evangeli Ad San Merch - Mess in dialétt rumagnol DA CARLI’, e Pridt ad Cangia Ad Rucadell, drì a Furlè", Furlè, 2005, paǵ 220.</ref> == Noti == <references/> [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q1641543}} ikhxx3idks5598i8a9c4blgytwi6a4a 0 251353 7284206 7203062 2026-08-14T08:35:36Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 TheFlagandAnthemGuy moved page [[Wp/rgn/Furlé]] to [[Wp/rgn/Furlè]]: Misspelled title 7203062 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} '''Furlè''' (''Forlì'' in italièn) l'è un cumòn ad 114.000 abitìnt. {{Wp/rgn/ProvFORLI-CESENA}} {| style="clear:both; margin-top:.5em; text-align:center" width="100%" class="toccolours itwiki_template_toc" | ! bgcolor="lightsteelblue" width="100%"| Capoluoghi dell'[[Wp/rgn/Emégglia-Rumâgna|Emilia-Romagna]] | |- | colspan="3" | [[Wp/rgn/Piasëinsa|Piasëinsa]] | [[Wp/rgn/Pärma|Pärma]] | [[Wp/rgn/Rèz|Rèz]] | [[Wp/rgn/Mòdna|Mòdna]] | [[Wp/rgn/Bulåggna|Bulåggna]] | [[Wp/rgn/Frara|Frara]] | [[Wp/rgn/Ravêna|Ravêna]] | [[Wp/rgn/Furlé|Furlé]] e [[Wp/rgn/Zisèna|Zisèna]] | [[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]] |} [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q13367}} sphhca91qspvj9z6vt999z3keyura16 7284210 7284206 2026-08-14T08:58:54Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284210 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} <br> {{Wp/rgn/Variant|RUM}} {{Wp/rgn/Cumoin |nôm= Furlè |panorama = Collage Forlì.jpg |stat= [[Wp/rgn/Itaglia|Itaglia]] |regiån= [[Wp/rgn/Emégglia-Rumãgna|Emégglia-Rumãgna]] |altësa= 34 |süparfìs= 228,2 |abitànt= 117.98 |densitä= 516,64 |frasiòn= Bagnolo, Barisano, Borgo Sisa, Branzolino, Bussecchio, Ca' Ossi, Carpena, Carpinello, Casemurate, Caserma, Cava, Castiglione, Collina, Coriano, Durazzanino, Fornò, Forniolo, Grisignano, Ladino, Magliano, Malmissole, Massa, Ospedaletto, Pescaccia, Petrignone, Pieve Acquedotto, Pievequinta, Poggio, Ponte Vico, Quattro, Ravaldino in Monte, Romiti, Roncadello, Ronco, Rotta, Rovere, San Giorgio, San Lorenzo in Noceto, San Martino in Strada, San Martino in Villafranca, San Tomè, San Varano, Vecchiazzano, Villafranca, Villagrappa, Villanova, Villa Selva. |tacä= [[Wp/rgn/Bartnòra|Bartnòra]], [[Wp/rgn/Brisighëla|Brisighëla]] (RA), [[Wp/rgn/Castruchêra|Castruchêra]], [[Wp/rgn/Fènza|Faenza]] (RA), [[Wp/rgn/Frampùl|Frampùl]], [[Wp/rgn/Mèidla|Mèidla]], [[Wp/rgn/La Prè|Predappio]], [[Wp/rgn/Ravènna|Ravenna]] (RA), [[Wp/rgn/Rós|Rós]] (RA) |CAP= 47121–47122 |prefìsIT= 0543 |patròn= Madòna dal Fög |sit= http://www.comune.forli.fc.it/ |nòta= |nùm=Furlè}} '''Furlè''' (''Forlì'' in itagliã) l'è un cumòn ad 114.000 abitènt. Furlè la j è stêda fata gran perta da e fascèṣum. La j è a 5km da e preappennino Tosco-Romagnolo, piò menc a 26km d'int la riviera adriatica. A Furlè al j è tènti scôl. Int la störia ad Furlè u j è stê un sac ad òm e ad dòni, int e medioevo la j è stêda Caterina Sforza, ch'la j era una sgnora ad Furlè, cum' Ravaldino (Furlè la j à una ròca cun i nôm dj cvèst dù sgnùr). [[Wp/rgn/Benito Mussolini|Mussolini]] int e tèmp de [[Wp/rgn/Fascèṣum|fascèṣum]], lo l'era nêd int [[Wp/rgn/Predappio|La prè]], ch'la s artröva a 15km da Furlè. == Ligamm ad föra == * [http://www.comune.forli.fc.it/ E' sìt uffizèli de' cumòn] {{Wp/rgn/ProvFORLI-CESENA}} [[Wp/rgn/Categoria:GEOGRAFIA|Furlé]] [[Wp/rgn/Categoria:CITTADITALIA|Furlé]] {| style="clear:both; margin-top:.5em; text-align:center" width="100%" class="toccolours itwiki_template_toc" | ! bgcolor="lightsteelblue" width="100%"| Chéplugh dl'[[Wp/rgn/Emégglia-Rumâgna|Emégglia-Rumâgna]] | |- | colspan="3" | [[Wp/rgn/Piasëinsa|Piasëinsa]] | [[Wp/rgn/Pärma|Pärma]] | [[Wp/rgn/Rèz|Rèz]] | [[Wp/rgn/Mòdna|Mòdna]] | [[Wp/rgn/Bulåggna|Bulåggna]] | [[Wp/rgn/Frara|Frara]] | [[Wp/rgn/Ravêna|Ravêna]] | [[Wp/rgn/Zisèna|Zisèna]] | [[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]] |} [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q13367}} 9pkjnkyn744pna2b889jorj7lmq9io5 0 328690 7284086 7238827 2026-08-14T06:08:14Z Stardsen 132997 7284086 wikitext text/x-wiki <center><div style="letter-spacing:3px; font-size:300%"><span style="color: blue;"> <br/>Dënesųłınë́ Wikipedia </div></span> <inputbox> type = create width = 40 bgcolor = #ffffff buttonlabel= Create a new article preload = Template:Standard content for new page editintro = Template:Instructions default = Wp/chp/ </inputbox> <div align="center" style="font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size:90%"> '''[[Special:PrefixIndex/Wp/chp|List of all pages]]'''<br> '''Number of articles {{Wp/chp/NUMBEROFARTICLES}}''' </div> <br><br> «Yanatthé nuheskéné tʼątʼú nihokʼe nádé hasí béba nuheyatié chú nuhechʼanié dánághúlná.»-- [[Wp/chp/Mary Jane Sayazie|Mary Jane Sayazie]] [[Category:Wp/chp]] 0hymwk2pz75p9k9x6u37ka9wv58zei0 0 334271 7283660 7263463 2026-08-13T18:00:20Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku yutskinta'al ts'íib 7283660 wikitext text/x-wiki [[File:MILPA-1.jpg|thumb|Kool]] [[File:Xúul.jpg|thumb|Xúul]] [[File:Quema de monte.jpg|thumb|U tóoka'al kool]] Ku ya'alik le nukuch máako'obo' utia'al u beetik u koolo'obe' k'a'anan u beeta'al jeejeláas ba'alo'ob, uti'al u jóok'ol uts tuláakal u meyajil, tumen wa ku xáak'abta'al wa ma' táan u meyajta'al jump'éele' je'el u k'askúuntik tuláakal le meyaj ku beetbil ichil tuláakal ja'abo' tumen ja'ali' bey u náajalta'alo'. === U xíimbal kaxta'al kool === Ku yáax xíimbaltiko'ob u lu'umil utia'al ka'aj béeychajak u yiliko'ob wa ma'alob uti'al u meyajtiko'ob, wa ma'alob tu yilajo'obe' ku jolch'aktiko'ob ku ts'o'okole' ku p'isiko'ob u paach yéetel ku ts'áaiko'ob u xu'uk'il utia'al u yiloko'ob jayts'áak ts'o'ok u beetiko'ob yéetel u yiliko'ob u ts'áaik u p'iis beka'aj ken u meyajto'obi', ku kooliko'ob. === U k'iinil u yúuchul kool === U beeta'al le koolo', yaan ba'ax u yil le lu'um yéeya'ab uti'al kolbilo', tumen wa nukuch k'aaxe' ku káajal u ko'olol tak tu wina'alil ''agosto'' tak ''diciembre'', tumen nukuch che', k'abéet ti' ya'ab k'iin uti'al u tijil ma'alob, le mejen k'áaxo' ku ko'olol bey tu wina'alil ''enero'' tak ''marzo'', uti'al u tijil uts, yéetel le sak'abo' le je'elo' ku béeytal u ko'olol tak ka'ap'éel semana wa jumpéel ''semana'' u yúuchul le tooko'. === U tóoka'al === Le kéen ts'o'okok u yúuchuk le koolo', unaj u míista'al u ba'ak'pach, uti'al beyo' le k'iin ku tóoka'ale' le k'áako' ma' u jook'ol chéen ku p'áatal ichil le yaan kool, béeyxan ku bak't'abta'al tu kúulpachil le iik'o' uti'al ma' u bin u yelel chaambelil, tumen beyo' ma' táan u jáan púuts'ul le k'áako'. chéen p'el u k'uchul óol chúumuk u yelel le kool t'aba'an tu kúulpach le iik'o', ku t'a'abal túun tu beel le iik', tumen le je'ela' jach chich u bin yo'olal le iik'o', beytúuno' óol chúumuk le kool ku nuupul le k'aako', beyo' ma' táan u puuts'ul. === U líik'sa'al sakab === Le k'iin ku tóokbil le koolo', k'abéet u t'alkunsa'al sakab uti'al e yuumtsilo'ob, tumen leti'ob kanáantik le máaxo'ob beetik le meyaj le k'iin, yéetel beeyxan tuláakal u k'iinil u meyajta'al, tumen wa ku ts'aabal janal ti'ob jach ku bin to'on utsil tumen ku kanáantiko'on yéetel xan jach ku náajalta'al le ba'axo'ob ku pa'ak'al ti' le koolo'. === U xóobta'al iik' uti'al tóok === Uti'al u yúuchul le tooko' ya'ab ba'alo'ob ku beeta'al ichilo'obe' le máax ku tóoko'obo' ku xuxubtiko'ob le iik'o'ob uti'al u yáantajo'ob, uti'al u natiskuba'ob tu súutukil le meyajo', beyo' ka jóok'ok tuláakal tu beel, ka elek le kool utso', tumen le leti'obe' u yuumtsilo'ob le k'áax tu'ux ku yúuchul le meyajo'. Beyo' ku k'áatiko'ob uts tu yok'olo'ob ka jóok'ok uts le meyajo'. === U t'a'anal ba'alche' ka'alikil u tóoka'al kool === Uti'al u tóoka'al le koolo', le máax jo'olpesik le meyaja' ku xuxubtik wa xóobtik le ba'alche'ob yaan ichil uti'al u jóok'olo'ob, tumen nu ka'aj tóokbil le koolo', le ba'ala je'ela' ku beeta'ale' uti'al ma' u yelel le ba'alche'ob je'el bix kaan, aak, mejen beech', weech, kéej, kitam, wa je'el ba'axak ba'alche'il yaan ichil lekoolo'. táan u xoob le máako', ku ya'alik jóok'one'ex, nu ka'aj úuchul tóok, jóok'ene'ex bik eleke'ex, yéetel le ba'ax ku beeta'ala' ku kanáanta'al u yóok'ol kaab. === U pa'ak'al === Le kéen ts'o'okok tóoka'al le koolo', ku páak'ta'al u k'aaxal le cháak uti'al u kaajal le paak'alo', tumen chéen p'el u ch'ulul le lu'umo' ku ts'aabal le i'inajilo', wa nukuch k'áax le koolo' ku páak'ta'al u káaxal u ka'apáak cháak uti'al u pa'ak'al, tumen le yáax u k'aaxal ja'o' ma' táan u jach ch'ulik le lu'umo', le koolo'ob beeta'ab tu'ux yaan mejen k'áax wa ichil sak'abe', le je'elo' je'el u béeytal u pa'ak'al yáax k'a'nkach cháake' tumen ku ch'ulul le lu'umo'. === U wa'ats'al === U k'inil u waats'al le koolo' ku ch'uchul le kéen káajak k'aank'antal le nalo', le waats'o' ku lo'ochol óol tu chúumuk le nal uti'al u méekel, u nalilo' ku bin kabal, le je'ela' ku beeta'al yo'olal ya'ab ba'alo'ob, uti'al u kanáanta'al le nal uti'al ma' u k'astal tumen wa ma'e' le sa'am wa chaako' je'el u yokol ichile', beeyxan uti'al ma' u jaanta'al tumen ch'íich'o'obo', ba'ale' yaan wa jayp'éle taamil ku tasik le meyaja', tumen le kéen wa'ats'ake' ku natsik ti' le ba'alche'ob ku máan kabal je'el bix: chi'ik, kitam, kéej, yéetel uláak'o'ob. === U jo'ochol === U k'iinil u jo'ochol uti'al le je'ela' ku beeta'al junjump'iitil, chéen uti'al jaantbil ichil u yotocho'ob wa uti'al u jaant u yalak' ba'alche'ob, beyxan le ya'ab juntéenele' ku beeta'al le meyaj ichil jumpéel k'iin tumen ku bisa'al ya'ab maako'bo jooch, yéetel xan ku bisa'an ''camión'' taasik tu yotoch le nal jo'ocho'. yaan xane' ku ts'aabal ti' jumpéel ch'il ku beeta'al uti'al u líik'sa'al le nal wa ixi'im ku bin u jóok'ol ti' u yich le meyajo'. Bin ichil u koolo'ob u míis u nu'ukulil tu'ux ken u tsáaj u nalo'ob, ku joochiko'ob, ti' le je'ela' ku xíixtiko'ob tak tu'ux ku yéeyiko'ob u ma'alobil yéetel u laabil, le je'ela' yaan ti' letio'obe'e' layli' ku meyajo'ob wáa ku joocho'ob yéetel xúuxak, ti' le je'ela' ku joósiko'ob u inajo'ob utia'al u pak'o'ob ti' u láak ja'ab. Le je'ela' bey u meyajta'al le kool tuméen le úuchben máako'obo'. == Xúul == Le '''xúul''' leti’ jump’éel ''herramienta'' kool ku meyajta’al tumen le máaya máako’ob ti’al u pak’ik ixi’im, bu’ul, kuum yéetel láak’ pak’alo’ob. Suuk u beetal yéetel jump’éel nojoch che’ yaan u jach ts’íik ''punta'', ku meyaj ti’al u p’íitik chan hoolo’ob ichil lu’um tu’ux ku p’aatal le ixi’im wa le néeko'ob. Ts’o’ok ya’ab ja’abo’ob u meyajta’al ichil le kool ''maya'', yéetel tak bejla’e’ yaan kaajo’ob tu lu’umil ''Yucatán'' ku k’uchul u meyajta’al tumen u ma’alobtal yéetel u yáantik le úuchben suukilo’ob kool. [[Category:Wp/yua]] olwvipxl2wavocmugudtmmuz8gt8nrn 7283714 7283660 2026-08-13T19:14:05Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283714 wikitext text/x-wiki [[File:Kancabchén (Cansahcab), Yucatán (02).jpg|thumb|U xíimbal kaxta'al kool]] [[File:Sahcatzín (Cansahcab), Yucatán (03).jpg|thumb|U k'iinil u yúuchul kool]] [[File:Biegnące zające szaraki 20140427 2184.jpg|thumb]] [[File:Primera ofrenda del Cha'a Chaak, en honor a Chaak y a San Isidro Labrador.jpg|thumb|U líik'sa'al sakab]] [[File:Quema de monte.jpg|thumb|U tóoka'al]] [[File:Xúul.jpg|thumb|U pa'ak'al (xúul)]] [[File:Maiz doblado. Cerca de San juan Buena Vista - panoramio.jpg|thumb|U wa'ats'al]] [[File:MILPA-1.jpg|thumb|U jo'ochol]] Ku ya'alik le nukuch máako'obo' utia'al u beetik u koolo'obe' k'a'anan u beeta'al jeejeláas ba'alo'ob, uti'al u jóok'ol uts tuláakal u meyajil, tumen wa ku xáak'abta'al wa ma' táan u meyajta'al jump'éele' je'el u k'askúuntik tuláakal le meyaj ku beetbil ichil tuláakal ja'abo' tumen ja'ali' bey u náajalta'alo'. === U xíimbal kaxta'al kool === Ku yáax xíimbaltiko'ob u lu'umil utia'al ka'aj béeychajak u yiliko'ob wa ma'alob uti'al u meyajtiko'ob, wa ma'alob tu yilajo'obe' ku jolch'aktiko'ob ku ts'o'okole' ku p'isiko'ob u paach yéetel ku ts'áaiko'ob u xu'uk'il utia'al u yiloko'ob jayts'áak ts'o'ok u beetiko'ob yéetel u yiliko'ob u ts'áaik u p'iis beka'aj ken u meyajto'obi', ku kooliko'ob. === U k'iinil u yúuchul kool === U beeta'al le koolo', yaan ba'ax u yil le lu'um yéeya'ab uti'al kolbilo', tumen wa nukuch k'aaxe' ku káajal u ko'olol tak tu wina'alil ''agosto'' tak ''diciembre'', tumen nukuch che', k'abéet ti' ya'ab k'iin uti'al u tijil ma'alob, le mejen k'áaxo' ku ko'olol bey tu wina'alil ''enero'' tak ''marzo'', uti'al u tijil uts, yéetel le sak'abo' le je'elo' ku béeytal u ko'olol tak ka'ap'éel semana wa jumpéel ''semana'' u yúuchul le tooko'. === U tóoka'al === Le kéen ts'o'okok u yúuchuk le koolo', unaj u míista'al u ba'ak'pach, uti'al beyo' le k'iin ku tóoka'ale' le k'áako' ma' u jook'ol chéen ku p'áatal ichil le yaan kool, béeyxan ku bak't'abta'al tu kúulpachil le iik'o' uti'al ma' u bin u yelel chaambelil, tumen beyo' ma' táan u jáan púuts'ul le k'áako'. chéen p'el u k'uchul óol chúumuk u yelel le kool t'aba'an tu kúulpach le iik'o', ku t'a'abal túun tu beel le iik', tumen le je'ela' jach chich u bin yo'olal le iik'o', beytúuno' óol chúumuk le kool ku nuupul le k'aako', beyo' ma' táan u puuts'ul. === U líik'sa'al sakab === Le k'iin ku tóokbil le koolo', k'abéet u t'alkunsa'al sakab uti'al e yuumtsilo'ob, tumen leti'ob kanáantik le máaxo'ob beetik le meyaj le k'iin, yéetel beeyxan tuláakal u k'iinil u meyajta'al, tumen wa ku ts'aabal janal ti'ob jach ku bin to'on utsil tumen ku kanáantiko'on yéetel xan jach ku náajalta'al le ba'axo'ob ku pa'ak'al ti' le koolo'. === U xóobta'al iik' uti'al tóok === Uti'al u yúuchul le tooko' ya'ab ba'alo'ob ku beeta'al ichilo'obe' le máax ku tóoko'obo' ku xuxubtiko'ob le iik'o'ob uti'al u yáantajo'ob, uti'al u natiskuba'ob tu súutukil le meyajo', beyo' ka jóok'ok tuláakal tu beel, ka elek le kool utso', tumen le leti'obe' u yuumtsilo'ob le k'áax tu'ux ku yúuchul le meyajo'. Beyo' ku k'áatiko'ob uts tu yok'olo'ob ka jóok'ok uts le meyajo'. === U t'a'anal ba'alche' ka'alikil u tóoka'al kool === Uti'al u tóoka'al le koolo', le máax jo'olpesik le meyaja' ku xuxubtik wa xóobtik le ba'alche'ob yaan ichil uti'al u jóok'olo'ob, tumen nu ka'aj tóokbil le koolo', le ba'ala je'ela' ku beeta'ale' uti'al ma' u yelel le ba'alche'ob je'el bix kaan, aak, mejen beech', weech, kéej, kitam, wa je'el ba'axak ba'alche'il yaan ichil lekoolo'. táan u xoob le máako', ku ya'alik jóok'one'ex, nu ka'aj úuchul tóok, jóok'ene'ex bik eleke'ex, yéetel le ba'ax ku beeta'ala' ku kanáanta'al u yóok'ol kaab. === U pa'ak'al === Le kéen ts'o'okok tóoka'al le koolo', ku páak'ta'al u k'aaxal le cháak uti'al u kaajal le paak'alo', tumen chéen p'el u ch'ulul le lu'umo' ku ts'aabal le i'inajilo', wa nukuch k'áax le koolo' ku páak'ta'al u káaxal u ka'apáak cháak uti'al u pa'ak'al, tumen le yáax u k'aaxal ja'o' ma' táan u jach ch'ulik le lu'umo', le koolo'ob beeta'ab tu'ux yaan mejen k'áax wa ichil sak'abe', le je'elo' je'el u béeytal u pa'ak'al yáax k'a'nkach cháake' tumen ku ch'ulul le lu'umo'. === U wa'ats'al === U k'inil u waats'al le koolo' ku ch'uchul le kéen káajak k'aank'antal le nalo', le waats'o' ku lo'ochol óol tu chúumuk le nal uti'al u méekel, u nalilo' ku bin kabal, le je'ela' ku beeta'al yo'olal ya'ab ba'alo'ob, uti'al u kanáanta'al le nal uti'al ma' u k'astal tumen wa ma'e' le sa'am wa chaako' je'el u yokol ichile', beeyxan uti'al ma' u jaanta'al tumen ch'íich'o'obo', ba'ale' yaan wa jayp'éle taamil ku tasik le meyaja', tumen le kéen wa'ats'ake' ku natsik ti' le ba'alche'ob ku máan kabal je'el bix: chi'ik, kitam, kéej, yéetel uláak'o'ob. === U jo'ochol === U k'iinil u jo'ochol uti'al le je'ela' ku beeta'al junjump'iitil, chéen uti'al jaantbil ichil u yotocho'ob wa uti'al u jaant u yalak' ba'alche'ob, beyxan le ya'ab juntéenele' ku beeta'al le meyaj ichil jumpéel k'iin tumen ku bisa'al ya'ab maako'bo jooch, yéetel xan ku bisa'an ''camión'' taasik tu yotoch le nal jo'ocho'. yaan xane' ku ts'aabal ti' jumpéel ch'il ku beeta'al uti'al u líik'sa'al le nal wa ixi'im ku bin u jóok'ol ti' u yich le meyajo'. Bin ichil u koolo'ob u míis u nu'ukulil tu'ux ken u tsáaj u nalo'ob, ku joochiko'ob, ti' le je'ela' ku xíixtiko'ob tak tu'ux ku yéeyiko'ob u ma'alobil yéetel u laabil, le je'ela' yaan ti' letio'obe'e' layli' ku meyajo'ob wáa ku joocho'ob yéetel xúuxak, ti' le je'ela' ku joósiko'ob u inajo'ob utia'al u pak'o'ob ti' u láak ja'ab. Le je'ela' bey u meyajta'al le kool tuméen le úuchben máako'obo'. == Xúul == Le '''xúul''' leti’ jump’éel ''herramienta'' kool ku meyajta’al tumen le máaya máako’ob ti’al u pak’ik ixi’im, bu’ul, kuum yéetel láak’ pak’alo’ob. Suuk u beetal yéetel jump’éel nojoch che’ yaan u jach ts’íik ''punta'', ku meyaj ti’al u p’íitik chan hoolo’ob ichil lu’um tu’ux ku p’aatal le ixi’im wa le néeko'ob. Ts’o’ok ya’ab ja’abo’ob u meyajta’al ichil le kool ''maya'', yéetel tak bejla’e’ yaan kaajo’ob tu lu’umil ''Yucatán'' ku k’uchul u meyajta’al tumen u ma’alobtal yéetel u yáantik le úuchben suukilo’ob kool. [[Category:Wp/yua]] cx63mv0i0u9emx7lj0x83ieh72w81le 7283715 7283714 2026-08-13T19:18:25Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283715 wikitext text/x-wiki [[File:Kancabchén (Cansahcab), Yucatán (02).jpg|thumb|U xíimbal kaxta'al kool]] [[File:Sahcatzín (Cansahcab), Yucatán (03).jpg|thumb|U k'iinil u yúuchul kool]] [[File:Biegnące zające szaraki 20140427 2184.jpg|thumb]] [[File:Primera ofrenda del Cha'a Chaak, en honor a Chaak y a San Isidro Labrador.jpg|thumb|U líik'sa'al ''ofrenda'']] [[File:Quema de monte.jpg|thumb|U tóoka'al]] [[File:Xúul.jpg|thumb|U pa'ak'al (xúul)]] [[File:Maiz doblado. Cerca de San juan Buena Vista - panoramio.jpg|thumb|U wa'ats'al]] [[File:MILPA-1.jpg|thumb|U jo'ochol]] Ku ya'alik le nukuch máako'obo' utia'al u beetik u koolo'obe' k'a'anan u beeta'al jeejeláas ba'alo'ob, uti'al u jóok'ol uts tuláakal u meyajil, tumen wa ku xáak'abta'al wa ma' táan u meyajta'al jump'éele' je'el u k'askúuntik tuláakal le meyaj ku beetbil ichil tuláakal ja'abo' tumen ja'ali' bey u náajalta'alo'. === U xíimbal kaxta'al kool === Ku yáax xíimbaltiko'ob u lu'umil utia'al ka'aj béeychajak u yiliko'ob wa ma'alob uti'al u meyajtiko'ob, wa ma'alob tu yilajo'obe' ku jolch'aktiko'ob ku ts'o'okole' ku p'isiko'ob u paach yéetel ku ts'áaiko'ob u xu'uk'il utia'al u yiloko'ob jayts'áak ts'o'ok u beetiko'ob yéetel u yiliko'ob u ts'áaik u p'iis beka'aj ken u meyajto'obi', ku kooliko'ob. === U k'iinil u yúuchul kool === U beeta'al le koolo', yaan ba'ax u yil le lu'um yéeya'ab uti'al kolbilo', tumen wa nukuch k'aaxe' ku káajal u ko'olol tak tu wina'alil ''agosto'' tak ''diciembre'', tumen nukuch che', k'abéet ti' ya'ab k'iin uti'al u tijil ma'alob, le mejen k'áaxo' ku ko'olol bey tu wina'alil ''enero'' tak ''marzo'', uti'al u tijil uts, yéetel le sak'abo' le je'elo' ku béeytal u ko'olol tak ka'ap'éel semana wa jumpéel ''semana'' u yúuchul le tooko'. === U tóoka'al === Le kéen ts'o'okok u yúuchuk le koolo', unaj u míista'al u ba'ak'pach, uti'al beyo' le k'iin ku tóoka'ale' le k'áako' ma' u jook'ol chéen ku p'áatal ichil le yaan kool, béeyxan ku bak't'abta'al tu kúulpachil le iik'o' uti'al ma' u bin u yelel chaambelil, tumen beyo' ma' táan u jáan púuts'ul le k'áako'. chéen p'el u k'uchul óol chúumuk u yelel le kool t'aba'an tu kúulpach le iik'o', ku t'a'abal túun tu beel le iik', tumen le je'ela' jach chich u bin yo'olal le iik'o', beytúuno' óol chúumuk le kool ku nuupul le k'aako', beyo' ma' táan u puuts'ul. === U líik'sa'al sakab === Le k'iin ku tóokbil le koolo', k'abéet u t'alkunsa'al sakab uti'al e yuumtsilo'ob, tumen leti'ob kanáantik le máaxo'ob beetik le meyaj le k'iin, yéetel beeyxan tuláakal u k'iinil u meyajta'al, tumen wa ku ts'aabal janal ti'ob jach ku bin to'on utsil tumen ku kanáantiko'on yéetel xan jach ku náajalta'al le ba'axo'ob ku pa'ak'al ti' le koolo'. === U xóobta'al iik' uti'al tóok === Uti'al u yúuchul le tooko' ya'ab ba'alo'ob ku beeta'al ichilo'obe' le máax ku tóoko'obo' ku xuxubtiko'ob le iik'o'ob uti'al u yáantajo'ob, uti'al u natiskuba'ob tu súutukil le meyajo', beyo' ka jóok'ok tuláakal tu beel, ka elek le kool utso', tumen le leti'obe' u yuumtsilo'ob le k'áax tu'ux ku yúuchul le meyajo'. Beyo' ku k'áatiko'ob uts tu yok'olo'ob ka jóok'ok uts le meyajo'. === U t'a'anal ba'alche' ka'alikil u tóoka'al kool === Uti'al u tóoka'al le koolo', le máax jo'olpesik le meyaja' ku xuxubtik wa xóobtik le ba'alche'ob yaan ichil uti'al u jóok'olo'ob, tumen nu ka'aj tóokbil le koolo', le ba'ala je'ela' ku beeta'ale' uti'al ma' u yelel le ba'alche'ob je'el bix kaan, aak, mejen beech', weech, kéej, kitam, wa je'el ba'axak ba'alche'il yaan ichil lekoolo'. táan u xoob le máako', ku ya'alik jóok'one'ex, nu ka'aj úuchul tóok, jóok'ene'ex bik eleke'ex, yéetel le ba'ax ku beeta'ala' ku kanáanta'al u yóok'ol kaab. === U pa'ak'al === Le kéen ts'o'okok tóoka'al le koolo', ku páak'ta'al u k'aaxal le cháak uti'al u kaajal le paak'alo', tumen chéen p'el u ch'ulul le lu'umo' ku ts'aabal le i'inajilo', wa nukuch k'áax le koolo' ku páak'ta'al u káaxal u ka'apáak cháak uti'al u pa'ak'al, tumen le yáax u k'aaxal ja'o' ma' táan u jach ch'ulik le lu'umo', le koolo'ob beeta'ab tu'ux yaan mejen k'áax wa ichil sak'abe', le je'elo' je'el u béeytal u pa'ak'al yáax k'a'nkach cháake' tumen ku ch'ulul le lu'umo'. === U wa'ats'al === U k'inil u waats'al le koolo' ku ch'uchul le kéen káajak k'aank'antal le nalo', le waats'o' ku lo'ochol óol tu chúumuk le nal uti'al u méekel, u nalilo' ku bin kabal, le je'ela' ku beeta'al yo'olal ya'ab ba'alo'ob, uti'al u kanáanta'al le nal uti'al ma' u k'astal tumen wa ma'e' le sa'am wa chaako' je'el u yokol ichile', beeyxan uti'al ma' u jaanta'al tumen ch'íich'o'obo', ba'ale' yaan wa jayp'éle taamil ku tasik le meyaja', tumen le kéen wa'ats'ake' ku natsik ti' le ba'alche'ob ku máan kabal je'el bix: chi'ik, kitam, kéej, yéetel uláak'o'ob. === U jo'ochol === U k'iinil u jo'ochol uti'al le je'ela' ku beeta'al junjump'iitil, chéen uti'al jaantbil ichil u yotocho'ob wa uti'al u jaant u yalak' ba'alche'ob, beyxan le ya'ab juntéenele' ku beeta'al le meyaj ichil jumpéel k'iin tumen ku bisa'al ya'ab maako'bo jooch, yéetel xan ku bisa'an ''camión'' taasik tu yotoch le nal jo'ocho'. yaan xane' ku ts'aabal ti' jumpéel ch'il ku beeta'al uti'al u líik'sa'al le nal wa ixi'im ku bin u jóok'ol ti' u yich le meyajo'. Bin ichil u koolo'ob u míis u nu'ukulil tu'ux ken u tsáaj u nalo'ob, ku joochiko'ob, ti' le je'ela' ku xíixtiko'ob tak tu'ux ku yéeyiko'ob u ma'alobil yéetel u laabil, le je'ela' yaan ti' letio'obe'e' layli' ku meyajo'ob wáa ku joocho'ob yéetel xúuxak, ti' le je'ela' ku joósiko'ob u inajo'ob utia'al u pak'o'ob ti' u láak ja'ab. Le je'ela' bey u meyajta'al le kool tuméen le úuchben máako'obo'. == Xúul == Le '''xúul''' leti’ jump’éel ''herramienta'' kool ku meyajta’al tumen le máaya máako’ob ti’al u pak’ik ixi’im, bu’ul, kuum yéetel láak’ pak’alo’ob. Suuk u beetal yéetel jump’éel nojoch che’ yaan u jach ts’íik ''punta'', ku meyaj ti’al u p’íitik chan hoolo’ob ichil lu’um tu’ux ku p’aatal le ixi’im wa le néeko'ob. Ts’o’ok ya’ab ja’abo’ob u meyajta’al ichil le kool ''maya'', yéetel tak bejla’e’ yaan kaajo’ob tu lu’umil ''Yucatán'' ku k’uchul u meyajta’al tumen u ma’alobtal yéetel u yáantik le úuchben suukilo’ob kool. [[Category:Wp/yua]] nhkvgt23pwz3t5lvknb8wmwr7lm20o1 0 334280 7283650 7246453 2026-08-13T17:53:23Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 7283650 wikitext text/x-wiki Le kéen in káajs le xooko', yáaxe' kin ts'íibtik ba'ax k'iinil yaano'on ku ts'o'okole' k-k'ayik jump'éel chan k'aay ti' ma'alo'ob k'iin ku ts'o'okole' k-jóok'ol te'el táankabo' uti'al u sats'kuba'ob, ku ts'o'okole' kin wa'aliktio'ob ba'ax ken k-beetej. [[File:Ts'áaik xook.jpg|thumb|333x333px|Ts'áaik xook]] Je'el bix: u ya'aliko'ob u k'aaba' u ya'aliko'ob yaan tu yotocho'ob. Kaax, k'éek'en, miis, taman, peek', t'eel, t'uut', t'u'ul, wakax, tsíimin, tso', xtuux, tu'uk. Ku ts'o'okole' yaan u t'aano'ob je'ex le chan ba'alche'o'ob yaan u xot'ko'ob u yoochelo'ob le mejen ba'alche'obo', yaan u tak'iko'ob tu pikilju'uno'ob yaan xan u ts'íibtik u k'aaba', yaan u booniko'ob, yaan u yaliko'ob jayp'éel u yook le mejen ba'alche'ob tu kaxtajo'ob, beyxan yaan u bisiko'ob juntúul le ba'alche'ob yaan tu yotocho'obo' ka'aj u jach yilo'ob yéetel u k'ajóoltiko'ob. Ichil le najil xooko' ku náaysik u yóolo'ob yéetel le buulo' tu'ux ku yiliko'ob jejeláas oochel ba'alche'ob bix u boonilo'ob, ku xokiko'ob jayp'éel yaan ti' le pikilju'uno', ti' le je'ela' ku beetal xan u mu'uk'a'ankunta'al u k'ajóolal le kaambalo'obo'. [[Category:Wp/yua]] i1cqyg1j5t9km8rkk0gmhqo4lcybslb 0 382453 7283613 6501345 2026-08-13T17:16:43Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283613 wikitext text/x-wiki [[File:Aymara-language-domain-en-001.svg|thumb|U lu’umil tu’ux ku t’aanal ''Aymara'']] [[File:Banner of the Qulla Suyu (1979).svg|thumb|Lakamil Aimara]] U t’aanil Aymara Aimarae’ (Aimara:'''aymara''' bix ku juum (?·i) [aj.ˈma.ɾa]) yan k’íin ts’íibta’an bey Aymara, ku taal ti’ u mootsil t’aan k’ajo’olan laylie’ yéetel le k’aaba’o’. Le t’aana’ yan u jéejelasil bix u t’aanal, ku meyajta’al tumen u kaajil Aimarao’ob ti’ u nojlu’umil Bolivia (Tu’ux ku chíikpajal ichil le t’aano’ob ya’ab u k’áabetkunsal) ''Perú, Chile'' yéetel ''Argentina''. Tu nojlu’umilo’ob Bolivia yéetel ''Perú'' ku chi’injolta’al keet yéetel kastlan t’aan. U yáax t’aanil ti’ oox jats ti’ u kaajnalilo’ob ''Bolivia'' yéetel u k’áananil ichil le máasewáal t’aano’ob ti’u nojolil ''Perú'' yéetel u xamanil ''Chile''. ''UNESCO''e’ ku ya’alik le t’aana’ yaan u sajbéentsilil u sa’atal ichil le k’iino’ob ku taalo’ob. Tu noj lu’umil ''Perú'' kuxa’an jump’éel t’aan ti’ u motsil Aymarae’, le kawkio’ wa jaqaru yaan ka’ap’éel u jéejelasilil, le ku taal ''Tupe'' k’ajóolta’an bey ''jacaru'', yéetel le ku taal ''kachuy'' k’ajóolta’an bey ''cauqui'' wa ''kawki''. Le ka’apéel kaajoba’ xet’ luumilo’ob ti’ u mek’tan kaajil ''Yauyos, Lima''. U ts’o’ok xaak’alilo’ob ku ye’esik le t’aana’ yéetel u ka’ap’éel j’eejelasilil ku t’aanal tumen 800 túul máak jach u ya’abil. [[Category:Wp/yua]] 8zudcr8y68nqnln58wxx3oh66ho61p3 7283614 7283613 2026-08-13T17:18:51Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283614 wikitext text/x-wiki [[File:Aymara-language-domain-en-001.svg|thumb|U lu’umil tu’ux ku t’aanal ''Aymara'']] [[File:Aymara qillqanaka.jpg|thumb|U ts’íibil ''Aymara'']] [[File:Banner of the Qulla Suyu (1979).svg|thumb|Lakamil Aimara]] U t’aanil Aymara Aimarae’ (Aimara:'''aymara''' bix ku juum (?·i) [aj.ˈma.ɾa]) yan k’íin ts’íibta’an bey Aymara, ku taal ti’ u mootsil t’aan k’ajo’olan laylie’ yéetel le k’aaba’o’. Le t’aana’ yan u jéejelasil bix u t’aanal, ku meyajta’al tumen u kaajil Aimarao’ob ti’ u nojlu’umil Bolivia (Tu’ux ku chíikpajal ichil le t’aano’ob ya’ab u k’áabetkunsal) ''Perú, Chile'' yéetel ''Argentina''. Tu nojlu’umilo’ob Bolivia yéetel ''Perú'' ku chi’injolta’al keet yéetel kastlan t’aan. U yáax t’aanil ti’ oox jats ti’ u kaajnalilo’ob ''Bolivia'' yéetel u k’áananil ichil le máasewáal t’aano’ob ti’u nojolil ''Perú'' yéetel u xamanil ''Chile''. ''UNESCO''e’ ku ya’alik le t’aana’ yaan u sajbéentsilil u sa’atal ichil le k’iino’ob ku taalo’ob. Tu noj lu’umil ''Perú'' kuxa’an jump’éel t’aan ti’ u motsil Aymarae’, le kawkio’ wa jaqaru yaan ka’ap’éel u jéejelasilil, le ku taal ''Tupe'' k’ajóolta’an bey ''jacaru'', yéetel le ku taal ''kachuy'' k’ajóolta’an bey ''cauqui'' wa ''kawki''. Le ka’apéel kaajoba’ xet’ luumilo’ob ti’ u mek’tan kaajil ''Yauyos, Lima''. U ts’o’ok xaak’alilo’ob ku ye’esik le t’aana’ yéetel u ka’ap’éel j’eejelasilil ku t’aanal tumen 800 túul máak jach u ya’abil. [[Category:Wp/yua]] jlsnflrxnwhdf48qa9wtmm73gh1hmrz 7283615 7283614 2026-08-13T17:21:28Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283615 wikitext text/x-wiki [[File:Aymara-language-domain-en-001.svg|thumb|U lu’umil tu’ux ku t’aanal ''Aymara'']] [[File:Aymara qillqanaka.jpg|thumb|U ts’íibil ''Aymara'']] [[File:Mujer aymara, aymar warmi.jpg|thumb|Ko’olel ''Aymara'']] [[File:Banner of the Qulla Suyu (1979).svg|thumb|Lakamil Aimara]] U t’aanil Aymara Aimarae’ (Aimara:'''aymara''' bix ku juum (?·i) [aj.ˈma.ɾa]) yan k’íin ts’íibta’an bey Aymara, ku taal ti’ u mootsil t’aan k’ajo’olan laylie’ yéetel le k’aaba’o’. Le t’aana’ yan u jéejelasil bix u t’aanal, ku meyajta’al tumen u kaajil Aimarao’ob ti’ u nojlu’umil Bolivia (Tu’ux ku chíikpajal ichil le t’aano’ob ya’ab u k’áabetkunsal) ''Perú, Chile'' yéetel ''Argentina''. Tu nojlu’umilo’ob Bolivia yéetel ''Perú'' ku chi’injolta’al keet yéetel kastlan t’aan. U yáax t’aanil ti’ oox jats ti’ u kaajnalilo’ob ''Bolivia'' yéetel u k’áananil ichil le máasewáal t’aano’ob ti’u nojolil ''Perú'' yéetel u xamanil ''Chile''. ''UNESCO''e’ ku ya’alik le t’aana’ yaan u sajbéentsilil u sa’atal ichil le k’iino’ob ku taalo’ob. Tu noj lu’umil ''Perú'' kuxa’an jump’éel t’aan ti’ u motsil Aymarae’, le kawkio’ wa jaqaru yaan ka’ap’éel u jéejelasilil, le ku taal ''Tupe'' k’ajóolta’an bey ''jacaru'', yéetel le ku taal ''kachuy'' k’ajóolta’an bey ''cauqui'' wa ''kawki''. Le ka’apéel kaajoba’ xet’ luumilo’ob ti’ u mek’tan kaajil ''Yauyos, Lima''. U ts’o’ok xaak’alilo’ob ku ye’esik le t’aana’ yéetel u ka’ap’éel j’eejelasilil ku t’aanal tumen 800 túul máak jach u ya’abil. [[Category:Wp/yua]] q8hele257l8dvot7b73kv46p8ae0q79 7283616 7283615 2026-08-13T17:22:59Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283616 wikitext text/x-wiki [[File:Aymara-language-domain-en-001.svg|thumb|U lu’umil tu’ux ku t’aanal ''Aymara'']] [[File:Aymara qillqanaka.jpg|thumb|U ts’íibil ''Aymara'']] [[File:Mujer aymara, aymar warmi.jpg|thumb|Ko’olel ''Aymara'']] [[File:An aymara yatiri man.jpg|thumb|Xiib ''Aimara'']] [[File:Banner of the Qulla Suyu (1979).svg|thumb|Lakamil Aimara]] U t’aanil Aymara Aimarae’ (Aimara:'''aymara''' bix ku juum (?·i) [aj.ˈma.ɾa]) yan k’íin ts’íibta’an bey Aymara, ku taal ti’ u mootsil t’aan k’ajo’olan laylie’ yéetel le k’aaba’o’. Le t’aana’ yan u jéejelasil bix u t’aanal, ku meyajta’al tumen u kaajil Aimarao’ob ti’ u nojlu’umil Bolivia (Tu’ux ku chíikpajal ichil le t’aano’ob ya’ab u k’áabetkunsal) ''Perú, Chile'' yéetel ''Argentina''. Tu nojlu’umilo’ob Bolivia yéetel ''Perú'' ku chi’injolta’al keet yéetel kastlan t’aan. U yáax t’aanil ti’ oox jats ti’ u kaajnalilo’ob ''Bolivia'' yéetel u k’áananil ichil le máasewáal t’aano’ob ti’u nojolil ''Perú'' yéetel u xamanil ''Chile''. ''UNESCO''e’ ku ya’alik le t’aana’ yaan u sajbéentsilil u sa’atal ichil le k’iino’ob ku taalo’ob. Tu noj lu’umil ''Perú'' kuxa’an jump’éel t’aan ti’ u motsil Aymarae’, le kawkio’ wa jaqaru yaan ka’ap’éel u jéejelasilil, le ku taal ''Tupe'' k’ajóolta’an bey ''jacaru'', yéetel le ku taal ''kachuy'' k’ajóolta’an bey ''cauqui'' wa ''kawki''. Le ka’apéel kaajoba’ xet’ luumilo’ob ti’ u mek’tan kaajil ''Yauyos, Lima''. U ts’o’ok xaak’alilo’ob ku ye’esik le t’aana’ yéetel u ka’ap’éel j’eejelasilil ku t’aanal tumen 800 túul máak jach u ya’abil. [[Category:Wp/yua]] ek6xv8vpbcy6q0jclja7cm6kauan2ug 7283620 7283616 2026-08-13T17:29:22Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283620 wikitext text/x-wiki [[File:Aymara-language-domain-en-001.svg|thumb|U lu’umil tu’ux ku t’aanal ''Aymara'']] [[File:Aymara qillqanaka.jpg|thumb|U ts’íibil ''Aymara'']] [[File:Mujer aymara, aymar warmi.jpg|thumb|Ko’olel ''Aymara'']] [[File:An aymara yatiri man.jpg|thumb|Xiib ''Aimara''|left]] [[File:Banner of the Qulla Suyu (1979).svg|thumb|Lakamil Aimara|left]] == U t’aanil Aymara == Aimarae’ (Aimara:'''aymara''' bix ku juum (?·i) [aj.ˈma.ɾa]) yan k’íin ts’íibta’an bey Aymara, ku taal ti’ u mootsil t’aan k’ajo’olan laylie’ yéetel le k’aaba’o’. Le t’aana’ yan u jéejelasil bix u t’aanal, ku meyajta’al tumen u kaajil Aimarao’ob ti’ u nojlu’umil Bolivia (Tu’ux ku chíikpajal ichil le t’aano’ob ya’ab u k’áabetkunsal) ''Perú, Chile'' yéetel ''Argentina''. Tu nojlu’umilo’ob Bolivia yéetel ''Perú'' ku chi’injolta’al keet yéetel kastlan t’aan. U yáax t’aanil ti’ oox jats ti’ u kaajnalilo’ob ''Bolivia'' yéetel u k’áananil ichil le máasewáal t’aano’ob ti’u nojolil ''Perú'' yéetel u xamanil ''Chile''. ''UNESCO''e’ ku ya’alik le t’aana’ yaan u sajbéentsilil u sa’atal ichil le k’iino’ob ku taalo’ob. [[File:Aymara children from atacama.png|thumb|Paalo’ob ''Aymara'']] Tu noj lu’umil ''Perú'' kuxa’an jump’éel t’aan ti’ u motsil Aymarae’, le kawkio’ wa jaqaru yaan ka’ap’éel u jéejelasilil, le ku taal ''Tupe'' k’ajóolta’an bey ''jacaru'', yéetel le ku taal ''kachuy'' k’ajóolta’an bey ''cauqui'' wa ''kawki''. Le ka’apéel kaajoba’ xet’ luumilo’ob ti’ u mek’tan kaajil ''Yauyos, Lima''. U ts’o’ok xaak’alilo’ob ku ye’esik le t’aana’ yéetel u ka’ap’éel j’eejelasilil ku t’aanal tumen 800 túul máak jach u ya’abil. [[Category:Wp/yua]] 5el27c1eea8mpnka6ynw0o1yircapsd 0 382531 7283631 7232770 2026-08-13T17:34:49Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku p'a'atal le bix u ya´alik wikipediao' 7283631 wikitext text/x-wiki [[File:Chichen Itza 3.jpg|thumb|U [[Wp/yua/Temploil Kukulkán|teemploil K'uk'ulkaan]].]] '''Chi'ch'e'en Itsa'''' {{Wp/yua/Audio|Chichen-itza pronunciación.ogg|u'uyej}} (''káastlan t'aan'': ''Chichen Itzá'') u k'aaba' jump'éel kaaj ich u lu'umil [[Wp/yua/Méxikoo|''Meejiko''o]]. Chi' ch'e'en Itz ja' (Chichen Itza) kamp'éel t'aan yaan ichil le k'aaba'a' chi'-ch'e'en-iits-ja', chéen ba'ale' jáaw u kajtal máaki' . Keex 2.5 ''kilometros'' yaan ti' tu kaajil Pisté, tu méek'tankaajil Tinum. Le múulo'ob ku yila'al tak bejla' k'iine' ku taal ti' le ku ya'alal ''Clásico tardío'' (800 tak 1100 D.C). [[File:Pexels-edgar-rodrigo-235374482-13688732.jpg|thumb|U ''piramide''il Kukulcan, Chichén Itzá, ''Yucatán'']] Le úuchben meyajo' jach k'aj óolta'an ichil le k'iino'oba', u pak'ilo'obe' jach bey u pak'ilo'ob le ''Tolteca''obo', jach kanáanta'an le kúuchila', letie' [[Wp/yua/K'uk'ulkaan|Kukulcan]] tan kan'kansan ''maya'' u ti'al ''Quetzalcóatl'' yantsil ch'a'an tux ka makul mak je'e bix suuk u kuxtal ''Tolteca'' tsoko le t'aan je'la yan ch'a nuktik '''Chichén Itzá''' kachil jump'eel nojoch ka wa le kuchi tux ku yacha payacaj telo man jejela'an makoo ka tu betoo nojoch. [[File:2014-01-03 Chichén Itzá, Cenote Sagrado 02 anagoria.JPG|thumb|Kili’ich ts'ono'ot]] Le uchben noji '''Chichén Itzá''' ts'iita'an u k'aaba' ''Patrimonio de la Humanidad'' tu men ''UNESCO'' u ja'abil 1988 u winali 7 ''Julio'' mel junp'éel much makoo maa antaboo men ''UNESCO'' bey xan ká olton me ''millones'' le makoo tu yeyp tu yok'ool kob. U k'aaba tutal ti tanoo ''Maya'' le jelaj u k'áat yale ''boca'' (chi) ''pozo'' (che'en) ''mago o brujo'' (itzá) y ''agua'' (ja) u napuu le t'aanoba u kat yale '''Chichén Itzá''' y yumiloo ja u wayiloo o chi chen beyxan ''Chichén Itzá'' le jela u t'aan ''Huasteco'' Ch'iche'en bey chikanti juntul ch'iich ''Huasteco'' Itzam (can) can tantel u k'ame le je laj a k'aaba le kuchi ''maya'' k'ache tu ''período Posclásico'' tu luumo ''Yucatán'' le je laj ka kaxtic 110 ''Kilómetros'' tu lakin jó u ''capital'' u noj lmuj [[Wp/yua/Méxikoo|''Meejiko''o]] ti ''Yucatán''. [[File:London 176.jpg|thumb|Kukulkan]] == Toponimia == {{Wp/yua/Reflist}}U k'aaba' le kaaja' ku taal ti'u t'aanil Chi' ch'e'en Iitsa' Chi': boca o borde, Ch'e'en: pozo o cenote, Itsa': u ch'i'iba itsa'ob, u ch'e'enil Itsaob [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Maaya miatsil]] [[Category:Wp/yua/Yucatán]] {{INTERWIKI|Q5859}} 5ehqxvsn798oot1b1mk3n36rqvg7ixx 0 583972 7283647 7206177 2026-08-13T17:44:11Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku yutskinta'al ts'íib 7283647 wikitext text/x-wiki [[File:Vaquería San Fabian de Yucatán.jpg|thumb|''Jarana'']] [[File:Cozumel, Cedral 2012 - 7143748569.jpg|thumb|Óok'ot u pool k'éek'en]] Balo’ob suuk u be’etal leti le miatsiil uchil p’aat tumen le yaax wíinik o’ob k’aotano maya’o’, takxane su’ukchaj u beetal tumen lakal wíiniko’ob u k’inbesajil u miatsilo’le ku kaajtalo’ob ti’ u p’eej kaj yéetel ti mejen kajo’obo chiikpajan biix u much tsiiklo tia’al le u chanil u kajo’, chen bale le balo’ob suuk u beetalo leti tu p’áata u batsil wíinik ti u páalo’o’. U k’eexpajal u tukul wíinike, yeetel u k’eexpajal u betal le balo’obo leti betik u k’astal le balo’ob suuk u betalo’ tumen mayaj kaj yéetel mayaj wíinik. Ku yaaalal balo’ob suuk u beetal je biix, tojol, tuukul,balo’ob suuk u b eetal yéetel biix u yeesik u t’aan wiinik ti u p’eej chan kaj,je biix le balo’ob ku tsiikbatalo’, le balo’ob suuk u beetalo’ yaaili u jats le miatsilo yeetel le je’e biix le ok’oot ku betalo, tak xan yoolal le balo’ob sen yoojen le wíiniko’obo’ Le u wayak’il le balo’ob suuk u betalo u p’eej ba ma jach talami tumen jach uts u chabal tsiikbalbi je biix wa uts, wa ti k’aas. tak ti balo’on tunbetake ku chi’ikpajaal, u jelanixane, le balo’ob utstako ku beetal ti mejen kajo’obo leti’ob u wíinikilo’ob ku yaliko’ob wa u beytal u k’eexiko’obe wa u jetsiko’ob je biix uchilo, chen bale matan u satal u utsil tukulo’obo’je bix u sukilob u betaj ook'ootil ''jarana'' jach ku beetal tiau k'imbesajil kaa. [[Category:Wp/yua]] j9d64fmt74di02lzhnhhkve6zar1r34 7283649 7283647 2026-08-13T17:50:03Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku p'a'atal le bix u ya´alik wikipediao' 7283649 wikitext text/x-wiki [[File:Vaquería San Fabian de Yucatán.jpg|thumb|''Jarana'']] [[File:Cozumel, Cedral 2012 - 7143748569.jpg|thumb|Óok'ot u pool k'éek'en]] '''Balo’ob suuk u be’etal''' leti le miatsiil uchil p’aat tumen le yaax wíinik o’ob k’aotano maya’o’, takxane su’ukchaj u beetal tumen lakal wíiniko’ob u k’inbesajil u miatsilo’le ku kaajtalo’ob ti’ u p’eej kaj yéetel ti mejen kajo’obo chiikpajan biix u much tsiiklo tia’al le u chanil u kajo’, chen bale le ''balo’ob suuk u beetal''o leti tu p’áata u batsil wíinik ti u páalo’o’. U k’eexpajal u tukul wíinike, yeetel u k’eexpajal u betal le balo’obo leti betik u k’astal le balo’ob suuk u betalo’ tumen mayaj kaj yéetel mayaj wíinik. Ku yaaalal '''balo’ob''' '''suuk u beetal''' je biix, tojol, tuukul, balo’ob suuk u beetal yéetel biix u yeesik u t’aan wiinik ti u p’eej chan kaj, je biix le balo’ob ku tsiikbatalo’, le balo’ob suuk u beetalo’ yaaili u jats le miatsilo yeetel le je’e biix le ok’oot ku betalo, tak xan yoolal le balo’ob sen yoojen le wíiniko’obo’. Le u wayak’il le '''balo’ob suuk u betal'''o u p’eej ba ma jach talami tumen jach uts u chabal tsiikbalbi je biix wa uts, wa ti k’aas. tak ti balo’on tunbetake ku chi’ikpajaal, u jelanixane, le balo’ob utstako ku beetal ti mejen kajo’obo leti’ob u wíinikilo’ob ku yaliko’ob wa u beytal u k’eexiko’obe wa u jetsiko’ob je biix uchilo, chen bale matan u satal u utsil tukulo’obo’je bix u sukilob u betaj ook'ootil ''jarana'' jach ku beetal tiau k'imbesajil kaa. [[Category:Wp/yua]] 9dcveprjlnmlv67whe3z0sh82f3216q 0 590837 7284071 6606189 2026-08-14T04:50:13Z Supakit prem 2585741 7284071 wikitext text/x-wiki {{Wy/th/Shortcut|[[Mos]]<br>[[Style]]}} '''คู่มือการเขียน'''เป็นการรวบรวมกฎและแนวปฏิบัติที่ทำให้วิกิท่องเที่ยวมีรูปแบบและบรรยากาศสอดคล้องเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ส่วนใหญ่กฎเกณฑ์เหล่านี้มีข้อยกเว้น แต่เพื่อให้สามารถร่วมกันจัดทำแหล่งข้อมูลอ้างอิงที่ดีได้ การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์เหล่านี้จึงเป็นเรื่องดีที่สุด เว้นแต่ว่ากฎเกณฑ์นั้นจะไม่เหมาะสมอย่างชัดเจนกับสถานการณ์ใดสถานการณ์หนึ่ง คู่มือฉบับนี้แบ่งออกเป็นหน้าต่าง ๆ เพื่อไม่ให้หน้านี้มีข้อความที่ไม่จำเป็นมากเกินไป การแยกกฎหรือแนวปฏิบัติแต่ละเรื่องออกไว้ในหน้าเฉพาะทำให้คุณค้นหาและปรับปรุงแต่ละส่วนได้ง่ายขึ้น อีกทั้งยังสามารถใส่ลิงก์ไปยังกฎข้อใดข้อหนึ่งโดยเฉพาะจากหน้า[[Project:using talk pages|พูดคุย]]ของบทความได้ง่ายขึ้น หากข้อมูลทั้งหมดนี้ทำให้คุณรู้สึกสับสนและไม่อยากเสียเวลาไปศึกษารายละเอียดเหล่านี้ ก็สามารถ[[Wy/th/วิกิท่องเที่ยว:จงกล้าที่จะลงมือทำ|ลงมือทำเสีย]] และเริ่มแบ่งปันความรู้ของคุณได้เลยโดยไม่ต้องกังวลมากนัก [[Wy/th/วิกิท่องเที่ยว:เกี่ยวกับ|ชาววิกิท่องเที่ยว]]คนอื่นจะเข้ามาช่วยปรับแก้ผลงานของคุณให้สอดคล้องกับคู่มือฉบับนี้เอง หากคุณมีคำถามเกี่ยวกับรายละเอียดเฉพาะของคู่มือนี้ หรือต้องการเสนอให้มีการเปลี่ยนแปลง แก้ไขเพิ่มเติม หรือทำให้เนื้อหาชัดเจนขึ้น ให้ใช้[[Project:using talk pages|หน้าพูดคุย]]ของหัวข้อที่เกี่ยวข้อง สำหรับหน้า[[Wy/thวิกิท่องเที่ยว:ขอความเห็น|ขอความเห็น]]นั้น คือ ประเด็นต่าง ๆ ที่กำลังอยู่ระหว่างการอภิปรายในขณะนี้ ==โครงสร้างการเขียน== คู่มือส่วนนี้เป็นแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับโครงสร้างของวิกิท่องเที่ยวโดยรวม * [[Project:What is an article?|What is an article?]] – how and when to start new articles * [[Project:Other ways of seeing travel|Other ways of seeing travel]] – approaching travel from different angles * [[Project:Geographical hierarchy|Geographical hierarchy]] – how we divide up the world * [[Project:Naming conventions|Article naming conventions]] – how to name an article * [[Project:Disambiguation pages|Disambiguation pages]] – when to make them and how to use them * [[Project:Bodies of water|Bodies of water]] – how lakes, rivers, seas and oceans fit into Wikivoyage * [[Project:Categories|Categories]] – using the MediaWiki categories feature * [[Project:Using Mediawiki templates|Using Mediawiki templates]] – using the MediaWiki Template: transclusion feature * [[Project:Template index|Mediawiki template index]] – a list of available Mediawiki templates ==การจัดรูปแบบการเขียน== These rules are about the formatting of individual articles—how we take raw information and put it in a format that's easily usable by travelers. '''Article layout''' * [[Project:Article templates|Article templates]] – consistent articles. Standard sections and formatting. * [[Project:Where you can stick it|Where you can put it]] – finding a place to share your knowledge. * [[Project:Information for gay and lesbian travellers|Information for gay and lesbian travellers]] – where to put GLBT info in a destination article. '''Formatting content''' * [[Project:Section headers|Section headers]] – formatting guidelines for the section headers. * [[Project:Avoid HTML|Avoid HTML]] – avoiding HTML formatting. * [[Project:Information boxes|Information boxes]] – when, how and when not to use information boxes. * [[Project:Geocoding|Geocoding]] – adding latitude and longitude to destination articles. * [[Project:Wiki markup|Wiki markup]] – How to use the special Mediawiki markup to present information. * [[Project:Avoid long lists|Avoid long lists]] – lists of items should usually follow the 7± 2 rule. '''Links''' * [[Project:Internal links|Internal links]] – linking to other articles in Wikivoyage. * [[Project:External links|External links]] – how and when to link to other Web sites. * [[Project:Inter-language links|Inter-language links]] – linking to other [[Project:language versions of Wikivoyage|language versions]]. * [[Project:Links to Wikipedia|Links to Wikipedia]] – how to make links to Wikipedia articles. * [[Project:links to Open Directory|Links to the open directory]] – how to make twin-pages links to open-directory topics * [[Project:Main Page guidelines|Main Page guidelines]] – how to add links to the [[main page]]. '''Listings''' * [[Project:Accommodation listings|Accommodation listings]] – for the ''sleep'' section of articles * [[Project:Activity listings|Activity listings]] – things to ''do'' * [[Project:Attraction listings|Attraction listings]] – things to ''see'' * [[Project:Bar listings|Bar listings]] – for the ''drink'' section of articles * [[Project:Restaurant listings|Restaurant listings]] – for the ''eat'' section of articles * [[Project:One-liner listings|One-liner listings]] – for ''regions'', ''districts'', ''cities'', and ''get out'' sections, and in other sections as appropriate ==ลักษณะการเขียน== This set of rules describes how to write words, sentences, and paragraphs. * [[Project:Tone|Tone]] – the right tone for your prose * [[Project:Don't tout|Don't tout]] – describe, don't push * [[Project:Spelling|Spelling]] – what spelling rules to use * [[Project:Abbreviations|Abbreviations]] – when to abbreviate words * [[Project:Neutrality of medium|Neutrality of medium]] – referring to the medium the article is in * [[Project:Use of pronouns|Use of pronouns]] – avoid using "I" and "we", but "you" is okay * [[Project:Words to avoid|Words to avoid]] – some words and phrases to avoid in articles * [[Project:Foreign words|Foreign words]] – using non-English words and names in articles * [[Project:Romanization|Romanization]] – for languages that do not use the Latin alphabet * [[Project:Creating emphasis|Creating emphasis]] – use boldface for theme words and italics to stress certain words and phrases * [[Project:Avoid negative reviews|Avoid negative reviews]] – don't bother listing places not worth going to * [[Project:No advice from Captain Obvious|No advice from Captain Obvious]] – if it's obvious or universally true, there's no point in adding it * [[Project:Measurements|Measurements]] – formatting lengths, weights, temperatures, etc. * [[Project:Currency|Currency]] – proper method of displaying currency * [[Project:Time and date formats|Time and date formats]] * [[Project:When to use dates|When to use dates]] * [[Project:Phone numbers|Phone numbers]] – including and formatting phone numbers * [[Project:Trademarks|Trademarks]] – using trademarks ==ดูเพิ่ม== * [[Project:Help|Help]] – for technical help with Wiki syntax * [[Wikivoyage:Policies|Directory of policies and guidelines]] – for Wikivoyage's collaboration policies * [[Project:Namespace index]] – all the "meta" articles in the Wikivoyage: namespace * [[Project:Using talk pages|Using talk pages]] {{WikivoyageDoc|policies}} [[Category:Wy/th]] [[de:Project:Stilhandbuch]] [[fi:Project:Tyyliopas]] [[fr:Project:Manuel de style]] [[it:Wikivoyage:Manuale di stile]] [[ja:Project:スタイルマニュアル]] [[nl:Project:Stijlhandboek]] [[ro:Project:Manual de stil]] [[ru:Wikivoyage:Оформление статей]] [[sv:Project:Stilguide]] [[zh:Project:格式手冊]] 6nc7j72q4mnevvs1s6j06hh14wl571u 0 645530 7283754 7207288 2026-08-13T20:07:39Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283754 wikitext text/x-wiki {{Wp/yua/Kaaj | K'aaba' = Caucel | Uláak'_k'aaba' = | Oochel = Caucel,_Yucatán_(04).JPG | Ts'íibil = | Mapa = | Chimal = | Lakam = | Lu'umil = [[Wp/yua/Meejiko|Meejiko]] | U_lakamil_lu'umil = Flag of Mexico.svg | Xóot'_noj_lu'umil = [[Wp/yua/Yúukatan|Yúukatan]] | Méek'tánkaaj = | Wíinik_k'aaba' = | Wíinik = 6 988 <small>(2010) | Chi'_Km² = | Wíinik_km² = | Ka'analil = | Kajkunaj = | Aj_kaaj_wíinik = Renán Barrera Concha[[File:PAN Party (Mexico).svg|22px]]<br>(2012-2015) | K'iinil = UTC-6 | Internet_ju'un = }} '''Caucel''' leti’ jump’éel ''comisaría'' ti’ u méek’tánkaajil ''Mérida'', yaan tu chik’inil le noj kaajo’. U k’aaba’ ku taal ti’ le t’aan ''maya'' yéetel ku ya’ala’al “kúuchil u tuunilo’ob tia’al u jach’k’ab” (kúuchil tuunilo’ob tia’al ''moler''). Le kaajo’ yaan ''desde'' úuchben k’iino’ob, táanile’ u k’uchul le ''españoles''o’ob. [[File:Caucel, Yucatán (01).JPG|left|thumb|U najil kuj]] Bejla’e’, '''Cauce'''l ku kanáantik u ''maya miatsil'' yéetel u úuchben tsikbalil. Ti’ u náats’il yaan úuchben múulo’ob yéetel ''vestigios arqueológicos'' ku ye’esiko’ob u kuxaj le yáax ''maya'' máako’obo’. Bey xan ku k’inbesik u suukilo’ob yéetel u miatsil u ''yucateco'' máako’obo’. [[Category:Wp/yua]] 8fvj214riu99caocjzqc6b4ui0qma1i 0 936351 7283708 5036135 2026-08-13T19:10:14Z IvanScrooge98 1926680 /* */ img 7283708 wikitext text/x-wiki [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|thumbnail]] نجیب محفوظ اک مصری لکھاری اے۔ * خدا نے کدے وی مزہب نوں اک ورزشی کلب نہیں سوچیا۔ * میں صوفی مت نون انج ای چاہنا واں جیویں محبتی شاعری نوں پر ایہ مسلے دا حل نہیں، صوفی مت روہی دے دھوکے وانگوں اے۔ ایہ توانوں کیندا اے آؤ، بیٹھو ارام کرو تے مزے کرو کجھ چر لئی۔ *توں کسے بندے دے جواب تے دس سکدے او کہ بندھ چلاک ہے یا نہیں، تسیں کسے بندے دے سوال تے دس سکدے او بندھ سیانا اے یا نہیں۔ ==بارلے جوڑ== * [http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/press.html نوبل انعام ویلے] * [https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz نوبل انعام تے] [[Category:Wq/pnb/سیانے بول]] 9d1ay4c09evzc0ijl1gbyh3djp4oryy 7283709 7283708 2026-08-13T19:10:23Z IvanScrooge98 1926680 /* */ 7283709 wikitext text/x-wiki [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|thumbnail|upright]] نجیب محفوظ اک مصری لکھاری اے۔ * خدا نے کدے وی مزہب نوں اک ورزشی کلب نہیں سوچیا۔ * میں صوفی مت نون انج ای چاہنا واں جیویں محبتی شاعری نوں پر ایہ مسلے دا حل نہیں، صوفی مت روہی دے دھوکے وانگوں اے۔ ایہ توانوں کیندا اے آؤ، بیٹھو ارام کرو تے مزے کرو کجھ چر لئی۔ *توں کسے بندے دے جواب تے دس سکدے او کہ بندھ چلاک ہے یا نہیں، تسیں کسے بندے دے سوال تے دس سکدے او بندھ سیانا اے یا نہیں۔ ==بارلے جوڑ== * [http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/press.html نوبل انعام ویلے] * [https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz نوبل انعام تے] [[Category:Wq/pnb/سیانے بول]] h46hr088e303oww5tnwi299hs3n22lh 0 1457664 7283958 7228831 2026-08-14T03:12:28Z Exec8 362080 . 7283958 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="margin-top:+.7em; background-color:white; border:3px solid gray; padding:0em" |- | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|border|200px]] || |align="center"| <div style="font-size: 162%; border: none; margin: 0; padding:.1em; color:#000">Ungil tutau er a Wikipedia er a tekoi er a Belau!'''<br> <small>Encyclopedia Mimokl uchul rechad ra omelodech e meteketek.</small> <br> <div style="font-size: 85%;"> {{Wp/pau/NUMBEROFARTICLES}} el llel er a tekoi er a Belau Rebebil llel chelechang! <inputbox> type = create width = 50 bgcolor = #ffffff preload = Template:Standard content for new page editintro = Template:Instructions default = Wp/pau/ </inputbox> ==Malechub Tekoi Wikipedias== [https://bi.wikipedia.org Bislama]·[https://to.wikipedia.org Fakatonga]·[[Wp/gil|Kiribati]]·[https://na.wikipedia.org Naoero]·[[Wp/niu|Niuē]]·[[Wp/tvl|Tuvalu]]·[https://fj.wikipedia.org Viti] || | align="right" | |} {| wikitable border="2" width="100%" |<center><big><big>Ungil tutau er a Wikipedia er a tekoi er a Belau. Welcome to the Palauan Wikipedia. </big><br /> [[Image:Flag of Palau.svg|right|thumb|250px]] [[Image:Palau-rock-islands20071222.jpg|right|thumb|250px]] Your Palauan input here will be appreciated. The request for the creation of the Palauan Wikipedia will be approved if and when there is sufficient article content. When it is approved, all content here would be moved to the actual Wikipedia. Because this is a test-wikipedia all articles here must begin with the format <nowiki>[[Wp/pau/Name of article]]</nowiki>. For example, an article about Palau should be titled here as [[Wp/pau/Belau|Belau]]. (Of course in the actual wikipedia, the article would be titled as <nowiki>[[Belau]]</nowiki>.) ''Palauan speakers are encouraged to create as many top-quality articles as possible.'' <div style="text-align: center;">[[Special:PrefixIndex/Wp/pau|All articles]]<br /> [[Special:PrefixIndex/Category:Wp/pau|All categories]]<br />[[Special:PrefixIndex/Template:Wp/pau|All templates]]<br /></div> <inputbox> type = create width = 90 bgcolor = #ffffff preload = Template:Standard content for new page editintro = Template:Instructions default = Wp/pau/ </inputbox> ''This page needs to be translated into Palauan.'' {| |- | width="50%" valign="middle" | {| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" <!----------------------------------------------> | width="10%" | [[File:Flag_of_Palau.svg|60px|center]] | width="90%" style="font-size: 95%; " | '''Belau'''<br/> [[Wp/pau/Belau|Belau]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Belau|Tekoi er a Belau]]&nbsp;- [[Wp/pau/Oreor|Oreor]]&nbsp;- [[Wp/pau/Ngerulmud|Ngerulmud]]&nbsp;- [[Wp/pau/Bangderang er a Belau|Bangderang er Belau]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> | [[File:Map OC-Oceania.PNG|60px|center]] | style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #AAAAAA;" | '''Beluu'''<br/> [[Wp/pau/Pacific Ocean|Pacific Ocean]]&nbsp;- [[Wp/pau/Polynesia|Polynesia]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tonga|Tonga]]&nbsp;- [[Wp/pau/Firipin|Firipin]]&nbsp;- [[Wp/pau/Samoa|Samoa]]&nbsp;- [[Wp/pau/Hawaii|Hawaii]]&nbsp;- [[Wp/pau/Fiji|Fiji]]&nbsp;- [[Wp/pau/Cook Islands|Cook Islands]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tahiti|Tahiti]]&nbsp;- [[Wp/pau/Nauru|Nauru]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> | [[File:VisualEditor - Icon - Language.svg|60px|center]] | style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #AAAAAA;" | '''Tekoi'''<br/> [[Wp/pau/Tekoi er a Merikel|Tekoi er a Merikel]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Furans|Tekoi er a Furans]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Samoa|Tekoi er a Samoa]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Tonga|Tekoi er a Tonga]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Rarotonga|Tekoi er a Rarotonga]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Hawaii|Tekoi er a Hawaii]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Firipin|Tekoi er a Firipin]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tekoi er a Rosia|Tekoi er a Rosia]]&nbsp; [[Wp/pau/Tekoi er a Sina|Tekoi er a Sina]]&nbsp; <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> | [[File:Icon-religion.png|80px|center]] | style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #AAAAAA;" | '''Klechelid'''<br/> [[Wp/pau/Ikelesia|Ikelesia]] <!----------------------------------------------> |} | width="50%" valign="top" | {| width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" |- <!----------------------------------------------> | width="10%" | [[File:Geo copy.jpg|70px|center]] | width="90%" style="font-size: 95%;" | '''Geography'''<br/> [[Wp/pau/Iungs|Iungs]]&nbsp;- [[Wp/pau/Belulchad|Belulchad]]&nbsp;- [[Wp/pau/Europe|Europe]]&nbsp;- [[Wp/pau/Asia|Asia]]&nbsp;- [[Wp/pau/Kontinent|Kontinent]]&nbsp;- [[Wp/pau/Afrika|Afrika]]&nbsp;- [[Wp/pau/Amerika er a Diluches|Amerika er a Diluches]]&nbsp;- [[Wp/pau/Amerika er a Dims|Amerika er a Dims]]&nbsp;- [[Wp/pau/Antarktika|Antarktika]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> | [[File:Fish template.svg|70px|center]] | style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #AAAAAA; " | '''Recharm'''<br/> [[Wp/pau/Bilis|Bilis]]&nbsp;- [[Wp/pau/Katuu|Katuu]]&nbsp;- [[Wp/pau/Ngikel|Ngikel]]&nbsp;- [[Wp/pau/Malk|Malk]]&nbsp;- [[Wp/pau/Sheep|Sheep]]&nbsp;- [[Wp/pau/Dolphin|Dolphin]]&nbsp;- [[Wp/pau/Lobster|Lobster]]&nbsp;- [[Wp/pau/Crab|Crab]]&nbsp;- [[Wp/pau/Pig|Pig]]&nbsp;- [[Wp/pau/Polynesian rat|Polynesian rat]]&nbsp;- [[Wp/pau/Bird|Bird]]&nbsp;- [[Wp/pau/Whale|Whale]] <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> | [[File:N icon science.png|70px|center]] | style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #AAAAAA;" | '''Science'''<br/> [[Wp/pau/University|University]]&nbsp;- [[Wp/pau/Science|Science]]&nbsp;- [[Wp/pau/Chemistry|Chemistry]]&nbsp;- [[Wp/pau/Physics|Physics]]&nbsp;- [[Wp/pau/Biology|Biology]]&nbsp;- [[Wp/pau/Engineering|Engineering]]&nbsp;- [[Wp/pau/Geology|Geology]]&nbsp;- [[Wp/pau/Astronomy|Astronomy]]&nbsp;- [[Wp/pau/Business|Business]]&nbsp;- [[Wp/pau/Trade|Trade]]&nbsp;- [[Wp/pau/Keizai|Keizai]]&nbsp;- <!----------------------------------------------> |- <!----------------------------------------------> | [[File:N icon sport.png|70px|center]] | style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #AAAAAA;" | '''Sports'''<br/> [[Wp/pau/Basket|Basket]]&nbsp;- [[Wp/pau/Tenis|Tenis]]&nbsp;- [[Wp/pau/Cricket|Cricket]]&nbsp;- [[Wp/pau/Netball|Netball]]&nbsp;- [[Wp/pau/Kayaking|Kayaking]]&nbsp;- [[Wp/pau/Dangs|Dangs]] <!----------------------------------------------> |} </div> |} [[Category:Wp/pau| ]] {{INTERWIKI|Q5296}} 99zui0g2ugddvzv3moehyvthth2p4u5 10 1469978 7283954 2236507 2026-08-14T03:11:49Z Exec8 362080 . 7283954 wikitext text/x-wiki [[Special:Prefixindex/Wp/pau|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pau}}]]<noinclude>[[Category:Wp/pau| ]]</noinclude> [[Category:Wp/pau| ]] 428lfw16fzfgakvv8cuubw0ngfldmyr 0 1711961 7283713 6758828 2026-08-13T19:11:45Z IvanScrooge98 1926680 /* مکھمل فہرست */ img 7283713 wikitext text/x-wiki [[Wp/khw/ادب|ادب]]و [[Wp/khw/نوبل انعام|نوبل انعام]] ہر سالی ادبہ بو جم وا اعلی کارکردگی پشیکو بچے دیونو بویان، ھیہ انعام[[Wp/khw/سویڈن اکیڈمی|سویڈن اکیڈمی]]و ووشکیاری دیونو بویان۔<ref>http://www.nobelprize.org/alfred_nobel/</ref>آولانو مکالا ھیہ [[Wp/khw/1901|1901]]ء سلی پروڈہوموتے دیونو ہوئے۔[[Wp/khw/1914|1914]]، [[Wp/khw/1918|1918]]، [[Wp/khw/1935|1935]]، [[Wp/khw/1940|1940]] تا [[Wp/khw/1943|1943]]، [[Wp/khw/جنگ عظیم اول|جنگ عظیم اول]]، [[Wp/khw/جنگ عظیم دوم|جنگ عظیم دوم]]و وجہو سورا ھیہ انعام کوستے دیونو نو ہوئے۔<ref>http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/</ref> == مکھمل فہرست == {| class="wikitable" |- ! سن !!ھوٹو!!نم!! ملک !! زبان !!کورمو تفصیل !! صنف |- | [[Wp/khw/1901|1901]] ||[[File:Sully-Prudhomme.jpg|75px]] || [[Wp/khw/سلی پریدہم|سلی پریدہم]] || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}}|| [[Wp/khw/فرانسیسی|فرانسیسی]] || مثال ||[[Wp/khw/شاعری|شاعری]]،مضامین |- |[[Wp/khw/1902|1902]] || [[File:T-mommsen-2.jpg|75px]] || [[Wp/khw/تھیوڈور مومسن|تھیوڈور مومسن]] || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}}|| جرمنی || مثال || تاریخ، قانون |- | [[Wp/khw/1903|1903]] || [[File:Björnstjerne Björnson, 1901.jpg|75px]] || [[Wp/khw/بیورنستار بیورنسن|بیورنستار بیورنسن]] || {{Wp/khw/پرچم|ناروے}}|| ناروینجنی || مثال ||شاعری، ناول، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1904|1904]] || [[File:Frédéric Mistral by Paul Saïn.jpg|75px]] || [[Wp/khw/فریڈرک مسترال|فریڈرک مسترال]]؛ [[Wp/khw/جوزے ایشوگرائے|جوزے ایشوگرائے]] ||{{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1905|1905]] ||[[File:Henryk Sienkiewicz 02.jpg|75px]] ||[[Wp/khw/ہینرک شنگوچ|ہینرک شنگوچ]] || {{Wp/khw/پرچم|پولینڈ}} || پولینڈی|| مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1906|1906]] || [[File:Carducci.jpg|75px]] ||[[Wp/khw/جوز ویکر دودھسی|جوز ویکر دودھسی]] || {{Wp/khw/پرچم|اٹلی}} || [[Wp/khw/اطالوی زبان|اطالوی]] || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1907|1907]] || [[File:Kiplingcropped.jpg|75px]] || [[Wp/khw/رڈیارڈ کپلنگ|رڈیارڈ کپلنگ]] || {{Wp/khw/پرچم|برطانیہ}} || [[Wp/khw/انگریزی|انگریزی]] || مثال || شاعری، ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1908|1908]] || [[File:Rudolf Christoph Eucken.jpg|75px]] || [[Wp/khw/روڈولف کرسٹوف یوکن|روڈولف کرسٹوف یوکن]] || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی || مثال ||فلسفہ |- | [[Wp/khw/1909|1909]] ||[[File:Selma Lagerlöf.jpg|75px]]|| [[Wp/khw/سلما لاگرلف|سلما لاگرلف]]‏ || {{Wp/khw/پرچم|سویڈن}} || مثال || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1910|1910]] || [[File:Porträt des Paul Heyse (1853) - Adolf Friedrich Erdmann von Menzel (Museum Georg Schäfer).jpg|75px]] ||[[Wp/khw/پال ہیسی|پال ہیسی]] || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}}|| جرمنی || مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ، افسانہ |- | [[Wp/khw/1911|1911]] || [[File:Maurice Maeterlinck.jpg|75px]] || [[Wp/khw/مورس ماتھرلنک|مورس ماتھرلنک]]|| {{Wp/khw/پرچم|بلجئیم}} || فرانسیسی || مثال || شاعری، ڈرامہ، مضامین |- | [[Wp/khw/1912|1912]] ||[[File:Gerhart Hauptmann nobel.jpg|75px]] || [[Wp/khw/گرہارٹ ہاپٹمن|گرہارٹ ہاپٹمن]] ||{{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی|| مثال || ناول ، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1913|1913]] || [[File:Tagore3.jpg|75px]]|| [[Wp/khw/رابندر ناتھ ٹیگور|رابندر ناتھ ٹیگور]] || {{Wp/khw/پرچم|بھارت}} || [[Wp/khw/بنگلہ|بنگلہ]] || مثال ||شاعری، ناول، ڈرامہ، افسانہ |- | [[Wp/khw/1914|1914]] || کسی کو نہیں ملا |- | [[Wp/khw/1915|1915]] || [[File:Romain Rolland 1915.jpg|75px]] || [[Wp/khw/روماں رولاں|روماں رولاں]] ‏ ||{{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1916|1916]] || [[File:Johan Krouthén - Porträtt av Verner von Heidenstam.jpg|75px]] || ورنر فون ہائیڈنسٹام‏ || {{Wp/khw/پرچم|سویڈن}} || مثال || مثال || شاعری، ناول |- |[[Wp/khw/1917|1917]] ||[[File:Henrik Pontoppidan 1917.jpg|75px]] || کارل گیلورپ؛ہینرک پونٹوپیڈان‏ || {{Wp/khw/پرچم|ڈنمارک}} || مثال || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1918|1918]] ||کسی کو نہیں ملا |- | [[Wp/khw/1919|1919]] ||[[File:Carl spitteler 1905.jpg|75px]] || کارل سپتلر || {{Wp/khw/پرچم|سویٹزرلینڈ}} || جرمنی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1920|1920]] || [[File:Knut Hamsun.jpeg|75px]] || کنٹ ہامسن || {{Wp/khw/پرچم|ناروے}} ||ناروینجنی || مثال ||ناول |- | [[Wp/khw/1921|1921]] || [[File:AnatoleFrance.JPG|75px]] || اناطولے فرانس || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی|| مثال ||شاعری، ناول |- | [[Wp/khw/1922|1922]] || [[File:Jacinto Benavente y Martinez.jpg|75px]] || جاسنٹو بیناونٹے || {{Wp/khw/پرچم|ہسپانیہ}} || [[Wp/khw/ہسپانوی زبان|ہسپانوی]] || مثال || ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1923|1923]]|| [[File:William Butler Yeat by George Charles Beresford.jpg|75px]] || ولیم بٹلر ییٹس || {{Wp/khw/پرچم|جمہوریہ آئرستان}} || انگریزی || مثال ||شاعری |- | [[Wp/khw/1924|1924]] || [[File:Władysław Reymont.jpg|75px]] || ولیڈیسلا ریمونٹ ||{{Wp/khw/پرچم|پولینڈ}}|| مثال || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1925|1925]] || [[File:George bernard shaw.jpg|75px]] || [[Wp/khw/برناڈ شا|جارج برناڈ شا]] || {{Wp/khw/پرچم|جمہوریہ آئرستان}} || انگریزی || مثال || ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1926|1926]] || [[File:Grazia Deledda 1926.jpg|75px]] || گرب فبگر گرازیا ڈیلیڈا || {{Wp/khw/پرچم|اٹلی}}|| اطالوی|| مثال || شاعری، ناول |- | [[Wp/khw/1927|1927]] || [[File:Bergson-Nobel-photo.jpg|75px]] ||[[Wp/khw/ہنری برگساں|ہنری برگساں]] || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال ||فلسفہ |- | [[Wp/khw/1928|1928]] || [[File:Sigrid Undset crop.jpg|75px]] || سگریڈ انڈسٹ‏ || {{Wp/khw/پرچم|ناروے}} || ناروینجنی || مثال ||ناول |- | [[Wp/khw/1929|1929]] || [[File:Thomas Mann 1937.jpg|75px]] || تھامس مان || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی || مثال || ناول، افسانہ، مضامین |- | [[Wp/khw/1930|1930]] || [[File:Sinclair Lewis 1930.jpg|75px]] || سنکلیئر لیوس || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}}|| انگریزی|| مثال || ناول، ڈرامہ،افسانہ |- | [[Wp/khw/1931|1931]]|| [[File:Erik Axel Karlfeldt.jpg|75px]] || ایرک ایکسل کارلفلڈٹ || {{Wp/khw/پرچم|سویڈن}} || مثال || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1932|1932]] || [[File:John galsworthy.jpg|75px]] || جان گالزورتھی || {{Wp/khw/پرچم|برطانیہ}} || انگریزی || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1933|1933]]|| [[File:Ivan Bunin 1933.jpg|75px]] || آئیون بونن || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || [[Wp/khw/روسی زبان|روسی]] || مثال || شاعری، ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1934|1934]] || [[File:Luigi Pirandello 1932.jpg|75px]] || لویگی پیرانڈیلو || {{Wp/khw/پرچم|اٹلی}} || اطالوی || مثال || ناول، ڈرامہ، افسانہ |- | [[Wp/khw/1935|1935]] || کوئی نہیں |- | [[Wp/khw/1936|1936]] || [[File:Eugene O'Neill 1936.jpg|75px]]|| یوجین او نیل || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || انگریزی || مثال || ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1937|1937]] || [[File:Roger Martin du Gard 1937.jpg|75px]] || راجر مارٹن دو گارڈ|| {{Wp/khw/پرچم|فرانس}}|| فرانسیسی || مثال || مثال |- | [[Wp/khw/1938|1938]] || [[File:Pearl Buck (Nobel).jpg|75px]] || [[Wp/khw/پرل ایس بک|پرل ایس بک]] || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || انگریزی|| مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1939|1939]] || [[File:FransEemilSillanpää.jpg|75px]] || فرانز ایمل سیلانپا || {{Wp/khw/پرچم|فن لینڈ}} || مثال || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1940|1940]] || |- | [[Wp/khw/1941|1941]] || |- | [[Wp/khw/1942|1942]] || |- | [[Wp/khw/1943|1943]] || |- | [[Wp/khw/1944|1944]]|| [[File:Johannes Vilhelm Jensen 1944.jpg|75px]] || یوہانس ولہلم جینسن || {{Wp/khw/پرچم|ڈنمارک}} || ہسپانوی|| مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1945|1945]] || [[File:Gabriela Mistral-01 cropped.jpg|75px]] || گیبریلا مسترال || {{Wp/khw/چلی|پرچم}} ||ہسپانوی || مثال ||شاعری |- | [[Wp/khw/1946|1946]] || [[File:Hermann Hesse 1946.jpg|75px]] ||ہرمن ہیسے || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی || مثال || شاعری، ناول |- | [[Wp/khw/1947|1947]] || [[File:André Gide.jpg|75px]] || [[Wp/khw/آندرے ژید|آندرے ژید]] || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || ناول، مضامین |- | [[Wp/khw/1948|1948]]|| [[File:T.S. Eliot, 1923.JPG|75px]] ||[[Wp/khw/ٹی۔ ایس ایلیٹ|ٹی۔ ایس ایلیٹ]] || {{Wp/khw/پرچم|برطانیہ}} || انگریزی || مثال ||شاعری |- | [[Wp/khw/1949|1949]] || || ولیم فاکنر || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || انگریزی || مثال ||ناول، افسانہ |- |[[Wp/khw/1950|1950]] || [[File:Bertrand Russell transparent bg.png|75px]] || [[Wp/khw/برٹرینڈ رسل|برٹرینڈ رسل]] || {{Wp/khw/برطانیہ|پرچم}} ||انگریزی || مثال || فلسفہ |- | [[Wp/khw/1951|1951]] || [[File:Lagerkvist.jpg|75px]] ||پار لاگرکوسٹ || {{Wp/khw/پرچم|سویڈن}} || مثال || مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ، افسانہ |- | [[Wp/khw/1952|1952]] || [[File:François Mauriac (1932).jpg|75px]] || فرینسواس مائرس|| {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1953|1953]] || [[File:Churchill portrait NYP 45063.jpg|75px]] || [[Wp/khw/چرچل|چرچل]]|| {{Wp/khw/پرچم|برطانیہ}} ||انگریزی|| مثال || مضامین، تاریخ، [[Wp/khw/یاداشتیں|یاداشتیں]] |- | [[Wp/khw/1954|1954]]|| [[File:ErnestHemingway.jpg|75px]] ||ارنسٹ ہیمنگو ے || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || انگریزی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1955|1955]]|| [[File:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|75px]] || ہالڈر لیکسنس || {{Wp/khw/آئس لینڈ|پرچم}} || آئس لینڈی || مثال ||ناول، ڈرامہ، افسانہ |- | [[Wp/khw/1956|1956]] || [[File:JRJimenez.JPG|75px]] || جوان جیمینز || {{Wp/khw/پرچم|ہسپانیہ}} || ہسپانوی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1957|1957]] || [[File:Albert Camus, gagnant de prix Nobel, portrait en buste, posé au bureau, faisant face à gauche, cigarette de tabagisme.jpg|75px]] || [[Wp/khw/البیغ کامو|البیغ کامو]] || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}}|| فرانسیسی || مثال || ناول، ڈرامہ، افسانہ، فلسفہ، مضامین |- | [[Wp/khw/1958|1958]] |||| بورس پاسٹرنک || {{Wp/khw/روس|پرچم}} || روسی || مثال || شاعری، ناول |- | [[Wp/khw/1959|1959]] || [[File:Salvatore Quasimodo 1959.jpg|75px]] || فلپ نوئل بیکر ‏ || {{Wp/khw/اٹلی|پرچم}} ||اطالوی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1960|1960]] || [[File:Saint-John Perse 1960.jpg|75px]] || سینٹ جان پرس ‏‏ || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1961|1961]] |||| ایو ایندرک‏‏ || {{Wp/khw/یوگوسلاویہ|پرچم}}|| مثال || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1962|1962]] || [[File:JohnSteinbeck crop.JPG|75px]] || جان سٹائنبک || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || انگریزی اور || مثال ||ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1963|1963]] || [[File:Giorgos Seferis 1963.jpg|75px]] || گیورگوس سفریز || {{Wp/khw/یونان|پرچم}} || [[Wp/khw/یونانی زبان|یونانی]] || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1964|1964]] || [[File:Jean-Paul Sartre FP.JPG|75px]] || [[Wp/khw/ژاں پال سارتر|ژاں پال سارتر]]|| {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || وصول کرنے سے انکار کر دیا ||ناول، ڈرامہ، فلسفہ |- | [[Wp/khw/1965|1965]]|||| میخائل شولوخوف || {{Wp/khw/روس|پرچم}} || روسی || مثال ||ناول |- | [[Wp/khw/1966|1966]] || || شموئل یوسف ایگنون ‏ نیلی زاکس ||{{Wp/khw/پرچم|جرمنی}}|| جرمنی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1967|1967]] || [[File:MiguelAngelAsturias.JPG|75px]] || مگویل استوریاس || {{Wp/khw/گوئٹے مالا|پرچم}}|| ہسپانوی || مثال || شاعری، ناول |- | [[Wp/khw/1968|1968]] || [[File:Yasunari Kawabata 1938.jpg|75px]]|| یاسوناری کاواباتا || {{Wp/khw/پرچم|جاپان}} || مثال || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1969|1969]] || [[File:Samuel Beckett, f11.jpg|75px]] || سیمیول بیکٹ ||{{Wp/khw/آئرلینڈ|پرچم}} ||انگریزی اور فرانسیسی || مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ |- |[[Wp/khw/1970|1970]]|| [[File:Aleksandr Solzhenitsyn 1974crop.jpg|75px]] || الیگزنڈر سولزنتسن || {{Wp/khw/روس|پرچم}} || روسی || مثال ||ناول |- | [[Wp/khw/1971|1971]] || [[File:Pablo Neruda.jpg|75px]] ||[[Wp/khw/پیبلو نیرود|پیبلو نیرود]] || {{Wp/khw/پرچم|چلی}} || ہسپانوی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1972|1972]] || [[File:Bundesarchiv B 145 Bild-F062164-0004, Bonn, Heinrich Böll.jpg|75px]] ||ہائنرش بل || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1973|1973]] || [[File:Patrick White 1973.jpg|75px]]|| پیٹرک وائٹ || {{Wp/khw/آسٹریلیا|پرچم}} || انگریزی || مثال ||ناول، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1974|1974]] || [[File:Eyvind.JPG|75px]] || ایوند جانسن;ہیری مارٹنسن || {{Wp/khw/پرچم|سویڈن}} || مثال || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1975|1975]] || [[File:Eugenio montale 2.jpg|75px]] || یوجینیو مونتالی || {{Wp/khw/اٹلی|پرچم}} || اطالوی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1976|1976]] |||| [[Wp/khw/سال بیلو|سال بیلو]]|| {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}}|| انگریزی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1977|1977]] || [[File:Vicentealeixandre.jpg|75px]] || وسنٹے الیگزیاندرے || {{Wp/khw/پرچم|ہسپانیہ}} || ہسپانوی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1978|1978]] |||| ایزاک بشویس سنگر || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}}|| مثال || مثال || ناول، افسانہ، یاداشتیں |- | [[Wp/khw/1979|1979]] || [[File:Elytis, Odysseas (1911-1996).jpg|75px]] || اوڈیسیاس الئیٹس || {{Wp/khw/یونان|پوچم}}|| یونانی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1980|1980]] |||| چسلا مائلوز || {{Wp/khw/پولینڈ|پرچم}} || پولینڈی|| مثال ||شاعری |- | [[Wp/khw/1981|1981]] || [[File:Elias Canetti 2.jpg|75px]] || الیاس کانیٹی ||{{Wp/khw/بلغاریہ|پرچم}} || جرمنی || مثال || ناول، ڈرامہ، مضامین |- | [[Wp/khw/1982|1982]] || [[File:Gabriel Garcia Marquez.jpg|75px]] ||[[Wp/khw/گیبریئل گارسیا مارکیز|گیبریئل گارسیا مارکیز]] || {{Wp/khw/کولمبیا|پرچم}} || ہسپانوی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1983|1983]] || [[File:William Golding 1983.jpg|75px]] || ولیم گولڈنگ || {{Wp/khw/پرچم|برطانیہ}} || انگریزی || مثال || شاعری، ناول |- | [[Wp/khw/1984|1984]] || [[File:Jaroslav Seifert grave at Kralupy nad Vltavou cemetery CZ 0008.jpg|75px]] || یاروسلاو سایفرٹ || {{Wp/khw/سلوواکیا|پرچم}} || چيک || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1985|1985]] || [[File:No image.svg|75px]] || کلوڈ سیمون || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1986|1986]] || [[File:Soyinka, Wole (1934).jpg|75px]] || وول سوینکا || {{Wp/khw/نائجیریا|پرچم}} || انگریزی || مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1987|1987]] || [[File:Josef Brodsky crop.jpg|75px]] || جوزف بروڑسکائ || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || مثال || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1988|1988]] || [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|75px]] || [[Wp/khw/نجيب محفوظ|نجيب محفوظ]] || {{Wp/khw/مصر|پرچم}} || مثال || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1989|1989]] |||| کیمیلو سیلا|| {{Wp/khw/پرچم|ہسپانیہ}}|| ہسپانوی || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1990|1990]] || [[File:Paz0.jpg|75px]] || آکٹیویو پاز || {{Wp/khw/میکسیکو|پرچم}} || ہسپانوی || مثال || شاعری، مضامین |- | [[Wp/khw/1991|1991]] || [[File:Nadine Gordimer 01.JPG|75px]] || نادینےگورڈیمر || {{Wp/khw/جنوبی افریقہ|پرچم}} || انگریزی || مثال || ناول، افسانہ، مضامین |- | [[Wp/khw/1992|1992]]|| [[File:Derek Walcott.jpg|75px]] || ڈیرک والکوٹ || {{Wp/khw/سینٹ لوسیا|پرچم}} || انگریزی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1993|1993]] || [[File:Toni Morrison 2008-2.jpg|75px]] || ٹونی موریسن || {{Wp/khw/پرچم|امریکہ}} || انگریزی|| مثال || ناول |- | [[Wp/khw/1994|1994]] || [[File:Oe Kenzaburo 1-2.jpg|75px]] || کینزابیورو اوئی || {{Wp/khw/جاپان|پرچم}} || [[Wp/khw/جاپانی (زبان)|جاپانی]] || مثال || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/1995|1995]] || [[File:Seamus Heaney 2004.jpg|75px]] || سیماس ہینی || {{Wp/khw/آئرلینڈ|پرچم}} || انگریزی || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1996|1996]] || [[File:Szymborska(closeup).jpg|75px]] || وسواوا شمبورسکا || {{Wp/khw/پولینڈ|پرچم}} || مثال || مثال || شاعری |- | [[Wp/khw/1997|1997]] || [[File:Dario Fo-Cesena.jpg|75px]] || ڈاریو فو || {{Wp/khw/اٹلی|پرچم}} || اطالوی || مثال || ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1998|1998]] || [[File:JSJoseSaramago.jpg|75px]] || جوز ساراماگو ||{{Wp/khw/پرتگال|پرچم}} || پرتگالی || مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/1999|1999]] || [[File:Günter Grass, 2004.jpg|75px]] || گنٹر گراس || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی || مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/2000|2000]] || [[File:Gao Xingjian.jpg|75px]] || گاو زیجین || {{Wp/khw/چین|پرچم}} || چینی || مثال || ناول، [[Wp/khw/ادبی تنفید|ادبی تنفید]] |- | [[Wp/khw/2001|2001]] || [[File:No image.svg|75px]] || ودیادہر سورجپراسد نےپال|| {{Wp/khw/برطانیہ|پرچم}} || انگریزی || مثال ||ناول، مضامین |- | [[Wp/khw/2002|2002]]|| [[File:Kertész Imre (Frankl Aliona).jpg|75px]] || امری کرٹسز|| {{Wp/khw/ہنگری|پرچم}}||ہنگری || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/2003|2003]] || [[File:J.M. Coetzee.JPG|75px]] || [[Wp/khw/جے ایم کوئٹزی|جان میکسویل کوٹزی]] || {{Wp/khw/جنوبی افریقہ|پرچم}} || انگریزی || مثال ||ناول، مضامین |- | [[Wp/khw/2004|2004]] || [[File:Elfriede jelinek 2004 small.jpg|75px]] || ایلفریڈ جیلینک || {{Wp/khw/آسٹریا|پرچم}} || جرمنی || مثال ||ناول، ڈرامہ |- | [[Wp/khw/2005|2005]] || [[File:Pinterfoto cropped2.jpg|75px]] || [[Wp/khw/ہیرلڈ پنٹر|ہیرلڈ پنٹر]] || {{Wp/khw/پرچم|برطانیہ}} || انگریزی || مثال || ڈرامہ |- | [[Wp/khw/2006|2006]] || [[File:Orhan Pamuk 2009 Shankbone.jpg|75px]] || [[Wp/khw/اورخان پاموک|اورخان پاموک]] || {{Wp/khw/ترکی|پرچم}} || مثال || مثال ||مضامین ناول |- | [[Wp/khw/2007|2007]] || [[File:Doris lessing 20060312 (square).jpg|75px]] ||[[Wp/khw/ڈورس لیسنگ|ڈورس لیسنگ]] ||{{Wp/khw/برطانیہ|پرچم}}|| انگریزی|| مثال || شاعری، ناول، ڈرامہ، افسانہ، یاداشتیں |- | [[Wp/khw/2008|2008]] || [[File:Jean-Marie Gustave Le Clézio-press conference Dec 06th, 2008-2.jpg|75px]] || [[Wp/khw/ژاں ماری لی کلیزیو|ژاں ماری لی کلیزیو]] || {{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی || مثال || شاعری، ناول، افسانہ، مضامین |- | [[Wp/khw/2009|2009]]|| [[File:Herta Müller 1.jpg|75px]] || ہرٹا ملر || {{Wp/khw/پرچم|جرمنی}} || جرمنی || مثال || ناول |- | [[Wp/khw/2010|2010]]|| [[File:Vargas Losa Göteborg Book Fair 2011b.jpg|75px]] || ماریو ورگاس لیاوزا || {{Wp/khw/پرچم|ہسپانیہ}} || ہسپانوی || ||ناول، ڈرامہ، افسانہ، مضامین |- | [[Wp/khw/2011|2011]] || [[File:Transtroemer.jpg|75px]] || ٹوماس ٹرانسٹرومر || {{Wp/khw/پرچم|سویڈن}} || مثال || || شاعری، تراجم |- | [[Wp/khw/2012|2012]] || [[File:MoYan Hamburg 2008.jpg|75px]] ||مو یان || {{Wp/khw/چین|پرچم}} || چینی|| || ناول، افسانہ |- | [[Wp/khw/2013|2013]] || [[File:Alice Munro.jpg|75px]] || ایلس منرو || {{Wp/khw/کینیڈا|پرچم}} || انگریزی || || افسانہ |- | [[Wp/khw/2014|2014]] || || [[Wp/khw/پیتریک مودیانو|پیتریک مودیانو]] ||{{Wp/khw/پرچم|فرانس}} || فرانسیسی ||ناول، ڈرامہ و فلم |} == حوالہ جات == <references/> [[Category:Wp/khw]] [[Category:Wp/khw/فہرست نوبل انعام یافتہ]] 5ivlbb5nygg5krqv1mb8hl121ewrncc 10 2144917 7284310 7201753 2026-08-14T11:00:49Z ~2026-43617-84 2698275 7284310 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; width:250px; margin-left: 1em; font-size: 85%;" | align="center" colspan="2" style="background:lightgrey;" | <big>'''{{{nom}}}'''</big> |- | align="center" colspan="2" | |- | align="center" colspan="2" | [[Image:{{{2}}}|{{{3}}}px]] |- |align="center" colspan="2" style="background:lightgrey;"| '''Stèd''' |- |valign=top| Capitèla || {{{capitèla}}} |- |valign=top| Superfiz || {{{superfiz}}} km² |- |valign=top| Abitant || {{{abitant}}} |- |valign=top| Densitè || {{{densitè}}} |- |valign=top| Lènngua uffizièla || {{{lènngua uffizièla}}} |- |- | align="center" colspan="2" | |- | align="center" colspan="2" | [[Image:{{{4}}}|{{{5}}}px]] |- |} <noinclude>[[Category:Wp/rgn/Mudël]]</noinclude> bxy8wso7ht0s0jxd8owcqnajwqkr3bz 0 2446316 7283328 5660719 2026-08-13T13:08:03Z CarlessParking 2660002 /* */ 7283328 wikitext text/x-wiki [[File:Ph locator albay bacacay.png|right]] An '''Bacacay''' isad na primerang klaseng banwâ matutuparan san probinsya san [[wp/rcl/Albay|Albay]], [[wp/rcl/Filipinas|Filipinas]]. <br> Igwa yading sakop na dagâ na maabot sa 122.13 kilometro kwadrado budâ nasasakopan kan munang distrito. Sosog sa census kan 2010, ayo yading popolasyon na maabot sa 65,724 katawo. Ayo man yading zip code na 4509. [[Category:Wp/rbl]] [[Category: wp/rcl/Mga banwa san Albay]] {{INTERWIKI|Q492912}} j8yjj6lguo3ed9semio1akjfw2au9n2 0 2784031 7283712 3744925 2026-08-13T19:11:24Z IvanScrooge98 1926680 /* وصول کنندگان */ img 7283712 wikitext text/x-wiki نوبل انعام یافتہ عرب شخصیاتن فہرست ==وصول کنندگان== ===عرب دنیا=== {| class="wikitable sortable" |- ! سال!! class="unportable" style="width:75px;"| تصویر!! انعام یافتہ!! ملک!! زمرہ!! تبصرہ |- | style="text-align:center;"| 1978 | [[File:Anwar Sadat cropped.jpg|75px]] | {{Wp/khw/Sortname|Anwar El|Sadat}} | {{Wp/khw/Flag|Egypt}} | [[Wp/khw/نوبل امن انعام|Peace]] | First Afro-Arab to win a Nobel Prize in Peace |- | style="text-align:center;"| 1988 | [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|75px]] | [[Wp/khw/Naguib Mahfouz|Naguib Mahfouz]] |{{Wp/khw/Flag|Egypt}} | [[Wp/khw/Nobel Prize in Literature|Literature]] | First North African Arab to win a Nobel Prize in Literature |- |1994 |[[File:ArafatEconomicForum.jpg|75px]] |[[Wp/khw/Yasser Arafat|Yasser Arafat]] |{{Wp/khw/Flag|Palestine}} |[[Wp/khw/نوبل امن انعام|Peace]] |first Palestinian Arab in Nobel laureate in [[Wp/khw/نوبل امن انعام|Peace]] |- | style="text-align:center;"| 1999 | [[File:Ahmed Zewail.jpg|75px]] | [[Wp/khw/Ahmed Zewail|Ahmed Zewail]] | {{Wp/khw/Flag|Egypt}} | [[Wp/khw/Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]] | First North African Arab to win a Nobel Prize in Science |- | style="text-align:center;"| 2005 | [[File:Mohamed ElBaradei.jpg|75px]] | [[Wp/khw/Mohamed ElBaradei|Mohamed ElBaradei]] | {{Wp/khw/Flag|Egypt}} | [[Wp/khw/نوبل امن انعام|Peace]] | First Arab to win a Nobel Prize in Peace |- |2011 |[[File:Tawakkul Karman (2011).jpg|75px]] |[[Wp/khw/Tawakkul Karman|Tawakkul Karman]] | {{Wp/khw/Flag|Yemen}} |[[Wp/khw/نوبل امن انعام|Peace]] | First Arab Muslim Women Nobel laureate in Peace |- | [[Wp/khw/2015 نوبل امن انعام|2015]] | [[File:Flag of Tunisia.svg|75px]] | [[Wp/khw/Tunisian National Dialogue Quartet|Tunisian National Dialogue Quartet]] | {{Wp/khw/Flag|Tunisia}} |[[Wp/khw/نوبل امن انعام|Peace]] | First tunisian Nobel Prize |} ===عرب دنیا سے باہر=== {| class="wikitable sortable" |- ! سال!! class="unportable" style="width:75px;"| تصویر!! انعام یافتہ!! ملک!! زمرہ!! تبصرہ |- | style="text-align:center;"| 1960 | [[File:Peter Brian Medawar.jpg|75px]] | [[Wp/khw/Peter Medawar|Peter Medawar]] | {{Wp/khw/Flag|United Kingdom}} | [[Wp/khw/Nobel Prize in Physiology or Medicine|Medicine]] | First half Arab to win a Nobel Prize in Medicine, From [[Wp/khw/Christian|Christian]] [[Wp/khw/Lebanese people|Lebanese]] descent<ref name=new>{{Wp/khw/Cite web|title=Sir Peter Medawar|url=http://books.google.it/books?id=Kd_RDty8ft0C&pg=PA14&lpg=PA14&dq=peter+medawar+maronite&source=bl&ots=aedZf67lH7&sig=wZFcIDoQfN5QEeYrGRa8SSyu-0I&hl=iw&sa=X&ei=vCY3T63zN4HXtAb5y5XbDA&redir_esc=y#v=onepage&q=peter%20medawar%20maronite&f=false|work=New Scientist|accessdate=27 February 2014|date=12 April 1984}}</ref> |- |1990 |[[File:E.J.Coreyx240.jpg|75px]] |[[Wp/khw/Elias James Corey|Elias James Corey]] |{{Wp/khw/Flag|United States}} |[[Wp/khw/Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]] | First [[Wp/khw/Arab Christians|Christian]] [[Wp/khw/Lebanon|Lebanese]] descent in Nobel laureate in [[Wp/khw/Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]]<ref>[http://nobelprize.org/chemistry/laureates/1990/corey-autobio.html Elias James Corey – Autobiography<!-- Bot generated title -->]</ref> |- |2015 |[[File:Aziz Sancar 0060.jpg|75px]] |[[Wp/khw/Aziz Sancar|Aziz Sancar]] |{{Wp/khw/Flag|Turkey}} |[[Wp/khw/Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]] | First [[Wp/khw/Arabs in Turkey|Turkish Arab]] in Nobel laureate in [[Wp/khw/Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]].<ref name=arf>{{Wp/khw/Cite news|title=Nobeli alan Prof. Aziz Sancar konuştu |trans-title=Nobel Price winner Prof. Aziz Sancar speaks out |url=http://www.cnnturk.com/dunya/nobeli-alan-prof-aziz-sancar-konustu |publisher=[[Wp/khw/CNN Türk|CNN Türk]] |date=11 October 2015 |accessdate=12 December 2015 |language=tr |quote=Anne babayla Arapça konuşurduk ama çocuklar kendi aramızda Türkçe konuşarak büyüdük.}}</ref><ref name=welle>{{Wp/khw/Cite news|title=Nobel Prize in Chemistry: how our DNA repairs itself|url=http://www.dw.com/en/nobel-prize-in-chemistry-how-our-dna-repairs-itself/a-18766543|agency=Deutsch Welle|date=7 October 2015}}</ref> |} ==حوالہ جات== {{Wp/khw/reflist}} {{Wp/khw/نوبل انعام}} [[category:Wp/khw/عرب شخصیات]] [[category:Wp/khw/نوبل انعام یافتگانو فہرست]] fgu3o3jm8e8e5iqnnak1hokqdsd5zcu 0 2832246 7284251 6210783 2026-08-14T09:51:18Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Category 7284251 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} [[File:Monte Titano Panorama.jpg|190px|right]] E' '''Mont Titén''' l'è un mont ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]], èlt 739 m. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] 1ofatotsq33pc5ucz7wi8g0yqxkmiue 7284252 7284251 2026-08-14T09:51:36Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q158526]] 7284252 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} [[File:Monte Titano Panorama.jpg|190px|right]] E' '''Mont Titén''' l'è un mont ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]], èlt 739 m. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q158526}} b2zj8l1ii8jaeu8thru3nowe0w6ki04 7284300 7284252 2026-08-14T10:57:21Z ~2026-43617-84 2698275 7284300 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} {{Wp/rgn/S}} [[File:Monte Titano Panorama.jpg|190px|right]] E' '''Mont Titén''' l'è un mont ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]], èlt 739 m. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q158526}} iky0zsr1cjecc4cf4o585f6nymz7m1q 7284323 7284300 2026-08-14T11:56:17Z ~2026-43617-84 2698275 7284323 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} [[File:Monte Titano Panorama.jpg|190px|right]] E' '''Mont Titén''' l'è un mont ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]], èlt 739 m. {{Wp/rgn/S}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q158526}} igd00yxu3a2s9ms8bpytfi82f2mm5ld 0 2832248 7284259 7243863 2026-08-14T09:55:23Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284259 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/O}}{{Wp/rgn/S}} [[File:San-Marino-Dogana-1268.jpg|190px|right]] '''Dughena''' l'è ouna curazia del Castèl ad Saravàl. La sta tel cunfèin dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]] sa l'Italia [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] e36s92agu01rux3ijyif892lcrgfg6s 7284266 7284259 2026-08-14T10:14:41Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 la n'è pió órfana 7284266 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} [[File:San-Marino-Dogana-1268.jpg|190px|right]] '''Dughena''' l'è ouna curazia del Castèl ad Saravàl. La sta tel cunfèin dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]] sa l'Italia [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] 6jj1998uzxejqgnihwxka4m0xp4a1si 7284294 7284266 2026-08-14T10:56:33Z ~2026-43617-84 2698275 7284294 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} [[File:San-Marino-Dogana-1268.jpg|190px|right]] '''Dughena''' l'è ouna curazia del Castèl ad Saravàl. La sta tel cunfèin dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]] sa l'Italia {{Wp/rgn/S}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] bnochb2njpbhk9paajakau4b629fegq 7284307 7284294 2026-08-14T10:59:24Z ~2026-43617-84 2698275 7284307 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} [[File:San-Marino-Dogana-1268.jpg|190px|right]] '''Dughena''' l'è ouna curazia del Castèl ad Saravàl. La sta tel cunfèin dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]] sa l'Italia {{Wp/rgn/S}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] rijhq1yntmcfkani4zwuvvpqrg45oz0 0 2832374 7284254 7282101 2026-08-14T09:52:55Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284254 wikitext text/x-wiki [[File:Castello di Faetano.jpg|190px|right]] '''Faitèn''' (''Faetano'' in Italièn) l'è oun Castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripòbblica ad San Marèin]] a 1 194 abitìnt e stéṡ 7,75 kmq. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] nvznf5jun63upihajgll7abedxge0lb 7284257 7284254 2026-08-14T09:54:03Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q206356]] 7284257 wikitext text/x-wiki [[File:Castello di Faetano.jpg|190px|right]] '''Faitèn''' (''Faetano'' in Italièn) l'è oun Castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripòbblica ad San Marèin]] a 1 194 abitìnt e stéṡ 7,75 kmq. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q206356}} 6ost7mn8j2990ng5axsfmzom9ednu09 7284297 7284257 2026-08-14T10:56:56Z ~2026-43617-84 2698275 7284297 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} [[File:Castello di Faetano.jpg|190px|right]] '''Faitèn''' (''Faetano'' in Italièn) l'è oun Castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripòbblica ad San Marèin]] a 1 194 abitìnt e stéṡ 7,75 kmq. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q206356}} cz732h7ko3oid6uhhgfa9ail7wde83x 0 2832377 7284258 7243859 2026-08-14T09:54:17Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q201368]] 7284258 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} [[File:Castello di Borgo maggiore.jpg|190px|right]] [[File:BorgoMaggiorePanoramaFromSanMarino.JPG|190px|right]] '''E Bórgh''' (''Borgo Maggiore'' te [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è un castèl ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]]. Dop [[Wp/rgn/Dughena|Dughéna]], l'è la pió granda cità dla Ripòbblica sa 7008 abitìnt. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] {{INTERWIKI|Q201368}} pkqhcwbjbhvorhdqho7sjbl89fwjpvp 7284265 7284258 2026-08-14T10:13:21Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284265 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} [[File:Castello di Borgo maggiore.jpg|190px|right]] [[File:BorgoMaggiorePanoramaFromSanMarino.JPG|190px|right]] '''E Bórgh''' (''Borgo Maggiore'' te [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è un castèl ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]]. Dop [[Wp/rgn/Dughena|Dughéna]], l'è la pió granda cità dla Ripòbblica sa 7008 abitìnt. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] {{INTERWIKI|Q201368}} [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] tqg287ka0379boz6wsrgu4y8ah1xbg5 7284296 7284265 2026-08-14T10:56:53Z ~2026-43617-84 2698275 7284296 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} {{Wp/rgn/S}} [[File:Castello di Borgo maggiore.jpg|190px|right]] [[File:BorgoMaggiorePanoramaFromSanMarino.JPG|190px|right]] '''E Bórgh''' (''Borgo Maggiore'' te [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è un castèl ad [[Wp/rgn/San Marein|San Marèin]]. Dop [[Wp/rgn/Dughena|Dughéna]], l'è la pió granda cità dla Ripòbblica sa 7008 abitìnt. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] {{INTERWIKI|Q201368}} [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] a8bq0e7yao17821qsdv8ahv30t1ftiu 0 2833867 7283826 7074056 2026-08-14T00:27:32Z கி.மூர்த்தி 478412 7283826 wikitext text/x-wiki '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. ==நகரங்கள்== ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 1fnudth3dnewyyghoe425tw7v8gyd1i 7283827 7283826 2026-08-14T00:28:11Z கி.மூர்த்தி 478412 7283827 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. ==நகரங்கள்== ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] l4o3hudshxpa1a2f2sf76ltprb5vvrl 7283828 7283827 2026-08-14T00:30:02Z கி.மூர்த்தி 478412 7283828 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] ahypibiqwl56pqsbb3mfzamj6tdd5xf 7283829 7283828 2026-08-14T00:32:54Z கி.மூர்த்தி 478412 /* நகரங்கள் */ 7283829 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] gpnib8orxra9lja1xsh89x4i4sxe37w 7283830 7283829 2026-08-14T00:33:31Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7283830 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|Ancient stone statues (''bal-bal'') outside of Burana Tower]] 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] l4md68xswefk02exjogkolmq9lum6cf 7283831 7283830 2026-08-14T00:36:10Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7283831 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|Ancient stone statues (''bal-bal'') outside of Burana Tower]] 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|Ancient stone statues (''bal-bal'') outside of Burana Tower]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] iydj6h8t7jjxr4kqjp987p8bx81eak2 7283832 7283831 2026-08-14T00:36:51Z கி.மூர்த்தி 478412 /* புரிதல் */ 7283832 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|Ancient stone statues (''bal-bal'') outside of Burana Tower]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] kfymfytfwu3ww73harhjyxwcrnfqqdk 7283833 7283832 2026-08-14T00:37:34Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283833 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] nzdri6tyqx2fbo5bw0c0dcdci0p4k30 7283834 7283833 2026-08-14T00:42:03Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283834 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 28etjvmqbqd8c0j5oxe0txd8fss3v5s 7283836 7283834 2026-08-14T00:43:29Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283836 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] rfss4q44h9wi36cqj33dtebhujexii9 7283839 7283836 2026-08-14T00:49:57Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283839 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 8ivpxx86knn4mpvet9p9jms12o9mz4h 7283901 7283839 2026-08-14T02:37:02Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283901 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] ct5h4x7p5vdkh57lk0cf9ql7lh5vnx4 7283903 7283901 2026-08-14T02:38:35Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283903 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 4m5b7b72ofxrsocht6d2kwpxqi2m1pp 7283905 7283903 2026-08-14T02:40:11Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283905 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] s00xem9dfy2luvm96r5u8kn7u2rgyh7 7283907 7283905 2026-08-14T02:42:29Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283907 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 01efz2ocy72ibwo25alhpw5xvcgr6rd 7283910 7283907 2026-08-14T02:45:10Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283910 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] f4938yfsm5209361pwim4virql41xbx 7283912 7283910 2026-08-14T02:46:47Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283912 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] r1zm4emo8sn0uvuoo8lfhemeokgjacw 7283914 7283912 2026-08-14T02:48:34Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7283914 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. ===காலநிலை=== [[File:E8305-Kosh-Kol-sea-buckthorn.jpg|thumb|On the Issyk Kul's shore near Kosh Köl]] ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] b3bcrudjjcifa63ms6wb0e4w40ur0by 7283917 7283914 2026-08-14T02:51:59Z கி.மூர்த்தி 478412 /* காலநிலை */ 7283917 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. ===காலநிலை=== [[File:E8305-Kosh-Kol-sea-buckthorn.jpg|thumb|கோசு கோல்டு அருகே இசிக்கு குல் ஏரியின் கரை]] ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] thdyu5dlwhymg7mq5w083rah3xaszwm 7284036 7283917 2026-08-14T04:01:30Z கி.மூர்த்தி 478412 /* வரலாறு */ 7284036 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. துலிப் புரட்சியின் தலைவர் குர்மன்பெக்கு பாகியேவ், ஓர் இடைக்கால அரசாங்கத்தை அமைத்து, அந்த சூலை மாதத்தின் பிற்பகுதியில் அவசரகாலத் தேர்தல்கள் நடத்தப்படும் வரை சனாதிபதியாகவும் பிரதமராகவும் பணியாற்றினார். பாகியேவ் சனாதிபதி பதவிக்குப் போட்டியிட்டு வெற்றி பெற்றார், ஆனால் ஐந்து மாதங்களுக்குப் பிறகே தனது அமைச்சரவைக்கு நாடாளுமன்ற ஒப்புதலைப் பெற முடிந்தது. அரசியலமைப்பை உருவாக்குவதற்கான பல முயற்சிகளுக்குப் பிறகு, 2007-ஆம் ஆண்டில் பாகியேவ், அரசியலமைப்பின் முந்தைய அனைத்து வடிவங்களும் சட்டவிரோதமானவை என்று அறிவித்து, அகாயேவ் காலத்திய திருத்தப்பட்ட அரசியலமைப்பை அமல்படுத்தினார். பின்னர் அவர் நாடாளுமன்றத்தைக் கலைத்து, நாடாளுமன்றக் கட்டமைப்பைச் சீர்திருத்துவதற்காக முன்கூட்டியே தேர்தலுக்கு அழைப்பு விடுத்தார். சனாதிபதியின் சொந்தக் கட்சியே பெரும்பான்மையைப் பெற்றது. பரவலான வாக்கு எண்ணிக்கை முறைகேடுகள் மற்றும் வாக்காளர் வருகையில் மிகைப்படுத்தல்கள் உள்ளிட்ட பல சிக்கல்களைச் சுட்டிக்காட்டி, தேர்தல்கள் நடத்தப்பட்ட விதம் குறித்து அமெரிக்க வெளியுறவுத்துறை ஆழ்ந்த கவலையை வெளிப்படுத்தியது. கிர்கிசுத்தான் இன்று எதிர்கொள்ளும் சில பிரச்சனைகள், சுதந்திர நாடுகளின் கூட்டமைப்பு முழுவதும் பொதுவானவை. அவையாவன: அரசியல் சுதந்திரமின்மை, பரவலான ஊழல் மற்றும் சனநாயகத்தின் மீதான எதிர்மறையான தாக்கங்கள். ===காலநிலை=== [[File:E8305-Kosh-Kol-sea-buckthorn.jpg|thumb|கோசு கோல்டு அருகே இசிக்கு குல் ஏரியின் கரை]] ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] 99js1fxos7dc193pyqqka3kavr29bug 7284037 7284036 2026-08-14T04:04:42Z கி.மூர்த்தி 478412 /* காலநிலை */ 7284037 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. துலிப் புரட்சியின் தலைவர் குர்மன்பெக்கு பாகியேவ், ஓர் இடைக்கால அரசாங்கத்தை அமைத்து, அந்த சூலை மாதத்தின் பிற்பகுதியில் அவசரகாலத் தேர்தல்கள் நடத்தப்படும் வரை சனாதிபதியாகவும் பிரதமராகவும் பணியாற்றினார். பாகியேவ் சனாதிபதி பதவிக்குப் போட்டியிட்டு வெற்றி பெற்றார், ஆனால் ஐந்து மாதங்களுக்குப் பிறகே தனது அமைச்சரவைக்கு நாடாளுமன்ற ஒப்புதலைப் பெற முடிந்தது. அரசியலமைப்பை உருவாக்குவதற்கான பல முயற்சிகளுக்குப் பிறகு, 2007-ஆம் ஆண்டில் பாகியேவ், அரசியலமைப்பின் முந்தைய அனைத்து வடிவங்களும் சட்டவிரோதமானவை என்று அறிவித்து, அகாயேவ் காலத்திய திருத்தப்பட்ட அரசியலமைப்பை அமல்படுத்தினார். பின்னர் அவர் நாடாளுமன்றத்தைக் கலைத்து, நாடாளுமன்றக் கட்டமைப்பைச் சீர்திருத்துவதற்காக முன்கூட்டியே தேர்தலுக்கு அழைப்பு விடுத்தார். சனாதிபதியின் சொந்தக் கட்சியே பெரும்பான்மையைப் பெற்றது. பரவலான வாக்கு எண்ணிக்கை முறைகேடுகள் மற்றும் வாக்காளர் வருகையில் மிகைப்படுத்தல்கள் உள்ளிட்ட பல சிக்கல்களைச் சுட்டிக்காட்டி, தேர்தல்கள் நடத்தப்பட்ட விதம் குறித்து அமெரிக்க வெளியுறவுத்துறை ஆழ்ந்த கவலையை வெளிப்படுத்தியது. கிர்கிசுத்தான் இன்று எதிர்கொள்ளும் சில பிரச்சனைகள், சுதந்திர நாடுகளின் கூட்டமைப்பு முழுவதும் பொதுவானவை. அவையாவன: அரசியல் சுதந்திரமின்மை, பரவலான ஊழல் மற்றும் சனநாயகத்தின் மீதான எதிர்மறையான தாக்கங்கள். ===காலநிலை=== [[File:E8305-Kosh-Kol-sea-buckthorn.jpg|thumb|கோசு கோல்டு அருகே இசிக்கு குல் ஏரியின் கரை]] இந்நாட்டில் காலநிலை பிராந்திய ரீதியாக மாறுபடுகிறது. தென்மேற்கு பெர்கானா பள்ளத்தாக்கு மிதவெப்பமண்டலமானது மற்றும் கோடையில் மிகவும் வெப்பமானது. வெப்பநிலை 40°செல்சியசு (104°பாரங்கீட்டு) வரை அடையும். வடக்கு அடிவாரங்கள் மிதமான காலநிலையைக் கொண்டுள்ளன, மேலும் தியான் சான், உயரத்தைப் பொறுத்து வறண்ட கண்ட காலநிலை முதல் துருவ காலநிலை வரை மாறுபடுகிறது. மிகவும் குளிரான பகுதிகளில், குளிர்காலத்தில் சுமார் 40 நாட்களுக்கு வெப்பநிலை பூச்சியத்திற்கும் குறைவாக இருக்கும். மேலும் சில பாலைவனப் பகுதிகளில் கூட இந்தக் காலகட்டத்தில் தொடர்ச்சியான பனிப்பொழிவு இருக்கும். வடக்கு கிர்கிசுத்தானுக்குச் செல்ல சிறந்த நேரம் சூன் முதல் செப்டம்பர் வரை ஆகும். இருப்பினும் பிசுகெக்கு போன்ற அடிவார நகரங்கள் மிகவும் வெப்பமாக (35°செல்சியசு வரை) இருக்கும். தாழ்வான மலைப் பகுதிகளில் மலையேற்றத்திற்கு ஏப்ரல் முதல் சூன் வரையிலான காலம் மிகவும் அழகானது, அப்போது மலைச் சரிவுகள் பூத்துக் குலுங்கும் மலர்களால் நிறைந்திருக்கும். தெற்கு கிர்கிசுத்தானுக்கு மார்ச்சு முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை உகந்தது. அக்டோபர் முதல் உயரமான மலைப் பாதைகள் மூடப்படலாம். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] npri722p62lpanqjf11hp1u8qj3pdej 7284039 7284037 2026-08-14T04:06:45Z கி.மூர்த்தி 478412 /* காலநிலை */ 7284039 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. துலிப் புரட்சியின் தலைவர் குர்மன்பெக்கு பாகியேவ், ஓர் இடைக்கால அரசாங்கத்தை அமைத்து, அந்த சூலை மாதத்தின் பிற்பகுதியில் அவசரகாலத் தேர்தல்கள் நடத்தப்படும் வரை சனாதிபதியாகவும் பிரதமராகவும் பணியாற்றினார். பாகியேவ் சனாதிபதி பதவிக்குப் போட்டியிட்டு வெற்றி பெற்றார், ஆனால் ஐந்து மாதங்களுக்குப் பிறகே தனது அமைச்சரவைக்கு நாடாளுமன்ற ஒப்புதலைப் பெற முடிந்தது. அரசியலமைப்பை உருவாக்குவதற்கான பல முயற்சிகளுக்குப் பிறகு, 2007-ஆம் ஆண்டில் பாகியேவ், அரசியலமைப்பின் முந்தைய அனைத்து வடிவங்களும் சட்டவிரோதமானவை என்று அறிவித்து, அகாயேவ் காலத்திய திருத்தப்பட்ட அரசியலமைப்பை அமல்படுத்தினார். பின்னர் அவர் நாடாளுமன்றத்தைக் கலைத்து, நாடாளுமன்றக் கட்டமைப்பைச் சீர்திருத்துவதற்காக முன்கூட்டியே தேர்தலுக்கு அழைப்பு விடுத்தார். சனாதிபதியின் சொந்தக் கட்சியே பெரும்பான்மையைப் பெற்றது. பரவலான வாக்கு எண்ணிக்கை முறைகேடுகள் மற்றும் வாக்காளர் வருகையில் மிகைப்படுத்தல்கள் உள்ளிட்ட பல சிக்கல்களைச் சுட்டிக்காட்டி, தேர்தல்கள் நடத்தப்பட்ட விதம் குறித்து அமெரிக்க வெளியுறவுத்துறை ஆழ்ந்த கவலையை வெளிப்படுத்தியது. கிர்கிசுத்தான் இன்று எதிர்கொள்ளும் சில பிரச்சனைகள், சுதந்திர நாடுகளின் கூட்டமைப்பு முழுவதும் பொதுவானவை. அவையாவன: அரசியல் சுதந்திரமின்மை, பரவலான ஊழல் மற்றும் சனநாயகத்தின் மீதான எதிர்மறையான தாக்கங்கள். ===காலநிலை=== [[File:E8305-Kosh-Kol-sea-buckthorn.jpg|thumb|கோசு கோல்டு அருகே இசிக்கு குல் ஏரியின் கரை]] இந்நாட்டில் காலநிலை பிராந்திய ரீதியாக மாறுபடுகிறது. தென்மேற்கு பெர்கானா பள்ளத்தாக்கு மிதவெப்பமண்டலமானது மற்றும் கோடையில் மிகவும் வெப்பமானது. வெப்பநிலை 40°செல்சியசு (104°பாரங்கீட்டு) வரை அடையும். வடக்கு அடிவாரங்கள் மிதமான காலநிலையைக் கொண்டுள்ளன, மேலும் தியான் சான், உயரத்தைப் பொறுத்து வறண்ட கண்ட காலநிலை முதல் துருவ காலநிலை வரை மாறுபடுகிறது. மிகவும் குளிரான பகுதிகளில், குளிர்காலத்தில் சுமார் 40 நாட்களுக்கு வெப்பநிலை பூச்சியத்திற்கும் குறைவாக இருக்கும். மேலும் சில பாலைவனப் பகுதிகளில் கூட இந்தக் காலகட்டத்தில் தொடர்ச்சியான பனிப்பொழிவு இருக்கும். வடக்கு கிர்கிசுத்தானுக்குச் செல்ல சிறந்த நேரம் சூன் முதல் செப்டம்பர் வரை ஆகும். இருப்பினும் பிசுகெக்கு போன்ற அடிவார நகரங்கள் மிகவும் வெப்பமாக (35°செல்சியசு வரை) இருக்கும். தாழ்வான மலைப் பகுதிகளில் மலையேற்றத்திற்கு ஏப்ரல் முதல் சூன் வரையிலான காலம் மிகவும் அழகானது, அப்போது மலைச் சரிவுகள் பூத்துக் குலுங்கும் மலர்களால் நிறைந்திருக்கும். தெற்கு கிர்கிசுத்தானுக்கு மார்ச்சு முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை உகந்தது. அக்டோபர் முதல் உயரமான மலைப் பாதைகள் மூடப்படலாம். ===நிலப்பரப்பு=== கிர்கிசுத்தான் முழுக்க முழுக்க மலைகள் நிறைந்த பகுதியாகும். இங்கு தியென் சான் மலைத்தொடர் ஆதிக்கம் செலுத்துகிறது. பல உயரமான சிகரங்கள், பனிப்பாறைகள் மற்றும் அதிக உயரத்தில் அமைந்துள்ள ஏரிகள் இங்கு உள்ளன. மிக உயர்ந்த சிகரம்: இயெங்கிசு சோகுசு (பிக் போபெடி) - 7,439 மீட்டர். இம்மலைப்பகுதிகள் மலையேற்றத்திற்கு ஏற்ற அழகிய இடங்களாகும். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] ix3jfxv3zzwz724o1osygaq8g20sj8c 7284040 7284039 2026-08-14T04:09:07Z கி.மூர்த்தி 478412 /* நிலப்பரப்பு */ 7284040 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Kyrgyzstan banner 3a.jpg}} '''கிர்கிசுதான்''' என்பது [[Wy/ta/ஆசியா|ஆசியா]]க் கண்டத்தில் அமைந்துள்ள நாடுகளுள் ஒன்றாகும். மத்திய ஆசிய நாடான கிர்கிசுத்தான் அதன் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக பெரும்பாலும் மத்திய ஆசியாவின் "சுவிட்சர்லாந்து" என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்நாடு தியென் சான் மலைத்தொடர், இசிக்-குல் மற்றும் சாங் கோல் போன்ற தெளிவான நீர் கொண்ட ஏரிகள் மற்றும் அலா-ஆர்ச்சா தேசிய பூங்கா போன்ற அழகான பள்ளத்தாக்குகள் என பிரமிக்க வைக்கும் இயற்கை காட்சிகளைக் கொண்டுள்ளது. இப்பகுதிகள் மலையேற்றம், நீண்ட தூர நடைப்பயணம், குதிரை சவாரி மற்றும் முகாம் அமைத்தல் போன்ற சிறந்த செயல்பாடுகளுக்கான வாய்ப்புகளை வழங்குகின்றன. இயர்ட்டு எனப்படும் கூடாரங்களில் தங்குவதன் மூலம் கிர்கிசு நாடோடிகளின் விருந்தோம்பலை அனுபவிக்கலாம். பெசுபர்மாக் மற்றும் மந்தி போன்ற வயிறு நிறையக்கூடிய உணவுகளைக் கொண்ட கிர்கிசு உணவு வகைகளைச் சுவைக்கலாம். மேலும், பாரம்பரிய இசை மற்றும் நாட்டுப்புறக் கதைகளைக் கேட்டவாறே நறுமணமிக்க தேநீரைப் பருகலாம். இந்நாடு ஆண்டு முழுவதும் கலாச்சார நிகழ்வுகளையும் திருவிழாக்களையும் கொண்டாடுகிறது, அவை நாட்டின் பாரம்பரியங்கள், கலைகள் மற்றும் விளையாட்டுகளை வெளிப்படுத்துகின்றன. ==நகரங்கள்== ==புரிதல்== {{Wy/ta/Quickbar|location=LocationKyrgyzstan.png}} 1876 ஆம் ஆண்டில் கிர்கிசுத்தான் உருசியாவால் இணைக்கப்பட்டது. மிகவும் முற்போக்கான பிந்தைய சோவியத் நாடுகளில் முறையாக கிர்கிசு குடியரசு 1991 ஆம் ஆண்டு கிர்கிசுத்தானில் ஒரு சுதந்திர நாடாக மாறியது. ===வரலாறு=== [[File:2015-09-06-090821 - Balasagun - Balbals (Steinfiguren).JPG|thumb|புரானா கோபுரத்திற்கு வெளியே உள்ள பழங்காலக் கல் சிலைகள் (பால்-பால்)]] பண்டைய சிகைத்தியர்கள் தற்போதைய கிர்கிசுத்தானின் பெரும்பகுதிகளில் வசித்து வந்தனர். அவர்கள் மறைந்ததைத் தொடர்ந்து, சைபீரியாவிலிருந்து கிர்கிசு மக்கள் இங்கு வந்து குடியேறினர். மங்கோலியப் பேரரசின் எழுச்சியின்போது, ​​அதாவது 13-ஆம் நூற்றாண்டில், உருசியாவின் துவான் பகுதியிலிருந்து இடம்பெயர்ந்து தற்போது கிர்கிசுத்தான் என்று அழைக்கப்படும் பகுதிக்கு வந்த பழங்குடியினரின் வழித்தோன்றல்களே கிர்கிசு மக்கள் ஆவர். 1876-ஆம் ஆண்டில் கோகண்ட்டு காணேட்டு அழிக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் பகுதி உருசியப் பேரரசின் ஒரு பகுதியாக இணைக்கப்பட்டது. அப்பகுதி மக்கள் உருசியர்களாலும் (அவர்கள் வாயிலாக மேற்கத்தியர்களாலும்) காரா கிர்கிசு என்று அழைக்கப்பட்டனர்; அக்காலத்தில் "கிர்கிசு" என்ற பெயர் தற்போது "கசக்குகள்" என்று அழைக்கப்படும் மக்களையே குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஏறக்குறைய அதே காலகட்டத்தில், வடமேற்கு சீனாவில் குவிங் ஆட்சிக்கு எதிராக வெடித்த பரவலான முசுலிம் கிளர்ச்சி தோல்வியடைந்தது. இதனால் உய்குர் மற்றும் துங்கன் (சீன முசுலிம்கள்) இனத்தைச் சேர்ந்த பலர் உருசியப் பேரரசுக்குத் தப்பிச் சென்று, தற்போதைய கிர்கிசுத்தான் மற்றும் கசக்கசுத்தான் பகுதிகளில் குடியேறினர். ஜார் மன்னரின் இணைப்பினால், ஏராளமான சுலாவியக் குடியேறிகள் வந்து, பல கிர்கிசு மக்களை இடம்பெயரச் செய்து, அவர்களின் மேய்ச்சல் நிலங்களில் பயிர்களைப் பயிரிட்டனர். முதலாம் உலகப் போரின் போது, ​​பல கிர்கிசு மக்கள் ஜார் மன்னரின் படைகளுக்கு ஆதரவளிக்க மறுத்ததால், பலர் படுகொலை செய்யப்பட்டனர். சோவியத் ஒன்றியம் உருவாக்கப்பட்டதைத் தொடர்ந்து, உருசிய சோவியத் கூட்டாட்சிக் குடியரசிற்குள் காரா-கிர்கிசு தன்னாட்சி சோவியத் சோசலிசக் குடியரசு நிறுவப்பட்டது. முன்னர் பிசுபெக்கு என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு சிறிய நகரம், குடியரசின் தலைநகராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டு, ஒரு செம்படைத் தளபதியைக் கௌரவிக்கும் விதமாக பிரூன்சு எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது. இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (1926), சோவியத்துகள் தங்கள் இனக்குழுக்களின் பெயர்களைச் சீரமைக்க முயன்றனர். காரா-கிர்கிசு குடியரசு என்பது கிர்கிசு குடியரசாக மாறியது (அதேவேளையில், முன்னதாக கிர்கிசு குடியரசு என்று அழைக்கப்பட்ட பகுதி கசாக்கு குடியரசாக மாறியது. 1936-ஆம் ஆண்டில், கிர்கிசு குடியரசு உருசியக் குடியரசிலிருந்து பிரிக்கப்பட்டு, கிர்கிசு எசு.எசு.ஆர் என்ற பெயரில் சோவியத் ஒன்றியத்தின் உறுப்பு மாநிலங்களில் ஒன்றாக மாறியது. தொழில்மயமாக்கல் பரவி தொழிற்சாலைகள், சுரங்கங்கள் மற்றும் பல்கலைக்கழகங்கள் உருவானபோது கிர்கிசுத்தான் பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்தது. கிர்கிசு மொழியை எழுத்து வடிவில் கொண்டுவருவதற்காக முதலில் இலத்தீன் மற்றும் பின்னர் சிரிலிக் எழுத்துமுறைகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட எழுத்து வடிவங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கட்டாயக் கல்வி அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. மேலும் புகழ்பெற்ற மனசுகாவியம் எழுத்து வடிவில் பதிவு செய்யப்பட்டு புத்தகமாக வெளியிடப்பட்டது. தனது சுதந்திரத்தை நிலைநாட்டும் வகையில், அந்தப் புதிய நாடு தனது பெயரின் உருசிய மற்றும் ஆங்கில எழுத்துக்கூட்டலை மாற்றியமைத்தது. இது கிர்கிசு மொழி எழுத்துக்கூட்டலுக்கு மிகவும் நெருக்கமானதாகும். மேலும், தனது தலைநகருக்கு அதன் பூர்வீகப் பெயரையும் (ஓரளவு) திரும்பப் பெற்றது. கிர்கிசுதான் மீது சோவியத் தாக்கம் வலுவாக இருந்தது. இதனால் சோவியத் காலத்திற்கு முந்தைய பல மரபுகளும் கலாச்சாரங்களும் மறைந்துபோயின. ஆனால் சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு அவை மீண்டும் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும், செர்மானியர்கள், குர்துகள், செச்செனியர்கள், போலந்தினர் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட பல்வேறு இனச் சிறுபான்மையினர் கிர்கிசுத்தானுக்குக் கட்டாயமாக இடம்பெயர்க்கப்பட்டனர். இத்தகைய மக்கள் கலவையானது, ஆசியாவிலேயே இன ரீதியாக மிகவும் பன்முகத்தன்மை கொண்ட நாடுகளில் ஒன்றாக கிர்கிசுத்தானை மாற்றியுள்ளது. சோவியத் ஒன்றியம் முழுவதும் பல்வேறு பகுதிகளில் நிலவிய கொந்தளிப்பான சூழலுக்கு மத்தியில், 1991-ஆம் ஆண்டு ஆகத்து மாதம் 31 அன்று மாசுக்கோவில் மிகைல் கோர்பச்சேவின் ஆட்சிக்கு எதிராக நடத்தப்பட்ட சதிப்புரட்சி தோல்வியடைந்தது. மத்திய அரசுக்கு எதிரான இந்த நடவடிக்கை, சோவியத் ஒன்றியத்திலிருந்து சுதந்திரம் பெறுவதாக அறிவிக்க கிர்கிசுத்தான் அதிகார வர்க்கத்தைத் தூண்டியது. அதே காலகட்டத்தில், மத்திய ஆசியாவிலேயே உள்ளூர் பொதுவுடைமைக் கட்சியின் ஆதரவு இல்லாத ஒரே தலைவரான இயற்பியலாளர் அசுக்கார் அகாயேவ், கிர்கிசுத்தானின் அதிபராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். அதிபர் அகாயேவைப் பொறுத்தவரை, எந்தவொரு அரசியல் கட்சியையும் சாராதிருப்பது நேர்மைக்கு உத்தரவாதம் அளிக்காது என்பது தெளிவாகியது. எதிர்க்கட்சிகளை ஒடுக்கியதன் மூலம் நிர்வாகப் பிரிவின் அதிகாரம் அதிகரித்தது. அத்துடன், அதிபர் தனக்கும் தனது குடும்பத்தினருக்கும் சட்ட நடவடிக்கைகளிலிருந்து விலக்குரிமையைப் பெற்றுக்கொண்டார். பல ஆண்டுகளாக நடைபெற்ற சந்தேகத்திற்குரிய தேர்தல்களுக்குப் பிறகு, 2005-ஆம் ஆண்டு மார்ச்சு மாதத்தில், நாடு முழுவதிலுமிருந்து வந்த பெருந்திரளான போராட்டக்காரர்கள் தலைநகரில் ஒன்றுகூடியதால், அகாயே உருசியாவிற்குத் தப்பிச் செல்ல நேரிட்டது. துலிப் புரட்சியின் தலைவர் குர்மன்பெக்கு பாகியேவ், ஓர் இடைக்கால அரசாங்கத்தை அமைத்து, அந்த சூலை மாதத்தின் பிற்பகுதியில் அவசரகாலத் தேர்தல்கள் நடத்தப்படும் வரை சனாதிபதியாகவும் பிரதமராகவும் பணியாற்றினார். பாகியேவ் சனாதிபதி பதவிக்குப் போட்டியிட்டு வெற்றி பெற்றார், ஆனால் ஐந்து மாதங்களுக்குப் பிறகே தனது அமைச்சரவைக்கு நாடாளுமன்ற ஒப்புதலைப் பெற முடிந்தது. அரசியலமைப்பை உருவாக்குவதற்கான பல முயற்சிகளுக்குப் பிறகு, 2007-ஆம் ஆண்டில் பாகியேவ், அரசியலமைப்பின் முந்தைய அனைத்து வடிவங்களும் சட்டவிரோதமானவை என்று அறிவித்து, அகாயேவ் காலத்திய திருத்தப்பட்ட அரசியலமைப்பை அமல்படுத்தினார். பின்னர் அவர் நாடாளுமன்றத்தைக் கலைத்து, நாடாளுமன்றக் கட்டமைப்பைச் சீர்திருத்துவதற்காக முன்கூட்டியே தேர்தலுக்கு அழைப்பு விடுத்தார். சனாதிபதியின் சொந்தக் கட்சியே பெரும்பான்மையைப் பெற்றது. பரவலான வாக்கு எண்ணிக்கை முறைகேடுகள் மற்றும் வாக்காளர் வருகையில் மிகைப்படுத்தல்கள் உள்ளிட்ட பல சிக்கல்களைச் சுட்டிக்காட்டி, தேர்தல்கள் நடத்தப்பட்ட விதம் குறித்து அமெரிக்க வெளியுறவுத்துறை ஆழ்ந்த கவலையை வெளிப்படுத்தியது. கிர்கிசுத்தான் இன்று எதிர்கொள்ளும் சில பிரச்சனைகள், சுதந்திர நாடுகளின் கூட்டமைப்பு முழுவதும் பொதுவானவை. அவையாவன: அரசியல் சுதந்திரமின்மை, பரவலான ஊழல் மற்றும் சனநாயகத்தின் மீதான எதிர்மறையான தாக்கங்கள். ===காலநிலை=== [[File:E8305-Kosh-Kol-sea-buckthorn.jpg|thumb|கோசு கோல்டு அருகே இசிக்கு குல் ஏரியின் கரை]] இந்நாட்டில் காலநிலை பிராந்திய ரீதியாக மாறுபடுகிறது. தென்மேற்கு பெர்கானா பள்ளத்தாக்கு மிதவெப்பமண்டலமானது மற்றும் கோடையில் மிகவும் வெப்பமானது. வெப்பநிலை 40°செல்சியசு (104°பாரங்கீட்டு) வரை அடையும். வடக்கு அடிவாரங்கள் மிதமான காலநிலையைக் கொண்டுள்ளன, மேலும் தியான் சான், உயரத்தைப் பொறுத்து வறண்ட கண்ட காலநிலை முதல் துருவ காலநிலை வரை மாறுபடுகிறது. மிகவும் குளிரான பகுதிகளில், குளிர்காலத்தில் சுமார் 40 நாட்களுக்கு வெப்பநிலை பூச்சியத்திற்கும் குறைவாக இருக்கும். மேலும் சில பாலைவனப் பகுதிகளில் கூட இந்தக் காலகட்டத்தில் தொடர்ச்சியான பனிப்பொழிவு இருக்கும். வடக்கு கிர்கிசுத்தானுக்குச் செல்ல சிறந்த நேரம் சூன் முதல் செப்டம்பர் வரை ஆகும். இருப்பினும் பிசுகெக்கு போன்ற அடிவார நகரங்கள் மிகவும் வெப்பமாக (35°செல்சியசு வரை) இருக்கும். தாழ்வான மலைப் பகுதிகளில் மலையேற்றத்திற்கு ஏப்ரல் முதல் சூன் வரையிலான காலம் மிகவும் அழகானது, அப்போது மலைச் சரிவுகள் பூத்துக் குலுங்கும் மலர்களால் நிறைந்திருக்கும். தெற்கு கிர்கிசுத்தானுக்கு மார்ச்சு முதல் அக்டோபர் மாதம் வரை உகந்தது. அக்டோபர் முதல் உயரமான மலைப் பாதைகள் மூடப்படலாம். ===நிலப்பரப்பு=== கிர்கிசுத்தான் முழுக்க முழுக்க மலைகள் நிறைந்த பகுதியாகும். இங்கு தியென் சான் மலைத்தொடர் ஆதிக்கம் செலுத்துகிறது. பல உயரமான சிகரங்கள், பனிப்பாறைகள் மற்றும் அதிக உயரத்தில் அமைந்துள்ள ஏரிகள் இங்கு உள்ளன. மிக உயர்ந்த சிகரம்: இயெங்கிசு சோகுசு (பிக் போபெடி) - 7,439 மீட்டர். இம்மலைப்பகுதிகள் மலையேற்றத்திற்கு ஏற்ற அழகிய இடங்களாகும். ===பண்பாடு=== கிர்கிசுத்தான் பல்வேறு இனக்குழுக்கள் மற்றும் பாரம்பரிய கலாச்சாரங்களின் கலவையைக் கொண்ட நாடாகும். இதில் கிர்கிசு மக்கள் பெரும்பான்மையினராக உள்ளனர். அந்நாட்டின் தேசியக் கொடியில் உள்ள 40 கதிர்களைக் கொண்ட சூரியச் சின்னம், 40 குலங்களைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்துவதாகக் கருதப்படுகிறது. 'மானசு காவியம்' என்பது இவர்களின் பாரம்பரிய காவியமாகும்; இது அக்காவியத்தின் தலைவனான மானசின் பெயரைக் கொண்டதுடன், 5,00,000 வரிகளைக் கொண்ட மிக நீண்ட காவியமாகவும் திகழ்கிறது. பாரம்பரியமாக நாடோடி வாழ்க்கை முறையைக் கொண்ட குதிரை சவாரி செய்யும் மக்களாகவும், கழுகுகளைக் கொண்டு வேட்டையாடுதல் மற்றும் கம்பளம் நெய்தல் போன்ற கலாச்சார மரபுகளைக் கொண்டவர்களாகவும் இருப்பதால், கிர்கிசு மக்கள் கசாக்கு மக்களுடன் நெருங்கிய பண்பாட்டுத் தொடர்புகளைப் பகிர்ந்து கொள்கின்றனர். ==பார்க்க== ==சாப்பிட== ==குடிக்க== ==நித்திரை கொள்ள== ==கற்க== ==அடுத்து செல்ல== [[Category:Wy/ta/ஆசிய நாடுகள்]] [[Category:Wy/ta]] [[Category:Wy/ta/Country articles]] s4dn19zi7nieetnyikxrn7y5wp08sog 0 2923623 7283711 5542823 2026-08-13T19:11:03Z IvanScrooge98 1926680 /* */ img 7283711 wikitext text/x-wiki [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|right|225px|thumb|Naguib Mahfouz]] '''Naguib Mahfouz''' sī [[Wp/cpx/1988 néng|1988 néng]] ē [[Wp/cpx/Nobel Meóng-ha̍h Ciô̤ng|Nobel Meóng-ha̍h Ciô̤ng]] deh-cṳ̂.<ref>[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/index.html The Nobel Prize in Literature 1988], Nobel Foundation.</ref> ==Chang-kô̤ meóng-he̤̍ng== {{Wp/cpx/Reflist}} {{Wp/cpx/Nobel Meóng-ha̍h Ciô̤ng}} [[Category:Wp/cpx]] [[Category:Wp/cpx/Nobel Meóng-ha̍h Ciô̤ng deh-cṳ̂]] {{INTERWIKI|Q7176}} o1su1hmmkq6e9yvoyd2iscub06g5rnj 0 2927241 7283710 5641665 2026-08-13T19:10:45Z IvanScrooge98 1926680 /* */ img 7283710 wikitext text/x-wiki [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|thumb|upright|ⲛⲁϫⲓⲃ ⲙⲉϩϥⲟⲩⲍ]] ⲛⲉ '''ⲛⲁϫⲓⲃ ⲙⲉϩϥⲟⲩⲍ''' (ϧⲉⲛ ϯⲁⲥⲡⲓ `ⲛⲣⲉⲙⲁⲛⲅⲉⲗⲑⲣⲁ: Naguib Mahfouz, ϧⲉⲛ ϯⲁⲥⲡⲓ `ⲛⲣⲉⲙⲁⲣⲁⲃⲏⲥ: نجيب محفوظ) ⲡⲉ ⲟⲩⲣⲉϥⲥϧⲁⲓ `ⲛⲣⲉⲙⲛⲭⲏⲙⲓ. == ⲟⲛϧϥ == ⲁⲩⲙⲁⲥϥ ϧⲉⲛ ϯⲣⲟⲙⲡⲓ 1911 `ⲙⲙⲁⲩ ϧⲉⲛ ϯ[[Wp/cop/ⲕⲁϣⲣⲱⲙⲓ|ⲕⲁϣⲣⲱⲙⲓ]] ϧⲉⲛ [[Wp/cop/ⲭⲏⲙⲓ|ⲭⲏⲙⲓ]]. ⲁϥⲙⲟⲩ ϧⲉⲛ ϯⲣⲟⲙⲡⲓ 2006 `ⲙⲙⲁⲩ ϧⲉⲛ ϯ[[Wp/cop/ⲕⲁϣⲣⲱⲙⲓ|ⲕⲁϣⲣⲱⲙⲓ]] ϧⲉⲛ [[Wp/cop/ⲭⲏⲙⲓ|ⲭⲏⲙⲓ]]. ⲁϥϭⲓⲧⲁⲓⲟ [[Wp/cop/ⲧⲁⲓⲟ `ⲛⲛⲟⲡⲉⲗ|`ⲛⲛⲟⲡⲉⲗ]] ϧⲉⲛ ⲡⲓϫⲓⲛⲥϧⲁⲓ ϧⲉⲛ ϯⲣⲟⲙⲡⲓ 1988 `ⲙⲙⲁⲩ. [[Category:Wp/cop]] [[Category:Wp/cop/ⲣⲉϥⲥϧⲁⲓ]] [[Category:Wp/cop/ⲣⲉⲙⲛⲭⲏⲙⲓ]] [[Category:Wp/cop/ⲣⲱⲙⲓ]] {{INTERWIKI|Q7176}} 3ch1yj0c32ym0zktnw7exy9tlcavgmp 0 2993703 7283735 7253068 2026-08-13T19:56:22Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283735 wikitext text/x-wiki [[File:Baile del trompo al aire.jpg|thumb|Máasewal báaxal]] [[File:Trompo de madera.jpg|thumb|U báaxail ''trompo'' beta'an yéetel che']] [[File:Smart-top wound107.jpg|left|thumb|106x106px|U báaxail ''trompo'' beta'an yéetel ''plástico'']] Jumpéel báaxal túuts' beeta'an yéetel che' wa yéetel uláak' ba'alob, tu xuule' yaan ti' jun chan xóot' hieerro, ku ba'ak'al u k'aanil tu báak'pach tak u k'uchul tu xuul uti'al u pirin suut yóok'ol lu'um. Junp'éel máasewal báaxal jach k'ajóolta'an tumen mejen paalalo'ob tu lu'umil ''Yucatán''. == Variedad de trompos == [[Category:Wp/yua]] 4q7nja20ae3vesz1mdz0d9j6lx8dx1e 0 3014093 7283356 7241041 2026-08-13T13:54:28Z MiiCii 2522943 7283356 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == [[File:A_blue_sky8.JPG|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠰᡳᠪᡝᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᠨ|ᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> ᠒᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ᠉<br> ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᡝᠸᠠᠩᡤᡝᠯᡳ᠇ᡠᠮ᠈ ᡳᠴᡝ ᡥᡝᠰᡝ᠈ ᠮᠠᡨᡨᡝᡳ  ᡳ ᡠᠯᠠᡥᠠ ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ᠈ ᠖:᠙-᠖:᠑᠐᠄<br> [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᡝ|ᠰᡠᠸᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠮᡠ|ᡩᠠᠮᡠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡨᡨᡠ|ᡨᡠᡨᡨᡠ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᡳᠰᡠ|ᠪᠠᡳᠰᡠ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ|ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠮᡠᠰᡝᡳ|ᠮᡠᠰᡝᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠴᠣᠯᠣ|ᠴᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ|ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ|ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠰᡝ|ᡥᡝᠰᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ|ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ]] [[Wt/mnc/ᠨᠠ|ᠨᠠ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ]]᠉<br> ᠓᠄ ᡝᠨᡩᡠᡵᡳ᠉<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ  ᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡝᠮᡝ|ᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ|ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠵᡠᡳ|ᠵᡠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡳᠮᠪᡝ|ᠰᡳᠮᠪᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠰᡳ|ᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ|ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ|ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ|ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''[[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ|ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ|ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ|ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ]]᠈<br> <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑''' <br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br><br> <big><big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡣᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡣᠠ'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> ᠑᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ ᠪᠠ᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠖᠘᠓᠄ ᠒᠘ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) ::*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠮᡠᡴᡩᡝᠨ᠄ ᠒᠐᠐᠘᠄ ᠒᠕ (ᡩᠠᠴᡳ ᠵᡳᠰᡝ ᠑᠖᠘᠓ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ) :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᡥᠣᡵᠣᠩᡤᠣ ᠶᠠᠩᠰᠠᠩᡤᠠ ᡩᡝᠶᡝᠨ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡶᡳ ᡧᡠᠸᠠᠰᡝᠯᠠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠐᠘᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠑᠗᠄ ᠑ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᡨᡝᠩᡤᡝᡵᡳ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠓᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᠵᡠᠸᡝᠨᡨᡠ᠈ ᡝᠮᡠ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᡶᡳ ᡳᠯᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᠠᡶᡠᡴᡳᠶᠠᡵᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠖᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ ::[[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ|ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ|ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] '''ᠠᠪᡴᠠ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠈ ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠗᠑ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠑᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ :*ᠠᡵᠠᠰᡳ ᠰᠠᡵᠠ ᡠᠨᡩᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天"᠈ ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡴᡠᠯᡠᠨ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ?᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡩᠠᠪᡴᡡᡵᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳ ᡥᠣᡨᠣᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ?᠄ ᠒᠉ ::*ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᠴᡠᠪᠠᠨᡧᡝ ᡨᡠᠴᡳᠪᡠᡥᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡠᠪᡠ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡤᡠᡤᡠᠩ ᠪᡡ ᡠ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᡥᠠ᠄ ᠑᠙᠕᠗᠄ ᠒᠉ :*Захаров И.И.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ/абка"᠈ Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]᠉ Санкт-Петербург᠄ Типографія Императорской Академій Наукъ᠄ ᠑᠘᠗᠕᠄ ᠒᠔᠉ :*渡部薫太郎᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 訂正滿洲語文典/ᡩᠠᠰᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ[M]᠉ 大阪᠄ 大阪東洋學會᠄ ᠑᠙᠒᠖᠄ ᠓᠓᠉ :*金得榥᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 기초 滿韓辭典/ᡩᠠᡨᡝᠩᡤᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠰᠣᠯᡥᠣ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 서울᠄ 대지문화사᠄ ᠑᠙᠕᠐᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠘᠙᠗᠑᠕᠕᠑᠗᠐᠗᠉ :*Haenisch E.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]᠉ Leipzig᠄ VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig᠄ ᠑᠙᠖᠑᠄ ᠒᠖᠉ Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠔]᠉ :*山本謙吾᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語口語基礎語彙集[M]᠉ 東京᠄ 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所᠄ ᠑᠙᠖᠙᠄ ᠙᠙᠉ :*羽田亨᠉ "Abka"᠈ 滿和辭典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡰᡳ ᠪᡝᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 東京᠄ 国書刊行会᠄ ᠑᠙᠗᠒᠄ ᠑᠉ :*Norman J.᠉ "ABKA"᠈ A Concise Manchu-English Lexicon[M]᠉ Washington᠄ University of Washington Press᠄ ᠑᠙᠗᠘᠄ ᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠐-᠒᠙᠕-᠙᠕᠕᠗᠔-᠒᠉ :*刘厚生᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 简明满汉辞典/ᡧᠣᠯᠣᡴᠣᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 开封᠄ 河南大学出版社᠄ ᠑᠙᠘᠘᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠗-᠘᠑᠐᠑᠘-᠐᠕᠒-᠕᠉ :*安双成᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 满汉大辞典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠑᠙᠙᠓᠄ ᠒᠔᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠗᠕᠔᠙᠗᠐᠙᠙᠓᠙᠉ :*胡增益᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" abka¹"᠈ 新满汉大词典/ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠑᠙᠙᠔᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠗-᠒᠒᠘-᠐᠒᠔᠐᠔-᠔᠉ :*河内良弘᠈ 清瀬義三郎則府᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語文語入門[M]᠉ 京都᠄ 京都大学学術出版会᠄ ᠒᠐᠐᠒᠄ ᠔᠉ :*刘厚生᠉ "天"᠈ 汉满辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 北京᠄ 民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠔᠄ ᠕᠖᠖᠉ ISBN᠄ ᠗-᠑᠐᠕-᠐᠖᠓᠘᠖-᠖᠉ :*安双成᠉ "天①"᠈ 汉满大辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠗᠄ ᠑᠐᠒᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠘᠐᠗᠒᠒-᠑᠖᠐-᠙᠉ :*戴光宇᠉ 三家子满语语音研究[M]᠉ 北京᠄ 北京大学出版社᠄ ᠒᠐᠑᠒᠄ ᠕᠙᠈ ᠑᠐᠕᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠓᠐᠑-᠒᠑᠒᠖᠘-᠔᠉ :*Norman J᠉ "abka"᠈ A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]᠉ Cambridge᠈ Massachusetts᠄ Harvard University Press᠄ ᠒᠐᠑᠓᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠑-᠖᠘᠔᠑᠗-᠐᠖᠙-᠒᠉ :*敖拉·毕力格᠉ "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"᠈ 蒙汉满词典/ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 赤峰᠄ 内蒙古科学技术出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠐᠙᠙᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠓᠘᠐-᠒᠖᠗᠗-᠑᠉ :*贺忠德᠉ "天 ❶"᠈ 汉锡词典/ᠨᡞᡣᠠᠨ ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡣᡠ ᠪᡞᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠗᠓᠖᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠒᠒᠘-᠑᠙᠒᠐᠗-᠖᠉ :*王娣᠉ 黑河地区满语元音实验研究[M]᠉ 哈尔滨᠄ 哈尔滨工程大学出版社᠄ ᠒᠐᠒᠑᠄ ᠒᠔᠗᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠖᠖᠑-᠓᠓᠒᠔-᠓᠉ }} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''abka''' :abkai durun: '''abka''' :ice manju nikan durun: '''abka''' === mudan === *[[Wp/mnc/manju gisun|manju gisun]]: **([[Wp/mnc/ilan boo|ilan boo]]) IPA: /ˈɑvqʰə/, /ˈɑpqʰə/ **([[Wp/mnc/sahaliyan ula (hoton)|sahaliyan ula]]) IPA: /ɑbɡɑ/ **([[Wp/mnc/beging|beging]]) IPA: /abkˈa/ *(''bala gisun'') IPA: /apˈkˈa/ *([[Wp/mnc/alcuka gisun|alcuka gisun]]) IPA: /avkˈa/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} (abka) :1. den untuhun, abkai untuhun. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/den|den]] [[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehengge|elbehengge]] [[Wt/mnc/be|be]], '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::very high ten.thousand thing ACC cover-PERF.PTCP-NOMI ACC '''sky''' say-IMPF.INDI :2. [[Wt/mnc/abkai gurun|abkai gurun]]. :enduringge ewanggeli'um, ice hese, mattei -i ulaha songkoi, 6:9-6:10: ::[[Wt/mnc/suwe|suwe]] [[Wt/mnc/damu|damu]] [[Wt/mnc/tuttu|tuttu]] [[Wt/mnc/jalbarime|jalbarime]] [[Wt/mnc/baisu|baisu]], '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/bisire|bisire]] [[Wt/mnc/musei|musei]] [[Wt/mnc/ama|ama]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/colo|colo]] [[Wt/mnc/gingguleme|gingguleme]] [[Wt/mnc/tukiyekini|tukiyekini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/enggelenjikini|enggelenjikini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/hese|hese]] '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubure|yabubure]] [[Wt/mnc/songkoi|songkoi]] [[Wt/mnc/na|na]] [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubukini|yabubukini]]. ::2.PL only like.that pray-IMPF.CONV ask.for.IMP, '''heaven''' DAT be.IMPF.ADN 1.PL.INCL-GEN father father GEN title honor-IMPF.CONV praise-OPT father GEN state come-VEN-OPT father GEN edict '''heaven''' DAT perform-CAUS-IMPF.ADN according.to earth DAT perform-CAUS-OPT :3. enduri. :''manju -i yargiyan kooli'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/eme|eme]] [[Wt/mnc/hendume|hendume]], [[Wt/mnc/jui|jui]] [[Wt/mnc/simbe|simbe]] '''abka''' [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/banjikini|banjikini]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/banjibuhabi|banjibuhabi]], [[Wt/mnc/si|si]] [[Wt/mnc/genefi|genefi]] [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/toktobume|toktobume]] [[Wt/mnc/banji|banji]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/hendufi|hendufi]], '''abka''' [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/fulinggai|fulinggai]] [[Wt/mnc/banjibuha|banjibuha]] [[Wt/mnc/turgun|turgun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/giyan giyan -i|giyan giyan -i]] [[Wt/mnc/tacibufi|tacibufi]], ::mother say-IMPF.CONV son 2.SG-ACC '''god''' disorder state ACC correct-IMPF.CONV live-OPT mean-IMPF.CONV give.birth.to-CAUS-PERF.CONCL 2.SG go-PERF.CONV disorder state ACC correct-IMPF.CONV pacify-CAUS-IMPF.CONV live.IMP mean-IMPF.CONV say-PERF.CONV '''god''' GEN lucky-GEN give.birth.to-CAUS-PERF.ADN reason ACC in.detail<!--giyan giyan -i=in.detail--> learn-CAUS-PERF.CONV[teach-PERF.CONV]<!--tacimbi=learn-IMPF.CONCL; tacibumbi=learn-CAUS-IMPF.CONCL=teach-IMPF.CONCL; tacibufi=learn-CAUS-PERF.CONV=teach-PERF.CONV--> ::[[Wt/mnc/nikan gisun|nikan gisun]]: [[Wt/mnc/母|母]][[Wt/mnc/告|告]][[Wt/mnc/子|子]][[Wt/mnc/曰|曰]]'''[[Wt/mnc/天|天]]'''[[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/實|實]][[Wt/mnc/令|令]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/以|以]][[Wt/mnc/定|定]][[Wt/mnc/亂|亂]][[Wt/mnc/國|國]][[Wt/mnc/可|可]][[Wt/mnc/往|往]][[Wt/mnc/彼處|彼處]][[Wt/mnc/將|將]][[Wt/mnc/所|所]][[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/緣由|緣由]][[Wt/mnc/一一|一一]][[Wt/mnc/詳|詳]][[Wt/mnc/說|說]] === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1772): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ == sibe gisun == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be gidaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|ᠠᠪᡣᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} === mudan === *IPA: /ˀafqaˑ/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} (abka) :1. abkai untuhun, den untuhun ba. == aisilara bithe cagan == <references /> *šen ki liyang. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''}}", ''daicing gurun -i yooni bithe'', uju debtelin[M]. beging: 1683: 28 (hashū). :沈啓亮. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}}", 大清全書.第一巻[M]. 北京: 京師宛羽齋刻本, 1683: 28(左). :*沈启亮. 大清全书[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社, 2008: 25. (原刻本1683年) *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. *juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. :肫圖. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. ::[[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/weihuken|weihuken]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]], [[Wt/mnc/wesihun|wesihun]] [[Wt/mnc/dekdehengge|dekdehengge]] [[Wt/mnc/be|be]] '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]],'' ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗弘歷敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}""/"天", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). *arasi sara unde. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''"/ "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2. :清高宗弘歷敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2. :*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2. ::清高宗弘歷敕撰. 民族出版社出版. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2. *Захаров И И. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24. *渡部薫太郎. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33. *金得榥. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707. *Haenisch E. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24] *山本謙吾. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99. *羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1. *Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2. *刘厚生. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5. *安双成. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 24. ISBN: 9787549709939. *胡增益. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" abka¹", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 2. ISBN: 7-228-02404-4. *河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4. *刘厚生. "天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 566. ISBN: 7-105-06386-6. *安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9. *戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4. *Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2. *敖拉·毕力格. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1. *贺忠德. "天 ❶", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1736. ISBN: 978-7-228-19207-6. *王娣. 黑河地区满语元音实验研究[M]. 哈尔滨: 哈尔滨工程大学出版社: 2021: 247. ISBN: 978-7-5661-3324-3. ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe, uju debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe, kulun, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|a]] etqe6dk262ko2dglga5n1sfzqukwquh 7283360 7283356 2026-08-13T13:56:36Z MiiCii 2522943 7283360 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == [[File:A_blue_sky8.JPG|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᠨ|ᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> ᠒᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ᠉<br> ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᡝᠸᠠᠩᡤᡝᠯᡳ᠇ᡠᠮ᠈ ᡳᠴᡝ ᡥᡝᠰᡝ᠈ ᠮᠠᡨᡨᡝᡳ  ᡳ ᡠᠯᠠᡥᠠ ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ᠈ ᠖:᠙-᠖:᠑᠐᠄<br> [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᡝ|ᠰᡠᠸᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠮᡠ|ᡩᠠᠮᡠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡨᡨᡠ|ᡨᡠᡨᡨᡠ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᡳᠰᡠ|ᠪᠠᡳᠰᡠ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ|ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠮᡠᠰᡝᡳ|ᠮᡠᠰᡝᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠴᠣᠯᠣ|ᠴᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ|ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ|ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠰᡝ|ᡥᡝᠰᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ|ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ]] [[Wt/mnc/ᠨᠠ|ᠨᠠ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ]]᠉<br> ᠓᠄ ᡝᠨᡩᡠᡵᡳ᠉<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ  ᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡝᠮᡝ|ᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ|ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠵᡠᡳ|ᠵᡠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡳᠮᠪᡝ|ᠰᡳᠮᠪᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠰᡳ|ᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ|ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ|ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ|ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''[[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ|ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ|ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ|ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ]]᠈<br> <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑''' <br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br><br> <big><big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡣᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡣᠠ'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> ᠑᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ ᠪᠠ᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠖᠘᠓᠄ ᠒᠘ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) ::*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠮᡠᡴᡩᡝᠨ᠄ ᠒᠐᠐᠘᠄ ᠒᠕ (ᡩᠠᠴᡳ ᠵᡳᠰᡝ ᠑᠖᠘᠓ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ) :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᡥᠣᡵᠣᠩᡤᠣ ᠶᠠᠩᠰᠠᠩᡤᠠ ᡩᡝᠶᡝᠨ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡶᡳ ᡧᡠᠸᠠᠰᡝᠯᠠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠐᠘᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠑᠗᠄ ᠑ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᡨᡝᠩᡤᡝᡵᡳ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠓᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᠵᡠᠸᡝᠨᡨᡠ᠈ ᡝᠮᡠ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᡶᡳ ᡳᠯᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᠠᡶᡠᡴᡳᠶᠠᡵᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠖᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ ::[[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ|ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ|ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] '''ᠠᠪᡴᠠ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠈ ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠗᠑ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠑᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ :*ᠠᡵᠠᠰᡳ ᠰᠠᡵᠠ ᡠᠨᡩᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天"᠈ ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡴᡠᠯᡠᠨ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ?᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡩᠠᠪᡴᡡᡵᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳ ᡥᠣᡨᠣᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ?᠄ ᠒᠉ ::*ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᠴᡠᠪᠠᠨᡧᡝ ᡨᡠᠴᡳᠪᡠᡥᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡠᠪᡠ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡤᡠᡤᡠᠩ ᠪᡡ ᡠ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᡥᠠ᠄ ᠑᠙᠕᠗᠄ ᠒᠉ :*Захаров И.И.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ/абка"᠈ Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]᠉ Санкт-Петербург᠄ Типографія Императорской Академій Наукъ᠄ ᠑᠘᠗᠕᠄ ᠒᠔᠉ :*渡部薫太郎᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 訂正滿洲語文典/ᡩᠠᠰᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ[M]᠉ 大阪᠄ 大阪東洋學會᠄ ᠑᠙᠒᠖᠄ ᠓᠓᠉ :*金得榥᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 기초 滿韓辭典/ᡩᠠᡨᡝᠩᡤᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠰᠣᠯᡥᠣ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 서울᠄ 대지문화사᠄ ᠑᠙᠕᠐᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠘᠙᠗᠑᠕᠕᠑᠗᠐᠗᠉ :*Haenisch E.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]᠉ Leipzig᠄ VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig᠄ ᠑᠙᠖᠑᠄ ᠒᠖᠉ Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠔]᠉ :*山本謙吾᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語口語基礎語彙集[M]᠉ 東京᠄ 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所᠄ ᠑᠙᠖᠙᠄ ᠙᠙᠉ :*羽田亨᠉ "Abka"᠈ 滿和辭典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡰᡳ ᠪᡝᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 東京᠄ 国書刊行会᠄ ᠑᠙᠗᠒᠄ ᠑᠉ :*Norman J.᠉ "ABKA"᠈ A Concise Manchu-English Lexicon[M]᠉ Washington᠄ University of Washington Press᠄ ᠑᠙᠗᠘᠄ ᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠐-᠒᠙᠕-᠙᠕᠕᠗᠔-᠒᠉ :*刘厚生᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 简明满汉辞典/ᡧᠣᠯᠣᡴᠣᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 开封᠄ 河南大学出版社᠄ ᠑᠙᠘᠘᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠗-᠘᠑᠐᠑᠘-᠐᠕᠒-᠕᠉ :*安双成᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 满汉大辞典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠑᠙᠙᠓᠄ ᠒᠔᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠗᠕᠔᠙᠗᠐᠙᠙᠓᠙᠉ :*胡增益᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" abka¹"᠈ 新满汉大词典/ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠑᠙᠙᠔᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠗-᠒᠒᠘-᠐᠒᠔᠐᠔-᠔᠉ :*河内良弘᠈ 清瀬義三郎則府᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語文語入門[M]᠉ 京都᠄ 京都大学学術出版会᠄ ᠒᠐᠐᠒᠄ ᠔᠉ :*刘厚生᠉ "天"᠈ 汉满辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 北京᠄ 民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠔᠄ ᠕᠖᠖᠉ ISBN᠄ ᠗-᠑᠐᠕-᠐᠖᠓᠘᠖-᠖᠉ :*安双成᠉ "天①"᠈ 汉满大辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠗᠄ ᠑᠐᠒᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠘᠐᠗᠒᠒-᠑᠖᠐-᠙᠉ :*戴光宇᠉ 三家子满语语音研究[M]᠉ 北京᠄ 北京大学出版社᠄ ᠒᠐᠑᠒᠄ ᠕᠙᠈ ᠑᠐᠕᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠓᠐᠑-᠒᠑᠒᠖᠘-᠔᠉ :*Norman J᠉ "abka"᠈ A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]᠉ Cambridge᠈ Massachusetts᠄ Harvard University Press᠄ ᠒᠐᠑᠓᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠑-᠖᠘᠔᠑᠗-᠐᠖᠙-᠒᠉ :*敖拉·毕力格᠉ "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"᠈ 蒙汉满词典/ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 赤峰᠄ 内蒙古科学技术出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠐᠙᠙᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠓᠘᠐-᠒᠖᠗᠗-᠑᠉ :*贺忠德᠉ "天 ❶"᠈ 汉锡词典/ᠨᡞᡣᠠᠨ ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡣᡠ ᠪᡞᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠗᠓᠖᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠒᠒᠘-᠑᠙᠒᠐᠗-᠖᠉ :*王娣᠉ 黑河地区满语元音实验研究[M]᠉ 哈尔滨᠄ 哈尔滨工程大学出版社᠄ ᠒᠐᠒᠑᠄ ᠒᠔᠗᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠖᠖᠑-᠓᠓᠒᠔-᠓᠉ }} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''abka''' :abkai durun: '''abka''' :ice manju nikan durun: '''abka''' === mudan === *[[Wp/mnc/manju gisun|manju gisun]]: **([[Wp/mnc/ilan boo|ilan boo]]) IPA: /ˈɑvqʰə/, /ˈɑpqʰə/ **([[Wp/mnc/sahaliyan ula (hoton)|sahaliyan ula]]) IPA: /ɑbɡɑ/ **([[Wp/mnc/beging|beging]]) IPA: /abkˈa/ *(''bala gisun'') IPA: /apˈkˈa/ *([[Wp/mnc/alcuka gisun|alcuka gisun]]) IPA: /avkˈa/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} (abka) :1. den untuhun, abkai untuhun. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/den|den]] [[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehengge|elbehengge]] [[Wt/mnc/be|be]], '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::very high ten.thousand thing ACC cover-PERF.PTCP-NOMI ACC '''sky''' say-IMPF.INDI :2. [[Wt/mnc/abkai gurun|abkai gurun]]. :enduringge ewanggeli'um, ice hese, mattei -i ulaha songkoi, 6:9-6:10: ::[[Wt/mnc/suwe|suwe]] [[Wt/mnc/damu|damu]] [[Wt/mnc/tuttu|tuttu]] [[Wt/mnc/jalbarime|jalbarime]] [[Wt/mnc/baisu|baisu]], '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/bisire|bisire]] [[Wt/mnc/musei|musei]] [[Wt/mnc/ama|ama]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/colo|colo]] [[Wt/mnc/gingguleme|gingguleme]] [[Wt/mnc/tukiyekini|tukiyekini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/enggelenjikini|enggelenjikini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/hese|hese]] '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubure|yabubure]] [[Wt/mnc/songkoi|songkoi]] [[Wt/mnc/na|na]] [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubukini|yabubukini]]. ::2.PL only like.that pray-IMPF.CONV ask.for.IMP, '''heaven''' DAT be.IMPF.ADN 1.PL.INCL-GEN father father GEN title honor-IMPF.CONV praise-OPT father GEN state come-VEN-OPT father GEN edict '''heaven''' DAT perform-CAUS-IMPF.ADN according.to earth DAT perform-CAUS-OPT :3. enduri. :''manju -i yargiyan kooli'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/eme|eme]] [[Wt/mnc/hendume|hendume]], [[Wt/mnc/jui|jui]] [[Wt/mnc/simbe|simbe]] '''abka''' [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/banjikini|banjikini]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/banjibuhabi|banjibuhabi]], [[Wt/mnc/si|si]] [[Wt/mnc/genefi|genefi]] [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/toktobume|toktobume]] [[Wt/mnc/banji|banji]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/hendufi|hendufi]], '''abka''' [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/fulinggai|fulinggai]] [[Wt/mnc/banjibuha|banjibuha]] [[Wt/mnc/turgun|turgun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/giyan giyan -i|giyan giyan -i]] [[Wt/mnc/tacibufi|tacibufi]], ::mother say-IMPF.CONV son 2.SG-ACC '''god''' disorder state ACC correct-IMPF.CONV live-OPT mean-IMPF.CONV give.birth.to-CAUS-PERF.CONCL 2.SG go-PERF.CONV disorder state ACC correct-IMPF.CONV pacify-CAUS-IMPF.CONV live.IMP mean-IMPF.CONV say-PERF.CONV '''god''' GEN lucky-GEN give.birth.to-CAUS-PERF.ADN reason ACC in.detail<!--giyan giyan -i=in.detail--> learn-CAUS-PERF.CONV[teach-PERF.CONV]<!--tacimbi=learn-IMPF.CONCL; tacibumbi=learn-CAUS-IMPF.CONCL=teach-IMPF.CONCL; tacibufi=learn-CAUS-PERF.CONV=teach-PERF.CONV--> ::[[Wt/mnc/nikan gisun|nikan gisun]]: [[Wt/mnc/母|母]][[Wt/mnc/告|告]][[Wt/mnc/子|子]][[Wt/mnc/曰|曰]]'''[[Wt/mnc/天|天]]'''[[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/實|實]][[Wt/mnc/令|令]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/以|以]][[Wt/mnc/定|定]][[Wt/mnc/亂|亂]][[Wt/mnc/國|國]][[Wt/mnc/可|可]][[Wt/mnc/往|往]][[Wt/mnc/彼處|彼處]][[Wt/mnc/將|將]][[Wt/mnc/所|所]][[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/緣由|緣由]][[Wt/mnc/一一|一一]][[Wt/mnc/詳|詳]][[Wt/mnc/說|說]] === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1772): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ == sibe gisun == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be gidaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|ᠠᠪᡣᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} === mudan === *IPA: /ˀafqaˑ/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} (abka) :1. abkai untuhun, den untuhun ba. == aisilara bithe cagan == <references /> *šen ki liyang. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''}}", ''daicing gurun -i yooni bithe'', uju debtelin[M]. beging: 1683: 28 (hashū). :沈啓亮. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}}", 大清全書.第一巻[M]. 北京: 京師宛羽齋刻本, 1683: 28(左). :*沈启亮. 大清全书[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社, 2008: 25. (原刻本1683年) *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. *juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. :肫圖. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. ::[[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/weihuken|weihuken]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]], [[Wt/mnc/wesihun|wesihun]] [[Wt/mnc/dekdehengge|dekdehengge]] [[Wt/mnc/be|be]] '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]],'' ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗弘歷敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}""/"天", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). *arasi sara unde. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''"/ "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2. :清高宗弘歷敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2. :*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2. ::清高宗弘歷敕撰. 民族出版社出版. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2. *Захаров И И. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24. *渡部薫太郎. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33. *金得榥. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707. *Haenisch E. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24] *山本謙吾. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99. *羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1. *Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2. *刘厚生. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5. *安双成. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 24. ISBN: 9787549709939. *胡增益. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" abka¹", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 2. ISBN: 7-228-02404-4. *河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4. *刘厚生. "天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 566. ISBN: 7-105-06386-6. *安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9. *戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4. *Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2. *敖拉·毕力格. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1. *贺忠德. "天 ❶", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1736. ISBN: 978-7-228-19207-6. *王娣. 黑河地区满语元音实验研究[M]. 哈尔滨: 哈尔滨工程大学出版社: 2021: 247. ISBN: 978-7-5661-3324-3. ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe, uju debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe, kulun, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|a]] q1ae64uy4xae4k85lmnjrlugdwqaxah 7283370 7283360 2026-08-13T14:10:38Z MiiCii 2522943 7283370 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == [[File:A_blue_sky8.JPG|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᠨ|ᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> ᠒᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ᠉<br> ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᡝᠸᠠᠩᡤᡝᠯᡳ᠇ᡠᠮ᠈ ᡳᠴᡝ ᡥᡝᠰᡝ᠈ ᠮᠠᡨᡨᡝᡳ  ᡳ ᡠᠯᠠᡥᠠ ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ᠈ ᠖:᠙-᠖:᠑᠐᠄<br> [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᡝ|ᠰᡠᠸᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠮᡠ|ᡩᠠᠮᡠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡨᡨᡠ|ᡨᡠᡨᡨᡠ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᡳᠰᡠ|ᠪᠠᡳᠰᡠ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ|ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠮᡠᠰᡝᡳ|ᠮᡠᠰᡝᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠴᠣᠯᠣ|ᠴᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ|ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ|ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠰᡝ|ᡥᡝᠰᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ|ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ]] [[Wt/mnc/ᠨᠠ|ᠨᠠ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ]]᠉<br> ᠓᠄ ᡝᠨᡩᡠᡵᡳ᠉<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ  ᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡝᠮᡝ|ᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ|ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠵᡠᡳ|ᠵᡠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡳᠮᠪᡝ|ᠰᡳᠮᠪᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠰᡳ|ᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ|ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ|ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ|ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''[[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ|ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ|ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ|ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ]]᠈<br> <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑''' <br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br><br> <big><big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡣᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡣᠠ'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> ᠑᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ ᠪᠠ᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠖᠘᠓᠄ ᠒᠘ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) ::*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠮᡠᡴᡩᡝᠨ᠄ ᠒᠐᠐᠘᠄ ᠒᠕ (ᡩᠠᠴᡳ ᠵᡳᠰᡝ ᠑᠖᠘᠓ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ) :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᡥᠣᡵᠣᠩᡤᠣ ᠶᠠᠩᠰᠠᠩᡤᠠ ᡩᡝᠶᡝᠨ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡶᡳ ᡧᡠᠸᠠᠰᡝᠯᠠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠐᠘᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠑᠗᠄ ᠑ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᡨᡝᠩᡤᡝᡵᡳ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠓᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᠵᡠᠸᡝᠨᡨᡠ᠈ ᡝᠮᡠ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᡶᡳ ᡳᠯᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᠠᡶᡠᡴᡳᠶᠠᡵᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠖᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ ::[[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ|ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ|ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] '''ᠠᠪᡴᠠ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠈ ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠗᠑ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠑᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ :*ᠠᡵᠠᠰᡳ ᠰᠠᡵᠠ ᡠᠨᡩᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天"᠈ ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡴᡠᠯᡠᠨ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ?᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡩᠠᠪᡴᡡᡵᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳ ᡥᠣᡨᠣᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ?᠄ ᠒᠉ ::*ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᠴᡠᠪᠠᠨᡧᡝ ᡨᡠᠴᡳᠪᡠᡥᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡠᠪᡠ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡤᡠᡤᡠᠩ ᠪᡡ ᡠ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᡥᠠ᠄ ᠑᠙᠕᠗᠄ ᠒᠉ :*Захаров И.И.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ/абка"᠈ Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]᠉ Санкт-Петербург᠄ Типографія Императорской Академій Наукъ᠄ ᠑᠘᠗᠕᠄ ᠒᠔᠉ :*渡部薫太郎᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 訂正滿洲語文典/ᡩᠠᠰᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ[M]᠉ 大阪᠄ 大阪東洋學會᠄ ᠑᠙᠒᠖᠄ ᠓᠓᠉ :*金得榥᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 기초 滿韓辭典/ᡩᠠᡨᡝᠩᡤᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠰᠣᠯᡥᠣ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 서울᠄ 대지문화사᠄ ᠑᠙᠕᠐᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠘᠙᠗᠑᠕᠕᠑᠗᠐᠗᠉ :*Haenisch E.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]᠉ Leipzig᠄ VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig᠄ ᠑᠙᠖᠑᠄ ᠒᠖᠉ Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠔]᠉ :*山本謙吾᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語口語基礎語彙集[M]᠉ 東京᠄ 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所᠄ ᠑᠙᠖᠙᠄ ᠙᠙᠉ :*羽田亨᠉ "Abka"᠈ 滿和辭典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡰᡳ ᠪᡝᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 東京᠄ 国書刊行会᠄ ᠑᠙᠗᠒᠄ ᠑᠉ :*Norman J.᠉ "ABKA"᠈ A Concise Manchu-English Lexicon[M]᠉ Washington᠄ University of Washington Press᠄ ᠑᠙᠗᠘᠄ ᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠐-᠒᠙᠕-᠙᠕᠕᠗᠔-᠒᠉ :*刘厚生᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 简明满汉辞典/ᡧᠣᠯᠣᡴᠣᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 开封᠄ 河南大学出版社᠄ ᠑᠙᠘᠘᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠗-᠘᠑᠐᠑᠘-᠐᠕᠒-᠕᠉ :*安双成᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 满汉大辞典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠑᠙᠙᠓᠄ ᠒᠔᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠗᠕᠔᠙᠗᠐᠙᠙᠓᠙᠉ :*胡增益᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" abka¹"᠈ 新满汉大词典/ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠑᠙᠙᠔᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠗-᠒᠒᠘-᠐᠒᠔᠐᠔-᠔᠉ :*河内良弘᠈ 清瀬義三郎則府᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語文語入門[M]᠉ 京都᠄ 京都大学学術出版会᠄ ᠒᠐᠐᠒᠄ ᠔᠉ :*刘厚生᠉ "天"᠈ 汉满辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 北京᠄ 民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠔᠄ ᠕᠖᠖᠉ ISBN᠄ ᠗-᠑᠐᠕-᠐᠖᠓᠘᠖-᠖᠉ :*安双成᠉ "天①"᠈ 汉满大辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠗᠄ ᠑᠐᠒᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠘᠐᠗᠒᠒-᠑᠖᠐-᠙᠉ :*戴光宇᠉ 三家子满语语音研究[M]᠉ 北京᠄ 北京大学出版社᠄ ᠒᠐᠑᠒᠄ ᠕᠙᠈ ᠑᠐᠕᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠓᠐᠑-᠒᠑᠒᠖᠘-᠔᠉ :*Norman J᠉ "abka"᠈ A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]᠉ Cambridge᠈ Massachusetts᠄ Harvard University Press᠄ ᠒᠐᠑᠓᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠑-᠖᠘᠔᠑᠗-᠐᠖᠙-᠒᠉ :*敖拉·毕力格᠉ "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"᠈ 蒙汉满词典/ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 赤峰᠄ 内蒙古科学技术出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠐᠙᠙᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠓᠘᠐-᠒᠖᠗᠗-᠑᠉ :*贺忠德᠉ "天 ❶"᠈ 汉锡词典/ᠨᡞᡣᠠᠨ ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡣᡠ ᠪᡞᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠗᠓᠖᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠒᠒᠘-᠑᠙᠒᠐᠗-᠖᠉ :*王娣᠉ 黑河地区满语元音实验研究[M]᠉ 哈尔滨᠄ 哈尔滨工程大学出版社᠄ ᠒᠐᠒᠑᠄ ᠒᠔᠗᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠖᠖᠑-᠓᠓᠒᠔-᠓᠉ }} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''abka''' :abkai durun: '''abka''' :ice manju nikan durun: '''abka''' === mudan === *[[Wp/mnc/manju gisun|manju gisun]]: **([[Wp/mnc/ilan boo|ilan boo]]) IPA: /ˈɑvqʰə/, /ˈɑpqʰə/ **([[Wp/mnc/sahaliyan ula (hoton)|sahaliyan ula]]) IPA: /ɑbɡɑ/ **([[Wp/mnc/beging|beging]]) IPA: /abkˈa/ *(''bala gisun'') IPA: /apˈkˈa/ *([[Wp/mnc/alcuka gisun|alcuka gisun]]) IPA: /avkˈa/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} (abka) :1. den untuhun, abkai untuhun. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/den|den]] [[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehengge|elbehengge]] [[Wt/mnc/be|be]], '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::very high ten.thousand thing ACC cover-PERF.PTCP-NOMI ACC '''sky''' say-IMPF.INDI :2. [[Wt/mnc/abkai gurun|abkai gurun]]. :enduringge ewanggeli'um, ice hese, mattei -i ulaha songkoi, 6:9-6:10: ::[[Wt/mnc/suwe|suwe]] [[Wt/mnc/damu|damu]] [[Wt/mnc/tuttu|tuttu]] [[Wt/mnc/jalbarime|jalbarime]] [[Wt/mnc/baisu|baisu]], '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/bisire|bisire]] [[Wt/mnc/musei|musei]] [[Wt/mnc/ama|ama]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/colo|colo]] [[Wt/mnc/gingguleme|gingguleme]] [[Wt/mnc/tukiyekini|tukiyekini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/enggelenjikini|enggelenjikini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/hese|hese]] '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubure|yabubure]] [[Wt/mnc/songkoi|songkoi]] [[Wt/mnc/na|na]] [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubukini|yabubukini]]. ::2.PL only like.that pray-IMPF.CONV ask.for.IMP, '''heaven''' DAT be.IMPF.ADN 1.PL.INCL-GEN father father GEN title honor-IMPF.CONV praise-OPT father GEN state come-VEN-OPT father GEN edict '''heaven''' DAT perform-CAUS-IMPF.ADN according.to earth DAT perform-CAUS-OPT :3. enduri. :''manju -i yargiyan kooli'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/eme|eme]] [[Wt/mnc/hendume|hendume]], [[Wt/mnc/jui|jui]] [[Wt/mnc/simbe|simbe]] '''abka''' [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/banjikini|banjikini]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/banjibuhabi|banjibuhabi]], [[Wt/mnc/si|si]] [[Wt/mnc/genefi|genefi]] [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/toktobume|toktobume]] [[Wt/mnc/banji|banji]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/hendufi|hendufi]], '''abka''' [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/fulinggai|fulinggai]] [[Wt/mnc/banjibuha|banjibuha]] [[Wt/mnc/turgun|turgun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/giyan giyan -i|giyan giyan -i]] [[Wt/mnc/tacibufi|tacibufi]], ::mother say-IMPF.CONV son 2.SG-ACC '''god''' disorder state ACC correct-IMPF.CONV live-OPT mean-IMPF.CONV give.birth.to-CAUS-PERF.CONCL 2.SG go-PERF.CONV disorder state ACC correct-IMPF.CONV pacify-CAUS-IMPF.CONV live.IMP mean-IMPF.CONV say-PERF.CONV '''god''' GEN lucky-GEN give.birth.to-CAUS-PERF.ADN reason ACC in.detail<!--giyan giyan -i=in.detail--> learn-CAUS-PERF.CONV[teach-PERF.CONV]<!--tacimbi=learn-IMPF.CONCL; tacibumbi=learn-CAUS-IMPF.CONCL=teach-IMPF.CONCL; tacibufi=learn-CAUS-PERF.CONV=teach-PERF.CONV--> ::[[Wt/mnc/nikan gisun|nikan gisun]]: [[Wt/mnc/母|母]][[Wt/mnc/告|告]][[Wt/mnc/子|子]][[Wt/mnc/曰|曰]]'''[[Wt/mnc/天|天]]'''[[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/實|實]][[Wt/mnc/令|令]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/以|以]][[Wt/mnc/定|定]][[Wt/mnc/亂|亂]][[Wt/mnc/國|國]][[Wt/mnc/可|可]][[Wt/mnc/往|往]][[Wt/mnc/彼處|彼處]][[Wt/mnc/將|將]][[Wt/mnc/所|所]][[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/緣由|緣由]][[Wt/mnc/一一|一一]][[Wt/mnc/詳|詳]][[Wt/mnc/說|說]] === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1772): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ == sibe gisun == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be gidaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|ᠠᠪᡣᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} === mudan === *IPA: /ˀafqaˑ/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} (abka) :1. abkai untuhun, den untuhun ba. == aisilara bithe cagan == <references /> *šen ki liyang. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''}}", ''daicing gurun -i yooni bithe'', uju debtelin[M]. beging: 1683: 28 (hashū). :沈啓亮. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}}", 大清全書.第一巻[M]. 北京: 京師宛羽齋刻本, 1683: 28(左). :*沈启亮. 大清全书[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社, 2008: 25. (原刻本1683年) *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. *juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. :肫圖. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. ::[[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/weihuken|weihuken]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]], [[Wt/mnc/wesihun|wesihun]] [[Wt/mnc/dekdehengge|dekdehengge]] [[Wt/mnc/be|be]] '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]],'' ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗弘歷敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}""/"天", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). *arasi sara unde. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''"/ "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2. :清高宗弘歷敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2. :*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2. ::清高宗弘歷敕撰. 民族出版社出版. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2. *Захаров И И. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24. *渡部薫太郎. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33. *金得榥. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707. *Haenisch E. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24] *山本謙吾. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99. *羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1. *Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2. *刘厚生. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5. *安双成. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 24. ISBN: 9787549709939. *胡增益. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" abka¹", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 2. ISBN: 7-228-02404-4. *河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4. *刘厚生. "天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 566. ISBN: 7-105-06386-6. *安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9. *戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4. *Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2. *敖拉·毕力格. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1. *贺忠德. "天 ❶", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1736. ISBN: 978-7-228-19207-6. *王娣. 黑河地区满语元音实验研究[M]. 哈尔滨: 哈尔滨工程大学出版社: 2021: 247. ISBN: 978-7-5661-3324-3. ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe, uju debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe, kulun, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|a]] mt5ib4bjpd16bxh722e8vik26ij9351 7283376 7283370 2026-08-13T14:17:22Z MiiCii 2522943 7283376 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == [[File:A_blue_sky8.JPG|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᠨ|ᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> ᠒᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ᠉<br> ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᡝᠸᠠᠩᡤᡝᠯᡳ᠇ᡠᠮ᠈ ᡳᠴᡝ ᡥᡝᠰᡝ᠈ ᠮᠠᡨᡨᡝᡳ  ᡳ ᡠᠯᠠᡥᠠ ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ᠈ ᠖:᠙-᠖:᠑᠐᠄<br> [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᡝ|ᠰᡠᠸᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠮᡠ|ᡩᠠᠮᡠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡨᡨᡠ|ᡨᡠᡨᡨᡠ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᡳᠰᡠ|ᠪᠠᡳᠰᡠ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ|ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠮᡠᠰᡝᡳ|ᠮᡠᠰᡝᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠴᠣᠯᠣ|ᠴᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ|ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ|ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠰᡝ|ᡥᡝᠰᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ|ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ]] [[Wt/mnc/ᠨᠠ|ᠨᠠ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ]]᠉<br> ᠓᠄ ᡝᠨᡩᡠᡵᡳ᠉<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ  ᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡝᠮᡝ|ᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ|ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠵᡠᡳ|ᠵᡠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡳᠮᠪᡝ|ᠰᡳᠮᠪᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠰᡳ|ᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ|ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ|ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ|ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''[[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ|ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ|ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ|ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ]]᠈<br> <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑''' <br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br><br> <big><big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡣᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡣᠠ'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> ᠑᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ ᠪᠠ᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠖᠘᠓᠄ ᠒᠘ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) ::*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠮᡠᡴᡩᡝᠨ᠄ ᠒᠐᠐᠘᠄ ᠒᠕ (ᡩᠠᠴᡳ ᠵᡳᠰᡝ ᠑᠖᠘᠓ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ) :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᡥᠣᡵᠣᠩᡤᠣ ᠶᠠᠩᠰᠠᠩᡤᠠ ᡩᡝᠶᡝᠨ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡶᡳ ᡧᡠᠸᠠᠰᡝᠯᠠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠐᠘᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠑᠗᠄ ᠑ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᡨᡝᠩᡤᡝᡵᡳ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠓᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᠵᡠᠸᡝᠨᡨᡠ᠈ ᡝᠮᡠ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᡶᡳ ᡳᠯᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᠠᡶᡠᡴᡳᠶᠠᡵᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠖᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ ::[[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ|ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ|ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] '''ᠠᠪᡴᠠ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠈ ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "天"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠗᠑ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠑᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ :*ᠠᡵᠠᠰᡳ ᠰᠠᡵᠠ ᡠᠨᡩᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天"᠈ ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡴᡠᠯᡠᠨ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ?᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡩᠠᠪᡴᡡᡵᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳ ᡥᠣᡨᠣᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ?᠄ ᠒᠉ ::*ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᠴᡠᠪᠠᠨᡧᡝ ᡨᡠᠴᡳᠪᡠᡥᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡠᠪᡠ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡤᡠᡤᡠᠩ ᠪᡡ ᡠ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᡥᠠ᠄ ᠑᠙᠕᠗᠄ ᠒᠉ :*Захаров И.И.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ/абка"᠈ Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]᠉ Санкт-Петербург᠄ Типографія Императорской Академій Наукъ᠄ ᠑᠘᠗᠕᠄ ᠒᠔᠉ :*渡部薫太郎᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 訂正滿洲語文典/ᡩᠠᠰᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ[M]᠉ 大阪᠄ 大阪東洋學會᠄ ᠑᠙᠒᠖᠄ ᠓᠓᠉ :*金得榥᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 기초 滿韓辭典/ᡩᠠᡨᡝᠩᡤᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠰᠣᠯᡥᠣ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 서울᠄ 대지문화사᠄ ᠑᠙᠕᠐᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠘᠙᠗᠑᠕᠕᠑᠗᠐᠗᠉ :*Haenisch E.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]᠉ Leipzig᠄ VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig᠄ ᠑᠙᠖᠑᠄ ᠒᠖᠉ Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠔]᠉ :*山本謙吾᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語口語基礎語彙集[M]᠉ 東京᠄ 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所᠄ ᠑᠙᠖᠙᠄ ᠙᠙᠉ :*羽田亨᠉ "Abka"᠈ 滿和辭典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡰᡳ ᠪᡝᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 東京᠄ 国書刊行会᠄ ᠑᠙᠗᠒᠄ ᠑᠉ :*Norman J.᠉ "ABKA"᠈ A Concise Manchu-English Lexicon[M]᠉ Washington᠄ University of Washington Press᠄ ᠑᠙᠗᠘᠄ ᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠐-᠒᠙᠕-᠙᠕᠕᠗᠔-᠒᠉ :*刘厚生᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 简明满汉辞典/ᡧᠣᠯᠣᡴᠣᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 开封᠄ 河南大学出版社᠄ ᠑᠙᠘᠘᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠗-᠘᠑᠐᠑᠘-᠐᠕᠒-᠕᠉ :*安双成᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 满汉大辞典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠑᠙᠙᠓᠄ ᠒᠔᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠗᠕᠔᠙᠗᠐᠙᠙᠓᠙᠉ :*胡增益᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" abka¹"᠈ 新满汉大词典/ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠑᠙᠙᠔᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠗-᠒᠒᠘-᠐᠒᠔᠐᠔-᠔᠉ :*河内良弘᠈ 清瀬義三郎則府᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語文語入門[M]᠉ 京都᠄ 京都大学学術出版会᠄ ᠒᠐᠐᠒᠄ ᠔᠉ :*刘厚生᠉ "天"᠈ 汉满辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 北京᠄ 民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠔᠄ ᠕᠖᠖᠉ ISBN᠄ ᠗-᠑᠐᠕-᠐᠖᠓᠘᠖-᠖᠉ :*安双成᠉ "天①"᠈ 汉满大辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠗᠄ ᠑᠐᠒᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠘᠐᠗᠒᠒-᠑᠖᠐-᠙᠉ :*戴光宇᠉ 三家子满语语音研究[M]᠉ 北京᠄ 北京大学出版社᠄ ᠒᠐᠑᠒᠄ ᠕᠙᠈ ᠑᠐᠕᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠓᠐᠑-᠒᠑᠒᠖᠘-᠔᠉ :*Norman J᠉ "abka"᠈ A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]᠉ Cambridge᠈ Massachusetts᠄ Harvard University Press᠄ ᠒᠐᠑᠓᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠑-᠖᠘᠔᠑᠗-᠐᠖᠙-᠒᠉ :*敖拉·毕力格᠉ "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"᠈ 蒙汉满词典/ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 赤峰᠄ 内蒙古科学技术出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠐᠙᠙᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠓᠘᠐-᠒᠖᠗᠗-᠑᠉ :*贺忠德᠉ "天 ❶"᠈ 汉锡词典/ᠨᡞᡣᠠᠨ ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡣᡠ ᠪᡞᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠗᠓᠖᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠒᠒᠘-᠑᠙᠒᠐᠗-᠖᠉ :*王娣᠉ 黑河地区满语元音实验研究[M]᠉ 哈尔滨᠄ 哈尔滨工程大学出版社᠄ ᠒᠐᠒᠑᠄ ᠒᠔᠗᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠖᠖᠑-᠓᠓᠒᠔-᠓᠉ }} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''abka''' :abkai durun: '''abka''' :ice manju nikan durun: '''abka''' === mudan === *[[Wp/mnc/manju gisun|manju gisun]]: **([[Wp/mnc/ilan boo|ilan boo]]) IPA: /ˈɑvqʰə/, /ˈɑpqʰə/ **([[Wp/mnc/sahaliyan ula (hoton)|sahaliyan ula]]) IPA: /ɑbɡɑ/ **([[Wp/mnc/beging|beging]]) IPA: /abkˈa/ *(''bala gisun'') IPA: /apˈkˈa/ *([[Wp/mnc/alcuka gisun|alcuka gisun]]) IPA: /avkˈa/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} (abka) :1. den untuhun, abkai untuhun. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/den|den]] [[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehengge|elbehengge]] [[Wt/mnc/be|be]], '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::very high ten.thousand thing ACC cover-PERF.PTCP-NOMI ACC '''sky''' say-IMPF.INDI :2. [[Wt/mnc/abkai gurun|abkai gurun]]. :enduringge ewanggeli'um, ice hese, mattei -i ulaha songkoi, 6:9-6:10: ::[[Wt/mnc/suwe|suwe]] [[Wt/mnc/damu|damu]] [[Wt/mnc/tuttu|tuttu]] [[Wt/mnc/jalbarime|jalbarime]] [[Wt/mnc/baisu|baisu]], '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/bisire|bisire]] [[Wt/mnc/musei|musei]] [[Wt/mnc/ama|ama]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/colo|colo]] [[Wt/mnc/gingguleme|gingguleme]] [[Wt/mnc/tukiyekini|tukiyekini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/enggelenjikini|enggelenjikini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/hese|hese]] '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubure|yabubure]] [[Wt/mnc/songkoi|songkoi]] [[Wt/mnc/na|na]] [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubukini|yabubukini]]. ::2.PL only like.that pray-IMPF.CONV ask.for.IMP, '''heaven''' DAT be.IMPF.ADN 1.PL.INCL-GEN father father GEN title honor-IMPF.CONV praise-OPT father GEN state come-VEN-OPT father GEN edict '''heaven''' DAT perform-CAUS-IMPF.ADN according.to earth DAT perform-CAUS-OPT :3. enduri. :''manju -i yargiyan kooli'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/eme|eme]] [[Wt/mnc/hendume|hendume]], [[Wt/mnc/jui|jui]] [[Wt/mnc/simbe|simbe]] '''abka''' [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/banjikini|banjikini]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/banjibuhabi|banjibuhabi]], [[Wt/mnc/si|si]] [[Wt/mnc/genefi|genefi]] [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/toktobume|toktobume]] [[Wt/mnc/banji|banji]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/hendufi|hendufi]], '''abka''' [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/fulinggai|fulinggai]] [[Wt/mnc/banjibuha|banjibuha]] [[Wt/mnc/turgun|turgun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/giyan giyan -i|giyan giyan -i]] [[Wt/mnc/tacibufi|tacibufi]], ::mother say-IMPF.CONV son 2.SG-ACC '''god''' disorder state ACC correct-IMPF.CONV live-OPT mean-IMPF.CONV give.birth.to-CAUS-PERF.CONCL 2.SG go-PERF.CONV disorder state ACC correct-IMPF.CONV pacify-CAUS-IMPF.CONV live.IMP mean-IMPF.CONV say-PERF.CONV '''god''' GEN lucky-GEN give.birth.to-CAUS-PERF.ADN reason ACC in.detail<!--giyan giyan -i=in.detail--> learn-CAUS-PERF.CONV[teach-PERF.CONV]<!--tacimbi=learn-IMPF.CONCL; tacibumbi=learn-CAUS-IMPF.CONCL=teach-IMPF.CONCL; tacibufi=learn-CAUS-PERF.CONV=teach-PERF.CONV--> ::[[Wt/mnc/nikan gisun|nikan gisun]]: [[Wt/mnc/母|母]][[Wt/mnc/告|告]][[Wt/mnc/子|子]][[Wt/mnc/曰|曰]]'''[[Wt/mnc/天|天]]'''[[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/實|實]][[Wt/mnc/令|令]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/以|以]][[Wt/mnc/定|定]][[Wt/mnc/亂|亂]][[Wt/mnc/國|國]][[Wt/mnc/可|可]][[Wt/mnc/往|往]][[Wt/mnc/彼處|彼處]][[Wt/mnc/將|將]][[Wt/mnc/所|所]][[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/緣由|緣由]][[Wt/mnc/一一|一一]][[Wt/mnc/詳|詳]][[Wt/mnc/說|說]] === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1772): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ == sibe gisun == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be gidaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|ᠠᠪᡣᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} === mudan === *IPA: /ˀafqaˑ/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} (abka) :1. abkai untuhun, den untuhun ba. == aisilara bithe cagan == <references /> *šen ki liyang. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''}}", ''daicing gurun -i yooni bithe'', uju debtelin[M]. beging: 1683: 28 (hashū). :沈啓亮. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}}", 大清全書.第一巻[M]. 北京: 京師宛羽齋刻本, 1683: 28(左). :*沈启亮. 大清全书[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社, 2008: 25. (原刻本1683年) *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. *juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. :肫圖. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. ::[[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/weihuken|weihuken]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]], [[Wt/mnc/wesihun|wesihun]] [[Wt/mnc/dekdehengge|dekdehengge]] [[Wt/mnc/be|be]] '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]],'' ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}'''", "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗弘歷敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}""/"天", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). *arasi sara unde. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''"/ "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2. :清高宗弘歷敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2. :*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2. ::清高宗弘歷敕撰. 民族出版社出版. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2. *Захаров И И. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24. *渡部薫太郎. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33. *金得榥. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707. *Haenisch E. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24] *山本謙吾. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99. *羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1. *Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2. *刘厚生. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5. *安双成. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 24. ISBN: 9787549709939. *胡增益. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" abka¹", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 2. ISBN: 7-228-02404-4. *河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4. *刘厚生. "天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 566. ISBN: 7-105-06386-6. *安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9. *戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4. *Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2. *敖拉·毕力格. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1. *贺忠德. "天 ❶", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1736. ISBN: 978-7-228-19207-6. *王娣. 黑河地区满语元音实验研究[M]. 哈尔滨: 哈尔滨工程大学出版社: 2021: 247. ISBN: 978-7-5661-3324-3. ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe, uju debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe, kulun, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|a]] p4ygdrtsj9b2isww1tqqput9pwcf3g4 7283377 7283376 2026-08-13T14:19:35Z MiiCii 2522943 7283377 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == [[File:A_blue_sky8.JPG|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᠨ|ᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> ᠒᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡤᡠᡵᡠᠨ᠉<br> ᡝᠨᡩᡠᡵᡳᠩᡤᡝ ᡝᠸᠠᠩᡤᡝᠯᡳ᠇ᡠᠮ᠈ ᡳᠴᡝ ᡥᡝᠰᡝ᠈ ᠮᠠᡨᡨᡝᡳ  ᡳ ᡠᠯᠠᡥᠠ ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ᠈ ᠖:᠙-᠖:᠑᠐᠄<br> [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᡝ|ᠰᡠᠸᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠮᡠ|ᡩᠠᠮᡠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡨᡨᡠ|ᡨᡠᡨᡨᡠ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠠᠯᠪᠠᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᡳᠰᡠ|ᠪᠠᡳᠰᡠ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ|ᠪᡳᠰᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠮᡠᠰᡝᡳ|ᠮᡠᠰᡝᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠴᠣᠯᠣ|ᠴᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ|ᡤᡳᠩᡤᡠᠯᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ|ᡨᡠᡴᡳᠶᡝᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᡝᠩᡤᡝᠯᡝᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠮᠠ|ᠠᠮᠠ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠰᡝ|ᡥᡝᠰᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ|ᠰᠣᠩᡴᠣᡳ]] [[Wt/mnc/ᠨᠠ|ᠨᠠ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝ|ᡩᡝ]] [[Wt/mnc/ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ|ᠶᠠᠪᡠᠪᡠᡴᡳᠨᡳ]]᠉<br> ᠓᠄ ᡝᠨᡩᡠᡵᡳ᠉<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ  ᡳ ᠶᠠᡵᡤᡳᠶᠠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᡝᠮᡝ|ᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ|ᡥᡝᠨᡩᡠᠮᡝ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠵᡠᡳ|ᠵᡠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡳᠮᠪᡝ|ᠰᡳᠮᠪᡝ]] '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᡴᡳᠨᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠᠪᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠰᡳ|ᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ|ᡤᡝᠨᡝᡶᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ|ᡶᠠᠴᡠᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡠᡵᡠᠨ|ᡤᡠᡵᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ|ᡩᠠᠰᠠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ|ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳ|ᠪᠠᠨᠵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᡝ|ᠰᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ|ᡥᡝᠨᡩᡠᡶᡳ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''[[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ|ᡶᡠᠯᡳᠩᡤᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ|ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ|ᡨᡠᡵᡤᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠶᠠᠨ|ᡤᡳᠶᠠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ|ᡨᠠᠴᡳᠪᡠᡶᡳ]]᠈<br> <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑''' <br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠑'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [ᠠᡴᡡ] -- '''ᠠᠪᡴᠠ''' (᠑) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠒)↓<br><br> <big><big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡣᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠰᡳᠪᡝ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡣᠠ'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> ᠑᠄ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ ᠪᠠ᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠖᠘᠓᠄ ᠒᠘ (ᡥᠠᠰᡥᡡ) ::*ᡧᡝᠨ ᡴᡳ ᠯᡳᠶᠠᠩ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᠶᠣᠣᠨᡳ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠮᡠᡴᡩᡝᠨ᠄ ᠒᠐᠐᠘᠄ ᠒᠕ (ᡩᠠᠴᡳ ᠵᡳᠰᡝ ᠑᠖᠘᠓ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ) :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᡥᠣᡵᠣᠩᡤᠣ ᠶᠠᠩᠰᠠᠩᡤᠠ ᡩᡝᠶᡝᠨ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡶᡳ ᡧᡠᠸᠠᠰᡝᠯᠠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠐᠘᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠑᠗᠄ ᠑ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡧᡝᠩᡯᡠ ᡤᠣᠰᡳᠨ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᡨᡝᠩᡤᡝᡵᡳ"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠓᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠙-᠐᠑]᠉ :*ᠵᡠᠸᡝᠨᡨᡠ᠈ ᡝᠮᡠ ᠪᡝ ᡨᠠᠴᡳᡶᡳ ᡳᠯᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᠠᡶᡠᡴᡳᠶᠠᡵᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M/OL]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠔᠖᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠖]᠉ ::[[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ| ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ|ᠸᡝᡳᡥᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ|ᠸᡝᠰᡳᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ|ᡩᡝᡴᡩᡝᡥᡝᠩᡤᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] '''ᠠᠪᡴᠠ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠈ ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "天"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᠑᠗᠗᠑ ᠴᡳ ᠠᠨᡳᠶᠠ ᡩᡝ ᡶᠣᠯᠣᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠑᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉ :*ᠠᡵᠠᠰᡳ ᠰᠠᡵᠠ ᡠᠨᡩᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天"᠈ ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡴᡠᠯᡠᠨ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ?᠄ ᠑ (ᡳᠴᡳ)᠉ :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡩᠠᠪᡴᡡᡵᡳ ᡩᠣᡵᡤᡳ ᡥᠣᡨᠣᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ?᠄ ᠒᠉ ::*ᡠᡴᠰᡠᡵᠠᡳ ᠴᡠᠪᠠᠨᡧᡝ ᡨᡠᠴᡳᠪᡠᡥᡝ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"གནམ"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"آڛمان‬"/"天"᠈ ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡠᠪᡠ᠈ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡤᡠᡤᡠᠩ ᠪᡡ ᡠ ᠶᡠᠸᠠᠨ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᡥᠠ᠄ ᠑᠙᠕᠗᠄ ᠒᠉ :*Захаров И.И.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ/абка"᠈ Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]᠉ Санкт-Петербург᠄ Типографія Императорской Академій Наукъ᠄ ᠑᠘᠗᠕᠄ ᠒᠔᠉ :*渡部薫太郎᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 訂正滿洲語文典/ᡩᠠᠰᠠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠣᠣᠯᡳ[M]᠉ 大阪᠄ 大阪東洋學會᠄ ᠑᠙᠒᠖᠄ ᠓᠓᠉ :*金得榥᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 기초 滿韓辭典/ᡩᠠᡨᡝᠩᡤᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠰᠣᠯᡥᠣ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 서울᠄ 대지문화사᠄ ᠑᠙᠕᠐᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠘᠙᠗᠑᠕᠕᠑᠗᠐᠗᠉ :*Haenisch E.᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]᠉ Leipzig᠄ VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig᠄ ᠑᠙᠖᠑᠄ ᠒᠖᠉ Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский᠈ [᠒᠐᠒᠕-᠐᠘-᠒᠔]᠉ :*山本謙吾᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語口語基礎語彙集[M]᠉ 東京᠄ 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所᠄ ᠑᠙᠖᠙᠄ ᠙᠙᠉ :*羽田亨᠉ "Abka"᠈ 滿和辭典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡰᡳ ᠪᡝᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 東京᠄ 国書刊行会᠄ ᠑᠙᠗᠒᠄ ᠑᠉ :*Norman J.᠉ "ABKA"᠈ A Concise Manchu-English Lexicon[M]᠉ Washington᠄ University of Washington Press᠄ ᠑᠙᠗᠘᠄ ᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠐-᠒᠙᠕-᠙᠕᠕᠗᠔-᠒᠉ :*刘厚生᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 简明满汉辞典/ᡧᠣᠯᠣᡴᠣᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 开封᠄ 河南大学出版社᠄ ᠑᠙᠘᠘᠄ ᠑᠉ ISBN᠄ ᠗-᠘᠑᠐᠑᠘-᠐᠕᠒-᠕᠉ :*安双成᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" Abka"᠈ 满汉大辞典/ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠑᠙᠙᠓᠄ ᠒᠔᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘᠗᠕᠔᠙᠗᠐᠙᠙᠓᠙᠉ :*胡增益᠉ ""ᠠᠪᡴᠠ" abka¹"᠈ 新满汉大词典/ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡤᡳᠰᡠᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᠪᡠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠑᠙᠙᠔᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠗-᠒᠒᠘-᠐᠒᠔᠐᠔-᠔᠉ :*河内良弘᠈ 清瀬義三郎則府᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"᠈ 満洲語文語入門[M]᠉ 京都᠄ 京都大学学術出版会᠄ ᠒᠐᠐᠒᠄ ᠔᠉ :*刘厚生᠉ "天"᠈ 汉满辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 北京᠄ 民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠔᠄ ᠕᠖᠖᠉ ISBN᠄ ᠗-᠑᠐᠕-᠐᠖᠓᠘᠖-᠖᠉ :*安双成᠉ "天①"᠈ 汉满大辞典/ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 沈阳᠄ 辽宁民族出版社᠄ ᠒᠐᠐᠗᠄ ᠑᠐᠒᠓᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠘᠐᠗᠒᠒-᠑᠖᠐-᠙᠉ :*戴光宇᠉ 三家子满语语音研究[M]᠉ 北京᠄ 北京大学出版社᠄ ᠒᠐᠑᠒᠄ ᠕᠙᠈ ᠑᠐᠕᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠓᠐᠑-᠒᠑᠒᠖᠘-᠔᠉ :*Norman J᠉ "abka"᠈ A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]᠉ Cambridge᠈ Massachusetts᠄ Harvard University Press᠄ ᠒᠐᠑᠓᠄ ᠒᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠑-᠖᠘᠔᠑᠗-᠐᠖᠙-᠒᠉ :*敖拉·毕力格᠉ "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"᠈ 蒙汉满词典/ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ[M]᠉ 赤峰᠄ 内蒙古科学技术出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠐᠙᠙᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠓᠘᠐-᠒᠖᠗᠗-᠑᠉ :*贺忠德᠉ "天 ❶"᠈ 汉锡词典/ᠨᡞᡣᠠᠨ ᠰᡞᠪᡝ ᡤᡞᠰᡠᠨ ᠪᡠᠯᡝᡣᡠ ᠪᡞᡨᡥᡝ[M]᠉ 乌鲁木齐᠄ 新疆人民出版社᠄ ᠒᠐᠑᠖᠄ ᠑᠗᠓᠖᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠒᠒᠘-᠑᠙᠒᠐᠗-᠖᠉ :*王娣᠉ 黑河地区满语元音实验研究[M]᠉ 哈尔滨᠄ 哈尔滨工程大学出版社᠄ ᠒᠐᠒᠑᠄ ᠒᠔᠗᠉ ISBN᠄ ᠙᠗᠘-᠗-᠕᠖᠖᠑-᠓᠓᠒᠔-᠓᠉ }} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''abka''' :abkai durun: '''abka''' :ice manju nikan durun: '''abka''' === mudan === *[[Wp/mnc/manju gisun|manju gisun]]: **([[Wp/mnc/ilan boo|ilan boo]]) IPA: /ˈɑvqʰə/, /ˈɑpqʰə/ **([[Wp/mnc/sahaliyan ula (hoton)|sahaliyan ula]]) IPA: /ɑbɡɑ/ **([[Wp/mnc/beging|beging]]) IPA: /abkˈa/ *(''bala gisun'') IPA: /apˈkˈa/ *([[Wp/mnc/alcuka gisun|alcuka gisun]]) IPA: /avkˈa/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}} (abka) :1. den untuhun, abkai untuhun. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/den|den]] [[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehengge|elbehengge]] [[Wt/mnc/be|be]], '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::very high ten.thousand thing ACC cover-PERF.PTCP-NOMI ACC '''sky''' say-IMPF.INDI :2. [[Wt/mnc/abkai gurun|abkai gurun]]. :enduringge ewanggeli'um, ice hese, mattei -i ulaha songkoi, 6:9-6:10: ::[[Wt/mnc/suwe|suwe]] [[Wt/mnc/damu|damu]] [[Wt/mnc/tuttu|tuttu]] [[Wt/mnc/jalbarime|jalbarime]] [[Wt/mnc/baisu|baisu]], '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/bisire|bisire]] [[Wt/mnc/musei|musei]] [[Wt/mnc/ama|ama]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/colo|colo]] [[Wt/mnc/gingguleme|gingguleme]] [[Wt/mnc/tukiyekini|tukiyekini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/enggelenjikini|enggelenjikini]], [[Wt/mnc/ama|ama]] [[Wt/mnc/-i|-i]] [[Wt/mnc/hese|hese]] '''abka''' [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubure|yabubure]] [[Wt/mnc/songkoi|songkoi]] [[Wt/mnc/na|na]] [[Wt/mnc/de|de]] [[Wt/mnc/yabubukini|yabubukini]]. ::2.PL only like.that pray-IMPF.CONV ask.for.IMP, '''heaven''' DAT be.IMPF.ADN 1.PL.INCL-GEN father father GEN title honor-IMPF.CONV praise-OPT father GEN state come-VEN-OPT father GEN edict '''heaven''' DAT perform-CAUS-IMPF.ADN according.to earth DAT perform-CAUS-OPT :3. enduri. :''manju -i yargiyan kooli'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/eme|eme]] [[Wt/mnc/hendume|hendume]], [[Wt/mnc/jui|jui]] [[Wt/mnc/simbe|simbe]] '''abka''' [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/banjikini|banjikini]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/banjibuhabi|banjibuhabi]], [[Wt/mnc/si|si]] [[Wt/mnc/genefi|genefi]] [[Wt/mnc/facuhūn|facuhūn]] [[Wt/mnc/gurun|gurun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/dasame|dasame]] [[Wt/mnc/toktobume|toktobume]] [[Wt/mnc/banji|banji]] [[Wt/mnc/seme|seme]] [[Wt/mnc/hendufi|hendufi]], '''abka''' [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/fulinggai|fulinggai]] [[Wt/mnc/banjibuha|banjibuha]] [[Wt/mnc/turgun|turgun]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/giyan giyan -i|giyan giyan -i]] [[Wt/mnc/tacibufi|tacibufi]], ::mother say-IMPF.CONV son 2.SG-ACC '''god''' disorder state ACC correct-IMPF.CONV live-OPT mean-IMPF.CONV give.birth.to-CAUS-PERF.CONCL 2.SG go-PERF.CONV disorder state ACC correct-IMPF.CONV pacify-CAUS-IMPF.CONV live.IMP mean-IMPF.CONV say-PERF.CONV '''god''' GEN lucky-GEN give.birth.to-CAUS-PERF.ADN reason ACC in.detail<!--giyan giyan -i=in.detail--> learn-CAUS-PERF.CONV[teach-PERF.CONV]<!--tacimbi=learn-IMPF.CONCL; tacibumbi=learn-CAUS-IMPF.CONCL=teach-IMPF.CONCL; tacibufi=learn-CAUS-PERF.CONV=teach-PERF.CONV--> ::[[Wt/mnc/nikan gisun|nikan gisun]]: [[Wt/mnc/母|母]][[Wt/mnc/告|告]][[Wt/mnc/子|子]][[Wt/mnc/曰|曰]]'''[[Wt/mnc/天|天]]'''[[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/實|實]][[Wt/mnc/令|令]][[Wt/mnc/汝|汝]][[Wt/mnc/以|以]][[Wt/mnc/定|定]][[Wt/mnc/亂|亂]][[Wt/mnc/國|國]][[Wt/mnc/可|可]][[Wt/mnc/往|往]][[Wt/mnc/彼處|彼處]][[Wt/mnc/將|將]][[Wt/mnc/所|所]][[Wt/mnc/生|生]][[Wt/mnc/緣由|緣由]][[Wt/mnc/一一|一一]][[Wt/mnc/詳|詳]][[Wt/mnc/說|說]] === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1772): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'' (?): '''1''' ←nenehe gibsun: [akū] -- '''abka''' (1) -- sirame gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2)→ == sibe gisun == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be gidaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|ᠠᠪᡣᠠ}} (abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} === mudan === *IPA: /ˀafqaˑ/ === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=sjo|'''ᠠᠪᡣᠠ'''}} (abka) :1. abkai untuhun, den untuhun ba. == aisilara bithe cagan == <references /> *šen ki liyang. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]'''}}", ''daicing gurun -i yooni bithe'', uju debtelin[M]. beging: 1683: 28 (hashū). :沈啓亮. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ'''}}", 大清全書.第一巻[M]. 北京: 京師宛羽齋刻本, 1683: 28(左). :*沈启亮. 大清全书[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社, 2008: 25. (原刻本1683年) *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] [2025-08-26]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2025-09-01]. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL], beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. :清聖祖玄燁勅撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. *juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. :肫圖. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. ::[[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/weihuken|weihuken]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]], [[Wt/mnc/wesihun|wesihun]] [[Wt/mnc/dekdehengge|dekdehengge]] [[Wt/mnc/be|be]] '''abka''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]],'' ::[[Wt/mnc/氣|氣]][[Wt/mnc/之|之]][[Wt/mnc/輕|輕]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/上浮|上浮]][[Wt/mnc/者|者]][[Wt/mnc/爲|爲]]'''[[Wt/mnc/天|天]]''' *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}'''", "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", "天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗弘歷敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}""/"天", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). *arasi sara unde. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''"/ "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''"/"'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2. :清高宗弘歷敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2. :*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2. ::清高宗弘歷敕撰. 民族出版社出版. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/གནམ|གནམ]]'''" / "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠲᠩᠷᠢ|ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[Wt/mnc/آڛمان‬|آڛمان‬]]'''" / "'''[[Wt/mnc/天|天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2. *Захаров И И. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24. *渡部薫太郎. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33. *金得榥. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707. *Haenisch E. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24] *山本謙吾. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99. *羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1. *Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2. *刘厚生. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5. *安双成. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" Abka", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 24. ISBN: 9787549709939. *胡增益. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" abka¹", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 2. ISBN: 7-228-02404-4. *河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4. *刘厚生. "天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 566. ISBN: 7-105-06386-6. *安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9. *戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4. *Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2. *敖拉·毕力格. ""{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1. *贺忠德. "天 ❶", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1736. ISBN: 978-7-228-19207-6. *王娣. 黑河地区满语元音实验研究[M]. 哈尔滨: 哈尔滨工程大学出版社: 2021: 247. ISBN: 978-7-5661-3324-3. ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju hergen be latinocilame forgošobuhangge|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/daicing gurun -i yooni bithe, uju debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1717), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743)|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe (1743), ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe, kulun, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|a]] ftf7bnhk52vv7zlxusjzyig6jy8o911 0 3017496 7283371 7237619 2026-08-13T14:10:45Z MiiCii 2522943 7283371 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == *[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ}} (dergi abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠰᡳᠪᡝᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''dergi abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''dergi abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''dergi abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉ <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br><br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ"/"天"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''dergi abka''' :abkai durun: '''dergi abka''' :ice manju nikan durun: '''dergi abka''' === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''}} (dergi abka) :1. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehe|elbehe]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/jorime|jorime]] [[Wt/mnc/gisurembihede|gisurembihede]], '''[[Wt/mnc/dergi|dergi]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::ten.thousand thing ACC cover-PERF.ADN ACC point-IMPF.CONV talk-PTC.DUR-DAT upper sky<!--dergi abka: heaven--> say-IMPF.CONCL === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ == sibe hergen be latinocilame forgošobuhangge == *[[Wt/mnc/ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be anaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=sjo|ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ}} (dergi abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=sjo|'''ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ'''}} === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=sjo|'''ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ'''}} (dergi abka) :1. === aisilara bithe cagan === <references /> *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] []. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] []. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠲᠩᠷᠢ|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. []. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. []. <!--*daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. --> <!--:清聖祖玄燁勅撰. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. --> <!--*juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. --> <!--:肫圖. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. --> *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/上天|上天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/上天|上天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''上天'''", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). <!--*arasi sara unde. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''[[天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右).--> <!--*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[གནམ]]'''"/ "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[آڛمان‬]]'''"/"'''[[天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2.--> <!--:清高宗敕撰. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[آڛمان‬]]'''" / "'''[[天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2.--> <!--:*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[آڛمان‬]]'''" / "'''[[天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2.--> <!--::清高宗敕撰. 民族出版社出版. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[آڛمان‬]]'''" / "'''[[天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2.--> <!--*Захаров И И. ""{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24.--> <!--*渡部薫太郎. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33.--> <!--*金得榥. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707.--> <!--*Haenisch E. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24]--> <!--*山本謙吾. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99.--> <!--*羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1.--> <!--*Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2.--> <!--*刘厚生. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5.--> *安双成. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M/OL]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 687. ISBN: 9787549709939. [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=73&imageFileName=687 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2026-07-02]. *胡增益. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} dergi abka", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M/OL]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 184. ISBN: 7-228-02404-4. [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=74&imageFileName=184 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2026-07-02]. <!--*河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4.--> *刘厚生. "上：上天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 495. ISBN: 7-105-06386-6. <!--*安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9.--> <!--*戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4.--> <!--*Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2.--> <!--*敖拉·毕力格. ""{{MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1.--> *贺忠德. "[[Wt/mnc/上天|上天]] ❸", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1548. ISBN: 978-7-228-19207-6.（[[:zh:锡伯语|锡伯语]]、汉语） ---- [[Category:Wt/mnc|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/latinocilabuha manju hergen|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i acalaha gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|d]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i acalaha gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|d]] 9bhsqp3uglmxt9q9dk7fi98epsdfoaz 7283378 7283371 2026-08-13T14:19:43Z MiiCii 2522943 7283378 wikitext text/x-wiki == manju hergen be latinocilame forgošobuhangge == *[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ}} (dergi abka)''' sere meyen be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠰᡳᠪᡝᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''dergi abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''dergi abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''dergi abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ ᡩᡝᠨ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡠᠨᡨᡠᡥᡠᠨ᠉<br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡨᡠᠮᡝᠨ|ᡨᡠᠮᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠ|ᠵᠠᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᠪᡝᡥᡝ|ᡝᠯᠪᡝᡥᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉ <big><big>ᡳᠯᡥᡳ</big></big><br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠐᠘)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠑᠗)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠔᠓)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠗᠒)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠮᠣᠩᡤᠣ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡳᠯᠠᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᠮᡠᡩᠠᠨ ᠠᠴᠠᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (᠑᠗᠘᠐)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᡩᡠᡳᠨ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br> ᠰᡠᠨᠵᠠ ᡥᠠᠴᡳᠨ  ᡳ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᡴᠠᠮᠴᡳᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ (?)᠄ '''᠒'''<br> ↑ᠨᡝᠨᡝᡥᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] (᠑) -- '''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ''' (᠒) -- ᠰᡳᡵᠠᠮᡝ ᡤᡳᠪᠰᡠᠨ᠄ [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ]] (᠓)↓<br><br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/上天|上天]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :Möllendorff durun: '''dergi abka''' :abkai durun: '''dergi abka''' :ice manju nikan durun: '''dergi abka''' === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ'''}} (dergi abka) :1. :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/tumen|tumen]] [[Wt/mnc/jaka|jaka]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/elbehe|elbehe]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/jorime|jorime]] [[Wt/mnc/gisurembihede|gisurembihede]], '''[[Wt/mnc/dergi|dergi]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. ::ten.thousand thing ACC cover-PERF.ADN ACC point-IMPF.CONV talk-PTC.DUR-DAT upper sky<!--dergi abka: heaven--> say-IMPF.CONCL === ilhi === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''2''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka|abka]] (1) -- '''dergi abka''' (2) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3)→ == sibe hergen be latinocilame forgošobuhangge == *[[Wt/mnc/ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ|ere tohon be anaci sibe hergen -i araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=sjo|ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ}} (dergi abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] === sibe hergen === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=sjo|'''ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ'''}} === gebsun === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|lang=sjo|'''ᡩᡝᠷᡤᡞ ᠠᠪᡣᠠ'''}} (dergi abka) :1. === aisilara bithe cagan === <references /> *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''", ''han -i araha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. horonggo yangsangga deyen de folobufi šuwaselaha bithe, beging: 1708: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] []. :清聖祖玄燁敕撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", 御製清文鑑.巻1: 天部·天文類1-1[M/OL]. 北京: 武英殿刻本: 1708: 1(右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=1103.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制清文鉴 二十卷总纲四卷后序一卷] []. *daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|[[Wt/mnc/ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠲᠩᠷᠢ|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1717: 1 (hashū). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu].. :清聖祖玄燁勅撰. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京: 1717: 1 (左). [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=24&imageFileName=10010 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu].. <!--*daicing gurun -i šengdzu gosin hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", ''han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1743: 1 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. --> <!--:清聖祖玄燁勅撰. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''", 御製滿蒙文鑑.卷1[M/OL]. 北京:1743: 1 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2347.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-御制满蒙文鉴]. [2025-09-01]. --> <!--*juwentu. ''emu be tacifi ilan be hafukiyara manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M/OL]. beging: 1746: 2 (ici). [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. --> <!--:肫圖. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 一學三貫清文鑑.卷1: 天文類[M/OL]. 北京: 1746: 2 (右) [http://read.nlc.cn/OutOpenBook/OpenObjectBook?aid=033&bid=2343.0 中国国家图书馆·中国国家数字图书馆-中华古籍资源库-民族文字古籍特藏库-一学三贯清文鉴]. [2025-08-26]. --> *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}'''", "'''[[Wt/mnc/上天|上天]]'''", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici)<br> :清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", "天", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). *daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|[[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ ᠠᠪᡴᠠ|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''[[Wt/mnc/上天|上天]]'''", ''han -i araha manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: 1771 ci aniya de folobuha bithe: 1771: 3 (hashū). :清高宗敕撰. "'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}'''"/"'''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mn|ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ <br>ᠲᠩᠷᠢ}}'''"/"'''上天'''", 御製滿洲蒙古漢字三合切音清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 1771年刻本: 1771: 3(左). <!--*arasi sara unde. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''[[天]]'''", ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'', kulun, ujui debtelin[M]. beging: ?: 1 (ici). :佚名. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}"/"ᠲᠩᠷᠢ"/"གནམ"/"天", 四體合璧文鑑.乾卷.第1卷: 天文類1-1[M]. 北京: ?: 1(右).--> <!--*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''"/"'''[[གནམ]]'''"/ "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''"/"'''[[آڛمان‬]]'''"/"'''[[天]]'''", ''han -i araha sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: dabkūri dorgi hoton de asarabuha bithe: ?: 2.--> <!--:清高宗敕撰. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[آڛمان‬]]'''" / "'''[[天]]'''", 御製五體清文鑑.卷1: 天部·天文類1-1[M]. 北京: 故宮博物院藏本: ?: 2.--> <!--:*daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, uksurai cubanše tucibuhe. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[آڛمان‬]]'''" / "'''[[天]]'''", ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'', ujui ubu[M]. beging: gugung bū u yuwan de asaraha: 1957: 2.--> <!--::清高宗敕撰. 民族出版社出版. "'''{{MongolUnicode|lang=mnc|[[ᠠᠪᡴᠠ]]}}'''" / "'''[[གནམ]]'''" / "'''{{MongolUnicode|lang=mn|[[ᠲᠩᠷᠢ]]}}'''" / "'''[[آڛمان‬]]'''" / "'''[[天]]'''", 五體清文鑑.上冊[M]. 北京: 民族出版社: 1957: 2.--> <!--*Захаров И И. ""{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}" абка", Полній Маньчжурско-Русскій Словарь[M]. Санкт-Петербург: Типографія Императорской Академій Наукъ: 1875: 24.--> <!--*渡部薫太郎. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 訂正滿洲語文典/dasaha manju gisun kooli[M]. 大阪: 大阪東洋學會: 1926: 33.--> <!--*金得榥. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 기초 滿韓辭典/datengge manju solho buleku bithe[M]. 서울: 대지문화사: 1950: 1. ISBN: 9788971551707.--> <!--*Haenisch E. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", Mandschu-Grammatik mit Lesestucken und 23 Texttafeln[M/OL]. Leipzig: VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig: 1961: 26. [https://altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf altaica.ru/LIBRARY/MANCHU/Haenisch_Mandschugrammatik.pdf Altaica - Грамматические очерки языков тунгусо-маньчжурской семьи - Маньчжурский] [2025-08-24]--> <!--*山本謙吾. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語口語基礎語彙集[M]. 東京: 東京外国語大学アジア・アフリカ言語文化研究所: 1969: 99.--> <!--*羽田亨. "Abka", 滿和辭典/manju ži ben gisun kamcibuha bithe[M]. 東京: 国書刊行会: 1972: 1.--> <!--*Norman J. "ABKA", A Concise Manchu-English Lexicon[M]. Washington: University of Washington Press: 1978: 3. ISBN: 978-0-295-95574-2.--> <!--*刘厚生. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} Abka", 简明满汉辞典/šolokon manju nikan gisun kamcibuha bithe[M]. 开封: 河南大学出版社: 1988: 1. ISBN: 7-81018-052-5.--> *安双成. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᡝᡵᡤᡳ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", 满汉大辞典/manju nikan yongkiyangga buleku bithe[M/OL]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 1993: 687. ISBN: 9787549709939. [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=73&imageFileName=687 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2026-07-02]. *胡增益. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}} dergi abka", 新满汉大词典/ice manju nikan gisun kamcibuha buleku bithe (iche manzhu nikan gisun kamchibuha buleku bithe)[M/OL]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 1994: 184. ISBN: 7-228-02404-4. [http://hkuri.cneas.tohoku.ac.jp/p06/imageviewer/detail?dicId=74&imageFileName=184 モンゴル諸語と満洲文語の資料検索システム - 辞書検索システム - 満洲語辞典 - Roman/Manchu]. [2026-07-02]. <!--*河内良弘, 清瀬義三郎則府. "{{MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ}}", 満洲語文語入門[M]. 京都: 京都大学学術出版会: 2002: 4.--> *刘厚生. "上：上天", 汉满辞典/nikan manju gisuni buleku bithe[M]. 北京: 民族出版社: 2004: 495. ISBN: 7-105-06386-6. <!--*安双成. "天①", 汉满大辞典/nikan manju yongkiyangga buleku bithe[M]. 沈阳: 辽宁民族出版社: 2007: 1023. ISBN: 978-7-80722-160-9.--> <!--*戴光宇. 三家子满语语音研究[M]. 北京: 北京大学出版社: 2012: 59, 105. ISBN: 978-7-301-21268-4.--> <!--*Norman J. "abka", A Comprehensive Manchu-English Dictionary[M]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press: 2013: 2. ISBN: 978-1-68417-069-2.--> <!--*敖拉·毕力格. ""{{MongolUnicode|lang=mn|ᠲᠩᠷᠢ}}"", 蒙汉满词典/monggo nikan manju buleku bithe[M]. 赤峰: 内蒙古科学技术出版社: 2016: 1099. ISBN: 978-7-5380-2677-1.--> *贺忠德. "[[Wt/mnc/上天|上天]] ❸", 汉锡词典/nikan sibe gisun buleku bithe[M]. 乌鲁木齐: 新疆人民出版社: 2016: 1548. ISBN: 978-7-228-19207-6.（[[:zh:锡伯语|锡伯语]]、汉语） ---- [[Category:Wt/mnc|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/latinocilabuha manju hergen|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i acalaha gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|d]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|d]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i acalaha gisun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gibsun|d]] [[Category:Wt/mnc/sibe gisun -i gebsun|d]] qsfidg1q42kcavsaq9g3pw3wtyxx8mf 0 3017498 7283380 7125633 2026-08-13T14:23:00Z MiiCii 2522943 7283380 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Blue_Sky.png|thumb|right|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon|niohon]] [[Wt/mnc/abka|abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} (niohon abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niuhon abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉ <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''niohon abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''[[Wt/mnc/niuhon abka|niuhon abka]]''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''niohon abka''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨᠠᠪᡴᠠ'''}} (niohon abka) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/abkai|abkai]] [[Wt/mnc/boco|boco]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/jorime|jorime]] [[Wt/mnc/gisurembihede|gisurembihede]], '''[[Wt/mnc/niohon|niohon]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::sky-GEN color ACC point-IMPF.CONV talk-PTC.DUR-DAT '''light.green sky'''<!--niohon abka: the blue sky--> say-IMPF.CONCL :::天-GEN 色彩 ACC 指-IMPF.CONV 说-PTC.DUR-DAT '''青 天'''<!--niohon abka: 苍天--> 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|n]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|n]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|n]] 2pgj2b4zgv7ekpcbx5h5fwi7zsqxzhf 7283382 7283380 2026-08-13T14:23:40Z MiiCii 2522943 7283382 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Blue_Sky.png|thumb|right|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon|niohon]] [[Wt/mnc/abka|abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} (niohon abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niuhon abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''niohon abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''[[Wt/mnc/niuhon abka|niuhon abka]]''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''niohon abka''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨᠠᠪᡴᠠ'''}} (niohon abka) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/abkai|abkai]] [[Wt/mnc/boco|boco]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/jorime|jorime]] [[Wt/mnc/gisurembihede|gisurembihede]], '''[[Wt/mnc/niohon|niohon]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::sky-GEN color ACC point-IMPF.CONV talk-PTC.DUR-DAT '''light.green sky'''<!--niohon abka: the blue sky--> say-IMPF.CONCL :::天-GEN 色彩 ACC 指-IMPF.CONV 说-PTC.DUR-DAT '''青 天'''<!--niohon abka: 苍天--> 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|n]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|n]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|n]] e2ny5as22z2p2t01j7dhe44zgl0bkvv 7283397 7283382 2026-08-13T14:30:43Z MiiCii 2522943 7283397 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Blue_Sky.png|thumb|right|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨᠠᠪᡴᠠ}} [[Wt/mnc/niohon|niohon]] [[Wt/mnc/abka|abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be gidaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} (niohon abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niuhon abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''niohon abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''[[Wt/mnc/niuhon abka|niuhon abka]]''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''niohon abka''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠨᡳᠣᡥᠣᠨᠠᠪᡴᠠ'''}} (niohon abka) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]] [[Wt/mnc/ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ|ᠵᠣᡵᡳᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ|ᡤᡳᠰᡠᡵᡝᠮᠪᡳᡥᡝᡩᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/abkai|abkai]] [[Wt/mnc/boco|boco]] [[Wt/mnc/be|be]] [[Wt/mnc/jorime|jorime]] [[Wt/mnc/gisurembihede|gisurembihede]], '''[[Wt/mnc/niohon|niohon]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::sky-GEN color ACC point-IMPF.CONV talk-PTC.DUR-DAT '''light.green sky'''<!--niohon abka: the blue sky--> say-IMPF.CONCL :::天-GEN 色彩 ACC 指-IMPF.CONV 说-PTC.DUR-DAT '''青 天'''<!--niohon abka: 苍天--> 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''3''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/dergi abka|dergi abka]] (2) -- '''niohon abka''' (3) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/蒼天|蒼天]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|n]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|n]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|n]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|n]] m5bf3zfxaik6xfezx7x2r2qxlcw2rkk 0 3017499 7283393 7125634 2026-08-13T14:30:02Z MiiCii 2522943 7283393 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Blue_sky_south_of_France.jpg|thumb|right|[[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/abka|abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} (genggiyen abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''genggiyen abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''genggiyen abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''genggiyen abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> :: <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/天|天]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (manju hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''genggiyen abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''genggiyen abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''genggiyen abka''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} (genggiyen abka) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡨᡠᡤᡳ|ᡨᡠᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᡴᡡ|ᠠᡴᡡ]] [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ|ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/tugi|tugi]] [[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/akū|akū]] [[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]] [[Wt/mnc/getuken|getuken]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::cloud atmosphere there.is.not very clean clear ACC '''clear sky''' say-IMPF.CONCL :::云 气 没有 非常 干净的 清晰的 ACC '''清澈的 天''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [sara unde]→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/天|天]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/天|天]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|g]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|g]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|g]] nn8tf23k7y1rcpawtw658ky296ubpz4 7283398 7283393 2026-08-13T14:30:47Z MiiCii 2522943 7283398 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Blue_sky_south_of_France.jpg|thumb|right|[[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/abka|abka]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ}} (genggiyen abka)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''genggiyen abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''genggiyen abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''genggiyen abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡨᡠᡤᡳ|ᡨᡠᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᡴᡡ|ᠠᡴᡡ]] [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ|ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉ <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/天|天]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (manju hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''genggiyen abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''genggiyen abka''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''genggiyen abka''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ ᠠᠪᡴᠠ'''}} (genggiyen abka) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡨᡠᡤᡳ|ᡨᡠᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ|ᠰᡠᡴᡩᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᡴᡡ|ᠠᡴᡡ]] [[Wt/mnc/ᡠᠮᡝᠰᡳ|ᡠᠮᡝᠰᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᡤᠣ|ᠪᠣᠯᡤᠣ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ|ᡤᡝᡨᡠᡴᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/tugi|tugi]] [[Wt/mnc/sukdun|sukdun]] [[Wt/mnc/akū|akū]] [[Wt/mnc/umesi|umesi]] [[Wt/mnc/bolgo|bolgo]] [[Wt/mnc/getuken|getuken]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/abka|abka]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::cloud atmosphere there.is.not very clean clear ACC '''clear sky''' say-IMPF.CONCL :::云 气 没有 非常 干净的 清晰的 ACC '''清澈的 天''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [sara unde]→ * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''4''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/niohon abka|niohon abka]] (3) -- '''genggiyen abka''' (4) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/天|天]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ <br>ᠠᠪᡴᠠ}}", "[[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/天|天]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|g]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|g]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|g]] e33iz45h2yjv332ixscljujd2r8wanh 0 3017500 7283414 7125636 2026-08-13T14:34:38Z MiiCii 2522943 7283414 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ}} (abka fundehun)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka fundehun'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka fundehun'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka fundehun'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ|ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠮᡝ|ᠣᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ|ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠣᠵᠣᡵᠣ|ᠣᠵᠣᡵᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ|ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ"᠈ "[[Wt/mnc/天氣|天氣]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/肅|肅]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (manju hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''abka fundehun''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''abka fundehun''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''abka fundehun''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''}} (abka fundehun) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ|ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠮᡝ|ᠣᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ|ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠣᠵᠣᡵᠣ|ᠣᠵᠣᡵᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ|ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/bolori|bolori]] [[Wt/mnc/ome|ome]] [[Wt/mnc/abkai|abkai]] [[Wt/mnc/boco|boco]] [[Wt/mnc/seksehun|seksehun]] [[Wt/mnc/ojoro|ojoro]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/fundehun|fundehun]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::autumn become-IMPF.CONV sky-GEN color pale become.IMPF.ADN ACC '''sky pallid''' say-IMPF.CONCL :::秋 变为-IMPF.CONV 天-GEN 色彩 苍白的 变为.IMPF.ADN ACC '''天 色泽淡白的''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ <br>ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ}}", "[[Wt/mnc/天氣|天氣]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/肅|肅]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ <br>ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ}}", "[[Wt/mnc/天氣|天氣]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/肅|肅]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] 6ju94lnqjoze8229s02t32bi03ois1j 7283494 7283414 2026-08-13T14:57:20Z MiiCii 2522943 7283494 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ}} (abka fundehun)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka fundehun'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka fundehun'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''abka fundehun'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ|ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠮᡝ|ᠣᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ|ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠣᠵᠣᡵᠣ|ᠣᠵᠣᡵᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ|ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ"᠈ "[[Wt/mnc/天氣|天氣]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/肅|肅]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (manju hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''abka fundehun''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''abka fundehun''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''abka fundehun''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠪᡴᠠ ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ'''}} (abka fundehun) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ|ᠪᠣᠯᠣᡵᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠮᡝ|ᠣᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠᡳ|ᠠᠪᡴᠠᡳ]] [[Wt/mnc/ᠪᠣᠴᠣ|ᠪᠣᠴᠣ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ|ᠰᡝᡴᠰᡝᡥᡠᠨ]] [[Wt/mnc/ᠣᠵᠣᡵᠣ|ᠣᠵᠣᡵᠣ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ|ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/bolori|bolori]] [[Wt/mnc/ome|ome]] [[Wt/mnc/abkai|abkai]] [[Wt/mnc/boco|boco]] [[Wt/mnc/seksehun|seksehun]] [[Wt/mnc/ojoro|ojoro]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/fundehun|fundehun]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::autumn become-IMPF.CONV sky-GEN color pale become.IMPF.ADN ACC '''sky pallid''' say-IMPF.CONCL :::秋 变为-IMPF.CONV 天-GEN 色彩 苍白的 变为.IMPF.ADN ACC '''天 色泽淡白的''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''5''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/genggiyen abka|genggiyen abka]] (4) -- '''abka fundehun''' (5) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ <br>ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ}}", "[[Wt/mnc/天氣|天氣]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/肅|肅]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠ <br>ᡶᡠᠨᡩᡝᡥᡠᠨ}}", "[[Wt/mnc/天氣|天氣]][[Wt/mnc/清|清]][[Wt/mnc/肅|肅]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] pogsuwaze31sf3y2w292fp8zhp0ownt 0 3017520 7283435 7125639 2026-08-13T14:40:20Z MiiCii 2522943 7283435 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn_in_Bray,_Co.Wicklow.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}} uldeke]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}} (uldeke)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''uldeke'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''uldeke'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''uldeke'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]][[Wt/mnc/現|現]][[Wt/mnc/出|出]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''uldeke''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''uldeke''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''uldeke''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡧᡧᠠᠰᡠᠨ}} (aššasun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''}} (uldeke) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/ulden|ulden]] [[Wt/mnc/tucike|tucike]] [[Wt/mnc/be|be]], '''uldeke''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::light.at.dawn come.out-PERF.ADN ACC '''become.light-PERF.ADN''' say-IMPF.CONCL :::晨光 出来-PERF.ADN ACC '''晨光照耀-PERF.ADN''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}}"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]][[Wt/mnc/現|現]][[Wt/mnc/出|出]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}}"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]][[Wt/mnc/現|現]][[Wt/mnc/出|出]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i aššasun|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|u]] 2w8akobx5fpe7xf2v836on0zob3b6do 7283496 7283435 2026-08-13T14:57:21Z MiiCii 2522943 7283496 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn_in_Bray,_Co.Wicklow.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}} uldeke]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}} (uldeke)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''uldeke'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''uldeke'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''uldeke'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]][[Wt/mnc/現|現]][[Wt/mnc/出|出]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''uldeke''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''uldeke''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''uldeke''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡧᡧᠠᠰᡠᠨ}} (aššasun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ'''}} (uldeke) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡴᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/ulden|ulden]] [[Wt/mnc/tucike|tucike]] [[Wt/mnc/be|be]], '''uldeke''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::light.at.dawn come.out-PERF.ADN ACC '''become.light-PERF.ADN''' say-IMPF.CONCL :::晨光 出来-PERF.ADN ACC '''晨光照耀-PERF.ADN''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''7''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/ulden|ulden]] (6) -- '''uldeke''' (7) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}}"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]][[Wt/mnc/現|現]][[Wt/mnc/出|出]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᡴᡝ}}"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]][[Wt/mnc/現|現]][[Wt/mnc/出|出]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i aššasun|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|u]] slho00m184nfku9w31yaxa8xd095wig 0 3017521 7283425 7125637 2026-08-13T14:37:52Z MiiCii 2522943 7283425 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn_in_Bray,_Co.Wicklow.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ}} ulden [[Wt/mnc/sabumbi|sabumbi]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᠨ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ}} (ulden)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᠨ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''ulden'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''ulden'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''ulden'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ|ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡠᠯᡩᡝᠨ"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''ulden''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''ulden''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''ulden''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''}} (ulden) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ|ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/alin jakarara|alin jakarara]] [[Wt/mnc/onggolo|onggolo]] [[Wt/mnc/tucire|tucire]] [[Wt/mnc/elden|elden]] [[Wt/mnc/be|be]], '''ulden''' [[Wt/mnc/sabumbi|sabumbi]] [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::mountain crack-IMPF.ADN before come.out-IMPF.ADN light ACC '''light.at.dawn''' see-IMPF.CONCL say-IMPF.CONCL :::山 裂开-IMPF.ADN 以前 出来-IMPF.ADN 光 ACC '''晨光''' 看见-IMPF.CONCL 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ}}", "[[Wt/mnc/晨光|晨光]], ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ}}", "[[Wt/mnc/晨光|晨光]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|u]] 5s61jeb8evj8bdozgxb2lgkx7h8veyr 7283495 7283425 2026-08-13T14:57:20Z MiiCii 2522943 7283495 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn_in_Bray,_Co.Wicklow.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ}} ulden [[Wt/mnc/sabumbi|sabumbi]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᠨ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ}} (ulden)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡠᠯᡩᡝᠨ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''ulden'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''ulden'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''ulden'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ|ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡠᠯᡩᡝᠨ"᠈ "[[Wt/mnc/晨光|晨光]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''ulden''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''ulden''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''ulden''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡠᠯᡩᡝᠨ'''}} (ulden) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡵᠠ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ|ᡨᡠᠴᡳᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡠᠯᡩᡝᠨ|ᡠᠯᡩᡝᠨ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ|ᠰᠠᠪᡠᠮᠪᡳ]] [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/alin jakarara|alin jakarara]] [[Wt/mnc/onggolo|onggolo]] [[Wt/mnc/tucire|tucire]] [[Wt/mnc/elden|elden]] [[Wt/mnc/be|be]], '''ulden''' [[Wt/mnc/sabumbi|sabumbi]] [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::mountain crack-IMPF.ADN before come.out-IMPF.ADN light ACC '''light.at.dawn''' see-IMPF.CONCL say-IMPF.CONCL :::山 裂开-IMPF.ADN 以前 出来-IMPF.ADN 光 ACC '''晨光''' 看见-IMPF.CONCL 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''6''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/abka fundehun|abka fundehun]] (5) -- '''ulden''' (6) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ}}", "[[Wt/mnc/晨光|晨光]], ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 2 (ici) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡠᠯᡩᡝᠨ}}", "[[Wt/mnc/晨光|晨光]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 2(右). ---- [[Category:Wt/mnc|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|u]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|u]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|u]] 8im6un5g6s73a5ozyd2ni864snide54 0 3017525 7283499 7125641 2026-08-13T14:57:21Z MiiCii 2522943 7283499 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ}} (gersi fersi)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''gersi fersi'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''gersi fersi'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''gersi fersi'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᠮᡝ|ᡤᡝᡵᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᠠᠮᡳᡴᠠ|ᡥᠠᠮᡳᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ"᠈ "[[Wt/mnc/黎明|黎明]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''gersi fersi''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''gersi fersi''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''gersi fersi''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ}} (gebsun) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ'''}} (gersi fersi) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᠮᡝ|ᡤᡝᡵᡝᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᡥᠠᠮᡳᡴᠠ|ᡥᠠᠮᡳᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/gereme|gereme]] [[Wt/mnc/hamika|hamika]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/gersi|gersi]] [[Wt/mnc/fersi|fersi]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::dawn-IMPF.CONV be.close.to-PERF.ADN ACC '''daybreak''' say-IMPF.CONCL :::天亮-IMPF.CONV 将近-PERF.ADN ACC '''黎明''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''gersi fersi''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gereke|gereke]] (10)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''gersi fersi''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gereke|gereke]] (10)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''gersi fersi''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gereke|gereke]] (10)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''10''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9) -- '''gersi fersi''' (10) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gereke|gereke]] (11)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''gersi fersi''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gereke|gereke]] (10)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''10''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9) -- '''gersi fersi''' (10) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gereke|gereke]] (11)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᡵᠰᡳ <br>ᡶᡝᡵᠰᡳ}}", "[[Wt/mnc/黎明|黎明]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡝᡵᠰᡳ <br>ᡶᡝᡵᠰᡳ}}", "[[Wt/mnc/黎明|黎明]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|g]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gebsun|g]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|g]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|g]] ibkhr059e19ggt5r31xv9tvbadsf0sx 0 3017528 7283456 7125638 2026-08-13T14:46:43Z MiiCii 2522943 7283456 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn on the Dells of Prescott.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}} [[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/jakaraha|jakaraha]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}} (alin jakaraha)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin jakaraha'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin jakaraha'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin zhakaraha'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ|ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ|ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ|ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ|ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ|ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠒ (ᡳᠴᡳ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''alin jakaraha''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''alin jakaraha''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''[[Wt/mnc/alin zhakaraha|alin zhakaraha]]''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''}} (alin jakaraha) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ|ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ|ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ|ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ|ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ|ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/gerere|gerere]] [[Wt/mnc/onggolo|onggolo]] [[Wt/mnc/dergi|dergi]] [[Wt/mnc/ergici|ergici]] [[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/elden|elden]] [[Wt/mnc/tucifi|tucifi]], [[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/ilgabume|ilgabume]] [[Wt/mnc/sabure|sabure]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/jakaraha|jakaraha]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::sky dawn-IMPF.ADN before east direction-ABL bright light come.out-PERF.CONV sky mountain distinguish-CAUS-IMPF.CONV see-IMPF.ADN ACC '''mountain crack-PERF.ADN''' say-IMPF.CONCL :::天 天亮-IMPF.ADN 以前 东 方位-ABL 明亮的 光 出来-PERF.CONV 天 山 辨别-CAUS-IMPF.CONV 看见-IMPF.ADN ACC '''山 裂开-PERF.ADN''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ <br>ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}}", "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ <br>ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}}", "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] g5b1iousl9f6qg32pd1ssbnockfyn8o 7283472 7283456 2026-08-13T14:50:54Z MiiCii 2522943 7283472 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn on the Dells of Prescott.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}} [[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/jakaraha|jakaraha]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}} (alin jakaraha)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin jakaraha'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin jakaraha'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin zhakaraha'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ|ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ|ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ|ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ|ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ|ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''alin jakaraha''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''alin jakaraha''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''[[Wt/mnc/alin zhakaraha|alin zhakaraha]]''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''}} (alin jakaraha) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ|ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ|ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ|ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ|ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ|ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/gerere|gerere]] [[Wt/mnc/onggolo|onggolo]] [[Wt/mnc/dergi|dergi]] [[Wt/mnc/ergici|ergici]] [[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/elden|elden]] [[Wt/mnc/tucifi|tucifi]], [[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/ilgabume|ilgabume]] [[Wt/mnc/sabure|sabure]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/jakaraha|jakaraha]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::sky dawn-IMPF.ADN before east direction-ABL bright light come.out-PERF.CONV sky mountain distinguish-CAUS-IMPF.CONV see-IMPF.ADN ACC '''mountain crack-PERF.ADN''' say-IMPF.CONCL :::天 天亮-IMPF.ADN 以前 东 方位-ABL 明亮的 光 出来-PERF.CONV 天 山 辨别-CAUS-IMPF.CONV 看见-IMPF.ADN ACC '''山 裂开-PERF.ADN''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ <br>ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}}", "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ <br>ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}}", "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] pyqhs9emoc1yt8di8v3tu3o0ymnndca 7283498 7283472 2026-08-13T14:57:21Z MiiCii 2522943 7283498 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn on the Dells of Prescott.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}} [[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/jakaraha|jakaraha]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}} (alin jakaraha)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin jakaraha'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin jakaraha'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''alin zhakaraha'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ|ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ|ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ|ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ|ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ|ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ"᠈ "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''alin jakaraha''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''alin jakaraha''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''[[Wt/mnc/alin zhakaraha|alin zhakaraha]]''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᠠᠯᡳᠨ ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ'''}} (alin jakaraha) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ|ᡤᡝᡵᡝᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣ]] [[Wt/mnc/ᡩᡝᡵᡤᡳ|ᡩᡝᡵᡤᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ|ᡝᡵᡤᡳᠴᡳ]] [[Wt/mnc/ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ|ᡤᡝᠩᡤᡳᠶᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡝᠯᡩᡝᠨ|ᡝᠯᡩᡝᠨ]] [[Wt/mnc/ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ|ᡨᡠᠴᡳᡶᡳ]]᠈ [[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|ᠠᠪᡴᠠ]] [[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ|ᡳᠯᡤᠠᠪᡠᠮᡝ]] [[Wt/mnc/ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ|ᠰᠠᠪᡠᡵᡝ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᠠᠯᡳᠨ|ᠠᠯᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ|ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/gerere|gerere]] [[Wt/mnc/onggolo|onggolo]] [[Wt/mnc/dergi|dergi]] [[Wt/mnc/ergici|ergici]] [[Wt/mnc/genggiyen|genggiyen]] [[Wt/mnc/elden|elden]] [[Wt/mnc/tucifi|tucifi]], [[Wt/mnc/abka|abka]] [[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/ilgabume|ilgabume]] [[Wt/mnc/sabure|sabure]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/alin|alin]] [[Wt/mnc/jakaraha|jakaraha]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::sky dawn-IMPF.ADN before east direction-ABL bright light come.out-PERF.CONV sky mountain distinguish-CAUS-IMPF.CONV see-IMPF.ADN ACC '''mountain crack-PERF.ADN''' say-IMPF.CONCL :::天 天亮-IMPF.ADN 以前 东 方位-ABL 明亮的 光 出来-PERF.CONV 天 山 辨别-CAUS-IMPF.CONV 看见-IMPF.ADN ACC '''山 裂开-PERF.ADN''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''manju gisun -i buleku bithe'' (1708): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1717): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''manju monggo gisun -i buleku bithe'' (1743): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (9)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''8''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/uldeke|uldeke]] (7) -- '''alin jakaraha''' (8) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/farhūn suwaliyame|farhūn suwaliyame]] (9)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ <br>ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}}", "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠯᡳᠨ <br>ᠵᠠᡴᠠᡵᠠᡥᠠ}}", "[[Wt/mnc/東方|東方]][[Wt/mnc/明|明]]", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|a]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha manju monggo gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|a]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|a]] 5dtiid140mo8zmg8ig2m2csos8xxizx 0 3017529 7283473 7125640 2026-08-13T14:50:55Z MiiCii 2522943 7283473 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn break .. the start of another day.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}} [[Wt/mnc/farhūn|farhūn]] [[Wt/mnc/suwaliyame|suwaliyame]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}} (farhūn suwaliyame)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niuhon abka'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''niohon abka'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡳᠨ|ᡝᡵᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ"᠈ "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''farhūn suwaliyame''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''[[Wt/mnc/farhvn suwaliyame|farhvn suwaliyame]]''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''[[Wt/mnc/farhuun suwaliyame|farhuun suwaliyame]]''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''}} (farhūn suwaliyame) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡳᠨ|ᡝᡵᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/onggolokon|onggolokon]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/erin|erin]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/farhūn|farhūn]] [[Wt/mnc/suwaliyame|suwaliyame]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::daybreak GEN before-DIM GEN time ACC '''dark mix-IMPF.CONV''' say-IMPF.CONCL :::黎明 GEN 以前-DIM GEN 时间 ACC '''昏暗的 混合-IMPF.CONV''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ <br>ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}}", "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ <br>ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}}", "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|f]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|f]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|f]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|f]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|f]] 4ua8h7a0fishrhcx770vk36s2fj6oxc 7283484 7283473 2026-08-13T14:54:08Z MiiCii 2522943 7283484 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn break .. the start of another day.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}} [[Wt/mnc/farhūn|farhūn]] [[Wt/mnc/suwaliyame|suwaliyame]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}} (farhūn suwaliyame)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''farhūn suwaliyame'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''farhvn suwaliyame'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''farhuun suwaliyame'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡳᠨ|ᡝᡵᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ"᠈ "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''farhūn suwaliyame''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''[[Wt/mnc/farhvn suwaliyame|farhvn suwaliyame]]''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''[[Wt/mnc/farhuun suwaliyame|farhuun suwaliyame]]''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''}} (farhūn suwaliyame) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡳᠨ|ᡝᡵᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/onggolokon|onggolokon]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/erin|erin]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/farhūn|farhūn]] [[Wt/mnc/suwaliyame|suwaliyame]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::daybreak GEN before-DIM GEN time ACC '''dark mix-IMPF.CONV''' say-IMPF.CONCL :::黎明 GEN 以前-DIM GEN 时间 ACC '''昏暗的 混合-IMPF.CONV''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ <br>ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}}", "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ <br>ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}}", "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|f]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|f]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|f]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|f]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|f]] lolz1rq0nht7v82ngt8ackqceyjm0lq 7283497 7283484 2026-08-13T14:57:21Z MiiCii 2522943 7283497 wikitext text/x-wiki == {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠯᠠᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (latinocilabuha manju hergen) == [[File:Dawn break .. the start of another day.jpg|thumb|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}} [[Wt/mnc/farhūn|farhūn]] [[Wt/mnc/suwaliyame|suwaliyame]]]] *[[Wt/mnc/ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᠠᠨᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ''' ᡤᡝᠪᡠᠩᡤᡝ ᠵᡠᠰᡨᠠᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉}}<br> ere tohon be anaci manjurame araha '''{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}} (farhūn suwaliyame)''' gebungge justan be hūlaci ombi.]] {{Wt/mnc/MongolUnicode-div|lang=mnc| <big><big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ ᠪᡝ ᠯᠠᡨᡳᠨᠣᠴᡳᠠᠮᡝ ᡶᠣᡵᡤᠣᡧᠣᠪᡠᡥᠠᠩᡤᡝ</big></big></big><br> [[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᡝᡵᡝ ᡨᠣᡥᠣᠨ ᠪᡝ ᡤᡳᡩᠠᠴᡳ ᠮᠠᠨᠵᡠᡵᠠᠮᡝ ᠠᡵᠠᡥᠠ '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ''' ᠰᡝᡵᡝ ᠮᡝᠶᡝᠨ ᠪᡝ ᡥᡡᠯᠠᠴᡳ ᠣᠮᠪᡳ᠉]]<br> <big><big>ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ</big></big><br> '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''<br> Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''farhūn suwaliyame'''<br> ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''farhvn suwaliyame'''<br> ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ᠄ '''farhuun suwaliyame'''<br> <big><big>ᡤᡝᠪᠰᡠᠨ</big></big><br> '''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''<br> ᠑᠄ <br> ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡧᠣᡧᠣᡥᠣᠨ᠈ ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡥᠠᠴᡳᠨ ᡠᠵᡠᡳ ᠮᡝᠶᡝᠨ᠄<br> ::[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡳᠨ|ᡝᡵᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉<br> <big><big><big>ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ</big></big></big><br> :*ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ ᡤᡠᡵᡠᠨ  ᡳ ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ ᠶᠣᠩᡴᡳᠶᠠᠩᡤᠠ ᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ ᡥᡝᠰᡝᡳ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠈ ᡶᡠᡥᡝᠩ ᠰᡝ ᡥᡝᠰᡝ ᠪᡝ ᡩᠠᡥᠠᠮᡝ ᠪᠠᠨᠵᡳᠪᡠᡥᠠ᠉ "ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ"᠈ "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧"᠈ ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ[M]᠉ ᠪᡝᡤᡳᠩ᠄ ᡧᡠ ᡨᡠᠩᡤᡠ ᠠᠰᠠᡵᡳ ᡩᡝ ᠠᠰᠠᡵᠠᠪᡠᡥᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ᠄ ᠑᠗᠗᠒᠄ ᠓ (ᡥᠠᠰᡥᡡ)᠉}} === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡥᡝᡵᡤᡝᠨ}} (hergen) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''}} :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|Möllendorff ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (Möllendorff durun): '''farhūn suwaliyame''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᠪᡴᠠᡳ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (abkai durun): '''[[Wt/mnc/farhvn suwaliyame|farhvn suwaliyame]]''' :{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠴᡝ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᠨᡳᡴᠠᠨ ᡩᡠᡵᡠᠨ}} (ice manju nikan durun): '''[[Wt/mnc/farhuun suwaliyame|farhuun suwaliyame]]''' === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡤᡡᠨᡳᠨ}} (gūnin) === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|'''ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ'''}} (farhūn suwaliyame) :1. ::{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|『ᡥᠠᠨ  ᡳ ᠠᡵᠠᡥᠠ ᠨᠣᠩᡤᡳᠮᡝ ᡨᠣᡴᡨᠣᠪᡠᡥᠠ ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ  ᡳ ᠪᡠᠯᡝᡴᡠ ᠪᡳᡨᡥᡝ』᠈ ᡠᠵᡠᡳ ᡩᡝᠪᡨᡝᠯᡳᠨ:<br>[[Wt/mnc/ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ|ᡤᡝᡵᠰᡳ ᡶᡝᡵᠰᡳ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ|ᠣᠩᡤᠣᠯᠣᡴᠣᠨ]][[Wt/mnc/ᡳ|  ᡳ]] [[Wt/mnc/ᡝᡵᡳᠨ|ᡝᡵᡳᠨ]] [[Wt/mnc/ᠪᡝ|ᠪᡝ]]᠈ '''[[Wt/mnc/ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ]] [[Wt/mnc/ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ|ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ]]''' [[Wt/mnc/ᠰᡝᠮᠪᡳ|ᠰᡝᠮᠪᡳ]]᠉}} :''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin: ::[[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/onggolokon|onggolokon]] [[Wt/mnc/i|-i]] [[Wt/mnc/erin|erin]] [[Wt/mnc/be|be]], '''[[Wt/mnc/farhūn|farhūn]] [[Wt/mnc/suwaliyame|suwaliyame]]''' [[Wt/mnc/sembi|sembi]]. :::daybreak GEN before-DIM GEN time ACC '''dark mix-IMPF.CONV''' say-IMPF.CONCL :::黎明 GEN 以前-DIM GEN 时间 ACC '''昏暗的 混合-IMPF.CONV''' 称为-IMPF.CONCL === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡳᠯᡥᡳ}} (ilhi) === * ''nonggime toktobuha gisun -i buleku bithe'' (1771): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ * ''manju monggo nikan hergen ilan hacin -i mudan acaha buleku bithe'' (1780): '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ * ''duin hacin -i hergen kamciha buleku bithe'': * ''duin hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': * ''sunja hacin -i hergen kamciha manju gisun -i buleku bithe'': '''9''' ←duleke gibsun: [[Wt/mnc/alin jakaraha|alin jakaraha]] (8) -- '''farhūn suwaliyame''' (9) -- jidere gibsun: [[Wt/mnc/gersi fersi|gersi fersi]] (10)→ === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} (aisilara bithe cagan) === <references/> * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hesei banjibuha, fuheng se hese be dahame banjibuha. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ <br>ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}}", "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧", ''han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe'', ujui debtelin[M]. beging: šu tunggu asari de asarabuha bithe: 1772: 3 (hashū) : 清高宗敕撰, 傅恒等修纂. "{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡶᠠᡵᡥᡡᠨ <br>ᠰᡠᠸᠠᠯᡳᠶᠠᠮᡝ}}", "[[Wt/mnc/黑|黑]][[Wt/mnc/朧|朧]]朧", 御製增訂清文鑑.卷一[M]. 北京: 文淵閣藏本: 1772: 3(左). ---- [[Category:Wt/mnc|f]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun|f]] [[Category:Wt/mnc/manju gisun -i gibsun|f]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe|f]] [[Category:Wt/mnc/han -i araha nonggime toktobuha manju gisun -i buleku bithe, ujui debtelin|f]] 11qtfdlb4au0jw5uryq2v59g2f6ypfj 3 3098567 7283655 5098983 2026-08-13T17:58:42Z Deepfriedokra 2529432 Deepfriedokra moved page [[User talk:Kostović]] to [[User talk:Renamed user 527f84928e00431386ce8f402a6bf084]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Kostović|Kostović]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 527f84928e00431386ce8f402a6bf084|Renamed user 527f84928e00431386ce8f402a6bf084]]" 4671598 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand it! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and [[translatewiki:Special:FirstSteps|follow the instructions]]. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 20:59, 30 November 2019 (UTC) af1lrldt8w30h2pzrebfvxi3oy8l7zg 0 3113933 7283717 7250765 2026-08-13T19:27:29Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku ts'a'abal jump'éel oochel 7283717 wikitext text/x-wiki [[File:JANAL BU'UL.jpg|thumb|251x251px|Bu'ulil k'éek'en ku jaantal ichil u kaajilo'ob ''Yukataan''.]] [[File:Frijol con puerco 01.JPG|thumb|Bu'ulil k'éek'ene' suuk u beeta'al tu petéenil ''Yukataan'']] [[File:Frijol con puerco (closeup).JPG|thumb|Bu'ulil k'éek'ene' suuk u beeta'al tu petéenil ''Yukataan'']] Le '''bu'ulil k'éek'en'''o', jump'éel janal jach suuk u beeta'al yéetel ku jaanta'al tu petenil ''Yucatán''. Ma' jump'éel ki'iwaj uti'al ''maaya''i' ba'ale' suukchaj u jaanta'al tumeen maaya wíinik. Te' súutukila' yaan u ye'esa'al bix u beeta'al le '''bu'ulil k'éek'en'''o'. == Ba'ax ku bisik le janalo' == * Ja' * Bu'ul * Bak' * ''Limón'' * ''Cilantro'' * Iik * Ta'ab *''Rábano'' *kúukut *P'aak == Bix u beeta'al == # Yáax táanile' ku xíixta'al le bu'ulo', ku p'o'obole', ku ts'a'abal ichil jump'éel kuume' ku láalal ja' yéetel ta'abe', ku t'uchkíinta'al yóok'ol k'áak', ka'alikile' ku xo'ot'ol le bak'o' ku ts'a'abal ichil le bu'ulo', k,u pa'atal u tajal kex jump'éel ''hora''. # Le ken ts'o'okok u tajale' ku ch'úuyale' ku ts'a'abal ti' jump'éel lak, uti'al jaantbil. # Bey xan ku póoka'al le p'aako', ti'al u k'u'utul yéetel ku ts'a'abal ta'ab yéetel iik. # Tak le ''cilantro''o yéetel le ''rábano''o' ku p'a'apaya'al. # Je'el u páajtal a ts'áajik p'aybil ''cilantro'', iik, ''limón'' yéetel ''cebolla'' ich a wo'och '''bu'ulil k'éek'en'''o´ == Bey u jaanta'al jump'éel ki'iki' bu'ulil k'éek'eno'. == Tu péetlu'umil ''yucatan''e' u k'iinil u jaanta'al le janala' ''lunes'', tumen je'el tu'uxak ka máanakech ku ko'onol, ba'ale' yaab juntéetele' le tuukul xan je'ela' ku yúuchul chéen ti' nojkaaj, tumen ya'ab mejen kaaje' ku jaantiko'ob je'el ba'axak k'iine'. {{DEFAULTSORT:Wp/yua/Bu'ulil k'éek'en}} [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Janalo'ob]] {{INTERWIKI|Q97171917}} 2zovz65l863zyntechdawbgo3itv25o 0 3192875 7283856 4910398 2026-08-14T01:43:32Z Kuldeepburjbhalaike 2581131 ਅੰਤਰ-ਵਿਕੀ ਕੜੀਆਂ ਨੂੰ [[d:Q47478]] ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ 7283856 wikitext text/x-wiki [[File:Swami Vivekananda Jaipur.jpg|thumb|ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ]] '''ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Swami Vivekananda; 12 ਜਨਵਰੀ 1863 - 4 ਜੁਲਾਈ 1902) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸੀ। ==ਕਥਨ== * ਉੱਠੋ, ਜਾਗੋ ਅਤੇ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤਕ ਨਾ ਰੁਕੋ. * ਤਾਕਤ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੌਤ ਹੈ. [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q47478}} jbee64u0ce7t3eo1wsnwzq9x7x4b65s 4 3230844 7283362 7281189 2026-08-13T13:58:59Z Пан Хаунд 2 2597454 /* List of Wikipedia projects (Wp/xyz) open in the Incubator */ 7283362 wikitext text/x-wiki {{Notice|Please add your Wikipedia projects to the list, if it hasn't been already added.}} == List of Wikipedia projects (Wp/xyz) open in the Incubator == <small> Last update of the page: 29/07/2026. The page number count for each project is automatic (''use the purge button regularly to refresh the display'').</small> {| class="wikitable sortable" ! Project ! Code ! English name ! Local name ! No. of articles ! Starting date ! Status^{[Note 1]} ! Actions taken^{[Note 2]} |- ||Wikipedia||[[Wp/aa|aa]]|| Afar|| Qafar af, عَفَر أَف||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/aa|{{PAGESINCATEGORY:wp/aa}}]]|| 2004-07||style="background-color: grey;"| Imported to Incubator. Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/aae|aae]]|| Arberesh Albanian||Arbërisht||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/aae|{{PAGESINCATEGORY:wp/aae}}]]||2021-12|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikipedia||[[Wp/aaf|aaf]]||Eranadan||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aaf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aaf}}]] ||2016-03|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/aat|aat]]||Arvanit Albanian|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aat|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aat}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/abq|abq]]||Achi||Achiʼ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/abq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/abq}}]] || 2009||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/abr|abr]]||Abron||Abron/Bono||align="right"|[[Special:Prefixindex/wp/abr|{{PAGESINCATEGORY:wp/abr}}]] || ?-07||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/acf|acf]]||Saint Lucian Creole||Kwéyòl||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/acf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/acf}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/acm|acm]]||Iraqi Arabic||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/acm|{{PAGESINCATEGORY:Wp/acm}}]] ||2016-03||style="background-color: grey;"| Never been active since creation. || |- ||Wikipedia||[[Wp/acr|acr]]||Achi||Achiʼ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/acr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/acr}}]] || ?||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/aeb|aeb]]||Tunisian Arabic||تونسي / Tounsi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aeb|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aeb}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/aig|aig]]||Antiguan and Barbudan Creole||Aanteegan an' Baabyuudan||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aig|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aig}}]] ||2023-09|| style="background-color: yellow;" | Active since 2025-05|| |- ||Wikipedia||[[Wp/aii|aii]]||Suret||ܣܘܪܝܬ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aii|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aii}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/ain|ain]]||Ainu||アイヌ・イタㇰ / Aynu itak||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ain|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ain}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/akz|akz]]||[[:en:Alabama language|Alabama]]|| ?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/akz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/akz}}]] ||||style="background-color: grey;" | Never been active since creation. || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ale|ale]]||[[:en:Aleut language|Aleut]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ale|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ale}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/aln|aln]]||[[:en:Gheg Albanian|Gheg Albanian]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aln|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aln}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ams|ams]]||[[:en:Southern Amami Ōshima language|Southern Amami Ōshima]]||Amami||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ams|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ams}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikipedia||[[Wp/aoc|aoc]]||Pemon||Arecuna||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aoc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aoc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/apc|apc]]||[[:en:Levantine Arabic|Levantine Arabic]]||شامي||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/apc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/apc}}]] || 2008-10 || style="background-color: yellow;" | Was active in 2023-10, then during 2024-11 to 2025-08, for a max. of 11 months || |- ||Wikipedia||[[Wp/aqc|aqc]]||Archi||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/aqc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/aqc}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/arn|arn]]||[[:en:Mapudungun|Mapudungun]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/arn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/arn}}]] || ||style="background-color: grey;" | Inactive since 2022|| |- ||Wikipedia||[[Wp/arq|arq]]||[[:en:Algerian Arabic|Algerian Arabic]] || Darja, Dziria, الدارجة الجزائرية||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/arq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/arq}}]] || || Last active 2023|| |- ||Wikipedia||[[Wp/ase|ase]]||American Sign||[[File:American Sign Language ASL.svg|250px|center]]||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ase|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ase}}]] || ||style="background-color: grey;" | Inactive since 2016|| |- ||Wikipedia||[[Wp/atv|atv]]||[[:en:Northern Altai language|Northern Altai]]|| тӱндӱк алтай тили, tündük altay tili||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/atv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/atv}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation<br>Nominated for deletion: [[Incubator:Requests for deletions#Wp/atv]]|| |- ||Wikipedia||[[Wp/ayh|ayh]]||Hadrami Arabic||?||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/ayh|{{PAGESINCATEGORY:wp/ayh}}]]||?|| || |- ||Wikipedia||[[Wp/bal|bal]]||[[:en:Balochi language|Balochi]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bal|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bal}}]] ||2008-08||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/bbj|bbj]]||[[:en:Ghomalaʼ language|Ghomala]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bbj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bbj}}]] || ||style="background-color: grey;" | Inactive since 2013|| |- ||Wikipedia||[[Wp/bbl|bbl]]||Bats||ბაცბა მოტტ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/bbl|{{PAGESINCATEGORY:wp/bbl}}]]||?|| ? || |- ||Wikipedia||[[Wp/bca|bca]]||[[:en:Central Bai|Central Bai]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bca|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bca}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/bcc|bcc]]||[[:en:Southern Baluchi|Southern Baluchi]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bcc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bcc}}]] ||2008-05||style="background-color: grey;" | Was active during 2014-06 to 2014-10, then during 2023-09 to 2023-10, currently inactive || |- ||Wikipedia||[[Wp/bci|bci]]||[[:en:Baoulé language|Baoulé]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bci|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bci}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/beu|beu]]||Blagar||Tereweng||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/beu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/beu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bfq|bfq]]||Badaga||படக பாஷை /ಬಡಗ / ബഡഗ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bfq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bfq}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bgc|bgc]]||Haryanvi||हरियाणवी / हरयाणवी / ہریاݨوی||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bgc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bgc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bgn|bgn]]||Western Baluchi||روچ کپتین بلوچی||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bgn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bgn}}]] ||2014-08||style="background-color: grey;" | Was active during 2015-02 to 2015-11, then during 2016-04 to 2016-05, currently inactive|| |- ||Wikipedia||[[Wp/bgx|bgx]]||Balkan Gagauz Turkish||Rumeli Türkçesi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bgx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bgx}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bgz|bgz]]||Banggai||Banggai||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bgz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bgz}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bhh|bhh]]||Bukharian (Judeo-Tajik dialect)||בוכארי / Бухорӣ / Buxorī||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bhh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bhh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bld|bld]]||Bolango||Bulanga-Uki||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bld|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bld}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bol|bol]]||[[:en:Bole language|Bole]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bol|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bol}}]] ||2023-07|| style="background-color: yellow;" |Active during 2023-10 to 2023-12, then in 2024-03, then in 2024-10, and then re-active since 2025-07|| Created |- ||Wikipedia||[[Wp/bom|bom]]||Berom|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/bom|{{PAGESINCATEGORY:wp/bom}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bnn|bnn]]||Bunun||Bunun||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bnn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bnn}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bqi|bqi]]||Bakhtiari||بختیاری||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bqi|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bqi}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/brh|brh]]||Brahui|| براہوئی ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/brh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/brh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/brx|brx]]||Bodo||बर' / बड़ो||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/brx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/brx}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bsk|bsk]]||Burushaski||بروشسکی / Burū́šaskī||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bsk|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bsk}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/btd|btd]]||Batak Dairi|| Kata Pakpak ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/btd|{{PAGESINCATEGORY:Wp/btd}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bto|bto]]||Rinconada||Iriga Bicolano||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bto|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bto}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/byv|byv]]||Medumba||Mə̀dʉ̂mbɑ̀||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/byv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/byv}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bzd|bzd]]||Bribri||Talamanca||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bzd|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bzd}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/bzj|bzj]]||Belizean Creole||Kriol / Belize Kriol||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bzj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bzj}}]] ||2015-12||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/bzs|bzs]]||Brazilian Sign||Libras||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/bzs|{{PAGESINCATEGORY:Wp/bzs}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikipedia||[[Wp/cac|cac]]||Chuj|| Koti' ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cac|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cac}}]] || || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/cak|cak]]||Kaqchikel||Kaqchikel Chʼabʼäl||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cak|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cak}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/chb|chb]]||Chibcha||Muysccubun||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/chb|{{PAGESINCATEGORY:Wp/chb}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/chn|chn]]||Chinook Jargon|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/chn|{{PAGESINCATEGORY:wp/chn}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cho|cho]]||Choctaw|| Chahta anumpa||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cho|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cho}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/chp|chp]]||Chipewyan||Dënesųłıné / ᑌᓀᓱᐠᑦᕄᓀ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/chp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/chp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cjs|cjs]]||Shor|| Шор тили / тадар тили ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cjs|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cjs}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikipedia||[[Wp/cjy|cjy]]||Jin Chinese||晉語 / 晋语||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cjy|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cjy}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cko|cko]]||Anufo|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/cko|{{PAGESINCATEGORY:wp/cko}}]] ||?||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/ckt|ckt]]||Chukchi||Ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ckt|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ckt}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ckv|ckv]]||Kavalan||Kbaran||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ckv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ckv}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cnr|cnr]]||Montenegrin||црногорски / crnogorski||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cnr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cnr}}]] ||2017-12||style="background-color: grey;" | Was active since creation until 2018-05, then in 2020-12, then in 2022-01, and then during 2023-12 to 2024-03, currently inactive||[[m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 5|5th request]] is currently on hold |- ||Wikipedia||[[Wp/com|com]]||Comanche ||Nʉmʉ Tekwapʉ̲||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/com|{{PAGESINCATEGORY:Wp/com}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cop|cop]]||Coptic||ⲘⲉⲧⲢⲉⲙ̀ⲛⲭⲏⲙⲓ / Μετ Ρεμενκημι||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cop|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cop}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cps|cps]]||Capiznon||Capiceٌo / Binisaya / Binisaya nga Capiznon / Bisaya||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cps|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cps}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/cpx|cpx]]||Pu-Xian Min||Pó-sing-gṳ̂ / 莆仙語||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/cpx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/cpx}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/csm|csm]]||Central Sierra Miwok||Saclan||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/csm|{{PAGESINCATEGORY:Wp/csm}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/czh|czh]]||Huizhou Chinese||徽語||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/czh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/czh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/czo|czo]]||Min Zhong||閩中語||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ami|{{PAGESINCATEGORY:Wp/czo}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/dar|dar]]||Dargwa||дарган мез / dargan mez||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/dar|{{PAGESINCATEGORY:Wp/dar}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/dis|dis]]||Dimasa|| Grao-Dima/গ্ৰাউ-ডিমা ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/dis|{{PAGESINCATEGORY:Wp/dis}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/dlg|dlg]]||Dolgan||Долган ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/dlg|{{PAGESINCATEGORY:Wp/dlg}}]] || 2025-05 || style="background-color: yellow;" | Active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/dng|dng]]||Dungan|| Dungan / Хуэйзў йүян / 回族語言 / خُوِزُو یُوِیًا / Hueizû yüyan ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/dng|{{PAGESINCATEGORY:Wp/dng}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/dru|dru]]||Rukai||Rukai||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/dru|{{PAGESINCATEGORY:Wp/dru}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/enx|enx]]||Enxet||Enxet Sur||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/enx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/enx}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ess|ess]]||Siberian Yupik||''Юпик'' / Yupik|| align="right" |[[Special:Prefixindex/Wp/ess|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ess}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/esu|esu]]||Central Alaskan Yup'ik||Yugtun||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/esu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/esu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/evn|evn]]||Evenki||Эвэды̄ турэ̄н / Evedȳ turēn / Ewengki Gisong / əwəŋki gisʊŋ / {{wp/mnc/MongolUnicode||ᠧᠸᠡᠩᠺᠢ ᠬᠢᠰᠰᠩ}} ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/evn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/evn}}]] || || ||[[m:Requests for new languages/Wikipedia Evenki|request]] was rejected as this project is not proposed/supported by any person with an active knowledge of the language |- ||Wikipedia||[[Wp/fax|fax]]||Fala/Xalimego||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/fax|{{PAGESINCATEGORY:Wp/fax}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/fit|fit]]||Meänkieli||meänkieli||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/fit|{{PAGESINCATEGORY:Wp/fit}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/fkv|fkv]]||Kven||Kainun / kainu / kvääni / kväänin kieli||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/fkv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/fkv}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/fla|fla]]||Salish-Spokane-Kalispel||Séliš|| align="right" |[[Special:Prefixindex/Wp/fla|{{PAGESINCATEGORY:Wp/fla}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/fmp|fmp]]||Fe'fe'||Fe'fe'||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/fmp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/fmp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/frc|frc]]||Cajun French||français cadien/français cadjin||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/frc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/frc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/frs|frs]]||East Frisian Frisio-Saxon||Oostfreeske Taal||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/frs|{{PAGESINCATEGORY:Wp/frs}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/gaa|gaa]]||Ga||Gã||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/gaa|{{PAGESINCATEGORY:Wp/gaa}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/gbm|gbm]]||Garhwali||गढ़वाली||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/gbm|{{PAGESINCATEGORY:Wp/gbm}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/gil|gil]]||Gilbertese||Taetae ni kiribati||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/gil|{{PAGESINCATEGORY:Wp/gil}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/gld|gld]]||Nanai||На̄най||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/gld|{{PAGESINCATEGORY:Wp/gld}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/grc|grc]]||Ancient Greek||Ἑλληνική ἀρχαία|| align="right" |[[Special:Prefixindex/Wp/grc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/grc}}]] || ||Nominated for deletion: [[Incubator:Requests for deletions#Wp/grc]]||[[m:Requests for new languages/Wikipedia Ancient Greek 4|4th request]] rejected, as only Wikisource wikis in ancient or historical languages are accepted. |- ||Wikipedia||[[Wp/gyn|gyn]]||Guyanese Creole|| Creolese ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/gyn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/gyn}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/hil|hil]]||Hiligaynon||Hiligaynon||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/hil|{{PAGESINCATEGORY:Wp/hil}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ho|ho]]||Hiri Motu||Hiri Motu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ho|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ho}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/hoc|hoc]]||Ho||𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/hoc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/hoc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/hrx|hrx]]||Riograndenser Hunsrückisch||Hunsrik||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/hrx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/hrx}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/hsn|hsn]]||Xiang||湘语||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/hsn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/hsn}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/hz|hz]]||Herero||Otjiherero||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/hz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/hz}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/icr|icr]]||Islander Creole English|| Bende / San Andrés Creole ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/icr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/icr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ii|ii]]||Sichuan Yi||ꆇꉙ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ii|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ii}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/isv|isv]]||Interslavic||Medžuslovjansky / Меджусловјанскы||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/isv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/isv}}]] ||2024-05||Imported to isv.wikipedia.org.||Created |- ||Wikipedia||[[Wp/itk|itk]]||Judeo-Italian||ג'יודו-איטאליאנו/giudeo-italiano||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/itk|{{PAGESINCATEGORY:Wp/itk}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/itl|itl]]||Itelmen||Итэнмэн||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/itl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/itl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/izh|izh]]||Ingrian||Ižoran keel||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/izh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/izh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/jab|jab]]||Hyam|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/wp/jab|{{PAGESINCATEGORY:wp/jab}}]] ||2025||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/jax|jax]]||Jambi Malay||Baso Jambi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/jax|{{PAGESINCATEGORY:Wp/jax}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/jct|jct]]||Krymchak||Kırımçakça/Кърымчахча||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/jct|{{PAGESINCATEGORY:Wp/jct}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/jdt|jdt]]||Judeo-Tat|| cuhuri / жугьури / ז׳אוּהאוּראִ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/jdt|{{PAGESINCATEGORY:Wp/jdt}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/jje|jje]]||Jeju||제주말||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/jje|{{PAGESINCATEGORY:Wp/jje}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/juk|juk]]||||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/juk|{{PAGESINCATEGORY:Wp/juk}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/jut|jut]]||Jutish||jysk||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/jut|{{PAGESINCATEGORY:Wp/jut}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kai|kai]]||Karai-karai|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/kai|{{PAGESINCATEGORY:wp/kai}}]]||2022-02 ||Created and imported to separate website.||Created |- ||Wikipedia||[[Wp/kca|kca]]||Khanty||ханты ясаӈ ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kca|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kca}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kck|kck]]||Kalanga|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/kck|{{PAGESINCATEGORY:wp/kck}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kdr|kdr]]||Karaim||къарай тили, karaj tili||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kdr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kdr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kea|kea]]||Cape Verdean Creole||kabuverdianu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kea|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kea}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ket|ket]]||Ket||Ostyganna qa'/ Остыганна ӄаʼ ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ket|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ket}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kfr|kfr]]||Kutchi||કચ્છી||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kfr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kfr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/khw|khw]]||Khowar||کھوار||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/khw|{{PAGESINCATEGORY:Wp/khw}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kip|kip]]||Sheshi kham||शेषी पाङ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kip|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kip}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kiu|kiu]]||Kirmanjki||Zazakiyê Zımey||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kiu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kiu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kjh|kjh]]||Khakas||Хакас тілі / тадар тілі||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kjh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kjh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kjj|kjj]]||Khinalug|| каьтш мицI / kätš micʼ ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kjj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kjj}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kjp|kjp]]||Eastern Pwo|| ဖၠုံ, ဖၠုံယှိုဝ် ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kjp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kjp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kri|kri]]||Krio||Krio||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kri|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kri}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/krj|krj]]||Kinaray-a||Kinaray-a||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/krj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/krj}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/krl|krl]]||Karelian||Karjalan kieli||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/krl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/krl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ksw|ksw]]||S'gaw Karen||စှီၤ/ကညီကျိာ်||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ksw|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ksw}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ktz|ktz]]||Juǀ'hoan||Zhuǀʼhץa||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ktz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ktz}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kum|kum]]||Kumyk|| къумукъ тил / qumuq til ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kum|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kum}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kvr|kvr]]||Kerinci||Baso Kincai||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/kvr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/kvr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/kyu|kyu]]||Western Kayah|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/kyu|{{PAGESINCATEGORY:wp/kyu}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/lis|lis]]||Lisu||ꓡꓲ-ꓢꓴ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lis|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lis}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/liv|liv]]||Livonian||Līvõ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/liv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/liv}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ljp|ljp]]||Lampung Api||cawa Lampung||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ljp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ljp}}]] || ||Active in 2025|| |- ||Wikipedia||[[Wp/lki|lki]]||Laki||لکی/laki||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lki|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lki}}]] || align="center"|<span style="color:red">''2012-09''</span>|||| |- ||Wikipedia||[[Wp/lkt|lkt]]||Lakota||Lakȟótiyapi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lkt|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lkt}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/lrl|lrl]]||Achomi||اچُمی||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lrl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lrl}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/lou|lou]]||Louisiana Creole||Kréyòl Lalwizyann||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lou|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lou}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/lua|lua]]||Luba-Lulua||Tshiluba||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lua|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lua}}]] ||2018-08||style="background-color: yellow;" | Active in 2024-01, then in 2024-05, then re-active since 2024-08|| |- ||Wikipedia||[[Wp/lus|lus]]||Mizo||Mizo||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lus|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lus}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/lzz|lzz]]||Laz||ლაზური;Lazuri||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/lzz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/lzz}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mag|mag]]||[[:en:Magahi language|Magahi]]|| मगही / 𑂧𑂏𑂯𑂲 ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mag|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mag}}]] ||2022-10|| Imported || Created in 2026 |- ||Wikipedia||[[Wp/mak|mak]]||Makassarese||ᨅᨔ ᨆᨀᨔᨑ Basa Mangkasara'||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mak|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mak}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mfa|mfa]]||Kelantan-Pattani Malay||Kècèk Klatae-Ttaning||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mfa|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mfa}}]] ||2009-07||style="background-color: yellow;" | Active in 2024-08, then re-active since 2024-12|| |- ||Wikipedia||[[Wp/mfe|mfe]]||Mauritian Creole||Morisyen||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mfe|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mfe}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mfp|mfp]]||Makassar Malay|| Melayu Makassar ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mfp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mfp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mgp|mgp]]||Eastern Magar||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mgp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mgp}}]] || ||?|| |- ||Wikipedia||[[Wp/mh|mh]]||Marshallese||Mahjet||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mhp|mhp]]||Balinese Malay|| Omong Kampung ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mhp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mhp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mic|mic]]||Mi'kmaq||Miꞌkmawiꞌsimk||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mic|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mic}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mki|mki]]|| Dhatki|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/mki|{{PAGESINCATEGORY:wp/mki}}]]||2025-10||style="background-color: grey;"| Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/mnc|mnc]]||Manchu||{{Wp/mnc/MongolUnicode||ᡤᡳᠰᡠᠨ}}||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mnc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mnc}}]] || 2007-03|| || |- ||Wikipedia||[[Wp/mnp|mnp]]||Min Bei||Mâing-bă̤-ngṳ̌ / 閩北語||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mnp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mnp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mns|mns]]||Mansi||ּма̄ньси ла̄тыӈ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mns|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mns}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/moe|moe]]||Innu-aimun||Innu-aimun||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/moe|{{PAGESINCATEGORY:Wp/moe}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/moh|moh]]||Mohawk||Kanien’kיha||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/moh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/moh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mrt|mrt]]||Margi|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/mrt|{{PAGESINCATEGORY:wp/mrt}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mui|mui]]||Musi||Pelembang||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mui|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mui}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mvf|mvf]]||Inner Mongolian||монгол хэл / {{wp/mvf/MongolUnicode||ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ}} / Mongol||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mvf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mvf}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mvi|mvi]]||Miyako||ミャークフツ/宮古口||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mvi|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mvi}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mww|mww]]||Hmong Daw||lus Hmoob / lug Moob / lol Hmongb||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mww|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mww}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/mxt|mxt]]||Mixtec||Mixtec||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/mxt|{{PAGESINCATEGORY:Wp/mxt}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nch|nch]]||Central Huasteca Nahuatl||Nāhuatlahtōlli||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nch|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nch}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nci|nci]]||Classical Nahuatl||Nāhuatlahtōlli||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nci|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nci}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ncj|ncj]]||Northern Puebla Nahuatl|| masehual tla’tol ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ncj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ncj}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ng|ng]]||Ndonga||Owambo||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ng|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ng}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ngh|ngh]]||Nǁng||Nǁng||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ngh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ngh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ngi|ngi]]||Ngizim||miya Ngǝzǝm||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ngi|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ngi}}]] ||2025-08 ||style="background-color: yellow;" | Active since 2025-09 || |- ||Wikipedia||[[Wp/ngu|ngu]]||Guerrero Nahuatl|| nawatlajtoli ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ngu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ngu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nhn|nhn]]||Central Nahuatl||Nauatlajtoli||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nhn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nhn}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nij|nij]]||Ngaju||nij||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nij|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nij}}]] ||2010-11||style="background-color: yellow;" | Active since 2024-09|| |- ||Wikipedia||[[Wp/niu|niu]]||Niuean||Ko e vagahau Niuē||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/niu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/niu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nit|nit]]||Kolami||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nit|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nit}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- |- ||Wikipedia||[[Wp/niv|niv]]||Nivkh||Нивх диф||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/niv|{{PAGESINCATEGORY:Wp/niv}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nod|nod]]||Northern Thai||กำเมือง||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nod|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nod}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nog|nog]]||Nogai|| ногай тили / nogay tili / ногайша / nogayşa ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nog|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nog}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/nyn|nyn]]||Nkore ||Orunyankore||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nyn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nyn}}]] ||2022-02 || ||Created |- ||Wikipedia||[[Wp/nys|nys]]||Noongar||Noongar||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/nys|{{PAGESINCATEGORY:Wp/nys}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/oaa|oaa]]||Orok||Уйльта||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/oaa|{{PAGESINCATEGORY:Wp/oaa}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/osi|osi]]||Osing||Using||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/osi|{{PAGESINCATEGORY:Wp/osi}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/osx|osx]]||Old Saxon||Sahsisk||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/osx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/osx}}]] || ||Deleted from Incubator ||Delete |- ||Wikipedia||[[Wp/ote|ote]]||Otomi||Hñahñu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ote|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ote}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ovd|ovd]]||Elfdalian||övdalsk / övdalską||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ovd|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ovd}}]] ||2016-04||style="background-color: grey;" |Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/pau|pau]]||Palauan||a tekoi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pau|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pau}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/pdt|pdt]]||Plautdietsch||Plautdietsch||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pdt|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pdt}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/pis|pis]]||Solomon Islands Pijin||Pijin blo'Solomon||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pis|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pis}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/pmf|pmf]]||Pamona||Pamona||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pmf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pmf}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/pox|pox]]||Polabian||Wenske||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pox|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pox}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/prg|prg]]||Prussian||Prūsiskan||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/prg|{{PAGESINCATEGORY:Wp/prg}}]] ||2007-04||style="background-color: grey;" |Was active in 2021-09 for one month|| |- ||Wikipedia||[[Wp/pse|pse]]||Central Malay||Bengkulu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pse|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pse}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/pwo|pwo]]||Pwo Karen|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/pwo|{{PAGESINCATEGORY:wp/pwo}}]] ||?|| ? || |- ||Wikipedia||[[Wp/pyu|pyu]]||Puyuma||卑南語||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pyu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pyu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/pzh|pzh]]||Pazih||Pazih (巴宰語/噶哈巫語)||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/pzh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/pzh}}]] ||2009-02||style="background-color: grey;" |Never been active since creation||[[m:Requests for new languages/Wikipedia Pazeh|Request]] is currently on hold |- ||Wikipedia||[[Wp/qub|qub]]||Huallaga Quechua||Huallaga Quechua/ Runa shimi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/qub|{{PAGESINCATEGORY:Wp/qub}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/quc|quc]]||Kʼicheʼ||Kʼicheʼ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/quc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/quc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/qug|qug]]||Kichwa||Kichwa||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/qug|{{PAGESINCATEGORY:Wp/qug}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/qxp|qxp]]||Puno Quechua||||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/qxp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/qxp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/qwh|qwh]]||Ancash Quechua||Nunashimi||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/qwh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/qwh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/qxq|qxq]]||Qashqai||Qaşqay dili /قشقایی ديلى ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/qxq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/qxq}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/raj|raj]]||Rajasthani||राजस्थानी||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/raj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/raj}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rap|rap]]||Rapa Nui||'Arero rapa nui||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rap|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rap}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rbl|rbl]]||Miraya Bikol||Miraya Bikol||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rbl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rbl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rcf|rcf]]||Reunion creole||Kréol réyoné||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rcf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rcf}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rej|rej]]||Rejang||Hejang||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rej|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rej}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rgn|rgn]]||Romagnol||Rumagnôl||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rgn|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rgn}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rif|rif]]||Tarifit||ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ (ⵜⴰⵔⵉⴼⵉⵜ)||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rif|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rif}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rjs|rjs]]||Rajbanshi|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rjs|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rjs}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rkt|rkt]]||Rangpuri|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/rkt|{{PAGESINCATEGORY:wp/rkt}}]]|| || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rmc|rmc]]||Carpathian Romani||Romaňi čhib||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rmc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rmc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rmf|rmf]]||Finnish Kalo||kaalengo tšimb||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rmf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rmf}}]] || || |- ||Wikipedia||rml||Romani||Романы / Romani||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/Wp/rml|{{PAGESINCATEGORY:wp/rml}}]] || 2016-09 || || |- ||Wikipedia||rmn||Romani||Rromani / Романи / Ρομανί / رومانی||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/Wp/rmn|{{PAGESINCATEGORY:wp/rmn}}]] ||?||? || |- ||Wikipedia||[[Wp/rmq|rmq]]||Caló||Kalo||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rmq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rmq}}]] || ||?|| |- ||Wikipedia||[[Wp/rwr|rwr]]||Marwari||मारवाड़ी||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rwr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rwr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/rys|rys]]||Yaeyama||ヤイマムニ/八重山物言||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/rys|{{PAGESINCATEGORY:Wp/rys}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ryu|ryu]]||Okinawan||うちなーぐち (沖縄口)||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ryu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ryu}}]] ||2005-06||style="background-color: yellow;" |Was active in 2015-12, then during 2016-03 to 2016-04, then in 2016-08, then in 2017-02, then in 2017-06, then in 2018-01, then during 2021-08 to 2022-10, then during 2022-12 to 2023-01, and then in 2025-08, for a max. of 13 months|| |- ||Wikipedia||[[Wp/sas|sas]]||Sasak||Sasak||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/saz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sas}}]] ||2011-01||style="background-color: yellow;" | Active since 2025-06|| |- ||Wikipedia||[[Wp/saz|saz]]||Saurashtra|| ꢱꣃꢬꢵꢰ꣄ꢜ꣄ꢬ ꢩꢵꢰꢵ ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/saz|{{PAGESINCATEGORY:Wp/saz}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/scl|scl]]||Shina||ݜݨیاٗ / षीना||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/scl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/scl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sdc|sdc]]||Sassarese||Sassaresu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sdc|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sdc}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sdh|sdh]]||Southern Kurdish||کوردی خوارگ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sdh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sdh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ses|ses]]||Koyraboro Senni|| soŋay ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ses|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ses}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sgh|sgh]]||Shughni||xuǧnůn ziv/хуг̌ну̊н ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sgh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sgh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/shh|shh]]||Shoshoni||Sosoni' da̲i̲gwape||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/shh|{{PAGESINCATEGORY:Wp/shh}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/shy|shy]]||Shawiya||Chaouïa||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/shy|{{PAGESINCATEGORY:Wp/shy}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sjd|sjd]]||Kildin Sami|| кӣллт са̄мь кӣлл / kiillt saam' kiill||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sjd|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sjd}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sli|sli]]||Lower Silesian||Schläsisch/ Schläs’sch / Schlä’sch / Schläsch||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sli|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sli}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/slr|slr]]||Salar||Salırça / 撒拉语||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/slr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/slr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sma|sma]]||Southern Sami||Åarjelsaemien||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sma|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sma}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/smj|smj]]||Lule Sami||julevsámegiella||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/smj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/smj}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sms|sms]]||Skolt Sami||sääʹmǩiõll / nuõrttsääʹmǩiõll||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sms|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sms}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/smw|smw]]||Sumbawa||Semawa||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/smw|{{PAGESINCATEGORY:Wp/smw}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/srr|srr]]||Serer||Seereer||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/srr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/srr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ssf|ssf]]||Thao||Thao (邵語)||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ssf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ssf}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sty|sty]]||Siberian Tatar||ׁсыбыр тел||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sty|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sty}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/swu|swu]]||Suwawa||Suwawa-Bunda||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/swu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/swu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/sxr|sxr]]||Hla’alua||Hla’alua||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/sxr|{{PAGESINCATEGORY:Wp/sxr}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/taj|taj]]||Tamang||तामाङ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/taj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/taj}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tao|tao]]||Yami||Cizicizing No Tao||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tao|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tao}}]] || |||| |- ||Wikipedia||[[Wp/tkl|tkl]]||Tokelauan||Tokelau||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tkl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tkl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tli|tli]]||Tlingit||Lingít||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tli|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tli}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tox|tox]]||Tobian||ramarih Hatohobei||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tox|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tox}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/trp|trp]]||Kokborok||Kokborok (Tripuri)||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/trp|{{PAGESINCATEGORY:Wp/trp}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tru|tru]]||Turoyo||ܛܘܪܝܐ / Ṭûrāyā||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tru|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tru}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tsg|tsg]]||Tausug||Bahasa Sūg||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tsg|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tsg}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tsu|tsu]]||Tsou||Tsou||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tsu|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tsu}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ttq|ttq]]||Tawallammat Tamajaq||Tamajeq / ⵜⵎⵌⵆ / ثمجق‎||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ttq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ttq}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tts|tts]]||Isan||ภาษาอีสาน||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tts|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tts}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ttt|ttt]]||Tati||تاتی / zuhun tati / зугьун тати||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ttt|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ttt}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tvl|tvl]]||Tuvaluan||Ngangana Tuvalu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tvl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tvl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tvx|tvx]]||Taivoan||Taivoan (大武壠語)||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tvx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tvx}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tzl|tzl]]||Talossan||Talossan||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tzl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tzl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/tzm|tzm]]||Central Atlas Tamazight|| Tamaziɣt / ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ / أمازيغية أطلس الأوسط ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/tzm|{{PAGESINCATEGORY:Wp/tzm}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/ude|ude]]||Udege||Удиэ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/ude|{{PAGESINCATEGORY:Wp/ude}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/udi|udi]]||Udi||Удин муз / udin muz||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/udi|{{PAGESINCATEGORY:Wp/udi}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/uzs|uzs]]||Southern Uzbek||اوزبیکچه||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/uzs|{{PAGESINCATEGORY:Wp/uzs}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/vai|vai]]||Vai||ꕙꔤ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/vai|{{PAGESINCATEGORY:Wp/vai}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/vmf|vmf]]||East Franconian German||Ostfränkisch||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/vmf|{{PAGESINCATEGORY:Wp/vmf}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/vmw|vmw]]||Makhuwa||Emakuana||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/vmw|{{PAGESINCATEGORY:Wp/vmw}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/wal|wal]]||Wollayta || ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/wal|{{PAGESINCATEGORY:wp/wal}}]] ||2012-03||Active in 2025 || |- ||Wikipedia||[[Wp/wba|wba]]||Warao||Warao||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/wba|{{PAGESINCATEGORY:Wp/wba}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/wbl|wbl]]||Wakhi||?||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/wbl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/wbl}}]] ||2010 || || |- ||Wikipedia||[[Wp/wep|wep]]||Westphalian||Westfäölsk||align="right"|[[Special:Prefixindex/wp/wep|{{PAGESINCATEGORY:wp/wep}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/wls|wls]]||Fakauvea||Faka'uwea||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/wls|{{PAGESINCATEGORY:Wp/wls}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/wlx|wlx]]||Wali||Waalɩɩ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/wlx|{{PAGESINCATEGORY:Wp/wlx}}]] ||2024-08||style="background-color: yellow;" | Active on creation, then in 2024-10, then during 2025-01 to 2025-03, and then re-active since 2025-06|| |- ||Wikipedia||[[Wp/wym|wym]]||Wymysorys||Wymysiöeryś||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/wym|{{PAGESINCATEGORY:Wp/wym}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/wsg|wsg]]||Gondi||గోణ్డి / गोण्डि ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/wsg|{{PAGESINCATEGORY:wp/wsg}}]] |||| ? || |- ||Wikipedia||[[Wp/xon|xon]]||Konkomba|| ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/Wp/xon|{{PAGESINCATEGORY:Wp/xon}}]] || || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/xmm|xmm]]||Manado Malay||bahasa Manado ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/xmm|{{PAGESINCATEGORY:Wp/xmm}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/xhe|xhe]]||Khetrani || ||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wp/xhe|{{PAGESINCATEGORY:wp/xhe}}]] ||?|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikipedia||[[Wp/xnb|xnb]]||Kanakanavu||Kanakanavu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/xnb|{{PAGESINCATEGORY:Wp/xnb}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/xpq|xpq]]||Mohegan-Pequot||Mohiks||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/xpq|{{PAGESINCATEGORY:Wp/xpq}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/xsy|xsy]]||SaiSiyat||Saisiyat||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/xsy|{{PAGESINCATEGORY:Wp/xsy}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/xug|xug]]||[[:en:Kunigami language|Kunigami]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/xug|{{PAGESINCATEGORY:Wp/xug}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/yai|yai]]||Yaghnobi||Яғнобӣ зивок/Yaghnobī zivok||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/yai|{{PAGESINCATEGORY:Wp/yai}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/yrk|yrk]]||Nenets||ненэцяʼ вада/ nenécja' vada||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/yrk|{{PAGESINCATEGORY:Wp/yrk}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/yrl|yrl]]||Nheengatu||nheẽgatu / nhẽẽgatu / yẽgatu||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/yrl|{{PAGESINCATEGORY:Wp/yrl}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/yua|yua]]||Yucatec Maya||Maaya t'aan||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/yua|{{PAGESINCATEGORY:Wp/yua}}]] || || || |- ||Wikipedia||[[Wp/zai|zai]]||[[:en:Isthmus Zapotec|Isthmus Zapotec]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/zai|{{PAGESINCATEGORY:Wp/zai}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/zap|zap]]||[[:en:Zapotec language|Zapotec]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/zap|{{PAGESINCATEGORY:Wp/zap}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikipedia||[[Wp/zyj|zyj]]||[[:en:Youjiang Zhuang|Youjiang Zhuang]]|| ||align="right"|[[Special:Prefixindex/Wp/zyj|{{PAGESINCATEGORY:Wp/zyj}}]] || ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |} * Template: [[Template:Tests/wp]] ==Notes== # '''Status''' of the project. # '''Actions taken''' by the LangCom members. == See also == * [[Incubator:Wiktionary projects]] * [[Incubator:Wikibooks projects]] * [[Incubator:Wikinews projects]] * [[Incubator:Wikiquote projects]] * [[Incubator:Wikivoyage projects]] * [[Incubator:All projects]] [[Category:Incubator:Projects]] l0yp79bl1p5wpfdewn5ecvte2wzs0dy 3 3248492 7284273 7282334 2026-08-14T10:37:03Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284273 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filoaaaéfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) iovcbc63r4rrva838mv0edhqrh0x0tp 7284276 7284273 2026-08-14T10:40:59Z ~2026-43617-84 2698275 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284276 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filoaaaéfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale modello vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) oiztsr0ly80r6xu3a55yu92crs51tyt 7284277 7284276 2026-08-14T10:41:05Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ 7284277 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale modello vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) hl3k48zl245uym08ntdw58370bsypyr 7284278 7284277 2026-08-14T10:41:37Z ~2026-43617-84 2698275 /* Wikipedia in romagnolo */ 7284278 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) m1lkjcxkfjshqfb6ovf4c5iz85dvj7j 7284280 7284278 2026-08-14T10:46:49Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284280 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [[sulla wiki lombarda]]. :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) 8ejoa3xzsapd2qvvwfi68hp08vtjmk6 7284281 7284280 2026-08-14T10:47:40Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ 7284281 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) 2dth96ytz7y29zond4r8wtgv8gv1zgp 7284283 7284281 2026-08-14T10:50:41Z ~2026-43617-84 2698275 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284283 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) sapitl5cghgos4ni99vzex8b6ksagn5 7284290 7284283 2026-08-14T10:55:02Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284290 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marein". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) 0hchdowzapxs4bmep64cvemfx3clz7p 7284291 7284290 2026-08-14T10:55:06Z ~2026-43617-84 2698275 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284291 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marein". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) 3xz2qbt3gtrjtj1hqp7u0ozrc6j3fdk 7284293 7284291 2026-08-14T10:56:26Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284293 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marein". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::Perfetto, grazie. :::::::Se vuoi abbiamo un gruppo discord dove discutere, mandami una mail privata che ti aggiungo. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:56, 14 August 2026 (UTC) by3cxik7vrcojxiqiftsll8fbsgwuhi 7284295 7284293 2026-08-14T10:56:47Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ 7284295 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marèin". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::Perfetto, grazie. :::::::Se vuoi abbiamo un gruppo discord dove discutere, mandami una mail privata che ti aggiungo. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:56, 14 August 2026 (UTC) r1idy75thcsx9bsuczt8g8bh0vsdmzn 7284312 7284295 2026-08-14T11:02:29Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284312 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marèin". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::ah, svista mia, mi riferivo a [[:Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]]. "Sammarinoiṡ" è la dizione locale della bassa (serravalle, domagnano) sempre valida ma penso che la pagina dovrà chiamarsi "Dialèt Sammarinèiṡ". Sistemo io, non ti preoccupare. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::Perfetto, grazie. :::::::Se vuoi abbiamo un gruppo discord dove discutere, mandami una mail privata che ti aggiungo. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:56, 14 August 2026 (UTC) tcxucrmbuds5e7q4lmconx3w07592fh 7284313 7284312 2026-08-14T11:02:58Z ~2026-43617-84 2698275 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284313 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marèin". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::ah, svista mia, mi riferivo a [[:Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]]. "Sammarinoiṡ" è la dizione locale della bassa (serravalle, domagnano) sempre valida ma penso che la pagina dovrà chiamarsi "Dialèt Sammarinèiṡ". Sistemo io, non ti preoccupare. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::Perfetto, grazie. :::::::Se vuoi abbiamo un gruppo discord dove discutere, mandami una mail privata che ti aggiungo. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:56, 14 August 2026 (UTC) ::::::::Dove devo inviarti la mail? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) 18ym9nxmfzyx3hw0vak8kbdaqdyyo51 7284316 7284313 2026-08-14T11:10:10Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284316 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marèin". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::ah, svista mia, mi riferivo a [[:Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]]. "Sammarinoiṡ" è la dizione locale della bassa (serravalle, domagnano) sempre valida ma penso che la pagina dovrà chiamarsi "Dialèt Sammarinèiṡ". Sistemo io, non ti preoccupare. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::Perfetto, grazie. :::::::Se vuoi abbiamo un gruppo discord dove discutere, mandami una mail privata che ti aggiungo. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:56, 14 August 2026 (UTC) ::::::::Dove devo inviarti la mail? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) :::::::::c'è qui la [[:it:Wikipedia:Contatti/Contattare_un_utente#Inviare_una_e-mail_privata|guida]], però serve la registrazione. :::::::::sennò c'è la mia mail per le richieste youtube (si trova sul profilo del mio canale) [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 11:10, 14 August 2026 (UTC) jm6opt78zx2akoocg0kcc46znsxmugx 7284317 7284316 2026-08-14T11:18:45Z ~2026-43617-84 2698275 /* Wikipedia in romagnolo */ Reply 7284317 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float={{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|left|right}} }} {{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|<div class="rtl-text">|}} Welcome to Wikimedia Incubator! {{#ifeq:|yes|If you haven't already, please consider creating yourself an account to be able to do more. It's free.<br>}} At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]].{{#ifeq:{{lc:ltr}}|rtl|</div>|}}</div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 11:35, 23 June 2021 (UTC) == Wikipedia in romagnolo == Ciao, ho visto che stai cercando di sviluppare Wikipedia in romagnolo. Non parlo questa lingua, ma potrei aiutarti se fossi in grado di tradurre brevi frasi. Se ti interessa, potresti tradurre questo in romagnolo? * Lista delle voci che tutte le Wikipedie dovrebbero avere * Biografie * Filosofia * Religione * Società * Lingua e letteratura * Scienza * Matematica * Alimenti e agricoltura * Tecnologia * Arti e svago * Storia [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 11:43, 12 August 2026 (UTC) :Premesso che dovremmo prima decidere come gestire la varietà dialettale interna alla lingua ([[Talk:Wp/rgn/Vidrena#Coordinamento|rimando alla discussione]]), nella mia varietà sarebbe: :* Lista ad vosgi ché tótt al Wikipedij al duvria avé :* Biugrafeij :* Filusufeja :* Dutrèina :* Sucieté :* Lèngua e Lettradòura :* Scienza :* Matematega :* Alimìnt e agricultòura :* Tecnologeja :* Arti e passtèimp :* Storia :[[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 12:56, 12 August 2026 (UTC) ::Sei l'unico che ho visto scrivere qui, e se sei tu a tradurre, fallo nel tuo dialetto. Io non parlo la lingua. [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) ::Potresti tradurre anche questo, per favore? ::Artisti e architetti ::Autori, commediografi e poeti ::Compositori e musicisti ::Esploratori e viaggiatori ::Registi, sceneggiatori e attori ::Inventori, scienziati e matematici ::Filosofi e scienziati sociali ::Leader politici ::Figure religiose e teologi [[Special:Contributions/&#126;2026-44208-94|&#126;2026-44208-94]] ([[User talk:&#126;2026-44208-94|talk]]) 16:44, 12 August 2026 (UTC) :::Va bene. :::* Artést e Architétt :::* Scritur, Cumediogréfi e Poeti :::* Cumpusitur e Musicést :::* Espluradur e Viagiadur :::* Regést, Scenegiadur e Atur :::* Inventur, Scinziédi e Matematghi :::* Filuséfi e Scinziédi Suciél :::* Chép puletéchi :::* Religius e Teòlghi (nota: consultandomi coi miei parenti è saltato fuori che di fatto esiste "religiouna", non era un italianismo come temevo mentre "Dutreina" è riferito in particolare al catechismo; suggerisco di aggiornare la parola). :::Ci servirebbe pure qualcuno che faccia i template, ci aiuteresti? [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:37, 14 August 2026 (UTC) ::::Potresti dirmi quale template vorresti creare? Posso realizzarne di semplici. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:40, 14 August 2026 (UTC) :::::Cominciamo con uno che indichi la varietà in cui è scritta la pagina, su modello di quelli che puoi trovare [https://lmo.wikipedia.org/wiki/Lengua_lombarda sulla wiki lombarda] :::::La scritta dovrà dire "Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin" [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:46, 14 August 2026 (UTC) ::::::Come si dice "Articoli scritti in romagnolo di san Marino"? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:50, 14 August 2026 (UTC) :::::::Ho già messo una sezione: <nowiki>[[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ]]</nowiki>, ma si può modificare, mi serviva per tracciare le mie aggiunte e modifiche. :::::::Tradotto sarebbe "Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marèin". [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::ah, svista mia, mi riferivo a [[:Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]]. "Sammarinoiṡ" è la dizione locale della bassa (serravalle, domagnano) sempre valida ma penso che la pagina dovrà chiamarsi "Dialèt Sammarinèiṡ". Sistemo io, non ti preoccupare. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) ::::::[[Template:Wp/rgn/SM|Ecco]] il template. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 10:55, 14 August 2026 (UTC) :::::::Perfetto, grazie. :::::::Se vuoi abbiamo un gruppo discord dove discutere, mandami una mail privata che ti aggiungo. [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 10:56, 14 August 2026 (UTC) ::::::::Dove devo inviarti la mail? [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 11:02, 14 August 2026 (UTC) :::::::::c'è qui la [[:it:Wikipedia:Contatti/Contattare_un_utente#Inviare_una_e-mail_privata|guida]], però serve la registrazione. :::::::::sennò c'è la mia mail per le richieste youtube (si trova sul profilo del mio canale) [[User:TheFlagandAnthemGuy|TheFlagandAnthemGuy]] ([[User talk:TheFlagandAnthemGuy|talk]]) 11:10, 14 August 2026 (UTC) ::::::::::Ti ho scritto una mail. [[Special:Contributions/&#126;2026-43617-84|&#126;2026-43617-84]] ([[User talk:&#126;2026-43617-84|talk]]) 11:18, 14 August 2026 (UTC) pjzqgllxhg46c9ptp57mows9khcl4sl 0 3315381 7283707 7278642 2026-08-13T19:09:57Z IvanScrooge98 1926680 /* نجيب محفوظ */ تصويرة 7283707 wikitext text/x-wiki == '''نجيب محفوظ''' == '''نجيب محفوظ''' ،زاد نهار [[Wp/arq/11 ديسمبر 1911|11 ديسمبر 1911]] ،في [[Wp/arq/لقاهرة|لقاهرة]] و توفى نهار [[Wp/arq/30 أوت 2006|30 أوت 2006]] في نفس المدينة، هو [[Wp/arqكتابتي مصري|كتابتي مصري]] معاصر تاع [[Wp/arq/عربية مستغانمية|عربية]] , عالم مشهور في مصر دا [[Wp/arq/جائزة نوبل|جائزة نوبل]] تع [[Wp/arq/الأدب|الأدب]] في1988. {{Wp/arq/قابسة تاع كتاتبي |سميّة تاعهُ = نجيب محفوظ |تصويرة = Naguib Mahfouz HR.jpg |علوان تاع تصويرة = نجيب محفوظ |السمية الحقانية = نجيب محفوط |خدايمهُ = رواؤي , سيناريست , مترجم , كتاتبي تع مسرح , كتاتبي , فنان , مثقف , صحافي , يكنب قصص . |تاريخ تاع الزيادة = 11 ديسمبر 1911 |بلاصة تاع الزيادة = القاهرة (مصر ) |تاريخ تاع الوفاية = 30 اوت 2006 (94 عام) |بلاصة تاع الوفاية = الجيزه }} لمسّيرة الادبية تاع نجيب محفوظ تخلّطت مع تاريخ الرّواية تع دّروك في [[Wp/arq/مصر|مصر]] وفالعالم لعربي فالبدية تاع قرن لعشرين،ارّواية لعربية دارت خطواتها اللّولافي شركة ولثّقافةاللي كتاشفت هاذا النوع الادبي بالترجمة تاع الرّوايات لاوروبّية فالقرن التسعاطاعش، بالنسبة لنجيب محفوظ،شركة اللي قوية وقديمة علا الشركةالمصريةبعدما احتافظت علا لعادات لقديمة تعهم وزادو طورو فيها بلاك تقد تتوالم وتتكامل بلا خوف،شويا جوانب من الثّقافة تاع الغرب لخّاطرش هذا لكتاب حط سيرتو فكتابه باش يسمعوه الشّعب تاع مصر،التّجارب الخاصة تاعه كما لي في قصته . = سيرتو = زاد ف[[Wp/arq/1911|1911]] عند فاميلية متوسطة من البرجوازية تاع[[Wp/arq/القاهرة|القاهرة]] الصغيرة . فالكارتي الشّعبي تاع الجمالية [[Wp/arq/الخان الخليلي|الخان الخليلي]] فا[[Wp/arq/لقاهرة|لقاهرة]] <ref name=":0">https://fr.wikipedia.org/wiki/Le_Caire [[:fr:Robert_Solé|روبر صولي]] «نجيب محفوظ القاقل » .[[:fr:Le_Monde|لوموند]] .13ديسمبر 1996 [https://www.lemonde.fr/archives/article/1996/12/13/naguib-mahfouz-le-sage_3740992_1819218.html قرى اونلين] </ref>. قرا [[Wp/arq/الٲدب|الٲدب]] ف[[Wp/arq/جامعة فؤاد 1 تاع القاهرة|جامعة فؤاد 1 تاع القاهرة]]<ref name=":1">[https://fr.wikipedia.org/wiki/Universit%C3%A9_du_Caire]</ref> .بدا يكتب كيكان في عمره17 عام و نشر محاولاته اللوالا تاع الكتيبة فاللمجلّات لٲدبية ف[[Wp/arq/ليزاني 1930|ليزاني 1930]].دار قصّته اللولة في عام [[Wp/arq/1939|1939]].دا لاليسونس تاعه صاب خدمة و بدا يخدم . و ديسيدا باش يعاود يكتب رواية ل[[Wp/arq/رتاريخ مصر|تاريخ مصر]] . دار فشل نسبي للرّويات لولى، الي تدور أحداثها في مصر الفرعونية، وبلاك إلحاح السياق (تأثرت مصر من كثرت [[Wp/arq/اندلاع الحرب العالمية الثّانية|اندلاع الحرب العالمية الثّانية]]) لي سمحت في هذا المشروع باش تدخل في لحكاية ديراكت.منداك النهار، دار روايته في [[Wp/arq/القاهرة|القاهرة]]المعاصرة، لي وصف اضطربات صوصيال في سياق واقيعي (مرور المعجزات،[[Wp/arq/1947|1947]]; جا ليل،[[Wp/arq/1949|1949]]).بصح النجاح كامل و الاعتراف النّقدي كان ثقيل باه يبان. في عام1950، بدى " ثلاثية القاهرة" ولي تبين بلي كمل اهم أعماله.<ref name=":2">https://www.lemonde.fr/archives/article/1989/11/10/naguib-mahfouz-dans-ses-quartiers_4135703_1819218.html</ref> في هذه المجموعة الي فيها كثر من ألف و خمسميات صفحة، كل رواية ترفد اسم الشوارع لي فوت فيها محفوظ صغره:[[Wp/arq/مأزق القصرين|مأزق القصرين]][[Wp/arq/بين القصرين|بين القصرين]]، (قصر الرغبة)(قصر الشوق). حديقة الماضي(السكرية). اللي وصف فيها حياة البطريرك وفاميلته في القاهرة فالمدة معينة من [[Wp/arq/الحرب العالمية الأولى|الحرب العالمية الأولى]] حتى الإطاحة [[Wp/arq/بالملك فاروق|بالملك فاروق]]. من خلال عدد الشخصيات و غلاء الدراسة الاجتماعية بتفكر محفوظ الشاقة في النوع الرومانسي كيما [[Wp/arq/انورية|انورية]] [[Wp/arq/دي بلزاك|دي بلزاك]]، [[Wp/arq/وتشارل لزديكنز |وتشارل لزديكنز ]][[Wp/arq/وليوتوستوي|وليوتوستوي]]، [[Wp/arq/ومارسيلبروست|ومارسيلبروست]]، و [[Wp/arq/مارسيلبروست|مارسيلبروست]]، [[Wp/arq/وجون كاليفورنيا|وجون كاليفورنيا]].كمل هذا لخدمة قبل انقلاب جمال عبد الناصر ديراكت، وفي عام [[Wp/arq/1952|1952]], سمح عن كتابة الروايات للسّيناريو، وهو واحد من وحد الكتابة أقل نبلا ولكن اجورا. آثار نشر الثلاثية في [[Wp/arq/1956|1956]]-[[Wp/arq/1957|1957]] شكوكه علا خدمته ككاتب. فالخمسة و ربعين، باش نعرفو عليه. مع هذي الملحمة العائلية مخدومة بلوحة جدارية تاريخيّة لمصر. من ثورة [[Wp/arq/1919|1919]] حتى لعوام توالا من الملكية، ايا محفوظ والف لوضع سياسي جديد اللّي خلاّ النّظام يتبدّل في عام [[Wp/arq/1952|1952]] و مع حركة أدبية وفنّية تفضل الواقعية بڨاع لعفايس. [[File:Naguib_Mahfouz_in_1960s.jpg|thumb|نجيب محفوظ فالليزاني 1960]] ملڨري كلش بقا يبعد عليها بروايته تالية ("''ولاد كارطينا''" [[Wp/arq/1959|1959]]، ولا بالفرونسي ''ولاد لمدينة'')، الحاجة لّي بدلت ف المسيرة تاعو و ف تاريخ تع لرواية لعربية. ف الصح، عاود حيا الكونطاكت مع التّقليد الغالي نتع الخيال إستعاري باش يطوّر نقد تع تجاوزات لإستعدادات لسياسة تع [[Wp/arq/الناصر|الناصر]]، و كثر من هادا تخمام مشي مليح من جيهة نظام. نطلقت هدي رواية كيما مسلسل جرنان [[Wp/arq/لأهرام|لأهرام]] عام 1959، من بعد خطرة وحداخرا عام 1967، و دارت حالة ڨلبت الدّنيا.لكتاب(و راجل) هاجموهم [[Wp/arq/لعلماء|لعلماء]] و دروهم كفر، منبعد منعو لكتاب م نشر بصح غي هاكا ماشي بطريقة اوفيسيال ف مصر (بيبلياوه ف [[Wp/arq/بيروت|بيروت]] عام [[Wp/arq/1967|1967]]).هاد لوقت لمخرود ف حياة لكاتب ربط ف مقال تع نجيب محفوظ بستيلو ''حفيظة بدر حجيل''. ف لوقت بروحه، هاديك لفضيحة وسختله السّمعة تاعه بصح مأترتلهش على الخدمة(ڨعد يخدم، حتى دا لاغوتغات عام [[Wp/arq/1971|1971]]، مناصب إدارية في الأجهزة الثّقافية للدولة). نشر بزاف صوالح:قصص حقّانية فالجرنان, دار الانتعاش في المجموعات, و يزيد يدير كتاب في العام، يولي قريب للواقعية النقدية ("''انجراف على النيل"'',[[Wp/arq/1966|1966]]؛ "''ميرامار"''،[[Wp/arq/1967|1967]]) ولا يكون ليميساج تاعه فالنصوص الرئيسية("''الخاين و الكلب"''،[[Wp/arq/1961|1961]];"''لانكات"''[[Wp/arq/1965|1965]]).الكتوبا الواقعيين الكبار تاعه يندارو فالسينيما وحدة مورا ختها ،هاذا الشي اللي خلا الشّعب يتعرّف عليه و يشيع كثر من شا كتب. كان قريب ما لكتاب ليجان المنارفيين اللي بانو في لعوام تاع الانفعال مورا الكارثة تاع [[Wp/arq/1967|1967]]—[[Wp/arq/جمال غيطاني|جمال غيطاني]]، [[Wp/arq/صون الله براهيمي|صون الله براهيمي]] ،[[Wp/arq/بها طاهر(en)|بها طاهر(en)]] , [[Wp/arq/ابراهيم اصلان|ابراهيم اصلان]]، [[Wp/arq/محمد البساطي|محمد البساطي]]، الى آخره.— محفوظ تكلف بخاطره برواياته اللي فاتت, ابتكاراته الشابة .بصح هذا يصرا كي يعاود يتبرونشا مع مصدر الإلهام تاعه، القاهرة لقديمة تاع طفولته (""'حكاية كارطينا""'[[Wp/arq/1975|1975]]؛ ""'حكاية الطلالبة""', [[Wp/arq/1977|1977]]، اللي بان فالقمة نتع الفن تاعه<ref name=":3">https://www.lemonde.fr/archives/article/1988/10/28/naguib-mahfouz-et-les-fables-vraies_4122594_1819218.html</ref>.<ref name=":4">https://www.liberation.fr/tribune/2006/09/04/naguib-mahfouz-est-deja-au-paradis_50169/</ref> هو مالمثقفين لمصريين لعرب لقلال اللي بروفاو علاقات السلام ما بين [[Wp/arq/مصر|مصر]] و [[Wp/arq/اسرائيل|اسرائيل]] في [[Wp/arq/1979|1979]]، وعلن التضامن نتاعه مع [[Wp/arq/الفلسطينيين|الفلسطينيين]]. هذا الشي اللي خلا الناس يعادوه في بزاف دول عربية<ref name=":2" /> . في 2001, وتاني كان يدعم كاتب مسرحي مصري خاطرش هو تاني كان جاي مع اسرائيل<ref>https://www.lemonde.fr/archives/article/2001/05/31/la-chasse-aux-intellectuels-est-ouverte-en-egypte_4173142_1819218.html</ref>. ڨعد فيدال لقناعته سياسية ليبيرالية و فهامته للأدب، بان في [[Wp/arq/وقت 1980|وقت 1980]] ك أستاد عاقل و مربي سيغتو صفاته أخلاقية و مساهمة تاعه ف رواية عربية، بصح كان موضع نزاع على خياراته سياسية (دعم سلام مصري إسرائيلي). [[Wp/arq/جائزة نوبل|جائزة نوبل]] لي عطاوهاله ف [[Wp/arq/13أكتوبر1988|13أكتوبر1988]] هزت لاروتين تع لاغوتغات تاعه<ref name=":1" /> <ref name=":2" /> <ref>https://www.lemonde.fr/archives/article/1988/11/18/naguib-mahfouz-une-gloire-nationale_4120762_1819218.html</ref>. هاد جائزة هي لولا لي عطاوها لكاتب عربي، عطاته إمكانية باش يوصل لمرشي لعالمية(عدد لي ترجمه راه واصل ميات عشرات لغات). بصح ف سياق مواجهة لخشينة بين حكومة وفصيل الراديكالي للمعارضة إسلامية، و تاني تصلب تاع أخلاق و دين يأتّر على ڨاع طبقات تع مجتمع مصري، جا جدل مدور على ''ولاد لمدينة(اولاد حراتينة)'' باش يبان و سلك نجيب محفوظ بشعرة من محاولة اغتيال بلخدامة (أكتوبر[[Wp/arq/1994|1994]])داروها زوج شاشرا معتصبين اسلاميين من [[Wp/arq/جماعة إسلامية|جماعة إسلامية]]<ref>https://www.lemonde.fr/archives/article/1996/01/31/naguib-mahfouz-combattant-de-la-liberte_3707511_1819218.html</ref> <ref>https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/10/18/egypte-arrestation-des-agresseurs-de-naguib-mahfouz_3850734_1819218.html</ref> لي اعترفو ف محاكمتهم بلي مقراوش سطر واحد من خدمته. ڨعد مباراليزي من يده يمنى، و حبس كتابة، أوبليجي باش يملي نصوصه<ref name=":0" />، بصح سمح لهاجموه، أكد انو أفعالهم معندهاش علاقة بإسلام، و لا علاقة بحتى حاجة ب تعصب<ref name=":4" />. يلا كاينا كلمة تعبر علا خدمته، هي لح'''ب،''' لي نجيب محفوظ يصورها بلافاسون تاعه الشّهية. نبرة تاعو لفدة تعود بلا شك لطريقة لي يدير بها ليزافونتير انتيم بين تدفق تع جماعة لي ساكنين ف قاهرة<ref name=":3" />. = وفاتو = [[File:Mohammed Hassanein Heikal and Omm Kolthoum.jpg|thumb|نجيب محفوظ مع كلثوم و محمد حسنين هيكل (القاهرة , 1962 ).]] دخل سبيطار من [[Wp/arq/16 جويلية 2006|16 جويلية 2006]] وهو ف سبيطار تع لابوليس قاهرة بسبّة فشل كلوي و [[Wp/arq/التهاب رئوي|التهاب رئوي]], و توفى ف [[Wp/arq/30 اوت|30 اوت]] [[Wp/arq/2006|2006]] على 8 تاع صباح. كان فالسبيطار خاطرش طاح و ضربة جات في راسو. دخلوه للكوما ف سبيطار عجوزة, سيتي فلقاهرة, هاد كاتب مصري كانو دايرينله لوكسجين. كان يبان حاله يتحسن بصح محفوظ مسلكش من مشكل الكلاوي. ڢيكتيم لسكتة قلبية لولة على خمسة تاع لعشية, طاڨو يسلكوه, بصح الضّربة الزاوجا قتلاته. في الموت تاعه, بزاف تاع شخصيات هدروا عليه : ● [[Wp/arq/حسني مبارك|حسني مبارك]]: خلا الثّقافة و الادب العربي معروفين في العالم . ● [[Wp/arq/جاك شيراك|جاك شيراك]]: بالاحساس كبير, اكسيبتيت لمرواح تاع نجيب محفوظ... معاه خلّينا شخصية عظيمة في الادب العالمي و رجل سلام و تسامح و حوار فارقنا.« بالكتوبة تاوعه نجيب محفوظ عبر بالقلب,رقة و واقعية على الشعب مصري. هو العربي لي دا لجائزة تاع نوبل للادب في 1988, عطى مصداقية عالمية للادب مصري و قاهرة القديمة تاع طفولة تاعه.» ● [[Wp/arq/جورج و لورا بوش|جورج و لورا بوش]] : « لكتوبة تاوعه عرفو بمصر لي كان يبغيها للاجيال تاع ماريكان و لي يقراو لكتوبة تاع العالم ڨاع. », فقدنا فنان ماشي عادي ورا للعالم ثراء تاريخ و مجتمع مصري. ● [[Wp/arq/رينو دونيديو دي فابر|رينو دونيديو دي فابر]] (وزير الثّقافة الفرنسي): كان رسامً حساس بزاف,و باين,جريئ تاني, للواقع اجتماعي تاع بلادو و سيرتو قاهرة لي تقعد حتى لتالي مصدر الهام مميز بالنسبة ليه.» ● [[Wp/arq/طاهر بن جلون|طاهر بن جلون]] : كيما بلزاك و زولاا, كيما تولستوي و فولكنر, محفوظ كان شاهد على الوقت لي عاش فيه,شاهد يسمع لشعب تاعه لي كان يتلاقا بيه كل يوم في زنقا ,و قهوة تاعه.» تاني يحي نجيب محفوظ كاتب « شوفة و شجاعة », لي يشرف الادب العربي و العالمي. روؤساء تاع الدّول اكدو على قيم تسامح و سلام لي كان يمثلهم كاتب و يقدمو خالص عزاء للعائلة تاعو و رئيس مصري [[Wp/arq/حسني مبارك|حسني مبارك]], بينما وسط ادبي و ثقافي هدرو كترية على غنى كتوبة تاوعه. في 31 اوت, مراسيم دفن عسكرية, داروها على المباشر فالتيلي ,باش يكرمو كاتب مصري سيد الرواية لعربية لحديثة. غي الف بنادم حضرو داخل و برّا جامع الرشوان ,و هو التكريم التالي لمحفوظ بحضور مرتو و زوج بناتو. في اخر نهار ,اول حفلة دينية عادية, داروها بحضور ميتين شخص في جامع الحسين بقلب قاهرة [[Wp/arq/الفاطيمية|الفاطيمية]]. كاتب كان متمني حفلة دينية في هاد جامع لي جاي ف حافة [[Wp/arq/سوقر|سوڨ]] كبير تاع خان الخليلي, تاع ازهر فالكارطي تاع الجمالية, لي هي وحدةمن خدمته لادبية. خمسة نواب تاع [[Wp/arq/اخوان مسلمين|اخوان مسلمين]] لي يمثلو حركة الاسلامية الرئيسية في مصر( ماشي معترف بيها بصح مسموح بيها)و اول جماعة معارضة في برلمان, حضرو في جنازة تاع كاتب . [[File:Naguib Mahfouz and Tawfiq Alhakim.jpg|thumb|نجيب محفوظ مع توفيق الحكيم (القاهرة, 1982).]] = كتوباته = نجيب محفوظ في مسيرته الفنّية الّلي دامت قريب ستّين عام كتر من 50روايه و شحال من قصص ڨصار * عبت الاقدار، رواية [[Wp/arq/1939|1939]] (ترجمة بلفرونسي ''la Malédiction de Râ'', 1998)، (ترجمة بلجزايرية: ''المكتوب'') * رادوبيس، رواية [[Wp/arq/1943|1943]] (ترجمة بلفرونسي ''L'Amante du pharaon'', 2005)، (ترجمة بلجزايرية: ''عاشق الفرعون'') * كفاح طيبة(ترجمة بالفرونسي ''Le Combat de Thèbes'')،رواية [[Wp/arq/1944|1944]] (ترجمة بلجزايرية: ''حرب لمليحة'') * القاهرة الجديدة، رواية [[Wp/arq/1945|1945]] (ترجمة بلفرونسي ''La Belle du Caire'', 2000)، (ترجمة بلجزائرية: ''شّابة تاع القاهرة'') * خان الخليلي،رواية [[Wp/arq/1946|1946]] (ترجمة بلفرونسي ''Le Cortège des vivants : Khan al-khalili'', 1999)، (ترجمة بلجزايرية: ''كورتاج لحيين'') * زقاق المدق، رواية [[Wp/arq/1947|1947]] (ترجمة بلفرونسي ''[[Wp/arq/Passage des Miracles|Passage des Miracles]]'', 1970)،(ترجمة بلجزايرية: ''عندهم الزّهر'') * همس لجنون، قصّص ڨصيرة 1947 (ترجمة بلفرونسي ''Le Murmure de la folie'')، (ترجمة بلجزايرية: ''مسوسّين'') * السراب، رواية [[Wp/arq/1948|1948]] (ترجمة بلفرونسي ''Chimères'', 1992)، (ترجمة بلجزايرية: ''لخّيال'') * بداية و نهاية، رواية [[Wp/arq/1949|1949]] (ترجمة بلفرونسي ''Vienne la nuit'', 1996)، (ترجمة بلجزايرية: ''فيينا في اللّيل'') * ثلاثية القاهرة ː<br /> ● فوليم | ː بين القصرين، رواية [[Wp/arq/1956|1956]] (ترجمة بلفرونسي [[Wp/arq/''Impasse des deux palais''|''Impasse des deux palais'']], 1987)، (ترجمة بلجزايرية: ''مشكلة فّالقصرين'') ●فوليم ‖ ː قصر الشوق، رواية[[Wp/arq/1957|1957]] (ترجمة بلفرونسي ''Le palais du désir, 1987'')، (ترجمة بلجزايرية: ''قصر تاع رغبة'') ● فوليم ‖|ːالسكرية رواية، [[Wp/arq/1957|1957]] (ترجمة بلفرونسي ''Le jardin du passé,''1989)، (الترجمة بلجزايرية: ''الجاردة تاع بكري'') * ٲولاد حارتنا، رواية[[Wp/arq/1959|1959]] (ترجمة بلفرونسي ''Les fils de la médina'', 1991)، (ترجمة بلجزايرية: ''ولاد لمدينة'') * الڵص و لكلاب، رواية [[Wp/arq/1961|1961]] (ترجمة بلفرونسي [[Wp/arq/Le Voleur et les chiens|''Le Voleur et les chiens'']])، (ترجمة بلجزايرية: ''لخّاين ولكّلاب'') * السمان و الخريف، رواية [[Wp/arq/1962|1962]] (ترجمة بلفرونسي ''Les cailles et l'Automne'') (ترجمة بلجزايرية: ''طير تاع السمان و لخّريف'') * دنيا الڵه، قصص ڨصيرة [[Wp/arq/1962|1962]] (ترجمة بلفرونسي 2000,''Le Monde de Dieu'')، (ترجمة بلجزايرية: ''عالم تاع رّبي'') * الطريق، رواية [[Wp/arq/1964|1964]] (ترجمة بلفرونسي[[Wp/arq/La Quéte|''La Quête'']]1997)، (ترجمة بلجزايرية: ''طريڨ'') * بيت سيݵ السّمعة، قصص ڨصيرة [[Wp/arq/1965|1965]] (ترجمة ب لفرونسي ''une maison mal famée'')، (ترجمة بلجزايرية: ''دٌار هذيك لمشي مليحة'') * الشهادة، رواية [[Wp/arq/1965|1965]] (ترجمة بلفرونسي ''Le Mendian''t, 1997)، (ترجمة بلجزايرية: ''طّلاب'') * ثرثرة فوق النيل، رواية [[Wp/arq/1966|1966]] (ترجمة بلفرونسي ''Dérives sur le Nil'', 1989)، مأدابتيا ف سينيما بإسم [[Wp/arq/شيشات ف نيل|شيشات ف نيل]]، (ترجمة بلجزايرية :ا''نجرافات تع نيل'') * ميرامار، رواية [[Wp/arq/1967|1967]] (ترجمة بلفرونسي ''Miramar'', 1990)، (ترجمة بلجزائرية:''ميّرامار'') * خمارة القط الاسود، قصّة ڨصيرة [[Wp/arq/1969|1969]] (ترجمة بلفرونسي Le Cabaret du chat noir)، (ترجمة بلجزائرية: ''لبّّار تاع الڨّطة لكحلة'') * تحت المظلّة، قصّص ڨصيرة [[Wp/arq/1969|1969]] (ترجمة بلفرونسي Sous l'abri)، (ترجمة بلجزايرية: ''تحت المظّلّية'') * حكاية بلا بداية و لا نهاية، قصّص ڨصيرة [[Wp/arq/1971|1971]] (ترجمة بلفرونسي ''Histoire sans commencement ni fin'')، (ترجمة بلجزايرية: ''حكاية مفيها والو'') * شهر العسل، قصّص ڨصيرة [[Wp/arq/1971|1971]] (ترجمة بلفرونسي ''La lune de miel'')، (ترجمة بلجزايرية:''شهر لعسل'') * المرايا، رواية [[Wp/arq/1972|1972]] (ترجمة بلفرونسي ''Miroirs'', 2001 )، (ترجمة بلجزايرية:''مرايا'') * حب تحت المطر (لحب تحت النو)، رواية [[Wp/arq/1973|1973]] * الجريمة، قصص ڨصيرة 1973 (لموصيبة) * الكرنك، (ترجمة بلفرونسي ''karnak café'')، رواية ڨصيرة [[Wp/arq/1974|1974]]، (ترجمة بلجزايرية: ''لقهوة تاع الكرنك'') * حكاية حارتنا، قصص [[Wp/arq/1975|1975]] (ترجمة بلفرونسي ''Récits de notre quartier'', 1988)، (ترجمة بلجزايرية: ''حيكايات تاع لكارطي تاعنا'') * قلب الليل (في قلب ليل )، قصّص ڨصيرة 1975 * حضرة المحترم ، رواية [[Wp/arq/1975|1975]] (ترجمة بلفرونسي ''Son Excellence'', 2008)، (ترجمة بالجزايرية: ''رْبَحْ'') * ملحمة الحرافيش، رواية [[Wp/arq/1977|1977]] (ترجمة بلفرونسي 1989 ,''[[Wp/arq/La chanson des gueux|La chanson des gueux]])، (''ترجمة بلجزايرية'': لغنية تاع طلالبة)'' * الحب فوق هضبة الهرم، قصّص ڨصيرة 1979 (ترجمة بلفرونسي ''L'Amour au pied des pyramides'',1997 ),[[Wp/arq/1979|1979]](ترجمة بلجزايرية: ''لحب فوڨ لهضبّة تاع هرم'') * الشّيطان يعظ (شيطان يعظ)، قصّص ڨصيرة 1979 * عصر الحب (وقت لحب)، [[Wp/arq/1980|1980]] * أفراح القبة، (Les Noces de Qobba)، [[Wp/arq/1981|1981]] * ليالي الف ليلة (ترجمة بلفرونسي ''Les Mille et Une Nuits'', 1997)، رواية [[Wp/arq/1982|1982]] (ترجمة بلجزايرية: ''ألف ليّلة و ليّّلة'') * رٲيت فيما يرى النائم (شفت في رڨادي)، قصص ڨصيرة 1982 * الباقي من الزمن (ساعة ه-1)، قصّص ڨصيرة 1982 * أمام العرش (قدام لعرش)، رواية [[Wp/arq/1983|1983]] * رحلة ٳبن فطومة (Le Voyage d'Ibn Fattouma)، رواية 1983 * التّنظيم السرّي (L'Organisation secrète)، قصّص ڨصيرة [[Wp/arq/1984|1984]] * العائش في الحقيقة، رواية [[Wp/arq/1985|1985]] (ترجمة بلفرونسي [[Wp/arq/''Akhénaton le Renégat''|''Akhénaton le Renégat'']], 1998)، (ترجمة بلجزايرية: ''لعّايش في حقيقة'') * يوم قتل الزعيم، رواية [[Wp/arq/1985|1985]] (ترجمة بلفرونسي Le jour de l'assassinat du leader, 1989) (ترجمة بلجزايرية: ''نهار لّلي مات الڨايد'') * حديث الصباح و المساء، رواية [[Wp/arq/1987|1987]] (ترجمة بلفرونسي Propos du matin et du soir, 2002)، (ترجمة بلجزايرية: ''لهدرة تاع صباح و عشية'') * صباح لورد، قصّص ڨصيرة 1988 (ترجمة بلفرونسي Matin de roses, 1998) (ترجمة بلجزايرية: ''صباح لورد'') * كوشمار، رواية [[Wp/arq/1988|1988]] * لفجر لكاذب (L'Aube trompeuse)، قصّص قصيرة [[Wp/arq/1989|1989]](ترجمة بالجزايرية: ''بان الحال'') * أصداء السّيرة الذّاتية، قصّص[[Wp/arq/1996|1996]] (ترجمة بلفرونسي Échos d'une autobiographie, 2004)، (ترجمة بلجزايرية: ''مبغاش يبّين روحه'') = زواق = === زواق مصري === * عقد تاع ترتيب النيل [[File:EGY_Order_of_the_Nile_-_Grand_Cordon_BAR.png|109x109px|EGY Order of the Nile - Grand Cordon BAR]] * صليب كبير تاع وسام الاستحقاق الوطني [[File:EGY_Order_of_Merit_-_Grand_Cross_BAR.png|109x109px|EGY Order of Merit - Grand Cross BAR]] ==== زواق غربي ==== *وسام الاستحقاق الثقافي الضابط ( تشيلي ) [[File:Orden_al_Mérito_Docente_y_Cultural_Gabriela_Mistral_(Chile).gif|109x109px|Orden al Mérito Docente y Cultural Gabriela Mistral (Chile)]] *قائد وسام الاداب و الفنون ( فرانسا ) [[File:Ordre_des_Arts_et_des_Lettres_Commandeur_ribbon.svg|109x109px|Ordre des Arts et des Lettres Commandeur ribbon]] * [[Wp/arq/وسام الاستحقاق تاع الجمهورية الايطالية|وسام الاستحقاق تاع الجمهورية الايطالية]] ( ايطاليا ) [[File:Grande_ufficiale_OMRI_BAR.svg|109x109px|Grande ufficiale OMRI BAR]] * وسام الاستحقاق تع سلك كبير( تونس ) [[File:TN_Order_Merit_Rib.png|TN Order Merit Rib|100x100px]]<br /> = لي نوت و لمراجع = <references /> = زيد شوف = === روابط خاطية === * [http://siteadab.free.fr/Adab/mahfouz.htm نجيب محفوظ] فالسيت تاع ادب لمصري مترجمة بالفرونسي * [https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1988/mahfouz/biographical/ سيرة تاعو] فالسيت تع [[:fr:Fondation_Nobel|مؤسسة نوبل]](اللافتة اللي راهي على لورقة عندها بزّاف صوالح متعلقين بهذي لجائزة منهم لورقة لي داوها منعد الرّابح-محاضرة نوبل-لديطاي اللّي دارهم.) •[https://fr.m.wikipedia.org/wiki/Autorit%C3%A9_(sciences_de_l%27information) السجلات الاستنادية] [[viaf:89803944/|دوسي تاع الاسم القياسي الدولي للهيئة الدولية الافتراضية]]. [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12001087k لمكتبةتاع فرنسا الوطنية CINII (بيانات) •] [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12001087k نظام تاع الجاميعة]. . [https://id.loc.gov/authorities/names/n82091918.html لمكتبة تاع الكونجرس]. [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=nid%3D118576259 الدوسي استنادي متكامل]. [https://opac.sbn.it/risultati-autori/-/opac-autori/detail/CFIV093786 خدمة لمكتبة لوطنية]. [https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00448524 مكتبة النظام الغذائي لوطنية]. [https://web.archive.org/web/20211222180334/http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=XX931300 لمكتبة تاع سبانيا الوطنية]. [https://web.archive.org/web/20220527172932/http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p068778074 لمكتبة الملكية الهولندية - هولندا] • [http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/KHW/makwww.exe?BM=01&IM=05&TX=&NU=01&WI=A18537480 مكتبة بولندا الوطنية]. [http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/KHW/makwww.exe?BM=01&IM=05&TX=&NU=01&WI=A18537480 لمكتبة تاع بولندا لوطنية]. [http://uli.nli.org.il/F/?func=find-b&local_base=NLX10&find_code=UID&request=987007264967705171 لمكتبةتاع إسرائيل لوطنية.] [http://katalog.nukat.edu.pl/lib/authority?lccn=n%20%2098000851 لمكتبة تاع جامعة بولندا.] [https://cantic.bnc.cat/registre/981058522742906706 مكتبة كاتالونيا لوطنية.] [https://libris.kb.se/1zcfg80k3k3f5gw مكتبة السويد الوطنية.] [https://web.archive.org/web/20211222180357/http://data.rero.ch/02-A000109263 شبكة المكتبات في غرب سويسرا]. • • تسجيلات [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n82-091918/ WorldCat] تسجيلات في القواميس العامة أو الموسوعات: [https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/mahfus-nadjib-nagib <nowiki>Brockhaus Encyclopedia [أرشيف].</nowiki>] [https://www.deutsche-biographie.de/118576259.html <nowiki>سيرة دويتشه [أرشيف]</nowiki>]. [https://www.treccani.it/enciclopedia/naghib-mahfuz_(Dizionario-di-Storia)/ <nowiki>ديزيوناريو دي ستوريا [أرشيف]</nowiki>]. [https://www.britannica.com/biography/Naguib-Mahfouz <nowiki>Encyclopædia Britannica [أرشيف]</nowiki>]. • ط • سجلات Voluval في القواميس العامة أو الموسوعات: بروكهاوس موسوعة [أرشيف]. دويتشه السيرة الذاتية [أرشيف] Dizionario دي Storia [أرشيف]. Encyclopædia Britannica [أرشيف]. [https://www.britannica.com/biography/Naguib-Mahfouz <nowiki>Encyclopædia Britannica [أرشيف].</nowiki>] [https://www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catalana/naguib-mahfuz <nowiki>غران منشورات الموسوعة الكتالانية [أرشيف].</nowiki>] [https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=38110 <nowiki>هرافاتسكا enciklopedija [أرشيف]</nowiki>] • [https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/naguib-mahfouz <nowiki>السويدية Nationalencyklopedin [أرشيف].</nowiki>] Munzinger أرشيف [أرشيف]. متجر نورسك leksikon [أرشيف]. [https://www.vle.lt/Straipsnis/nagib-mahfuz/ <nowiki>Visuotinė lietuvių enciklopedija [أرشيف]</nowiki>] • [http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?3137 الموارد للأدب (في) الإنترنات المضاربة] قاعدة بيانات الخيال [(دي) kritisches موسوعة زور fremdsprachigen قه (في) [https://www.theparisreview.org/interviews/2062/the-art-of-fiction-no-129-naguib-mahfouz <nowiki>وباريس ريفيو [أرشيف]</nowiki>] • موارد للالسمعي البصري (في) [https://www.allmovie.com/artist/p318102 <nowiki>أول موفي [أرشيف].</nowiki>] يقرا فالجامعة تاع القاهرة عطاوه جائزة نوبل الياقة المصرية وسام وعطاوه النيل من وسام الاستحقاق المدني (مصر) 37 {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+جايزة نوبل تع الادب |'''1925-1901''' | سولي برودوم (1901)،كريستيان ماتياس ثيودور مومسين (1902)،بيورنستجرن مارتنوس بجورنسون (1903)،فريدريك ميسترال (1904)،هنريك سينكيويتش (1905)،جيوس كاردوتشي (1906)،روديارد كيبلينج (1907)،رودولف كريستوف يوكين (1908)،لاڨارلوف (1909)،بول يوهان لودفيج هيس (1910)،موريس مايترلينك (1911)،غيرهارت يوهان روبرت هاوبتمان (1912)،رابندراناث طاغور (1913)،الصندوڨ لخاص (1914)،رومان رولاند (1915)،كارل غوستاف فيرنر فون هايدنستام (1916)،جيليروب و بونتوببيدان (1917)،الصندوڨ لخاص (1918)،كارل فريدريك جورج سبيتيلر (1919)،كنوت بيدرسن هامسون (1920)،أناتول فرنسا (1921)،جاسينتو بينا فينتي (1922)،ويليام باتلر ييتس (1923)،فلاديسلاف ستانيسلاف ريمونت (1924)،جورج برنارد شو (1925). |- | '''1950-1926''' | جرازيا ديليدا (1926)،هنري بيرجسون (1927)،سيغريد اوندست (1928)،توماس مان (1929)،سنكلير لويس (1930)،إريك أكسل كارلو فيلت (1931)،جون جالوورثي (1932)،ايفان أليكسيفيتش بونين (1933)،لويجي بيرانديللو (1934)،الصّندوڨ سبيسيال والصّندوڨ لبريفي (1935)،يوجين جلادستون أونيل (1936)،روجر مارتن دو جارد (1937)،بيرل باك (1938)،فرانس إميل سيلانبا (1939)،ڨع دراهم تع الجايزة دروهم فالصّندوق سبيسيال والصّندوق لبريفي (1940_1943)،يوهانس فيلهلم جنسن (1944)،غابرييلا ميسترال (1945)،هيرمان هيس (1946)،أندريه بول غيوم غيدي (1947)،توماس ستيرنز إليوت (1948)،ويليام فولكنر (1949)،إيرل برتراند آرثر وليام راسل (1950). |- |'''1976- 2000''' | شاول بيلو (1976)،فيسنتي أليكساندر (1977)،اسحاق باشفيس سنجر (1978)،أوديسيوس إليتيس (1979)،تشيسلاف ميلوش (1980)،إلياس كانيتي (1981)،غابرييل غارسيا ماركيز (1982)،وليام جولدنج (1983)،ياروسلاف سيفيرت (1984)،كلود سيمون (1985)،وول سوينكا (1986)،جوزيف برودسكي (1987)،نجيب محفوظ (1988)،كاميلو خوسيه شيلا (1989)،اوكتافيو باز (1990)،نادين غورديمر (1991)،ديريك والكوت (1992)،طوني موريسون (1993)،كينزابورو أوي (1994)،شيموس هيني (1995)،فيزلاوا سزيمبورسكا (1996)،داريو فو (1997)،خوسيه ساراماغو (1998)،غونتر غراس (1999)،قاو شينغ جيان (2000). |- |'''2001 - حتى ليوم''' | فيداهاد سوراجابراساد نايبول (2001)،امري كيرتيز (2002)،جون ماكسويل كوتزي (2003)،الفريدي جيلينك (2004)،هارولد بينتر (2005)،أورهان باموك (2006)،دوريس ليسينغ (2007)،جان ماري غوستاف لو كليزيو (2008)،هيرتا مولر (2009)،ماريو فارغاس يوسا (2010)،توماس ترانسترومر (2011)،مو يان (2012)،أليس مونرو (2013)،باتريك مودانو (2014)،سفيتلانا ألكسيفيتش (2015)،بوب دايلان (2016)،كازوو إيشيغورو (2017)،أولغا توكارتشوك (2018)،بيتر هاندكه (2019)،لويز عليك (2020)،عبد الرّزاق قرنة (2021). |- | colspan="2" |[[Wp/arq/جايزة نوبل|جايزة نوبل]] . [[Wp/arq/شيمي|شيمي]] . [[Wp/arq/ايكونومي|ايكونومي]] . [[Wp/arq/أدب|ادب]] . [[Wp/arq/السلام|السلام]] . [[Wp/arq/علم تاع الاعضاء ولا الطب|علم تاع الاعضاء ولا الطب]] . [[Wp/arq/الفيزيك|الفيزيك]]. |} {| class="wikitable mw-collapsible" |+ ! colspan="2" |[[:fr:Portail:Littérature|بورتري تع الادب]] [[File:Bandeau_litterature.png|82x82px|Bandeau litterature]] [[:fr:Portail:Littérature_africaine|بورتري تع الادب الافريقي]] [[File:Leopold_Sedar_Senghor_(1987)_by_Erling_Mandelmann_-_Crop.jpg|21x21px|Leopold Sedar Senghor (1987) by Erling Mandelmann - Crop]] [[:fr:Portail:Prix_Nobel|جايزة تع نوبل]] [[File:NobelP2.png|59x59px|NobelP2]] [[:fr:Portail:Égypte|جايزة نوبل تاع مصر]] [[File:Flag_of_Egypt.svg|95x95px|Flag of Egypt]] |} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |<nowiki>لي كاتيڨوݞيː نجيب محفوظ | كتاتبي مصري | كتاتبي تاع العربية | كتاتبي تاع مقالات فالقرن العشرين | رواؤي فالقرن العشرين |ناقد ادبي |شخصية مصريت فالقرن العشرين | قرى فجامعة تع القاهرة | دى جايزة نوبل فالادب | رابح مصري فجايزة نوبل | عقد تاع ترتيب النيل | حاصل تع أمر إستحقاق لمدني(مصر) | أمر إستحقاق لكبير تع جمهورية إيطالية | ڤايد تع فنون و آداب | طبيبة فخرية من جاميعة تع لقارة | صاحب أكاديمي تع ماريكان للفنون و لعلوم | عضو أكاديمي تع ماريكان للفنون و آداب | زايد في ديسومبر 1911 | زاد في لقاهرة | مات في أوت 2006 | مات في لقاهرة | مات وهو في عمرو 94 سنة [+] </nowiki> |} ==== لمقالات اللي عندها صلة ==== * [[Wp/arq/الٲدب العربي٘|الٲدب العربي٘]] * [[Wp/arq/طه حسين|طه حسين]] * [[Wp/arq/توفيق الحكيم|توفيق الحكيم]] * [[Wp/arq/صلاح عبد الصبور|صلاح عبد الصبور]] ===== لفهرس ===== فوزية عشماوي ابوزاد , ''المرا و مصر المعاصره في لكتاب تاع نجيب محفوظ'' , منشورات شرقية في فرانسا , 1985. [[Category:Wp/arq]] {{INTERWIKI|Q7176}} 944mxgchxny17dhk8i25e7tjfycumbl 3 3345968 7283319 5522556 2026-08-13T12:27:29Z Qasim.muhsin.awlla 2580054 /* قاسم محسن عولا */ new section 7283319 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 23:14, 16 August 2022 (UTC) == قاسم محسن عولا == = ژیاننامەی قاسم محسن عولا = '''قاسم محسن عولا''' ساڵی '''١٩٨٣''' لە '''دەشتی هەولێر، گوندی تەرجان''' لەدایک بوو. دوای وێرانکردنی گوندەکانی کوردستان لە دەشتی هەولێر و دەوروبەری لەلایەن ڕژێمی بەعسی، خێزانیان گۆڕ بە گۆڕ ناچار بوون کۆچی زۆرەملێ بکەن و ڕوویان لە شاری هەولێر کرد. سەرەتا لە گەڕەکی '''نەورۆز''' نیشتەجێ بوون، پاشان بۆ ناوچەیەکی نزیک هەولێر گواسترایەوە و لە ناوچەی '''ڕزگاری''' نیشتەجێ بوون. == خوێندن == قاسم محسن عولا سەرەتای خوێندنی لە قوتابخانەی گوندی '''تۆڕیزانە''' دەست پێکرد و دواتر خوێندنی ناوەندیی خۆی تەواو کرد. بەهۆی بارودۆخی تایبەتی و بارودۆخی کوردستان، ماوەیەک لە خوێندن دوور کەوتەوە. لە ماوەی ساڵانی '''١٩٩٦ تا ٢٠٠٧'''دا، بەهۆی بارودۆخی ئەو سەردەمە، خوێندنی بەردەوامی نەبوو و ماوەیەکیش لە ژیانی پێشمەرگایەتی بەسەر برد. لە ساڵی '''٢٠٠٧'''دا دەستی بە خوێندنەوە کرد و قۆناغی شەشەمی ئامادەیی تەواو کرد. لە ساڵی '''٢٠١٠'''دا لە '''زانکۆی سەلاحەدین''' وەرگیرا و لە '''کۆلێژی ئەدەب''' خوێندنی بەردەوام کرد. لە ساڵی '''٢٠١٤'''دا خوێندنی زانکۆیی خۆی تەواو کرد. == کار و نووسین == لە ساڵی '''٢٠١٩'''دا دەستی بە نووسین کرد و یەکەم جار بە زمانی عەرەبی دەربارەی سەرچاوە و بابەتە ئایینییەکان نووسی و بە ناوی '''«تعالوا يا أهل الباطل»''' بڵاویکردەوە. دواتر بەردەوام بوو لە نووسین و بڵاوکردنەوەی بەرهەمە ئایینییەکان. لە سەرچاوە ئیسلامییەکانیش قاسم محسن عولا وەک '''خوێنەر و نووسەر لە بواری عەقیدە، بانگەواز، پەروەردە و شەریعەتی ئیسلامی''' ناسێنراوە. لە بەرهەمەکانی ئەودا بابەتەکانی '''عەقیدە، فقه، تەفسیر، زانستی فەرموودە، سیرەی پێغەمبەر ﷺ، ئەخلاق و بانگەوازی ئیسلامی''' دەبینرێن. لە ساڵانی دواتردا چەندین بەرهەمی کوردی بڵاوکردووەتەوە؛ لەوانە '''زانستی فەرموودە، تەفسیرى سورەتی فەتەح، ژیانی ڕووناکی چاوم پێغەمبەری خوا ﷺ، نیشانەکانی ڕۆژی کۆتایی، مردن و لێپرسینەوە، کۆتایی ستەمکاران، پێگەی ڕاستگۆیی''' و چەندین بەرهەمی تر. بە پێی تۆمارەکانی سەرچاوەکان، بەرهەمەکانی تا ساڵی '''٢٠٢٦''' بەردەوام بوون، لەوانە کتێبی '''«مردن و لێپرسینەوە»''' کە لە ساڵی ٢٠٢٦ تۆمار کراوە. == ئامانج و بواری چالاکی == ئامانجی سەرەکیی نووسین و چالاکییەکانی قاسم محسن عولا، بڵاوکردنەوە و ڕوونکردنەوەی بابەتە ئیسلامییەکان بە زمانی کوردی و گەیاندنی پەیامەکانی قورئان و سوننەت بە خوێنەرانە. '''قاسم محسن عولا''' بەردەوامە لە نووسین و بڵاوکردنەوەی بەرهەمە ئیسلامییەکان و بەرهەمەکانی لە چەندین سەرچاوەی کتێبی ئیسلامی بە زمانی کوردی تۆمار کراون. [[User:Qasim.muhsin.awlla|Qasim.muhsin.awlla]] ([[User talk:Qasim.muhsin.awlla|talk]]) 12:27, 13 August 2026 (UTC) 0xdtuj39pern05gkrhcoyiktay1zu4n 3 3492579 7283786 6284998 2026-08-13T20:42:42Z Deepfriedokra 2529432 Deepfriedokra moved page [[User talk:Trong Dang]] to [[User talk:Renamed user 884fe7926b62f9d3ae6cf3bcc87670a6]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Trong Dang|Trong Dang]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 884fe7926b62f9d3ae6cf3bcc87670a6|Renamed user 884fe7926b62f9d3ae6cf3bcc87670a6]]" 6284998 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 10:24, 12 May 2024 (UTC) a10lo8h2guom9m6s3tmtq1ti95w34pb 0 3509585 7283700 7282526 2026-08-13T18:33:02Z Umar Asiya 2590172 /* Cuisine */ 7283700 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === Cuisine === Main article: Ghanaian cuisine == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] sayksrqm3my8h765uoffpxi2c8aiqdy 7283704 7283700 2026-08-13T18:37:28Z Umar Asiya 2590172 /* Cuisine */ 7283704 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] ch4afgsaifzow0rhb4jmdxc229t1d9f 7284085 7283704 2026-08-14T06:05:59Z Umar Asiya 2590172 /* siimaa */ 7284085 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ 26 laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ , a paahɩ community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] q6qmfmpmh4jcplb6t2vztxs1gw9ikem 7284089 7284085 2026-08-14T06:20:35Z Umar Asiya 2590172 /* Laanfɩɩlʋŋ */ 7284089 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ lɩjɛrɩ anɩŋ ayʋobɩ, a paahɩ a yiri laanfɩɩlʋŋ tʋntʋn jiihi baŋ bʋna community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] 1bvi3k23ljox0w8xn9k3q9gruv3ace3 7284093 7284089 2026-08-14T06:31:49Z Umar Asiya 2590172 /* Sɔrɩ gaabʋ */ 7284093 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ lɩjɛrɩ anɩŋ ayʋobɩ, a paahɩ a yiri laanfɩɩlʋŋ tʋntʋn jiihi baŋ bʋna community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). === Wʋlɩbʋ === A teŋɛ da ɩyɛ wulɩbʋ hobʋ ku a paalʋʋ . University for Development Studies, Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education anɩŋ Wa Polytechnic tarɛɛ balɩ kyɛ bɩɩ a bɩ-jie ɩyɛ Wa. A Wa Technical University, fɔrɔ daaŋ ɩyɛ Wa Polytechnic, ʋ piilɛɛ daaŋ ɩyɛ a yuoni 1999 kyɛ da piilɩ tʋma tʋŋbʋ a yuoni 2004 puoŋ. Pampana ŋa ba tarɛɛ karɩmabɩɩhɩ 600 aŋ bɩ a karɩmbʋ jie. A maŋa la wʋlɩbʋ jɩɩhɩɩ aŋ bɩ Wa: == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] jpqnqrtrszx9odelhk7e6rtepsdtin6 7284096 7284093 2026-08-14T06:40:14Z Umar Asiya 2590172 /* Wa worɩhung */ 7284096 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ lɩjɛrɩ anɩŋ ayʋobɩ, a paahɩ a yiri laanfɩɩlʋŋ tʋntʋn jiihi baŋ bʋna community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). === Wʋlɩbʋ === A teŋɛ da ɩyɛ wulɩbʋ hobʋ ku a paalʋʋ . University for Development Studies, Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education anɩŋ Wa Polytechnic tarɛɛ balɩ kyɛ bɩɩ a bɩ-jie ɩyɛ Wa. A Wa Technical University, fɔrɔ daaŋ ɩyɛ Wa Polytechnic, ʋ piilɛɛ daaŋ ɩyɛ a yuoni 1999 kyɛ da piilɩ tʋma tʋŋbʋ a yuoni 2004 puoŋ. Pampana ŋa ba tarɛɛ karɩmabɩɩhɩ 600 aŋ bɩ a karɩmbʋ jie. A maŋa la wʋlɩbʋ jɩɩhɩɩ aŋ bɩ Wa: ; Sɛnɩɩar hiɛɛ sakʋʋ * Wa Islamic Senior High School * Jamiat Al-Hidayyat Al-Islamiat Girls Senior High School * Northern Star Senior High School * St. Francis Xavier Minor Seminary * Wa Senior High School * Wa Senior High Technical School * Wa Technical Institute * T. I. Ahmadiyya Senior High School ; Collɛgɩhi/Universities * SD Dombo University of Business and Integrated Development Studies * Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education * Wa Nursing Training College * Wa Technical University (formally Wa Polytechnic) == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] 0qcjy1a2suvufe443qowassmfwr0bbg 7284100 7284096 2026-08-14T06:46:34Z Umar Asiya 2590172 /* Laanfɩɩlʋŋ */ 7284100 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ lɩjɛrɩ anɩŋ ayʋobɩ, a paahɩ a yiri laanfɩɩlʋŋ tʋntʋn jiihi baŋ bʋna community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). === Wʋlɩbʋ === A teŋɛ da ɩyɛ wulɩbʋ hobʋ ku a paalʋʋ . University for Development Studies, Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education anɩŋ Wa Polytechnic tarɛɛ balɩ kyɛ bɩɩ a bɩ-jie ɩyɛ Wa. A Wa Technical University, fɔrɔ daaŋ ɩyɛ Wa Polytechnic, ʋ piilɛɛ daaŋ ɩyɛ a yuoni 1999 kyɛ da piilɩ tʋma tʋŋbʋ a yuoni 2004 puoŋ. Pampana ŋa ba tarɛɛ karɩmabɩɩhɩ 600 aŋ bɩ a karɩmbʋ jie. A maŋa la wʋlɩbʋ jɩɩhɩɩ aŋ bɩ Wa: ; Sɛnɩɩar hiɛɛ sakʋʋ * Wa Islamic Senior High School * Jamiat Al-Hidayyat Al-Islamiat Girls Senior High School * Northern Star Senior High School * St. Francis Xavier Minor Seminary * Wa Senior High School * Wa Senior High Technical School * Wa Technical Institute * T. I. Ahmadiyya Senior High School ; Collɛgɩhi/Universities * SD Dombo University of Business and Integrated Development Studies * Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education * Wa Nursing Training College * Wa Technical University (formally Wa Polytechnic) * Wiy aŋ bɩ Waaala * Samini * Mohammed Kudus * Abdul-Rashid Pelpuo * Salma Mumin * Abdul Haye Mumin * Shamima Muslim == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] 69j597o94c4usqhqm666fxsc6qlg72i 7284101 7284100 2026-08-14T06:49:34Z Umar Asiya 2590172 /* siimaa */ 7284101 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ lɩjɛrɩ anɩŋ ayʋobɩ, a paahɩ a yiri laanfɩɩlʋŋ tʋntʋn jiihi baŋ bʋna community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). === Wʋlɩbʋ === A teŋɛ da ɩyɛ wulɩbʋ hobʋ ku a paalʋʋ . University for Development Studies, Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education anɩŋ Wa Polytechnic tarɛɛ balɩ kyɛ bɩɩ a bɩ-jie ɩyɛ Wa. A Wa Technical University, fɔrɔ daaŋ ɩyɛ Wa Polytechnic, ʋ piilɛɛ daaŋ ɩyɛ a yuoni 1999 kyɛ da piilɩ tʋma tʋŋbʋ a yuoni 2004 puoŋ. Pampana ŋa ba tarɛɛ karɩmabɩɩhɩ 600 aŋ bɩ a karɩmbʋ jie. A maŋa la wʋlɩbʋ jɩɩhɩɩ aŋ bɩ Wa: ; Sɛnɩɩar hiɛɛ sakʋʋ * Wa Islamic Senior High School * Jamiat Al-Hidayyat Al-Islamiat Girls Senior High School * Northern Star Senior High School * St. Francis Xavier Minor Seminary * Wa Senior High School * Wa Senior High Technical School * Wa Technical Institute * T. I. Ahmadiyya Senior High School ; Collɛgɩhi/Universities * SD Dombo University of Business and Integrated Development Studies * Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education * Wa Nursing Training College * Wa Technical University (formally Wa Polytechnic) == Nɩŋ-tɩɩha aŋ bɩ Wa == * Wiyaala * Samini * Mohammed Kudus * Abdul-Rashid Pelpuo * Salma Mumin * Abdul Haye Mumin * Shamima Muslim == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] i1wpj0snb45iworgsvtgv4ecqz54fva 7284102 7284101 2026-08-14T06:52:22Z Umar Asiya 2590172 /* Tigɛ aŋ bɩ Waŋ */ 7284102 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q250733}} [[File:Jahan 1 -Wa.jpg|thumb]] '''Wa''' ɩyɛ a [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] teŋkpɔŋ. Be ka a Wa Naayiri be.<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Wa,_Ghana#CITEREFAwedoba2009</ref> Nɩmbʋʋra yaga la laŋtaa a yiri ŋa puoŋ. [[Wp/wlx/Sissaaleba|Sissaaleba]], [[Wp/wlx/Dagaaba|Dagaaba]], [[Wp/wlx/Gonjahi|Gonjahi]], [[Wp/wlx/Waala|Waala]] aŋ ɩ yaga anɩŋ nɩŋjaanɩ jamaa.<ref>https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf</ref> Wa ɩyɛ yiri anɩŋ yikpɔŋ aŋ bɩ [[Wp/wlx/Wa Metropolitan Assembly|Wa Metropolitan Assembly]] <ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref>anɩŋ [[Wp/wlx/Upper West Region|Wa Naa Paalʋʋ]] aŋ bɩ a [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] paalʋʋ puoŋ.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/campaign-on-effective-handling-of-food-items-held-in-wa.html?template=graphictv&is_preview=on</ref> A 2021 yuoni nɩ nɩŋsɔrɩ wuliyeŋ ka nʋba jaa aŋ bɩ Wa'ŋ ɩyɛ 200,672.<ref>https://www.ghanadistricts.com/Home/District/168</ref> A yiri ɩyɛ sɔrɩ tuubu hobu a Upper West region puo, a yiri tariyɛ sokpong aŋ gala [[Wp/wlx/Hamile|Hamile]], anɩŋ [[Wp/wlx/Tu|Tumu]] anɩŋ [[Wp/wlx/Upper East Region|Upper East Region]]. A yiri tarɩyɛ pɩlɛŋ pakɩ beli.<ref>http://www.touringghana.com/regions/upperwest_region.asp</ref> Wa ɩyɛ yiri aŋ dirɩ daahi yaga a saaju paalɩhi jaa puo. A Wa paaluu ɩɛ yiri ŋa baabu yela aŋ ba dɔɔlo. == Wa Piilee == Wa tarɩyɛ gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabʋ. A yiri kawaŋ-ɩrɩba anɩŋ Wa teng-kpong lambu nuba la maŋ laŋ taa ɩhi a yi kaara ŋa. pampana ŋa gɔmɩnantɩ nɩɛ aŋ so a yiri kaabu la nba Tahiru Issahaku Moomin. == A yiri kaabʋ == Tuma aŋ be Wa la kɔbʋ. Waala jemaa kaa kɔoraŋ. Sɩɩmɩhi mine ba maŋ kɔ la kamaana, gɩɛ, waari, maane anɩŋ jɛnɩɩ. Ba maŋ la kɔye beaŋ kpalɩ anɩŋ sɩmbe. == Wa yelɩtarihi == {| class="wikitable" |+Waala sɩŋbʋ !Year !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>±%</abbr> |- !1921 |2,806 |—&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- !1931 |13,025 | +364.2% |- !1948 |14,406 | +10.6% |- !1970 |13,740 |−4.6% |- !1984 |36,067 | +162.5% |- !2000 |66,644 | +84.8% |- !2010 |125,479 | +88.3% |- | colspan="3" |Source: Ghana Statistical Service. |} A yuoni 1880, waala jaa da ɩye 8,000. Ana soribu nuori ŋa da leu kŋaa sigi yeŋ a te ɩ 2,000 a yuoni 1900 puo. Waala jaa da ɩye 2, 806 a 1921 nʋba soribu saŋa. Wa nʋba da ɩye 5,207 a 1931 saŋa. Aŋa yuoni ne, the Wa paaluu ŋa aŋ paahi Wala Native Authority pampana ŋa da ɩye 13,025. 1948 puo, Wa da tarɩ nʋba 14,406 ka a dɩstritɩ meŋ da tarɩ 14,406. A yiri nʋba jaa da ɩyɛ 66,644 a yuoni 2000 nʋba sʋrɩbʋ saŋa ŋe anɩŋ 125,479 a yuoni 2010 sʋrɩbʋ ŋe.<ref>https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275119309813</ref> Sɩlaamahi ɩ yaga a yiriŋ, Sɩlaamahi yoŋ ɩyɛ 65.9%. Ka Kɩrɩstohi mɛŋ ɩ (0.4%).<ref name="2010 census">https://www.peacecouncil.gov.gh/upperwest/</ref> Nɩŋ ɛrɛɛ ɛrɛɛ aŋ jiŋ Wa la Waala, Sisaala, Dagaaba anɩŋ lɔɔbihi. == Sɔrɩ gaabʋ == Wa tarɩ ye lɔɔ jemaa aŋ maŋ dɩ la nʋba gala nɩ yi jaanɩ. A yi jaanɩ mine la [[Wp/wlx/Accra|Accra]]; Kumasi, Mim, Ahafo; Cape Coast, Sunyani; Tamale; Tema; Ho; Bolgatanga; Elubo; Aflao, anɩŋ Techiman. == Wa teŋ-gbangɔ berihung == Wa bɩyɛ a Gaana paalʋʋ saajʋ. Wa tarɛɛ sɩgɩbʋ aŋ pɔgɩ tɛŋ-gbagʋ sɩmbʋ awo 579.86 km² (223.89 sq mi). A tɛŋ-gbagʋ tɛŋsogɩhɩ yogʋlʋŋ ɩyɛ ɩyɛŋ awo 160 mm (0.52 ft) anɩŋ 300 mm (0.98 ft) kpachaga a parɩ manɩ noɔrɩ. A yiri tarɛɛ buŋgmaagnʋʋ ɩŋ bɔgʋ Daffiama-Bussie-Issa Dɩstrɩtɩ aŋ be north-west, Nadowli-Kaleo Dɩstrɩtɩ aŋ be north-east, Wa East Dɩstrɩc anɩŋ Wa West District == Wa worɩhung == Wa tarɛɛ savanna worɩhung (Köppen climate classification ''Aw''). Wa tarɛɛ seʋ saŋa anɩŋ uonii saŋa anɩŋ yuoni jaa tʋrɔɔ. A seʋ saŋa maŋ piilɩɩ Dʋmba anɩŋ Kpiinichiu Makʋna ka a uonii saŋa mɩŋ maŋ piilɩ Sɩnkarɩ Chiu a tɩto Doŋʋ Makʋna. A yiri tʋrɔɔ bɩɩ maahu na baŋ ɩ yɛ {{convert|34–40|C|F}} chɛ a tʋrɔɔ bɩɩ amaahu maŋ ahii {{convert|29|C|F}} bɩɩ 40.67%.<ref name="climate overview" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |Climate data for Wa (1991-2020, extremes 1952-present) |- !Month !Jan !Feb !Mar !Apr !May !Jun !Jul !Aug !Sep !Oct !Nov !Dec !Year |- !Record high °C (°F) |39.5 (103.1) |42.0 (107.6) |42.6 (108.7) |42.5 (108.5) |40.0 (104.0) |38.0 (100.4) |38.2 (100.8) |35.7 (96.3) |36.5 (97.7) |37.5 (99.5) |39.0 (102.2) |38.5 (101.3) |42.6 (108.7) |- !Mean daily maximum °C (°F) |35.1 (95.2) |37.2 (99.0) |38.1 (100.6) |36.5 (97.7) |34.2 (93.6) |32.1 (89.8) |30.6 (87.1) |29.8 (85.6) |30.7 (87.3) |33.3 (91.9) |35.5 (95.9) |35.3 (95.5) |34.0 (93.2) |- !Daily mean °C (°F) |27.7 (81.9) |30.3 (86.5) |31.8 (89.2) |30.9 (87.6) |29.3 (84.7) |27.6 (81.7) |26.6 (79.9) |26.0 (78.8) |26.4 (79.5) |28.0 (82.4) |28.8 (83.8) |27.8 (82.0) |28.4 (83.1) |- !Mean daily minimum °C (°F) |20.4 (68.7) |23.3 (73.9) |25.6 (78.1) |25.4 (77.7) |24.3 (75.7) |23.2 (73.8) |22.5 (72.5) |22.1 (71.8) |22.1 (71.8) |22.7 (72.9) |22.0 (71.6) |20.3 (68.5) |22.8 (73.0) |- !Record low °C (°F) |12.8 (55.0) |15.6 (60.1) |17.9 (64.2) |17.5 (63.5) |17.4 (63.3) |18.4 (65.1) |17.9 (64.2) |18.3 (64.9) |18.3 (64.9) |18.9 (66.0) |16.0 (60.8) |12.2 (54.0) |12.2 (54.0) |- !Average precipitation mm (inches) |5.0 (0.20) |10.9 (0.43) |20.9 (0.82) |86.4 (3.40) |130.1 (5.12) |141.8 (5.58) |139.7 (5.50) |241.0 (9.49) |198.1 (7.80) |82.9 (3.26) |5.2 (0.20) |0.3 (0.01) |1,035.3 (40.76) |- !Average precipitation days (≥ 1.0 mm) |0.2 |0.7 |2.4 |5.5 |8.8 |9.2 |10.6 |13.0 |14.0 |7.4 |0.8 |0.0 |72.6 |- !Average relative humidity (%) (at 15:00) |16 |18 |28 |44 |55 |63 |66 |69 |68 |51 |33 |19 |44 |- !Mean monthly sunshine hours |271.7 |241.6 |239.3 |235.5 |247.6 |219.2 |193.4 |161.9 |187.0 |256.9 |269.7 |276.0 |2,799.8 |- !Mean daily sunshine hours |9.2 |9.4 |8.6 |7.5 |8.6 |7.6 |6.7 |5.7 |6.3 |9.2 |9.3 |9.6 |8.1 |- | colspan="14" |Source 1: NOAA<ref name="WMOCLINO" /> |- | colspan="14" |Source 2: Deutscher Wetterdienst (extremes, humidity 1973-1994, daily sun 1958-1962)<ref name="DWD" /> |} == Wa lasɩrɩ == Wa tarɛɛ Nayiri aŋ ɩ deu a ku waala naa. Nɩɩ la bigɩhe bʋŋdaanlʋŋ a yiriŋ puoŋ kyɛ wɔgɩrɩ kaŋa ba maŋ daa yau furɩ lɩbɩe. === Tigɛ aŋ bɩ Waŋ === Damba ɩye yuoni jaa tigirɩ baŋ maŋ dɛ a Wa naa paalʋʋ anɩŋ a Gaana saaju jaa. Sɩŋkarɩ chiu a tɩ to Chiusʋŋ ba baŋ maŋ di Dʋmba tigiri ŋa. === siimaa === Main article: Gaana nʋba siimaa == Ninsaalɩba sʋmbʋhɩ == === Laanfɩɩlʋŋ === Wa tarɛɛ laanfɩɩlʋŋ tʋŋtuŋ jiihɩ lɩjɛrɩ anɩŋ ayʋobɩ, a paahɩ a yiri laanfɩɩlʋŋ tʋntʋn jiihi baŋ bʋna community health planning services anɩŋ so-mɩŋa laanfɩɩlʋŋ tʋntʋŋ-jiihɩ jɩɩhɩ anaahɩ . A asɩbɩtɩ kpɔŋ aŋ bɩ teŋɛ puoŋ ɩyɛ Wa regional hospital. ʋ tarɛɛ 160- jeŋ-jɩɩhɩ anɩŋ godohɩ ba da yuo a 2019 nɩŋ lɩbɩrɩ GH₵5,254,500,000 (US$339 million). === Wʋlɩbʋ === A teŋɛ da ɩyɛ wulɩbʋ hobʋ ku a paalʋʋ . University for Development Studies, Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education anɩŋ Wa Polytechnic tarɛɛ balɩ kyɛ bɩɩ a bɩ-jie ɩyɛ Wa. A Wa Technical University, fɔrɔ daaŋ ɩyɛ Wa Polytechnic, ʋ piilɛɛ daaŋ ɩyɛ a yuoni 1999 kyɛ da piilɩ tʋma tʋŋbʋ a yuoni 2004 puoŋ. Pampana ŋa ba tarɛɛ karɩmabɩɩhɩ 600 aŋ bɩ a karɩmbʋ jie. A maŋa la wʋlɩbʋ jɩɩhɩɩ aŋ bɩ Wa: ; Sɛnɩɩar hiɛɛ sakʋʋ * Wa Islamic Senior High School * Jamiat Al-Hidayyat Al-Islamiat Girls Senior High School * Northern Star Senior High School * St. Francis Xavier Minor Seminary * Wa Senior High School * Wa Senior High Technical School * Wa Technical Institute * T. I. Ahmadiyya Senior High School ; Collɛgɩhi/Universities * SD Dombo University of Business and Integrated Development Studies * Nusrat Jahan Ahmadiyya College of Education * Wa Nursing Training College * Wa Technical University (formally Wa Polytechnic) == Nɩŋ-tɩɩha aŋ bɩ Wa == * Wiyaala * Samini * Mohammed Kudus * Abdul-Rashid Pelpuo * Salma Mumin * Abdul Haye Mumin * Shamima Muslim == Lɩɔ kaa chɛ == * Lobi people * Wala people * Roman Catholic Diocese of Wa == Tarɩjiihi == [[Category:Wp/wlx]] f1pujyg4y2uuikp096ds2rezjw0n5xu 0 3512885 7283560 6686780 2026-08-13T15:58:35Z Baby juuu 2634254 /* Biography */ 7283560 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". ==Bioghy== Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Music career== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} jy8nhqm3k1p0ai5ky4pqw7sq1h6r1mn 7283561 7283560 2026-08-13T15:58:49Z Baby juuu 2634254 /* Bioghy */ 7283561 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". ==Bgy== Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Music career== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} sa0zb8r6f9in7f0sb6vhbgzcq1qhv1k 7283562 7283561 2026-08-13T15:58:59Z Baby juuu 2634254 /* Bgy */ 7283562 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". ==By== Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Music career== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} b1o2deiik8gj4828lps57y72b2gzpy1 7283563 7283562 2026-08-13T15:59:13Z Baby juuu 2634254 /* By */ 7283563 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Music career== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} pdabk74z7o9qo6n5csq2q3j4ox0bwf1 7283564 7283563 2026-08-13T15:59:28Z Baby juuu 2634254 /* Music career */ 7283564 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Musicreer== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} n2njk6i00z09wf84owg49bibxzuctka 7283565 7283564 2026-08-13T15:59:42Z Baby juuu 2634254 /* Musicreer */ 7283565 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Musicr== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 1rbl3ezxpev7bvjkswsbynn7ztm2uqx 7283566 7283565 2026-08-13T15:59:54Z Baby juuu 2634254 /* Musicr */ 7283566 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==sicr== ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} p36osge9vfi7p4642ivc25y52wg24tu 7283567 7283566 2026-08-13T16:00:10Z Baby juuu 2634254 /* sicr */ 7283567 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Discography== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} t51y8ae0ksk0pvixa5qb20ab0y7drgk 7283568 7283567 2026-08-13T16:00:25Z Baby juuu 2634254 /* Discography */ 7283568 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Discogphy== === Albums === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 4e2viubpmxdmvuva1qkfivyxmet1p2q 7283569 7283568 2026-08-13T16:00:39Z Baby juuu 2634254 /* Albums */ 7283569 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Discogphy== === Alms === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} negumoei85s3z0eet2zjlk9ojdkejro 7283570 7283569 2026-08-13T16:00:50Z Baby juuu 2634254 /* Alms */ 7283570 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Discogphy== === As === {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} dyfggjcakx4d25i2zryoa62x84nbwp4 7283571 7283570 2026-08-13T16:01:06Z Baby juuu 2634254 /* As */ 7283571 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Discogphy== {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} o9kcwxfxwelzho909bvr73igse4j5lo 7283572 7283571 2026-08-13T16:01:20Z Baby juuu 2634254 /* Discogphy */ 7283572 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Discohy== {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 48yo5o2mnsqhrcbynn1qazmo3it82g9 7283573 7283572 2026-08-13T16:01:33Z Baby juuu 2634254 /* Discohy */ 7283573 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Dcohy== {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} mr6r211bywd6xqpzkerml0gj1xdij93 7283574 7283573 2026-08-13T16:01:49Z Baby juuu 2634254 /* Dcohy */ 7283574 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. ==Dy== {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 11bnahut1yfnr3kmws8tozjy6gwm5wq 7283575 7283574 2026-08-13T16:02:06Z Baby juuu 2634254 /* Dy */ 7283575 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tours== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} qx93cxssra0u421kyq07arzqx8rwas1 7283576 7283575 2026-08-13T16:02:21Z Baby juuu 2634254 /* Tours */ 7283576 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Tos== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 0y86udn518zd3tpdnrmsujz3s7shx46 7283578 7283576 2026-08-13T16:02:38Z Baby juuu 2634254 /* Tos */ 7283578 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} ==Ts== * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} qestp7irp7q146t54xuyptordvwcr23 7283579 7283578 2026-08-13T16:02:53Z Baby juuu 2634254 /* Ts */ 7283579 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Singles=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} r1w56yhk1ow02ny60ge6eaxrf2fenzw 7283580 7283579 2026-08-13T16:03:08Z Baby juuu 2634254 /* Singles */ 7283580 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Sines=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} p58opjlgasvdbluqfbdcdi01zuxpzgm 7283581 7283580 2026-08-13T16:03:24Z Baby juuu 2634254 /* Sines */ 7283581 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===Sis=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} q6syd7vm2aj16euc5r3by0s1vyrvpcg 7283584 7283581 2026-08-13T16:10:43Z Baby juuu 2634254 /* Sis */ 7283584 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} ===s=== * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 8bo3gr5dihsedb2n11jl9gneqtxbu2v 7283585 7283584 2026-08-13T16:11:12Z Baby juuu 2634254 /* s */ 7283585 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awards and nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} r89skn4f6zana7j53lb3d62di2imip8 7283586 7283585 2026-08-13T16:11:55Z Baby juuu 2634254 /* Awards and nominations */ 7283586 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awar nominations == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} 4gso55q9hyehp74sdou2jj2lf03669k 7283587 7283586 2026-08-13T16:12:24Z Baby juuu 2634254 /* Awar nominations */ 7283587 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awarions == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} foacjiwl3ju13p8b0dxkh3q1hp7xf73 7283588 7283587 2026-08-13T16:12:39Z Baby juuu 2634254 /* Awarions */ 7283588 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) == Awas == {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} gjhsbqa4ooud1wfdo4iy8ltgp11562k 7283589 7283588 2026-08-13T16:12:56Z Baby juuu 2634254 /* Awas */ 7283589 wikitext text/x-wiki {{Wp/mrt/Databox|Item=Q117360253}} '''Nein Adejo Yunisa,'''<ref>https://editor.guardian.ng/arts-2/neon-adejo-reintroducing-the-gospel-through-songs-in-the-united-kingdom/<nowiki/>The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News. 2023-03-27. Retrieved 2023-04-01</ref> (nji yanyi hya kumo 24) kri nji ndiya inga sinbiya ingya Neon Adejo <ref>https://notjustok.com/gospel-songs/neon-adejo-returns-with-new-hit-single-eze-ebube/<nowiki/>NotjustOk. 2021-07-15. Retrieved 2023-04-01.</ref>ndgya Nigerian gospel songwriter, singer ba worship leader kra nji sinbiyan yi ingya thuna "Eze Ebube". Neon Adejo nji yanyi 24 hya October or Ikoyi, [[Wp/mrt/Lagos State|Lagos State]], Nigeria. Najan tangurma or uwasha kuwa ni Muslim family.[4] a hirja or muslumi ayi kudau baji sa shaga Christian. or fa 2013, Or 2013, a irja Bachelor's Degree or History ba International Relations hearo [[Wp/mrt/Kogi State University|Kogi State University]], Nigeria. {| class="wikitable" |+ !Title !Date Released !Details |- |''Nothing but the gospel'' |September 2022 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 7<ref>{{Wp/mrt/Cite web |date=2022-09-22 |title=Neon Adejo’s Latest Inspiring Album, "Nothing But the Gospel," Reveals What the Gospel Really Is - Afrocritik |url=https://www.afrocritik.com/neon-adejos-nothing-but-the-gospel/ |access-date=2023-04-01 |language=en}}</ref> |- |''Songs of Gratitude'' (EP) |March 2021 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 5 |- |''Tell the world'' |April 2020 | * Format: Digital Download, Streaming, CD * Number of Tracks: 10 |} * Take It Away (2018) [14] * Chinecherem (2019) [12] * Onyenemema (2020) * Amen (2021)[15] * Eze Ebube (2021) [2] * Eze Ebube II (2022) {| class="wikitable" |+ ! !Year !Award !Category !Result !Ref |- | | rowspan="3" |2023 |Kingdom Achievers Award |Songwriter of the Year |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Olusanya |first=Funmilayo |date=2023-01-11 |title=Gospel Singer, Neon Adejo, Mike Abdul, Others Win Big At Kingdom Achievers Awards |url=https://biztellers.com.ng/gospel-singer-mike-abdul-others-win-big-at-kingdom-achievers-awards/ |access-date=2023-04-01 |website=Biztellers |language=en-US}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite news |title=Neon Adejo, Mike Abdul, Naomi, Ariyo win at Kingdom Achievers Award |work=The Nation Online |url=https://thenationonlineng.net/mike-abdul-naomi-ariyo-win-at-kingdom-achievers-award/}}</ref> |- | |[[Wp/mrt/The Headies|The Headies]] |Best Inspirational Single |{{Wp/mrt/Won}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=The 16th Headies Nominations: See The Full List Here |url=https://www.channelstv.com/2023/07/12/the-16th-headies-nominations-see-the-full-list-here/ |website=Channels Television}}</ref><ref>{{Wp/mrt/Cite web |last=Skete |first=Philip |date=2023-06-12 |title=neon Adejo – Songs Of Gratitude |url=https://worshipbaze.com/neon-adejo-songs-of-gratitude/ |access-date=2023-07-12 |website=Worshipbaze |language=en-US}}</ref> |- | |GX Awards |Best Male Artiste of the Year |{{Wp/mrt/Nom}} |<ref>{{Wp/mrt/Cite web |title=VOTING {{!}} GX Awards 2021 |url=https://thegxawards.com/Voting_form/index.html |access-date=2023-07-12 |website=The GXAwards 2023 - 6th Annual Awards |language=en}}</ref> | | | | | | |- | |2023 |Praise Achievement Awards, Ghana |Best Song of the Year Africa |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Spotlight Artist of the Year |'''Won''' | |- | |2023 | Kingdom Achievers Award |Song of the Year |'''Won''' | |} * UK Tours ==Ndərər ɗəŋgá/sagida nca== [[Category:Wp/mrt]] {{INTERWIKI|Q117360253}} r6ou6988ibw4bhlx84z27m9olqqekua 0 3521750 7283320 7259670 2026-08-13T12:32:33Z IvanScrooge98 1926680 /* */ img 7283320 wikitext text/x-wiki [[File:Naguib Mahfouz HR.jpg|160px|right]] '''Naguib Mahfouz Abdelaziz Ibrahim Ahmed Al-Basha''' (Arabic: نجيب محفوظ عبد العزيز ابراهيم احمد الباشا, IPA: [næˈɡiːb mɑħˈfuːz ]; 11 ngondu wa dikumi ne umua mu 1911 30 ngondo wa muanda mukulu mu 2006) uvua mufundi wa mu Ejipitu uvua mupete difutu dia Nobel mu mikanda mu tshidimu tshia 1988 .Badi bangata Mahfouz bu umua wa ku bafundi ba kumpala ba matuku éetu aa ba mu mikanda ya mu tshiena Arabe, pamua ne Taha Hussein,bua kuakula màalu adi atangila dilongesha dia dikalaku dia muntu. [[Category:Wp/lua]] [[Category:Wp/lua/Mìanda ya moyì wa muntu]] {{INTERWIKI|Q7176}} t3x49k3wvoplp0czici0877rz7ofjl1 4 3550783 7284223 7277637 2026-08-14T09:39:20Z Пан Хаунд 2 2597454 7284223 wikitext text/x-wiki {{Notice|Please add your Wikiquote projects to the list, if it hasn't already added.}} ==List of Wikiquote projects (Wq/xyz) open in the Incubator== <small> Last update of the page : 2026-07-31. Counting of page number of each project is automatic (''use the purge button to refresh the display'').</small> {| class="wikitable sortable" ! Project ! Code ! English name ! Number of articles ! Starting date ! Status ! Actions taken |- ||Wikiquote||aa||Afar||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/aa|{{PAGESINCATEGORY:wq/aa}}]] ||2024-12|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||am||Amharic||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/am|{{PAGESINCATEGORY:wq/am}}]] ||2004-04|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||ary||Moroccan Arabic||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/ary|{{PAGESINCATEGORY:wq/ary}}]] ||2024-04 || style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||ast||Asturian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/ast|{{PAGESINCATEGORY:wq/ast}}]] ||2005-08||style="background-color: grey;"| Imported to Incubator. Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||azb||South Azerbaijani||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/azb|{{PAGESINCATEGORY:wq/azb}}]] ||2015-02 ||style="background-color: grey;" | Active only 2015-08|| |- ||Wikiquote||ba||Bashkir||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/ba|{{PAGESINCATEGORY:wq/ba}}]] ||2012-|| style="background-color: grey;" | Inactive since 2013 || |- ||Wikiquote||bew||Betawi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/bew|{{PAGESINCATEGORY:wq/bew}}]] ||2025-04||style="background-color: yellow;" |Active since creation || |- ||Wikiquote||blk||Pa'O||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/blk|{{PAGESINCATEGORY:wq/blk}}]] ||2023-12|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||btm||Batak Mandailing||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/btm|{{PAGESINCATEGORY:wq/btm}}]] ||2024-10|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||bxr||Buryat||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/bxr|{{PAGESINCATEGORY:wq/bxr}}]] ||2026-05 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||chy||Cheyenne||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/chy|{{PAGESINCATEGORY:wq/chy}}]] ||2023-12||style="background-color: grey;"| Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||diq||Zazaki||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/diq|{{PAGESINCATEGORY:wq/diq}}]] ||2011-08|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||dtp||Kadazandusun||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/dtp|{{PAGESINCATEGORY:wq/dtp}}]] ||2024-08|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||fat||Fante||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/fat|{{PAGESINCATEGORY:wq/fat}}]] ||2024-10|| Recently active || |- ||Wikiquote||glk||Gilaki||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/glk|{{PAGESINCATEGORY:wq/glk}}]] ||2007-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||grc||Ancient Greek||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/grc|{{PAGESINCATEGORY:wq/grc}}]] ||2009-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||ha||Hausa||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/ha|{{PAGESINCATEGORY:wq/ha}}]] ||2014-08||style="background-color: yellow;" | Active in 2022-08, then in 2023-02, then during 2024-01 to 2024-02, then during 2024-06 to 2024-10, then during 2024-12 to 2025-01, then during 2025-03 to 2025-04, and then re-active during 2025-06 to 2025-12 || No actions taken. |- ||Wikiquote||ht||Haitian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/ht|{{PAGESINCATEGORY:wq/ht}}]] ||2007-11||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||jv||Javanese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/jv|{{PAGESINCATEGORY:wq/jv}}]] ||2012-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||kaa||Karakalpak||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/kaa|{{PAGESINCATEGORY:wq/kaa}}]] ||2022-08 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||kk||Kazakh||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/kk|{{PAGESINCATEGORY:wq/kk}}]] ||2005-07|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. Imported to Incubator in 2011.|| |- ||Wikiquote||kge||Komering||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/kge|{{PAGESINCATEGORY:wq/kge}}]]||2023-11|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||knc||Central Kanuri||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/knc|{{PAGESINCATEGORY:wq/knc}}]] ||2008-11|| Active only 2025-07 || |- ||Wikiquote||mag||Magahi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/mag|{{PAGESINCATEGORY:wq/mag}}]] ||2024-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||mg||Malagasy||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/mg|{{PAGESINCATEGORY:wq/mg}}]] ||2025-09|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||min||Minangkabau||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/Wq/min|{{PAGESINCATEGORY:Wq/min}}]] ||2016-02|| Imported.||Created in 2026. |- ||Wikiquote||mk||Macedonian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/mk|{{PAGESINCATEGORY:wq/mk}}]] ||2020-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||my||Burmese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/my|{{PAGESINCATEGORY:wq/my}}]] ||2018-06 || style="background-color: grey;" |Never been active since creation || |- ||Wikiquote||ne||Nepali||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/Wn/ne|{{PAGESINCATEGORY:Wn/ne}}]] ||2011-? ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||oc||Occitan||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/oc|{{PAGESINCATEGORY:wq/oc}}]] ||2008-06|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||om||Oromo||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/om|{{PAGESINCATEGORY:wq/om}}]] ||2021-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||or||Odia||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/or|{{PAGESINCATEGORY:wq/or}}]] ||2011|| style="background-color: grey;" | Inactive since 2012 || |- ||Wikiquote||pa||Punjabi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/pa|{{PAGESINCATEGORY:wq/pa}}]] ||2013-03|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||pnb||Western Punjabi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/Wq/pnb|{{PAGESINCATEGORY:Wq/pnb}}]] ||2008-|| style="background-color: grey;" | Inactive since 2015 || |- ||Wikiquote||ps||Pashto||align="right"|[[Special:Prefixindex/wq/ps|{{PAGESINCATEGORY:Wq/ps}}]] ||2012-01 || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||qu||Quechua||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/qu|{{PAGESINCATEGORY:wq/qu}}]] ||2007-12|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||rkt||Rangpuri||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/rkt|{{PAGESINCATEGORY:wq/rkt}}]] ||2024-12||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||sat||Santali||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/sat|{{PAGESINCATEGORY:wq/sat}}]] ||2022-05|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||se||North Sami||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/se|{{PAGESINCATEGORY:wq/se}}]] ||2012-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation. || |- ||Wikiquote||sd||Sindhi||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/sd|{{PAGESINCATEGORY:wq/sd}}]] ||2015-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||sn||Shona||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/sn|{{PAGESINCATEGORY:wq/sn}}]] ||2023|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||so||Somali||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/so|{{PAGESINCATEGORY:wq/so}}]] ||2016 ||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||sw||Swahili||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/sw|{{PAGESINCATEGORY:wq/sw}}]] ||2017-07|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||syl||Sylheti||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/syl|{{PAGESINCATEGORY:wq/syl}}]] ||2020-07 || style="background-color: yellow;" | Was active from 2023-05 to 2024-05, for 13 months|| No action has been taken by Langcom. |- ||Wikiquote||tcy||Tulu||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/tcy|{{PAGESINCATEGORY:wq/tcy}}]] ||2024-04|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation || |- ||Wikiquote||tg||Tajik||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/tg|{{PAGESINCATEGORY:wq/tg}}]] ||2010-11 || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||tly||Talysh||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/tly|{{PAGESINCATEGORY:wq/tly}}]] ||2013-||style="background-color: grey;"| Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||tn||Tswana||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/tn|{{PAGESINCATEGORY:wq/tn}}]] ||2022-05 || style="background-color: grey;" | Inactive since 2022|| |- ||Wikiquote||tt||Tatar||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/tt|{{PAGESINCATEGORY:wq/tt}}]] ||2009-01 || style="background-color: grey;" | Imported to incubator. Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||si||Sinhalese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/si|{{PAGESINCATEGORY:wq/si}}]] ||2013-|| style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||xmf||Mingrelian||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/xmf|{{PAGESINCATEGORY:wq/xmf}}]] ||2016- || style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |- ||Wikiquote||yue||Cantonese Chinese||align="right"|[[SPECIAL:PREFIXINDEX/wq/yue|{{PAGESINCATEGORY:wq/yue}}]] ||2013-06|| style="background-color: grey;" | Inactive since 2020|| |- ||Wikiquote||zgh||Standard Moroccan Amazigh||align="right"|[[Special:Prefixindex/wq/zgh|{{PAGESINCATEGORY:wq/zgh}}]] || 2025-02||style="background-color: grey;" | Never been active since creation|| |} * Template: [[Template:Tests/wq]] ==See also== * [[Incubator:Wikipedia projects]] * [[Incubator:Wiktionary projects]] * [[Incubator:Wikibooks projects]] * [[Incubator:Wikinews projects]] * [[Incubator:Wikivoyage projects]] [[Category:Incubator:Projects]] 49mvxbfpn33u23fpvr6amgifqqpcpsd 0 3591232 7284288 7276665 2026-08-14T10:53:06Z ङघिञ 2644823 Moved everything to centralized template. 7284288 wikitext text/x-wiki {{Wp/pih/Portada600k}} [[Category:Wp/pih]] [[Category:Wp/pih/Mien Paij| ]] [[Category:Wp/pih/Navigashen]] {{INTERWIKI|Q5296}} 2uwwcifxorwvo49xymbcruml01rzmb0 0 3602773 7283618 7253184 2026-08-13T17:27:35Z Uncle Bash007 2578867 7283618 wikitext text/x-wiki [[w:Akosua Adomako Ampofo|'''Akosua Adomako Ampofo''']] malama ce 'yar ƙasar Ghana wacce ta kasance farfesa a fannin [[Wq/ha/Nazarin|Nazarin]] Jinsi da kuma Nazarin Afirka daga Jami'ar ƙasar Ghana. Ta kuma kasance malama mai fafutukar hakkin mata, kuma babbar mai yakin ƴancin zamantakewa. == Zantuka == [[Category:Wq/ha]] tuv7ffp77u201rtdbuwcv9tjj08ari3 0 3605095 7283418 6808527 2026-08-13T14:35:19Z Mirlim 2598865 7283418 wikitext text/x-wiki {{Wp/mfa/Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Kapóng Chabae Tigo Pendék |other_name = Kampung Chabang Tiga Pendek |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[Wp/mfa/Kapóng|Kapóng]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = 200px |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |anthem = |native_name_lang = [[Wp/mfa/Kècèk Klatae-Ttaning|Kècèk Klatae-Ttaning]] |image_map = |mapsize = |pushpin_map = Malaysia Kelantan#Malaysia |pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = &nbsp; |pushpin_mapsize = 360 |coordinates = |map_caption = Kedudókkae Kapóng Laók kak [[Wp/mfa/Klatae|Klatae]] |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption = <!-- Location ------------------> |coordinates_region = GH |subdivision_type = [[Wp/mfa/Snara_negaro_bedaulak|Negaro]] |subdivision_name = {{Wp/mfa/Flagicon|Malaysia}} [[Wp/mfa/Melèsiya|Melèsiya]] |subdivision_type1 = [[Wp/mfa/Negeri nga Wilayoh Peskutuwae kak Melèsiya|Negeri]] |subdivision_name1 = {{Wp/mfa/Flagicon|Kelantan}} [[Wp/mfa/Klatae|Klatae]] |subdivision_type2 = [[Wp/mfa/Snara_jajohae_di_Klatae|Jajohae]] |subdivision_name2 = [[Image:Flag of Kota Bharu, Kelantan.svg|border|23px|Koto Bharu|Koto Bharu]] [[Wp/mfa/Jajohae Koto Bharu|Koto Bharu]] |subdivision_type4 = Mukéng |subdivision_name4 = [[Wp/mfa/Mukéng Pendék|Pendék]] |subdivision_type3 = Dèkroh |subdivision_name3 = [[Wp/mfa/Dèkroh Pendék|Pendék]] |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = Tók Nngulu |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = <small> N/A </small> |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_blank2_title = Pecohae ikók jatae ttino |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd = |latm = |lats = |latNS = |longd = |longm = |longs = |longEW = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[Wp/mfa/Poskód|Poskód]] <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = <!--[https://www.google.com/maps/place/ Lokasi '''Kapóng ''' ddalae Peto Google]--> }} '''Kapóng Chabae Tigo Pendék''' ({{Wp/mfa/Audio|LL-Q1199751 (mfa)-Mirlim-Kapóng Chabe Tigo Pendék.wav|sebóktae}}){{Wp/mfa/Efn|Nngejo yo '''Pendék''', buke ''pèndèk'' hok tok tinggi tu.<ref>{{Wp/mfa/Cite AV media |author=sir_asai |date=11 Bulae Limo 2025|title=How to pronounce PENDEK |url=https://www.tiktok.com/@sir_asai/video/7503179348824935698 |trans-title= |format= |work= |type= |language= |location= |publisher= |access-date=27 Bulae Limo 2025}}</ref><ref>{{Wp/mfa/Cite AV media |author=Zulkifli Ismail |author-link=Wp/mfa/Zulkifli Ismail (plakóng) |last= |first= |date=20 Bulae Spulóh 2021 |title=Kampung Pendek |url=https://www.tiktok.com/@zulkifliismail01/video/7021061227803643162 |trans-title= |format= |work= |type= |language= |location= |publisher= |access-date=27 Bulae Limo 2025}}</ref>}} ni sbuté kapóng hok tletok dalae jajohae [[Wp/mfa/Jajohae Koto Bharu|Koto Bharu]], [[Wp/mfa/Klatae|Klatae]], [[Wp/mfa/Melèsiya|Melèsiya]]. ==Nota== {{Wp/mfa/Reflist|group=lower-alpha}} ==Ruju'ae== {{Wp/mfa/Reflist}} [[Category:Wp/mfa]] {{INTERWIKI|Q61101741}} rhpi8h7h8h58kndv2p03r1nuv68w9yy 0 3614162 7283824 7260855 2026-08-13T22:33:09Z CHENG REX 2607725 /* */ 7283824 wikitext text/x-wiki {{Wp/bom/Databox|item=Q3914}} '''Lɔ̂ sê tɔ́k''' Ha se kwon masa tanga basa (e begwong se tôk mwat, wase Gu Loh)de ba yong yaga se tôk vik na Bemat ja se tôk, de base masa yina Bemat masa. Nin vwel shot bavok bigwong masa men, bikah base tyek. [[Category:Wp/bom]] [[Category:Wp/bom/Berom Wikipedia Outreach]] {{INTERWIKI|Q3914}} chs5kk519vjfvua6sakb16b4z0jmity 0 3614192 7283823 7161473 2026-08-13T22:29:15Z CHENG REX 2607725 /* */ 7283823 wikitext text/x-wiki {{Wp/bom/Databox|item=Q39397}} '''Tyěm''' (/æks/; jeng chak be yila ke ax ē lem America; dee yila deti detu) Ya sě ke pye yong, yaga gaś, tanga toû cogoť, ke ka tesĕ pye yol. Vong rwei fwom me gwasi yaga tôu congôt. [[Category:Wp/bom]] [[Category:Wp/bom/Berom Wikipedia Outreach]] {{INTERWIKI|Q39397}} p2shfvz671r8shqlpw7v65s9t7na6zh 0 3614442 7283825 7255271 2026-08-13T22:38:25Z CHENG REX 2607725 /* */ 7283825 wikitext text/x-wiki {{Wp/bom/Databox|item=Q7163}} '''Cuna''' (yina Griik e yimo πολιτικά (politiká) 'mana ji pomo') ase bitorong de Bimat bi ra yaga na bi jut pomo, yina bi tula na bi se gap yina Bimat, na bi to gas fwom arong na bi to gas ryas pomo na mmwa pomo. Lang torong bito de he ra torong erak cuna Bimat nuyel bi tang he a Torong cuna. Cuna ya sê gas pye vwel de bemat be nusu na be jamo kasa. A si begwong ja'eh nerei e ji sang'al vwel. [[Category:Wp/bom]] [[Category:Wp/bom/Berom Wikipedia Outreach]] {{INTERWIKI|Q7163}} svfqx68vdtsvmcl10ib8igifspmmi3m 0 3616154 7283767 7232885 2026-08-13T20:14:35Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283767 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q19518278}} '''Diogo José Teixeira da Silva''' (akazaarwa ebiro 4 Okwa ikumi na kumwe omuri 1996 yafa 3 Okwa ikumi na kumwe omuri 2025), orikumanwa nka Diogo Jota, akaba ari omuzaani w'omupiira owa [[Portugal]] owaabaire nazaana nk'omuteebi nainga winga.<ref>Segar, David; Sisneros, Matt; Whitmore, Jonny (24 January 2024). "Is Ruthless Diogo Jota Liverpool's Clinical Forward?". ''OptaAnalyst''. Retrieved 1 September 2024.</ref><ref> [https://www.skysports.com/football/news/11095/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain "Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain". ''Sky Sports''. Retrieved 3 July 2025. https://www.skysports.com/football/news/11095/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain]</ref> == Omurimo gwe gw'omupiira == Akaba naamanywa aha bw'okuteeba, hamwe n'okwiruka. Jota akatandika omurimo gwe na Pazos de Ferreira, atakagiire omu kiraabu ya La riga eya Atlético Madrid omuri 2016. Bwanyima y'ebiro bibiri omu Purimiya riigi, akaheebwa rooni omu kiraabu ya FC Porto eya Purimiya riigi omuri 2016 hamwe na Wolverhampton Wanderers eya EFL Championship omuri 2017. Ahanyima y'okubahwera kweyongyera kuza omu riigi ya Purimiya akeegaita aha kiraabu omuri 2018 aha bukaikuru bwa pawundi ikumi nabuna kandi akakora emipiira magana ashatu n'emwe (131) yaabo, yaateeba gooro makumi ana niina (44). Omuri 2020, akatandika kuza omu Liverpool aha sente ezirikugambwa ngu zikaba ziri obukaikuru bwa pawundi makumi ana n'emwe. Akazaana igana kinana n'ebiri kandi akateeba gooro nkaga n'etaano omu sizoni itaano eza Liverpool, yabahwera kutwara ekikopo kya Purimiya omuri 2024-25, ekikopo kimwe ekya FA n'ebikopo bibiri ebya EFL.<ref>"Diogo Jota Statistics | Premier League". ''www.premierleague.com''. Retrieved 2025-07-28. https://www.premierleague.com/en/players/194634/diogo-jota/stats</ref> Jota akajwekyera eihanga rye aha rurengo rw'eminyeeto omuri Portugal, abari ahansi y'emyaka 19, ahansi y'emyaka 21, hamwe n'ahansi y'emyaka 23.<ref>"Portugal (sub-20): André Horta e Diogo Jota convocados para estágio" [Portugal (under-20): André Horta and Diogo Jota called for training camp]. ''Maisfutebol'' (in Portuguese). 22 January 2016. Archived from the original on 28 December 2019. Retrieved 7 June 2018.</ref> Akakora omurimo gwe gw'okubanza omunsi yoona omukwezi kwa Museeneene omuri 2019 kandi akatooranwa omu tiimu z'ekikopo ky'ensi yoona ekya FIFA ekya 2022 hamwe n'empaka ibiri eza UEFA eza Buraaya (2020 na 2024). Akasinga n'empaka za UEFA Nations League omuri 2019 na 2025. Jota na murumuna we Andre Silva bakafeera omu butandu y'emotoka omu kwezi kwa mushanju omuri 2025. == Ebihandiiko ebirikugambwaho == <references /> [[Category:Wp/nyn]] 8u8z3btf2rvkg5h756sqrlwzg8xpzbw 0 3616208 7283317 6777963 2026-08-13T12:16:30Z Qasim.muhsin.awlla 2580054 ژیاننامەی قاسم محسن عولا قاسم محسن عولا ساڵی ١٩٨٣ لە دەشتی هەولێر، گوندی تەرجان لەدایک بوو. دوای وێرانکردنی گوندەکانی کوردستان لە دەشتی هەولێر و دەوروبەری لەلایەن ڕژێمی بەعسی، خێزانیان گۆڕ بە گۆڕ ناچار بوون کۆچی زۆرەملێ بکەن و ڕوویان لە شاری هەولێر کرد. سەرەتا لە گەڕەکی نەورۆز نیشتەجێ بوون، پاشان بۆ ناوچەیەکی نزیک هەولێر گواسترایەوە و لە ناوچەی ڕزگاری نیشتەجێ بوون. خوێندن قاسم محسن عولا سەرەتای خوێندنی لە قوتابخانەی گوندی تۆڕیزانە دەست پێکرد و دواتر خوێندنی ناوەندیی خۆی تەواو کرد. بەهۆی بار 7283317 wikitext text/x-wiki '''قاسم''' محسن عولا = ژیاننامەی قاسم محسن عولا = '''قاسم محسن عولا''' ساڵی '''١٩٨٣''' لە '''دەشتی هەولێر، گوندی تەرجان''' لەدایک بوو. دوای وێرانکردنی گوندەکانی کوردستان لە دەشتی هەولێر و دەوروبەری لەلایەن ڕژێمی بەعسی، خێزانیان گۆڕ بە گۆڕ ناچار بوون کۆچی زۆرەملێ بکەن و ڕوویان لە شاری هەولێر کرد. سەرەتا لە گەڕەکی '''نەورۆز''' نیشتەجێ بوون، پاشان بۆ ناوچەیەکی نزیک هەولێر گواسترایەوە و لە ناوچەی '''ڕزگاری''' نیشتەجێ بوون. == خوێندن == قاسم محسن عولا سەرەتای خوێندنی لە قوتابخانەی گوندی '''تۆڕیزانە''' دەست پێکرد و دواتر خوێندنی ناوەندیی خۆی تەواو کرد. بەهۆی بارودۆخی تایبەتی و بارودۆخی کوردستان، ماوەیەک لە خوێندن دوور کەوتەوە. لە ماوەی ساڵانی '''١٩٩٦ تا ٢٠٠٧'''دا، بەهۆی بارودۆخی ئەو سەردەمە، خوێندنی بەردەوامی نەبوو و ماوەیەکیش لە ژیانی پێشمەرگایەتی بەسەر برد. لە ساڵی '''٢٠٠٧'''دا دەستی بە خوێندنەوە کرد و قۆناغی شەشەمی ئامادەیی تەواو کرد. لە ساڵی '''٢٠١٠'''دا لە '''زانکۆی سەلاحەدین''' وەرگیرا و لە '''کۆلێژی ئەدەب''' خوێندنی بەردەوام کرد. لە ساڵی '''٢٠١٤'''دا خوێندنی زانکۆیی خۆی تەواو کرد. == کار و نووسین == لە ساڵی '''٢٠١٩'''دا دەستی بە نووسین کرد و یەکەم جار بە زمانی عەرەبی دەربارەی سەرچاوە و بابەتە ئایینییەکان نووسی و بە ناوی '''«تعالوا يا أهل الباطل»''' بڵاویکردەوە. دواتر بەردەوام بوو لە نووسین و بڵاوکردنەوەی بەرهەمە ئایینییەکان. لە سەرچاوە ئیسلامییەکانیش قاسم محسن عولا وەک '''خوێنەر و نووسەر لە بواری عەقیدە، بانگەواز، پەروەردە و شەریعەتی ئیسلامی''' ناسێنراوە. لە بەرهەمەکانی ئەودا بابەتەکانی '''عەقیدە، فقه، تەفسیر، زانستی فەرموودە، سیرەی پێغەمبەر ﷺ، ئەخلاق و بانگەوازی ئیسلامی''' دەبینرێن. لە ساڵانی دواتردا چەندین بەرهەمی کوردی بڵاوکردووەتەوە؛ لەوانە '''زانستی فەرموودە، تەفسیرى سورەتی فەتەح، ژیانی ڕووناکی چاوم پێغەمبەری خوا ﷺ، نیشانەکانی ڕۆژی کۆتایی، مردن و لێپرسینەوە، کۆتایی ستەمکاران، پێگەی ڕاستگۆیی''' و چەندین بەرهەمی تر. بە پێی تۆمارەکانی سەرچاوەکان، بەرهەمەکانی تا ساڵی '''٢٠٢٦''' بەردەوام بوون، لەوانە کتێبی '''«مردن و لێپرسینەوە»''' کە لە ساڵی ٢٠٢٦ تۆمار کراوە. == ئامانج و بواری چالاکی == ئامانجی سەرەکیی نووسین و چالاکییەکانی قاسم محسن عولا، بڵاوکردنەوە و ڕوونکردنەوەی بابەتە ئیسلامییەکان بە زمانی کوردی و گەیاندنی پەیامەکانی قورئان و سوننەت بە خوێنەرانە. '''قاسم محسن عولا''' بەردەوامە لە نووسین و بڵاوکردنەوەی بەرهەمە ئیسلامییەکان و بەرهەمەکانی لە چەندین سەرچاوەی کتێبی ئیسلامی بە زمانی کوردی تۆمار کراون. عولا [[Category:Wb/ckb]] d3tq3ocrmhkfb20ztuik8rp44701j6l 7283321 7283317 2026-08-13T12:33:14Z Qasim.muhsin.awlla 2580054 /* */ 7283321 wikitext text/x-wiki 'قاسم محسن عولا = ژیاننامەی قاسم محسن عولا = '''قاسم محسن عولا''' ساڵی '''١٩٨٣''' لە '''دەشتی هەولێر، گوندی تەرجان''' لەدایک بوو. دوای وێرانکردنی گوندەکانی کوردستان لە دەشتی هەولێر و دەوروبەری لەلایەن ڕژێمی بەعسی، خێزانیان گۆڕ بە گۆڕ ناچار بوون کۆچی زۆرەملێ بکەن و ڕوویان لە شاری هەولێر کرد. سەرەتا لە گەڕەکی '''نەورۆز''' نیشتەجێ بوون، پاشان بۆ ناوچەیەکی نزیک هەولێر گواسترایەوە و لە ناوچەی '''ڕزگاری''' نیشتەجێ بوون. == خوێندن == قاسم محسن عولا سەرەتای خوێندنی لە قوتابخانەی گوندی '''تۆڕیزانە''' دەست پێکرد و دواتر خوێندنی ناوەندیی خۆی تەواو کرد. بەهۆی بارودۆخی تایبەتی و بارودۆخی کوردستان، ماوەیەک لە خوێندن دوور کەوتەوە. لە ماوەی ساڵانی '''١٩٩٦ تا ٢٠٠٧'''دا، بەهۆی بارودۆخی ئەو سەردەمە، خوێندنی بەردەوامی نەبوو و ماوەیەکیش لە ژیانی پێشمەرگایەتی بەسەر برد. لە ساڵی '''٢٠٠٧'''دا دەستی بە خوێندنەوە کرد و قۆناغی شەشەمی ئامادەیی تەواو کرد. لە ساڵی '''٢٠١٠'''دا لە '''زانکۆی سەلاحەدین''' وەرگیرا و لە '''کۆلێژی ئەدەب''' خوێندنی بەردەوام کرد. لە ساڵی '''٢٠١٤'''دا خوێندنی زانکۆیی خۆی تەواو کرد. == کار و نووسین == لە ساڵی '''٢٠١٩'''دا دەستی بە نووسین کرد و یەکەم جار بە زمانی عەرەبی دەربارەی سەرچاوە و بابەتە ئایینییەکان نووسی و بە ناوی '''«تعالوا يا أهل الباطل»''' بڵاویکردەوە. دواتر بەردەوام بوو لە نووسین و بڵاوکردنەوەی بەرهەمە ئایینییەکان. لە سەرچاوە ئیسلامییەکانیش قاسم محسن عولا وەک '''خوێنەر و نووسەر لە بواری عەقیدە، بانگەواز، پەروەردە و شەریعەتی ئیسلامی''' ناسێنراوە. لە بەرهەمەکانی ئەودا بابەتەکانی '''عەقیدە، فقه، تەفسیر، زانستی فەرموودە، سیرەی پێغەمبەر ﷺ، ئەخلاق و بانگەوازی ئیسلامی''' دەبینرێن. لە ساڵانی دواتردا چەندین بەرهەمی کوردی بڵاوکردووەتەوە؛ لەوانە '''زانستی فەرموودە، تەفسیرى سورەتی فەتەح، ژیانی ڕووناکی چاوم پێغەمبەری خوا ﷺ، نیشانەکانی ڕۆژی کۆتایی، مردن و لێپرسینەوە، کۆتایی ستەمکاران، پێگەی ڕاستگۆیی''' و چەندین بەرهەمی تر. بە پێی تۆمارەکانی سەرچاوەکان، بەرهەمەکانی تا ساڵی '''٢٠٢٦''' بەردەوام بوون، لەوانە کتێبی '''«مردن و لێپرسینەوە»''' کە لە ساڵی ٢٠٢٦ تۆمار کراوە. == ئامانج و بواری چالاکی == ئامانجی سەرەکیی نووسین و چالاکییەکانی قاسم محسن عولا، بڵاوکردنەوە و ڕوونکردنەوەی بابەتە ئیسلامییەکان بە زمانی کوردی و گەیاندنی پەیامەکانی قورئان و سوننەت بە خوێنەرانە. '''قاسم محسن عولا''' بەردەوامە لە نووسین و بڵاوکردنەوەی بەرهەمە ئیسلامییەکان و بەرهەمەکانی لە چەندین سەرچاوەی کتێبی ئیسلامی بە زمانی کوردی تۆمار کراون. عولا [[Category:Wb/ckb]] e2xjne6wxjhanr6p4onqjd5uts2xn7m 10 3626828 7284260 6765518 2026-08-14T09:56:16Z CommonsDelinker 992 Removing "1509_Great_Istanbul_Earthquake.jpg", it has been deleted from Commons by [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Invalid license, the drawing is obviously not from 1509 (the year of the earthquake which it dep 7284260 wikitext text/x-wiki <noinclude>== [[Template:Wp/apc/OnThisDay/أيلول|أيلول]] ==</noinclude> {{#if: {{{1|}}} | '''[[Wp/apc/10 أيلول|10 أيلول]]''' }} {{Wp/apc/Main page image/OTD | image = | caption = زلزال يوم القيامة الصغير | border = no | caption align = right }} * [[Wp/apc/1509|1509]] – زلزال معروف باسم "يوم القيامة الصغير" (بالصورة) ضرب مدينة القسطنطينية. * [[Wp/apc/1622|1622]] – تم إعدام 55 مسيحي بناكازاكي خلال "مجزرة غينّا الكبرى"، كجزء من اضطهاد المسيحيين باليابان من الشوغونية توكوغاوا. * [[Wp/apc/1858|1858]] – جورج ماري سيرل اكتشف الكويكب 55 باندورا من مرصد دادلي قريب ألباني، نيويورك؛ و كان هاد اكتشاف الكويكب الوحيد إلو. * [[Wp/apc/1945|1945]] – "مايك الديك بلا راس" ديك انقطع راسو بمزرعة بكولورادو؛ و ضل عايش 18 شهر إضافي كجزء من عروض، قبل ما يختنق و يموت. * [[Wp/apc/2009|2009]] – عناصر من شرطة أتلانتا عملو مداهمة على بار للمثليين، و الزباين بعدين ادّعو إنو حقوقون الدستورية انهانت، و المدينة وافقت تدفع أكتر من مليون دولار كتعويضات. <noinclude> {{INTERWIKI|Q5670034}} [[Category:Wp/apc/مناسبات مختارة]] [[Category:Wp/apc]] </noinclude> lhqqtne32cjxn76847fnchrqw0od1vw 0 3630848 7283639 6782353 2026-08-13T17:40:07Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku yutskinta'al ts'íib 7283639 wikitext text/x-wiki [[File:Gato mascota (Felis silvestris catus).JPG|thumb|Aalak' (miis)]] [[File:Mascotas - foto4octubrecopiav2.jpg|thumb|Aalak'o'ob (peek’)]] [[File:El Águila de Veracruz vs Leones de Yucatán Juego 1 de la serie 09.jpg|thumb|Aalak' ''Leones de Yucatán (Nook’ báaxal)''|left]] Juntúul '''aalak''''e', juntúul láak'inaj ba'alche', ku suukbesa'al ti'al u kajtal ichnaj beeyxan ku ts'áaik áantaj óol ti' wíinik, yaan máax a'alike' ku taasik ma'alob kuxtal ti' máax aalak'tik. Le t'aan xana' ku ch'a'abal ich kaastelan tuukul beey u chíikulil jump'éel muuch' (báaxal, xook wa meyaj) beey u yaalak' ''Leones de Yucatán, k''ex beyo', le t'aana' (aalak') jach yaan u kuuch ti' u yaalak' wíinik (peek', míis yéetel uláak'o'ob). d3i5ln4lo3z9g2gcd6vfvqinkq5nyuy 7283718 7283639 2026-08-13T19:35:33Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/aalak']] to [[Wp/yua/Aalak']] 7283639 wikitext text/x-wiki [[File:Gato mascota (Felis silvestris catus).JPG|thumb|Aalak' (miis)]] [[File:Mascotas - foto4octubrecopiav2.jpg|thumb|Aalak'o'ob (peek’)]] [[File:El Águila de Veracruz vs Leones de Yucatán Juego 1 de la serie 09.jpg|thumb|Aalak' ''Leones de Yucatán (Nook’ báaxal)''|left]] Juntúul '''aalak''''e', juntúul láak'inaj ba'alche', ku suukbesa'al ti'al u kajtal ichnaj beeyxan ku ts'áaik áantaj óol ti' wíinik, yaan máax a'alike' ku taasik ma'alob kuxtal ti' máax aalak'tik. Le t'aan xana' ku ch'a'abal ich kaastelan tuukul beey u chíikulil jump'éel muuch' (báaxal, xook wa meyaj) beey u yaalak' ''Leones de Yucatán, k''ex beyo', le t'aana' (aalak') jach yaan u kuuch ti' u yaalak' wíinik (peek', míis yéetel uláak'o'ob). d3i5ln4lo3z9g2gcd6vfvqinkq5nyuy 7283721 7283718 2026-08-13T19:38:18Z 26agcp 2575807 +[[Category:Wp/yua]]; +[[Category:Wp/yua/Aalak'o'ob]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283721 wikitext text/x-wiki [[File:Gato mascota (Felis silvestris catus).JPG|thumb|Aalak' (miis)]] [[File:Mascotas - foto4octubrecopiav2.jpg|thumb|Aalak'o'ob (peek’)]] [[File:El Águila de Veracruz vs Leones de Yucatán Juego 1 de la serie 09.jpg|thumb|Aalak' ''Leones de Yucatán (Nook’ báaxal)''|left]] Juntúul '''aalak''''e', juntúul láak'inaj ba'alche', ku suukbesa'al ti'al u kajtal ichnaj beeyxan ku ts'áaik áantaj óol ti' wíinik, yaan máax a'alike' ku taasik ma'alob kuxtal ti' máax aalak'tik. Le t'aan xana' ku ch'a'abal ich kaastelan tuukul beey u chíikulil jump'éel muuch' (báaxal, xook wa meyaj) beey u yaalak' ''Leones de Yucatán'', kex beyo', le t'aana' (aalak') jach yaan u kuuch ti' u yaalak' wíinik (peek', míis yéetel uláak'o'ob). [[Category:Wp/yua]] [[Category:Wp/yua/Aalak'o'ob]] bebotwwi4xjt1ut5lqpnt3tkvndpmnt 0 3630861 7283716 7220929 2026-08-13T19:21:09Z Jorge F. Victoria Puerto 2658048 Ku p'a'atal le bix u ya´alik wikipediao' 7283716 wikitext text/x-wiki [[File:Lápices de colores 01.jpg|thumb|Ch'ilib boono'ob]] '''Boonilo'ob''' u jejeláas paakatil bix k-ilik le ba'alo'obo'. == Yáax boonilo'ob == * [[Wp/yua/K'ank'an|K'aank'an]]/k'an * [[Wp/yua/Chak|Chak]] * [[Wp/yua/Ch'ooj|Ch'ooj]] * [[Wp/yua/Sak|Sak]] * [[Wp/yua/Ya'ax|Ya'ax]] * Bóox * Chukwa' == U k'aaba' nupbil jejeláas yáax boonilo'ob. == [[File:Color icon gray.svg|thumb|Jejeláas sakbooxilo'ob]] * Samchak wa [[Wp/yua/Sam chak|samanchak]] * Sakboox-buuts' * Chakk'an * [[Wp/yua/Boox|Boox]] * Chakch'ooj * Éek'ume'en * Samalch'ooj == Jejeláas tu'ux ku táakpajal u k'aaba' le boonilo'obo' == [[File:Zephyranthes minuta, flor de mayo 2.jpg|thumb|Saknikte']]U k'aaba' le boonilo'ob je'el u pajtáal u meyajtáal uti'al u ya'alal bix jejeláas ba'alo'ob, je'el bix: Le mejen péek' sakboox. == Ba'alche'ob: == * Chakts'íits'ib * Chakchi' * Chakpeech * Ya'ax miis * Sak péek' == Ba'alo'ob: == * K'áankab * Sajkab- saskab * Boxlu'um * K'anlool * Chaklool * Boxpool * K'anpool * Chakpool * Ya'axche' * Chakte' * Saknikte' * Ya'ax ich * Sak aak' * Ya'ax aak' [[Category:Wp/yua]] o6gwwpnqgaroradv4vp014rckpze00k 7283724 7283716 2026-08-13T19:41:00Z 26agcp 2575807 Adding interwiki links to [[d:Q1075]] 7283724 wikitext text/x-wiki [[File:Lápices de colores 01.jpg|thumb|Ch'ilib boono'ob]] '''Boonilo'ob''' u jejeláas paakatil bix k-ilik le ba'alo'obo'. == Yáax boonilo'ob == * [[Wp/yua/K'ank'an|K'aank'an]]/k'an * [[Wp/yua/Chak|Chak]] * [[Wp/yua/Ch'ooj|Ch'ooj]] * [[Wp/yua/Sak|Sak]] * [[Wp/yua/Ya'ax|Ya'ax]] * Bóox * Chukwa' == U k'aaba' nupbil jejeláas yáax boonilo'ob. == [[File:Color icon gray.svg|thumb|Jejeláas sakbooxilo'ob]] * Samchak wa [[Wp/yua/Sam chak|samanchak]] * Sakboox-buuts' * Chakk'an * [[Wp/yua/Boox|Boox]] * Chakch'ooj * Éek'ume'en * Samalch'ooj == Jejeláas tu'ux ku táakpajal u k'aaba' le boonilo'obo' == [[File:Zephyranthes minuta, flor de mayo 2.jpg|thumb|Saknikte']]U k'aaba' le boonilo'ob je'el u pajtáal u meyajtáal uti'al u ya'alal bix jejeláas ba'alo'ob, je'el bix: Le mejen péek' sakboox. == Ba'alche'ob: == * Chakts'íits'ib * Chakchi' * Chakpeech * Ya'ax miis * Sak péek' == Ba'alo'ob: == * K'áankab * Sajkab- saskab * Boxlu'um * K'anlool * Chaklool * Boxpool * K'anpool * Chakpool * Ya'axche' * Chakte' * Saknikte' * Ya'ax ich * Sak aak' * Ya'ax aak' [[Category:Wp/yua]] {{INTERWIKI|Q1075}} ieipn1mdnymzlfroc9hnn5t3wsfufcf 0 3661207 7284038 7131642 2026-08-14T04:05:02Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284038 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q42820085}} '''Anna Ebaju Adeke''' (akazaarwa ebiro 27 Okwa ikumi na kumwe omuri 1991) n'omunyabiragiro kandi omuny'eby'obutegyeki omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Hati naahereza nka memba w'eishengyero arikujwekyera abakazi omuri Distributing ya Soroti omu ishengyero rya ery'eikumi na rimwe (2021–2026). Akaba ari omujwekyerwa w'abakazi omu ishengyero rya 10 (2016–2021).<ref>Kampala Post (11 June 2019). "[https://kampalapost.com/news/anna-adeke-battle-osegge-soroti-woman-seat-heated-2021-race Anna Adeke to Battle Osegge for Soroti Woman Seat in Heated 2021 Race]". ''Kampala Post''. Retrieved 7 August 2021.</ref><ref name=":0">David Mujuni (20 January 2021). "Former Makerere Guild President Adeke Anna Ebaju Wins Soroti Woman MP Seat". ''Campusbee Uganda''. Kampala, Uganda. Retrieved 7 August 2021.</ref> Akabaho nk'omujwekyerwa w'ekibiina ky'eminyeeto y'abakazi omu ishengyero ery'eikumi (2016 - 2021)'''.'''<ref>Francis Mugerwa (7 March 2016). "[http://www.monitor.co.ug/News/National/Adeke-wins-National-Female-Youth-MP-elections/688334-3107114-1ldpe1/index.html Adeke is new national female youth MP"]. ''Daily Monitor''. Kampala, Uganda. Retrieved 7 August 2021.</ref><ref>IYLA (March 2016). "[http://www.iyla.info/adeke-2016 Hon. Anna Adeke Ebaju, National Female Youth Member of Parliament]". ''International Young Leaders Assembly (IYLA)''. Washington, DC. Retrieved 8 November 2017.</ref><ref>Patricia Lindrio (1 February 2017). "[https://globalpressjournal.com/africa/uganda/ugandan-women-often-avoid-political-posts-one-25-year-old-arises-superstar/ Ugandan Women Often Avoid Political Posts, But One 25-Year-Old Arises as a Superstar]". ''Global Press Journal''. Retrieved 7 August 2021.</ref> Nakora nk'omumyoka wa purezidenti wa [[Wp/nyn/Forum for Democratic Change|Forum for Democratic Change]] omu kicweka kya burugwa-izooba.<ref>Segawa, Nixon (13 September 2021). "[https://www.softpower.ug/lukwago-adeke-swear-in-to-serve-as-fdc-deputy-presidents/ Lukwago, Adeke Swear in to Serve as FDC Deputy Presidents"]. softpower.ug. Retrieved 13 September 2021.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Adeke akazaarwa ebiro 27 Okwa ikumi na kumwe omuri 1991. Akashomera aha Our Lady of Good Counsel Gayaza aha rurengo rwa O' Level kandi bwanyima yaza aha St Marys SS Kitende aha rurengo rwa A' Level. Aine diguri y'okubanza omu biragiro kuruga Makerere University hamwe na diporoma y'okubanza omu biragiro kuruga Law Development Center.<ref name=":0" /><ref>POUG (7 November 2017). "[https://web.archive.org/web/20181120015211/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=370 Parliament of Uganda Members Of The 10th Parliament: Adeke Anna Ebaju]". ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Parliament_of_Uganda Parliament of Uganda] (POUG)''. Kampala. Archived from the original on 20 November 2018. Retrieved 7 November 2017.</ref> Ebiro 17 Okwa kataano omuri 2021, Adeke akatunga diguri y'okubanza omu biragiro kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]], aha izooba rimwe obu yarahizibwa nk'omukiiki omu ishengyero rya Uganda ery'omurundi gwa ikumi na gumwe (2021–2026).<ref>Daily Monitor & Uganda Radio Network (17 May 2021). "[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/double-win-for-sworn-in-mp-adeke-as-she-graduates-with-master-s-degree-in-law-3403480 Double win for sworn-in MP Adeke as she graduates with Master's Degree in Law"]. ''Daily Monitor''. Kampala, Uganda. Retrieved 7 August 2021.</ref> == Omurimo == Kuruga omuri 2013 kuhisya omuri 2014''',''' Adeke akakora nka mukuru w'ekibiina kya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]], akaronda kandi yasingura ahansi y'ekibiina ky'obutegyeki ekya [[Wp/nyn/Forum for Democratic Change|Forum for Democratic Change]].<ref>John Sserwaniko and Hope Muhairwe (March 2013). "[https://www.redpepper.co.ug/why-mak-picked-adeke-for-president/ Why Makerere Picked Adeke For President]". ''Red Pepper''. Mukono, Uganda. Retrieved 7 August 2021.</ref> Kuruga omuri 2015, obu yaherize emishomo ye y'ebiragiro, akahebwa ebaruha y'okuba omunyamateeka. Nakora nk'omunyamateeka omu kitongore kya M & K Advocates, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]].<ref>Dickens H Okello (2 January 2019). "[https://chimpreports.com/anna-adeke-elected-chairperson-parliament-youth-forum/ Anna Adeke Elected Chairperson Parliament Youth Forum"]. ''ChimpReports.com''. Kampala, Uganda. Retrieved 7 August 2021.</ref> Omu kwezi kwa kashatu omuri 2016, Adeke akatoranwa nk'omukazi omusya omujwekyerwa w'eminyeeto omu ishengyero omu karuuru k'eihanga akakozirwe omu rurembo rwa Hoima omu burengye bw'eizooba bwa Uganda. Nk'omujwekyerwa w'eishengyero, naarwanirira okwahura minisiture y'ekikura ky'abantu, abakozi, eminyeeto hamwe n'entunguuka y'abantu, kugira ngu habeho minisiture y'eminyeeto eyetongoire. Kandi nakora ehururu y'okwongyera esente omu kakiiko k'eminyeeto ak'omukyanga hamwe n'ak'eihanga. Akaba ari memba w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa ahaby'entatsya y'eihanga, omu ishengyero rya ikumi. Omuri 2019, Adeke akatooranwa nk'omukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa ahaby'eminyeeto. Akaba ari omujwekyerwa w'omukuru w'eishengyero aha nshonga z'eminyeeto n'abaana, kandi memba w'ekibiina ky'abakazi omu ishengyero ekya Uganda women parliamentary association (UWOPA), omu ishengyero rya 10 (2016 - 2021). == Emirimo endiijo == Adeke akareebeka omuri Vogue Italia omu kwezi kwa mwenda omuri 2017. Omu kwezi kwa kashatu omuri 2017, Orupapura rwa Uganda Magazine rukamuronda nk'omwe aha bakazi 10 abarikukirayo amaani omu by'obutegyeki bwa Uganda omuri 2017.N'omukaturiki.Nakunda munonga enshonga z'ekikura ky'abantu hamwe n'enshonga z'ekikazi n'ekishaija[13][14] kandi ajumirira okutuntuzibwa omu by'okuteerana, [15][14][16] kandi akahiga abakazi hamwe n'abantu boona kugamba aha bubi bw'okutuntuzibwa omu by'okuteerana kandi bakarwanisa obubi obwo.Akagamba n'obu omukiiki mugyenzi we omu ishengyero yagyezaho kumutuntuza omu by'okuteerana obu yaabaire ari aheeru y'eihanga. == Eby'okureeberaho == # Kampala Post (11 June 2019). "Anna Adeke naaza kurwanira entebe y'omukazi owa Soroti omu karuuru k'amaani aka 2021". Kampala Post # David Mujuni (20 Janwari 2021). "Owaabaireho mukuru w'abeegi omuri Makerere Adeke Anna Ebaju Akasingura entebe y'omubaka omukazi owa Soroti". Campusbee Uganda. Kampala, Uganda. Ekirugiremu 7 Okwamunaana 2021. # Francis Mugerwa (7 Ogwakashatu 2016). "Adeke niwe mubaka omukazi omusya omu ishengyero ry'eminyeeto". Daily Monitor. Kampala, Uganda. Ekirugiremu 7 Okwamunaana 2021. [[Category:Wp/nyn]] 12kcxexgyz2jtygu1piukpi05ndrptq 0 3661212 7283738 7178034 2026-08-13T19:56:45Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283738 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q18637131}} '''<big>Anne Kansiime Kubiryaba</big>''' akazaarwa ebiro 13 okwezi okwa Kana omu mwaka gwa 1986 orikumanywa nk'omuzaani wa firimu omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]].<ref name=":1">Umutesi, Doreen (4 July 2013). "[http://allafrica.com/stories/201307040088.html Rwanda: Queen of Comedy Anne Kansiime Speaks About Her Journey to Stardom]". ''[[:en:New_Times_(Rwanda)|New Times (Rwanda)]] via [[:en:AllAfrica.com|AllAfrica.com]]''. Retrieved 26 February 2015.</ref><ref>Rubagumya, Ikilezi (31 May 2013). "[https://web.archive.org/web/20150204083110/http://www.cimamag.com/kansiime-anne-ugandas-queen-of-comedy/ Kansiime Anne: Uganda's Queen of Comedy]". Cimamag.com. Archived from [http://www.cimamag.com/kansiime-anne-ugandas-queen-of-comedy/ the original] on 4 February 2015. Retrieved 26 February 2015.</ref><ref name=":0">Mubangizi, Odomaro (4 December 2014). [http://allafrica.com/stories/201412082748.html "Uganda: Anne Kansiime – A Philosophical Inquiry into The Political Economy of Humour"]. [[:en:AllAfrica.com|AllAfrica.com]]. Retrieved 26 February 2015.</ref> == '''Ebyafaayo hamwe n'obwegyese bwe''' == Akazaarirwa [[:en:Mparo,_Rukiga|Mparo]] omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Rukiga|disiturikiti ya Rukiga]], omu [[:en:Western_Region,_Uganda|kicweka kya burengyerwa-izooba bwa Uganda]]. Obu yaazaarwa, Mparo ekaba eri omuri disiturikiti ya kabale . Ishe akaba ari omukozi wa banka ayahumwire, kandi nyina akaba ari [[:en:Housewife|omukazi w'omuka]]. Kansiime akashomera Kabale Primary School kandi ahabw'obwegyese bwe obwa O-Level na A-Level, akashomera aha [[:en:Bweranyangi_Girls'_Senior_Secondary_School|Bweranyangi Girls' Senior Secondary School]] omuri [[Wp/nyn/Bushenyi|Bushenyi]] . Akatunga diguri y'okubanza omu by'obuhangwa kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /> == '''Emirimo''' == Kuruga omu mwaka gwa 2007, obu yaabaire akiri omwegi aha Yunivasite ya Makerere, Kansiime akatandiika kwejumbira omu mizaano eyabaire erazaanwa ekibiina kya Theatre Factory, ekyabaire nikizaanira aha [[:en:Uganda_National_Cultural_Centre|Uganda National Theatre]] omuri disiturikiti ya [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] eya rwagati. Ekibiina kya Theatre Factory kukyahwaireho, Kansiime akaza omu kibiina kya [[:en:Fun_Factory_Uganda|Fun Factory]], ekyabaire nikizaanira omu mwanya ogwo. Ekibiina nikizaana buri rwakana omu mwebazyo. Ebyeshongoro ebirikukirayo oburungi bikaba biri aha tiivi ya [[Wp/nyn/NTV Uganda|NTV Uganda]] omu puroguramu ya Barbed Wire eyahindukire U-Turn. Akakwatanisa na Brian Mulondo nk'omwebembezi w'ebigyezo omu puroguramu ya MiniBuzz kandi yaheereza vidiyo z'okushemeza eziri kukwata aha nshonga z'obutoosha ezi abashabazi barikugambaho.<ref name=":2">Wanjala, Christine W. (16 February 2013). "[https://web.archive.org/web/20160303222718/http://www.monitor.co.ug/Magazines/Full-Woman/Ann-Kansiime--The-story-of-a-funny-lucky-girl/-/689842/1694010/-/item/0/-/1np61lz/-/index.html Ann Kansiime: The Story of A Funny Lucky Girl]". ''Daily Monitor (Kampala)''. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 26 February 2015.</ref> Kurugiirira aha kubuzibwa oku yaahaire omu mwaka 2014, Anne akatandika kuta aha mukutu gwa Yutubu ezimwe aha vidiyo ze ezirikushemeza.Akatunga okugarukwamu okurungi kandi ekyo kikamuhiga kuta aha mukutu gwa Yutube ezimwe aha vidiyo ze ezirikushemeza. Okuhinduka kwe kukabaho obu [[:en:Citizen_TV|Citizen TV]] kuruga omu [[Wp/nyn/Kenya|Kenya]] eyaheerereire yamuha omwanya gw'okukora, okukora kandi okworeka omworeko gw'okushemeza buri sande. Okwo nikwo yaarugiremu omworeko gwa [[:en:Don't_Mess_With_Kansiime|Don't Mess With Kansiime]].<ref>Muli, Lilian (10 May 2014). "[https://web.archive.org/web/20150219073057/http://naibuzz.com/2014/05/10/lillian-mulis-interview-with-anne-kansiime-on-citizen-tv-one-on-one/ Lillian Muli's Interview With Anne Kansiime on Citizen TV One on One (2-Part Video)"]. Naibuzz.com. Archived from the original on 19 February 2015. Retrieved 26 February 2015.</ref> Okwezi kwa ikumi na kumwe omu mwaka ogwa 2014, omukutu gwe ogwa Yutube gukaba gureebirwe emirundi erikurenga obukaikuru( ikumi na butaano)15. Vidiyo ze aha Yutube zirareebwa enkumi n'enkumi z'abantu kandi yaareebeka aha BBC Focus on Africa. Akazaana omu myanya erimu abantu baingi omuri [[:en:Blantyre|Blantyre]], [[:en:Gaborone|Gaborone]], [[:en:Kigali|Kigali]], [[:en:Kuala_Lumpur|Kuala Lumpur]], [[:en:Lagos|Lagos]], [[:en:Lilongwe|Lilongwe]], [[:en:London|London]], [[:en:Lusaka|Lusaka]] na [[:en:Harare|Harare]].<ref name=":0" /> == '''Ebindi ebirikuteekateekwaho''' == N'obu harabe hariho obujunanizibwa bwingi, Kansiime agumiizemu naakora kandi naatambura nk'omuzaani w'ebirashesya. Akagira ati: "Ninkunda kugamba aha bintu ebirikugyenda omu maisho omu magara, ahabw'okuba ekyo buriijo nikiba kiri eky'omutaano kandi ekitarikushushana n'ebindi." Akashwerwa Gerald Ojok, owa [[Wp/nyn/Acholi|Acholi]], omu Kwa ikumi na kumwe omu mwaka gwa 2017 kwonka obwahati bakataana. Bakaba bataine baana kuruga omu bushwere bwabo. Obwire obwo, akaba ariyo naakora aha kuteera akatambi k'ebyeshongoro by'abaana, ebi yaabaire naayenda kushohooza omu mwaka gwa 2015.<ref name=":0" /> == '''Ebyafaayo bya Firimu''' == {| class="wikitable" !Omwaka !Firimu !Omurimo !Ebyokukora |- |2018 |''Girl From Mparo''<ref>^{"[https://life.chimpreports.com/anne-kansiime-debuts-new-tv-show-girl-from-mparo/ Anne Kansiime Debuts New TV Show 'Girl From Mparo]". Chimplyfe. Retrieved 13 October 2018.[''permanent dead link'']}</ref> |Anne Kansiime |Sitcom |- |2014 |''Don't Mess With Kansiime'' |Kansiime – Protagonist | |- |2022 |''Kanseeme'' | |Reality show |- |2024 |''Juniors Drama Club'' |Ka Glucose |sitcom |} == '''Ebirabo''' == * Okusimwa ekitongore kya SIIKETV Rising Star Academy Awards, "Queen of Comedy" 2018.<ref>"[http://www.ghafla.com/ug/remembering-the-july-11th-world-cup-bombings/s SIIke TV Crowns Anne Kansiime, the "Queen of Comedy]"". ''SIIKETV Rising Star Academy Awards''. 14 June 2018. Retrieved 14 June 2018.</ref> * Ekirabo kya Yutube ekya Comedy Sub-Saharan Africa Creator Award 2016.<ref>"[https://face2faceafrica.com/article/google-launches-youtube-sub-saharan-africa-creator-awards Google Launches YouTube Sub-Saharan Africa Creator Awards]". ''Face2Face Africa''. 15 November 2016. Retrieved 10 November 2017.</ref> * Omukazi orikukirayo kushemeza omu by'emizaano omu mwaka gwa 2016.<ref>"[https://web.archive.org/web/20171111042436/http://www.accelerateyourambition.org/nail-like-anne-kansiime-career-lessons-can-learn-african-queen-comedy/ Nail It Like Anne Kansiime: Career Lessons We Can Learn From The African Queen of Comedy – Accelerate Your Ambition]". 22 March 2017. Archived from the original on 11 November 2017. Retrieved 10 November 2017.</ref> * Teeniez Funniest Comedian 2016.<ref>[https://web.archive.org/web/20170606041859/http://chimpreports.com/entertainment/buzz-teeniez-awards-2016-full-list-of-winners/ "Buzz Teeniez Awards 2016: Full List of Winners"]. 14 May 2016. Archived from the original on 6 June 2017. Retrieved 28 January 2018.</ref> * African Entertainment Awards USA, Ekirabo ky'omushaija orikukirayo kushemeza omu * 2015.<ref>"[https://web.archive.org/web/20180129004337/https://solangitube.com/watch/x3d89yk/anne-kansiime-scoops-african-entertainment-awards-usa-best-c.php Anne Kansiime Scoops African Entertainment Awards USA, Best Comedian's Award"]. 10 November 2015. Archived from the original on 29 January 2018. Retrieved 28 January 2018.</ref> * Omuzaani orikukirayo kushemeza omu 2015.<ref>"[https://web.archive.org/web/20180129140511/http://bigeye.ug/rising-star-awards-2015-successful-full-list-of-winners/ <nowiki>Rising Star Awards 2015 successful [Full list of winners]"</nowiki>]. 25 October 2015. Archived from the original on 29 January 2018. Retrizeved 2z8 January 2018.</ref> * Ekirabo kya Oscar ekirikukirayo omu Afirika omu 2025.<ref>"[https://www.nation.co.ke/lifestyle/showbiz/Kansiime-wins-African-Oscarfor-fauvorite-comedian/1950810-2820612-12wst46/index.html <nowiki>Kansiime wins 'African Oscar' for favorite comedian – Daily Nation]</nowiki>]". 5 August 2015.</ref> * Ekirabo kya Nollywood & African People's Choice Award for favorite comedian omu 2015.<ref>"[https://web.archive.org/web/20211029140230/https://chano8.com/anne-kansiime-wins-the-nollywood-african-peoples-choice-award-for-favorite-comedian/ Anne Kansiime Wins The Nollywood & African People's Choice Award For Favorite Comedian"]. 4 August 2015. Archived from the original on 29 October 2021. Retrieved 28 January 2018.</ref> * Ekirabo kya YouTube ekya Silver Play button Omu 2025.<ref>"[https://pctechmag.com/2015/04/youtube-rewards-anne-kansiime-following-100000-subscribers-milestone/ YouTube Rewards Anne Kansiime with a Silver Play Button]". 9 April 2015.</ref> * Ekirabo kya Airtel eky'abakazi ab'omugasho omu 2014.<ref>"[https://web.archive.org/web/20211029135518/https://bigeye.ug/top-women-receive-airtel-women-of-substance-awards/ Top Women receive Airtel Women of Substance Awards"]. 14 March 2014. Archived from the original on 29 October 2021. Retrieved 28 January 2018.</ref> * Omusinguzi wa BEFFTA omu 2013 (Omukazi orikukirayo kushemeza).<ref>"[https://web.archive.org/web/20211101171155/https://bigeye.ug/ugandas-anne-kansiime-and-dr-jose-chameleone-win-beffta-2013-awards-in-london/ Uganda's Anne Kansiime and Dr. Jose Chameleone Win BEFFTA Awards"]. 26 October 2013. Archived from the original on 1 November 2021. Retrieved 28 January 2018.</ref> * Omusinguzi wa Lagos International Festival omumwa gwa 2013 (Omukazi orikukirayo kushemeza).<ref>"[https://web.archive.org/web/20180129140522/http://kansiimeanne.ug/meeee-winner-of-the-lagos-international-film-festival-best-actress-2013-award/ Anne Kansiime, the winner of The Lagos International Film Festival Best Actress"]. 20 September 2013. Archived from the original on 29 January 2018. Retrieved 28 January 2018.</ref> * Omusinguzi wa Social Media Awards (Omuntu orikukirayo kushemeza).<ref>"[http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=28642:awards-honour-social-media-enthusiasts Awards honour social media enthusiasts"]. 17 November 2013.</ref> * African Social Awards Malaysia (ASAM) – 2013.<ref>"[https://web.archive.org/web/20180129004902/http://m.howwe.biz/256/kansiime-to-scoop-award-in-malaysia.html Kansiime To Scoop Award in Malaysia"]. 26 November 2013. Archived from the original on 29 January 2018. Retrieved 28 January 2018.</ref> == '''Okugirira abantu embabazi''' == Anne Kansiime kurabira omu kitongore kye ky'obuhwezi ekya The Kansiime Foundation, naashagika abaana abatarikwebaasa kwonka abaine emyoga arikubashomesa. Hati naashagika abaana abarikurenga 35 omu mashomero aga purayimare na siniya. == '''Eby'obushuubuzi''' == Anne Kansiime nawe aine bizineesi y'okuhuumuriramu. Aine Backpackers kandi eri aha rubaju rw'enyanja ya Bunyonyi omu Disiturikiti ya Kabale omuri Uganda. == '''Eby'okureeberaho''' == [[Category:Wp/nyn]] h91zaw1oj9eb6uz1gyx6l5zhutnzo2u 3 3670608 7283315 7007716 2026-08-13T12:14:48Z Céréales Killer 847400 Céréales Killer moved page [[User talk:Vardrim]] to [[User talk:Vasko Wiki]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Vardrim|Vardrim]]" to "[[Special:CentralAuth/Vasko Wiki|Vasko Wiki]]" 6927718 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 21:17, 9 December 2025 (UTC) lqqh7ozy2pbn7fp5yhoxu7tlj23fs12 3 3676374 7283632 6938417 2026-08-13T17:34:53Z Robertsky 1634453 Robertsky moved page [[User talk:Neuskeus]] to [[User talk:Vidius28]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Neuskeus|Neuskeus]]" to "[[Special:CentralAuth/Vidius28|Vidius28]]" 6938417 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 09:38, 19 December 2025 (UTC) n2gnn0fot37rpvpu5whnn5p51xdenlx 0 3678858 7283441 6947432 2026-08-13T14:43:05Z Kiran sidam 2581264 Sentence edit 7283441 wikitext text/x-wiki == वाडक्वालिक विशेष्क == === भाषता हिस्सा === घंटा - इनवाल पोरोल === पुट गाडमी === == गोस्टीतुन पोड़ी कियूवल == == अक्सर्क == === सांग इनवालिक === === मिसाडितांग अक्सर्क === === उर्पटी अक्सर्क === == अक्सर्क इंजी सुड़वल == == अनुवाद कियूवल == Telugu: Hindi: English: [[Category:Wt/wsg]] lgvfuk4m5cyl5pzuezn7qg16xmat9v3 7283444 7283441 2026-08-13T14:43:38Z Kiran sidam 2581264 Sentence added 7283444 wikitext text/x-wiki == वाडक्वालिक विशेष्क == === भाषता हिस्सा === घंटा - इनवाल पोरोल === पुट गाडमी === == गोस्टीतुन पोड़ी कियूवल == == अक्सर्क == === सांग इनवालिक === घंटा === मिसाडितांग अक्सर्क === === उर्पटी अक्सर्क === == अक्सर्क इंजी सुड़वल == == अनुवाद कियूवल == Telugu: Hindi: English: [[Category:Wt/wsg]] 8dqw2sihmxl9zld9i2ceg0atw5absks 7283448 7283444 2026-08-13T14:44:31Z Kiran sidam 2581264 Sentence added 7283448 wikitext text/x-wiki == वाडक्वालिक विशेष्क == === भाषता हिस्सा === घंटा - इनवाल पोरोल === पुट गाडमी === == गोस्टीतुन पोड़ी कियूवल == == अक्सर्क == === सांग इनवालिक === घंटा === मिसाडितांग अक्सर्क === === उर्पटी अक्सर्क === == अक्सर्क इंजी सुड़वल == == अनुवाद कियूवल == Telugu: గంట Hindi: English: Bell [[Category:Wt/wsg]] fmhcmavrayec23r6vbm4glzbjmtjeo7 4 3690052 7283941 7264532 2026-08-14T03:08:07Z SpBot 2587929 archiving 1 section from [[Incubator:Community Portal]] (after section [[Incubator:Community Portal/Archive/2026#July_2026_Wikimedia_Café_meetups_regarding_Wikimedia_governance_and_options_for_reform|July_2026_Wikimedia_Café_meetups_regarding_Wikimedia_governance_and_options_for_reform]]) 7283941 wikitext text/x-wiki {{Talkarchive}} == Changing content models == I forgot how to ask to change the content model of a page. How do I do that? –Thanks, [[User:Kxeon|Kxeon]] ([[User talk:Kxeon|talk]]) 01:33, 6 January 2026 (UTC) :In the page information. E.g. for this page: https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Incubator:Community_Portal&action=info You can only change it with admin rights. —[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''vf</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 08:43, 6 January 2026 (UTC) :<small>This section was archived on a request by: 🪶-[[User:Tanbiruzzaman|<span style="font-family:monospace;color:#006400;letter-spacing:1px;">TΛNBIRUZZΛMΛN</span>]] ([[User talk:Tanbiruzzaman|💬]]) 02:06, 15 January 2026 (UTC)</small> == Wikivoyage Namespace == I am currently working on [[Wy/ml]] project and I came across an issue with Wikivoyage namespace. [[Wy/ml/വിക്കിയാത്ര:Abbreviations]] is a sample page I have. Do we have a namespace named 'Wikivoyage' in Incubator? Or does it exist only once it is moved out of Incubator? While I am trying to move the article I mentioned to the mentioned namespace, I am unable to find it. Let me know if you require any steps to replicate for the same. [[User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[User talk:Adithyak1997|talk]]) 15:43, 27 March 2026 (UTC) :@[[User:Adithyak1997|Adithyak1997]], No, there's no wikivoyage namespace here, you can do it in mainspace like this: Wy/ml/Wikivoyage:PageName, it'll be moved to the namespace once the project is approved and moved to it's subdomain. 🪶-[[User:Tanbiruzzaman|<span style="font-family:monospace;color:#006400;letter-spacing:1px;">TΛNBIRUZZΛMΛN</span>]] ([[User talk:Tanbiruzzaman|💬]]) 15:49, 27 March 2026 (UTC) == Upcoming Wikimedia Café meetup regarding the [[:meta:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|the 2026-2027 Wikimedia Foundation Annual Plan]] == <div class="border-box" style="background-color: #f8eaba; max-width: 865px; padding: 5px; border: 1px solid black; margin: 5px;"><div class="box" style="float:left; padding-top: 15px; padding-right: 5px;">[[File:Wikimedia_Café_logo_in_plain_SVG_format.svg|alt=The logo for the Wikimedia Café|45x45px]]</div>Hello! There will be a '''[[metawiki:Wikimedia Café|Wikimedia Café]]''' meetup on '''Saturday, 11 April 2026 at 14:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1775916000 timestamp conversion tool]), focusing on the [[metawiki:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|the 2026-2027 Wikimedia Foundation Annual Plan]]. The featured guests will be <span class="plainlinks">[//meta.wikimedia.org/wiki/User:KStineRowe_(WMF) Kelsi Stine-Rowe]</span> (senior manager, [[metawiki:Movement Communications|Movement Communications]], Wikimedia Foundation), and <span class="plainlinks">[//meta.wikimedia.org/wiki/User:Samwalton9_(WMF) Sam Walton] (senior product manager, [[mw:Moderator Tools|Moderator Tools]], Wikimedia Foundation).</span> In addition to this Café session, [[metawiki:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Collaboration|several additional meetings regarding the Annual Plan are listed on the Collaboration page]], and you may participate on the [[metawiki:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. This Café meetup will be approximately two hours long. Attendees may choose to attend only for a part. Please see the Café page for more information, including [[metawiki:Wikimedia Café#Signups_for_the_April_2026_session|how to register]]. [[File:Buntstifte_Eberhard_Faber_crop_64h.jpg|alt=cropped image of colored pencils|860x860px]]</div>[[User:Pine|Pine]] ([[User talk:Pine|talk]]) 03:37, 30 March 2026 (UTC) == Template == What standard template are included in the test wiki incubator? I want to use the Navbox template. [[User:Fleavmoe|Fleavmoe]] ([[User talk:Fleavmoe|talk]]) 14:26, 29 March 2026 (UTC) :There are no standard templates, you have to create them in each wiki separately (unfortunately), see [[:mw:Global templates]]. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-W]] ''{a, b}''</small> 21:19, 2 April 2026 (UTC) == Board of Trustees Approves Closure of Wikinews == Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews. Following this decision, all Wikinews editions will transition to read-only mode one month after this announcement, on 4 May. From that date onward, pages on Wikinews will remain publicly accessible for reading, reference and dump downloading, but editing and new content creation will no longer be possible. Further information about the technical transition to read-only mode and the preservation of existing content will be shared in the coming weeks. We thank all contributors who have participated in Wikinews over the years and helped build a unique experiment in collaborative journalism within the Wikimedia movement, and we understand that some of them might be disappointed by this decision. To our regret, the project wasn’t able to fulfill its promise, and many of its functions were eclipsed by the notable news coverage in Wikipedias. We hope the Wikinews editors will continue contributing to the other Wikimedia projects or free knowledge projects. [[User:Victoria|Victoria]], Affiliate and Community Liaison to the Board, 08:11, 13 April 2026 (UTC) :Thanks for the kind words. In case anywhere here was wondering, all Wikinews test editions are now read-only, e.g. [[Wn/ab]]. —[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''vf</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 08:17, 13 April 2026 (UTC) == Whitelist "kv" prefix for Komi-Zyrian Wiktionary == Hello. I want to start the Komi-Zyrian Wiktionary. The Komi Wikipedia uses the prefix kv (kv.wikipedia.org). To keep the ecosystem consistent and avoid confusing users with kpv.wiktionary.org, I need to use the Wt/kv/ prefix in the Incubator. Please whitelist kv for Wiktionary [[User:Shankaga|Shankaga]] ([[User talk:Shankaga|talk]]) 10:16, 9 May 2026 (UTC) :Handled on I:AN. --<small>[[User:MF-Warburg|MF-W]] ''{a, b}''</small> 08:33, 18 May 2026 (UTC) {{Section resolved|1=<small>[[User:MF-Warburg|MF-W]] ''{a, b}''</small> 08:33, 18 May 2026 (UTC)}} == Databox == Should Databoxes be used in Incubator? It looks sloppy and invariably is in English. Thanks [[User:Dumbassman|Dumbassman]] ([[User talk:Dumbassman|talk]]) 21:25, 5 April 2026 (UTC) :There's the simple, formal answer: Yes, they can be used in the Incubator because they are used in some other wikis, and they are as legitimate in the Incubator as they are elsewhere. And they appear in English because they are not translated, but at least in theory, they can be translated. :However, there are a couple of deeper and more relevant questions, and I'll try to give my answers to them, but I'd love to hear other opinions. :;Why do people want to use them? ::My answer: Because they kind of look like the infoboxes that are used in the English, French, Russian, and some other big Wikipedias and '''editors in most other wikis want them''', too. There's a common myth going around: "templates encode practices, and editors in other wikis shouldn't be forced to use English Wikipedia's practices and templates". This myth is preposterous: ''no one'' is trying to force English (or French, or Russian) templates or practices on any other wikis; people in other languages ''want'' to use them. The very fact that this discussion is taking place is proof that some people want to use them. :;Why do they often look sloppier than the infoboxes in English, French, etc. in practice? ::My answer: There are several reasons for this, but the most important one is not that they are badly programmed, but that they are not carefully curated in each article. That is, the problem is not inherent with the databox technology, but with the community around each language. ::In the big languages, the people who insert infoboxes into articles usually care about the data precision and check every field value. If the field values are automatically brought in from Wikidata, which is more common in some languages (Spanish, Hebrew) and less common in others (English), they usually bother to check that they are brought in correctly. And if they don't check them, it is likely that another editor in the same language will check it and correct it sooner or later. ::In the small languages, the communities are tiny—often just one person, and in some cases, it eventually goes to zero. If that person only inserts a box because ''there should be a box'', but doesn't check the parameter values... well, it looks sloppy. Irrelevant fields, wrong or missing values, missing translations, etc. :The people who originally developed the databoxes had good intentions. It's hard to find the precise history of this, but if I recall correctly, they were experienced editors from one of the large Wikipedias, probably French or maybe German. They were used to seeing that most Wikidata labels are translated into their languages, and perhaps they thought that it will work like that for many other languages, too: "just translate the labels", and you'll see all the data. Well, it didn't exactly work like that; "just" translating the labels is not as easy as it sounds. :And of course, the greatest problem of all is that the databox is not really the same as the infoboxes in the large languages. It looks kind of the same, but only kind of. Its code is forked several times over, not maintained well, and cannot practically be maintained by the people who edit wikis in small languages. The infoboxes in the big languages are maintained by the editors in those languages, and their improvements are not brought into the databox. :The databox is just a symptom of the real problems: infoboxes (and all other templates) are software, but it can't be shared across wikis, and the editors in small languages don't have the capacity to curate the software and the presented data. :Back to the original question: Should they be allowed in the Incubator? Probably yes, but it has to raise the discussion about the real problems. [[User:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[User talk:Amire80|talk]]) 13:56, 21 April 2026 (UTC) == [[:Wp/kal]] == This page links to [[:kl:]], but that edition of Wikipedia has been closed. Should the page be changed? [[User:Intolerable situation|Intolerable situation]] ([[User talk:Intolerable situation|talk]]) 06:40, 5 May 2026 (UTC) :@[[User:Intolerable situation|Intolerable situation]]: {{done}}, thanks for making us aware. [[User:Jon Harald Søby|Jon Harald Søby]] ([[User talk:Jon Harald Søby|talk]]) 21:50, 21 May 2026 (UTC) == May 2026 Wikimedia Café meetups regarding the Wikimedia Foundation Annual Plan == <div class="border-box" style="background-color: var(--background-color-warning-subtle, #f8eaba); max-width: 875px; padding: 5px; border: 1px solid black; margin: 5px; color: var(--clr-dark)"> <div class="box" style="float:left; padding-top: 15px; padding-right: 15px;">[[File:Wikimedia Café logo in plain SVG format.svg|75px|alt=The logo for the Wikimedia Café]]</div> Hello! There will be two '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9 Wikimedia Café]''' discussion opportunities during the last weekend of May. Both sessions will focus on the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2026-2027 the 2026-2027 Wikimedia Foundation Annual Plan]. Participants may attend either or both sessions. #'''Saturday, 30 May 2026 at 15:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1780153200 timestamp converter]), at a time friendly to the Americas, Africa, and Europe #'''Sunday, 31 May 2026 at 05:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1780203600 timestamp converter]), at a time friendly to Asia and the Pacific Café participants are highly encouraged to read in advance [https://en.wikipedia.org/wiki/User:Sohom_Datta/annual_plan_guide at least this summary of the plan]. Optionally, Café participants are encouraged to read portions of the plan that interest them and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2026-2027 ask questions or provide feedback on the Annual Plan talk page]. Please see the Café page for more information, including [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9#May_2026_meetings_with_a_focus_on_Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2026-2027 tables of timestamp conversions for both sessions], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9#Agenda._This_will_be_an_approximately_1_hour_Caf%C3%A9_session,_and_is_extendible_for_an_additional_30_minutes_if_needed. the agenda], and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9#How_to_attend_the_session how to register]! <br /> [[File:Buntstifte Eberhard Faber crop 64h.jpg|860px|alt=cropped image of colored pencils]]</div> [[User:Pine|Pine]] ([[User talk:Pine|talk]]) 19:49, 21 May 2026 (UTC) == Page removal == What exactly are the admins trying to achieve by this new deletion drive? Has there been a change in objectives of Incubator? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 11:50, 24 May 2026 (UTC) :@[[User:Lee|Lee]] What deletion drive? Could you further explain? &mdash; [[User:Iohanen|<b>Garcez</b>]] ([[User talk:Iohanen|talk]]) 02:02, 5 June 2026 (UTC) ::I see that some of the redirects were deleted with the comment "Unnecessary redirect", without changing the pages that refer it. Furthermore a lot of empty categories were deleted that were created for future content. The first is a little worrying because I saw somewhere on the deletion guidelines that says should not happen. The second is acceptable for an active wiki; but for Incubator? Unless of cause the idea of having the Incubator has changed, I guess. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 02:16, 5 June 2026 (UTC) :::What's the problem with deleting empty categories? Categories are supposed to be for current content, not future content. [[User:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[User talk:Amire80|talk]]) 03:36, 5 June 2026 (UTC) == [[Wn/www]] == As known, [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|Wikinews is closed]]. Placing the notice that a new wiki will be created is separate code is no longer needed. So, I don’t think the notice is still needed to place here. [[Special:Contributions/&#126;2026-33835-37|&#126;2026-33835-37]] ([[User talk:&#126;2026-33835-37|talk]]) 13:33, 8 June 2026 (UTC) :I have [https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Template%3AOther-projects-footer&diff=7204467&oldid=4034521 removed Wikinews from the template]. ―[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''<span style="color:black">v</span>f</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 16:08, 8 June 2026 (UTC) == Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki == Hello community, The Wikimedia Foundation has provided [[wmf:Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|a single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish Wikipedias and other wikis and we will deploy to your wiki soon. Please [[m:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on [[m:Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|the talk page]]. –– [[User:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[User talk:STei (WMF)|talk]]) 17:35, 9 June 2026 (UTC) == June 2026 Wikimedia Café meetups regarding the English Wikipedia Editor Reflections project == <div class="border-box" style="background-color: var(--background-color-warning-subtle, #f8eaba); max-width: 875px; padding: 5px; border: 1px solid black; margin: 5px; color: var(--clr-dark)"> <div class="box" style="float:left; padding-top: 10px; padding-right: 10px; padding-left: 10px; padding-bottom: 10px;">[[File:Wikimedia Café logo in plain SVG format.svg|60px|alt=The logo for the Wikimedia Café]]</div> Hello! There will be two '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9 Wikimedia Café]''' discussion opportunities during the last weekend of June. Both sessions will focus on the [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Editor_reflections English Wikipedia Editor Reflections project]. The featured guest in the Café will be [https://en.wikipedia.org/wiki/User:Clovermoss User:Clovermoss]. Participants may attend either or both sessions. #'''27 June 2026 15:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1782572400 timestamp converter]), at a time friendly to the Americas, Africa, and Europe #'''28 June 2026 03:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1782615600 timestamp converter]), at a time friendly to Asia and the Pacific Please see the Café page for more information, including [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9#How_to_attend_the_session how to register]! <br /> [[File:Buntstifte Eberhard Faber crop 64h.jpg|860px|alt=cropped image of colored pencils]]</div> [[User:Pine|Pine]] ([[User talk:Pine|talk]]) 03:58, 15 June 2026 (UTC) == What's the certain minimum activity level required to get a wikipedia language edition approved == Currently there are some work going on in the [[Wp/mrg]], I would like to know some more info about the requirements and suggestion on how to make the project successful. Thanks -- [[User:Abhinab Pegu|Abhinab Pegu]] ([[User talk:Abhinab Pegu|talk]]) 13:43, 21 June 2026 (UTC) :While Incubator hosts these projects and allows for some level of coordination, ultimately, decisions about a new wiki being approved are the [[:m:Language committee|language committee]], who have a [[:m:Requests for new languages|requests process]]. If you think that mrg.wp is mature enough and conforms to the [[:m:Language proposal policy|proposal policy]], then you can propose that it graduates from Incubator. ―[[User:Koavf|Justin (<span style="color:grey">ko'''a'''<span style="color:black">v</span>f</span>)]]<span style="color:red">❤[[User talk:Koavf|T]]☮[[Special:Contributions/Koavf|C]]☺[[Special:Emailuser/Koavf|M]]☯</span> 14:45, 21 June 2026 (UTC) == Restarted Wikipedias == I have restarted The Nauruan and Cree (Moose Cree) Wikipedias but i dont speak it so please if someone can atleast speak some basic versions of those languages can they please help. And i am going to do daily checks so that i should be able to catch vandals [[User:Icantthinkofausername12345|Icantthinkofausername12345]] ([[User talk:Icantthinkofausername12345|talk]]) 15:56, 25 June 2026 (UTC) :If you don't speak those languages, don't restart those Wikipedias. It's literally the first thing written in the [[Help:Manual|manual]]. [[User:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[User talk:Amire80|talk]]) 06:00, 26 June 2026 (UTC) ::Oh ive not read that [[User:Icantthinkofausername12345|Icantthinkofausername12345]] ([[User talk:Icantthinkofausername12345|talk]]) 13:07, 26 June 2026 (UTC) == July 2026 Wikimedia Café meetups regarding Wikimedia governance and options for reform == <div class="border-box" style="background-color: var(--background-color-warning-subtle, #f8eaba); max-width: 875px; padding: 5px; border: 1px solid black; margin: 5px; color: var(--clr-dark)"> <div class="box" style="float:left; padding-top: 10px; padding-right: 10px; padding-left: 10px; padding-bottom: 10px;">[[File:Wikimedia Café logo in plain SVG format.svg|60px|alt=The logo for the Wikimedia Café]]</div> Hello! There will be two '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9 Wikimedia Café]''' discussion opportunities in July. Both sessions will focus on Wikimedia governance, including possible follow-ups to the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter Movement Charter] and options for reform. Participants may attend either or both Café sessions. This month, to deconflict the Café meetups from Wikimania, the meetups will be held one day later than usual. #'''26 July 2026 15:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1785078000 timestamp converter]), at a time friendly to the Americas, Africa, and Europe #'''27 July 2026 03:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1785121200 timestamp converter]), at a time friendly to Asia and the Pacific Please see the Café page for more information, including [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Caf%C3%A9#How_to_attend_the_session how to register]! <br /> [[File:Buntstifte Eberhard Faber crop 64h.jpg|860px|alt=cropped image of colored pencils]]</div> [[User:Pine|Pine]] ([[User talk:Pine|talk]]) 03:42, 13 July 2026 (UTC) toqcl65cg3ksxbrexvmqpy8w4lju6k7 0 3700506 7284046 7278083 2026-08-14T04:14:45Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284046 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q5360972}} '''Elijah Dickens Mushemeza''' (akazaarwa ebiro 26 okwezi okwa kabiri omu mwaka gwa 1964), omuri disiturikiti ya [[Wp/nyn/Sheema|Sheema]], omu kicweka kya burengyerwa-eizooba bwa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]) n'omushomi, omuhandiiki, kandi omunyaby'obutegyeki. N'omuhangu omu by'obutegyeki hamwe n'okureeberera entunguuka aha Ankole Western University kandi n'omuhabuzi omukuru aha Advocates Coalition for Development and Environment (ACODE). Enyima, akaba ari omukuru w'eishomero rya Faculty of Business and Development Studies aha [[Wp/nyn/Bishop Stuart University|Bishop Stuart University]], [[Wp/nyn/Mbarara|Mbarara]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. N'omuhangu omu kutaayaayira Bishop Stuart University. Omu karuuru ka boona aka 2026, Elijah Dickens Mushemeza akahakanira entebe y'omukiiki omwishengyero omuri Sheema South Constituency nk'omuntu otarikwejwanzya kwonka akasingwa Prof. [[Wp/nyn/Ephraim Kamuntu|Ephraim Kamuntu]] owa NRM.<ref>Mugasha, Alex (21 January 2026). [https://allafrica.com/stories/202601210602.html "Uganda: 16 Incumbent MPs Lose Seats in Ankole Region"]. ''Nile Post''. Retrieved 17 July 2026.</ref> == Obwegyese == Akatunga diguri y'okubanza omu by'obuhangwa, diguri ya kabiri omu by'entunguuka, hamwe na diguri ya kashatu omu by'obutegyeki aha [[Wp/nyn/Makerere University|yunivasite ya Makerere]].N'omuhabuzi aha by'obwegyese, obwebembezi, obworo, eby'obutegyeki, entaro, okufuruka kw'abantu, eby'okwerinda, amajuta na gaasi, hamwe n'enshonga z'entunguuka omu kicweka kya Great Lakes omuri Afirika. Akaba ari omukwanaganya w'enteekateeka ya MA omu by'obutegyeki bw'ensi yoona hamwe n'okucondooza aha by'obutegyeki omu kitongore ky'eby'obutegyeki hamwe n'obwebembezi bwa gavumenti, [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]]. Akashomesa aha Yunivasite ya [[Wp/nyn/Mbarara University of Science & Technology (MUST)|Mbarara eya sayansi hamwe n'ebya tekinorogye]]. Mushemeza akaba ari omwe aha bari aha kakiiko k'obwebembezi akarikukurira ekitongore ekirikukurira okucondooza omu by'obutegyeki omuri Afirika. Akashohoza bingi omu mpapura z'amahurire ez'ensi yoona. Niwe arikukurira orupapura rw'enshonga z'entunguuka. Aheeru y'eby'obwegyese, Mushemeza aine bingi by'okukora omu by'obutegyeki bwa Uganda.Akaba ari omwe aha bari aha kakiiko akarikukurira eby'okuteera akaruuru omu kibiina ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]], ekibiina ekiri omu butegyeki omuri Uganda (2010–2015). Omu kitabo kye, ''The Politics and Empowerment of Banyarwanda Refugees in Uganda, 1959–2001'',<ref>Mushemeza, E. D. (2007). ''The Politics and Empowerment of Banyarwanda Refugees in Uganda 1959–2001''. Kampala: Fountain Publishers.</ref> Mushemeza naashwijuma oku empungi z'Abanyarwanda zaatungire obugabe bw'okwejumba omu by'obuhangwa bw'abantu omuri Uganda ahabw'okugira ngu omubaro gw'abantu, emicwe, eby'entaasya, hamwe n'eby'obuhangwa byabo bikaba nibishushana n'eby'abantu ba Uganda omu myanya ei baabaire nibatuuramu. Kuri noogira ngu gavumenti ya Uganda ekaba etaragwire omu myaka ya 1970 na 1980, empungi ezi zikaabaire nizibaasa kuba zaahindwirwe abatuuragye. N'obu Abahutu n'Abatuusi baingi babaasize kugira obusingye (nk'oku bamwe baatwariziibwe kubi kandi bakakoresibwa kubi n'ebigambo by'okubashungisa), abeebembezi baabo hamwe n'abamwe aha bantu b'amaani tibararekireho ekirooto kyabo ky'okugaruka omuka.Omugisha gw'okugaruka gukarugamu omu bwire bw'orutaro rw'omunda omuri Uganda (1981–86). Empungi Abanyarwanda bakeegaita aha rugamba rwa NRM/NRA orwababaasiise kutunga emyooga y'eby'obutegyeki, hamwe n'ey'amahe, ei baakoreise kurungi kuhikiiriza ebigyendererwa byabo. Mushemeza ashohwize bingi omu mpapura z'omwihanga hamwe n'ez'aheeru otwariiremu CODESRIA, ACODE <ref>[https://web.archive.org/web/20160207174054/http://www.acode-u.org/documents/PRS_31.pdf "Archived copy"] (PDF). Archived from the original (PDF) on 7 February 2016. Retrieved 7 January 2014.</ref>hamwe na CEWIGO.<ref>[http://www.cewigo.org/Publications/CEWIGO%20research-impact%20assessement-women2.pdf "Monitor implementation of the National Action Plan for UNSCR 1325, 1820 and Goma Declaration"] [https://web.archive.org/web/20120328060125/http://www.cewigo.org/Publications/CEWIGO%20research-impact%20assessement-women2.pdf Archived] 28 March 2012 at the [[:en:Wayback_Machine|Wayback Machine]], CEWIGO.</ref> Nawe niwe arikukurira orupapura rw'amahurire orwa Journal of Development Issues. Aheeru ya Yunivasite, Mushemeza aine omurimo omu by'obutegyeki bwa Uganda. Akaba ari omwe aha bantu abarikukora aha nshonga z'okutaho engyenderwaho y'eihanga (1994–95) eyaabaire neegamba, erikushwijuma, erikukora kandi erikujanjaaza engyenderwaho y'eihanga, kandi akaba ari omunyaishengyero omu ishengyero rya Uganda omuri 1996. Akaba ari omuhwezi wa mukuru w'akakiiko k'eby'oburuuru omu kibiina ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20121020085604/http://allafrica.com/stories/201010250060.html Emmanuel Mulondo, "Uganda: Museveni Appoints New NRM Electoral Commission]", ''The Monitor'', 25 October 2010. AllAfrica.</ref> == Amagara g'omuntu == Eliya Mushemeza ashweire Irene Mushemeza kuruga omuri 1994. N'abazaire b'abaana bataano. == Eby'okureeberaho   == <references /> == Ebirikuruga aheeru == * [http://www.nrm.ug/ The National Resistance Movement website] * [http://bsu.ac.ug/ The Bishop Stuart University website] * [http://codesria.org/ The CODESRIA website] * [http://www.acode-u.org/ The ACODE website] [[Category:Wp/nyn]] 98rpmh861snzuykzm4ab2v41axabzkt 2 3704434 7283410 7019587 2026-08-13T14:34:07Z Пан Хаунд 2 2597454 7283410 wikitext text/x-wiki {{bot|Tenshi Hinanawi}} == Tasks == Any significant errors that occur with any task that require human intervention are reported at [[/Errors]]. {| class="wikitable" |- ! Task !! Description !! Frequency |- | [[Incubator:Administrators/Archive/Bots/#TenshiBot|Task 1]] || Fix [[mw:Help:Extension:Linter|Linter]] errors. || {{doing}} |} 0m1dnz4xjbgrhfzl29x9llf1dkwibxg 7283416 7283410 2026-08-13T14:35:07Z Пан Хаунд 2 2597454 /* Tasks */ 7283416 wikitext text/x-wiki {{bot|Tenshi Hinanawi}} == Tasks == Any significant errors that occur with any task that require human intervention are reported at [[/Errors]]. {| class="wikitable" |- ! Task !! Description !! Frequency |- | [[Incubator:Administrators/Archive/Bots#TenshiBot|Task 1]] || Fix [[mw:Help:Extension:Linter|Linter]] errors. || {{doing}} |} 819x089ni5f98faw7nuwra26z4spf0q 0 3705625 7284066 7148228 2026-08-14T04:35:48Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284066 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q24572652}} '''Grace Freedom Kwiyucwiny''', niwe orikumanywa nka '''Grace Kwiyucwiny''' kandi n'omukazi omu by'obutegyeki omu owaabaire ari Minisita w'eihanga ow'oburengyerwa-izooba bwa Yuganda omu kakiiko ka Uganda. Akatooranwa aha ntebe egyo ebiro 6 (mukaga)Okwa mukaaga omugwa 2016.<ref>Uganda State House (6 June 2016). [https://web.archive.org/web/20161007121926/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/3235304/data/1345443/-/3o16hn/-/Museveni%27s+cabinet.pdf "Museveni's new cabinet list At 6 June 2016"] (PDF). ''Daily Monitor''. Kampala. Archived from the original (PDF) on 7 October 2016. Retrieved 8 June 2016.</ref> Akaba ari omukazi omukiiki omwishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Zombo, Uganda|Zombo]].<ref name=":0">Anyoli, Edward. [http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1015495/zombo-woman-mp "Zombo Gets First Woman MP"]. ''New Vision''. Kampala. Retrieved 8 November 2016.</ref> == Obuto bwe hamwe n'obwegyese == Akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Zombo|disiturikiti ya Zombo]], [[Wp/nyn/West Nile|West Nile]], omu kicweka ky'amatemba ga Uganda. Akashoma eishomero rya Zombo Primary School hamwe n'eishomero ry'abaishiki erya War okumara eishomero rye erya Uganda Certificate of Education (UCE), atakahindukire omu eishomero ry'abaishiki erya Tororo okumara eishomero rye erya Uganda Advanced Certificate of Education (UACE). Akashoma omu [[Wp/nyn/Makerere University|yunivaasite ya Makerere]], yaatunga eishomero rya Bachelor of Arts omu by'obuhangwa.<ref name=":1">Monitor Team (8 June 2016). [http://www.monitor.co.ug/News/National/Who-are-the-new-faces-in-Museveni-s-Cabinet-/-/688334/3237208/-/mc8gbv/-/index.html "Who are the new faces in Museveni's Cabinet?: Grace Freedom Kwiyucwiny - State Minister for Northern Uganda"]. ''Daily Monitor''. Kampala. Retrieved 8 June 2016.</ref> == Eby'okukora == Akaba ari omwebembezi w'abantu omu disiturikiti ye, namunonga omu bakazi. Akaba ari mukuru w'entebe y'ekibiina ky'abakazi ekya Nebbi. Akaba ahakaniire entebe y'abakazi eya Nebbi omu ishengyero kandi yaasingwa. Akagaruka yaahakanira omu [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Zombo|disiturikiti ya Zombo]], bwanyima ya disiturikiti ibiri okwebaganisamu yaasingura omu 2011.<ref name=":0" /> Akagaruka yarondwa omu 2016. Akasingwa akaruuru k'abakazi omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] omuri 2020 ahabwa disiturikiti ya Zombo.<ref name=":1" /> Akaba ari omukiiki w'okubanza omu ishengyero omu disiturikiti y'e Zombo, kwiha erikuruga omu [[Wp/nyn/Nebbi District|disiturikiti y'e Nebbi]] omuri 2009.<ref name=":0" /> Ebiro 6)(mukaga) okwa mukaaga omuri 2016, akarondwa kuba minisita w'eihanga omu matemba ga Yuganda.<ref>Uganda State House (6 June 2016). [https://www.scribd.com/doc/314964607/New-Cabinet "Uganda's New Cabinet As At 6 June 2016".] Scribd.com. Retrieved 8 June 2016.</ref> == Emirimo == Kimwe aha mirimo ei yaahairwe nka Minisita w'eihanga ow'amatemba ga Uganda, n'okutooranwa kwe aha kakiiko k'okucondooza aha kuteekateekwaho kuba okwibire ebibira bya Zoka omuri Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Adjumani|Adjumani]]. Akakiiko k'abantu bana, kakatooranwa enganzi y'eihanga [[Wp/nyn/Ruhakana Rugunda|Ruhakana Rugunda]], kandi kakaba nikyebemberwa [[Wp/nyn/Mary Karooro Okurut|Mary Karooro Okurut]], Minisita wa kabineti ow'obujunanizibwa bwona omuri ofiisi ya enganzi obwire obwo. Abandi bakaba bari Betty Amongi, Minisita w'eby'eitaka, amaju hamwe n'entunguuka y'endembo kandi obwire obwo hamwe na [[Wp/nyn/Sam Cheptoris|Sam Cheptoris]], Minisita w'amaizi n'obuhangwa bw'ensi obwire obwo.<ref>BGA (6 August 2016). [https://web.archive.org/web/20180626170956/http://businessguideafrica.com/ruhakana-rugunda-appoints-four-ministers-to-probe-zoka-forest-plunder/ "Ruhakana Rugunda appoints Four Ministers to probe Zoka forest Plunder"]. Kampala: Business Guide Africa (BGA). Archived from the original on 26 June 2018. Retrieved 8 November 2016.</ref> == Reeba n'eki == * [[Wp/nyn/Cabinet of Uganda|Kabineti ya Uganda]] * [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|Eishengyero rya Uganda]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] nhrxnxp42x3vu85fbl48wye3krzncmd 0 3706016 7284055 7150853 2026-08-14T04:17:44Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284055 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q62068243}} '''Elizabeth Beikiriize''' '''Karungi''', orikumanywa nka Elizabeth Karungi NRM (akazaarwa ebiro bitano Okwa ikumi na kumwe omuri 1976),[1] n'omukazi omunyaby'obutegyeki omu waabaire ari omujwekyerwa w'abakazi ahabwa [[Wp/nyn/Kanungu District|Disiturikiti ya Kanungu]] omu ishengyero rya 10, omwanya ogu yaabaire arimu kuruga omuri 2011. N'omunyamateeka kandi memba w'ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement (NRM).]] == Obuto n'obwegyese bwe == Karungi akazaarwa ebiro 5 Okwa ikumi na kumwe omwaka gwa 1976. Ebigyezo bye by'okumara purayimare akabikora omu 1990 aha eishomero rya Kayonza Primary School. Akamara O-Level [[Wp/nyn/Uganda Certificate of Education|(UCE)]] omu Bishop Comboni College omu 1994 kandi bwanyima yaatunga ebaruha ya A-Level ([[Wp/nyn/Uganda Advanced Certificate of Education|UACE]]) kuruga omu ishomero rimwe omuri 1999. Akatunga dipuroma omu biragiro kuruga omu itendekyero rya Law Development Centre, [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] omuri 2001. Bwanyima, akagaruka omu [[Wp/nyn/Uganda Christian University|Uganda Christian University]], [[Wp/nyn/Mukono|Mukono]] diguri y'okubanza omu biragiro kandi yaamara omu 2006. Akagaruka omu Law Development Centre omuri 2007 kutunga dipuroma omu biragiro. == Emirimo == Karungi akaba ari omunyamateeka otendekirwe kandi akakora nka ofiisa w'ebiragiro omu kitongore kya Bwenye and Ndyomugabe Advocates ahagati ya 2008 na 2011.[1] Bwanyima akaza omu by'obutegyeki kandi atwire naaheereza nk'omukazi omujwekyerwa omwishengyero rya ahabwa [[Wp/nyn/Kanungu District|disiturikiti ya Kanungu]] kuruga omu 2011. == Amagara ge g'obuntu == Elizabeth Karungi ashweirwe kandi aine abaana bashatu. == Okuhakaniisa == Bwanyima y'okushohoza ripoota omu 2011 aha nshohoza y'ahaiguru y'abany'eishengyero, Elizabeth Karungi akabuuza enkora eyakoreise kutoorana abakozi ababaire nibaza kugyenda. Ekihandiiko kya 2017 ekirikukwata aha bushumankuzi omu by'okutimba eby'obugaiga bw'omu itaka omu Uganda ekyakozirwe ekitongore kya Global Witness kikagamba ahari Elizabeth Karungi nk'omuganyirwe w'ekihandiiko ekirikumwikiriza[4] kusiima n'okuronda eby'obugaiga bw'omu itaka[5] omu kibira kya Bwindi n'obu kiraabe kyabaire kiri omwanya ogurikworekwa ngu guriho ebintu ebiri omu kabi k'okuhwaho. Ekihandiiko kikashaba ngu omukuru w'eihanga rya Uganda, Inspector General of Government, Uganda, akakora okucondooza ahari we. Omu Kwa ikumi omu 2018, kikagambwa ngu abakiiki b'eishengyero rya ikumi omuri Uganda bakaba bari haihi kuremwa kuhanuura aha kiteiso ky'okwikiriza ripoota y'akakiiko k'abakozi ba gavumenti hamwe n'akakiiko k'ebyanga aha kihandiiko ekirikukwata aha kubingwa kw'abashuubuzi, bakama b'ebizimbe, abarikukoresa emotoka ez'omutaano hamwe na bakama ba takisi kuruga omu paaka ya takisi eya Mukono. Eki kikabaho ahabw'okuba we hamwe na mukuru w'akakiiko ke bakaba batari omu ishengyero kureeta ripoota yaabo. == Obunyamurwa hamwe n'obukiiko == * Omukiiki aha kakiiko k’okurinda gavumenti[8] * Omukiiki aha kakiiko k’abakazi omu ishengyero[9] (UWOPA) * Omuhwezi wa mukuru w’akakiiko k’abakozi ba gavumenti[10] * Omuhwezi wa mukuru w’akakiiko k’abaana omu ishengyero (UPFC) == Reeba n'ebi == * Orunyiriri rw'abany'eishengyero ry'omwenda * Orunyiriri rw'abany'eishengyero ry'ikumi * [[Wp/nyn/Kanungu District|Disiturikiti ya Kanungu]] * [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|Eishengyero rya Uganda]] * Omunyeishengyero * Ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] aeotlj7si1dv6lnbbixrdg9y4zljuzu 7284056 7284055 2026-08-14T04:18:51Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284056 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q62068243}} '''Elizabeth Beikiriize''' '''Karungi''', orikumanywa nka Elizabeth Karungi NRM (akazaarwa ebiro bitano Okwa ikumi na kumwe omuri 1976),[1] n'omukazi omunyaby'obutegyeki omu waabaire ari omujwekyerwa w'abakazi ahabwa [[Wp/nyn/Kanungu District|Disiturikiti ya Kanungu]] omu ishengyero rya 10, omwanya ogu yaabaire arimu kuruga omuri 2011. N'omunyamateeka kandi memba w'ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement (NRM).]] == Obuto n'obwegyese bwe == Karungi akazaarwa ebiro 5 Okwa ikumi na kumwe omwaka gwa 1976. Ebigyezo bye by'okumara purayimare akabikora omu 1990 aha eishomero rya Kayonza Primary School. Akamara O-Level [[Wp/nyn/Uganda Certificate of Education|(UCE)]] omu Bishop Comboni College omu 1994 kandi bwanyima yaatunga ebaruha ya A-Level ([[Wp/nyn/Uganda Advanced Certificate of Education|UACE]]) kuruga omu ishomero rimwe omuri 1999. Akatunga dipuroma omu biragiro kuruga omu itendekyero rya Law Development Centre, [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] omuri 2001. Bwanyima, akagaruka omu [[Wp/nyn/Uganda Christian University|Uganda Christian University]], [[Wp/nyn/Mukono|Mukono]] diguri y'okubanza omu biragiro kandi yaamara omu 2006. Akagaruka omu Law Development Centre omuri 2007 kutunga dipuroma omu biragiro. == Emirimo == Karungi akaba ari omunyamateeka otendekirwe kandi akakora nka ofiisa w'ebiragiro omu kitongore kya Bwenye and Ndyomugabe Advocates ahagati ya 2008 na 2011.[1] Bwanyima akaza omu by'obutegyeki kandi atwire naaheereza nk'omukazi omujwekyerwa omwishengyero rya ahabwa [[Wp/nyn/Kanungu District|disiturikiti ya Kanungu]] kuruga omuri 2011. == Amagara ge g'obuntu == Elizabeth Karungi ashweirwe kandi aine abaana bashatu. == Okuhakaniisa == Bwanyima y'okushohoza ripoota omuri 2011 aha nshohoza y'ahaiguru y'abany'eishengyero, Elizabeth Karungi akabuuza enkora eyakoreise kutoorana abakozi ababaire nibaza kugyenda. Ekihandiiko kya 2017 ekirikukwata aha bushumankuzi omu by'okutimba eby'obugaiga bw'omu itaka omu Uganda ekyakozirwe ekitongore kya Global Witness kikagamba ahari Elizabeth Karungi nk'omuganyirwe w'ekihandiiko ekirikumwikiriza[4] kusiima n'okuronda eby'obugaiga bw'omu itaka[5] omu kibira kya Bwindi n'obu kiraabe kyabaire kiri omwanya ogurikworekwa ngu guriho ebintu ebiri omu kabi k'okuhwaho. Ekihandiiko kikashaba ngu omukuru w'eihanga rya Uganda, Inspector General of Government, Uganda, akakora okucondooza ahari we. Omu Kwa ikumi omuri 2018, kikagambwa ngu abakiiki b'eishengyero rya ikumi omuri Uganda bakaba bari haihi kuremwa kuhanuura aha kiteiso ky'okwikiriza ripoota y'akakiiko k'abakozi ba gavumenti hamwe n'akakiiko k'ebyanga aha kihandiiko ekirikukwata aha kubingwa kw'abashuubuzi, bakama b'ebizimbe, abarikukoresa emotoka ez'omutaano hamwe na bakama ba takisi kuruga omu paaka ya takisi eya Mukono. Eki kikabaho ahabw'okuba we hamwe na mukuru w'akakiiko ke bakaba batari omu ishengyero kureeta ripoota yaabo. == Obunyamurwa hamwe n'obukiiko == * Omukiiki aha kakiiko k’okurinda gavumenti[8] * Omukiiki aha kakiiko k’abakazi omu ishengyero[9] (UWOPA) * Omuhwezi wa mukuru w’akakiiko k’abakozi ba gavumenti[10] * Omuhwezi wa mukuru w’akakiiko k’abaana omu ishengyero (UPFC) == Reeba n'ebi == * Orunyiriri rw'abany'eishengyero ry'omwenda * Orunyiriri rw'abany'eishengyero ry'ikumi * [[Wp/nyn/Kanungu District|Disiturikiti ya Kanungu]] * [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|Eishengyero rya Uganda]] * Omunyeishengyero * Ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 75i1ibgre6rfbtla70hlqua86n77zc4 0 3706513 7284067 7074232 2026-08-14T04:36:53Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284067 wikitext text/x-wiki '''Grace Kigeni Ateenyi''' akazaarwa omuri '''1988''' n'omuzaani wa chess omunyayuganda. [1][2] Aine ekitiinisa kya Woman FIDE Master. [2][3][4][5][6] Akaba ari omuhanguzi wa Uganda Women's National Chess Champion omuri '''2013'''. Omwanya gwe omu Uganda ni 187 aha bazaani boona kandi omuri Afirika omu bazaani boona aine omwanya gwa 6962. [2] N'omwebembezi w'ekibiina kya Uganda Chess Federation. [7] Kigeni niwe munya Uganda wenka owaasingire omuhangu w'omuzaano gwa chess Nigel Short obuyayayire Uganda kwejumbira omu kampiini z'okuronda omwebembezi w'ekibiina kya FIDE omuri '''2010'''. Short akazaana emizaano 25 omu ruramburo orwo. Akasingura emizaano 23, yaasingwa gumwe kandi yaagwa omuzaano gumwe. == Omuzaano gwa kyesi == Omuri '''2010''', akaba ari memba wa Mulago kings.[9] Kigeni akeetaba omu mpaka za Makerere University Chess Open eza '''2010''', ahu yaasingirwe Ivy Amoko.[10] Kigeni akasingura Nigel Short omuri Uganda obu yaizire kwejumbira omu kampeyini za Anatoly Karpov ez'okuronda omwebembezi w'ekibiina kya FIDE omuri Afirika omuri '''2010'''.[8][9] Akeetaba omu mpaka za 39th World Chess Olympiad ezaabaire omuri Russia ahu yaasingire Abera Betelham.[11] Omuri '''2012''', Kigeni akaba ari omwe aha bakazi abaabaire nibajwekyera Uganda omu mpaka za 40 eza World Chess Olympiad omuri Istanbul omuri Turkey.[12] Tiimu ekaba erimu Ivy Amoko, Goretti Angolikin na Phiona Mutesi.[13] Omuri '''2013''', Kigeni akasingura empaka z'abakazi eza Uganda, kandi akasingurwa Ivy Amoko kuba omuhanguzi w'empaka z'eihanga omuri '''2014'''.[1][14][15] Omuri '''2014''', Kigeni akasingwa Ivy Amoko owaatungire obubonero 11 ahari 12 kandi Kigeni yaatunga obubonero 10 kandi obusinguzi obu bukareetera Amoko kuba omwebembezi w'abakazi bataano abajwekyeire Uganda omu mpaka za 40 ez'ensi yoona eza 2014 ezaabaire omuri Tromso, Norway.[1][16][17] Tiimu ya Uganda ekaba erimu; Ivy Amoko, Grace Kigeni, Christine Namaganda, Goretti Angolikin, na Phiona Mutesi.[1][18][16][17][19] Omuri '''2015''', Kigeni akeejumbira omu mpaka za Zooni 4.2 African Chess Championship ezaabaire aha City Oil omuri Kamwokya ahu yaahindukire omukazi FIDE Master (WFM) bwanyima y'okumara omwanya gwa kabiri.[20][2][4][21][22] Aketaba n'omu mpaka za Kawuma Open Chess Championship ahu yaatungire omwanya gwa kashatu n'obubonero butaano.[23][24] Omuri '''2016''', Kigeni akaba ari omwe aha tiimu y'abakazi eyaabaire neejwekyera Uganda omu mpaka za Chess Olympiad eza 42 omuri Baku omuri Azerbaijan.[5][25][26][27][6][28] Akaba ari omuhandiiki wa chess omu New Vision kandi ekihandiiko kye kikaba kiine omutwe "Learn Chess with Chess with Grace Kigeni".[26][29][30] Akatwara tiimu y'abakazi eya Uganda eyaabaire neetaba omu mpaka za African Individual Championships eza '''2016''' ezaabaire omuri Kampala, Uganda.[31] Omuri '''2017''', Kigeni akeetaba omu mpaka za Uganda Open Chess Championship ezaabaire aha Forest Cottages omuri Bukoto. Abazaani bakaruga Burundi, Eritrea, Kenya, Namibia, South Sudan na Zambia. Omuri '''2018''', Kigeni akaba ari memba wa Tokyo Bilingual Chess Club (TBCC) Tiimu D eyaayeetabire omu mpaka za Japan Club Championship ezaabaireho kuruga ebiro 23 kuhisya 24 okwa mwenda omuri '''2018''' kandi zikaba zitebeekanisiibwe ekibiina kya Japan Chess Association (JCA).[33] Amagara ge Kigeni akashwerwa Kenneth Paul Sengendo. Okugaitwa kwabo kukabaho ebiro 6 Okwa kana omuri '''2018''' aha St. Francis, Makerere kandi okugaitwa kwabo kukabaho aha hooteeri ya Arirang. Ebirabo hamwe n'okumanywa Nile Special USPA omuzaani w'omukazi omu kyesi '''2015''' na 2016.[35][36] '''2013''' Uganda Women's National Chess Champion.[1][14][15] Reeba na Phiona Mutesi Christine Namaganda Uganda Chess Federation Ivy Claire Amoko Arthur Ssegwanyi Goretti Angolikin Ebyokureeberaho b84bkrjcqjrvp5lmzzknjj93dr4887w 0 3711096 7284057 7150840 2026-08-14T04:20:22Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284057 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q133830126}} '''Elizabeth Muwanga Alalo''' n'omukazi [[Wp/nyn/Uganda|omunyayuganda]] owaabaire ari omuhwezi wa mukuru wa poriisi kandi mukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu omu pooriisi owaheereize omu [[Wp/nyn/Ekitongore kya pooriisi ya Uganda|pooriisi ya Uganda]] okumara emyaka erikurenga 37. Akaba ari omukazi w'okubanza omu pooriisi kugyendera aha diguri.<ref name=":0">[https://www.newvision.co.ug/news/1008083/elizabeth-muwanga-uganda-eur-graduate-police-woman "Elizabeth Muwanga: Uganda’s first graduate Police woman"]. ''New Vision''. Retrieved 2025-04-14.</ref><ref>Kamusiime, Wilfred (2015-01-20). [https://upf.go.ug/police-women-gender-sensitization-workshop/ "POLICE WOMEN IN GENDER SENSITIZATION WORKSHOP"]. ''Uganda Police Force''. Retrieved 2025-04-07.</ref><ref name=":2">[https://www.independent.co.ug/why-contracts-of-six-aigps-are-yet-to-be-renewed/ "Why contracts of six AIGPs are yet to be renewed"]. ''The Independent Uganda''. 2020-01-15. Retrieved 2025-04-07.</ref> Akaza omu pooriisi omu 1980 obu abantu 26 bonka baabaire bari omu pooriisi kandi we wenka niwe yaabaire ari omukazi.<ref name=":0" /><ref name=":1">Sseruyigo, Aaron (2017-07-10). [https://web.archive.org/web/20170713010645/http://ugchristiannews.com/god-has-been-with-me-says-a-retiring-assistant-igp/ "God has been with me, says a retiring Assistant IGP"]. ''Breaking news on Christianity in Uganda and World''. Archived from the original on July 13, 2017. Retrieved 2025-04-14.</ref> Akamanywa nk'omwe ahari ba ofiisa abarikukirayo omu pooriisi omu Uganda<ref>AfricaNews (March 2018). [https://www.africanews.com/2018/03/01/ugandans-celebrate-female-police-officers-ahead-of-international-women-s-day// "Ugandans celebrate female police officers ahead of Women's Day"]. ''Africanews''. Retrieved 2025-04-14.</ref> kandi omwe aha bakazi makumi ataano abarikukirayo omu Uganda omuri 2011.<ref name=":4">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/today-s-uganda-top-fifty-women-movers-1487802 "Today's Uganda top fifty women movers"]. ''Monitor''. 2021-01-24. Retrieved 2025-04-14.</ref> == Obwegyese bwe == Elizabeth Muwanga akashomera purayimare ye aha ishomero rya Rubaga Primary School reero bwanyima yaaza omu Trinity College Nabbingo ahu yaashomeire siniya ye ([[Wp/nyn/Uganda Certificate of Education|Uganda Certificate of Education]] na [[Wp/nyn/Uganda Advanced Certificate of Education|Uganda Advanced Certificate of Education]]).<ref name=":0" /> Elizabeth bwanyima akaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] yaashoma diguri y'okubanza omu by'obutegyeki hamwe n'okushwijuma embeera z'abantu.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo == Muwanga akaza omu pooriisi omu 1980 kandi niwe mukazi wenka owaabaire naateekateekwaho omu bantu 26 abaabaire nibaza kutwarwa Dar es Salaam kutendekwa. Akakurira omu ntebe omu bwire bwe omu pooriisi kuruga aha mukugu, omuhwezi wa mukuru wa pooriisi (ASP), mukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu kandi yaahinduka omuhwezi wa [[Wp/nyn/Omukuru wa pooriisi|mukuru wa pooriisi]] omurundi gwa kashatu omu [[Wp/nyn/Ekitongore kya pooriisi ya Uganda|pooriisi ya Uganda]].<ref name=":0" /><ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1081426/police-instates-interdicted-officers "Police Re-Instates Interdicted Officers"]. ''New Vision''. Retrieved 2025-04-07.</ref><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Akagyenda na Guru na bagyenzi be kumanyisibwa.<ref name=":0" /> Kwonka, bwanyima akahindurwa yaatwarwa Dar es Salaam kutendekwa bwanyima y'esande ibiri obu paasipooti zaabo zaabaire nizikorwaho.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/president-accords-former-igp-odomel-official-burial--4934016 "President accords former IGP Odomel official burial"]. ''Monitor''. 2025-02-20. Retrieved 2025-04-14.</ref>Iwe na bagyenzi be bakaba bari aha Tanzania Police Staff College erikwetwa Chuo Kuu Chaa Poliisi omuDar es Salaam,Tanzania kumara emyezi mwenda reero bwanyima bakagaruka omu Uganda emyezi mikye okuteera akaruuru obu [[Wp/nyn/Milton Obote|Milton Obote]] yaasingire nk'omwebembezi wa Uganda omuri 1980.<ref name=":3" />Bwanyima y'okumara okutendekwa kwe omu Dar es Salaam, akaba ofiisa kandi bwanyima yaheereza nka omuhwezi wa mukuru wa pooriisi.<ref name=":0" /><ref name=":1" />Akakurira omu ntebe kandi akaba ari omuhwezi wa mukuru wa poriisi<ref>Kamusiime, Wilfred (2014-10-07). [https://upf.go.ug/promotions-police-officers/ "Promotions of Police officers"]. ''Uganda Police Force''. Retrieved 2025-04-14.</ref><ref>Agababyona, Bruno (2014-10-03). [https://chimpreports.com/new-list-thousands-of-police-officers-promoted/ "NEW LIST: Thousands of Police Officers Promoted"]. ''ChimpReports''. Retrieved 2025-04-14.</ref><ref name=":1" /><ref>Kamusiime, Wilfred (2015-01-20). [https://upf.go.ug/police-women-gender-sensitization-workshop/ "POLICE WOMEN IN GENDER SENSITIZATION WORKSHOP"]. ''Uganda Police Force''. Retrieved 2025-04-14.</ref> kandi akaba naakurira ekitongore ky'okureeberera abantu ahu yaareebire ngu abapooriisi ba Uganda hamwe n'amaka gaabo baine oburungi.<ref name=":0" /><ref>[https://www.ugandaradionetwork.net/story/uganda-police-reaches-out-to-its-children?districtId=505 "Uganda Police Reaches Out to Its Children"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2025-04-14.</ref><ref name=":1" /> Obu yaabaire naaheereza nk'omuhwezi wa mukuru wa poriisi, akagamba aha kubonabonesibwa omu by'okuteerana aha bakazi abarikutaaha omu pooriisi ekyabaire kweyongyeire.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/aigp-female-victims-of-sexual-harassment-silent?districtId=731 "AIGP: Female Victims of Sexual Harassment Silent"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2025-04-14.</ref><ref name=":1" /> Atakatandikire kukora nka mukuru wa poriisi, akaba ari ofiisa orikukurira pooriisi aha sitesheni ya Jinja, ofiisa aha kicweka ky'amashuma g'oburugwa -izooba, omukuru w'ebintu aha maduuka ga pooriisi, omuhwezi wa mukuru wa pooriisi, omu kitongore ky'amahanga geeteeraine omuri Darfur.<ref name=":4" /> Ebiro 17 Okwa mushanju omuri 2007, akaba ari omwe aha ba ofiisa makumi mushanju kuruga omu [[Wp/nyn/Ekitongore kya pooriisi ya Uganda|pooriisi ya Uganda]] abaayejumbire omu mushomo gw'eizooba rimwe ogwabaire guri ogw'okumanyisa abantu ebirikukwata aha kooti y'ensi yoona ogwabaire omu Kampala.<ref name=":5">[https://www.icc-cpi.int/news/icc-workshop-ugandas-police-officers "ICC – Workshop for Uganda's Police Officers | International Criminal Court"]. ''www.icc-cpi.int''. Retrieved 2025-04-14.</ref> Aha izooba eryo obu yaabaire ari omu mushomo ogwabaire guriho ahabw'okukuza eizooba ry'oburingaaniza, akaba ari omujwekyerwa wa pooriisi orikujunanizibwa aha nshonga ezitarikukwata aha bakozi kandi akaha orubazo rw'okuhendera ahabwa mukuru wa pooriisi arikumuhiga ngu ICC etebekanise omushomo nk'ogwo ahabwa bataahi be abarikukorera omu matemba ga Uganda.<ref name=":5" /> Kwonka, obwahati aruhire bwanyima y'okuheereza pooriisi kumara emyaka erikurenga 37.<ref name=":1" /> Akarekura pooriisi ya Uganda omuri 2019 obu yaabaire naaheereza nka mukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu n'okuteekateekyera obu endagaano ye yaakyerererwa kugarurwa busya.<ref>[https://www.independent.co.ug/why-contracts-of-six-aigps-are-yet-to-be-renewed/ "Why contracts of six AIGPs are yet to be renewed"]. ''The Independent Uganda''. 2020-01-15. Retrieved 2025-04-14.</ref> Omu bwire bwe obw'obuheereza, akarwanirira oburinganiza bw'abakazi abapooriisi abarikutuntuzibwa omu by'okuteerana kandi yaahiga n'abakazi kwegaita aha pooriisi.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/aigp-female-victims-of-sexual-harassment-silent?districtId=731 "AIGP: Female Victims of Sexual Harassment Silent"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2025-04-07.</ref> Akareeba ngu embeera y'abaana n'abakazi ba pooriisi neeyongyera kuba nungi omu bwire bwe nk'amukuru w'ekitongore ky'okureeberera abantu kurabira omu IGP [[Wp/nyn/Kale Kayihura|Kale Kayihura]] arikubaha oburaaro, entaasya y'eka hamwe n'amaduuka g'okuguza ebintu omu barakisi.<ref>[https://www.ugandaradionetwork.net/story/uganda-police-reaches-out-to-its-children?districtId=727 "Uganda Police Reaches Out to Its Children"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2025-04-07.</ref><ref name=":1" /> == Amagara g'omuntu == Ni nyinenkuru w'abarongo.<ref name=":1" /> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Ebirikurugirira aheeru == * [https://upf.go.ug/ Website of the Uganda Police Force] 6wjnc74nnwa9m7yttnjk3uprpjb9otj 0 3733728 7283779 7136179 2026-08-13T20:30:11Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283779 wikitext text/x-wiki '''Hilary''' '''Panuel''' '''Mukundane''' (akazaarwa Okwa ikumi na kumwe omuri '''2001''') n'omuzaani w'omupiira omunyayuganda orikuzaanira Vipers SC hamwe na tiimu y'eihanga eya Uganda. Akatooranwa nk'omuzaani w'omwaka gwa '''2019''', akahangura ekirabo kya Pilsner Uganda Premier League Defender of the '''2022–23''' season, kandi akatooranwa nk'omuzaani w'omwaka gwa 2024 MTN FUFA Awards Obuto bwe n'obwegyese Hilary akazaarwa aine banyaanya babiri na barumuna be bashatu omuri Kyeizooba, Igala omuri Disiturikiti ya Bushenyi, omukazi Winnie Karukiiko, na omwami Benet Karukiiko. Akashomera omu ishomero rya Bugonji Modern Primary School kuhisya purayimare ya mukaaga (P.6), bwanyima akamarira ebigyezo bye bya purayimare (P.L.E) aha ishomero rya Mweguri Primary School. Akaza omuri O-Level aha ishomero rya Bugongi Secondary School kandi yaamarira Uganda Certificate of Education (UCE) aha ishomero rya Vine High School.[10] Bwanyima akaza omuri A-Level aha ishomero rya Kitagata Secondary School kandi bwanyima yamarira diguri ye aha Bishop Stuart University.[10] == '''Omurimo''' == 31no65i9nhowou92vjvh6y0cnnqgz6o 0 3733746 7284058 7150865 2026-08-14T04:21:39Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284058 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q110895849}} '''Elizabeth Ntege''' n'omunya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] omukugu omu by'empurizagana, omushubuuzi, omuhangu, omwegyesa, kandi omurwanirizi w'empinduka omu by'empurizagana omu [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]].<ref name=":0">[https://www.newvision.co.ug/category/news/ictau-innovation-village-partner-to-strengthe-143634 "New Vision - Latest News"]. ''www.newvision.co.ug''. Retrieved 2025-04-11.</ref> N'omukuru w'akakiiko k'ekitongore kya Information Communication Technology Association Uganda (ICTAU), akatandikaho kandi ari mukuru w'ekitongore kya NFT Consult Group kuruga okwezi kw'okubanza omuri 2021, NFT Mobility, NFT Ignite ekirikukorera omu mahanga mukaaga g'oburugwa izooba bwa Afirika kandi akakora nka memba w'akakiiko k'ekitongore kya Stanbic Bank Yuganda.<ref name=":0" /><ref name=":2">Banura, Joan (2021-03-08). [https://pctechmag.com/2021/03/nft-consult-group-ceo-elizabeth-ntege-elected-as-new-icatu-chairperson/ "NFT Consult Group CEO, Elizabeth Ntege ICATU Chairperson-elect"]. ''PC Tech Magazine''. Retrieved 2025-04-11.</ref><ref name=":3">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/enabling-environment-spurring-ict-growth-study-4303554 "Enabling environment spurring ICT growth – study"]. ''Monitor''. 2023-07-14. Retrieved 2025-04-11.</ref> Akakora nka ingyiniya omu kampuni nka Uganda Telecom, British Telecom, BT Concert na D-link Europe.<ref name=":0" /><ref name=":1">https://pctechmag.com/2021/03/nft-consult-group-ceo-elizabeth-ntege-elected-as-new-icatu-chairperson/</ref> == Obwegyese bwe == Ntege akatunga diguri y'okubanza omu by'obwa-inginiya (BEng) Electronics, Systems Engineering (1989-1993) aha De Montfort University Leicester (DMU) hamwe na dipuroma y'obwebembezi aha Chartered Management Institute (2006). == Omurimo == Ntege akakora na Uganda Telecom, British Telecom, BT Concert, na D-Link Europe nka ingyiniya kumara emyaka erikurenga 10 hamwe n'omushubuuzi kandi omuhabuzi w'eby'obushubuuzi aha The Innovation Village kuruga okwezi Okwa kabiri omuri 2020 kuhisya Okwa ikumi omuri 2020.<ref name=":4">administrator (2025-02-24). [https://ticonafrica.org/2025/02/24/elizabeth-ntege-chairperson-ict-association-of-uganda/ "Elizabeth Ntege – Chairperson, ICT Association of Uganda - TICON Africa"]. Retrieved 2025-04-11.</ref> Ni omwe aha batandikireho ekibiina kya NFT Consult Group ekyatandikire omuri 2005 kuhisya eriizooba n'emirimo yakyo omu mahanga 12 omu burugwa izooba bwa Afirika hamwe na Afirika y'amashuuma, niwe mukuru w'ekitongore kya NFT Consult Ltd, okutandika n'okwezi kw'okubanza omuri 2021 kuhisya hati hamwe n'okuba mukuru w'eby'obukoryo n'okukora kuruga omu kwezi kwa kashatu omuri 2005 kuhisya omu kwa ikumi na nibiri omuri 2019, akatooranwa omu kwezi kwa kabiri omuri 2021 kuhisya hati nka mukuru w'akakiiko k'ekitongore kya Information Communication Technology Association Uganda (ICTAU), kandi Ceyamaani w'akakiiko ka Data Care Uganda Limited hamwe n'akakiiko ka Chance for Childhood, ekitongore kya Bungyereza ekitari ky'okutunga amagoba ekirikuhwera abaana abatarikwebaasa kuruga Okwa mukaaga omuri 2020.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> Niwe yatandikireho ITES Innovation Hub kandi Ceyamaani w'akakiiko k'ebya tekinorogye n'okujumbura, Okwa ikumi na kumwe omu 2023- Okwa kataano omu 2024.<ref name=":1" /> Kandi niwe arikukurira ebyempurizagana hamwe n'abakozi omu kitongore kya Invest2Impact Africa kuruga Okwa kataano omu 2020.<ref>https://ticonafrica.org/2025/02/24/elizabeth-ntege-chairperson-ict-association-of-uganda/</ref> Omu mirimo ye, naata amaani omu by'amajuta na gaasi, eby'esente, ebya tekinorogye hamwe n'eby'empurizagana. == Ebirabo hamwe n'ebi otungire == * Tech She-Roe 2025.<ref>[https://web.archive.org/web/20250411090138/https://www.spiddafrica.com/2025/03/06/spidds-tech-she-roe-2025-elizabeth-ntege-a-trailblazer-in-ugandas-ict-sector-workforce-transformation/ "Spidd's Tech She-Roe 2025: Elizabeth Ntege – A Trailblazer in Uganda's ICT Sector & Workforce Transformation – Spidd"]. Archived from the original on 2025-04-11. Retrieved 2025-04-11.</ref> * Signatory Women's Empowerment Principles June 2024. * Gold Award - UNDP Gender Equality Seal in December 2023. == Amagara g'omuntu == Ashweirwe aine abahara babiri.<ref>Namyalo, Consolate (2021-03-11). "[https://zubanetwork.com/womensmonth2021-leading-in-a-crisis-elizabeth-ntege/ #WomensMonth2021: Leading In A Crisis – Elizabeth Ntege - Zuba Network"]. Retrieved 2025-04-11.</ref> == Reeba n'ebindi == * Maggie Kigozi == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 58u54fu38kbc0bflbbaw6c3argnlytw 7284059 7284058 2026-08-14T04:22:36Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284059 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q110895849}} '''Elizabeth Ntege''' n'omunya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] omukugu omu by'empurizagana, omushubuuzi, omuhangu, omwegyesa, kandi omurwanirizi w'empinduka omu by'empurizagana omu [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]].<ref name=":0">[https://www.newvision.co.ug/category/news/ictau-innovation-village-partner-to-strengthe-143634 "New Vision - Latest News"]. ''www.newvision.co.ug''. Retrieved 2025-04-11.</ref> N'omukuru w'akakiiko k'ekitongore kya Information Communication Technology Association Uganda (ICTAU), akatandikaho kandi ari mukuru w'ekitongore kya NFT Consult Group kuruga okwezi kw'okubanza omuri 2021, NFT Mobility, NFT Ignite ekirikukorera omu mahanga mukaaga g'oburugwa izooba bwa Afirika kandi akakora nka memba w'akakiiko k'ekitongore kya Stanbic Bank Yuganda.<ref name=":0" /><ref name=":2">Banura, Joan (2021-03-08). [https://pctechmag.com/2021/03/nft-consult-group-ceo-elizabeth-ntege-elected-as-new-icatu-chairperson/ "NFT Consult Group CEO, Elizabeth Ntege ICATU Chairperson-elect"]. ''PC Tech Magazine''. Retrieved 2025-04-11.</ref><ref name=":3">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/enabling-environment-spurring-ict-growth-study-4303554 "Enabling environment spurring ICT growth – study"]. ''Monitor''. 2023-07-14. Retrieved 2025-04-11.</ref> Akakora nka ingyiniya omu kampuni nka Uganda Telecom, British Telecom, BT Concert na D-link Europe.<ref name=":0" /><ref name=":1">https://pctechmag.com/2021/03/nft-consult-group-ceo-elizabeth-ntege-elected-as-new-icatu-chairperson/</ref> == Obwegyese bwe == Ntege akatunga diguri y'okubanza omu by'obwa-inginiya (BEng) Electronics, Systems Engineering (1989-1993) aha De Montfort University Leicester (DMU) hamwe na dipuroma y'obwebembezi aha Chartered Management Institute (2006). == Omurimo == Ntege akakora na Uganda Telecom, British Telecom, BT Concert, na D-Link Europe nka ingyiniya kumara emyaka erikurenga 10 hamwe n'omushubuuzi kandi omuhabuzi w'eby'obushubuuzi aha The Innovation Village kuruga okwezi Okwa kabiri omuri 2020 kuhisya Okwa ikumi omuri 2020.<ref name=":4">administrator (2025-02-24). [https://ticonafrica.org/2025/02/24/elizabeth-ntege-chairperson-ict-association-of-uganda/ "Elizabeth Ntege – Chairperson, ICT Association of Uganda - TICON Africa"]. Retrieved 2025-04-11.</ref> Ni omwe aha batandikireho ekibiina kya NFT Consult Group ekyatandikire omuri 2005 kuhisya eriizooba n'emirimo yakyo omu mahanga 12 omu burugwa izooba bwa Afirika hamwe na Afirika y'amashuuma, niwe mukuru w'ekitongore kya NFT Consult Ltd, okutandika n'okwezi kw'okubanza omuri 2021 kuhisya hati hamwe n'okuba mukuru w'eby'obukoryo n'okukora kuruga omu kwezi kwa kashatu omuri 2005 kuhisya omu kwa ikumi na nibiri omuri 2019, akatooranwa omu kwezi kwa kabiri omuri 2021 kuhisya hati nka mukuru w'akakiiko k'ekitongore kya Information Communication Technology Association Uganda (ICTAU), kandi Ceyamaani w'akakiiko ka Data Care Uganda Limited hamwe n'akakiiko ka Chance for Childhood, ekitongore kya Bungyereza ekitari ky'okutunga amagoba ekirikuhwera abaana abatarikwebaasa kuruga Okwa mukaaga omuri 2020.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> Niwe yatandikireho ITES Innovation Hub kandi Ceyamaani w'akakiiko k'ebya tekinorogye n'okujumbura, Okwa ikumi na kumwe omuri 2023- Okwa kataano omuri 2024.<ref name=":1" /> Kandi niwe arikukurira ebyempurizagana hamwe n'abakozi omu kitongore kya Invest2Impact Africa kuruga Okwa kataano omuri 2020.<ref>https://ticonafrica.org/2025/02/24/elizabeth-ntege-chairperson-ict-association-of-uganda/</ref> Omu mirimo ye, naata amaani omu by'amajuta na gaasi, eby'esente, ebya tekinorogye hamwe n'eby'empurizagana. == Ebirabo hamwe n'ebi otungire == * Tech She-Roe 2025.<ref>[https://web.archive.org/web/20250411090138/https://www.spiddafrica.com/2025/03/06/spidds-tech-she-roe-2025-elizabeth-ntege-a-trailblazer-in-ugandas-ict-sector-workforce-transformation/ "Spidd's Tech She-Roe 2025: Elizabeth Ntege – A Trailblazer in Uganda's ICT Sector & Workforce Transformation – Spidd"]. Archived from the original on 2025-04-11. Retrieved 2025-04-11.</ref> * Signatory Women's Empowerment Principles June 2024. * Gold Award - UNDP Gender Equality Seal in December 2023. == Amagara g'omuntu == Ashweirwe aine abahara babiri.<ref>Namyalo, Consolate (2021-03-11). "[https://zubanetwork.com/womensmonth2021-leading-in-a-crisis-elizabeth-ntege/ #WomensMonth2021: Leading In A Crisis – Elizabeth Ntege - Zuba Network"]. Retrieved 2025-04-11.</ref> == Reeba n'ebindi == * Maggie Kigozi == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] j8ff4tonlz5wgj1xk9mtbtlwrzqo1oo 0 3736594 7283770 7145291 2026-08-13T20:16:36Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283770 wikitext text/x-wiki Gabriel Opio (akazaarwa ebiro 9 Okwa ikumi na kumwe omuri 1945) n'omunyayuganda omukugu omu by'entatsya hamwe n'eby'obutegyeki. Akaba ari minisita w'ekikura ky'abantu, abakozi hamwe n'entunguuka y'abantu omu kakiiko ka Yuganda kuruga 16 (ikumi na mukaga)Okwa kabiri omuri 2009 kuhisya ebiro 27 (abiri na mushanju)Okwa kataano omuri 2011. Atakatandikire kuheereza omu minisiture y'ekikura ky'abantu, akaba ari minisita w'eihanga ow'eby'obwegyese obw'ahaiguru kuruga okwa mukaaga omuri 2006 kuhisya okwa kabiri omuri 2009. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Opio akazaarwa ebiro 9 (Mwenda)Okwaikumi na kumwe omuri 1945. Aine diguri y'okubanza omu by'entatsya kuruga Makerere University, Yunivasite erikukirayo obukuru omuri Uganda. Diguri ye eya kabiri omu by'entatsya akagitunga kuruga omu yunivasite ya Alberta, omuri Edmonton, Alberta, Canada. Aine diguri ya kabiri omu by'esente kuruga omu yunivasite ya British Columbia omuri Vancouver, British Columbia, Canada. == Omurimo == Ahagati ya 1993 na 1996, akakora nk'omukiiki omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Samia-Bugwe omu Disiturikiti ya Tororo. Omuri 1996, akatooranwa kuza omu ishengyero rya Uganda, arikujwekyera Samia-Bugwe South omu Disiturikiti ya Busia eyabaire etandikirweho. Omu 1999, akatooranwa kuba minisita w'eihanga ow'eby'esente, orikujunanizibwa aha kutebeekanisa hamwe n'okutamu sente, yaaguma ari omu ntebe egyo kuhisya omu 2001 obu yasingwa omu ishengyero ahari Simon Mayende. Ahagati ya 2002 na 2006, Opio akakora emirimo etari emwe, otwariiremu okuba mukuru w'ekitongore ky'amaizi ekya National Water and Sewerage Corporation, mukuru wa banka ya Centenary Bank, hamwe na kaminsona w'ekitongore kya Uganda AIDS Commission. Akaheereza nka minisita w'eby'obwegyese obw'ahaiguru kuruga okwamukaaga 2006 kuhisya okwakabiri 2009, kandi nka minisita w'ekikura ky'abantu, abakozi n'entunguuka y'abantu kuruga okwakabiri 16(ikumi na mukaga), 2009 kuhisya okwakataano 27(abiri na mushanju), 2011. Omu karuuru k'eihanga aka 2011, akasingwa entebe ye y'omujwekyerwa w'eishengyero rya Samia-Bugwe South Julius Wandera Maganda, owaabaire ayesimbireho ahabwabo. n9d3kvlwzgfd04f5euasqdb07e2q3o1 7283771 7283770 2026-08-13T20:17:25Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283771 wikitext text/x-wiki Gabriel Opio (akazaarwa ebiro 9 Okwa ikumi na kumwe omuri 1945) n'omunyayuganda omukugu omu by'entatsya hamwe n'eby'obutegyeki. Akaba ari minisita w'ekikura ky'abantu, abakozi hamwe n'entunguuka y'abantu omu kakiiko ka Yuganda kuruga 16 (ikumi na mukaga)Okwa kabiri omuri 2009 kuhisya ebiro 27 (abiri na mushanju)Okwa kataano omuri 2011. Atakatandikire kuheereza omu minisiture y'ekikura ky'abantu, akaba ari minisita w'eihanga ow'eby'obwegyese obw'ahaiguru kuruga okwa mukaaga omuri 2006 kuhisya okwa kabiri omuri 2009. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Opio akazaarwa ebiro 9 (Mwenda)Okwaikumi na kumwe omuri 1945. Aine diguri y'okubanza omu by'entatsya kuruga Makerere University, Yunivasite erikukirayo obukuru omuri Uganda. Diguri ye eya kabiri omu by'entatsya akagitunga kuruga omu yunivasite ya Alberta, omuri Edmonton, Alberta, Canada. Aine diguri ya kabiri omu by'esente kuruga omu yunivasite ya British Columbia omuri Vancouver, British Columbia, Canada. == Omurimo == Ahagati ya 1993 na 1996, akakora nk'omukiiki omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Samia-Bugwe omu Disiturikiti ya Tororo. Omuri 1996, akatooranwa kuza omu ishengyero rya Uganda, arikujwekyera Samia-Bugwe South omu Disiturikiti ya Busia eyabaire etandikirweho. Omu 1999, akatooranwa kuba minisita w'eihanga ow'eby'esente, orikujunanizibwa aha kutebeekanisa hamwe n'okutamu sente, yaaguma ari omu ntebe egyo kuhisya omu 2001 obu yasingwa omu ishengyero ahari Simon Mayende. Ahagati ya 2002 na 2006, Opio akakora emirimo etari emwe, otwariiremu okuba mukuru w'ekitongore ky'amaizi ekya National Water and Sewerage Corporation, mukuru wa banka ya Centenary Bank, hamwe na kaminsona w'ekitongore kya Uganda AIDS Commission. Akaheereza nka minisita w'eby'obwegyese obw'ahaiguru kuruga okwa mukaaga omuri 2006 kuhisya okwa kabiri omuri 2009, kandi nka minisita w'ekikura ky'abantu, abakozi n'entunguuka y'abantu kuruga okwakabiri 16(ikumi na mukaga), 2009 kuhisya okwakataano 27(abiri na mushanju), 2011. Omu karuuru k'eihanga aka 2011, akasingwa entebe ye y'omujwekyerwa w'eishengyero rya Samia-Bugwe South Julius Wandera Maganda, owaabaire ayesimbireho ahabwabo. 2npd792f1b8bh8l0t9bdtzrkdn4khjf 7283772 7283771 2026-08-13T20:18:03Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283772 wikitext text/x-wiki Gabriel Opio (akazaarwa ebiro 9 Okwa ikumi na kumwe omuri 1945) n'omunyayuganda omukugu omu by'entatsya hamwe n'eby'obutegyeki. Akaba ari minisita w'ekikura ky'abantu, abakozi hamwe n'entunguuka y'abantu omu kakiiko ka Yuganda kuruga 16 (ikumi na mukaga)Okwa kabiri omuri 2009 kuhisya ebiro 27 (abiri na mushanju)Okwa kataano omuri 2011. Atakatandikire kuheereza omu minisiture y'ekikura ky'abantu, akaba ari minisita w'eihanga ow'eby'obwegyese obw'ahaiguru kuruga okwa mukaaga omuri 2006 kuhisya okwa kabiri omuri 2009. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Opio akazaarwa ebiro 9 (Mwenda)Okwaikumi na kumwe omuri 1945. Aine diguri y'okubanza omu by'entatsya kuruga Makerere University, Yunivasite erikukirayo obukuru omuri Uganda. Diguri ye eya kabiri omu by'entatsya akagitunga kuruga omu yunivasite ya Alberta, omuri Edmonton, Alberta, Canada. Aine diguri ya kabiri omu by'esente kuruga omu yunivasite ya British Columbia omuri Vancouver, British Columbia, Canada. == Omurimo == Ahagati ya 1993 na 1996, akakora nk'omukiiki omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Samia-Bugwe omuri Disiturikiti ya Tororo. Omuri 1996, akatooranwa kuza omu ishengyero rya Uganda, arikujwekyera Samia-Bugwe South omuri Disiturikiti ya Busia eyabaire etandikirweho. Omuri 1999, akatooranwa kuba minisita w'eihanga ow'eby'esente, orikujunanizibwa aha kutebeekanisa hamwe n'okutamu sente, yaaguma ari omu ntebe egyo kuhisya omuri 2001 obu yasingwa omu ishengyero ahari Simon Mayende. Ahagati ya 2002 na 2006, Opio akakora emirimo etari emwe, otwariiremu okuba mukuru w'ekitongore ky'amaizi ekya National Water and Sewerage Corporation, mukuru wa banka ya Centenary Bank, hamwe na kaminsona w'ekitongore kya Uganda AIDS Commission. Akaheereza nka minisita w'eby'obwegyese obw'ahaiguru kuruga okwa mukaaga omuri 2006 kuhisya okwa kabiri omuri 2009, kandi nka minisita w'ekikura ky'abantu, abakozi n'entunguuka y'abantu kuruga okwakabiri 16(ikumi na mukaga), 2009 kuhisya okwakataano 27(abiri na mushanju), 2011. Omu karuuru k'eihanga aka 2011, akasingwa entebe ye y'omujwekyerwa w'eishengyero rya Samia-Bugwe South Julius Wandera Maganda, owaabaire ayesimbireho ahabwabo. eejzca0bg9mxfmo02deg7nj8mglk5sh 0 3737379 7283730 7256507 2026-08-13T19:48:13Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283730 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q2821818}} '''Abraham Chepkirwok''' (akazaarwa ebiro 18 ebyo kwa ikumi kandi kumwe omuri 1988) n'omwiruki wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] orikwirukira omu rurengo gw'aha gati orikwetegyeka omu mita 800. Niwe aine rikodi ya Uganda omu rurengo oru rw'okwiruka, aine obudakiika 1:43.72, obu yaatungire omu kwezi kwa mushanju omuri 2008 omuri Madrid. Akatunga omudaari gwa kikomo omu mpaka z'ensi yoona eza 2006 kandi yaaza omu mpaka z'ensi yoona eza Olympics eza 2008. == Amagara == Akazaarigwa omuri Kapchorwa okwamukaaga. Omuri 2006 akaba yairukire mita 800 omu dakiika 1:45.0, omu mpaka omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]].<ref name=":0">[https://worldathletics.org/athletes/-/14229572 Abraham Chepkirwok] at World Athletics Edit this at Wikidata. Retrieved on 28 January 2009.</ref> Aha bwire bwa kompyuta obwire bwe oburikukirayo oburungi bukaba buri endakiika 1:45.44, obu yaahikire omu mpaka omurieusden.<ref name=":1">[http://www.iaaf.org/history/WJC/season=2006/eventCode=3486/news/kind=108/newsid=35810.html "Men's 800m Final"]. IAAF.org. 18 August 2006. Retrieved 28 January 2009.</ref> Akeetaba omu mpaka z'ensi yoona eza 2006 omuri Beijing, kandi yaasingura omudaari gwa kopa,<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20110723104627/http://www.pacesportsmanagement.com/athlete_profile.asp?id=226 "Athlete Profile: Chepkirwok, Abraham (UGA)]". PACE Sports Management. Archived from the original on 23 July 2011. Retrieved 28 January 2009.</ref> arikwebembera empaka kuhisya aha kicweka ky'okubanza kwonka akasingwa abairuki babiri ab'omuri [[Wp/nyn/Kenya|Kenya]] aha muheru.<ref name=":1" /> Omuri sizoni y'omunda ya 2006– ebiro 07 akairuka mita 800 omu dakiika 1:46.91 omuri Stuttgart.<ref name=":0" /> Eki kikaba kiri rikodi ya Uganda ey'omunda.<ref name=":2" /> Akatandika siizoni y'aheeru obu yaasingire empaka za IAAF Grand Prix omuri Dakar. Kandi akasingura empaka za Grand Prix omuri Hengelo, kandi yaamarira omu mwanya gwa kashatu omu mpaka za Super Grand Prix omu Doha, Golden Spike Ostrava hamwe na Bislett Games.<ref name=":2" /> Bwanyima omu kwezi kwa mushanju omuri 2007 akatunga obwire burungi bwa 1:44.78 omu mpaka za Grand Prix omu Athens.<ref name=":0" /> Omwanya gwa kataano omu mizaano ya [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]] yoona<ref name=":2" /> gukakuratirwa okutaaha omu mpaka z'ensi yoona eza 2007. Chepkirwok akahika aha rurengo gw'akamariirizo, kandi omu mpaka z'amaani, ahu abairuki boona munaana baahendera omu rurengo rwa sekonda 1:47, Chepkirwok akahendera omu mwanya gwa kana na 1:47.41.<ref>[https://web.archive.org/web/20080917022959/http://osaka2007.iaaf.org/results/gender%3DM/discipline%3D800/combCode%3Dhash/roundCode%3Df/result.html "800 Metres - M - Final]". IAAF. Archived from the original on 17 September 2008. Retrieved 28 January 2009.</ref> Eki kikaba kiri sekonda 0.02 bwanyima y'okwiruka akatunga omudaari gw'ekikomo, kandi akaba ari omu maisho g'omuntu owaataahire omu mwanya gwa kataano obutikitiki 0.01 Aha muheru gw'obwire, Chepkirwok akamarira omu mwanya gwa mushanju omu mpaka z'okwiruka eza 2007 ez'ensi yoona.<ref name=":0" /> Omuri sizoni y'omunda eya 2007–08 Chepkirwok akaza omu mpaka z'ensi yoona eza 2008 World Indoor Championships.<ref name=":0" /> Akahika aha semi-fainoro, yaamara. Bwanyima akamarira omu mwanya gwa kabiri omu mpaka za Grand Prix ezaabaire omuri Madrid na Athens, kandi yaasinga empaka za Super Grand Prix ezaabaire omuri Crystal Palace, London.<ref name=":2" /> Omuri Madrid akaba yaaherize kuhikiiriza obwire bwe oburikukirayo oburungi obwa 1:43.72,<ref name=":0" /> obu nabwo ni rikodi ya [[Wp/nyn/Uganda|yuganda]].<ref name=":2" /> Obu yaabaire naaza omu mizaano ya orimpiki eya 2008, Chepkirwok niwe yaabaire ari omwiruki wenka omu tiimu ya Uganda.<ref>Senfuma, Daniel; Mawerere, Namayo (15 July 2008). [http://www.iaaf.org/OLY08/news/kind=100/newsid=46146.html "Chepkirwok, Kipsiro and Kiprop head Uganda's mission to Beijing"]. IAAF.org. Retrieved 28 January 2009.</ref> Kwonka omu mpaka za mita 800 tarahikire aha kamariirizo.<ref name=":0" /> Akahendera sizooni ari omu mwanya gwa kabiri omu mpaka za 2008 World Athletics Final.<ref name=":3">Katende, Norman (20 January 2009). [https://web.archive.org/web/20090123164109/http://www.newvision.co.ug/D/8/30/668689 "Kipsiro favourite for award".] New Vision. Archived from the original on 2009-01-23. Retrieved 28 January 2009.</ref> Aha ntandikwa ya 2009 kikarangirirwa ngu Chepkirwok akaba ari omwe aha bazaani b'omwaka. Akahendera ari owa kabiri omu mpaka z'okwiruka, enyima ya Moses Kipsiro na Benjamin Kiplagat.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49020.html "Athletes honoured in Kenya and Uganda]". ''IAAF.org''. 24 January 2009. Retrieved 28 January 2009.</ref> Omu kwezi kwa kabiri omuri 2009 akataho rikodi y'omunda omu ihanga omu mita 1000, arikwiruka omu dakiika 2:18.18 omu Stuttgart. Chepkirwok naajwekyerwa PACE Sports Management, kandi naatendekwa Ricky Simms.<ref name=":2" /> == Ebihandiiko ebirikugaambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 5ai0m61tt1h5mwbasc581z8e25szfee 0 3738996 7284062 7267856 2026-08-14T04:29:01Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284062 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Short description|President of France since 2017}} {{Wp/nyn/Databox|item=Q3052772}} '''Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron'''{{Wp/nyn/Efn|{{Wp/nyn/IPAc-en|us|I|ˈ|m|æ|n|j|u|.|ɛ|l|_|m|ə|k|ˈ|ɹ|oʊ|n|audio=En-us-Emmanuel Macron from France pronunciation (Voice of America).ogg}}; {{Wp/nyn/IPA|fr|emanɥɛl makʁɔ̃|lang|4=LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-Emmanuel Macron.wav}}}} (akazaarwa ebiro 21 okwa ikumi na kumwe omuri '''1977''') n'omwebembezi w'eihanga rya Bufaransa. [[Wp/nyn/President of France|President of France]] kandi [[Wp/nyn/Co-Prince of Andorra|Co-Prince of Andorra]] kuruga omuri 2017, akakora nka [[Wp/nyn/Ministry of Economy and Finance (France)|Minister of Economics and Finance]] ahansi ya purezidenti [[Wp/nyn/François Hollande|François Hollande]] kuruga omuri 2014 kuhisya omuri 2016, atwire ari memba wa [[Wp/nyn/Renaissance (French political party)|Renaissance]] kuruga obu yaatandika ekibiina omuri 2016. Akazaarwa omuri [[Wp/nyn/Amiens|Amiens]], Macron akashomera ahari [[Wp/nyn/Paris Nanterre University|Paris Nanterre University]],Akamara [[Wp/nyn/Master's degree|master's degree]] omu nshonga z'abantu aha [[Wp/nyn/Sciences Po|Sciences Po]] kandi akajwara diguri ye {{Wp/nyn/Lang|fr|[[Wp/nyn/École nationale d'administration|École nationale d'administration]]|italic=no}} omuri '''2004'''. Akakora nk'omukozi wa gavumenti mukuru aha [[Wp/nyn/Inspection générale des finances|General Inspectorate of Finance]] kandi nka [[Wp/nyn/Investment banker|investment banker]] ahari [[Wp/nyn/Rothschild & Co|Rothschild & Co]]Macron akaba ari omuhabuzi mukuru wa purezidenti Hollande, kandi akatooranwa nk'omwebembezi [[Wp/nyn/Élysée Palace|Élysée]] omuhwezi w'omuhandiiki mukuru owa Hollande aha nyima ya [[Wp/nyn/2012 French presidential election|2012 presidential election .]]Bwanyima akatooranwa kuba minisita w'eby'entaasya omuri 2014. [[Wp/nyn/Second Valls government|second Valls government]], kandi akeebembera empindahinduka nyingi omu by'obushuubuuzi. Akarekura omuri 2016 kutongoza ehururu ye y'obwebembezi bw'eihanga eya 2017. [[Wp/nyn/Socialist Party (France)|Socialist Party]] aha gati ya 2006 na 2009, akeesimba omu karuuru arikukoreesa eibendera rya [[Wp/nyn/Renaissance (French political party)|En Marche]], a [[Wp/nyn/Centrism|centrist]] kandi [[Wp/nyn/Pro-Europeanism|pro-European]] ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiyaatandikireho omuri 2016. Ekicweka kimwe nikirugirira aha [[Wp/nyn/Fillon affair|Fillon affair]], Macron akaba ari [[Wp/nyn/2017 French presidential election|elected]] omwebembezi w'eihanga omu kwa kataano omuri 2017 n'obucweka 66 ahari igana bw'oburuuru bwa kabiri, yaasingwa [[Wp/nyn/Marine Le Pen|Marine Le Pen]] ahari abo [[Wp/nyn/National Rally|National Front]]Aha myaka 39, akahinduka omwebembezi w'eihanga omuto omu byafaayo bya Bufaransa. [[Wp/nyn/2017 French legislative election|2017 legislative election]], ekibiina kye ekyahindwire eiziina La République En Marche! (LREM), kikatunga oburuuru oburikukira obwingi omuri [[Wp/nyn/National Assembly (France)|National Assembly]]Omu bwire. [[Wp/nyn/Presidency of Emmanuel Macron|his presidency]], Macron areebire empindahinduka omuri [[Wp/nyn/French labour law|labour laws]], [[Wp/nyn/Taxation in France|taxation]], kandi [[Wp/nyn/Pensions in France|pensions]]; kandi akagyenda omu maisho [[Wp/nyn/Renewable energy|renewable]] [[Wp/nyn/Energy transition|energy transition]]Abarikumuhakanisa nibamweta "omwebembezi w'abagaiga." [[Wp/nyn/Protests against Emmanuel Macron|protests]] okuhakanisa empindahinduka ezi yaakozire kikahika aha muheru gwa 2018 2020 [[Wp/nyn/Yellow vests protests|yellow vests protests]] hamwe na [[Wp/nyn/2019–2020 French pension reform strike|pension reform strike]]Kuruga omuri 2020, akebembera obutegyeki bwa Bufaransa [[Wp/nyn/COVID-19 pandemic in France|COVID-19 pandemic]] kandi [[Wp/nyn/COVID-19 recession|subsequent recession]], otwariiremu n'okureeberera eihanga [[Wp/nyn/COVID-19 vaccination in France|vaccination rollout]]Omu biragiro by'aheeru, Macron akashaba empinduka omuri Uganda. [[Wp/nyn/European Union|European Union]] (EU) bakata omukono aha ndagaano [[Wp/nyn/Aachen Treaty|with Germany]] kandi [[Wp/nyn/Quirinal Treaty|Italy]]Akebembera. [[Wp/nyn/Euro|€]]obuhumbi 40 omu ndagaano z'ebyobushuubuzi na China omu bwire bwa [[Wp/nyn/China–United States trade war|China–United States trade war]] kandi akarebera entongane na Australia na Amerika ahabwa [[Wp/nyn/AUKUS|AUKUS]] endagaano y'eby'okwerinda, Macron nayo egumiizemu [[Wp/nyn/Opération Chammal|Opération ''Chammal'']] omu [[Wp/nyn/War against the Islamic State|war against the Islamic State]] kandi nayetaba omu [[Wp/nyn/Government and intergovernmental reactions to the Russian invasion of Ukraine|international condemnation]] ahari abo [[Wp/nyn/2022 Russian invasion of Ukraine|Russian invasion of Ukraine]]. Macron akatooranwa omurundi gwa kabiri omuri [[Wp/nyn/2022 French presidential election|2022 presidential election]], akagaruka yaasingura Le Pen kandi yaaba omwebembezi w'eihanga rya Bufaransa ow'okubanza kugaruka akarugaho [[Wp/nyn/Jacques Chirac|Jacques Chirac]] omu [[Wp/nyn/2002 French presidential election|2002]]Omu... [[Wp/nyn/2022 French legislative election|2022 legislative election]], owa Macron [[Wp/nyn/Ensemble (coalition)|centrist coalition]] ekafeerwa obusingye bwayo, ekyarugiremu [[Wp/nyn/Hung parliament|hung parliament]] n'okutandikaho eihanga rya Bufaransa ery'okubanza [[Wp/nyn/Minority government|minority government]] kuruga [[Wp/nyn/1993 French legislative elections|1993]]Omuri 2023, [[Wp/nyn/Borne government|government]] owa ssaabaminisita we, [[Wp/nyn/Élisabeth Borne|Élisabeth Borne]], yaahika [[Wp/nyn/2023 French pension reform bill|legislation raising the retirement age from 62 to 64]]; eki kikareetaho [[Wp/nyn/2023 French pension reform strikes|public sector strikes and violent protests]]Omuri 2024, Macron akatoorana [[Wp/nyn/Gabriel Attal|Gabriel Attal]] nk'enganzi y'eihanga bwanyima [[Wp/nyn/2023–2024 French government crisis|a government crisis]]Bwanyima akashazamu orukiiko rw'eihanga yaayeta [[Wp/nyn/2024 French legislative election|snap legislative election]] ahanyima y'okusingwa munonga omuri [[Wp/nyn/2024 European Parliament election in France|2024 European Parliament elections]], ekyarugiremu eishengyero erindi eririkwemerera hamwe n'okusingurwa omu karuuru k'omukago gwe. Bwanyima, Macron akatoorana [[Wp/nyn/Michel Barnier|Michel Barnier]], a [[Wp/nyn/Gaullism|conservative]] kandi owaabaire ari omukuru [[Wp/nyn/Brexit|Brexit]] nk'enganzi y'eihanga. [[Wp/nyn/Collapse of the Barnier government|Barnier was toppled]] kuruga aha muntu w'ebyafaayo [[Wp/nyn/Motion of no confidence|vote of no confidence]], ekyareteire Macron kumuhindura n'omurwanirizi w'eby'obutegyeki [[Wp/nyn/François Bayrou|François Bayrou]]Bwanyima ya Bayrou. [[Wp/nyn/Bayrou government#Collapse|himself brought down]] omu karuuru k'okwesiga omu kwezi kwa mwenda omwaka gwa 2025, Macron akatoorana [[Wp/nyn/Sébastien Lecornu|Sébastien Lecornu]], [[Wp/nyn/Minister of the Armed Forces (France)|Minister of the Armed Forces]], nk'enganzi y'eihanga. [[Wp/nyn/First Lecornu government#Resignation|resigned]] bwanyima y'okwezi kutakahikire ahanyima y'okugarukwamu amaani omu by'obutegyeki, Macron akagaruka yaamutoorana bwanyima.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last=Chrisafis |first=Angelique |date=10 October 2025 |title=Macron reappoints Sébastien Lecornu as French prime minister |url=https://www.theguardian.com/world/2025/oct/10/macron-reappoints-sebastien-lecornu-as-french-prime-minister |access-date=11 October 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Okutandikaho kwa gavumenti ezi ezitarikumara obwire bukye, nikureetaho akabi [[Wp/nyn/2024–2025 French political crisis|a political crisis]]. {{Wp/nyn/TOC limit}} ==Obu yaabaire akiri muto== Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron akazaarwa ebiro 21 Okwa ikumi na kumwe omuri 1977 omuri [[Wp/nyn/Amiens|Amiens]]N'omutabani wa Francoise Macron (Né Noguès), omushaho, kandi [[Wp/nyn/Jean-Michel Macron|Jean-Michel Macron]], purofeesa wa [[Wp/nyn/Neurology|neurology]] ahari [[Wp/nyn/University of Picardy|University of Picardy]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.lejdd.fr/politique/dans-un-livre-anne-fulda-raconte-macron-cote-intime-3297407|access-date=25 April 2017|date=21 April 2017|title=Dans un livre, Anne Fulda raconte Macron côté intime|publisher=JDD à la Une|language=fr|archive-date=19 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519063912/http://www.lejdd.fr/politique/dans-un-livre-anne-fulda-raconte-macron-cote-intime-3297407|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|last=Badeau|first=Kevin|title=Le livre qui raconte l'intimité d'Emmanuel Macron|url=https://www.lesechos.fr/idees-debats/editos-analyses/0211955006642-le-livre-qui-raconte-lintimite-demmanuel-macron-2078386.php|newspaper=Les Echos|date=7 April 2017|access-date=20 May 2017|archive-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319163943/https://www.lesechos.fr/idees-debats/editos-analyses/0211955006642-le-livre-qui-raconte-lintimite-demmanuel-macron-2078386.php|url-status=live}}</ref> Abashwereine bakataana omuri 2010. Aine barumuna babiri, Laurent, owaazairwe omuri 1979, na Estelle, owazairwe omuri 1982. Omwana w'okubanza wa Francoise na Jean-Michel akazaarwa<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.gala.fr/l_actu/news_de_stars/qui_sont_le_frere_et_la_soeur_d_emmanuel_macron_392445|title=Qui sont le frère et la sœur d'Emmanuel Macron? – Gala|work=Gala.fr|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=16 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516114752/http://www.gala.fr/l_actu/news_de_stars/qui_sont_le_frere_et_la_soeur_d_emmanuel_macron_392445|url-status=live}}</ref> Ekika kya Macron kikaruga omu kyaro kya [[Wp/nyn/Authie, Somme|Authie]], [[Wp/nyn/Picardy|Picardy]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lavoixdunord.fr/153444/article/2017-04-26/sur-les-traces-de-l-arriere-grand-pere-d-emmanuel-macron-entre-amiens-et-arras|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702015626/http://www.lavoixdunord.fr/153444/article/2017-04-26/sur-les-traces-de-l-arriere-grand-pere-d-emmanuel-macron-entre-amiens-et-arras|archive-date=2 July 2018|title=Sur les traces de l'arrière-grand-père d'Emmanuel Macron entre Amiens et Arras|last=Boucher|first=Laurent|date=26 April 2017|work=La Voix|access-date=6 August 2017}}</ref> Omwe ahari baishenkuru, George William Robertson, akaba ari omungyereza, kandi akazaarwa omuri 1924. [[Wp/nyn/Bristol|Bristol]], United Kingdom.<ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/europe/le-big-mac-emmanuel-macron-s-rise-and-rise-1.3465852 "Le Big Mac: Emmanuel Macron's rise and rise"] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027104630/https://www.irishtimes.com/news/world/europe/le-big-mac-emmanuel-macron-s-rise-and-rise-1.3465852 |date=27 October 2020 }}.</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|last1=Flandrin|first1=Antoine|title=L'histoire de France selon Macron|url=http://www.lemonde.fr/idees/article/2017/09/16/l-histoire-de-france-selon-macron_5186688_3232.html|access-date=21 December 2017|newspaper=Le Monde|date=16 September 2017|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805190452/https://www.lemonde.fr/idees/article/2017/09/16/l-histoire-de-france-selon-macron_5186688_3232.html|url-status=live}}</ref> Baishenkuru, Jean na Germaine Noguès (Arribet), nibaruga omuri [[Wp/nyn/Pyrenees|Pyrenean]] orurembo rwa [[Wp/nyn/Bagnères-de-Bigorre|Bagnères-de-Bigorre]], [[Wp/nyn/Gascony|Gascony]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.ladepeche.fr/article/2017/03/23/2541749-communiques-sacrees-memes-de-bagneres-de-bigorre.html|title=Sacrées mémés de Bagnères-de-Bigorre !|work=ladepeche.fr|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806060741/http://www.ladepeche.fr/article/2017/03/23/2541749-communiques-sacrees-memes-de-bagneres-de-bigorre.html|url-status=live}}</ref> Akaba akira kutaayaayira Bagnères-de-Bigorre kutaayaayira nyinenkuru Germaine, ou yaayetsire "Manette".<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.sudouest.fr/2017/04/12/emmanuel-macron-en-bearn-et-bigorre-un-peu-chez-lui-a-bagneres-et-la-mongie-3360351-710.php|title=Emmanuel Macron en meeting à Pau devant 5 500 personnes|website=SudOuest.fr|access-date=6 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061140/http://www.sudouest.fr/2017/04/12/emmanuel-macron-en-bearn-et-bigorre-un-peu-chez-lui-a-bagneres-et-la-mongie-3360351-710.php|url-status=live}}</ref> Macron naagamba ngu naakunda okushoma<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/politiques/2017/05/07/emmanuel-macron-l-elysee-pied-au-plancher_1567939|title=Emmanuel Macron, l'Elysée pied au plancher|work=Libération|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=14 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170714234343/http://www.liberation.fr/politiques/2017/05/07/emmanuel-macron-l-elysee-pied-au-plancher_1567939|url-status=live}}</ref> hamwe n'okwegama kwe omu by'obutegyeki okwa bumosho ahari Germaine, owaarugire omu maka makye agarikukuzibwa ishe nk'omukuru w'eishomero hamwe na nyina nk'omureeberezi w'enju, akahinduka<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lesechos.fr/24/04/2017/lesechos.fr/0212009111314_d-ou-vient-emmanuel-macron--.htm|title=D'où vient Emmanuel Macron ?|date=24 April 2017|website=Les Échos|location=France|access-date=6 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063922/https://www.lesechos.fr/24/04/2017/lesechos.fr/0212009111314_d-ou-vient-emmanuel-macron--.htm|url-status=live}}</ref> N'obu Macron yaakuriire omu ka etari y'ediini, akabatizibwa [[Wp/nyn/Catholic Church|Catholic]] ahabw'okushaba kwe aha myaka ikumi n'ebiri, aine emyaka ikumi n'ebiri. [[Wp/nyn/Agnostic atheism|agnostic]] eriizooba.<ref name="lacroixgorcelajeunessetres">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Gorce|first1=Bernard|title=La jeunesse très catholique des candidats à la présidentielle|url=http://www.la-croix.com/Religion/Laicite/La-jeunesse-tres-catholique-candidats-presidentielle-2017-04-10-1200838526|access-date=7 May 2017|work=La Croix|date=10 April 2017|archive-date=12 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512034816/http://www.la-croix.com/Religion/Laicite/La-jeunesse-tres-catholique-candidats-presidentielle-2017-04-10-1200838526|url-status=live}}</ref> Abazaire be bakatoorana eiziina rye ahabw'obunabi bwa Yesu Kristo omu baiburi [[Wp/nyn/Immanuel|Emmanuel]].<ref>{{Wp/nyn/Cite book |last=Fulda |first=Anne |title=Emmanuel Macron, un jeune homme si parfait |publisher=[[Wp/nyn/Plon (publisher)|Plon]] |year=2017 |isbn=978-2-259-21705-7 |location=Paris |pages=203 |language=fr |trans-title=Emmanuel Macron, A Young Man So Perfect}}</ref> Macron akatendekwa omu itendekyero ry'abayejesuiti [[Wp/nyn/Lycée la Providence|Lycée la Providence]]<ref name="galabio" /> omuri Amiens<ref name="france24" /> abazaire be batakamwoherize kumaririza omwaka gwe gw'ahamuheru gw'eishomero<ref name="Chrisafis" /> ahari abo abakugu munonga [[Wp/nyn/Lycée Henri-IV|Lycée Henri-IV]] omuri Paris, ahu yaaherize [[Wp/nyn/Lycée|high school]] engyenderwaho y'okwegyesa hamwe n'ebirikwetengwa [[Wp/nyn/Khâgne|undergraduate program]] aine "Bac S, Mention Bien". omu bwire bumwe, akatooranwa "[[Wp/nyn/Concours général|Concours général]]" (empaka z'amashomero ga siniya ezirikukirayo oburungi omw'eihanga ryona) omu by'obuhangwa bwa Bufaransa kandi akatunga dipuroma ye y'okushoma<ref name="Neva Editions 2015, p.193" /> Abazaire be bakamwohereza omuri Paris ahabw'okwerarikirira aha mukago ogu yaakozire nabo. [[Wp/nyn/Brigitte Macron|Brigitte Auzière]], omushomesa omushaija aine abaana bashatu aha Jesuites de la Providence, owaahindukire omukazi we.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=What Emmanuel Macron's home town says about him|url=https://www.economist.com/news/europe/21721637-french-presidential-favourite-was-shaped-amiens-place-he-outgrew-what-emmanuel-macrons|access-date=5 May 2017|newspaper=[[Wp/nyn/The Economist|The Economist]]|date=4 May 2017|archive-date=4 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170504200149/http://www.economist.com/news/europe/21721637-french-presidential-favourite-was-shaped-amiens-place-he-outgrew-what-emmanuel-macrons|url-status=live}}</ref> Omuri Paris, Macron emirundi ebiri akaremwa kutaaha omuri Amerika. [[Wp/nyn/École normale supérieure (Paris)|École normale supérieure]].<ref name="Vincent de Féligonde">Vincent de Féligonde, [http://www.la-croix.com/Actualite/France/Emmanuel-Macron-ancien-conseiller-du-Prince-aux-manettes-de-Bercy-2014-08-26-1197132 Emmanuel Macron, ancien conseiller du prince aux manettes de Bercy] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803125857/http://www.la-croix.com/Actualite/France/Emmanuel-Macron-ancien-conseiller-du-Prince-aux-manettes-de-Bercy-2014-08-26-1197132 |date=3 August 2017 }}, ''La Croix'', 26 August 2014</ref><ref>Christine Monin, ''[http://www.leparisien.fr/magazine/grand-angle/retro-emmanuel-macron-mon-copain-d-avant-10-05-2017-6934914.php RETRO : Emmanuel Macron, mon copain d'avant] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712020357/http://www.leparisien.fr/magazine/grand-angle/retro-emmanuel-macron-mon-copain-d-avant-10-05-2017-6934914.php |date=12 July 2017 }}'', ''Le Parisien'' {{Wp/nyn/In lang|fr}}, 10 May 2017.</ref><ref>Jordan Grevet, ''[http://www.closermag.fr/article/emmanuel-macron-un-ministre-pas-si-brillant-413776 "Emmanuel Macron, un ministre pas si brillant..."] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327080446/http://www.closermag.fr/article/emmanuel-macron-un-ministre-pas-si-brillant-413776 |date=27 March 2017 }}'', ''Closer'' {{Wp/nyn/In lang|fr}}, 13 October 2014.</ref> Omu mwanya gw'ekyo, akashoma oburogo aha yunivasite. [[Wp/nyn/University of Paris X|University of Paris-Ouest Nanterre La Défense]], okutunga [[Wp/nyn/Diplôme d'Études Approfondies|DEA]] diguri (a [[Wp/nyn/Master's degree in Europe|master level degree]]), aine omushomo ogurikukwata ahari [[Wp/nyn/Niccolò Machiavelli|Machiavelli]] kandi [[Wp/nyn/Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]].<ref name="galabio" /><ref name="lefigdejaeger">{{Wp/nyn/Cite news|last1=De Jaeger|first1=Jean-Marc|title=L'université de Nanterre félicite Emmanuel Macron, son ancien étudiant en philosophie|url=http://etudiant.lefigaro.fr/article/l-universite-de-nanterre-felicite-emmanuel-macron-son-ancien-etudiant-en-philosophie_9bda5ad4-3942-11e7-b5b5-21a5cdc791d1/|access-date=17 May 2017|work=Le Figaro|date=15 May 2017|archive-date=19 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519083208/http://etudiant.lefigaro.fr/article/l-universite-de-nanterre-felicite-emmanuel-macron-son-ancien-etudiant-en-philosophie_9bda5ad4-3942-11e7-b5b5-21a5cdc791d1/|url-status=live}}</ref> Omu mwaka gwa 1999 Macron akakora nk'omuhwezi w'omushwijumi w'amahurire [[Wp/nyn/Paul Ricoeur|Paul Ricoeur]], aba [[Wp/nyn/Huguenots|French Protestant]] omufirosoofo owaabaire naahandiika omurimo gwe ogw'ahamuheru, ''La Mémoire, l'Histoire, l'Obli''. Macron akakora munonga aha<ref name="Guélaud-2012" /><ref>{{Wp/nyn/Cite news |language= de |first= Gesche |last= Wüpper |url= https://www.welt.de/wirtschaft/article131660614/Junger-Wirtschaftsminister-darf-Frankreich-verfuehren.html |title= Junger Wirtschaftsminister darf Frankreich verführen |work= [[Wp/nyn/Die Welt|Die Welt]] |date= 27 August 2014 |access-date= 29 April 2017 |archive-date= 3 January 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170103002319/https://www.welt.de/wirtschaft/article131660614/Junger-Wirtschaftsminister-darf-Frankreich-verfuehren.html |url-status= live }}</ref> Macron akahinduka memba w'akakiiko k'okuhandiika akatabo k'eby'obutegyeki akari ''[[Wp/nyn/Esprit (magazine)|Esprit]]''.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.philomag.com/lactu/breves/emmanuel-macron-de-la-philosophie-au-ministere-de-leconomie-10140|title=Emmanuel Macron, de la philosophie au ministère de l'Économie • Brèves, Emmanuel Macron, Paul Ricoeur, Politique, Socialisme, Libéralisme, François Hollande • Philosophie magazine|website=philomag.com|date=27 August 2014|language=fr|access-date=6 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061629/http://www.philomag.com/lactu/breves/emmanuel-macron-de-la-philosophie-au-ministere-de-leconomie-10140|url-status=live}}</ref> Macron tarakozire gye [[Wp/nyn/Conscription in France|national service]] ahabw'okuba akaba naashoma diguri ye. Akazaarwa omu kwezi kwa ikumi na kubiri omuri 1977, akaba ari omwe aha bantu abahererukireyo obuheereza bw'amahe kubaire n'ob<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lopinion.fr/blog/secret-defense/emmanuel-macron-premier-president-qui-n-a-pas-fait-service-militaire-126336|title=Emmanuel Macron, premier Président qui n'a pas fait son service militaire|date=9 May 2017|work=L'Opinion|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062921/http://www.lopinion.fr/blog/secret-defense/emmanuel-macron-premier-president-qui-n-a-pas-fait-service-militaire-126336|url-status=live}}</ref> Macron akatunga [[Wp/nyn/Master's degree in Europe|master's degree]] omu [[Wp/nyn/Public administration|public affairs]] ahari [[Wp/nyn/Institut d'études politiques de Paris|Sciences Po]], nayegyera "Okwebembera abantu hamwe n'eby'entaasya" atakatendekirwe kukora nk'omukozi wa gavumenti omukuru {{Wp/nyn/Lang|fr|[[Wp/nyn/École nationale d'administration|École nationale d'administration]]|italic=no}} (ENA), okutendekwa aha kitebe kya Bufaransa omuri [[Wp/nyn/Nigeria|Nigeria]]<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.jeuneafrique.com/225217/politique/emmanuel-macron-le-coup-droit-de-hollande/|title=Emmanuel Macron, le coup droit de Hollande – JeuneAfrique.com|date=3 March 2015|work=JeuneAfrique.com|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=27 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327052236/http://www.jeuneafrique.com/225217/politique/emmanuel-macron-le-coup-droit-de-hollande/|url-status=live}}</ref> kandi ahari [[Wp/nyn/Prefectures in France|prefecture]] ahari [[Wp/nyn/Oise|Oise]] batakaherize kujwara diguri omuri 2004.<ref name="kaplan" /> == Omurimo gw'eby'emikono == === Omujwekyerwa w'eby'esente === Bwanyima y'okuhendera eishomero rya ENA omuri 2004, Macron akahinduka omurambuzi omu [[Wp/nyn/Inspection générale des finances (France)|''Inspection générale des finances'']] (IGF), eitaagi rya [[Wp/nyn/French Ministry for the Economy and Finance|Finance Ministry]].<ref name="Guélaud-2012" /> Macron akahaburwa [[Wp/nyn/Jean-Pierre Jouyet|Jean-Pierre Jouyet]], owaabaire naakurira ekitongore kya IGF.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/editos-du-point/sophie-coignard/coignard-derriere-macron-l-ombre-de-jouyet-22-04-2016-2034081_2134.php|title=Coignard – Derrière Macron, l'ombre de Jouyet|last=Coignard|first=Sophie|date=22 April 2016|work=Le Point|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=7 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807154801/http://www.lepoint.fr/editos-du-point/sophie-coignard/coignard-derriere-macron-l-ombre-de-jouyet-22-04-2016-2034081_2134.php|url-status=live}}</ref> Obu yaabaire ari omwebembezi w'eby'empiiha, Macron akaheereza emishomo omu bwire bw'ekiro aha "prep'ENA" (eishomero ry'omutaano ry'ebigyezo by'okutaaha [[Wp/nyn/Institut privé de préparation aux études supérieures|IPESUP]], eishomero ry'abantu buntu ery'omutaano, niritebeekanisa ebigyezo by'okutaaha omu ''[[Wp/nyn/Grandes écoles|Grandes écoles]]'', nka [[Wp/nyn/HEC Paris|HEC]] Eishomero rya Sciences Po.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/challenges-soir/ipesup-la-prepa-cherie-des-csp-est-a-vendre_13182|title=Ipesup, la prépa chérie des CSP+, est à vendre|work=Challenges|access-date=9 September 2017|language=fr|archive-date=9 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109215010/http://www.challenges.fr/challenges-soir/ipesup-la-prepa-cherie-des-csp-est-a-vendre_13182|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/entreprise/ipesup-change-de-main-pour-grandir_472264|title=Ipesup change de main pour grandir|work=Challenges|access-date=9 September 2017|language=fr|archive-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720031220/https://www.challenges.fr/entreprise/ipesup-change-de-main-pour-grandir_472264|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.ipesup.fr/formation/prepa-ena-2017/|title=Prépa ENA|work=Groupe Ipesup|access-date=9 September 2017|language=fr-FR|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831175716/https://www.ipesup.fr/formation/prepa-ena-2017/|url-status=live}}</ref> Omuri 2006, [[Wp/nyn/Laurence Parisot|Laurence Parisot]] akamuheereza omurimo gw'okuba manegya wa ''[[Wp/nyn/Mouvement des Entreprises de France|Mouvement des Entreprises de France]]'', niyo erikusingayo obuhango [[Wp/nyn/Employer federation|employer federation]] omuri Bufaransa, kwonka akanga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/elections/presidentielles/2017/04/27/35003-20170427ARTFIG00148-laurence-parisot-se-dit-prete-pour-matignon.php|title=Laurence Parisot dément se tenir "prête" pour Matignon en cas de victoire d'Emmanuel Macron|work=Le Figaro|date=27 April 2017|access-date=7 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822203011/http://www.lefigaro.fr/elections/presidentielles/2017/04/27/35003-20170427ARTFIG00148-laurence-parisot-se-dit-prete-pour-matignon.php|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa munaana omuri 2007, Macron akatooranwa nk'omumyoka w'omushaki w'amakuru [[Wp/nyn/Jacques Attali|Jacques Attali]]n'ekya "Commission to Unleash French Growth".<ref name="france24" /> Omuri 2008, Macron akashashura emitwaro ataano y'ebiro kwegura aha konturakiti ye eya gavumenti.<ref name="marnham">{{Wp/nyn/Cite news|first=Patrick|last=Marnham|url=http://www.spectator.co.uk/2017/02/whos-behind-the-mysterious-rise-of-emmanuel-macron/|title=Who's behind the mysterious rise of Emmanuel Macron?|work=The Spectator|date=4 February 2017|access-date=1 February 2017|archive-date=6 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506183304/https://www.spectator.co.uk/2017/02/whos-behind-the-mysterious-rise-of-emmanuel-macron/|url-status=live}}</ref> Bwanyima akahinduka omukozi wa banka kandi akaba nashashurwa esente nyingi. [[Wp/nyn/Rothschild & Cie Banque|Rothschild & Cie Banque]].<ref name=macronbio>{{Wp/nyn/Cite web |url=http://www.biography.com/people/emmanuel-macron-050817 |title=Biography of Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron of France |date=17 May 2017 |website=Biography.com |publisher=A&E Television Networks |access-date=17 May 2017 |archive-date=13 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170513102946/http://www.biography.com/people/emmanuel-macron-050817 |url-status=live }}</ref><ref name="lepoint">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/presidentielle/emmanuel-macron-s-explique-sur-ses-anciens-revenus-de-banquier-19-02-2017-2105953_3121.php|title=Emmanuel Macron s'explique sur ses anciens revenus de banquier|newspaper=Le Point|date=19 February 2017|language=fr|access-date=1 February 2017|archive-date=26 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326121326/http://www.lepoint.fr/presidentielle/emmanuel-macron-s-explique-sur-ses-anciens-revenus-de-banquier-19-02-2017-2105953_3121.php|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa kashatu omuri 2010, akatooranwa nk'omwebembezi w'akakiiko k'eby'obutegyeki.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|title=Décret n° 2010-223 du 4 mars 2010 relatif à la commission pour la libération de la croissance française|date=4 March 2010|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000021906441|access-date=7 August 2017|archive-date=7 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807153140/https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000021906441|url-status=live}}</ref> === Banka y'eby'obushuubuzi === Omu kwezi kwa mwenda omuri 2008, Macron akareka omurimo gwe nk'omurambuzi w'ebyesente yaataho omwanya [[Wp/nyn/Rothschild & Co|Rothschild & Cie Banque]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://tempsreel.nouvelobs.com/rue89/20160830.RUE5451/au-fait-il-faisait-quoi-chez-rothschild-emmanuel-macron.html|title=Au fait, il faisait quoi chez Rothschild, Emmanuel Macron ?|work=L'Obs|access-date=7 August 2017|language=fr-FR|archive-date=27 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170727205907/http://tempsreel.nouvelobs.com/rue89/20160830.RUE5451/au-fait-il-faisait-quoi-chez-rothschild-emmanuel-macron.html|url-status=live}}</ref> Macron akaruga omu gavumenti obu [[Wp/nyn/Nicolas Sarkozy|Nicolas Sarkozy]] akahinduka omwebembezi w'eihanga. Akaheebwa omurimo gwa François Henrot. Obujunanizibwa bwe obw'okubanza omu banka kukaba kuri okuhwera omu kutunga [[Wp/nyn/Cofidis|Cofidis]] bya [[Wp/nyn/Crédit Mutuel|Crédit Mutuel]] Ekicweka ky'oburengyerwa-izooba bwa Europe.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/05/10/les-annees-rothschild-d-emmanuel-macron_5125204_4854003.html|title=Les années Rothschild d'Emmanuel Macron|last=Chaperon|first=Isabelle|date=10 May 2017|work=Le Monde|access-date=7 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=7 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807152316/http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/05/10/les-annees-rothschild-d-emmanuel-macron_5125204_4854003.html|url-status=live}}</ref> Macron akatandikaho enkoragana na [[Wp/nyn/Alain Minc|Alain Minc]], omushaija w'eby'obushuubuzi aha kakiiko akarikureeberera ''[[Wp/nyn/Le Monde|Le Monde]]''.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last1=Tricornot |first1=Adrien de |last2=Weisz |first2=Johan |title=Comment Macron m'a séduit puis trahi |trans-title=How Macron seduced then betrayed me |work=StreetPress |date=10 February 2017 |url=https://www.streetpress.com/sujet/1486723160-macron-le-monde |language=fr |access-date=7 August 2017 |archive-date=2 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602235547/https://www.streetpress.com/sujet/1486723160-macron-le-monde |url-status=live }}</ref> Omuri 2010, Macron akahebwa ekitiinisa ky'okukwatanisa na banka ahanyima y'okukora aha nshonga y'okugarura busya sente za 'Le Mond' hamwe n'okugura [[Wp/nyn/Atos|Atos]] ahari [[Wp/nyn/Atos Information Technology Incorporated|Siemens IT Solutions and Services.]]<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lesechos.fr/16/12/2010/lesechos.fr/0201010007512_rothschild---cie-coopte-trois-nouveaux-associes.htm|title=Rothschild & Cie coopte trois nouveaux associés|date=16 December 2010|website=Les Échos|location=France|access-date=7 August 2017|archive-date=8 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008144859/https://www.lesechos.fr/16/12/2010/lesechos.fr/0201010007512_rothschild---cie-coopte-trois-nouveaux-associes.htm|url-status=live}}</ref> Omu mwaka nigwo gumwe, Macron akatekwaho kwebembera [[Wp/nyn/Nestlé|Nestlé]]okugura ekitongore kya Pfizer eky'eby'endya y'abaana abarikuzaarwa n'obuhumbi bwa doora mwenda, kikamuhindura akakaikuru.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/economie/emmanuel-macron-le-jeune-loup-de-l-elysee-qui-rassure-les-patrons_8564|title=Macron, ce chouchou des patrons qui succède à Montebourg|work=Challenges|access-date=7 August 2017|language=fr|archive-date=19 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319220932/https://www.challenges.fr/economie/emmanuel-macron-le-jeune-loup-de-l-elysee-qui-rassure-les-patrons_8564|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=Quand Emmanuel Macron était banquier d'affaires : "Un élément prometteur, mais sans plus" |url=https://www.francetvinfo.fr/elections/presidentielle/quand-emmanuel-macron-etait-banquier-d-affaires-un-element-prometteur-mais-sans-plus_2171646.html |first=Anne |last=Brigaudeau |website=France Info |date=5 May 2017 |language=fr |access-date=15 August 2023 |archive-date=12 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230912222929/https://www.francetvinfo.fr/elections/presidentielle/quand-emmanuel-macron-etait-banquier-d-affaires-un-element-prometteur-mais-sans-plus_2171646.html |url-status=live }}</ref> Omu kwezi kwa kabiri omuri 2012, Macron akahabura abashuubuzi [[Wp/nyn/Philippe Tillous-Borde|Philippe Tillous-Borde]], mukuru w'ekitongore kya [[Wp/nyn/Avril Group|Avril Group]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lesechos.fr/27/01/2017/LesEchosWeekEnd/00061-008-ECWE_macron--la-premiere-marche.htm|title=Macron, la première marche|date=27 January 2017|website=Les Échos|location=France|access-date=7 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170807192101/https://www.lesechos.fr/27/01/2017/LesEchosWeekEnd/00061-008-ECWE_macron--la-premiere-marche.htm|archive-date=7 August 2017}}</ref> Macron akagira ngu akatunga obukaikuru bubiri bwa doora ahagati y'okwezi kwa ikumi nibiri 2010 na Maayi 2012.<ref name="L'Express-2014" /> Ebihandiiko ebikuru nibyoreka ngu ahagati ya 2009 na 2013, Macron akatunga obukaikuru bwa €3.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.lejdd.fr/Politique/macron-dit-ce-quil-a-fait-de-ses-trois-millions-deuros-de-revenus-dans-le-prive-3297167|title=Macron dit ce qu'il a fait de ses trois millions d'euros de revenus|newspaper=Lejdd.fr|access-date=6 January 2019|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107022124/https://www.lejdd.fr/Politique/macron-dit-ce-quil-a-fait-de-ses-trois-millions-deuros-de-revenus-dans-le-prive-3297167|url-status=live}}</ref> Akaruga omu kitongore kya Rotschild & Company omuri 2012.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.ft.com/content/9bd62502-12cf-11e7-b0c1-37e417ee6c76|url-access=subscription|title=Emmanuel Macron's Rothschild years make him an easy election target|website=Financial Times|date=<!-- ??? -->|access-date=10 December 2018|archive-date=17 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117142355/https://www.ft.com/content/9bd62502-12cf-11e7-b0c1-37e417ee6c76|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://cece-owen.net/meet-the-real-emmanuel-macron-consummate-banker-puppet-bizarre-elitist-creation|title=Meet The Real Emmanuel Macron: Consummate Banker Puppet, Bizarre Elitist Creation|date=25 April 2017|author=Tyler Durden|website=CECE – POLITICAL INSTITUTIONS|access-date=28 May 2021|archive-date=1 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210601201129/http://cece-owen.net/meet-the-real-emmanuel-macron-consummate-banker-puppet-bizarre-elitist-creation|url-status=live}}</ref> ==Okutandika kwe omu by'obutegyeki== Obu yaabaire ari omunyeeto kutandika na 1998, Macron akakorera [[Wp/nyn/Citizen and Republican Movement|Citizens' Movement]] kumara emyaka ebiri, kwonka tarashabire kuba memba.<ref name="Marianne-2015">{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.marianne.net/politique/macron-ce-jeune-chevenementiste|title=Macron, ce jeune chevènementiste|date=12 November 2015|work=Marianne|access-date=2 August 2017|language=fr|archive-date=18 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518212256/https://www.marianne.net/politique/macron-ce-jeune-chevenementiste|url-status=live}}</ref><ref name="L'Express-2014">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lexpress.fr/actualite/politique/la-bombe-macron_1572205.html|title=La bombe Macron|date=2 September 2014|work=L'Express|access-date=2 August 2017|language=fr|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802124425/http://www.lexpress.fr/actualite/politique/la-bombe-macron_1572205.html|url-status=live}}</ref> Macron akaba ari omuhwezi wa meeya [[Wp/nyn/Georges Sarre|Georges Sarre]] ahari abo [[Wp/nyn/11th arrondissement of Paris|11th arrondissement of Paris]] obu yaabaire ari aha itendekyero ry'ebya sayansi.<ref>{{Wp/nyn/Cite book|title=Emmanuel Macron en marche vers l'Élysée|last=Prissette|first=Nicholas|publisher=Plon|year=2016|page=79}}</ref> Macron akeegaita aha [[Wp/nyn/Socialist Party (France)|Socialist Party]] aha myaka 24,<ref name="Libération">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/france/2012/09/17/avec-macron-l-elysee-decroche-le-poupon_847010|title=Avec Macron, l'Elysée décroche le poupon|work=Libération|access-date=2 August 2017|language=fr|archive-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170719223943/http://www.liberation.fr/france/2012/09/17/avec-macron-l-elysee-decroche-le-poupon_847010|url-status=live}}</ref> kwonka akahererukayo kugarura busya obumwe bwe omu bwire 2006-2009.<ref name=scan>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/coulisses/2015/02/18/25006-20150218ARTFIG00160-emmanuel-macron-n-est-plus-encarte-au-parti-socialiste.php|title=Emmanuel Macron n'est plus encarté au Parti socialiste|date=18 February 2015|work=Le Figaro|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=28 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228084221/http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/coulisses/2015/02/18/25006-20150218ARTFIG00160-emmanuel-macron-n-est-plus-encarte-au-parti-socialiste.php|url-status=live}}</ref> Macron akabugana [[Wp/nyn/François Hollande|François Hollande]] arikurabira omuri Jean-Pierre Jouyet omu 2006 reero yaayegaita aha bakozi be omu 2010.<ref name="Libération" /> Omuri 2007, Macron akagyezaho kwesimbaho aha ntebe omuri [[Wp/nyn/National Assembly (France)|National Assembly]] omuri Picardy ahansi y'ekyapa ky'ekibiina kya Socialist Party [[Wp/nyn/2007 French legislative election|2007 legislative elections]]; kwonka okushaba kwe kukangwa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://visionsmag.com/emmanuel-macron-lhomme-du-president/|title=Emmanuel Macron: l'homme du Président|date=24 February 2014|work=Visions Mag|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802204138/http://visionsmag.com/emmanuel-macron-lhomme-du-president/|url-status=live}}</ref> Macron akaheebwa omugisha gw'okuba omuhwezi wa mukuru w'abakozi owa mukuru w'eihanga [[Wp/nyn/François Fillon|François Fillon]] omuri 2010, n'obu kiraabe kiri kityo, akakyendeera.<ref>{{Wp/nyn/Cite book|title=Emmanuel Macron: le banquier qui voulait être roi|last=Bourmaud|first=François-Xavier|publisher=l'Archipel|year=2016|isbn=978-2-8098-1873-4|page=224}}</ref> ===Omuhwezi w'omuhandiiki omukuru omu ishengyero rya Elysee (2012-2014)=== Ebiro 15 Okwa kataano omuri 2012, Macron akahinduka omuhwezi w'omuhandiiki mukuru wa [[Wp/nyn/Élysée Palace|Élysée]], omukuru omu bakozi ba mukuru w'eihanga François Hollande.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|title=Arrêté du 15 mai 2012 portant nomination à la présidence de la République|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=525254F7DE760AA60A0966BE0BE4526F.tpdjo13v_2?cidTexte=JORFTEXT000025885873&dateTexte=&oldAction=rechJO&categorieLien=id|access-date=2 August 2017|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802163553/https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=525254F7DE760AA60A0966BE0BE4526F.tpdjo13v_2?cidTexte=JORFTEXT000025885873&dateTexte=&oldAction=rechJO&categorieLien=id|url-status=live}}</ref><ref name="kaplan" /> Macron akaheereza na [[Wp/nyn/Nicolas Revel|Nicolas Revel]]Akaheereza ahansi y'omuhandiiki mukuru [[Wp/nyn/Pierre-René Lemas|Pierre-René Lemas]]. Omu bwire bw'obwire bwa 2012, Macron akataho ekiteiso ky'okwongyera eshaaha 35 z'okukora eshaaha 37 okuhisya omuri 2014. Akagyezaho n'okuzibira okushorooza emishoro aha bantu abarikusinga kutunga esente nyingi, ekyabaire kitebekanisiibwe gavumenti. Hollande akanga ebiteeso bya Macron.<ref>{{Wp/nyn/Cite book|title=Emmanuel Macron en marche vers l'Élysée|last=Prissette|first=Nicolas|publisher=Plon|year=2016|page=144}}</ref> Omuri 2013, akaba ari omwe ahari abo abaabaire nibahakanisa okuhindura emishaara ya [[Wp/nyn/Chief executive officer|CEOs]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lopinion.fr/edition/economie/pourquoi-gouvernement-a-cede-salaire-patrons-dessous-d-deal-447|title=Pourquoi le gouvernement a cédé sur le salaire des patrons: les dessous d'un deal|date=26 May 2013|work=L'Opinion|access-date=2 August 2017|language=fr|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802124625/http://www.lopinion.fr/edition/economie/pourquoi-gouvernement-a-cede-salaire-patrons-dessous-d-deal-447|url-status=live}}</ref> Nicolas Revel, omuhwezi w'omuhandiiki mukuru owa Elysée, akahakanisa Macron aha nteekateeka y'okukora embaririra eyabaire neekundwa [[Wp/nyn/Mouvement des Entreprises de France|Medef]].<ref name="Berretta-2014">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/politique/emmanuel-berretta/hollande-remanie-l-elysee-et-recrute-laurence-boone-10-06-2014-1834370_1897.php|title=Hollande remanie l'Élysée et recrute Laurence Boone|last=Berretta|first=Emmanuel|date=10 June 2014|work=Le Point|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=14 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140614001530/http://www.lepoint.fr/politique/emmanuel-berretta/hollande-remanie-l-elysee-et-recrute-laurence-boone-10-06-2014-1834370_1897.php|url-status=live}}</ref> Ebiro 10 okwa mukaaga omuri 2014, kikarangirirwa ngu Macron akarekura omurimo gwe, yaasikirwa [[Wp/nyn/Laurence Boone|Laurence Boone]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2014/06/10/10001-20140610ARTFIG00402-laurence-boone-une-forte-tete-a-l-elysee.php|title=Laurence Boone, une forte tête à l'Élysée|last=Visot|first=Marie|date=10 June 2014|work=Le Figaro|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=7 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407001012/http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2014/06/10/10001-20140610ARTFIG00402-laurence-boone-une-forte-tete-a-l-elysee.php|url-status=live}}</ref> Enshonga ezirikuhaburwa ahabw'okurugaho kwe, harimu okwetomboitwa ahabw'obutaheebwa omurimo. [[Wp/nyn/First Valls government|first Government of Manuel Valls]] n'okwerarikirira kwe ahabw'obutabaasa kukora aha mpindahinduka ezi gavumenti erikuteekateeka kukora.<ref name="Berretta-2014" /> Eki kikabaho ahanyima y'okutoorana Jean-Pierre Jouyet nk'omukuru w'abakozi.<ref name="L'Obs-2">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://tempsreel.nouvelobs.com/politique/20140610.OBS9967/info-obs-emmanuel-macron-prepare-son-depart-de-l-elysee.html|title=INFO OBS. Emmanuel Macron prépare son départ de l'Elysée|work=L'Obs|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802130706/http://tempsreel.nouvelobs.com/politique/20140610.OBS9967/info-obs-emmanuel-macron-prepare-son-depart-de-l-elysee.html|url-status=live}}</ref> Jouyet akagira ngu Macron akarugaho "okugumizamu n'ebigyendererwa bye"<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lesechos.fr/10/06/2014/lesechos.fr/0203552972800_elysee---hollande-chamboule-son-cabinet.htm|title=Elysée: Hollande chamboule son cabinet|date=10 June 2014|website=Les Échos|location=France|access-date=2 August 2017|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802130331/https://www.lesechos.fr/10/06/2014/lesechos.fr/0203552972800_elysee---hollande-chamboule-son-cabinet.htm|url-status=live}}</ref> natandikaho ekitongore kye eky'okwehaburira ahaby'empiiha.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.francetvinfo.fr/replay-magazine/france-2/envoye-special/video-portrait-d-emmanuel-macron_835521.html|title=VIDEO. Le roman d'une ambition|date=27 February 2015|work=Franceinfo|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702003609/http://www.francetvinfo.fr/replay-magazine/france-2/envoye-special/video-portrait-d-emmanuel-macron_835521.html|url-status=live}}</ref> Bwanyima kikagambwa ngu akaba nateekateeka kutandikaho ekitongore ky'eby'obushuubuzi ekyabaire nikiija kugyezaho kushashurira purogyekiti z'eby'obwegyese.<ref name="Marianne-2015" /> Bwanyima y'obwire bukye akaheebwa omurimo nka [[Wp/nyn/Research fellow|research fellow]] ahari [[Wp/nyn/Humboldt University of Berlin|University of Berlin]] n'obuhwezi bw'omushuubuzi Alain Minc. nawe akaba ashabiire omwanya aha [[Wp/nyn/Harvard University|Harvard University]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/economie/les-redoutables-reseaux-d-emmanuel-macron_31265|title=Les redoutables réseaux de Macron|work=Challenges|access-date=2 August 2017|language=fr|archive-date=14 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170114195326/http://www.challenges.fr/economie/les-redoutables-reseaux-d-emmanuel-macron_31265|url-status=live}}</ref> Ku yaahairwe omugisha gw'okwesimbaho omu karuuru ka munisiparite omuri 2014, omu rurembo rwe orwa Amiens, Macron yaayangire<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/08/27/emmanuel-macron-de-mozart-de-l-elysee-a-ministre-de-l-economie_4477318_823448.html|title=Emmanuel Macron, de " Mozart de l'Elysée " à ministre de l'économie|last=Chabas|first=Charlotte|date=27 August 2014|work=Le Monde|access-date=2 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=16 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416192651/http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/08/27/emmanuel-macron-de-mozart-de-l-elysee-a-ministre-de-l-economie_4477318_823448.html|url-status=live}}</ref> ekyareteire François Hollande okwanga ekiteekateeko kya Manuel Valls eky'okumutoorana kuba minisita w'embaririra, ahabw'okuba akaba atakatooranwa omu ofiisi ya gavumenti.<ref name="L'Obs-2" /> === Minisita w'eby'entaasya n'eby'esente (2014-2017) === {{Wp/nyn/See also|Uber Files}} [[File:Emmanuel Macron (27 août 2014).jpg|thumb|Macron ari [[Wp/nyn/Ministry of Economy and Finance (France)|Minister of Economics and Finance]]|269x269px]] Akatooranwa kuba minisita w'eby'entaasya n'eby'esente omuri [[Wp/nyn/Second Valls government|Second Valls government]] ebiro 26 Okwa munaana omuri 2014, akahindura [[Wp/nyn/Arnaud Montebourg|Arnaud Montebourg]].<ref name=corbet>{{Wp/nyn/Cite news|first1=Sylvie |last1=Corbet |first2=Elaine |last2=Ganley |url=https://www.columbusceo.com/article/20140826/NEWS/308269576 |title=French gov't reshuffle expels dissident ministers |agency=Associated Press |date=26 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831011547/http://news.yahoo.com/french-govt-reshuffle-expels-dissident-ministers-171140970.html |archive-date=31 August 2014|url-status=<!--dead-->live }}</ref> Akaba ari minisita w'eby'entaasya omuto kuruga [[Wp/nyn/Valéry Giscard d'Estaing|Valéry Giscard d'Estaing]] omuri 1962.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.rfi.fr/mfi/20140829-macron-bercy-economie-parcours-elysee-hollande-ena-rotschild-montebourg-socialiste/|title=Emmanuel Macron: son adversaire, c'est la défiance|date=29 August 2014|publisher=Radio France Internationale|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802125128/http://www.rfi.fr/mfi/20140829-macron-bercy-economie-parcours-elysee-hollande-ena-rotschild-montebourg-socialiste/|url-status=live}}</ref> Macron akeetererwa eiziina ry'abanyamakuru nka "Anti-Montebourg" ahabw'okugira ngu akaba naashagika omukago gw'amahanga ga Buraaya kandi yaabaire aine obugabe bwingi, [[Wp/nyn/Euroscepticism|eurosceptic]] n'owa bumosho.<ref name=lejdd>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Remaniement-Emmanuel-Macron-nouveau-ministre-de-l-Economie-est-l-anti-Montebourg-682762|title=Macron, l'anti-Montebourg|author=V.V.|website=Le Journal de Dimanche|date=26 August 2014|language=fr-FR|access-date=2 August 2017|archive-date=6 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406172744/http://www.lejdd.fr/Politique/Remaniement-Emmanuel-Macron-nouveau-ministre-de-l-Economie-est-l-anti-Montebourg-682762|url-status=live}}</ref> Nka minisita w'eby'entatsya, Macron akaba ari omwebembezi w'empindahinduka omu by'obushuubuzi. [[Wp/nyn/Manuel Valls|Manuel Valls]] akatwara ebiragiro bya Macron omu ishengyero, arikukoresa ebiragiro by'omutaano [[Wp/nyn/49.3 (France)|49.3 procedure]].<ref name="Revault d'Allonnes-2015">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Revault d'Allonnes|first1=David|title=Loi Macron: comment le 49-3 a été dégainé comme un dernier recours|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2015/02/17/loi-macron-un-49-3-degaine-comme-un-dernier-recours_4578328_823448.html|newspaper=Le Monde.fr|access-date=16 April 2017|language=fr|date=17 February 2015|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702160040/http://www.lemonde.fr/politique/article/2015/02/17/loi-macron-un-49-3-degaine-comme-un-dernier-recours_4578328_823448.html|url-status=live}}</ref> Macron akeyongyera omugabo gwa Bufaransa omu kampuni [[Wp/nyn/Renault|Renault]] kuruga ahari 15% kuhika ahari 20% reero bateekaho ekiragiro kya ''Florange'' ekirikuheereza obugabe bw'okuteera akaruuru emirundi ebiri aha migabo erikuhingura emyaka ebiri, okwihaho ebicweka bibiri bishatu by'ab<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.ft.com/content/05314dfe-e27d-11e4-ba33-00144feab7de|title=French companies fight back against Florange double-vote law|website=Financial Times|date=16 April 2015|url-access=subscription|access-date=5 August 2017|last1=Stothard|first1=Michael|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063007/https://www.ft.com/content/05314dfe-e27d-11e4-ba33-00144feab7de|url-status=live}}</ref> Eki kikaheereza eihanga rya Bufaransa emigabo mikye omu kampuni, n'obu Macron yaaheza kugamba ngu gavumenti ekaba neija kukyendeeza amaani gaayo omuri Renault.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://tempsreel.nouvelobs.com/economie/20151210.OBS1163/renault-la-bataille-entre-ghosn-et-macron-va-t-elle-prendre-fin.html|title=Renault: la bataille entre Ghosn et Macron prend fin|work=L'Obs|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|archive-date=18 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170718223545/http://tempsreel.nouvelobs.com/economie/20151210.OBS1163/renault-la-bataille-entre-ghosn-et-macron-va-t-elle-prendre-fin.html|url-status=live}}</ref> Macron akajumirirwa munonga ahabw'okuremwa kuzibira okukinga eikorero rya Ecopla omuri [[Wp/nyn/Isère|Isère]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.mediapart.fr/journal/france/130916/macron-rattrape-par-son-bilan-bercy|title=Macron rattrapé par son bilan à Bercy|last=Magnaudeix|first=Mathieu|work=Mediapart|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063243/https://www.mediapart.fr/journal/france/130916/macron-rattrape-par-son-bilan-bercy|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa munaana omuri 2015, Macron akagira ngu akaba atakiri memba w'ekibiina kya Socialist Party kandi ngu akaba nayesimbaho ahabwawe.<ref name=scan/> ==== Ekiragiro kya Macron ==== Ekiragiro ekyabaire kitandikirweho [[Wp/nyn/Arnaud Montebourg|Arnaud Montebourg]] atakarugiire omu gavumenti, ekyabaire kiteire amaani omu kugura ebintu, kikahinduka {{Wp/nyn/Ill|Macron law|fr|Loi pour la croissance, l'activité et l'égalité des chances économiques}}, ekikwama ky'ebiragiro ebirikuzibira abakozi kukora aha sande n'ekiro; okuzibira kooki z'ebyengyenda by'abantu boona; ebiragiro by'abashoroozi b'amabanja, ba barista hamwe n'abarikuguza ebintu aha katare; hamwe n'ebiragiro ebirikutegyeka okupangisa ebyoma by'amahe kuruga omu kampuni z'abantu buntu. Ebiragiro nabyo bikagyezaho kukyendeeza emirimo ya gavumenti, nk'okutunga raisensi y'okuvuga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2014/12/08/travail-du-dimanche-autocars-professions-reglementees-qu-y-a-t-il-dans-la-loi-macron_4536498_4355770.html|title=Ce que prévoit (ou pas) la future loi Macron|last=Laurent|first=Samuel|date=8 December 2014|work=Le Monde|access-date=5 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061827/http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2014/12/08/travail-du-dimanche-autocars-professions-reglementees-qu-y-a-t-il-dans-la-loi-macron_4536498_4355770.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://blogs.wsj.com/briefly/2015/03/09/5-things-about-the-macron-law-2/|title=5 Things About the Macron Law|first1=William|last1=Horobin|first2=Stacy|last2=Meichtry|date=9 March 2015|website=The Wall Street Journal|language=en-US|access-date=5 August 2017|archive-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721133748/https://blogs.wsj.com/briefly/2015/03/09/5-things-about-the-macron-law-2/|url-status=live}}</ref> Manuel Valls, arikutiina ngu tikirikwija kuhika omu ishengyero ry'eihanga, akasharamu kuta ebiragiro omu nkora ya 49.3<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lesechos.fr/24/02/2015/LesEchos/21884-037-ECH_pourquoi-le-marteau-du-49-3-est-un-outil-indispensable.htm|title=Pourquoi le marteau du 49-3 est un outil indispensable|date=24 February 2015|website=Les Échos|location=France|access-date=5 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063935/https://www.lesechos.fr/24/02/2015/LesEchos/21884-037-ECH_pourquoi-le-marteau-du-49-3-est-un-outil-indispensable.htm|url-status=live}}</ref><ref name="Revault d'Allonnes-2015" /> n'ahabw'ekyo kikaikirizibwa ebiro 10 okwa kana omuri 2015.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.legifrance.gouv.fr/eli/loi/2015/8/6/EINX1426821L/jo/texte|title=LOI n° 2015-990 du 6 août 2015 pour la croissance, l'activité et l'égalité des chances économiques |website=Legifrance|language=fr|access-date=5 August 2017|archive-date=7 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707045859/https://www.legifrance.gouv.fr/eli/loi/2015/8/6/EINX1426821L/jo/texte|url-status=live}}</ref> Okuteebereza kw'okweyongyera kwa GDP okurikubaasa kubaho kurugirira aha mateeka, nikuruga ahari 0.3% kuhisya ahari 0.5%.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2015/09/18/20002-20150918ARTFIG00250-la-loi-macronne-devrait-creer-que-peu-de-croissance.php|title=La Loi Macron ne devrait créer que peu de croissance|last=Visot|first=Marie|date=18 September 2015|work=Le Figaro|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708001304/http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2015/09/18/20002-20150918ARTFIG00250-la-loi-macronne-devrait-creer-que-peu-de-croissance.php|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2016/08/30/quel-bilan-pour-emmanuel-macron-au-gouvernement_4990086_4355770.html|title=Quel est le bilan d'Emmanuel Macron au gouvernement ?|last=Pouchard|first=Anne-Aël Durand et Alexandre|date=30 August 2016|work=Le Monde|access-date=5 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806100930/http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2016/08/30/quel-bilan-pour-emmanuel-macron-au-gouvernement_4990086_4355770.html|url-status=live}}</ref> === ehururu y'obwebembezi bw'eihanga eya 2017 === {{Wp/nyn/Main|2017 French presidential election}} ====Okutandikaho ekibiina kya En Marche n'okurekura gavumenti==== Macron akatandika kumanywa abantu ba Bufaransa bwanyima y'okureebeka aha puroguraamu ya terevijoni eya Bufaransa eya ''Des Paroles Et Des Actes''' omu kwezi kwa kashatu omuri 2015.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.francetvinfo.fr/replay-magazine/france-2/des-paroles-et-des-actes/des-paroles-et-des-actes-du-jeudi-12-mars-2015_841451.html|title=Des paroles et des actes. Invité : Emmanuel Macron|date=5 March 2015|work=Franceinfo|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409113438/https://www.francetvinfo.fr/replay-magazine/france-2/des-paroles-et-des-actes/des-paroles-et-des-actes-du-jeudi-12-mars-2015_841451.html|url-status=live}}</ref> Atakatandikire ekibiina kye ky'obutegyeki [[Wp/nyn/Renaissance (French political party)|En Marche!]], akaha orubazo rwingi, orw'okubanza omuri kashatu omuri 2015 omuri [[Wp/nyn/Val-de-Marne|Val-de-Marne]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.mediapart.fr/journal/france/270617/l-assemblee-le-pouvoir-installe-ses-tetes|title=A l'Assemblée, le pouvoir installe ses têtes|last=Magnaudeix|first=Mathieu|work=Mediapart|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409173749/https://www.mediapart.fr/journal/france/270617/l-assemblee-le-pouvoir-installe-ses-tetes|url-status=live}}</ref> Akatiinatiinisa kuruga omuri Manuel Valls. [[Wp/nyn/Second Valls government|second government]] ahabw'ekiteiso ky'okwihaho obugabe bw'amahanga abiri aha batugi.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://lelab.europe1.fr/emmanuel-macron-explique-etre-parti-du-gouvernement-a-cause-de-la-decheance-de-nationalite-2856139|title=Lelab Europe1 – le meilleur de l'actualité politique sur le web|website=lelab.europe1.fr|access-date=26 July 2023|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107015822/https://lelab.europe1.fr/emmanuel-macron-explique-etre-parti-du-gouvernement-a-cause-de-la-decheance-de-nationalite-2856139|url-status=dead}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/citations/2016/02/09/25002-20160209ARTFIG00392-decheance-pour-macron-on-ne-traite-pas-le-mal-en-l-expulsant.php|title=Emmanuel Macron prend ses distances avec la déchéance de nationalité|date=9 February 2016|website=Le Figaro|access-date=26 July 2023|archive-date=22 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922130234/https://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/citations/2016/02/09/25002-20160209ARTFIG00392-decheance-pour-macron-on-ne-traite-pas-le-mal-en-l-expulsant.php|url-status=live}}</ref> Akagaruka yaataayaayira amahanga g'aheeru, otwariiremu Israel, ahu yaagambire aha ntunguuka ya tekinorogye ya digito.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lesechos.fr/08/09/2015/lesechos.fr/021312892961_macron--vrp-de-la-french-tech-en-israel.htm|title=Macron, VRP de la French Tech en Israël|date=8 September 2015|website=Les Échos|location=France|access-date=26 July 2023|archive-date=9 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190309221224/https://www.lesechos.fr/08/09/2015/lesechos.fr/021312892961_macron--vrp-de-la-french-tech-en-israel.htm|url-status=live}}</ref> Obutaikirizana aha nshonga y'obwesigwa bwa Macron ahari gavumenti ya Valls hamwe na Hollande, bukayongyera ku baayangire ekiragiro eki yaataireho ekirikwetwa "Macron 2", ekyabaire kiine obushoboorozi bwingi kukira ekiragiro kye eky'okubanza.<ref name="orange" /><ref name="L'Opinion-2016">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lopinion.fr/edition/politique/emmanuel-macron-dernier-maillon-fort-qui-pourrait-lacher-96996|title=Emmanuel Macron, le dernier maillon fort qui pourrait lâcher|date=16 February 2016|work=L'Opinion|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308104240/https://www.lopinion.fr/edition/politique/emmanuel-macron-dernier-maillon-fort-qui-pourrait-lacher-96996|url-status=live}}</ref> Macron akaheebwa omugisha gw'okuhwera omu kuteera akaruuru. [[Wp/nyn/El Khomri law|El Khomri law]] kandi bateeka ebicweka ebimwe ebya "Macron 2" omu biragiro, n'obu El Khomri yaabaire naabaasa kubishenya arikuhwerwa ba minisita abandi.{{Wp/nyn/Citation needed|date=August 2023}}{{Wp/nyn/Clarify|date=August 2023}} Ahagati y'obunkenke hamwe n'okusiisikara kw'enkoragana na gavumenti eriho hati, Macron akatandikaho ekibiina ky'obutegyeki ekyetongoire ekya En Marche omuri Amiens<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2016/04/06/emmanuel-macron-lance-un-mouvement-politique-nouveau-baptise-en-marche_4897274_823448.html|title=Emmanuel Macron lance un " mouvement politique nouveau " baptisé " En marche ! "|date=6 April 2016|newspaper=Le Monde|language=fr|issn=1950-6244|access-date=26 July 2023|archive-date=6 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190806194555/https://www.lemonde.fr/politique/article/2016/04/06/emmanuel-macron-lance-un-mouvement-politique-nouveau-baptise-en-marche_4897274_823448.html|url-status=live}}</ref> A [[Wp/nyn/Social-liberal|social-liberal]],<ref name="unBanquier">{{Wp/nyn/Cite news |url=http://www.leparisien.fr/economie/emmanuel-macron-un-banquier-social-liberal-a-bercy-26-08-2014-4088311.php |title=Emmanuel Macron, un banquier social-libéral à Bercy |newspaper=Le Parisien |date=26 August 2014 |language=fr |access-date=26 July 2023 |archive-date=9 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190309090609/http://www.leparisien.fr/economie/emmanuel-macron-un-banquier-social-liberal-a-bercy-26-08-2014-4088311.php |url-status=live }}</ref> [[Wp/nyn/Progressivism|progressive]]<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.europe1.fr/politique/macron-veut-voir-son-projet-progressiste-defendu-en-2017-2783443|title=Macron veut voir son 'projet progressiste' défendu en 2017|publisher=Europe1|date=27 June 2016|access-date=26 July 2023|archive-date=13 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113031210/http://www.europe1.fr/politique/macron-veut-voir-son-projet-progressiste-defendu-en-2017-2783443|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2016/08/20/macron-precise-son-projet-progressiste-pour-2017_4985391_4854003.html|title=Macron précise son projet " progressiste " pour 2017|first=Patrick|last=Roger|date=20 August 2016|language=fr|access-date=26 July 2023|work=Le Monde|archive-date=5 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805181433/https://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2016/08/20/macron-precise-son-projet-progressiste-pour-2017_4985391_4854003.html|url-status=live}}</ref> ekibiina ky'eby'obutegyeki ekyatungire amahurire maingi obu kyatandikirwe<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://lelab.europe1.fr/la-folle-sequence-mediatique-demmanuel-macron-2726665|title=La folle séquence médiatique d'Emmanuel Macron – Le Lab Europe 1|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061833/http://lelab.europe1.fr/la-folle-sequence-mediatique-demmanuel-macron-2726665|url-status=dead}}</ref> ekibiina hamwe na Macron bakajumirirwa purezidenti Hollande kandi ekibuuzo ky'obwesigwa bwa Macron ahari gavumenti kikareetwaho.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://lelab.europe1.fr/emmanuel-macron-refuse-detre-loblige-de-francois-hollande-2726290|title=Finalement, le parti d'Emmanuel Macron est "et de droite, et de gauche" (mais surtout progressiste) – Le Lab Europe 1|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|archive-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424111150/http://lelab.europe1.fr/emmanuel-macron-refuse-detre-loblige-de-francois-hollande-2726290|url-status=dead}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-36792249|title=France elections: Hollande slaps down ambitious minister Macron|publisher=BBC|date=14 July 2016|access-date=26 July 2023|archive-date=8 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408015045/https://www.bbc.com/news/world-europe-36792249|url-status=live}}</ref> Abajwekyerwa baingi omu ishengyero ry'eihanga bakagamba munonga okuhagira ekibiina<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Macron-et-l-heritage-de-Jeanne-d-Arc-784439|title=Macron et l'héritage de Jeanne d'Arc|website=Le Journal du Dimanche|date=8 May 2016|language=fr-FR|access-date=26 July 2023|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802003821/https://www.lejdd.fr/Politique/Macron-et-l-heritage-de-Jeanne-d-Arc-784439|url-status=live}}</ref> n'obu abaingi omu kibiina kya Socialist Party baraabe bagambire kubi ahari En Marche otwariiremu [[Wp/nyn/Manuel Valls|Manuel Valls]],<ref name="brustier">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.slate.fr/story/118839/macron-revolution-passive|title=Macron ou la "révolution passive" des élites françaises|author=Gaël Brustier|work=Slate|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|archive-date=23 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623005043/http://www.slate.fr/story/118839/macron-revolution-passive|url-status=live}}</ref> [[Wp/nyn/Michel Sapin|Michel Sapin]],<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2016/06/16/20002-20160616ARTFIG00269-michel-sapin-emmanuel-macron-les-meilleurs-ennemis-de-bercy.php|title=Michel Sapin-Emmanuel Macron : les meilleurs ennemis de Bercy|last=Visot|first=Marie|date=16 June 2016|work=Le Figaro|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=9 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709173428/http://www.lefigaro.fr/conjoncture/2016/06/16/20002-20160616ARTFIG00269-michel-sapin-emmanuel-macron-les-meilleurs-ennemis-de-bercy.php|url-status=live}}</ref> [[Wp/nyn/Axelle Lemaire|Axelle Lemaire]] kandi [[Wp/nyn/Christian Eckert|Christian Eckert]].<ref>{{Wp/nyn/Cite book|title=Emmanuel Macron en marche vers l'Élysée|last=Prissette|first=Nicolas|publisher=Plon|year=2016|page=255}}</ref> Omu kwezi kwa mukaaga omuri 2016, obushagiki bwa Macron hamwe n'ekibiina kye, En Marche, bukatandika kweyongyera omu by'amahurire na ''[[Wp/nyn/Libération|Libération]]'' erikworeka ngu ''[[Wp/nyn/L'Express|L'Express]]'', ''[[Wp/nyn/Les Échos (France)|Les Échos]]'', {{Wp/nyn/Ill|Le 1|fr}}, hamwe na ''[[Wp/nyn/L'Opinion (newspaper)|L'Opinion]]'' akaba atandikire kumushagika.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/futurs/2016/07/12/ces-journaux-qui-en-pincent-pour-macron_1465762|title=Ces journaux qui en pincent pour Macron|work=Libération|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=11 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911012801/http://www.liberation.fr/futurs/2016/07/12/ces-journaux-qui-en-pincent-pour-macron_1465762|url-status=live}}</ref> Ahabw'obutaikirizana oburikukwata aha bibiina by'abashuubuzi hamwe n'okwesharinga kwabo, {{Wp/nyn/Ill|Acrimed|fr}} kigambire ngu empapura z'amakuru ez'amaani zikatandika kushohoza ebihandiiko ebirikukwata ahari Macron na En Marche.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.acrimed.org/La-presse-est-unanime-Emmanuel-Macron|title=La presse est unanime : Emmanuel Macron|work=Acrimed {{!}} Action Critique Médias|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=23 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230323195113/https://www.acrimed.org/La-presse-est-unanime-Emmanuel-Macron|url-status=live}}</ref> Ahabw'okwetomboitwa ab'obumosho n'ab'oburyo, abaabaire nibashagika Macron omu by'amahurire baketwa "Macronites".<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.humanite.fr/la-macronite-de-lexpress-619149|title=La macronite de l'Express|date=27 October 2016|work=L'Humanité|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=28 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228011443/http://www.humanite.fr/la-macronite-de-lexpress-619149|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.acrimed.org/Le-cas-Macron-un-feuilleton-mediatique-a-suspense|title=Le " cas Macron " : un feuilleton médiatique à suspense|work=Acrimed {{!}} Action Critique Médias|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=30 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230530010220/https://www.acrimed.org/Le-cas-Macron-un-feuilleton-mediatique-a-suspense|url-status=live}}</ref> Omu kwa kataano omuri 2016, [[Wp/nyn/Orleans|Orleans]] meeya [[Wp/nyn/Olivier Carré|Olivier Carré]] Macron akeeta abantu aha mukoro gw'okujaguza emyaka 587 [[Wp/nyn/Joan of Arc|Joan of Arc]]okuteeraho kwe omu bwire bwa [[Wp/nyn/Siege of Orléans (1428–1429)|Siege of Orléans]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2016/05/08/a-orleans-emmanuel-macron-a-rendu-hommage-a-jeanne-d-arc-qui-a-su-rassembler-la-france_4915603_823448.html|title=A Orléans, Emmanuel Macron a rendu hommage à Jeanne d'Arc qui " a su rassembler la France "|date=8 May 2016|work=Le Monde|access-date=26 July 2023|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=24 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230924035203/https://www.lemonde.fr/politique/article/2016/05/08/a-orleans-emmanuel-macron-a-rendu-hommage-a-jeanne-d-arc-qui-a-su-rassembler-la-france_4915603_823448.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/france/2016/05/08/avec-jeanne-d-arc-macron-attend-des-voix_1451313|title=Avec Jeanne d'Arc, Macron attend des voix|work=Libération|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=13 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230413113247/https://www.liberation.fr/france/2016/05/08/avec-jeanne-d-arc-macron-attend-des-voix_1451313/|url-status=live}}</ref> [[Wp/nyn/La Chaîne Info|LCI]] akagira ngu Macron akaba naagyezaho kugaruraho akamanyiso ka Joan of Arc kuruga aha rubaju rwa buryo.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=http://www.lci.fr/politique/macron-a-orleans-cest-quoi-les-fetes-johanniques-si-prisees-des-politiques-1510079.html |title=Macron à Orléans : c'est quoi les fêtes johanniques, si prisées des politiques? |work=LCI |date=26 July 2023 |language=fr-FR |access-date=6 August 2017 |archive-date=6 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806142329/http://www.lci.fr/politique/macron-a-orleans-cest-quoi-les-fetes-johanniques-si-prisees-des-politiques-1510079.html |url-status=live }}</ref> Macron bwanyima akaza [[Wp/nyn/Puy du Fou|Puy du Fou]] kandi akarangirira ngu "tarabiire mugyenzi" omu kugamba kwe ahagati y'orugambo ngu akaba naaza kuruga omu gavumenti eriho obwahati.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/france/2016/08/19/macron-l-honnetete-m-oblige-a-vous-dire-que-je-ne-suis-pas-socialiste_1473437|title=Macron: "L'honnêteté m'oblige à vous dire que je ne suis pas socialiste"|work=Libération|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=12 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230412145102/https://www.liberation.fr/france/2016/08/19/macron-l-honnetete-m-oblige-a-vous-dire-que-je-ne-suis-pas-socialiste_1473437/|url-status=live}}</ref> Ebiro 30 Okwa munaana omuri 2016, Macron akarekura obutegyeki [[Wp/nyn/2017 French presidential election|2017 presidential election]],<ref name="bbc-macron-quits">{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37221446|title=Macron quits to clear way for French presidential bid|work=BBC News|date=30 August 2016|access-date=21 June 2018|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717113112/https://www.bbc.com/news/world-europe-37221446|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2016/08/30/01002-20160830LIVWWW00101-macron-demission-gouvernement-hollande-politique-presidentielle-2017.php|title=Macron évite soigneusement d'évoquer sa candidature|author1=Julien Licourt|author2=Yohan Blavignat|date=30 August 2016|work=[[Wp/nyn/Le Figaro|Le Figaro]]|language=fr|access-date=30 August 2016|archive-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329182458/http://www.lefigaro.fr/politique/2016/08/30/01002-20160830LIVWWW00101-macron-demission-gouvernement-hollande-politique-presidentielle-2017.php|url-status=live}}</ref> okwehayo aha kibiina kye ekya En Marche.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.france24.com/fr/20160830-emmanuel-macron-demission-bercy-sapin-bilan-economie-presidentielle|title=Emmanuel Macron démissionne pour se consacrer à son mouvement En Marche |first1=Sébastian |last1=Seibt |date=30 August 2016|publisher=France 24|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062704/http://www.france24.com/fr/20160830-emmanuel-macron-demission-bercy-sapin-bilan-economie-presidentielle|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.lesechos.fr/politique-societe/politique/0211240059317-macron-annonce-sa-demission-cet-apres-midi-pour-se-consacrer-a-son-mouvement-en-marche-2023616.php |first1=Grégoire |last1=Poussielgue |title=Macron démissionne avec l'Elysée en ligne de mire|date=30 August 2016|work=Les Échos|location=France|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|archive-date=31 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160831150108/http://www.lesechos.fr/politique-societe/politique/0211240059317-macron-annonce-sa-demission-cet-apres-midi-pour-se-consacrer-a-son-mouvement-en-marche-2023616.php|url-status=dead}}</ref> Habaireho obunkenke obweyongyeire n'amakuru maingi ngu akaba nayenda kuruga omu gavumenti ya Valls kuruga aha ntandikwa ya 2015.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.slate.fr/story/122803/macron-demission |last1=Pottier |first1=Jean-Marie |date=30 August 2016 |title=Emmanuel Macron, la démission continue|work=Slate|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062901/http://www.slate.fr/story/122803/macron-demission|url-status=live}}</ref> Akabanza yaakora enteekateeka y'okurugaho bwanyima y'okushazibwamu{{Wp/nyn/Clarify|is this the right word? More like it failed to pass, no?|date=August 2023}} ekiragiro kye ekya "Macron 2"<ref name="L'Opinion-2016" /> kwonka akasharamu kugumaho kumara akaire kakye bwanyima y'orukiiko na mukuru w'eihanga François Hollande.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.francetvinfo.fr/politique/emmanuel-macron/l-histoire-secrete-de-la-demission-d-emmanuel-macron_1803851.html|title=L'histoire secrète de la démission d'Emmanuel Macron|date=31 August 2016|work=Franceinfo|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|archive-date=26 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926050504/http://www.francetvinfo.fr/politique/emmanuel-macron/l-histoire-secrete-de-la-demission-d-emmanuel-macron_1803851.html|url-status=live}}</ref> Michel Sapin akarangirirwa nk'orikwija kusimbura Macron<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.ledauphine.com/france-monde/2016/08/30/emmanuel-macron-attendu-a-l-elysee|title=Emmanuel Macron: "J'ai démissionné pour être libre"|access-date=5 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061051/http://www.ledauphine.com/france-monde/2016/08/30/emmanuel-macron-attendu-a-l-elysee|url-status=live}}</ref> kandi Hollande akagira ngu akahurira ngu Macron akamuryarya.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2016/08/31/hollande-emmanuel-macron-m-a-trahi-avec-methode_4990333_823448.html|title=Hollande: " Emmanuel Macron m'a trahi avec méthode "|last=d'Allonnes|first=David Revault|date=31 August 2016|work=Le Monde|access-date=5 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806100716/http://www.lemonde.fr/politique/article/2016/08/31/hollande-emmanuel-macron-m-a-trahi-avec-methode_4990333_823448.html|url-status=live}}</ref> Kandi [[Wp/nyn/Institut français d'opinion publique|IFOP]] okucondooza kworeka ngu ebicweka 84 ahari igana by'abo ababuuriziibwe bakaikirizana n'encwamu ye y'okurekura omurimo.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.ifop.com/?option=com_publication&type=poll&id=3464|title=Ifop – Les Français et la démission d'Emmanuel Macron du gouvernement|website=ifop.com|language=fr-fr|access-date=5 August 2017|archive-date=27 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227222410/http://www.ifop.com/?option=com_publication&type=poll&id=3464|url-status=live}}</ref> ==== Akaruuru k'omwebembezi w'eihanga akarikubanza ==== Macron akabanza yaayoreka ekigyendererwa kye ky'okwesimbaho arikukora ekibiina kya En Marche, kwonka bwanyima y'okurekura omuri gavumenti, akabaasa kuheereza obwire bwingi aha kibiina kye.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2016/04/07/le-pari-liberal-d-emmanuel-macron_4897752_4854003.html|title=Le pari libéral d'Emmanuel Macron|last=Wieder|first=Thomas|date=7 April 2016|work=Le Monde|access-date=5 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=24 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624144616/https://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2016/04/07/le-pari-liberal-d-emmanuel-macron_4897752_4854003.html|url-status=live}}</ref> kandi bwanyima y'okurekura omurimo gwe nka minisita w'eby'entaasya, abanyamakuru bakatandika kureeba omuringo gw'okushorooza esente ogurikworeka ngu akaba<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/coulisses/2016/05/18/25006-20160518ARTFIG00273-les-levees-de-fond-au-profit-d-emmanuel-macron-se-poursuivent.php|title=Les levées de fonds au profit d'Emmanuel Macron se poursuivent|last=Mourgue|first=Marion|date=18 May 2016|work=Le Figaro|access-date=5 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=9 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209180502/http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/coulisses/2016/05/18/25006-20160518ARTFIG00273-les-levees-de-fond-au-profit-d-emmanuel-macron-se-poursuivent.php|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa ikumi omuri 2016, Macron akahakanisa ekigyendererwa kya Hollande eky'okuba omwebembezi w'eihanga owa buriijo, arikugira ngu Bufaransa neeyetenga "[[Wp/nyn/Jupiter (mythology)|Jupiter]]nk'omwebembezi w'eihanga.<ref name="jupiter">{{Wp/nyn/Cite web|website=France Inter|title='Président jupitérien': comment Macron compte régner sur l'Olympe|language=fr|url=https://www.franceculture.fr/politique/president-jupiterien-comment-macron-compte-regner-sur-lolympe|first=Hélène|last=Combis|date=19 June 2017|access-date=24 April 2020|archive-date=31 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731002508/https://www.franceculture.fr/politique/president-jupiterien-comment-macron-compte-regner-sur-lolympe|url-status=live}}</ref> Ebiro 16 Okwa ikumi na kumwe omuri 2016, Macron akarangirira omu butongore okwesimba kwe ahabwa mukuru w'eihanga rya Bufaransa bwanyima y'emyezi mingi y'okuteebereza. Omu kugamba kwe, akashaba "enkyukakyuka ya demokurasiya" kandi yaraganisa<ref name=centrist1>{{Wp/nyn/Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-37994372 |title=France's Macron Joins Presidential Race to 'Unblock France' |date=16 November 2016 |publisher=BBC, UK |access-date=26 April 2017 |archive-date=23 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170423231450/http://www.bbc.com/news/world-europe-37994372 |url-status=live }}</ref> Akaba ayorekire amatsiko ngu Hollande akaba naija kwesimbaho emyezi mingi enyima, arikugira ngu nk'omwebembezi w'eihanga oriho hati, niwe yaabaire ayesimbire<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/citations/2016/03/16/25002-20160316ARTFIG00114-2017-macron-calme-le-jeu-et-se-range-derriere-hollande.php|title=2017 : Macron calme le jeu et se range derrière Hollande|last=Boni|first=Marc de|date=16 March 2016|work=Le Figaro|access-date=26 July 2023|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=9 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190309105111/http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/citations/2016/03/16/25002-20160316ARTFIG00114-2017-macron-calme-le-jeu-et-se-range-derriere-hollande.php|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/11/22/emmanuel-macron-a-une-drole-de-definition-des-mots-traitre-et_a_21611710/|title=Macron a une drôle de définition des mots "traître" et "loyauté"|date=22 November 2016|website=Le Huffington Post|access-date=26 July 2023|archive-date=19 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419185024/https://www.huffingtonpost.fr/2016/11/22/emmanuel-macron-a-une-drole-de-definition-des-mots-traitre-et_a_21611710/|url-status=live}}</ref> Ekitabo kya Macron ekya ''Revolution''' kikashohozibwa ebiro 24 Okwa ikumi na kumwe omuri 2016 kandi kyahika aha mwanya gwa kataano aha rukarara rw'ebitabo ebirikugura munonga<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/election-presidentielle-2017/revolution-le-livre-programme-de-macron-se-hisse-dans-le-top-des-ventes_440991|title="Révolution", le livre-programme de Macron se hisse dans le top des ventes|work=Challenges|access-date=26 July 2023|language=fr|archive-date=16 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170116162703/http://www.challenges.fr/election-presidentielle-2017/revolution-le-livre-programme-de-macron-se-hisse-dans-le-top-des-ventes_440991|url-status=live}}</ref> Ahanyima y'obwire bukye arangirire okwesimbaho kwe, [[Wp/nyn/Jean-Christophe Cambadélis|Jean-Christophe Cambadélis]] kandi [[Wp/nyn/Manuel Valls|Manuel Valls]] bombi bakashaba Macron kwesimbaho [[Wp/nyn/French Socialist Party presidential primary, 2017|Socialist Party presidential primary]], eki yaaherize kwanga kukora.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.europe1.fr/politique/macron-refuse-toute-participation-a-la-primaire-une-querelle-de-clan-2918090|title=Macron refuse toute participation à la primaire, une "querelle de clan"|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062436/http://www.europe1.fr/politique/macron-refuse-toute-participation-a-la-primaire-une-querelle-de-clan-2918090|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.bfmtv.com/politique/primaire-a-gauche-emmanuel-macron-rejette-les-appels-de-valls-et-cambadelis-1068229.html|title=Primaire à gauche: Emmanuel Macron rejette les appels de Valls et Cambadélis|publisher=BFMTV|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406174603/http://www.bfmtv.com/politique/primaire-a-gauche-emmanuel-macron-rejette-les-appels-de-valls-et-cambadelis-1068229.html|url-status=live}}</ref> Jean-Christophe Cambadélis akatandika kutiinisa ngu naija kwihaho abantu boona abarikushagika Macron [[Wp/nyn/Lyon|Lyon]] meeya [[Wp/nyn/Gérard Collomb|Gérard Collomb]] okuha obuhwezi bwe enyima ye.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/politique/cambadelis-menace-de-sanction-les-soutiens-de-macron-02-09-2016-2065327_20.php|title=Cambadélis menace de sanction les soutiens de Macron|date=2 September 2016|work=Le Point|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806064050/http://www.lepoint.fr/politique/cambadelis-menace-de-sanction-les-soutiens-de-macron-02-09-2016-2065327_20.php|url-status=live}}</ref> Kampeyini za Macron, ezirikwebemberwa abafaransa abakugu omu by'entaasya [[Wp/nyn/Sophie Ferracci|Sophie Ferracci]],<ref name="decodeurs">{{Wp/nyn/Cite news|title=Qui sont les trente proches d'Emmanuel Macron qui comptent au sein d'En marche ! ?|newspaper=Le Monde|url=http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2017/05/02/qui-sont-les-trente-proches-d-emmanuel-macron-qui-comptent-au-sein-d-en-marche_5121041_4355770.html#sophie_gagnant-ferracci|access-date=20 January 2018|archive-date=18 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118021649/http://www.lemonde.fr//les-decodeurs/article/2017/05/02/qui-sont-les-trente-proches-d-emmanuel-macron-qui-comptent-au-sein-d-en-marche_5121041_4355770.html#sophie_gagnant-ferracci|url-status=live}}</ref> ekarangirira omu kwa ikumi na nibiri omuri 2016 ngu ekarundaana obukaikuru bwa doora 3.7 omu buhwezi<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.20minutes.fr/politique/1978191-20161210-presidentielle-vraiment-entre-campagne-macron-montre-biceps-paris|title=Présidentielle: "On est vraiment entré dans la campagne", Macron montre les biceps à Paris|website=20 Minutes|date=10 December 2016|language=fr|access-date=6 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061935/http://www.20minutes.fr/politique/1978191-20161210-presidentielle-vraiment-entre-campagne-macron-montre-biceps-paris|url-status=live}}</ref> emirundi eshatu embaririra y'owaabaire ari omu maisho [[Wp/nyn/Alain Juppé|Alain Juppé]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2016/12/22/primaire-de-la-droite-ce-que-les-comptes-racontent-de-la-campagne_5052894_4355770.html|title=Primaire de la droite: ce que les comptes racontent de la campagne|last=Vaudano|first=Maxime|date=22 December 2016|work=Le Monde|access-date=6 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061343/http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2016/12/22/primaire-de-la-droite-ce-que-les-comptes-racontent-de-la-campagne_5052894_4355770.html|url-status=live}}</ref> Macron akahakanisibwa abantu baingi, otwariiremu [[Wp/nyn/Benoît Hamon|Benoît Hamon]]owamushabire kworeka orunyiriri rw'abagabi b'obuyambi be kandi yaajunaana okurwanisa ebyetengo bye ahabw'obwire obuyamara na ba Rothschilds<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.mediapart.fr/journal/france/181116/macron-et-ses-donateurs-et-voila-le-debat-sur-la-transparence|title=Macron et ses donateurs: et voilà le débat sur la transparence!|last=Mathieu|first=Mathilde|work=Mediapart|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061542/https://www.mediapart.fr/journal/france/181116/macron-et-ses-donateurs-et-voila-le-debat-sur-la-transparence|url-status=live}}</ref> eki Macron yaagizire ngu n'ekikorwa ky'oburyarya.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/18/97001-20161118FILWWW00075-macron-refuse-de-publier-la-liste-de-ses-donateurs.php|title=Macron refuse de publier la liste de ses donateurs|work=Le Figaro|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063048/http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2016/11/18/97001-20161118FILWWW00075-macron-refuse-de-publier-la-liste-de-ses-donateurs.php|url-status=live}}</ref> Abanyamakuru Marion L'Hour na Frédéric Says, bwanyima bakagira ngu akashohoza emitwaro ya Euro 120, omu kutebekanisa eby'okurya n'enkiiko n'abantu b'omutaano omu by'empurizana hamwe n'omu by'obuhangwa bwa Bufaransa obu<ref name="Roger-2017">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/01/26/emmanuel-macron-assure-qu-aucun-centime-de-bercy-n-a-ete-utilise-pour-en-marche_5069362_4854003.html|title=Emmanuel Macron assure qu'" aucun centime " de Bercy n'a été utilisé pour En Marche !|last=Roger|first=Patrick|date=26 January 2017|work=Le Monde|access-date=6 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806100928/http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/01/26/emmanuel-macron-assure-qu-aucun-centime-de-bercy-n-a-ete-utilise-pour-en-marche_5069362_4854003.html|url-status=live}}</ref> [[Wp/nyn/Christian Jacob (politician)|Christian Jacob]] kandi [[Wp/nyn/Philippe Vigier|Philippe Vigier]] akamujunaana okukoresa sente ezi kuronda akaruuru atarikuronda akaruuru.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2017/02/03/emmanuel-macron-peut-il-etre-inquiete-dans-l-affaire-des-frais-de-bouche_5074081_4355770.html|title=Emmanuel Macron peut-il être inquiété dans l'affaire des " frais de bouche " ?|last=Vaudano|first=Maxime|date=3 February 2017|work=Le Monde|access-date=6 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806100402/http://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2017/02/03/emmanuel-macron-peut-il-etre-inquiete-dans-l-affaire-des-frais-de-bouche_5074081_4355770.html|url-status=live}}</ref> Owamusikira, Michel Sapin, tarareebire ekikorwa kye nk'ekitahikire, arikugira ngu aine obugabe kukoresa esente.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.lejdd.fr/Politique/Emmanuel-Macron-et-les-120-000-euros-de-Bercy-842885|title=Emmanuel Macron et les 120.000 euros de Bercy|website=Le Journal du Dimanche|date=26 January 2017|language=fr-FR|access-date=6 August 2017|archive-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803075926/http://www.lejdd.fr/Politique/Emmanuel-Macron-et-les-120-000-euros-de-Bercy-842885|url-status=live}}</ref> Macron akeeta ebigambirwe nk'ebirikujumisa eiziina rye kandi yaagira ngu tihaine embaririra ya baminisita eyaabaire ekozesibwa aha kibiina kye.<ref name="Roger-2017" /> Ehururu ya Macron ekashemererwa munonga kuruga omu banyamakuru.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.huffingtonpost.fr/2016/03/12/emmanuel-macron-bulle-mediatique-fantasme-gauche-recomposition_n_9439094.html|title=Emmanuel Macron, bulle médiatique et fantasme d'une gauche en recomposition|date=12 March 2016|website=Le Huffington Post|access-date=6 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061317/http://www.huffingtonpost.fr/2016/03/12/emmanuel-macron-bulle-mediatique-fantasme-gauche-recomposition_n_9439094.html|url-status=live}}</ref> Ekitongore ky'ebyempurizagana kikagira ngu empapura z'amahurire ezirikuhingura makumi ataano zikaba zimuhaireyo.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.mediapart.fr/journal/france/180117/croquis-de-melenchon-macron-les-ressorts-d-un-desequilibre|title=Croquis. De Mélenchon à Macron, les ressorts d'un déséquilibre|last=Huertas|first=Hubert|work=Mediapart|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063240/https://www.mediapart.fr/journal/france/180117/croquis-de-melenchon-macron-les-ressorts-d-un-desequilibre|url-status=live}}</ref> Abanwani b'abaine orupapura rwa Le Monde<ref>Michaela Wiegel: Seine Lehrerin, [[Wp/nyn/Frankfurter Allgemeine Zeitung|Frankfurter Allgemeine Zeitung]], 9 May 2017, p.&nbsp;9.</ref> hamwe na Claude Perdiel, owaabaire ari mukama wa [[Wp/nyn/L'Obs|Nouvel Observateur]],<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lopinion.fr/edition/politique/claude-perdriel-proprietaire-challenges-c-est-macron-112306|title=Pour Claude Perdriel, propriétaire de Challenges, "c'est Macron!"|date=17 October 2016|work=L'Opinion|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806100520/http://www.lopinion.fr/edition/politique/claude-perdriel-proprietaire-challenges-c-est-macron-112306|url-status=live}}</ref> akahebwa eiziina rya "omunyamakuru oyesimbireho" kuruga aha rubaju rwa bumosho n'orwa buryo kandi akatwarwa nk'omwe omu kucondooza.<ref name="Libération.fr">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/debats/2017/02/12/emmanuel-macron-candidat-des-medias-autopsie-d-un-choix-implicite_1548024|title=Emmanuel Macron, "candidat des médias": autopsie d'un choix implicite|work=Libération|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806061000/http://www.liberation.fr/debats/2017/02/12/emmanuel-macron-candidat-des-medias-autopsie-d-un-choix-implicite_1548024|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.monde-diplomatique.fr/2017/05/BENILDE/57494|title=Emmanuel Macron, le candidat des médias|date=1 May 2017|work=Le Monde diplomatique|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062111/https://www.monde-diplomatique.fr/2017/05/BENILDE/57494|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/sondages-oui-non/emmanuel-macron-est-il-le-candidat-des-medias-01-03-2017-2108346_1923.php|title=Emmanuel Macron est-il le candidat des médias ?|date=1 March 2017|work=Le Point|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806063614/http://www.lepoint.fr/sondages-oui-non/emmanuel-macron-est-il-le-candidat-des-medias-01-03-2017-2108346_1923.php|url-status=live}}</ref> Abantu baingi bakagyeragyeranisa ehururu ye n'ekintu ekirikuguzibwa<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/presidentielle/emmanuel-macron-le-produit-de-l-annee-15-02-2017-2104975_3121.php|title=Emmanuel Macron, le produit de l'année ?|last=Sgherri|first=Marie-Sandrine|date=15 February 2017|work=Le Point|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806064301/http://www.lepoint.fr/presidentielle/emmanuel-macron-le-produit-de-l-annee-15-02-2017-2104975_3121.php|url-status=live}}</ref> ahabw'enki [[Wp/nyn/Maurice Lévy (Publicis)|Maurice Lévy]], owaabaireho [[Wp/nyn/Publicis|Publicis]] Orikukurira ekitongore, arikukoresa oburyo bw'okuguza ebintu kwenda kutunguura enteekateeka ye y'okuba omwebembezi w'eihanga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/challenges-soir/comment-macron-a-tres-habilement-sature-l-espace-mediatique_414866|title=Comment Macron est devenu un phénomène médiatique|work=Challenges|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=9 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109222001/http://www.challenges.fr/challenges-soir/comment-macron-a-tres-habilement-sature-l-espace-mediatique_414866|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lexpress.fr/actualite/politique/de-dsk-a-maduro-l-etonnant-parcours-d-ismael-emelien-conseiller-de-macron_1844250.html|title=De DSK à Macron, l'étonnant parcours d'Ismaël Emelien|date=25 October 2016|work=L'Express|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=8 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508200617/http://www.lexpress.fr/actualite/politique/de-dsk-a-maduro-l-etonnant-parcours-d-ismael-emelien-conseiller-de-macron_1844250.html|url-status=live}}</ref> Akatabo 'Marianne' kakahandiika ngu [[Wp/nyn/BFM TV|BFM TV]], nyenka wa [[Wp/nyn/Patrick Drahi|Patrick Drahi]], bakashohoza ebirikukwata ahari Macron kukira abandi abesimbireho boona.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.marianne.net/bfmtv-diffuse-autant-macron-que-fillon-hamon-melenchon-pen-reunis-100250047.html|title=BFMTV diffuse autant de Macron que de Fillon, Hamon, Mélenchon et Le Pen réunis !|date=21 February 2017|work=Marianne|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=22 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110924/http://www.marianne.net/bfmtv-diffuse-autant-macron-que-fillon-hamon-melenchon-pen-reunis-100250047.html}}</ref> 'Marianne' akateekateeka ngu eki nikibaasa kuba kyabeireho ahabw'okukwatanisa na Drahi omu kampiini [[Wp/nyn/Bernard Mourad|Bernard Mourad]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/media/bernard-mourad-quitte-altice-pour-rejoindre-l-equipe-d-emmanuel-macron_431114|title=Bernard Mourad quitte Altice pour rejoindre l'équipe d'Emmanuel Macron|work=Challenges|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=25 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240125184556/https://www.challenges.fr/media/bernard-mourad-quitte-altice-pour-rejoindre-l-equipe-d-emmanuel-macron_431114|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.francetvinfo.fr/elections/presidentielle/presidentielle-polemique-apres-une-poignee-de-mains-entre-emmanuel-macron-et-ruth-elkrief_2164916.html|title=Présidentielle: polémique après une poignée de mains entre Emmanuel Macron et Ruth Elkrief|date=27 April 2017|work=Franceinfo|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806001725/http://www.francetvinfo.fr/elections/presidentielle/presidentielle-polemique-apres-une-poignee-de-mains-entre-emmanuel-macron-et-ruth-elkrief_2164916.html|url-status=live}}</ref> [[Wp/nyn/François Bayrou|François Bayrou]], ou barikugyeragyeranisa nawe Macron, akarangirira ngu tarikwija kwesimbaho ahabwa mukuru w'eihanga kandi omu mwanya gw'ekyo, akatandikaho omukago gw'eby'oburuuru na Macron<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.liberation.fr/france/2017/02/22/bayrou-propose-une-offre-d-alliance-a-macron-qui-accepte_1550292|title=Bayrou propose "une offre d'alliance" à Macron qui "accepte"|work=Libération|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=23 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923131523/http://www.liberation.fr/france/2017/02/22/bayrou-propose-une-offre-d-alliance-a-macron-qui-accepte_1550292|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lexpress.fr/actualite/politique/elections/emmanuel-macron-et-francois-bayrou-bientot-l-alliance-pour-la-presidentielle_1881916.html|title=Emmanuel Macron et François Bayrou, l'alliance pour la présidentielle|date=22 February 2017|work=L'Express|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=25 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240125184455/https://www.lexpress.fr/politique/elections/emmanuel-macron-et-francois-bayrou-bientot-l-alliance-pour-la-presidentielle_1881916.html|url-status=live}}</ref> oburuuru bwe bukatandika kweyongyera. Bwanyima y'eshonga z'ebiragiro ezirikukwata ahari François Fillon kumanywa, Macron akamusingura omu karuuru yaaba omwebembezi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.challenges.fr/politique/sondage-fillon-s-effondre-et-serait-elimine-des-le-1er-tour_451663|title=Sondage: Fillon s'effondre et serait éliminé dès le 1er tour|work=Challenges|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=13 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813132806/https://www.challenges.fr/politique/sondage-fillon-s-effondre-et-serait-elimine-des-le-1er-tour_451663|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.rtl.fr/actu/politique/presidentielle-2017-sondage-macron-vainqueur-7787509486|title=Emmanuel Macron président selon un nouveau sondage|work=RTL.fr|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=19 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819170711/http://www.rtl.fr/actu/politique/presidentielle-2017-sondage-macron-vainqueur-7787509486|url-status=live}}</ref> Macron akatunga okwetomboitwa ahabw'obwire obuyatwaire kushoboorora enteekateeka omu butongore omu kampiini ze; nobu yaabaire yaagambire omu kwezi kwaikumi na kumwe ngu akaba atakashohwize enteekateeka ye yoona omu kwezi kwa kabiri, ekyaretsireho okwetomboitwa kuruga omu bantu abarikuhakanisa hamwe n'okwerarikirira omu banywani hamwe n<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.rtl.fr/actu/politique/presidentielle-2017-certains-proches-de-macron-s-interrogent-sur-l-absence-de-programme-7787271290|title=Certains proches de Macron s'interrogent sur "l'absence de programme"|author1=Pauline De Saint-Rémy|date=16 February 2017|access-date=3 March 2017|publisher=RTL|author2=Loïc Farge|archive-date=4 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304113856/http://www.rtl.fr/actu/politique/presidentielle-2017-certains-proches-de-macron-s-interrogent-sur-l-absence-de-programme-7787271290|url-status=live}}</ref> Akahendera yaataho enteekateeka ye y'emiko 150, yaagishohoza aha mikutu ya intaneeti kandi yaagigambaho omu ruteerane rw'abanyamakuru orw'eizooba eryo.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://la1ere.francetvinfo.fr/programme-emmanuel-macron-que-promet-il-outre-mer-448951.html|title=Programme d'Emmanuel Macron: que promet-il pour les Outre-mer ?|last1=David Ponchelet|date=2 March 2017|access-date=3 March 2017|publisher=franceinfo|archive-date=2 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302125237/http://la1ere.francetvinfo.fr/programme-emmanuel-macron-que-promet-il-outre-mer-448951.html|url-status=live}}</ref> [[File:French Election- Celebrations at The Louvre, Paris (33707026433).jpg|thumb|right|Abahagizi ba Macron okujaguza obusinguzi bwe omuri [[Wp/nyn/Louvre|Louvre]] ebiro 7 Okwa kataano omuri 2017]] Macron akatunga abashagiki baingi, yaatunga obushagiki kuruga owa François Bayrou owa [[Wp/nyn/Democratic Movement (France)|Democratic Movement]] (MoDem), omujwekyerwa w'eishengyero ry'eihanga [[Wp/nyn/Daniel Cohn-Bendit|Daniel Cohn-Bendit]], omuhangu omu by'obuhangwa [[Wp/nyn/François de Rugy|François de Rugy]] ahari abo [[Wp/nyn/French Socialist Party presidential primary, 2017|primary of the left]], kandi omujwekyerwa w'ekibiina kya Socialist [[Wp/nyn/Richard Ferrand|Richard Ferrand]], omuhandiiki mukuru w'ekibiina kya En Marche, hamwe n'abandi baingi, baingi kuruga omu kibiina kya Socialist Party, hamwe n'abeby'obutegyeki baingi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=Qui sont les soutiens d'Emmanuel Macron ?|url=http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/02/28/les-soutiens-d-emmanuel-macron_5087064_4854003.html|newspaper=Le Monde|date=28 February 2017|access-date=3 March 2017|archive-date=2 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302103255/http://www.lemonde.fr//election-presidentielle-2017/article/2017/02/28/les-soutiens-d-emmanuel-macron_5087064_4854003.html|url-status=live}}</ref> Ekibiina kya [[Wp/nyn/Grand Mosque of Paris|Grand Mosque of Paris]] akashaba [[Wp/nyn/Islam in France|French Muslims]] okuteera akaruuru ka boona ahari Macron.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |access-date=27 April 2017 |date=24 April 2017 |work=Le Figaro |language=fr |url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/04/24/97001-20170424FILWWW00147-la-grande-mosquee-de-paris-appelle-a-voter-massivement-macron.php |title=La grande mosquée de Paris appelle à voter "massivement" Macron |archive-date=28 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170428111819/http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/04/24/97001-20170424FILWWW00147-la-grande-mosquee-de-paris-appelle-a-voter-massivement-macron.php |url-status=live }}</ref> Ebiro 23 okwa kana omuri 2017, Macron akatunga oburuuru bwingi omu karuuru k'omwebembezi w'eihanga ak'okubanza, n'oburuuru oburikuhingura obukaikuru munaana (24%). [[Wp/nyn/Marine Le Pen|Marine Le Pen]] omu kicweka kya kabiri, n'obuhwezi bw'abaabaire beesimbireho, François Fillon na Benoît Hamon<ref name="Le Parisien-2017">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.leparisien.fr/elections/presidentielle/video-presidentielle-suivez-en-direct-le-discours-d-emmanuel-macron-22-04-2017-6877506.php|title=Emmanuel Macron se voit en "président des patriotes face à la menace nationaliste"|date=23 April 2017|work=Le Parisien|access-date=6 August 2017|archive-date=19 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519063533/http://www.leparisien.fr/elections/presidentielle/video-presidentielle-suivez-en-direct-le-discours-d-emmanuel-macron-22-04-2017-6877506.php|url-status=live}}</ref> hamwe n'omwebembezi w'eihanga François Hollande.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/elections/presidentielles/2017/04/24/35003-20170424ARTFIG00229-francois-hollande-pour-ma-part-je-voterai-emmanuel-macron.php|title=François Hollande: "Pour ma part, je voterai Emmanuel Macron"|last=Berdah|first=Arthur|date=24 April 2017|work=Le Figaro|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062927/http://www.lefigaro.fr/elections/presidentielles/2017/04/24/35003-20170424ARTFIG00229-francois-hollande-pour-ma-part-je-voterai-emmanuel-macron.php|url-status=live}}</ref> ==== Akaruuru k'omwebembezi w'eihanga ak'omurundi gwa kabiri ==== Ab'eby'obutegyeki b'aheeru y'eihanga bakashagika Macron omu kwesimbaho kwe kurwanisa abeesimbire aha rubaju rwa buryo [[Wp/nyn/Marine Le Pen|Marine Le Pen]], otwariiremu [[Wp/nyn/European Commission|European Commission]] Purezidenti [[Wp/nyn/Jean-Claude Juncker|Jean-Claude Juncker]], Mukuru wa Bugirimaani [[Wp/nyn/Angela Merkel|Angela Merkel]],<ref>"[https://euobserver.com/elections/137655 Juncker breaks tradition with support for Macron] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170428050949/https://euobserver.com/elections/137655 |date=28 April 2017 }}". ''[[Wp/nyn/EUobserver|EUobserver]]''. 24 April 2017.</ref> kandi owaabaireho omwebembezi w'eihanga rya Amerika [[Wp/nyn/Barack Obama|Barack Obama]].<ref>"[https://www.cnbc.com/2017/04/21/obama-wishes-french-presidential-hopeful-macron.html Obama wishes French presidential hopeful Macron good luck ahead of key vote] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170421105508/http://www.cnbc.com/2017/04/21/obama-wishes-french-presidential-hopeful-macron.html |date=21 April 2017 }}". ''[[Wp/nyn/CNBC|CNBC]]''. 21 April 2017.</ref> Okuhanuura kukatebekanisibwa ahagati ya Macron na Le Pen ebiro 3 Okwa ikumi na mushanju omuri 2017. Okuhanuura kukamara eshaaha ibiri kandi okucondooza kw'ebiteekateeko kworeka ngu akatwarwa nk'omusinguzi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.latribune.fr/economie/presidentielle-2017/debat-macron-le-pen-la-presse-etrangere-abasourdie-par-la-violence-des-echanges-704354.html|title=Débat Macron-Le Pen: la presse étrangère abasourdie par la violence des échanges|work=La Tribune|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062708/http://www.latribune.fr/economie/presidentielle-2017/debat-macron-le-pen-la-presse-etrangere-abasourdie-par-la-violence-des-echanges-704354.html|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa kashatu omuri 2017, orikukurira ehururu za Macron, [[Wp/nyn/Mounir Mahjoubi|Mounir Mahjoubi]], akagambira Bungyereza [[Wp/nyn/Sky News|Sky News]] ngu Russia eri enyima y'okutahirira Macron, kandi yaagira ngu emikutu yaayo y'amahurire n'oburugo bw'amakuru g'ebishobobo. Akagira ati: [[Wp/nyn/RT (TV network)|RT]] (eyaaGbaire emanyirwe nka Russia erizooba) hamwe [[Wp/nyn/Sputnik (news agency)|Sputnik News]] (okw'okuba) oburugo bw'amakuru g'ebishobobo obwabandize kugambwa aha muntu weitu oyesimbireho{{Wp/nyn/Nbsp}}...".<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://news.sky.com/story/is-russia-interfering-in-the-french-election-one-of-emmanuel-macrons-aides-claims-so-10790024|title=Is Russia interfering in the French election? One of Emmanuel Macron's aides claims so|publisher=[[Wp/nyn/Sky News|Sky News]]|author=Mark Stone|date=5 March 2017|access-date=6 May 2017|archive-date=16 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516031306/http://news.sky.com/story/is-russia-interfering-in-the-french-election-one-of-emmanuel-macrons-aides-claims-so-10790024|url-status=live}}</ref> Ebiro bibiri okuteera akaruuru k'omwebembezi w'eihanga omuri Bufaransa okwa mushanju. Okwa kataano kutakahikire, kikagambwa ngu gigabytes mwenda eza [[Wp/nyn/2017 Macron e-mail leaks|Macron's campaign emails]] bakaba bateire ebaruha zaabo ahari [[Wp/nyn/Pastebin.com|Pastebin]], omwanya gw'okugabana ebihandiiko. Ebihandiiko bikajanjazibwa aha rubaaho rw'ebishushani [[Wp/nyn/4chan|4chan]], ekyarugiremu akabonero "#macronleaks" akarikugyenda omu maisho aha mukutu gwa Twitter.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/05/06/l-equipe-d-en-marche-fait-etat-d-une-action-de-piratage-massive-et-coordonnee_5123310_4854003.html|title=En marche ! dénonce un piratage " massif et coordonné " de la campagne de Macron|date=6 May 2017|work=Le Monde|access-date=2 August 2017|language=fr|issn=1950-6244|archive-date=18 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818133323/http://www.lemonde.fr/election-presidentielle-2017/article/2017/05/06/l-equipe-d-en-marche-fait-etat-d-une-action-de-piratage-massive-et-coordonnee_5123310_4854003.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.rts.ch/info/monde/8599552-les-macron-leaks-itineraire-d-une-operation-de-destabilisation-politique.html|title=Les 'Macron Leaks', itinéraire d'une opération de déstabilisation politique|work=rts.ch|access-date=2 August 2017|language=fr|archive-date=10 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510080050/http://www.rts.ch/info/monde/8599552-les-macron-leaks-itineraire-d-une-operation-de-destabilisation-politique.html|url-status=live}}</ref> Omu kihandiiko ky'omwebazyo nigwo gumwe, ekibiina kya Macron ekya En Marche kikagira kiti: "Ekitongore kya En Marche kiteganisiibwe munonga omumwebazyo ogu, ekirikureetaho okujanjaara kw'amakuru g'omunda aha mikutu ya boona.".<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-election-macron-leaks-idUSKBN1812AZ|title=Macron's French presidential campaign emails leaked online|author=Eric Auchard and Bate Felix|newspaper=Reuters|location=Frankfurt/Paris|date=5 May 2017|access-date=6 May 2017|archive-date=7 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507003645/http://www.reuters.com/article/us-france-election-macron-leaks-idUSKBN1812AZ|url-status=live}}</ref> Ehururu ya Macron ekaba yaaheirwe ripoota omu kwezi kwa kashatu omuri 2017 kuruga omu kitongore kya Japan eky'eby'okwerinda aha mikutu ya boona [[Wp/nyn/Trend Micro|Trend Micro]] okworeka omu bwijwire oku [[Wp/nyn/En Marche!|En Marche]] bakaba bateekateekirweho okurabya eby'enyanja.<ref name="magazine">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/presidentielle/la-campagne-de-macron-cible-de-tentatives-de-piratages-de-hackers-russes-25-04-2017-2122486_3121.php|title=La campagne de Macron cible de tentatives de piratage de hackers russes|date=25 April 2017|work=Le Point|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802131539/http://www.lepoint.fr/presidentielle/la-campagne-de-macron-cible-de-tentatives-de-piratages-de-hackers-russes-25-04-2017-2122486_3121.php|url-status=live}}</ref> Ekitongore kya mikorosho ekya trend kikagira ngu guruupu eyaabaire neekora eby'okurwanisa egyo, ekaba eri eya Russia [[Wp/nyn/Fancy Bear|Fancy Bear]], nawe najunanwa okwiba [[Wp/nyn/Democratic National Committee|Democratic National Committee]] ahari [[Wp/nyn/2016 Democratic National Committee email leak|22 July 2016]].<ref name="magazine"/> obutumwa 21,075 oburikwikirizibwa hamwe n'obundi obutumwa 50,773 obutarikwikirizibwa [[Wp/nyn/List of material published by WikiLeaks#2017 Macron email leak|released in July 2017 by WikiLeaks]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/07/31/wikileaks-releases-thousands-hacked-macron-campaign-emails/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/07/31/wikileaks-releases-thousands-hacked-macron-campaign-emails/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=WikiLeaks releases thousands of hacked Macron campaign emails|work=The Telegraph|access-date=2 August 2017|language=en-GB}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> Eki kikabaho ahanyima ya Le Pen kujunaana Macron okwetantara emishoro.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-39802776|title=French election: Macron takes action over offshore claims|date=4 May 2017|work=BBC News|access-date=2 August 2017|language=en-GB|archive-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708001209/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-39802776|url-status=live}}</ref> Ebiro 7 Okwa kataano omuri 2017, Macron akatooranwa nk'omwebembezi wa Bufaransa n'oburuuru 66.1% ahari Marine Le Pen's 33.9%. Akaruuru kakaba karimu oburemeezi bw'amaani ahari 25.4%, kandi ebicweka 8% by'oburuuru bikaba biri busha nainga byononekire.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Presidentielles/elecresult__presidentielle-2017/(path)/presidentielle-2017/FE.html|title=Résultats de l'élection présidentielle 2017 |website=interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Presidentielles/elecresult__presidentielle-2017|language=fr-FR|access-date=6 August 2017|archive-date=10 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170710182843/https://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Presidentielles/elecresult__presidentielle-2017/(path)/presidentielle-2017/FE.html|url-status=live}}</ref> Macron akarekura omurimo gwe nk'omwebembezi wa En Marche<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/05/08/97001-20170508FILWWW00010-macron-va-demissionner-de-la-presidence-d-en-marche.php|title=Macron va démissionner de la présidence d'En marche!|work=Le Figaro|access-date=6 August 2017|language=fr|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806100841/http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/05/08/97001-20170508FILWWW00010-macron-va-demissionner-de-la-presidence-d-en-marche.php|url-status=live}}</ref> kandi Catherine Barbaroux akahinduka omwebembezi w'obwire bukye.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.latribune.fr/economie/france/les-577-candidats-de-la-republique-en-marche-seront-connus-jeudi-11-mai-707887.html|title=Les 577 candidats de "La République en marche" seront connus jeudi 11 mai|work=La Tribune|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062918/http://www.latribune.fr/economie/france/les-577-candidats-de-la-republique-en-marche-seront-connus-jeudi-11-mai-707887.html|url-status=live}}</ref> ==Obwebembezi bw'eihanga (2017-2019)== {{Wp/nyn/Main|Presidency of Emmanuel Macron}} ===Taamu y'okubanza (2017-2022)=== Macron akahinduka purezidenti omu butongore ebiro 14 Okwa kataano.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |author=C.Sa |date=8 May 2017 |title=Passation de pouvoir: François Hollande passera "le flambeau" à Macron dimanche 14 mai |url=http://www.leparisien.fr/elections/presidentielle/passation-de-pouvoir-francois-hollande-passera-le-flambeau-a-macron-dimanche-14-mai-08-05-2017-6928980.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170508193831/http://www.leparisien.fr/elections/presidentielle/passation-de-pouvoir-francois-hollande-passera-le-flambeau-a-macron-dimanche-14-mai-08-05-2017-6928980.php |archive-date=8 May 2017 |access-date=8 May 2017 |newspaper=Le Parisien |language=fr}}</ref> Aha myaka 39, akahinduka omwebembezi w'eihanga orikukirayo obuto omu byafaayo bya Bufaransa hamwe n'omwebembezi w'eihanga orikukirayo obuto kuruga [[Wp/nyn/Napoleon|Napoleon]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=http://www.torontosun.com/2017/05/07/tense-france-chooses-new-president |title=Emmanuel Macron becomes France's youngest president |last1=Leicester |first1=John |last2=Corbet |first2=Sylvie |newspaper=Toronto Sun |access-date=14 May 2017 |agency=Associated Press |archive-date=29 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729054502/http://www.torontosun.com/2017/05/07/tense-france-chooses-new-president |url-status=live }}</ref><ref name="Napoleon">{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-france-election-macron-profile-idUSKBN1830XP|title=Macron the mould-breaker – France's youngest leader since Napoleon|date=7 May 2017|work=Reuters|access-date=2 July 2017|archive-date=6 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706204150/http://www.reuters.com/article/us-france-election-macron-profile-idUSKBN1830XP|url-status=live}}</ref> N'omwebembezi w'eihanga rya Bufaransa ow'okubanza kuzaarwa bwanyima y'okutandikaho eihanga rya Bufaransa. [[Wp/nyn/French Fifth Republic|Fifth Republic]] omuri 1958. Akatoorana [[Wp/nyn/Patrick Strzoda|Patrick Strzoda]] nk'omukuru w'abakozi be<ref name="france3grammontstrzoda">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Grammont|first1=Stéphane|title=Patrick Strzoda, ancien préfet de Bretagne, directeur de cabinet d'Emmanuel Macron|url=http://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/patrick-strzoda-ancien-prefet-bretagne-directeur-cabinet-emmanuel-macron-1253391.html|access-date=15 May 2017|work=France 3 Bretagne|date=14 May 2017|archive-date=9 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709213254/https://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/patrick-strzoda-ancien-prefet-bretagne-directeur-cabinet-emmanuel-macron-1253391.html|url-status=live}}</ref> kandi [[Wp/nyn/Ismaël Emelien|Ismaël Emelien]] nk'omuhabuzi we ow'omutaano aha by'obukodyo,empurizana hamwe n'okugamba.<ref name="bfmtvleparcours">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Penicaud|first1=Céline|title=Le parcours fulgurant d'Ismaël Emelien, le nouveau conseiller spécial d'Emmanuel Macron|url=http://www.bfmtv.com/politique/le-parcours-fulgurant-d-ismael-emelien-le-nouveau-conseiller-special-d-emmanuel-macron-1163638.html|access-date=15 May 2017|publisher=BFM TV|date=14 May 2017|archive-date=16 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516182034/http://www.bfmtv.com/politique/le-parcours-fulgurant-d-ismael-emelien-le-nouveau-conseiller-special-d-emmanuel-macron-1163638.html|url-status=live}}</ref> Ebiro 15 Okwa kataano, akatoorana [[Wp/nyn/Édouard Philippe|Édouard Philippe]] ahari [[Wp/nyn/The Republicans (France)|the Republicans]] nk'oku [[Wp/nyn/Prime Minister of France|Prime Minister]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.com/news/39923510|title=France's Macron names Republican Philippe as PM|date=15 May 2017|work=BBC News|access-date=15 May 2017|language=en-GB|archive-date=15 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170515155455/http://www.bbc.com/news/39923510|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=Le premier ministre Philippe prépare " un gouvernement rassembleur de compétences "|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/05/15/edouard-philippe-le-maire-les-republicains-du-havre-nomme-premier-ministre_5127912_823448.html|newspaper=Le Monde|date=15 May 2017|access-date=15 May 2017|archive-date=15 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170515155709/http://www.lemonde.fr//politique/article/2017/05/15/edouard-philippe-le-maire-les-republicains-du-havre-nomme-premier-ministre_5127912_823448.html|url-status=live}}</ref> Aha izooba eryo, akakora oruramburo rwe orw'okubanza omu mahanga g'aheeru y'eihanga, okubugana omuri Berlin na Angela Merkel, [[Wp/nyn/Chancellor of Germany|Chancellor of Germany]]Abebembezi babiri bakahamya omugasho gwa [[Wp/nyn/France–Germany relations|France–Germany relations]] n'ekibiina ky'amahanga ga buraaya.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=French President Macron heads to Berlin for his first official foreign visit|url=http://www.cnn.com/2017/05/15/world/macron-merkel-meeting/|work=CNN|first=Chandrika|last=Narayan|date=15 May 2017|access-date=17 May 2017|archive-date=16 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516201950/http://www.cnn.com/2017/05/15/world/macron-merkel-meeting/|url-status=live}}</ref> Bakaikirizana kukora enteekateeka y'omutaano eya Buraaya, barikugira ngu tihaine n'omwe owaabaire naahakanisa empinduka omu [[Wp/nyn/Treaties of the European Union|Treaties of the European Union]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=Emmanuel Macron and Angela Merkel pledge to draw up 'common road map' for Europe|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/05/15/emmanuel-macron-call-eu-reform-heads-germany-first-foreign-trip/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/05/15/emmanuel-macron-call-eu-reform-heads-germany-first-foreign-trip/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|website=The Telegraph|date=15 May 2017|access-date=17 May 2017}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> Omu [[Wp/nyn/2017 French legislative election|2017 legislative election]], ekibiina kya Macron ekya La République En Marche hamwe na Democratic Movement ekirikukikwatagana nakyo, kikahangura entebe 350 ahari 577.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Legislatives/elecresult__legislatives-2017|title=Résultats des élections législatives 2017 |website=interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Legislatives/elecresult__legislatives-2017|access-date=26 August 2019|archive-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170719225206/http://www.interieur.gouv.fr/Elections/Les-resultats/Legislatives/elecresult__legislatives-2017|url-status=live}}</ref> Ahanyima y'aba Republican okureebeka nk'abasinguzi [[Wp/nyn/2017 French Senate election|Senate elections]], omugambirizi wa gavumenti Christophe Castaner akagira ngu akaruuru kakaba karemirwe ekibiina kye.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/2112659/president-macrons-party-suffers-blow-french-senate-election|title=Macron's government admits French Senate elections a 'failure'|work=South China Morning Post|agency=Associated Press|date=25 September 2017|access-date=8 August 2022|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809181649/https://www.scmp.com/news/world/europe/article/2112659/president-macrons-party-suffers-blow-french-senate-election|url-status=live}}</ref> Ebiro 3 okwa mushanju omuri 2020, Macron akatoorana [[Wp/nyn/Centre-right politics|centre-right]] [[Wp/nyn/Jean Castex|Jean Castex]] nk'enganzi y'eihanga rya Bufaransa. [[Wp/nyn/Social conservatism|social conservative]], akaba ari memba wa [[Wp/nyn/Les Républicains|the Republicans]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date= 3 July 2020 |title= France's Macron picks Jean Castex as PM after Philippe resigns |url= https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-53276582 |work= BBC News |access-date= 17 May 2021 |archive-date= 3 July 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200703235233/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-53276582 |url-status= live }}</ref> Okutooranwa oku kukashoboororwaho nk'okukora omurimo ogurikureebeka nk'oguri ahagati omu by'entaasya.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last= Momtaz |first= Rym |date= 3 July 2020 |title= Picking low-profile French PM, Macron bets big on himself |url= https://www.politico.eu/article/macron-appoints-jean-castex-as-french-prime-minister/ |work= Politico |access-date= 17 May 2021 |archive-date= 8 May 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210508083806/https://www.politico.eu/article/macron-appoints-jean-castex-as-french-prime-minister/ |url-status= live }}</ref> ====Ebiragiro by'omunda==== Omu myezi ye y'okubanza nk'omwebembezi w'eihanga, Macron akareetaho empindahinduka omu mitwarize y'abantu, ebiragiro by'abakozi, emishoro hamwe n'obushoboorozi bw'ebitongore ebirik{{Wp/nyn/Citation needed|date=July 2021}} ====Okurwanisa obushomankuzi==== Omu kugarukamu [[Wp/nyn/Fillon affair|Penelopegate]], orukiiko rw'eihanga rukahinguza ekicweka ky'ekiragiro kya Macron eky'okuzibira obushomankuzi omu by'obutegyeki bwa Bufaransa okwezi kwa mushanju omuri 2017, ekirikuzibira abarikutooranwa<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-politics-reform-ethics-idUSKBN1AC1JI|title=France bans hiring of spouses by politicians in wake of Fillon scandal|date=27 July 2017|work=Reuters|access-date=9 August 2017|archive-date=9 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809002847/https://www.reuters.com/article/us-france-politics-reform-ethics-idUSKBN1AC1JI|url-status=live}}</ref> Omu bwire obwo, ekicweka kya kabiri ky'ekiragiro eky'okwihaho esente z'ebyanga kikateebwaho akaruuru ahanyima y'eishengyero kurwanisa.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://aa.com.tr/en/europe/french-vote-brings-macrons-anti-sleaze-law-closer/875857|title=French vote brings Macron's anti-sleaze law closer|publisher=Anadolu Agency|access-date=9 August 2017|archive-date=9 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809040229/http://aa.com.tr/en/europe/french-vote-brings-macrons-anti-sleaze-law-closer/875857|url-status=live}}</ref> Enteekateeka ya Macron y'okuheereza omukazi we omurimo gw'obutegyeki omu gavumenti eketomboitwa ahabw'okugira ngu ekaba etari ya demokurasiya, n'ahabw'okugira ngu ekaba etarikuhikaana n'okurwanisa kwe [[Wp/nyn/Nepotism|nepotism]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.cnn.com/2017/08/07/europe/macron-polls-brigitte/index.html|title=Emmanuel Macron under fire over wife's 'First Lady' role|last=Masters|first=James|work=CNN|access-date=9 August 2017|archive-date=8 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808215719/http://www.cnn.com/2017/08/07/europe/macron-polls-brigitte/index.html|url-status=live}}</ref> Kurugirira aha kushaba okwakozirwe aha mitimbagano okwateirweho emikono nka 290,000 [[Wp/nyn/Change.org|change.org]] Macron akareka enteekateeka.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-40867031|title=France: Macron to abandon plans for official first lady|date=8 August 2017|work=BBC News|access-date=9 August 2017|language=en-GB|archive-date=8 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808215842/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-40867031|url-status=live}}</ref> Ebiro 9 Okwa munaana,eishengyero ry'eihanga rikaikiriza ekiragiro ky'emitwarize y'abantu, omutwe mukuru omu kampeyini za Macron, ahanyima y'okuhanuura aha kwihaho esente z'<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-politics-idUSKBN1AP290|title=France's parliament approves bill to clean up politics|work=Reuters|date=9 August 2017|access-date=12 August 2017|archive-date=12 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812004954/https://www.reuters.com/article/us-france-politics-idUSKBN1AP290|url-status=live}}</ref> ====Enkora y'abakozi hamwe n'ebibiina by'abakozi==== Macron aine ekigyendererwa ky'okuhindura enkoragana ahagati y'abebembezi b'ebibiina by'abebembezi kuruga aha nshonga ezitarikushushana nk'oku kiri hati omuri Bufaransa, reero [[Wp/nyn/Trade unions in Germany|Germany]] hamwe na Scandinavia.<ref name="Briacon"/><ref name="Alderman"/> Akeehayo kurwanisa kampuni ezirikukoresa abakozi b'esente nkye kuruga omuri bururu y'oburugwa-izooba, ekirikukwata aha mirimo y'abakozi abafaransa, eki yaayetsire "[[Wp/nyn/Social dumping|social dumping]]". [[Wp/nyn/Posted Workers Directive 1996|Posted Workers Directive 1996]], abakozi b'omu burugwa-izooba bwa buraaya nibabaasa kuheebwa emirimo kumara obwire bukye aha rurengo rw'emishaara omu mahanga g'omu burugwa-izooba bwa buraaya, ekirikureetaho entongane ahagati<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-france-easteurope-macron/frances-macron-on-eastern-europe-trip-to-raise-issue-of-cheap-labor-idUSKBN1AN1G9 |first1=Jean-Baptiste |last1=Vey |first2=Sudip |last2=Kar-Gupta |editor-first1=Richard |editor-last1=Balmforth |title=France's Macron, on Eastern Europe trip, to raise issue of cheap labor|date=7 August 2017|work=Reuters|access-date=29 December 2017|archive-date=29 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229112543/https://www.reuters.com/article/us-france-easteurope-macron/frances-macron-on-eastern-europe-trip-to-raise-issue-of-cheap-labor-idUSKBN1AN1G9|url-status=live}}</ref> Gavumenti ya Bufaransa ekarangirira empindahinduka omu biragiro by'abakozi omuri Bufaransa ("Code du Travail"), nk'emwe aha mihanda y'okubanza ekozirwe Macron na Gavumenti ye kutunguura eby'entaasya ya Bufaransa.<ref name=NYtimetest>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/08/31/world/europe/macron-france-labor-law.html |url-access=subscription |title=France Unveils Contentious Labor Overhaul in Big Test for Macron|newspaper=The New York Times|date=31 August 2017|last1=Rubin|first1=Alissa J.|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061520/https://www.nytimes.com/2017/08/31/world/europe/macron-france-labor-law.html|url-status=live}}</ref> Enteekateeka ya Macron y'okureetaho empindahinduka, etungire okuzibirwa kuruga omu bibiina by'abashuubuzi omuri Bufaransa.<ref>Jennifer Thompson and Madison Marriage, "[https://www.ft.com/content/15ee6080-3ade-11e7-821a-6027b8a20f23 Macron's reform agenda faces resistance]", ''Financial Times''. {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803050805/https://www.ft.com/content/15ee6080-3ade-11e7-821a-6027b8a20f23 |date=3 August 2017 }}.</ref> Ekibiina ky'abashubuzi ekirikusingayo obuhango ekya [[Wp/nyn/CFDT|CFDT]], ataireho engyenderwaho y'okugarukanisa aha nshonga za Macron kandi yaataho enteesaganya n'omwebembezi w'eihanga. [[Wp/nyn/General Confederation of Labour (France)|CGT]] n'eky'obwinazi aha mpindahinduka.<ref name="Briacon">Pierre Briacon, "[http://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-dives-head-first-into-labor-reform-french-president-france-economy-unions/ Emmanuel Macron plunges head-first into labor reform: France's new president is counting on divisions in the labor movement and fast-track legislation]", ''Politico'' (17 May 2017). {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170802061740/http://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-dives-head-first-into-labor-reform-french-president-france-economy-unions/ |date=2 August 2017 }}.</ref><ref name="Alderman">Liz Alderman, "[https://www.nytimes.com/2017/06/20/business/macron-france-labor-union-laurent-berger.html In French Labor Overhaul, Union Leader Offers a Way to a Compromise]", ''The New York Times'' (20 June 2017). {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731044802/https://www.nytimes.com/2017/06/20/business/macron-france-labor-union-laurent-berger.html |date=31 July 2017 }}.</ref> Minisita w'abakozi owa Macron, [[Wp/nyn/Muriel Pénicaud|Muriel Pénicaud]], ariyo nareeberera enkora.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |url=https://www.usnews.com/news/business/articles/2017-05-23/macron-tries-to-sell-plan-to-reform-frances-labor-market |url-status=live |title=Macron Tries to Sell Plan to Reform France's Labor Market |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803051138/https://www.usnews.com/news/business/articles/2017-05-23/macron-tries-to-sell-plan-to-reform-frances-labor-market |archive-date=3 August 2017 |agency= Associated Press |date=23 May 2017 |website=U.S. News & World Report |first1=Sylvie |last1=Corbet }}</ref> Eishengyero ry'eihanga, otwariiremu n'eishengyero rikikiriza ekiteiso, ekirikwikiriza gavumenti kukyendeeza aha mateeka g'abakozi ahanyima y'oku<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.france24.com/en/20170803-french-parliament-approves-macrons-labour-reforms|title=French parliament approves Macron's labour reforms |date=3 August 2017|publisher=France 24|access-date=9 August 2017|language=en-US|archive-date=8 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808233320/http://www.france24.com/en/20170803-french-parliament-approves-macrons-labour-reforms|url-status=live}}</ref> Empindahinduka ezi, ezabaganiisibwemu n'ebibiina by'abakozi, zikyendeeza ahakushashurwa kw'abantu abarikuba babingirwe, kandi ziha kampuni obugabe bw'okupangisa n'okubinga abakozi, hamwe n'okureetaho embeera z' [[Wp/nyn/Décret|decrees]] okuhindura ebiragiro by'abakozi ebiro 22 okwaikumi na mwenda.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-reform-labour/macron-signs-french-labor-reform-decrees-idUSKCN1BX1K7|title=Macron signs French labor reform decrees|work=Reuters|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061258/https://www.reuters.com/article/us-france-reform-labour/macron-signs-french-labor-reform-decrees-idUSKCN1BX1K7|url-status=live}}</ref> Ebibaro bya Gavumenti ebyashohoziibwe omu kwezi kwa ikumi na mushanju omuri 2017 byoreka ngu omu bwire bw'okuhindura ebiragiro by'abakozi, eibura ry'emirimo rikakyendeera n'obucweka<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.thelocal.fr/20171025/france-sees-record-drop-in-unemployment-figures|title=France sees big drop in unemployment rate in boost for Macron|date=25 October 2017|access-date=27 October 2017|language=en|archive-date=28 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171028043614/https://www.thelocal.fr/20171025/france-sees-record-drop-in-unemployment-figures|url-status=live}}</ref> =====Oburemeezi bw'abafuruki===== Okugamba aha mpungi, okukira munonga, [[Wp/nyn/Calais Jungle|Calais Jungle]], Macron akagira ebiro 16 Okwa kana omuri 2018 ngu tarikwija kwikiriza kampu y'empungi endiijo okutandika omuri Paris atakagambire engyenderwaho ya gavumenti ahaby'okufuruka n'empungi.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jan/16/macron-visits-calais-before-migrant-crisis-meeting-with-may|title=France will not allow another refugee camp in Calais, says Macron|last=Willsher|first=Kim|date=16 January 2018|website=The Guardian|language=en|access-date=11 February 2018|archive-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212070519/https://www.theguardian.com/world/2018/jan/16/macron-visits-calais-before-migrant-crisis-meeting-with-may|url-status=live}}</ref> Akagaruka yarangirira enteekateeka y'okwirukanya okushaba obuhungiro n'okwihaho empungi, kwonka akaheereza empungi oburaaro burungi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.ft.com/content/479f84aa-faa6-11e7-9b32-d7d59aace167|title=Macron tries to answer critics by striking a balance on migration|website=Financial Times|date=16 January 2018|language=en-GB|access-date=11 February 2018|last1=Chassany|first1=Anne-Sylvaine|archive-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083200/https://www.ft.com/content/479f84aa-faa6-11e7-9b32-d7d59aace167|url-status=live}}</ref> Ebiro 23 okwa mukaaga omuri 2018, Purezidenti Macron akagira ati: "Ekihikire n'okugira ngu Buraaya terikuhikwaho oburemeezi bw'abantu abarikuruga omu mahanga agandi nk'obwo obwabaireho omuri 2015", "eihanga nka Italy tiriine buremeezi bw'abantu abarikuruga omu mahanga agandi nk'obw'omwaka oguhwaire. Oburemeezi obu turikureeba hati omuri Buraaya n'oburemeezi bw'eby'obutegyeki.".<ref>[https://www.reuters.com/article/us-europe-migrants-france-spain/france-favors-financial-sanctions-for-eu-states-refusing-asylum-migrants-idUSKBN1JJ0MQ "Italy says 'arrogant' France could become main enemy on migration"] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624093041/https://www.reuters.com/article/us-europe-migrants-france-spain/france-favors-financial-sanctions-for-eu-states-refusing-asylum-migrants-idUSKBN1JJ0MQ |date=24 June 2018 }}. Reuters.</ref> Omu kwezi kwa ikumi na kumwe omuri 2019, Macron akatandikaho ebiragiro bisya ebirikukwata ahaby'obufuruki, okukyendeeza aha muhendo gw'empungi ezirikuhika omuri Bufaransa,[[Wp/nyn/Take back control|take back control]]omu biragiro ebirikukwata ahaby'obufuruki.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://luxtimes.lu/european-union/38961-france-to-take-back-control-of-immigration-policy|title=France to 'take back control' of immigration policy|access-date=6 November 2019|website=Luxembourg Times|date=6 November 2019|archive-date=7 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107135829/https://luxtimes.lu/european-union/38961-france-to-take-back-control-of-immigration-policy|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |last=Onishi |first=Norimitsu |date=6 November 2019 |title=France Announces Tough New Measures on Immigration |url=https://www.nytimes.com/2019/11/06/world/europe/france-macron-immigration.html |access-date=10 June 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Omuri 2022, omuhendo gw'abanyamahanga abasya abaizire omuri Bufaransa gukeeyongyera ahari 320,000 omurundi gw'okubanza, kandi abaingi aharibo nibaruga [[Wp/nyn/Africa|Africa]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=27 January 2023 |title=Immigration rose in France in 2022, driven by labor needs and foreign students |language=en |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/01/27/immigration-rose-in-france-in-2022-driven-by-labor-needs-and-foreign-students_6013360_7.html |archive-date=13 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713024531/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/01/27/immigration-rose-in-france-in-2022-driven-by-labor-needs-and-foreign-students_6013360_7.html |url-status=live }}</ref> =====Enkora y'eby'entaasya===== [[Wp/nyn/Pierre de Villiers|Pierre de Villiers]], owaabaire ari mukuru w'abakozi b'amahe, akarekura obutegyeki ebiro 19 okwa mushanju omuri 2017 bwanyima y'okurwanagana na Macron.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/jul/19/head-of-french-military-quits-after-row-with-emmanuel-macron|title=Head of French military quits after row with Emmanuel Macron|last=Chrisafis|first=Angelique|date=19 July 2017|work=The Guardian|access-date=22 July 2017|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721231631/https://www.theguardian.com/world/2017/jul/19/head-of-french-military-quits-after-row-with-emmanuel-macron|url-status=live}}</ref> De Villiers akagamba ngu embaririra y'amahe ekacwekyerezibwa obukaikuru bwa €850 nk'eshonga nkuru ahabw'enki yaabaire naaruga omu ntebe. 'Le Mond' bwanyima ekagira ngu De Villiers akagambira guruupu y'omujwekyerwa omu ishengyero, "Tindikw<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.politico.eu/article/french-army-chief-resigns-over-macron-spat/|title=French army chief resigns over Macron spat|date=19 July 2017|work=Politico|access-date=22 July 2017|language=en-US|archive-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170719114129/http://www.politico.eu/article/french-army-chief-resigns-over-macron-spat/|url-status=live}}</ref> Macron akeeta amaziina [[Wp/nyn/François Lecointre|François Lecointre]] nk'orikuhindura De Villiers.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.france24.com/en/20170719-france-macron-replaces-military-chief|title=Macron names François Lecointre new armed forces chief|date=19 July 2017|publisher=France 24|access-date=22 July 2017|language=en-US|archive-date=22 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170722020536/http://www.france24.com/en/20170719-france-macron-replaces-military-chief|url-status=live}}</ref> Gavumenti ya Macron ekaheereza embaririra yaayo y'okubanza ebiro 27 okwaikumi na mwenda, ebiragiro byayo bikakyendeza emishoro hamwe n'enshohoza, kugira ngu eibanja ry'eihanga ribe nk'ebiragiro bya EU eby'esente.<ref name=Budget>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-budget/french-government-sees-eu-credibility-in-reach-with-2018-budget-idUSKCN1C21DC|title=French government sees EU credibility in reach with 2018 budget|work=Reuters|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061304/https://www.reuters.com/article/us-france-budget/french-government-sees-eu-credibility-in-reach-with-2018-budget-idUSKCN1C21DC|url-status=live}}</ref> Embaririra ekaza omu mwanya gwa [[Wp/nyn/Wealth tax|wealth tax]] hamwe n'okugyenderera ebyombeko, okuhikiiriza ekiraganiso kya Macron eky'okwihaho omushoro ahaby'obugaiga.<ref name="wealthtax" /> Atakahindwirwe, omushoro gukashorooza obuchweka 1.5% bw'obugaiga bw'abatuuze ba Bufaransa abarikuhingura obukaikuru bwa €1.3.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/tax/income-tax/british-expats-among-benefiting-macron-slashes-french-wealth/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/tax/income-tax/british-expats-among-benefiting-macron-slashes-french-wealth/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=British expats among those benefiting as Macron slashes French wealth tax|last1=Dyson|first1=Richard|date=27 October 2017|work=The Telegraph|access-date=27 October 2017|last2=Meadows|first2=Sam|language=en-GB|issn=0307-1235}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> Omu kwezi kwa kabiri omuri 2018, Macron akarangirira enteekateeka y'okuheereza [[Wp/nyn/Voluntary redundancy|voluntary redundancy]] omu kugyezaho kw'okwongyera kushara emirimo omu bakozi ba gavumenti omuri Bufaransa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/emmanuel-macron-takes-france-surprise-unveiling-voluntary-redundancy/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/02/02/emmanuel-macron-takes-france-surprise-unveiling-voluntary-redundancy/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Emmanuel Macron takes France by surprise by unveiling 'voluntary redundancy' plan for bloated state sector|last=Samuel|first=Henry|date=2 February 2018|work=The Telegraph|access-date=11 February 2018|language=en-GB|issn=0307-1235}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> Omu kwezi kwa ikumi na kumwe omuri 2019, Macron akarangirira ngu naija kwihaho enkora y'okushashurira abakozi omu kyasha kya makumi abiri, reero atandikeho enkora y'okushashurira abantu omu ih<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://truenewssource.com/2019/12/08/france-resistance-to-change-grows-as-macron-vows-new-pension-plan/|title=France's Resistance to Change Grows as Macron Vows New Pension Plan|work=True News Source |date=8 December 2019 |access-date=8 December 2019|publisher=TrueNewsSource|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209061556/https://truenewssource.com/2019/12/08/france-resistance-to-change-grows-as-macron-vows-new-pension-plan/|archive-date=9 December 2019}}</ref> Omu kwezi kw'okubanza omwaka gwa 2020, ahanyima y'esande z'okukinga engyenda z'abantu boona hamwe n'okushiisha ebintu okwetoroora Paris kurwanisa enteekateeka y'akasiimo ensya, Macron akahindura emyaka y'oku<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://truenewssource.com/2020/01/14/will-macrons-compromise-on-pension-plan-mellow-protests-in-france/|title=Will Macron's Compromise on Pension Plan Mellow Protests in France?|access-date=14 January 2020|website=True News Source|date=14 January 2020 |archive-date=15 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115135239/https://truenewssource.com/2020/01/14/will-macrons-compromise-on-pension-plan-mellow-protests-in-france/}}</ref> Omu kwezi kwa kabiri, empindahinduka y'esente z'abakozi ekaikirizibwa kurabira omu kiragiro [[Wp/nyn/Article 49 of the French constitution|Article 49 of the French constitution]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.ft.com/content/e83c5d6e-5b31-11ea-b0ab-339c2307bcd4|title=French government adopts pension reform by decree|newspaper=Financial Times|date=29 February 2020|access-date=29 February 2020|last1=Keohane|first1=David|archive-date=19 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419184945/https://www.ft.com/content/e83c5d6e-5b31-11ea-b0ab-339c2307bcd4|url-status=live}}</ref> Kwonka, ebiro 16 okwa kashatu omuri 2020, Macron akarangirira ngu ekiteiso ky'ebiragiro nikiija kwihwaho obu Bufaransa erikuza omu [[Wp/nyn/COVID-19 lockdown|lockdown]] okukyendeeza okujanjaara kwa [[Wp/nyn/COVID-19|COVID-19]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.rfi.fr/en/france/20210713-macron-to-revive-controversial-pension-overhaul-once-covid-is-under-control|title=Macron to revive controversial pension overhaul once Covid is under control|newspaper=RFI|date=13 January 2021|access-date=25 August 2023|last1=Elzas|first1=Sarah|archive-date=25 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825211723/https://www.rfi.fr/en/france/20210713-macron-to-revive-controversial-pension-overhaul-once-covid-is-under-control|url-status=live}}</ref> =====Obutujju===== Omu kwezi kwa mushanju omuri 2017, Senate ekaikiriza okushoma kwayo okw'okubanza okw'ebiragiro by'okurwanisa obutujju, ekiraganiso kya Macron omu hururu. Orukiiko rw'eihanga rukateera akaruuru ebiro 3 Okwa ikumi kurabira omu iteeka 415127, n'abantu 19 ab [[Wp/nyn/Gérard Collomb|Gérard Collomb]] akashoboorora obufaransa nk'oburi "omu ntaro" akaruuru katakatandikire, [[Wp/nyn/Marseille stabbing|1 October Marseille stabbing]] habaho ebiro bibiri enyimaho. Senate ekaikiriza ekiteiso ky'okushoma omurundi gwa kabiri n'obucweeka bwa 24422 ebiro 18 Okwa ikumi. Bwanyima y'eizooba eryo, Macron akagira ngu enteekateeka z'obutugi 13 zikamarwa kuruga omu kutandika kwa 2017. [[Wp/nyn/State of emergency in France|state of emergency in France]] kandi bimwe aha bintu byayo bikagumaho ebiro byona.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.thelocal.fr/20171019/macron-urges-police-to-use-new-emergency-powers|title=Macron urges French police to make full use of draconian anti-terror powers|date=19 October 2017|access-date=23 May 2018|language=en|archive-date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524151137/https://www.thelocal.fr/20171019/macron-urges-police-to-use-new-emergency-powers|url-status=live}}</ref> Eiteeka eryo rikajumirirwa abarikurwanirira obugabe bw'abantu. {{Wp/nyn/Lang|fr|[[Wp/nyn/Le Figaro|Le Figaro]]}} ekirikworeka ngu abantu 57 ahari igana ababuuriziibwe bakakiikiriza, n'obu abantu 62 ahari igana barikuteekateeka ngu nikiza kutaahirira obugabe bwabo.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=France to enshrine some state of emergency measures into law|url=http://www.dw.com/en/france-to-enshrine-some-state-of-emergency-measures-into-law/a-40793557|publisher=Deutsche-Welle|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061234/http://www.dw.com/en/france-to-enshrine-some-state-of-emergency-measures-into-law/a-40793557|url-status=live}}</ref> Ebiragiro nibiheereza ab'obushoboorozi obushoborozi bw'okusherura amaka, okuzibira okugyenda, okukinga emyanya y'okuramizamu<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=French parliament passes controversial anti-terror law|url=http://aa.com.tr/en/europe/french-parliament-passes-controversial-anti-terror-law/941432|publisher=Anadolu Agency|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021111716/http://aa.com.tr/en/europe/french-parliament-passes-controversial-anti-terror-law/941432|url-status=live}}</ref> n'okusherura emyanya haihi n'emyanya y'egaari y'omwika hamwe n'emyanya y'amahanga goona hamwe n'ebishaayi by'enyonyi. Kikahinguzibwa bwanyima y'okukora aha nshonga z'obugabe bw'abantu. Ebiragiro ebirikukirayo kubonereera nibiza kushwijumwa buri mwaka<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=French parliament adopts controversial anti-terror bill|url=http://www.france24.com/en/20171018-french-parliament-tough-anti-terror-bill-controversial-macron|publisher=France 24|access-date=20 October 2017|archive-date=20 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020102014/http://www.france24.com/en/20171018-french-parliament-tough-anti-terror-bill-controversial-macron|url-status=live}}</ref> Ekiragiro kikatibwaho omukono Macron nk'ekiragiro ebiro 30 Okwa ikumi omuri 2017. Akarangirira ngu okutandika n'ekiro 1 Okwa ikumi na kumwe, nikiija kumaraho embeera y'akabi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=French parliament adopts controversial anti-terror bill|url=http://www.dw.com/en/french-president-emmanuel-macron-signs-controversial-anti-terror-law/a-41178081|publisher=Deutsche-Welle|access-date=5 November 2017|archive-date=7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107030219/http://www.dw.com/en/french-president-emmanuel-macron-signs-controversial-anti-terror-law/a-41178081|url-status=live}}</ref> =====Obugabe bw'abantu===== Okutayayira [[Wp/nyn/Corsica|Corsica]] omu kwezi kwa kabiri omuri 2018, Macron akareetaho obutaikirizana obu yaayanga [[Wp/nyn/Corsican nationalist|Corsican nationalist]] ebyetengo byaitu [[Wp/nyn/Corsican language|Corsican]] nk'orurimi rukuru<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42982154|title=Macron rejects Corsican language demand|date=7 February 2018|work=BBC News|access-date=11 February 2018|language=en-GB|archive-date=10 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210190133/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42982154|url-status=live}}</ref> kwonka akeehayo kwikiriza Corsica omu ngyenderwaho y'eihanga rya Bufaransa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/uk-france-corsica-macron/macron-backs-corsica-mention-in-french-constitution-rejects-other-demands-idUKKBN1FR2FJ|title=Macron backs Corsica mention in French constitution, rejects other dem|work=Reuters U.K.|access-date=11 February 2018|language=en-GB|archive-date=12 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083141/https://uk.reuters.com/article/uk-france-corsica-macron/macron-backs-corsica-mention-in-french-constitution-rejects-other-demands-idUKKBN1FR2FJ|url-status=dead}}</ref> Macron nawe akataho enteekateeka y'okugaruka kutebekanisa [[Wp/nyn/Islam in France|Islamic religion in France]] arikugira ati: "Turiyo nitukora aha nkora y'obusiraamu omuri Bufaransa hamwe n'omuringo gw'okubushoboororera, ekikuru munonga. ekigyendererwa kyangye n'okugaruka kushanga ekiri aha mutima gwa ''[[Wp/nyn/Laïcité|laïcité]]'', okubaasa kw'okwikiriza nainga obutikiriza, okubaasa kurinda okukwatanisa kw'eihanga hamwe n'okubaasa kugira obugabe bw'omuntu w'omunda. " Akanga kworeka ebirikukiraho ebirikukwata aha nteekateeka egyo.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.politico.eu/article/macron-islam-to-propose-reorganization-france/|title=Emmanuel Macron to propose reorganization of Islam in France|date=11 February 2018|work=Politico|access-date=11 February 2018|language=en-US|archive-date=11 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211133422/https://www.politico.eu/article/macron-islam-to-propose-reorganization-france/|url-status=live}}</ref> =====Enkora y'aheeru hamwe n'ebyokwerinda by'eihanga===== [[File:Vladimir Putin and Emmanuel Macron (2018-05-24) 07.jpg|thumb|Macron naayakurana na mukuru w'eihanga rya Russia [[Wp/nyn/Vladimir Putin|Vladimir Putin]] omu kwezi kwa kataano omuri 2018.]] [[File:President Trump's Trip to the G7 Summit (28816433758).jpg|thumb|Macron ari na Donald Trump, [[Wp/nyn/Angela Merkel|Angela Merkel]], [[Wp/nyn/Justin Trudeau|Justin Trudeau]], [[Wp/nyn/Shinzo Abe|Shinzo Abe]] hamwe n'abandi beebembezi omuri 2018 G7 summit in [[Wp/nyn/Charlevoix Regional County Municipality|Charlevoix]], Quebec]] [[File:Alberto Fernández & Emmanuel Macron G20 2021 meeting.jpg|thumb|Macron ari na mukuru w'eihanga rya Argentina [[Wp/nyn/Alberto Fernández|Alberto Fernández]] at the G20 summit omu kwa ikumi omuri 2021]] [[File:Macron Draghi Quirinale 2021.jpg|thumb|Macron ari na Prime Minister wa italy [[Wp/nyn/Mario Draghi|Mario Draghi]] omuri 2021, following the signing of the [[Wp/nyn/Quirinal Treaty|Quirinal Treaty]]]] [[File:Зустріч Президента України з президентами Франції та Румунії, а також головами урядів Німеччини та Італії 69.jpg|thumb|Macron, mukuru w'eihanga rya Ukrainian [[Wp/nyn/Volodymyr Zelenskyy|Volodymyr Zelenskyy]] hamwe na kansara wa German [[Wp/nyn/Olaf Scholz|Olaf Scholz]] in Kyiv omuri 2022]] Macron akeetaba omu [[Wp/nyn/2017 Brussels summit|2017 Brussels summit]] ebiro 25 Okwa kataano omuri 2017, akabaho orukungano rwe rw'okubanza nka purezidenti wa Bufaransa. Aha rukiiko, akabugana purezidenti wa Amerika [[Wp/nyn/Donald Trump|Donald Trump]] omurundi gw'okubanza. Orukiiko rukamanyisibwa munonga ahabw'okunywana omukono ahagati yaabo, ekirikwetwa "okurwanagana kw'obushoboorozi".<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/05/25/knuckles-turned-white-donald-trump-emmanuel-macrons-awkward/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/05/25/knuckles-turned-white-donald-trump-emmanuel-macrons-awkward/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title='Their knuckles turned white': Donald Trump and Emmanuel Macron's awkward handshake|work=The Telegraph|access-date=21 July 2017}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.standard.co.uk/news/world/macron-wins-battle-of-the-alphas-in-handshake-with-donald-trump-a3548836.html|title=Macron 'wins battle of the alphas' in handshake with Donald Trump|date=25 May 2017|work=London Evening Standard|access-date=21 July 2017|archive-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170803053448/http://www.standard.co.uk/news/world/macron-wins-battle-of-the-alphas-in-handshake-with-donald-trump-a3548836.html|url-status=live}}</ref> Ebiro 29 Okwa kataano omuri 2017, Macron akabugana [[Wp/nyn/Vladimir Putin|Vladimir Putin]] ahari [[Wp/nyn/Palace of Versailles|Palace of Versailles]]Orukiiko rukareetaho okwetomboita obu Macron yajumirira Russia erizooba na Sputnik, arikujunaana ebitongore by'amahurire nk'ebirikworeka oburemeezi n'oburyarya.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/05/29/macron-putin-share-perfunctory-handshake-embarking-diplomatic/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2017/05/29/macron-putin-share-perfunctory-handshake-embarking-diplomatic/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Macron slams Russian media 'lies' during muscular exchange with Putin at Versailles|work=The Telegraph|access-date=21 July 2017}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-40088898|title=Macron denounces Russian media on Putin visit|work=BBC News|access-date=21 July 2017|archive-date=9 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709134128/http://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-40088898/macron-denounces-russian-media-on-putin-visit|url-status=live}}</ref> Macron nawe akashaba okukwatanisa omu kurwanisa obutabanguko [[Wp/nyn/Islamic State of Iraq and the Levant|ISIS]] akarabura ngu Bufaransa neija kugarukamu n'amaani omuri Syria, ebikwato by'obutwa byaba nibikozesibwa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/may/29/macron-warns-putin-over-syria-in-frank-first-meeting-versailles|title=Macron warns over Syrian chemical weapons in frank meeting with Putin|last=Chrisafis|first=Angelique|date=29 May 2017|work=The Guardian|access-date=21 July 2017|issn=0261-3077|archive-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721010359/https://www.theguardian.com/world/2017/may/29/macron-warns-putin-over-syria-in-frank-first-meeting-versailles|url-status=live}}</ref> Omu kugarukamu [[Wp/nyn/Douma chemical attack|chemical attack in Douma, Syria]] omuri 2018, Macron akaragiira Bufaransa kwejumba omuri [[Wp/nyn/2018 bombing of Damascus and Homs|airstrikes against Syrian government sites]], ekakoragana na United States na United Kingdom.<ref>[https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/europe/theresa-mays-statement-on-the-syria-strike.html Statements by Theresa May and Emmanuel Macron on the Syria Strike] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180415003004/https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/europe/theresa-mays-statement-on-the-syria-strike.html |date=15 April 2018 }}, ''The New York Times'' (13 April 2018).</ref><ref>Helene Cooper, Thomas Gibbons-Neff and Ben Hubbard, [https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/trump-strikes-syria-attack.html U.S., Britain and France Strike Syria Over Suspected Chemical Weapons Attack] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180414012221/https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/trump-strikes-syria-attack.html |date=14 April 2018 }}, ''The New York Times'' (13 April 2018).</ref> Omu kugamba kwe okw'okubanza okw'omutaano okwabaireho ebiro 29 Okwa munaana, Purezidenti Macron akagira ngu okurwanisa [[Wp/nyn/Islamist terrorism|Islamist terrorism]] omuka hamwe n'aheeru y'eihanga, nikyo kyabaire kiri eky'omugasho munonga omuri Bufaransa. Macron akahiga amahanga g'aheeru kugumizamu n'omuringo gw' [[Wp/nyn/August 2017 North Korean missile launch over Japan|fired a missile over Japan]]Akagaruka yahamya obushagiki bwe ahabwa [[Wp/nyn/Joint Comprehensive Plan of Action|Iranian nuclear deal]] kandi akajumirira [[Wp/nyn/Cabinet of Venezuela|Venezuela's government]] nk'omwebembezi w'obutegyeki. Akongyeraho ngu naija kurangirira enteekateeka ye ensya aha biro by'omumaisho by'ekibiina ky'amahanga ga Buraaya [[Wp/nyn/2017 German federal election|German elections in September]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.dw.com/en/emmanuel-macron-fighting-islamist-terror-is-frances-top-priority/a-40281443|title=Emmanuel Macron: Fighting Islamist terror is France's top priority|publisher=Deutsche-Welle|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061311/http://www.dw.com/en/emmanuel-macron-fighting-islamist-terror-is-frances-top-priority/a-40281443|url-status=live}}</ref> Aha ruteerane rw'eby'okwerinda orwa 56 omuri Munich omu kwezi kwa kabiri, Macron akooreka enteekateeka ye ey'emyaka ikumi ey'okwongyera amaani omu kibiina ky'amahanga ga Buraaya. Macron akagira ngu embaririra mpango, okutwarira hamwe eby'obushuubuzi, enkora nungi y'ebyokwerinda hamwe n'okusharamu ahonaaho, nibyo bikuru omuri Buraaya. Akongyeraho ngu okwesigama aha NATO na munonga Amerika hamwe na Bungyereza tikirungi ahabw'amahanga ga buraaya, kandi okuganiira kushemereire kubaho na Russia.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://blackchristiannews.com/2020/02/frances-macron-urges-better-long-term-relations-with-russia/|title=France's Macron urges better long-term relations with Russia|access-date=15 February 2020|website=BCNN1|date=15 February 2020|archive-date=20 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520155536/https://blackchristiannews.com/2020/02/frances-macron-urges-better-long-term-relations-with-russia/|url-status=live}}</ref> Atakatandikire [[Wp/nyn/45th G7 summit|45th G7 summit]] omu [[Wp/nyn/Biarritz|Biarritz]], Bufaransa, Macron bakakiira Vladimir Putin aha [[Wp/nyn/Fort de Brégançon|Fort de Brégançon]], erikugira ngu "Russia n'ey'omutaano omuri Yuropa."<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=16 October 2019|title=The Macron method|url=https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-behind-the-scenes-foreign-policy-method/|access-date=8 December 2020|work=Politico|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119085938/https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-behind-the-scenes-foreign-policy-method/|url-status=live}}</ref> Aha rukiiko, Macron akeetwa minisita wa Iran ow'aheeru [[Wp/nyn/Javad Zarif|Javad Zarif]].{{Wp/nyn/Clarify|Iranians invited France to G7? Lily translation problem and it was the reverse|date=August 2023}} Macron, owaagyezaho kukoresa oburyo bw'amaani, akateekateeka ngu minisita w'enshonga z'aheeru wa Iran naabaasa kukyendeeza obunkenke ahabw'eih [[Wp/nyn/Nuclear program of Iran|Iranian nuclear programme]] n'obu haraabe hariho obunkenke ahagati ya Islamic Republic,America na Bungyereza.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|last1=Oliphant|first1=Roland|last2=Chazan|first2=David|date=25 August 2019|title=Iranian foreign minister Javad Zarif arrives in Biarritz in surprise visit to G7 leaders summit|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/25/iranian-foreign-minister-javad-zarif-arrives-biarritz-surprise/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/2019/08/25/iranian-foreign-minister-javad-zarif-arrives-biarritz-surprise/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=8 December 2020|issn=0307-1235}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> Omu kwezi kwa kashatu omuri 2019, obwire obu China na Amerika zaabaire ziine oburemeezi omu by'entaasya [[Wp/nyn/China–United States trade war|trade war]] Macron n'omwebembezi wa China bariyo nibatandika [[Wp/nyn/Xi Jinping|Xi Jinping]] bakata omukono aha ndagaano z'ebyobushuubuzi ezirikwingana obuhumbi bwa euro 40 (obuhumbi bwa doora za amerika 45) ezaabaire nizikwata aha bitongore ebingi<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=25 March 2019 |title=France seals multi-billion dollar deals with China, but questions Belt and Road project |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-france-china-idUSKCN1R61NF |first1=Marine |last1=Pennetier |first2=John |last2=Irish |access-date=29 May 2022 |archive-date=29 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529223139/https://www.reuters.com/article/us-france-china-idUSKCN1R61NF |url-status=live }}</ref> Eki kikaba kirimu okugura enyonyi kuruga omuri Uganda obuhumbi bwa doora 30. [[Wp/nyn/Airbus|Airbus]]. [[Wp/nyn/BNP Paribas|BNP Paribas]] hamwe na [[Wp/nyn/Bank of China|Bank of China]]Enteekateeka ezindi zikaba zirimu obuhumbi bwa Yuro ezaabaire niziija kukoresibwa omu kuhindura amakorero ga China ag'omurembe, hamwe n'okwombeka amaato masya.<ref>Rym Momtaz, "[https://www.politico.eu/article/macron-steals-trumps-thunder-with-chinese-airbus-order/ Macron steals Trump's thunder with Chinese Airbus order: France lands €30B aviation deal with Beijing]", ''POLITICO'', 25 March 2019. {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190326232439/https://www.politico.eu/article/macron-steals-trumps-thunder-with-chinese-airbus-order/ |date=26 March 2019 }}.</ref> Omu kwezi kwa mukaaga omuri 2019, Macron akarangirira ngu Bufaransa ekaba neija kutaho ebiro 24 okwa kana nka [[Wp/nyn/Armenian Genocide Remembrance Day|national day of remembrance]] ahabwa [[Wp/nyn/Armenian genocide|Armenian genocide]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last=|first=|date=2 June 2019|title=France declares April 24 "Day of Remembrance for Armenian Genocide"|url=https://www.euronews.com/2019/02/06/france-declares-april-24-day-of-remembrance-for-armenian-genocide|website=EuroNews}}</ref> Omu kwezi kwa mushanju omuri 2020, Macron akashaba okutaho obukwakurizo ahari [[Wp/nyn/Turkey|Turkey]] ahabwa [[Wp/nyn/Aegean dispute|violating Greece's]] kandi [[Wp/nyn/Cyprus dispute|Cyprus' sovereignty]], arikugira ngu "tikirikwikirizibwa ngu omwanya oguri aha nyanja oguri omu mahanga ga (EU) gutuntuzibwe kandi gutinisibwe.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron seeks EU sanctions over Turkish 'violations' in Greek waters |url=https://www.reuters.com/article/us-france-cyprus/macron-seeks-eu-sanctions-over-turkish-violations-in-greek-waters-idUSKCN24O12E |first1=John |last1=Irish |work=Reuters |date=23 July 2020 |access-date=14 August 2020 |archive-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723123747/https://www.reuters.com/article/us-france-cyprus/macron-seeks-eu-sanctions-over-turkish-violations-in-greek-waters-idUSKCN24O12E |url-status=live }}</ref> Akagaruka yajumirira [[Wp/nyn/Turkish military intervention in the Second Libyan Civil War|Turkish military intervention in Libya]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=France's Macron slams Turkey's 'criminal' role in Libya |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/06/france-macron-slams-turkey-criminal-role-libya-200630090915443.html |publisher=Al Jazeera |date=30 June 2020 |access-date=14 August 2020 |archive-date=23 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823010556/https://www.aljazeera.com/news/2020/06/france-macron-slams-turkey-criminal-role-libya-200630090915443.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Turkey warns Egypt over Libya and lashes out at Macron's role |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2020/07/23/world/turkey-warns-egypt-libya-lashes-emmanuel-macrons-role/ |work=The Japan Times |date=20 July 2020 |access-date=14 August 2020 |archive-date=4 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204022501/https://www.japantimes.co.jp/news/2020/07/23/world/turkey-warns-egypt-libya-lashes-emmanuel-macrons-role/ |url-status=live }}</ref> Macron akagira ngu "Twine obugabe kuteekateeka ebirikukiraho kuruga omuri Turkey okukira okuruga omuri Russia, ahabw'okugira ngu ni memba wa NATO."<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=France-Turkey spat over Libya arms exposes NATO's limits |url=https://apnews.com/045a9b8eb0f7eb5adc33d1303fafa95d |work=Associated Press |date=5 July 2020 |access-date=14 August 2020 |archive-date=3 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210303150032/https://apnews.com/045a9b8eb0f7eb5adc33d1303fafa95d |url-status=live }}</ref> Omuri 2021, Macron akagamba [[Wp/nyn/Northern Ireland|Northern Ireland]] kikaba kitari kicweka ky'eihanga rya Bungyereza ahanyima y'obutaikirizana na mukuru w'eihanga rya Bungyereza [[Wp/nyn/Boris Johnson|Boris Johnson]] okuta ebiragiro omu nkora [[Wp/nyn/Northern Ireland protocol|Northern Ireland protocol]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Riley-Smith |first1=Ben |title=Boris Johnson infuriated after Emmanuel Macron suggested Northern Ireland was not part of UK |url=https://www.telegraph.co.uk/politics/2021/06/12/boris-johnson-infuriated-emmanuel-macron-suggested-northern/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/politics/2021/06/12/boris-johnson-infuriated-emmanuel-macron-suggested-northern/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 June 2021 |work=The Telegraph |date=12 June 2021}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> Bwanyima akeehakana eki, arikugira ngu akaba naamanyisa amazima ngu Bungyereza erikushoroorwa enyanja kuruga omuri Ireland y'amatemba. [[Wp/nyn/Irish Sea border|Irish Sea border]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=G7 summit: Northern Ireland part of one great indivisible UK, says PM |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-57460077 |access-date=24 June 2021 |work=BBC News |date=13 June 2021 |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624230349/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-57460077 |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Woodcock |first1=Andrew |title=Brexit row deepens as Elysee Palace rejects claims of Macron confusion over Northern Ireland |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/g7-brexit-emmanuel-macron-sausage-b1864963.html |access-date=24 June 2021 |work=Independent |date=15 June 2021 |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624231228/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/g7-brexit-emmanuel-macron-sausage-b1864963.html |url-status=live }}</ref> [[Wp/nyn/France–United States relations|French-U.S. relations]] hakabaho obunkenke omu kwezi kwa mwenda omuri 2021 ahabw'okuremwa kuruga omu [[Wp/nyn/AUKUS|AUKUS]] endagaano y'eby'okwerinda eri ahagati ya Amerika, Bungyereza na Australia. Endagaano y'eby'okwerinda negyenderera okurwanisa [[Wp/nyn/China|Chinese power]] omu [[Wp/nyn/Indo-Pacific|Indo-Pacific]] ekyanga. Nk'ekicweka ky'endagaano,U.S. ekaikiriza kuheereza [[Wp/nyn/Nuclear-powered submarine|nuclear-powered submarine]]s kuza Australia. Bwanyima y'okutaaha omuri AUKUS,gavumenti ya Australia ekashazamu endagaano eibaire ekozire na Bufaransa [[Wp/nyn/Attack-class submarine|provision of French conventionally powered submarines]], ekyashaarize gavumenti ya Bufaransa.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/19/explainer-why-is-a-submarine-deal-sparking-a-diplomatic-crisis|title=Explainer: Why is a submarine deal sparking a diplomatic crisis?|website=www.aljazeera.com|access-date=25 September 2021|archive-date=3 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211203062439/https://www.aljazeera.com/news/2021/9/19/explainer-why-is-a-submarine-deal-sparking-a-diplomatic-crisis|url-status=live}}</ref> Ebiro 17 okwaikumi na mwenda, Bufaransa ekeeta abajwekyerwa baayo kuruga Australia na Amerika kwebuuza.<ref name=recall>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.smh.com.au/world/europe/france-recalls-its-ambassadors-to-australia-and-united-states-amid-submarine-fury-20210918-p58srt.html |title=France recalls its ambassadors to Australia and United States amid submarine fury |author=Shields, Bevan |work=[[Wp/nyn/The Sydney Morning Herald|The Sydney Morning Herald]] |date=18 September 2021 |access-date=18 September 2021 |archive-date=17 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917203917/https://www.smh.com.au/world/europe/france-recalls-its-ambassadors-to-australia-and-united-states-amid-submarine-fury-20210918-p58srt.html |url-status=live }}</ref> Oihireho obunkenke obwabaireho enyimaho, Bufaransa ekaba etarikwihaho omujwekyerwa waayo omuri United States.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Wadhams |first1=Nick |last2=Adghirni |first2=Samy |last3=Nussbaum |first3=Ania |title=France Recalls Its Ambassador to U.S. for First Time Over Subs |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-09-17/france-recalls-u-s-australian-ambassadors-over-submarine-row?srnd=premium&sref=CIpmV6x8 |access-date=18 September 2021 |publisher=Bloomberg L.P. |date=17 September 2021 |language=en }}</ref> Ahanyima y'okuteera esimu ahagati ya Macron na purezidenti wa Amerika [[Wp/nyn/Joe Biden|Joe Biden]] ahabw'okushaba kwabo, abebembezi babiri bakaikirizana kukyendeeza obunkenke ahagati yaabo, kandi White House ekikiriza ngu oburemeezi bukaba nibubaasa kwetantarwa ku ogire ngu habaireho okwebuuza ahagati yaabo.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210922-macron-biden-agree-to-soothe-tensions-after-submarine-row|title=Macron, Biden agree to soothe tensions after submarine row|date=22 September 2021|website=France 24|access-date=25 September 2021|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923071753/https://www.france24.com/en/live-news/20210922-macron-biden-agree-to-soothe-tensions-after-submarine-row|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.newsweek.com/read-joe-biden-emmanuel-macrons-rare-joint-statement-recent-rift-1631658|website=[[Wp/nyn/Newsweek.com|newsweek.com]]|title=Read Joe Biden and Emmanuel Macron's Rare Joint Statement on Recent Rift|date=21 September 2021|first=Katherine|last=Fung|access-date=25 September 2021|archive-date=25 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210925155123/https://www.newsweek.com/read-joe-biden-emmanuel-macrons-rare-joint-statement-recent-rift-1631658|url-status=live}}</ref>{{Wp/nyn/Unreliable source?|date=August 2023}} Ebiro 26 Okwa ikumi na kumwe omuri 2021, Macron na ssaaba minisita wa Italy [[Wp/nyn/Mario Draghi|Mario Draghi]] akata omukono aha kihandiiko [[Wp/nyn/Quirinal Treaty|Quirinal Treaty]] ahari [[Wp/nyn/Quirinal Palace|Quirinal Palace]] omuri Rooma.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Trattato tra Italia e Francia: Draghi e Macron siglano l'intesa |url=https://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Macron-a-Roma-oggi-al-quirinale-la-firma-del-Trattato-bilaterale-f2bc83da-84d4-4026-b7a7-930e69a9dc54.html |access-date=30 November 2021 |work=rainews |language=italian |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130100052/https://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Macron-a-Roma-oggi-al-quirinale-la-firma-del-Trattato-bilaterale-f2bc83da-84d4-4026-b7a7-930e69a9dc54.html |url-status=live }}</ref> Endagaano ekaba egyendereire kureetaho okukwatanisa n'okukwatanisa kwa Bufaransa na Italy omu by'obutegyeki bwa Buraaya n'aheeru, eby'okwerinda n'eby'okwerinda, enkora y'okufuruka, eby'entaasya, eby'obwe<ref>[https://www.euronews.com/2021/11/26/quirinale-treaty-can-a-new-french-italian-pact-shift-the-balance-of-power-in-europe Quirinale treaty: Will a new French-Italian pact shift the balance of power in Europe?] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125215709/https://www.euronews.com/2021/11/26/quirinale-treaty-can-a-new-french-italian-pact-shift-the-balance-of-power-in-europe |date=25 January 2022 }}, ''EuroNews''</ref> Omu bwire bwa [[Wp/nyn/Prelude to the 2022 Russian invasion of Ukraine|prelude to the 2022 Russian invasion of Ukraine]], Macron akagamba aha maisho n'aha simu na purezidenti wa Russia [[Wp/nyn/Vladimir Putin|Vladimir Putin]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last=McGee |first=Luke |date=8 April 2022 |title=Emmanuel Macron has a grand vision for the West. Putin has exposed the limits of his influence |url=https://edition.cnn.com/2022/04/08/europe/macron-putin-french-election-analysis-intl-cmd/index.html |access-date=29 April 2022 |website=[[Wp/nyn/CNN|CNN]] |archive-date=29 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220429151953/https://edition.cnn.com/2022/04/08/europe/macron-putin-french-election-analysis-intl-cmd/index.html |url-status=live }}</ref> Omu hururu ya Macron y'okuronda akaruuru [[Wp/nyn/2022 French presidential election|re-election]], haihi emyezi ebiri bwanyima ya [[Wp/nyn/2022 Russian invasion of Ukraine|Russian invasion]] ku yaatandikire, Macron akashaba abebembezi b'amahanga ga Buraaya kugumizamu nibagamba na Putin.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last=Gijs |first=Camille |date=22 April 2022 |title=Macron: Keep talking to Putin to avoid 'new world war' |url=https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-caution-war-if-dialogue-vlamimir-putin-russia/ |access-date=29 April 2022 |website=[[Wp/nyn/Politico Europe|Politico Europe]] |archive-date=26 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426202608/https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-caution-war-if-dialogue-vlamimir-putin-russia/ |url-status=live }}</ref> =====Enkora y'okwikiriza===== {{Wp/nyn/Main|Opinion polling on the Emmanuel Macron presidency}} {{Wp/nyn/See also|Protests against Emmanuel Macron}} [[File:Baromètre politique Macron.svg|thumb|Approval and disapproval ratings of Macron]] Kurugirira aha kucondooza kwa IFOP aha ''[[Wp/nyn/Le Journal du Dimanche|Le Journal du Dimanche]]'', Macron akatandika ekisanja kye eky'emyaka etaano n'obuhwezi bwa 62%<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lci.fr/elections/sondage-cote-de-popularite-emmanuel-macron-edouard-philippe-aupres-des-francais-deux-semaines-apres-son-election-2052720.html|title=Popularité: Macron fait un peu mieux que Hollande, un peu moins bien que Sarkozy, deux semaines après l'élection|work=LCI|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802123350/http://www.lci.fr/elections/sondage-cote-de-popularite-emmanuel-macron-edouard-philippe-aupres-des-francais-deux-semaines-apres-son-election-2052720.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.europe1.fr/politique/cote-de-popularite-62-des-francais-satisfaits-demmanuel-macron-president-sondage-3336650|title=Cote de popularité: 62% des Français satisfaits d'Emmanuel Macron président (sondage)|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802163707/http://www.europe1.fr/politique/cote-de-popularite-62-des-francais-satisfaits-demmanuel-macron-president-sondage-3336650|url-status=live}}</ref> ekyeyongyeire kuhika ahari 64% ebiro 24 okwa mukaaga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-macron-poll-idUSKBN19F0RC|title=French President Macron, PM Philippe approval ratings rise: poll|date=24 June 2017|work=Reuters|access-date=2 August 2017|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802164312/http://www.reuters.com/article/us-france-macron-poll-idUSKBN19F0RC|url-status=live}}</ref> Bwanyima y'omwezi gumwe, oburungi bwa Macron bukagwaho obucweka 10 ahari igana, oburikukirayo oburungi aha ntandikwa y'ekisanja ky'omwebembezi we [[Wp/nyn/Jacques Chirac|Jacques Chirac]] omuri 1995, kandi omu kwezi kwa munaana, obumanywa bwe bukagwa obucweka 24 ahari igana kuruga okwamukaaga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lepoint.fr/politique/nouvelle-forte-baisse-de-la-popularite-d-emmanuel-macron-27-08-2017-2152465_20.php|title=Nouvelle forte baisse de la popularité d'Emmanuel Macron|date=27 August 2017|work=Le Point|access-date=27 October 2017|language=fr-FR|archive-date=31 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031082512/http://www.lepoint.fr/politique/nouvelle-forte-baisse-de-la-popularite-d-emmanuel-macron-27-08-2017-2152465_20.php|url-status=live}}</ref> Eki kikabaho ahabw'obutaikirizana obu yaabaire aine n'owaabaire ari mukuru w'ab'ebyokwerinda [[Wp/nyn/Pierre de Villiers|Pierre de Villiers]],<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://news.sky.com/story/french-military-chief-pierre-de-villiers-resigns-after-clash-with-president-macron-10953603|title=French military chief quits after Macron clash|publisher=Sky News|access-date=2 August 2017|language=en-GB|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802163901/http://news.sky.com/story/french-military-chief-pierre-de-villiers-resigns-after-clash-with-president-macron-10953603|url-status=live}}</ref> okuhindura eihanga [[Wp/nyn/Chantiers de l'Atlantique|Chantiers de l'Atlantique]] eidaara ry'emeeri n'ery'omuntu owaafiire. [[Wp/nyn/STX Offshore & Shipbuilding|STX Offshore & Shipbuilding]],<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2017/07/27/macron-seizes-french-shipyards-block-italian-take-over/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/business/2017/07/27/macron-seizes-french-shipyards-block-italian-take-over/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Macron seizes French shipyards to block Italian take-over|work=The Telegraph|access-date=2 August 2017|language=en-GB}}{{Wp/nyn/Cbignore}}</ref> n'okutuubya aha sente z'okushashurira abantu amaju.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/jul/24/housing-benefit-cuts-add-to-fall-in-emmanuel-macrons-popularity|title=Housing benefit cuts spark row as Emmanuel Macron's poll ratings fall|last=Chrisafis|first=Angelique|date=24 July 2017|work=The Guardian|access-date=2 August 2017|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802134331/https://www.theguardian.com/world/2017/jul/24/housing-benefit-cuts-add-to-fall-in-emmanuel-macrons-popularity|url-status=live}}</ref> Aha muheru y'okwezi kwa mwenda omuri 2017, abantu mushanju ahari ikumi ababuuriziibwe bakagira ngu nibaikiriza ngu Emmanuel Macron akaba naahikiiriza ebiraganiso bye omu kampeyini<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.europe1.fr/politique/regain-de-popularite-pour-emmanuel-macron-et-edouard-philippe-3446981|title=Regain de popularité pour Emmanuel Macron et Édouard Philippe|access-date=27 October 2017|language=fr-FR|archive-date=30 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930051641/http://www.europe1.fr/politique/regain-de-popularite-pour-emmanuel-macron-et-edouard-philippe-3446981|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://elabe.fr/laction-demmanuel-macron/|title=L'action d'Emmanuel Macron|date=27 September 2017|work=ELABE|access-date=27 October 2017|language=fr-FR|archive-date=30 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930032901/https://elabe.fr/laction-demmanuel-macron/|url-status=live}}</ref> n'obu abantu baingi barabeire nibateekateeka ngu ebiragiro ebi gavumenti yaabaire eteireho tibirimu buringaaniza.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lexpress.fr/actualite/politique/reformes-69-des-francais-jugent-injuste-la-politique-menee-par-macron_1947472.html|title=Réformes: 69% des Français jugent "injuste" la politique menée par Macron|date=27 September 2017|work=L'Express|access-date=27 October 2017|language=fr|archive-date=31 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031201112/http://www.lexpress.fr/actualite/politique/reformes-69-des-francais-jugent-injuste-la-politique-menee-par-macron_1947472.html|url-status=live}}</ref> Obugaiga bwa Macron bukagaruka bukagwa munonga omuri 2018, bwahika aha bicweka ataano ahari igana aha muheru gw'okwezi kwaikumi na kumwe omu bwire bwa [[Wp/nyn/Yellow vests movement|yellow vests movement]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Sharkov |first1=Damien |title=In France, Macron's Popularity Hits Record Low |url=https://www.newsweek.com/france-macrons-popularity-hits-record-low-1135709 |access-date=3 December 2018 |work=Newsweek |date=24 September 2018 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203152237/https://www.newsweek.com/france-macrons-popularity-hits-record-low-1135709 |url-status=live }}</ref>{{Wp/nyn/Unreliable source?|date=August 2023}} Omu bwire bwa [[Wp/nyn/COVID-19 pandemic in France|COVID-19 pandemic in France]], okumanywa kwe kweyongyeire, kuhika aha bicweka ataano ahari igana omu kwezi kwa mushanju omuri 2020.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://elabe.fr/barometre-politique-juillet-2020-3/|title=Juillet 2020: la cote de confiance d'E. Macron atteint un niveau plus élevé qu'avant la crise|date=2 July 2020|work=Elabe|access-date=27 January 2021|archive-date=24 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224182617/https://elabe.fr/barometre-politique-juillet-2020-3/|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.france24.com/en/20200730-macron-s-popularity-mounts-after-he-clinches-eu-recovery-deal-opinion-poll|title=Macron's popularity climbs after signing EU pandemic stimulus, reshuffling gov't|date=30 July 2020|work=France24|access-date=26 January 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126124916/https://www.france24.com/en/20200730-macron-s-popularity-mounts-after-he-clinches-eu-recovery-deal-opinion-poll|url-status=live}}</ref> =====Enshonga za Benalla===== {{Wp/nyn/Main|Benalla affair}} Ebiro 18 okwa mushanju omuri 2018, 'Le Mond' ekashoboorora omu kicweka ngu omwe aha bakozi ba Macron [[Wp/nyn/Alexandre Benalla|Alexandre Benalla]] akeeshereka nk'ofiisa wa poriisi yaateera omwesharingi omu kesharingo k'okwezi kwa mukaaga omuri Paris omu ntandikwa y'omwaka, reero yabingwa kumara ebiro 15 atakatungire obusingye. Eishengyero rya Elysée rikaremwa kutwara omushango omu maisho g'omuhababi wa gavumenti kandi okucondooza okw'okubanza aha mushango tikukatandikire mpaka eizooba eryakuratsireho okuhandiikwa kw'ekihandiiko ekyo, kandi ekibonerezo ky'obwegyendesereza ekyaheirwe Benalla kikareetaho ebibuuzo omu b'orubaju orurikuhakanisa gavumenti yaaba ekitongore ky'eby'obutegyeki kikasharamu kita kumanyisa omuhababi wa gavumenti nk'oku kirikwetengwa omu biragiro<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=Enquête, profil du suspect, réactions politiques... ce que l'on sait de l'affaire Benalla|url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2018/07/19/enquete-profil-du-suspect-reactions-politiques-ce-que-l-on-sait-de-l-affaire-benalla_5333734_3224.html|newspaper=Le Monde|date=19 July 2018|access-date=20 July 2018|archive-date=19 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180719181735/https://www.lemonde.fr/societe/article/2018/07/19/enquete-profil-du-suspect-reactions-politiques-ce-que-l-on-sait-de-l-affaire-benalla_5333734_3224.html|url-status=live}}</ref> ====ehururu y'obwebembezi bw'eihanga eya 2022==== Omu [[Wp/nyn/2022 French presidential election|2022 election]], Macron niwe yabandize kugaruka kutooranwa kuruga obu Jacques Chirac yasinga Jean-Marie Le Pen omu [[Wp/nyn/2002 French presidential election|2002 election]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Emmanuel Macron, premier président réélu depuis Jacques Chirac en 2002 |url=https://www.lalsace.fr/elections/2022/04/25/emmanuel-macron-premier-president-reelu-depuis-jacques-chirac-en-2002 |language=fr |newspaper=[[Wp/nyn/L'Alsace|L'Alsace]] |date=25 April 2022 |access-date=18 August 2023 |archive-date=18 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230818211751/https://www.lalsace.fr/elections/2022/04/25/emmanuel-macron-premier-president-reelu-depuis-jacques-chirac-en-2002 |url-status=live }}</ref> Macron akagaruka yaasingura Marine Le Pen omu karuuru k'akabiri, omurundi ogu n'obucweeka bukye, n'oburuuru 58.55% ahari Le Pen 41.45%.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=24 April 2022 |title=Macron wins French presidential election |work=Le Monde |url=https://www.lemonde.fr/en/politics/article/2022/04/24/macron-wins-french-presidential-election_5981506_5.html |access-date=24 April 2022 |archive-date=29 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929163905/https://www.lemonde.fr/en/politics/article/2022/04/24/macron-wins-french-presidential-election_5981506_5.html |url-status=live }}</ref> Ahabw'okugira ngu abateezi b'akaruuru bakaba bari haihi kukye munonga, eki kikakora ebicweka 38.52% by'abateezi b'akaruuru abeehandikiise, [[Wp/nyn/Georges Pompidou|Georges Pompidou]]n'ebitundu 37.5 ahari igana [[Wp/nyn/1969 French presidential election|1969]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=25 April 2022 |title=Extrême droite au plus haut, abstention record depuis 1969... Les enseignements du second tour |work=[[Wp/nyn/BFM TV|BFM TV]] |url=https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/extreme-droite-au-plus-haut-abstention-record-depuis-1969-les-enseignements-du-second-tour_AN-202204240483.html |access-date=17 August 2023 |archive-date=17 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230817211722/https://www.bfmtv.com/politique/elections/presidentielle/extreme-droite-au-plus-haut-abstention-record-depuis-1969-les-enseignements-du-second-tour_AN-202204240483.html |url-status=live }}</ref> Abafaransa abari aha rubaju rwa buryo, bakatunga oburuuru oburikukirayo oburungi kuruga obu eihanga ryabufaransa ryatandika, n'abeesimbireho omu by'obutegy [[Wp/nyn/Eric Zemmour|Zemmour]] kandi [[Wp/nyn/Nicolas Dupont-Aignan|Dupont-Aignan]]) okuhangura obucweka 32.3 ahari igana bw'oburuuru omu karuuru k'okubanza, Le Pen akatunga obucweka 41.5 ahari igana bw'oburuuru omu karuuru ka kabiri.{{Wp/nyn/Citation needed|date=August 2023}} ===Taamu ya kabiri (2022-obwahati)=== N'obu Macron araabe yaatairwe omu ntebe omurundi gwa kabiri ebiro 7 Okwa kataano omuri 2022, ekisanja kye eky'akabiri nk'omwebembezi w'eihanga kikatandika omu ====Gavumenti erikwejunisibwa==== {{Wp/nyn/Main|Borne government}} Ebiro 16 Okwa kataano omuri 2022, engazi y'eihanga [[Wp/nyn/Jean Castex|Jean Castex]] akarekura obutegyeki bwanyima y'ameezi 22 nk'omwebembezi wa gavumenti. Eizooba eryo, purezidenti Macron akatoorana [[Wp/nyn/Élisabeth Borne|Élisabeth Borne]] ahari [[Wp/nyn/Hôtel Matignon|Hôtel Matignon]], n'ahabw'ekyo akamuhindura mukuru w'eihanga omukazi owa kabiri omu byafaayo bya Bufaransa [[Wp/nyn/Édith Cresson|Édith Cresson]] ahagati ya 1991 na 1992, akatandikaho gavumenti ensya ebiro 20 Okwa kataano omuri 2022. ====akaruuru k'abanyishengyero omuri 2022==== {{Wp/nyn/See also|2022 French legislative elections|July 2022 French government reshuffle}} Omu kwezi kwa mukaaga omuri 2022, okwezi kumwe omu kisanja kye kya kabiri, esande ezitarikuhika ibiri okuhendera kw'eihanga rya Bufaransa [[Wp/nyn/Presidency of the Council of the European Union|presidency of the Council of the EU]] kandi bwanyima y'ebiro by'okushaba abateezi b'akaruuru kumuhereza oburuuru oburikukirayo obwingi omu kugamba kwe okw'amaani<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.france24.com/en/france/20220614-macron-appeals-for-solid-majority-ahead-of-legislative-election-run-offs |title=Macron appeals for 'solid majority' ahead of legislative election run-offs |work=France 24 |date=14 June 2022 |access-date=15 August 2023 |archive-date=15 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815011229/https://www.france24.com/en/france/20220614-macron-appeals-for-solid-majority-ahead-of-legislative-election-run-offs |url-status=live }}</ref> Macron akafeerwa obugabe bwe omu ishengyero kandi yaagarurwaho [[Wp/nyn/Hung parliament|hung parliament]] omu kicweka kya kabiri ky'empaka [[Wp/nyn/2022 French legislative elections|2022 legislative election]]:<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.reuters.com/world/europe/frances-macron-hunts-way-salvage-ruling-majority-2022-06-20/ |title=France risks gridlock after Macron handed hung parliament |first1=Elizabeth |last1=Pineau |first2=Tassilo |last2=Hummel |work=Reuters |date=20 June 2022 |access-date=9 June 2023 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609170428/https://www.reuters.com/world/europe/frances-macron-hunts-way-salvage-ruling-majority-2022-06-20/ |url-status=live }}</ref> Macron's [[Wp/nyn/Ensemble Citoyens|presidential coalition]]ekyasingire entebe 115 omu karuuru, kikaremwa kuhika aha ntebe 289 ezabaire nizetengwa kugira ngu kibe n'obuhwezi bwingi omu karuuru [[Wp/nyn/French National Assembly|National Assembly]], ekasigaza 251 ahari 346 ezabaire ziri omu ishengyero eryahweire, kandi ekagwa ahansi ya 38 ahari abarikukirayo obwingi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first=Julie |last=Marie-Leconte |url=https://www.francetvinfo.fr/elections/legislatives/legislatives-pourquoi-emmanuel-macron-chiffre-t-il-a-une-trentaine-les-deputes-qui-lui-manquent-pour-la-majorite-absolue-et-non-a-44_5216347.html |title=Législatives: pourquoi Emmanuel Macron chiffre-t-il à 'une trentaine' les députés qui lui manquent pour la majorité absolue, et non à 44? |work=FranceInfo |date=23 June 2022 |language=fr |access-date=9 June 2023 |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125184500/https://www.francetvinfo.fr/elections/legislatives/legislatives-pourquoi-emmanuel-macron-chiffre-t-il-a-une-trentaine-les-deputes-qui-lui-manquent-pour-la-majorite-absolue-et-non-a-44_5216347.html |url-status=live }}</ref> Ekikuru munonga, ab'eby'obutegyeki bashatu abari haihi na purezidenti Macron bakasingwa omu karuuru: omwebembezi w'eihanga [[Wp/nyn/Richard Ferrand|Richard Ferrand]], mukuru w'ekibiina kya Macron ekya LREM omu ishengyero [[Wp/nyn/Christophe Castaner|Christophe Castaner]] kandi omwebembezi w'ekibiina kya MoDem omu ishengyero [[Wp/nyn/Patrick Mignola|Patrick Mignola]], n'ahabw'ekyo nikimaraho obwebembezi bwa Macron omu ishengyero n'okwongyera amaani g'omwebembezi w'eihanga omu by'obutegyeki.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first=Matthieu |last=Deprieck |url=https://www.lopinion.fr/politique/castaner-ferrand-mignola-la-majorite-presidentielle-decapitee |title=Castaner, Ferrand, Mignola... la majorité présidentielle décapitée |work=l'Opinion |date=19 June 2022 |language=fr |access-date=24 June 2023 |archive-date=24 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624025427/https://www.lopinion.fr/politique/castaner-ferrand-mignola-la-majorite-presidentielle-decapitee |url-status=live }}</ref> [[File:National Assembly 2022.svg|thumb|right|230px|16th National Assembly of France, elected omuri 2022.]] Ba minisita ba gavumenti bashatu bakarekura emirimo yaabo ahanyima y'okufeerwa entebe zaabo: [[Wp/nyn/Justine Bénin|Justine Bénin]] (minisita omuto ow'enyanja), [[Wp/nyn/Brigitte Bourguignon|Brigitte Bourguignon]] (Minisita w'eby'amagara n'okuzibira) [[Wp/nyn/Amélie de Montchalin|Amélie de Montchalin]] (Minisita w'eby'obuhangwa).<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first=Julien |last=Robin |url=https://www.lejdd.fr/Politique/ministres-battus-aux-legislatives-ce-qua-change-la-regle-de-devoir-demissionner-apres-une-defaite-4118683 |title=Ministres battus aux législatives: ce qu'a changé la règle de de voir démissionner après une défaite |work=Le JDD |date=20 June 2022 |language=fr |access-date=24 June 2023 |archive-date=24 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624025424/https://www.lejdd.fr/Politique/ministres-battus-aux-legislatives-ce-qua-change-la-regle-de-devoir-demissionner-apres-une-defaite-4118683#:~:text=Publicité-,Ministres%20battus%20aux%20législatives%20%3A%20ce%20qu%27a%20changé%20la%20règle,écrit%20mais%20repris%20depuis%202007. |url-status=live }}</ref> Gavumenti ya Macron, ekirikwebemberwa enganzi y'eihanga Elisabeth Borne, ekahindurwaho omu kutandika kwa mushanju omuri 2022 kandi ekagumizamu nk'eya [[Wp/nyn/Minority government|minority administration]], ahanyima y'okugamba n'abebembezi b'orubaju orurikuhakanisa gavumenti kugira ngu habeho obusingye [[Wp/nyn/Majority government|majority government]] akaremwa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.france24.com/en/france/20220704-live-france-s-macron-to-reshuffle-cabinet-after-losing-parliamentary-majority |title=Macron urges minority government to 'hang in there' after cabinet reshuffle |work=France 24 |date=4 July 2022 |access-date=9 June 2023 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214212549/https://www.france24.com/en/france/20220704-live-france-s-macron-to-reshuffle-cabinet-after-losing-parliamentary-majority |url-status=live }}</ref> ====Enshonga z'omunda==== {{Wp/nyn/See also|2023 French pension reform strikes|Motions of no confidence in the government of Élisabeth Borne (2023)|Nahel Merzouk riots|2023 French government reshuffle|2023-2024 French government crisis}} Ekisanja kya Macron eky'akabiri nk'omwebembezi w'eihanga kitandikire n'obutaikirizana bwingi omu by'obutegyeki. Bwanyima y'eshaaha nkye okuranganwa kwa kabineti ya [[Wp/nyn/Damien Abad|Damien Abad]] bikashohora omu bantu boona<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first=Sacha |last=Nelken |url=https://www.liberation.fr/politique/damien-abad-de-la-prise-de-guerre-au-boulet-gouvernemental-en-un-mois-20220704_V4HJAY4YLFCBJFPSAILT6FJRLY/ |title=Damien Abad, de la prise de guerre au boulet gouvernemental en un mois |work=Libération |date=4 July 2022 |language=fr |access-date=10 June 2023 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610222702/https://www.liberation.fr/politique/damien-abad-de-la-prise-de-guerre-au-boulet-gouvernemental-en-un-mois-20220704_V4HJAY4YLFCBJFPSAILT6FJRLY/ |url-status=live }}</ref> kandi ebiro 28 Okwakataano, okukora aha nshonga [[Wp/nyn/2022 UEFA Champions League final chaos|2022 UEFA Champions League final chaos]] omuzaano gwa Stade de France omuri Saint-Denis gukareetaho okwetomboita omwihanga hamwe n'aheeru.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.francetvinfo.fr/faits-divers/incidents-lors-de-la-finale-de-la-ligue-des-champions-2022/incidents-au-stade-de-france-comment-la-finale-de-la-ligue-des-champions-s-est-transformee-en-crise-politique-et-diplomatique_5169994.html |title=Incidents au Stade de France: comment la finale de la Ligue des champions s'est transformée en crise politique (et diplomatique) |work=FranceInfo |date=31 May 2022 |language=fr |access-date=10 June 2023 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610222700/https://www.francetvinfo.fr/faits-divers/incidents-lors-de-la-finale-de-la-ligue-des-champions-2022/incidents-au-stade-de-france-comment-la-finale-de-la-ligue-des-champions-s-est-transformee-en-crise-politique-et-diplomatique_5169994.html |url-status=live }}</ref> N'obu Gavumenti ya Macron yaakubaire eri nkye omu ishengyero ry'eihanga ahanyima y'oburuuru bwa 2022, ekahinguza ebiragiro by'okukyendeeza aha mih<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.rfi.fr/en/business-and-tech/20220722-france-s-hung-parliament-passes-20-bn-euro-inflation-package |title=France's hung parliament passes 20-bn-euro inflation package |work=RFI |agency=AFP |date=22 July 2022 |access-date=9 June 2023 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609170435/https://www.rfi.fr/en/business-and-tech/20220722-france-s-hung-parliament-passes-20-bn-euro-inflation-package |url-status=live }}</ref> okwihaho [[Wp/nyn/COVID-19 pandemic in France|COVID]]-era "embeera y'eby'amagara ey'ahonaaho"<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.rfi.fr/en/france/20220727-french-parliament-votes-to-end-covid-emergency-measures-border-control-still-possible |title=French parliament votes to end Covid emergency measures, border control still possible |work=RFI |date=27 July 2022 |access-date=13 June 2023 |archive-date=13 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613011715/https://www.rfi.fr/en/france/20220727-french-parliament-votes-to-end-covid-emergency-measures-border-control-still-possible |url-status=live }}</ref> n'okugarura busya eby'amashanyarazi ga nukiriya omuri Bufaransa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first1=Perrine |last1=Mouterde |first2=Adrien |last2=Pécout |url=https://www.lemonde.fr/en/economy/article/2023/05/17/french-government-passes-bill-to-accelerate-the-construction-of-new-nuclear-reactors_6026936_19.html |title=French Parliament passes law to accelerate construction of new nuclear reactors |newspaper=Le Monde |date=17 May 2022 |access-date=9 June 2023 |archive-date=9 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609170427/https://www.lemonde.fr/en/economy/article/2023/05/17/french-government-passes-bill-to-accelerate-the-construction-of-new-nuclear-reactors_6026936_19.html |url-status=live }}</ref> Kwonka, ebiteiso bya gavumenti bikangibwa omu ishengyero emirundi mingi<ref>{{Wp/nyn/Cite web |url=https://blog.juspoliticum.com/2022/11/16/le-nouveau-visage-de-larticle-49-3-par-denis-baranger/ |title=Le nouveau visage de l'article 49-3 |last=Baranger |first=Denis |date=16 November 2022 |website=blog.juspoliticum.com |publisher=JP Blog |access-date=29 July 2023 |archive-date=28 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728235103/https://blog.juspoliticum.com/2022/11/16/le-nouveau-visage-de-larticle-49-3-par-denis-baranger/ |url-status=live }}</ref> kandi ahamuheru gwa 2022, [[Wp/nyn/Borne government|Borne cabinet]] akaba aine kukoresa obuheereza bwa [[Wp/nyn/Article 49 of the French Constitution|Article 49.3 of the Constitution]] emirundi ikumi erikukuratana, okuhitsya embaririra ya gavumenti eya 2023, hamwe n'embaririra y'eby'okwerinda.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.lemonde.fr/en/politics/article/2022/12/16/french-government-overrules-parliament-for-tenth-time-to-pass-budget_6007980_5.html |title=French government overrules Parliament for tenth time to pass budget |work=Le Monde (in english) |date=16 December 2022 |access-date=15 August 2023 |archive-date=15 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815141525/https://www.lemonde.fr/en/politics/article/2022/12/16/french-government-overrules-parliament-for-tenth-time-to-pass-budget_6007980_5.html |url-status=live }}</ref> Omu kwezi kwakataano omwaka 2024, [[Wp/nyn/2024 New Caledonia unrest|protests and riots]] kikabarukaho omuri [[Wp/nyn/New Caledonia|New Caledonia]]Ebiro 22 Okwakataano, Macron akataayaayira ekizinga.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|date=22 May 2024|title=Macron arrives in New Caledonia amid calls for France to withdraw voting changes|url=https://theguardian.com/world/article/2024/may/22/macron-arrives-in-new-caledonia-amid-calls-for-france-to-withdraw-voting-changes|website=The Guardian|language=en-GB|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530113517/https://theguardian.com/world/article/2024/may/22/macron-arrives-in-new-caledonia-amid-calls-for-france-to-withdraw-voting-changes|url-status=live}}</ref> =====Empindahinduka y'esente z'akasiimo===== Omu kwezi kwa kashatu omwaka 2023, Gavumenti ya Macron ekataho ekiragiro ky'okwongyera emyaka y'okuhuumuriraho kuruga ahari 62 kuhisya ahari 64, ekimwe kikaruga aha ishengyero erikugaruka kukoresa ekicweka 49.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first1=Roger |last1=Cohen |first2=Aurelien |last2=Breeden |url=https://www.nytimes.com/live/2023/03/16/world/france-pension-vote |title=France's Pension Plan: Macron Pushes French Pension Bill Through Without Full Vote |newspaper=The New York Times |date=20 March 2023 |orig-date=16 March 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609170434/https://www.nytimes.com/live/2023/03/16/world/france-pension-vote |archive-date=9 June 2023 }}</ref> [[Wp/nyn/2023 French pension reform unrest|Nationwide protests]] ekyabaire kitandikire obu eiteeka ryatandikwaho omu kwezi kw'okubanza, kikongyera amaani ahanyima y'okuhindura eiteeka okuhinguzibwa hatariho akaruuru.{{Wp/nyn/Citation needed|date=August 2023}}{{Wp/nyn/Clarify|solemn vote? I think this refers to invocation of 49.3, but most readers won't know that|date=August 2023}} =====Oburuuru bw'okwerarikirira gavumenti ya Borno===== Ebiro 20 okwa kashatu omuri 2023, kabineti ya Macron, erikwebemberwa engazi y'eihanga Borne, ekahonokaho omu butabanguko bw'ebibiina by'obutegyeki [[Wp/nyn/Motion of no-confidence|motion of no-confidence]] n'oburuuru mwenda bwonka, oburemeezi bukye munonga kuruga omuri 1992.<ref>{{Wp/nyn/Cite news | url=https://www.lemonde.fr/politique/article/2023/03/21/a-neuf-voix-pres-la-principale-motion-de-censure-a-ete-rejetee-a-l-assemblee-nationale_6166305_823448.html | title=" A neuf voix près ": La principale motion de censure a été rejetée à l'Assemblée nationale | newspaper=Le Monde.fr | date=21 March 2023 | access-date=17 June 2023 | archive-date=12 June 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230612090311/https://www.lemonde.fr/politique/article/2023/03/21/a-neuf-voix-pres-la-principale-motion-de-censure-a-ete-rejetee-a-l-assemblee-nationale_6166305_823448.html | url-status=live }}</ref> Ebiro 12 Okwa mukaaga omuri 2023, gavumenti ye ekahonokaho ekiteiso kyayo eky'omurundi gwa ikumi na mushanju eky'okurekura obwesigye kuruga aha kutandika kw'eishengyero rya ikumi na mukaaga; ekiteeso, ekyaretsirwe ekibiina kya NUPES ekya bumosho<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first=Célestine |last=Gentilhomme |url=https://www.lefigaro.fr/politique/retraites-la-motion-de-censure-de-la-nupes-rejetee-a-l-assemblee-20230612 |title=Retraites: la motion de censure de la Nupes rejetée à l'Assemblée |newspaper=Le Figaro |date=12 June 2023 |language=fr |access-date=12 June 2023 |archive-date=12 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612174149/https://www.lefigaro.fr/politique/retraites-la-motion-de-censure-de-la-nupes-rejetee-a-l-assemblee-20230612 |url-status=live }}</ref> =====Obwesharingo bwa Nahel Merzouk===== Aha ntandikwa y'obwire bwa 2023, ab'obushoborozi omuri Bufaransa bakabonabonesibwa [[Wp/nyn/Nahel M. riots|riots]] okukuratira [[Wp/nyn/Killing of Nahel M.|killing of Nahel M.]], ow'emyaka 17, akaitwa ofiisa wa poriisi omu bwire bw'okuzibirwa kw'ebiiruka.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.france24.com/en/france/20230629-fresh-unrest-in-france-over-fatal-police-shooting-of-teen-driver |title=At least 150 arrests in protests across France over police killing of teen |newspaper=France 24 |date=29 June 2023 |access-date=29 June 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629204659/https://www.france24.com/en/france/20230629-fresh-unrest-in-france-over-fatal-police-shooting-of-teen-driver |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.nytimes.com/2023/06/29/world/europe/france-riots-nahel-shooting.html |title=What's behind the unrest in France? |newspaper=The New York Times |date=29 June 2023 |access-date=29 June 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629204659/https://www.nytimes.com/2023/06/29/world/europe/france-riots-nahel-shooting.html |url-status=live }}</ref> Okucureeza obutabanguko oburiho, oburikushushana n'obw'amaani [[Wp/nyn/2005 French riots|2005 French riots]]{{Wp/nyn/Citation needed|date=August 2023}}, Obwebembezi bwa Macron bukongyera amaani omu kugarukamu kwa Gavumenti, n'abapooriisi 45,000 abateirweho ahaitaka hamwe n'ekiragiro kya minisita eky'okuhabura kooti okukoresa ebiheneso by'amaani n'okukoresa emihanda<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first=Abel |last=Mestre |url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2023/06/30/violences-urbaines-dans-une-circulaire-eric-dupond-moretti-demande-une-reponse-rapide-ferme-et-systematique-et-vise-notamment-les-parents_6180050_3224.html |title=Violences urbaines: dans une circulaire, Eric Dupond-Moretti demande une réponse judiciaire " rapide, ferme et systématique " et vise notamment les parents |newspaper=Le Monde |date=30 June 2023 |language=fr |access-date=1 July 2023 |archive-date=2 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230702002016/https://www.lemonde.fr/societe/article/2023/06/30/violences-urbaines-dans-une-circulaire-eric-dupond-moretti-demande-une-reponse-rapide-ferme-et-systematique-et-vise-notamment-les-parents_6180050_3224.html |url-status=live }}</ref> okubonabonesibwa kurugiremu okukwatwa abantu abarikuhingura 1,300 omu kiro kya kana ky'obutabanguko kyonka, ekyareteire omuhendo gw'abantu abarikukwatwa kuruga obu akeimukiriro katandikire kuhika aha bantu abarikuhingura<ref>{{Wp/nyn/Cite news |first1=Sana |last1=Noor Haq |first2=Joshua |last2=Berlinger |title=Protests are sweeping France. Here's what you need to know |url=https://edition.cnn.com/2023/06/30/europe/nanterre-france-police-protests-explainer-intl/index.html |newspaper=CNN |date=1 July 2023 |access-date=1 July 2023 |archive-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630235620/https://edition.cnn.com/2023/06/30/europe/nanterre-france-police-protests-explainer-intl/index.html |url-status=live }}</ref> =====Enkora y'okuhindura gavumenti omuri 2023===== Ebiro 20 Okwa mushanju omuri 2023, Macron akakora [[Wp/nyn/2023 French government reshuffle|government reshuffle]] ahamuheru gw'ebiro igana by'okushemeza n'okukora, akashaba okwezi kwa kashatu omwaka gwa 2023, ahanyima y'okwesharinga kw'akaimukiriro ahabw'okutaho empindahinduka omu nkora ye y' [[Wp/nyn/Pap Ndiaye|Pap Ndiaye]] kandi [[Wp/nyn/Marlène Schiappa|Marlène Schiappa]] bakabingwa nk'ekicweka ky'empindahinduka.<ref>Michel Rose (20 July 2023), [https://www.reuters.com/world/europe/france-names-new-education-health-ministers-minor-cabinet-reshuffle-2023-07-20/ Macron reshuffles ministers after French riots "stunned" country] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230722142814/https://www.reuters.com/world/europe/france-names-new-education-health-ministers-minor-cabinet-reshuffle-2023-07-20/ |date=22 July 2023 }}&nbsp;''[[Wp/nyn/Reuters|Reuters]]''.</ref> =====Enkora y'ebyokwerinda===== Ekiro 1 Okwa munaana omuri 2023, Macron akata omukono aha iteeka ry'okuteekateekyera eby'amahe ery'emyaka mingi, eryatandikireho omuringo gw'okwongyera ebitundu 40% omu nshohoza y'amahe kuhika obuhumbi bwa €413 ahagati ya 2024 na 2030, bwanyima y'okuheebwa eishengyero rya Bufaransa ebiragiro ebyabaireho<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.lefigaro.fr/international/macron-presente-une-loi-de-programmation-militaire-2024-30-de-transformation-des-armees-20230120 |title=Macron présente une loi de programmation militaire 2024–30 de «transformation des armées» |newspaper=Le Figaro |date=20 January 2023 |language=fr |access-date=15 August 2023 |archive-date=15 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815140610/https://www.lefigaro.fr/international/macron-presente-une-loi-de-programmation-militaire-2024-30-de-transformation-des-armees-20230120 |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.francetvinfo.fr/economie/emploi/metiers/armee-et-securite/que-contient-la-nouvelle-loi-de-programmation-militaire-en-passe-d-etre-adoptee-par-le-parlement_5947694.html |title=Que contient la nouvelle loi de programmation militaire, adoptée par le Parlement ? |newspaper=France info |date=13 July 2023 |language=fr |access-date=15 August 2023 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730143131/https://www.francetvinfo.fr/economie/emploi/metiers/armee-et-securite/que-contient-la-nouvelle-loi-de-programmation-militaire-en-passe-d-etre-adoptee-par-le-parlement_5947694.html |url-status=live }}</ref> =====Ekiragiro ky'okufuruka omu ihanga===== Omu kwezi kwa kabiri omwaka gwa 2023, Gavumenti ya Macron ekataho ebiragiro ebirikukwata aha by'okufuruka n'empungi, ekyabaire kigyendereire kwihaho ebiragiro by'okufuruka abantu, okwanguhiza okushaba empungi n'emish<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.courrierinternational.com/article/vu-d-espagne-le-projet-de-loi-sur-l-immigration-rassemble-la-gauche-et-la-droite-contre-macron|title=The immigration bill unites left and right against Macron|newspaper=Courrier international|date=2 February 2023|language=fr|access-date=24 August 2023|archive-date=24 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824200530/https://www.courrierinternational.com/article/vu-d-espagne-le-projet-de-loi-sur-l-immigration-rassemble-la-gauche-et-la-droite-contre-macron|url-status=live}}</ref> Gavumenti ye bwanyima ekarugaho ekiteiso ky'ebiragiro ahabw'okutiina okusingurwa omu ishengyero, omu mwanya gw'ekyo, ekateekateeka kuteesa n'ab'ebibiina [[Wp/nyn/The Republicans (France)|LR]] ekibiina kitakareesire eiteeka omu bwire bw'obutiti.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.france24.com/en/france/20230426-french-pm-delays-immigration-bill-due-to-lack-of-parliamentary-majority|title=French PM delays immigration bill due to lack of parliamentary majority|newspaper=France 24|date=26 April 2023|access-date=24 August 2023|archive-date=24 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824202031/https://www.france24.com/en/france/20230426-french-pm-delays-immigration-bill-due-to-lack-of-parliamentary-majority|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa munaana omuri 2023, omu kubuuzibwa okuhango n'amahurire ga buri sande[[Wp/nyn/Le Point|Le Point]]'', Macron akagira ngu Bufaransa "eshemereire kukyendeeza munonga okufuruka, okutandika n'okufuruka okutarikwikirizibwa" ahabw'okuba "embeera eriho obwahati<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.leparisien.fr/politique/emmanuel-macron-veut-reduire-significativement-limmigration-23-08-2023-LUXMT7SIK5E2JGHO74MZ55DM6Y.php |title=Emmanuel Macron wants to " significantly reduce immigration " |newspaper=Le Parisien |date=23 August 2023 |language=fr |access-date=24 August 2023 |archive-date=24 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824200529/https://www.leparisien.fr/politique/emmanuel-macron-veut-reduire-significativement-limmigration-23-08-2023-LUXMT7SIK5E2JGHO74MZ55DM6Y.php |url-status=live }}</ref> Ebiro 11 Okwa ikumi na kumwe, omwaka gwa 2023, ekiragiro ky'okufuruka ekyahebwa Gavumenti ya Macron kikasingwa omu muringo ogutari gw'okureebeka bwanyima y' [[Wp/nyn/Motion (parliamentary procedure)|motion for preliminary dismissal]] omu ishengyero ry'eihanga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.france24.com/en/france/20231211-french-parliament-rejects-macron-s-immigration-bill-in-surprise-vote|title=French parliament rejects Macron's immigration bill in surprise vote|newspaper=France 24|date=11 December 2023|language=en|access-date=12 December 2023|archive-date=12 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212011554/https://www.france24.com/en/france/20231211-french-parliament-rejects-macron-s-immigration-bill-in-surprise-vote|url-status=live}}</ref> Abashuubuzi b'eby'obutegyeki hamwe n'abanyamakuru bakashoborora akaruuru nk'akabi k'omutaano, ekyarugiremu oburemeezi bw'amaani omu<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-gerald-darmanin-immigration-bill-defeat/|title='End of reign': Macron faces ungovernable France after shock immigration loss|newspaper=Politico|date=12 December 2023|language=en|access-date=13 December 2023|archive-date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231213121049/https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-gerald-darmanin-immigration-bill-defeat/|url-status=live}}</ref> Omu kaweefube w'okukiza eiteeka,gavumenti ya Macron ekasindika eiteeka eri omu [[Wp/nyn/Joint committee (legislative)|joint parliamentary committee]]: kikarugwamu okukora endagaano n'abakuumi b'ebyobutegyeki [[Wp/nyn/French Senate|Senate]] aha iteeka rigumire munonga. Ebiro 19 Okwa ikumi nibiri omuri 2023, eishengyero rya Bufaransa rikaikiriza ekicweka ky'ebiragiro ahabw'obuhwezi kuruga omu [[Wp/nyn/The Republicans (France)|LR]] n'ahamuruga aha buryo [[Wp/nyn/National Rally|RN]] guruupu z'abajwekyerwa omu ishengyero n'obu haraabe hariho obugomi bw'amaani kuruga omu kakiiko ka Macron n'abaminisita be.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/world/europe/france-lawmakers-seek-deal-tougher-migration-bill-2023-12-19/|title=Tougher French immigration bill passes, Macron's parliament majority wobbles|newspaper=Reuters|date=20 December 2023|language=en|access-date=19 December 2023|archive-date=19 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219113024/https://www.reuters.com/world/europe/france-lawmakers-seek-deal-tougher-migration-bill-2023-12-19/|url-status=live}}</ref> Minisita w'eby'amagara [[Wp/nyn/Aurélien Rousseau|Aurélien Rousseau]], ou Macron yaabaire atooraine omu gavumenti emyezi mukaaga enyimaho, akarekura omurimo bwanyima y'akaruuru.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/12/20/french-health-minister-resigns-over-macron-s-controversial-immigration-law_6360773_7.html|title=French health minister resigns over Macron's controversial immigration law|newspaper=Le Monde|date=20 December 2023|language=en|access-date=22 December 2023|archive-date=22 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222123022/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2023/12/20/french-health-minister-resigns-over-macron-s-controversial-immigration-law_6360773_7.html#:~:text=Government%20spokesperson%20Olivier%20Véran%20said,territorial%20organization%20and%20health%20professions.|url-status=live}}</ref> =====Okuhindura engyenderwaho y'eihanga===== Aha mukoro gw'okujaguza emyaka 65 [[Wp/nyn/Constitution of the French Fifth Republic|French Constitution]] ebiro 4 Okwa ikumi omuri 2023, Macron akatongoza emihanda y'okuhindura engyenderwaho y'eihanga: okwongyera amaani n'okukyendeeza aha biragiro by'okuteera akaruuru, okutaho obugabe bw'okwihamu enda n'okurinda embeera y'obwire [[Wp/nyn/Decentralisation in France|territorial devolution]]; okuheereza obugabe omu by'obutegyeki [[Wp/nyn/Corsica|Corsica]] kandi [[Wp/nyn/New Caledonia|New Caledonia]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.france24.com/en/live-news/20231004-france-s-macron-promises-more-referendums |title=France's Macron promises more referendums |newspaper=France 24 (with AFP) |date=4 October 2023 |access-date=5 October 2023 |archive-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008114235/https://www.france24.com/en/live-news/20231004-france-s-macron-promises-more-referendums |url-status=live }}</ref> Ebiro 4 Okwa kashatu omuri 2024, [[Wp/nyn/Congress of the French Parliament|joint session of the French Parliament]] akahinguza empindahinduka y'engyenderwaho y'eihanga eyashagikwa Macron okurinda okwihamu enda nk'obugabe oburikwikirizibwa omu ngyenderwaho y'e<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=4 March 2024 |title=France enshrines abortion as a constitutional right in historic vote |url=https://www.france24.com/en/europe/20240304-france-to-enshrine-abortion-rights-in-country-s-constitution |access-date=16 March 2024 |website=France 24 |language=en}}</ref> Kikajwekyera empinduka y'okubanza omu ngyenderwaho y'eihanga kuruga omuri 2008 hamwe n'ey'okubanza kuruga obu Macron yaataha omu ofiisi omuri 2017. =====Gavumenti y'eihanga===== {{Wp/nyn/Main|Attal government}} Omu kwezi kw'okubanza omwaka gwa 2024, ahanyima ya [[Wp/nyn/2023-2024 French government crisis|government crisis]] Ahabw'okugira ngu ebiragiro ebirikukwata ahaby'obufuruki bikaikirizibwa, Macron akashaba enganzi y'eihanga Elisabeth Borne kurekura omurimo, reero omu mwanya gwe ya [[Wp/nyn/Gabriel Attal|Gabriel Attal]], ekirikumuhindura omwebembezi wa gavumenti omuto omu byafaayo bya Bufaransa hamwe n'omushaija w'okubanza kukora omurimo ogwo.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.politico.eu/article/macron-french-reshuffle-gabriel-attal-prime-minister/|title=Macron appoints rising star as PM, leaves presidential hopefuls stunned|newspaper=Politico|date=9 January 2024|language=en|access-date=10 January 2024|archive-date=10 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240110123815/https://www.politico.eu/article/macron-french-reshuffle-gabriel-attal-prime-minister/|url-status=live}}</ref> Kabineti ya Attal ensya ekashoboororwaho nka gavumenti erikukirayo kwemerera aha buryo kuruga aha ntandikwa y'eihanga. [[Wp/nyn/Presidency of Emmanuel Macron|Macron Presidency]]: ahari ba minisita 14 abaronzirwe ebiro 11 Okwa kana omuri 2024 Macron na Attal, ebicweka 57 ahari igana n'abaabaire bari ba memba b'ekibiina ky'obutegyeki ekya [[Wp/nyn/The Republicans (France)|UMP/LR]] ekibiina, n'obu ba minisita b'amaani abaabaire beegamiire aha bumosho omu gavumenti ya Borne eyaabaire etandikireho, bakabingwa, ebikorwa ebyo bikashoboororwa<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=12 January 2023 |title=The reshuffle seen by the "left wing" of the macronie: "It's no longer pragmatism, it's prostitution"|url=https://www.liberation.fr/politique/le-remaniement-vu-par-laile-gauche-de-la-macronie-ce-nest-plus-du-pragmatisme-cest-de-la-prostitution-20240112_23I3CRTBTNCABIFGTHUEUCZY7U/|access-date=12 January 2024|work=Libération|language=fr}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=11 January 2023|title=Attal government: macronism shifts to the right|url=https://www.lesechos.fr/politique-societe/emmanuel-macron-president/gouvernement-attal-le-macronisme-vire-a-droite-2045871|access-date=12 January 2024|work=Les Échos|language=fr|archive-date=12 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112140803/https://www.lesechos.fr/politique-societe/emmanuel-macron-president/gouvernement-attal-le-macronisme-vire-a-droite-2045871|url-status=live}}</ref> =====Eby'entaasya===== Omu kwezi kwa kabiri omwaka gwa 2024, ahagati y'okukyerererwa kw'entatsya hamwe n'eibura ry'emirimo eririkumaramu amaani, Gavumenti ya Macron ekashohoza obuhumbi bwa €10 omu kushashura esente<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=22 February 2024|title=France unveils €10 billion budget cuts as growth slows|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/02/22/france-announces-10-billion-euro-budget-cuts-as-growth-slows_6548218_7.html|access-date=21 March 2024|work=Le Monde|language=en}}</ref> Bwanyima y'omwezi gumwe, Macron akeeta orukiiko rw'oburemeezi kuhanuura aha nshonga z'esente za Bufaransa ahagati y'amahurire agarikukyoreka ngu gavumenti ekafeerwa ebigyendererwa byayo eby'esente eza 2023, n'eibura ry'esente erikukirayo oburungi, ekyareteire amabanja g'eihanga<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=21 March 2024|title=Crisis meeting around Emmanuel Macron to talk about poor polls and finances in the red|url=https://www.lemonde.fr/politique/article/2024/03/21/a-moins-de-trois-mois-des-europeennes-emmanuel-macron-pris-dans-la-nasse-du-deficit-public_6223185_823448.html|access-date=21 March 2024|work=Le Monde|language=fr}}</ref> ====akaruuru k'abajwekyerwa omu ishengyero ak'omwaka 2024==== {{Wp/nyn/Main|2024 French legislative election}} Okwa ikumi na mwenda, omwaka gwa 2024, kurugirira aha birugire omu [[Wp/nyn/2024 European Parliament elections|2024 European Parliament elections]] obu ekibiina kye ekyahagati kyatungire oburuuru 14.6 ahari igana bwonka, kikahendera obubonero 17 enyima y'ekibiina kya Le Pen ekya NRM, Macron akashazamu orukiiko rw'eihanga kandi yaashaba [[Wp/nyn/Snap election|early]] oburuuru bw'abanyishengyero nibwija kubaho ebiro 30 okwa mukaaga hamwe n'ebiro 7 okwa mushanju omwaka gwa 2024.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=9 June 2024|title=France's Macron Dissolves National Assembly After Le Pen Victory in European Vote|url=https://www.wsj.com/world/europe/frances-macron-dissolves-national-assembly-after-le-pen-victory-in-european-elections-ff76fbac|access-date=11 June 2024|work=The Wall Street Journal|language=fr}}</ref> Omu karuuru k'okubanza, ebiro 30 okwa mukaaga, Macron akatunga oburuuru 20.04 ahari igana omu ihanga ryona, akaza omurundi gwa kashatu enyima y'ab'oburyo [[Wp/nyn/National Rally|RN]] (33.15%) hamwe n'ekicweeka kya bumosho [[Wp/nyn/New Popular Front|NFP]] omukago (27.99%), ogwabaire nigwo mukago oguri omu butegyeki ogurikukirayo oburungi omu karuuru ka boona kuruga obu eihanga rya Bufaransa ryatandika omuri 1870.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=1 July 2024|title=LÉGISLATIVES 2024 : LES RÉSULTATS DÉFINITIFS DU 1ER TOUR, LE RN ET SES ALLIÉS EN TÊTE, PARTICIPATION EN FORTE HAUSSE|url=https://lcp.fr/actualites/legislatives-2024-les-resultats-definitifs-du-1er-tour-le-rn-et-ses-allies-en-tete|access-date=1 July 2024|work=LCP Assemblée Nationale|language=fr}}</ref> Okuteera akaruuru okwashohoziibwe bwanyima y'eshaaha munaana ez'ekiro ebiro 30 okwa mukaaga, nikyoreka ngu ekibiina ekirikwebemberwa ekibiina kya NRM kikaba kiri aha muhanda gw'okusingura entebe nyingi nainga ezirikukira obwingi omu karuuru ak'akabiri, kandi ekibiina kya Macron kikaba nikiteekateekwaho kufeerwa kimwe kya kabiri ky'entebe ezi yaasingire omuri 2022.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=30 June 2024|title=Legislative election: the RN could win an absolute majority according to certain projections|url=https://www.letelegramme.fr/elections/sondages/legislatives-le-rn-pourrait-obtenir-une-majorite-absolue-selon-certaines-projections-6616345.php|access-date=1 July 2024|work=Le Télégramme|language=fr}}</ref> Omu karuuru ak'akabiri, ebiro 7 okwa mushanju, Macron akaheebwa eishengyero erindi eririkwemerera, hamwe n'ekibiina ky'obumosho ekyasingire entebe ezitarikuteekateekwaho, nobu kyabaire kitarikwetenga entebe 90 na 100, ekyarekire ab'obumosho batarikubaasa kukora gavumenti ahabwaabo. Ekibiina kya Macron kikafeerwa entebe 86 hamwe n'omwanya gwakyo nk'ekibiina ekirikusingayo obuhango omu ishengyero, kandi ekibiina ekirikwebemberwa ekibiina kya NRM, n'obu kyabaire kitakozire kurungi omu karuuru, kikaguma nikikora amagoba maingi, kyahwaire kihindukire ekibiina ekirikusingayo obuhango omu ishengyero ry'eihanga erisya. Ebyarugiremu bikareetaho obureme<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=7 July 2024|title=French elections: Left wins most seats, ahead of Macron's coalition and far right|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/07/07/french-elections-left-projected-to-win-most-seats-ahead-of-macron-s-coalition-and-far-right_6676978_7.html|access-date=8 July 2024|work=Le Monde|language=en}}</ref> [[File:2024 French Parliamentary Election Seats.svg|thumb|right|230px|17th National Assembly of France, elected in 2024.]] Bwanyima y'obwire bukye akaruuru kakashohora omukiro kya 7 okwa mushanju, enganzi ya Macron, Gabriel Attal, akarangirira ngu akaba naija kurekura omurimo gwe ahari mukuru w'eihanga. Eizooba eryakuratsireho, Macron akanga Attal kurekura omurimo, omu mwanya gw'ekyo yamushaba kugumaho kuhisya obu gavumenti ensya yaabaire neebaasa<ref>{{Wp/nyn/Cite news|date=7 July 2024|title=Macron asks Gabriel Attal to remain as prime minister 'for time being'|url=https://www.rfi.fr/en/france/20240707-france-begins-pivotal-runoff-elections-that-could-propel-the-far-right-to-power|access-date=8 July 2024|work=RFI|language=en}}</ref> Ebiro 27 Okwamunaana, Macron akanga kutoorana omwebembezi w'ekibiina kya NFP [[Wp/nyn/Lucie Castets|Lucie Castets]] nka enganzi y'eihanga.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=Political chaos in France after Macron refuses to name PM from leftwing coalition|newspaper=The Guardian |date=26 August 2024 |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/aug/26/chaos-in-france-after-macron-refuses-to-name-prime-minister-from-leftwing-coalition |last1=Willsher |first1=Kim }}</ref> Bwanyima y'okugamba n'abebembezi b'ebibiina by'obutegyeki ebirikujwekyerwa omu ishengyero, Macron akatoorana omwebembezi w'ekibiina ky'ob [[Wp/nyn/Michel Barnier|Michel Barnier]] nk'enganzi y'eihanga ebiro 5 okwaikumi na mwenda kandi yamweta kukora "gavumenti y'okukwatanisa". [[Wp/nyn/Xavier Bertrand|Xavier Bertrand]], omuntu ondiijo ow'eby'obutegyeki orikureebwa nk'orikuhakanisa munonga entebe y'obwa mukuru w'eihanga.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|title=Macron appoints Michel Barnier as new PM, hoping to end political impasse|date=5 September 2024 |url=https://www.politico.eu/article/france-emmanuel-macron-appoints-michel-barnier-new-prime-minister/}}</ref> =====Akaruuru k'obutaikiriza omu gavumenti ya Barnier===== Omu ntandikwa y'okwezi kwa ikumi nibiri omwaka 2024, enganzi y'eihanga Michel Barnier akakoresa ekicweka 49. 3 ekya Konsitityushoni kuheereza embaririra y'eby'okwerinda by'abantu omwaka 2025 ataikiriziibwe eishengyero. Ahabw'okugarukamu eki Barnier yaakozire, orukiiko rw'eihanga rukaikiriza akaruuru k'okwesiga gavumenti ebiro 4 Okwa ikumi nibiri, ekyarugiremu gavumenti. Barnier akarekura omurimo, kwonka Macron akaraganisa kuguma omu<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=France's Prime Minister Loses No-Confidence Vote and Is Expected to Resign|url=https://www.nytimes.com/2024/12/04/world/europe/france-no-confidence-barnier.html|date=4 December 2024 |language=fr |work=NYT}}</ref> Ekaba eri minisita wa Bufaransa w'okubanza kwihwaho eishengyero kuruga 1962.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=4 December 2024 |title=Moment of big opportunity and high risk for Marine Le Pen |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c86w9n705z8o |access-date=5 December 2024 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Macron akagambira eihanga ebiro 5 Okwaikumi na kumwe. Akaikiriza Barnier kurekura omurimo, kwonka akaraganisa kuguma omu ofiisi mpaka aha muheru gw'ekisanja kye. Akajunaana omukago gwa 'ab'obumosho n'ab'oburyo' ahabw'okugwa kwa Gavumenti ya Bufaransa.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=5 December 2024 |title=Macron blames alliance of 'extreme left and extreme right' for fall of French government |url=https://www.france24.com/en/europe/20241205-macron-to-address-nation-following-pm-barnier-resignation-political-crisis |access-date=5 December 2024 |website=[[Wp/nyn/FRANCE 24|FRANCE 24]] |language=en}}</ref> ====Enshonga z'aheeru==== [[File:Meloni and Macron 2022.jpg|thumb|Macron ari na Prime Minister wa[[Wp/nyn/Giorgia Meloni|Giorgia Meloni]] Okwaikumi omuri 2022]] [[File:Emmanuel Macron, Xi Jinping and Ursula von der Leyen in Beijing - 2023.jpg|thumb|Macron, President of the European Commission [[Wp/nyn/Ursula von der Leyen|Ursula von der Leyen]] hamwe na mukuru w'eihanga rya China [[Wp/nyn/Xi Jinping|Xi Jinping]] at the [[Wp/nyn/2023 France–China Summit|2023 France–China Summit]]]] Ebiro 16 Okwa mukaaga omuri 2022, Macron akatayayira Ukraine hamwe na mukuru wa Germany [[Wp/nyn/Olaf Scholz|Olaf Scholz]] kandi n'enganzi ya Italy [[Wp/nyn/Mario Draghi|Mario Draghi]]Akabugana omwebembezi wa Ukraine. [[Wp/nyn/Volodymyr Zelenskyy|Volodymyr Zelenskyy]] bakashoborora "okukwatanisa kwa Buraaya" ahabwa Ukraine.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=16 June 2022 |title=Macron, Scholz and Draghi arrive in Kyiv for historic visit |url=https://www.politico.eu/article/macron-scholz-draghi-kyiv-visit-zelenskyy-ukraine/ |access-date=16 June 2022 |website=Politico |language=en-US |archive-date=16 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616055810/https://www.politico.eu/article/macron-scholz-draghi-kyiv-visit-zelenskyy-ukraine/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=15 June 2022 |title=Draghi, Scholz e Macron arrivano a Kiev. Prima tappa a Irpin |url=https://www.repubblica.it/esteri/2022/06/16/news/ucraina_draghi_macron_scholz_kiev_visita_viaggio_guerra-354107572/ |access-date=16 June 2022 |website=la Repubblica |language=it |archive-date=16 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616014802/https://www.repubblica.it/esteri/2022/06/16/news/ucraina_draghi_macron_scholz_kiev_visita_viaggio_guerra-354107572/ |url-status=live }}</ref> Akagira ngu amahanga agasigaireho [[Wp/nyn/Non-Aligned Movement|neutral]] omu [[Wp/nyn/Russo-Ukrainian War|Russo-Ukrainian War]] bakakora enshobi y'ebyafaayo kandi beejumba omu [[Wp/nyn/New Imperialism|new imperialism]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=French President Macron tells Jake Tapper Russia's invasion of Ukraine is a "post Covid-19 consequence" and countries that do not align with Ukraine are complicit in a new wave of imperialism |url=https://edition.cnn.com/videos/tv/2022/09/22/tl-4p-macron-pt1-jake-tapper.cnn |work=CNN |date=22 September 2022 |access-date=28 September 2022 |archive-date=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928160438/https://edition.cnn.com/videos/tv/2022/09/22/tl-4p-macron-pt1-jake-tapper.cnn |url-status=live }}</ref> [[File:20.05.2023 - Encontro com o Presidente da República Francesa, Emmanuel Macron (52912156553).jpg|thumb|Macron ari na mukuru w'eihanga rya Brazil [[Wp/nyn/Luiz Inácio Lula da Silva|Luiz Inácio Lula da Silva]] omu kwezi kwa kataano omuri 2023]] Omu kwezi kwa mwenda omwaka gwa 2022, Macron akajumirira Amerika [[Wp/nyn/Norway|Norway]] hamwe n'ebindi eby'omukago [[Wp/nyn/List of countries by natural gas exports|natural gas supplier states]] ahabw'emihendo y'ebintu byabo eri ahaiguru munonga<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron Pledges to Talk Tough on Gas When G-7 Meets |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-06/macron-pledges-to-talk-tough-on-gas-with-us-when-g-7-meets |work=Bloomberg |date=6 September 2022 |access-date=23 October 2022 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009004957/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-06/macron-pledges-to-talk-tough-on-gas-with-us-when-g-7-meets |url-status=live }}</ref> okugamba omuri Okwa ikumi omuri 2022 ngu Abajungu nibashaashura emirundi ena nk'omuhendo ogu orikuguza amakorero gaawe. Ekyo tikyo makuru g'omukago<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron Accuses US of Trade 'Double Standard' Amid Energy Crunch |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-21/macron-accuses-us-of-trade-double-standard-amid-energy-crunch |work=Bloomberg |date=21 October 2022 |access-date=23 October 2022 |archive-date=22 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022010743/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-10-21/macron-accuses-us-of-trade-double-standard-amid-energy-crunch |url-status=live }}</ref> Macron n'omukazi we bakabaho. [[Wp/nyn/Death and state funeral of Elizabeth II|state funeral of Queen Elizabeth II]] omuri Westminster Abbey, London, ebiro 19 okwa ikumi na mwenda omuri 2022, hamwe na [[Wp/nyn/Coronation of Charles III and Camilla|coronation of King Charles III]] omwaka ogurikukurataho.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=19 September 2022 |title=Funérailles d'Elizabeth II : Emmanuel Macron rend un dernier hommage à la reine |url=https://www.francetvinfo.fr/monde/usa/joe-biden/funerailles-d-elizabeth-ii-emmanuel-macron-rend-un-dernier-hommage-a-la-reine_5369542.html |access-date=24 December 2023 |website=Franceinfo |language=fr-FR |archive-date=24 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231224172438/https://www.francetvinfo.fr/monde/usa/joe-biden/funerailles-d-elizabeth-ii-emmanuel-macron-rend-un-dernier-hommage-a-la-reine_5369542.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |last=Grylls |first=George |date=24 December 2023 |title=Bien sûr! President Macron will be at King's coronation |language=en |work=[[Wp/nyn/The Times|The Times]] |url=https://www.thetimes.com/uk/royal-family/article/bien-sur-president-macron-will-be-at-coronation-v2fnflmv8 |access-date=24 December 2023 |issn=0140-0460 |archive-date=24 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231224172438/https://www.thetimes.co.uk/article/bien-sur-president-macron-will-be-at-coronation-v2fnflmv8 |url-status=live }}</ref> Ebiro 23 Okwaikumi omuri 2022, Macron akahinduka omwebembezi w'eihanga erindi ow'okubanza kubugana enganzi y'eihanga rya Italy [[Wp/nyn/Giorgia Meloni|Giorgia Meloni]], bwanyima y'eizooba rimwe ryonka we nawe [[Wp/nyn/Meloni government|ministers]] bakarahira omu ofiisi.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron meets Meloni on her first day in office |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/10/23/macron-meets-meloni-on-her-first-day-of-office_6001494_4.html |work=Le Monde |date=23 October 2022 |access-date=21 June 2023 |archive-date=21 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621112523/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/10/23/macron-meets-meloni-on-her-first-day-of-office_6001494_4.html |url-status=live }}</ref> Omu bwire bwa [[Wp/nyn/2023 France-China Summit|summit to China]] na mukuru w'akakiiko k'amahanga ga Buraaya [[Wp/nyn/Ursula von der Leyen|Ursula von der Leyen]], ekyabaire kirimu n'orukiiko oruhikire na [[Wp/nyn/Xi Jinping|Xi Jinping]], aba [[Wp/nyn/General Secretary of the Chinese Communist Party|General Secretary of the Chinese Communist Party]] kandi [[Wp/nyn/President of the People's Republic of China|President of China]], Macron akashaba Buraaya kukyendeeza okugyendera aha [[Wp/nyn/United States|United States]] okutwarira hamwe, n'okuguma bataine rubaju, okwetantara okurwanagana ahagati ya U.S. na [[Wp/nyn/China|China]] kihwaireho [[Wp/nyn/Taiwan|Taiwan]]Ahamuheru gw'okutaayaaya kwe okw'ebiro bishatu omuri China, Macron akashoboorora enteekateeka ye [[Wp/nyn/Strategic autonomy|strategic autonomy]], ekirikumanyisa ngu Buraaya neebaasa kuhinduka "[[Wp/nyn/Potential superpower#European Union|third superpower]]Akagira ngu Buraaya eshemereire kuta amaani omu kutunguura amakorero gaayo g'eby'okwerinda n'okukyendeeza okugyendera aha [[Wp/nyn/United States dollar|United States dollar]] (USD).<ref name=peuja>{{Wp/nyn/Cite web |last1=Anderlini |first1=Jamil |last2=Caulcutt |first2=Clea |title=Europe must resist pressure to become 'America's followers,' says Macron |url=https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-china-america-pressure-interview/ |website=politico.eu |date=9 April 2023 |publisher=POLITICO |access-date=10 April 2023 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409235622/https://www.politico.eu/article/emmanuel-macron-china-america-pressure-interview/ |url-status=live }}</ref> omu kugumizamu kugamba kwe omuri [[Wp/nyn/The Hague|The Hague]] okwongyera aha kiteekateeko kye eky'obutegyeki bwa Buraaya.<ref name="f24out">{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron outlines vision for 'European sovereignty' at a Hague speech disrupted by hecklers |url=https://www.france24.com/en/europe/20230411-president-macron-to-visit-netherlands-amid-row-over-china-comments |agency=AFP |publisher=FRANCE 24 |date=11 April 2023 |access-date=31 May 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531170024/https://www.france24.com/en/europe/20230411-president-macron-to-visit-netherlands-amid-row-over-china-comments |url-status=live }}</ref> Ebiro 7 Okwa mukaaga omuri 2023, ripoota ya [[Wp/nyn/Pan-European identity|pan-European]] [[Wp/nyn/Think tank|think tank]] [[Wp/nyn/European Council on Foreign Relations|European Council on Foreign Relations]] (ECFR) ekashanga ngu abajungu abaingi nibaikirizana n'ebiteekateeko bya Macron ahari China na Amerika.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last1=Hanke Vela |first1=Jakob |last2=Camut |first2=Nicolas |title=Most Europeans agree with Macron on China and US, report shows |url=https://www.politico.eu/article/74-percent-of-europeans-agree-with-french-president-emmanuel-macron-on-china-us-defense-report-shows/ |website=politico.eu |publisher=Politico |access-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608023631/https://www.politico.eu/article/74-percent-of-europeans-agree-with-french-president-emmanuel-macron-on-china-us-defense-report-shows/ |archive-date=8 June 2023 |language=en |date=7 June 2023}}</ref> Omu kwezi kwa kabiri omwaka 2023, akakiira enganzi ya Ethiopia [[Wp/nyn/Abiy Ahmed|Abiy Ahmed]] omuri Paris, okutereeza enkoragana ahagati ya Bufaransa na [[Wp/nyn/Ethiopia|Ethiopia]], ahabw'okwerarikirira [[Wp/nyn/Tigray War|Tigray War]] ahagati ya gavumenti ya Ethiopia na [[Wp/nyn/Tigray Region|Tigray]] abahekyera.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Ethiopia's prime minister wants Paris to invest |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2023/02/08/ethiopia-s-prime-minister-wants-paris-to-invest_6014945_124.html |work=Le Monde |date=8 February 2023 |access-date=26 July 2023 |archive-date=23 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230723002239/https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2023/02/08/ethiopia-s-prime-minister-wants-paris-to-invest_6014945_124.html |url-status=live }}</ref> [[File:Prime minister Rishi Sunak attends the NATO Summit in Lithuania (53041237495).jpg|thumb|Macron ari aha [[Wp/nyn/2023 Vilnius NATO summit|NATO Summit in Vilnius]] ebiro 12 Okwa mushanju July omuri 2023]] Ebiro 31 Okwa kataano omuri 2023, Macron akatayayira orukiiko rwa GLOBSEC omuri Bratislava, ahu yaagarukire yaheereza orubazo aha butegyeki bwa Buraaya.<ref name="f24slv">{{Wp/nyn/Cite news |title=REPLAY – En Slovaquie, Emmanuel Macron s'adresse aux Européens de l'Est • FRANCE 24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=mHdkwDD0x7A |publisher=FRANCE 24 |date=31 May 2023 |access-date=31 May 2023 |archive-date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531170542/https://www.youtube.com/watch?v=mHdkwDD0x7A |url-status=live }}</ref> Omu kicweka ky'ebibuuzo n'okugarukwamu ekyakuratsire orubazo omuri Bratislava,<ref>misrepresented by Patrick Wintour of the Guardian as having occurred in Moldova at "an EU leaders conference"</ref> akagira ngu okuteesa na Putin nikubaasa kwebembera kooti y'ebihagaro by'orutaro eki abandi otwariiremu na Zelensky, barikwenda kureeba.<ref name="pwput">{{Wp/nyn/Cite news |last1=Wintour |first1=Patrick |title=Negotiating with Putin may have to take priority over war crimes trial, says Macron |url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/31/macron-to-call-for-european-strategic-awakening-after-ukraine-invasion|work=The Guardian |date=31 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531042409/https://www.theguardian.com/world/2023/may/31/macron-to-call-for-european-strategic-awakening-after-ukraine-invasion |archive-date=31 May 2023}}</ref> Ebiro 12 Okwa mukaaga omuri 2023, Macron akaraganisa kuhisya amasasi, ebikwato n'ebiiruka ebirikwetengwa kuhwera amahe ga Ukraine omu kurwana okuriyo nikugyenda omu mais [[Wp/nyn/2023 Ukrainian counteroffensive|counter-offensive]] okwihaho Russia.[[Wp/nyn/Russian annexation of Donetsk, Kherson, Luhansk and Zaporizhzhia oblasts|occupied]] amashuuma g'oburugwa-izooba [[Wp/nyn/Ukraine|Ukraine]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=France to intensify arms delivery to help Ukraine counter-offensive |url=https://www.reuters.com/world/europe/france-intensify-arms-delivery-help-ukraine-counter-offensive-macron-2023-06-12/ |work=Reuters |date=12 June 2023 |access-date=14 July 2023 |archive-date=25 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230725052640/https://www.reuters.com/world/europe/france-intensify-arms-delivery-help-ukraine-counter-offensive-macron-2023-06-12/ |url-status=live }}</ref> Aha [[Wp/nyn/2023 Vilnius summit|NATO Summit in Vilnius]]akaraganisa kuheereza Ukraine [[Wp/nyn/Storm Shadow|Scalp long-range cruise missiles]] okuteera ebigyendererwa bya Russia enyima y'emyanya y'okurwanisa.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=France to send SCALP long-range missiles to Ukraine |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/11/france-to-send-scalp-long-range-missiles-to-ukraine_6049285_4.html |work=Le Monde |date=11 July 2023 |access-date=14 July 2023 |archive-date=14 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714141456/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/07/11/france-to-send-scalp-long-range-missiles-to-ukraine_6049285_4.html |url-status=live }}</ref> Ebiro 10 Okwaikumi na kumwe omuri 2023, akagira ngu eki Russia eriyo neekora omuri Ukraine n'obutegyeki bw'amatware, kandi n'omurimo gwa Bufaransa n'amahanga agandi okuhwera Ukraine kwerinda, kwonka akongyeraho ngu obundi obwire nibwija kuhika [[Wp/nyn/Peace negotiations in the Russian invasion of Ukraine|peace negotiations]] n'okutunga eky'okukora na Russia.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron calls on Israel to stop killing Gaza's women and babies |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-67356581 |first1=Katya |last1=Adler |first2=Toby |last2=Luckhurst |work=BBC News |date=11 November 2023 |access-date=11 November 2023 |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111090738/https://www.bbc.com/news/world-europe-67356581 |url-status=live }}</ref> Omu kwezi kwa mukaaga omuri 2023, Macron akakora orukiiko rw'ensi yoona orurikworeka esente z'okushashurira embeera y'obwire [[Wp/nyn/Bretton Woods Conference|Bretton Woods Conference]]Ekigyendererwa n'okuhindura eby'entaasya y'ensi yoona kuhikaana n'oburemeezi oburiho hati. [[Wp/nyn/Climate change|climate change]] n'enjara. Kimwe aha bigyendererwa n'okuheereza amahanga againe entaasya nkye obuhwezi omu mwanya gw'okuguza esente kugira ngu bakorese eby'obugaiga bwago kuzibira empindahinduka y'obwire n'obworo omu mwanya gw'okushash [[Wp/nyn/East African Crude Oil Pipeline|East African Crude Oil Pipeline]], ekirikuteganisa embeera y'obwire hamwe n'amaizi g'okunywa g'abantu miriyoni 40.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Porter |first1=Catherine |title=Countries on Front Lines of Climate Change Seek New Lifeline in Paris |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/06/22/world/europe/paris-climate-economy-conference.html |url-access=subscription |access-date=23 June 2023 |agency=The New York Times |date=22 June 2023 |archive-date=23 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230623011616/https://www.nytimes.com/2023/06/22/world/europe/paris-climate-economy-conference.html |url-status=live }}</ref> Aha rukiiko, Macron akashaba ngu [[Wp/nyn/International taxation|international taxation system]] kandi [[Wp/nyn/Debt restructuring|debt restructuring]] kwonka akashoboorora ngu nikibaasa kukorwaho [[Wp/nyn/International cooperation|international cooperation]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Exclusive: Macron calls for international taxation system in push for climate solidarity |url=https://www.france24.com/en/tv-shows/the-interview/20230623-live-watch-our-exclusive-interview-with-france-s-macron-on-climate-solidarity |access-date=10 July 2023 |agency=France24 |date=23 June 2023 |archive-date=10 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710081614/https://www.france24.com/en/tv-shows/the-interview/20230623-live-watch-our-exclusive-interview-with-france-s-macron-on-climate-solidarity |url-status=live }}</ref> [[File:Isaac Herzog in Beit HaNassi, October 2023 (ABG 7050).jpg|thumb|Macron ari na mukuru w'eihanga rya Israel [[Wp/nyn/Isaac Herzog|Isaac Herzog]] omuri Jerusalem, Israel, ebiro 24 okwaikumi omuri 2023]] Omu kwezi kwa mushanju omwaka 2023, Macron akongyerayo okutaayaaya kwe omuri Bugirimaani ahabw'obutabanguko oburiyo nibubaho [[Wp/nyn/Nahel M. riots|Nahel M. riots]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=Émeutes: Emmanuel Macron reporte sa visite d'état en Allemagne |url=https://www.bfmtv.com/politique/elysee/emeutes-en-france-emmanuel-macron-reporte-sa-visite-d-etat-en-allemagne_AN-202307010272.html |publisher=BFMTV (with AFP) |language=fr |date=1 July 2023 |access-date=1 July 2023 |archive-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230701125210/https://www.bfmtv.com/politique/elysee/emeutes-en-france-emmanuel-macron-reporte-sa-visite-d-etat-en-allemagne_AN-202307010272.html |url-status=live }}</ref> Omuri Okwaikumi omuri 2023, Macron akajumirira [[Wp/nyn/Hamas|Hamas]]ebikorwa bye omu bwire bwa [[Wp/nyn/Gaza war|Gaza war]] yaayoreka obushagiki bwe ahari [[Wp/nyn/Israel|Israel]] hamwe n'obugabe bwayo okwerinda.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron Urges French Unity in Response to Hamas Attack, Israeli Airstrikes |url=https://www.wsj.com/livecoverage/israel-hamas-war-gaza-strip/card/macron-urges-french-unity-in-response-to-hamas-attack-israeli-strikes-QkBi9GLnbPOsPpwTaJXH |work=The Wall Street Journal |date=14 October 2023 |access-date=21 October 2023 |archive-date=18 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018022212/https://www.wsj.com/livecoverage/israel-hamas-war-gaza-strip/card/macron-urges-french-unity-in-response-to-hamas-attack-israeli-strikes-QkBi9GLnbPOsPpwTaJXH |url-status=live }}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Alain Gresh: 'Macron's party has a strong anti-Palestinian position' |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/18/alain-gresh-macrons-party-has-a-strong-anti-palestinian-position |work=Al Jazeera |date=18 October 2023 |access-date=21 October 2023 |archive-date=22 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022020204/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/18/alain-gresh-macrons-party-has-a-strong-anti-palestinian-position |url-status=live }}</ref> Ebiro 10 Okwaikumi na kumwe, omwaka 2023, akashaba okukomya embundu kandi yaashaba Israel kurekyeraaho [[Wp/nyn/War crimes in the 2023 Israel–Hamas war|bombing Gaza and killing civilians]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=10 November 2023 |title=Macron says 'no justification' for bombing civilians as he calls for Gaza ceasefire |work=The Guardian |agency=Agence France-Presse |url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/10/macron-says-no-justification-for-bombing-civilians-as-he-calls-for-gaza-ceasefire |issn=1756-3224 |access-date=11 November 2023 |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111080049/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/10/macron-says-no-justification-for-bombing-civilians-as-he-calls-for-gaza-ceasefire |url-status=live }}</ref> Omu kwezi kwa mushanju, omwaka 2025, Macron akarangirira ngu omu rukiiko orurikukurataho [[Wp/nyn/UN General Assembly|UN General Assembly]], Bufaransa neija kwikiriza eihanga rya Palestine omu butongore.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |work=[[Wp/nyn/BBC News|BBC News]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730000026/https://www.bbc.com/news/articles/ckg5g4p3245o |url=https://www.bbc.com/news/articles/ckg5g4p3245o |archive-date=30 July 2025 |access-date=30 July 2025 |title=France will recognise Palestinian state, Macron says |date=25 July 2025 |first=Jaroslav |last=Lukiv}}</ref> Omu kwezi kwa kabiri omwaka 2024, obu Macron yaabaire ari omu rukiiko n'amahanga ga Buraaya agandi, akareetaho obutaikirizana arikugira ngu [[Wp/nyn/Ukraine–NATO relations|sending ground troops to Ukraine]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Nato allies reject Emmanuel Macron idea of troops to Ukraine |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68417223 |work=BBC News |date=28 January 2024}}</ref> Ebiro 28 Okwa kataano omuri 2024, Macron akaheereza Ukraine orusa kukoresa [[Wp/nyn/SCALP EG|SCALP EG]] za mizayiro kurwanisa ebigyendererwa aha eitaka rya Russia. Okukoresa kwazo kukahaburwa kukyendeera aha "kucwekyereza emyanya y'amahe ahu za mizayiro zirikubwatirwa, emyanya y'amahe ahu Ukraine erikurumbwa.".<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=EU pushing to boost military aid to Ukraine |url=https://www.msn.com/en-us/news/world/macron-permits-ukraine-to-use-french-missiles-to-strike-inside-russia/ar-BB1ndhNf |access-date=28 May 2024 |newspaper=The Washington Post| via=MSN|first1=Stacy |last1=Meichtry|first2= Bertrand |last2=Benoit}}</ref> Ebiro 24 Okwa kabiri omuri 2025, omu rukiiko na mukuru w'eihanga rya Amerika [[Wp/nyn/Donald Trump|Donald Trump]], Macron akagira ngu [[Wp/nyn/Peace negotiations in the Russian invasion of Ukraine|truce between Ukraine and Russia]] nikibaasa kwikirizibwa omu sande ezirikwija.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron says Ukraine ceasefire 'must not mean surrender' – as Trump claims Russia wants 'to end this war' |url=https://news.sky.com/story/macron-says-ukraine-ceasefire-must-not-mean-surrender-as-trump-claims-russia-wants-to-end-this-war-13316535 |work=Sky News |date=25 February 2025}}</ref> Ebiro 22 Okwa kabiri omuri 2025, Macron akaraganisa kugumizamu naheereza eby'okwerinda [[Wp/nyn/Armenia|Armenia]] ahanyima y'orutaro rwa Nagorno-Karabakh omuri 2020, hamwe n'obuhwezi bwa miriyooni 29 eza yuro [[Wp/nyn/Expulsion of Nagorno-Karabakh Armenians|displaced Armenians from Nagorno-Karabakh]]Akagaruka yaayoreka obushagiki ahabwa [[Wp/nyn/International Court of Justice|International Court of Justice]]okusharamu ebiro 17 Okwa ikumi na kumwe omuri 2023, okurikweta obugabe bw'abatuuragye kugaruka omu ihanga ryabo bataine kabi.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last=|first=|date=21 February 2024|title=Macron Vows to Continue Military Cooperation with Armenia|url=https://asbarez.com/macron-vows-to-continue-military-cooperation-with-armenia/|access-date=|website=Asbarez.com|language=en-US}}</ref> [[File:Prime Minister Keir Starmer visits Ukraine (54508511672).jpg|thumb|German Chancellor [[Wp/nyn/Friedrich Merz|Friedrich Merz]], Macron, British Prime Minister [[Wp/nyn/Keir Starmer|Keir Starmer]] and Polish Prime Minister [[Wp/nyn/Donald Tusk|Donald Tusk]] with Ukrainian President [[Wp/nyn/Volodymyr Zelenskyy|Volodymyr Zelenskyy]] in [[Wp/nyn/Ukraine|Ukraine]] Okwa kataano omuri 2025]] Omu kwezi kwa kabiri omwaka gwa 2025, Macron akashoborora Russia nk'ekintu ekirikutiinisa amahanga ga Buraaya, yaayeta orukiiko rw'omutaano omuri Paris, okukwatanisa n' [[Wp/nyn/Weimar+|Weimar+]] engyenderwaho.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last=Bryant |first=Miranda |date=19 February 2025 |title=Denmark to spend billions on defence, citing fears over Russian rearmament |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/19/denmark-to-spend-billions-on-defence-citing-fears-over-russian-rearmament |access-date=20 February 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Omu kwezi kwa kashatu omwaka gwa 2025, abanyishengyero omuri Bugirimaani bakaikiriza [[Wp/nyn/German balanced budget amendment|amendment to the Basic Law]] ekyo nikibaasa kwikiriza [[Wp/nyn/Friedrich Merz|Friedrich Merz]]Gavumenti y'eihanga rya Bugirimaani neeza kutaho enkora y'okugaruraho eby'okurwanisa kuruga [[Wp/nyn/World War II|World War II]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Germany's parliament backs incoming leader's plans for huge boost in defense spending, but can he deliver? |url=https://www.cbsnews.com/news/germany-defense-spending-friedrich-merz-trump-pressure-nato-ukraine-russia-war/ |work=CBS News |date=21 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322042519/https://www.cbsnews.com/news/germany-defense-spending-friedrich-merz-trump-pressure-nato-ukraine-russia-war/ |archive-date=22 March 2025 |url-status=live}}</ref> Ekiteiso kya Bugirimaani eky'okusharaho abantu baingi [[Wp/nyn/2020s European rearmament|increase defense spending]] akatangirirwa Macron.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Fiscal 'bazooka' for defence, infrastructure approved by Germany MPs |url=https://www.france24.com/en/europe/20250319-fiscal-bazooka-for-defence-infrastructure-approved-by-germany-mps |work=France 24 |date=19 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319101541/https://www.france24.com/en/europe/20250319-fiscal-bazooka-for-defence-infrastructure-approved-by-germany-mps |archive-date=19 March 2025 |url-status=live}}</ref> Okukuratira [[Wp/nyn/June 2025 Israeli strikes on Iran|Israeli strikes on Iran]] ebiro 13 okwa mukaaga omuri 2025, Macron akashaba "okwerinda kw'amaani" arikwongyera kuhamya "obugabe bwa Israel okwerinda n'okurinda eby'okwerinda byayo."<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=13 June 2025 |title=Macron says Israel has the 'right to defend itself' |work=[[Wp/nyn/Le Monde|Le Monde]] |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/06/13/macron-says-israel-after-its-strikes-on-iran-has-the-right-to-defend-itself_6742315_4.html |access-date=13 June 2025 |language=en}}</ref> Ebiro 17 Okwa mukaaga omuri 2025, akagira ngu oburugo bwa purezidenti Trump kuruga omuri Amerika. [[Wp/nyn/G7|G7 summit]], kikaba kiri eky'okureetaho okukomya omuriro ahagati ya Israel na Iran. Trump akagarukamu ati: "Ekibi! Tarikumanya ahabwenki hati ninza Washington, kwonka tikirikukwata aha kukomya omuriro. Ekikuru munonga kukira ekyo. Yaaba n'ekigyendererwa nainga kitari kigyendererwa, Emmanuel buriijo naakitunga ekitahikire.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last=Dakss |first=Brian |date=17 June 2025 |title=Trump says he wants "real end" to Iran's nuclear program, not just Iran-Israel ceasefire – CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-real-end-iran-nuclear-program/ |access-date=17 June 2025 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref> Ebiro 23 Okwa mukaaga omuri 2025, Macron akeeta Trump [[Wp/nyn/United States strikes on Iranian nuclear sites|air strikes on Iranian nuclear sites]] "ekitarikwikirizibwa" kandi tikirikukora<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Samuel |first1=Henry |title=Macron: Trump air strikes against Iran 'illegal' |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/06/23/macron-trump-air-strikes-against-iran-illegal/ |work=The Telegraph |date=23 June 2025}}</ref> akashaba ngu habeho enteeseganya na Iran.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Macron slams US strikes on Iran as lacking legal basis |url=https://www.euractiv.com/section/politics/news/macron-slams-us-strikes-on-iran-as-lacking-legal-basis/ |work=Euractiv |date=24 June 2025}}</ref> [[File:President Donald Trump meets with French President Emmanuel Macron at the United Nations Headquarters (54823840529).jpg|thumb|right|Macron hamwe na mukuru w'eihanga rya U.S. President [[Wp/nyn/Donald Trump|Donald Trump]] at the UN General Assembly in New York City, ebiro 23 okwa mwenda omuri 2025]] Omu kwezi kw'okubanza omwaka 2026, ahanyima ya [[Wp/nyn/2026 United States strikes in Venezuela|capture of Nicolás Maduro by U.S. forces]], Macron akeeta omu butongore [[Wp/nyn/Edmundo González|Edmundo González]] kwebembera empinduka y'obusingye n'obugabe bw'okusharamu [[Wp/nyn/Venezuela|Venezuela]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c5yqygxe41pt|title=Venezuela latest: Trump says US is going to 'run' Venezuela after capturing President Maduro|date=3 January 2026|work=BBC News}}</ref> Macron akasiima okwihaho obutegyeki bwa "Maduro," arikugira ngu abantu ba Venezuela "nibabaasa kushemererwa" ahabw'okwihaho obutegyeki bwe.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=World reactions to US operation in Venezuela |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/03/world-reactions-to-us-operation-in-venezuela_6749035_4.html |work=[[Wp/nyn/Le Monde|Le Monde]] |date=3 January 2026}}</ref> Ebiro 9 okwezi kw'okubanza omwaka 2026, Macron, hamwe na mukuru wa Bungyereza [[Wp/nyn/Keir Starmer|Keir Starmer]] n'omwebembezi wa Bugirimaani [[Wp/nyn/Friedrich Merz|Friedrich Merz]], bakashohoza ekihandiiko ekirikukwata aha kweyongyera [[Wp/nyn/2025–2026 Iranian protests|anti-government protests in Iran]], ekyabaire kitandikire aha muheru gw'okwezi kwa muzimbeezi gwa 2025. omu kihandiiko kyabo, bakashaba ab'obushoborozi omuri Iran okwerinda n'okwetantara eb [[Wp/nyn/2026 Iran massacres|violence]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=European leaders condemn violence against protesters in Iran amid escalation |url=https://www.brusselstimes.com/1912283/european-leaders-condemn-violence-against-protesters-in-iran-amid-escalation |work=The Brussels Times |date=10 January 2026}}</ref> Omu kugamba kwe aha [[Wp/nyn/56th World Economic Forum|World Economic Forum]] omuri Davos ebiro 20 okwezi kw'okubanza omwaka 2026, Macron akashoboorora omugasho gw'okwongyera aba China [[Wp/nyn/Foreign direct investment|foreign direct investment]] (FDI) omu bitongore bikuru omuri Buraaya, okureetaho entunguuka omu by'entaasya n'okuhindura tekinorogye. [[Wp/nyn/China|China]] okutwara ebintu aheeru y'eihanga omuri buraaya n'okuta amaani aha kukora ebintu omwihanga hamwe n'okureebeka aha kicweka kya buraaya.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=‘Rupture in the world order’: Speeches by Carney, world leaders in Davos |url=https://www.aljazeera.com/economy/2026/1/21/rupture-in-the-world-order-speeches-by-carney-world-leaders-at-davos |work=Al Jazeera |date=21 January 2026}}</ref> Omu kwezi kwa kashatu omwaka 2026, Macron akashoboorora [[Wp/nyn/2026 Iran war|U.S.–Israeli strikes on Iran]] nk'ekitahikire, obwo arikugira ngu Iran niyo yaabaire nejunanizibwa munonga ahabw'obutabanguko omu byanga. Oihireho okuhakanisa okutahirira, akagaruka yahamya obuhwezi bwa Bufaransa aha bantu b'omu by[[Wp/nyn/French aircraft carrier Charles de Gaulle|Charles de Gaulle]]'' omu nyanja ya Mediterranean kukora emirimo y'okwerinda hamwe n'okureeberera.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last1=Stuber |first1=Sophie |title=France walks ‘fine line’ as US-Israel war on Iran escalates |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/france-walks-a-fine-line-as-war-in-us-israel-war-on-iran-escalates |work=Al Jazeera |date=12 March 2026}}</ref> ====Obutaikirizana==== =====Fayiro za Uber===== {{Wp/nyn/Main|Uber Files}} Ebiro 10 Okwa mushanju 2022, '[[Wp/nyn/The Guardian|The Guardian]]'' nikyoreka ngu Macron akahwera Uber omu kushaba obu yaabaire ari minisita w'ebyentatsya n'esente<ref name="GuardianUberFiles">{{Wp/nyn/Cite news |last1=Lewis |first1=Paul |last2=Davies |first2=Harry |last3=O'Carroll |first3=Lisa |last4=Goodley |first4=Simon |last5=Lawrence |first5=Felicity |date=10 July 2022 |title=Uber broke laws, duped police and secretly lobbied governments, leak reveals |language=en-GB |work=[[Wp/nyn/The Guardian|The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/news/2022/jul/10/uber-files-leak-reveals-global-lobbying-campaign |access-date=11 July 2022 |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813081826/https://www.theguardian.com/news/2022/jul/10/uber-files-leak-reveals-global-lobbying-campaign |url-status=live }}</ref> ekyarugiremu okushaba kw'abanyishengyero b'orubaju orurikuhakanisa gavumenti, okucondooza omu ishengyero.<ref name="UberFilesInquiryCalls">{{Wp/nyn/Cite news |last1=Rankin |first1=Jennifer |last2=Chrisafis |first2=Angelique |title='A state scandal': calls for inquiry into Macron's links to Uber lobbying |language=en-GB |work=[[Wp/nyn/The Guardian|The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/news/2022/jul/11/uber-files-france-calls-for-inquiry-into-emmanuel-macron-links-to-lobbying |access-date=11 July 2022 |archive-date=12 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712111420/https://www.theguardian.com/news/2022/jul/11/uber-files-france-calls-for-inquiry-into-emmanuel-macron-links-to-lobbying |url-status=live }}</ref><ref name="UberDefence">{{Wp/nyn/Cite news |last1=Chrisafis |first1=Angelique |title=Emmanuel Macron 'proud' of supporting Uber's lobbying drive in France |url=https://www.theguardian.com/news/2022/jul/12/emmanuel-macron-proud-of-supporting-ubers-lobbying-drive-in-france |access-date=15 July 2022 |work=[[Wp/nyn/The Guardian|The Guardian]] |date=12 July 2022 |archive-date=14 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220714225607/https://www.theguardian.com/news/2022/jul/12/emmanuel-macron-proud-of-supporting-ubers-lobbying-drive-in-france |url-status=live }}</ref> Omu kwehabura kwe, Macron akagira ngu akakora omurimo gwe kandi ngu naija kugaruka kugukora nyenkyakare n'enkya y'enkya.<ref name="UberDefence" /> Akagira ati: "Ninkwenyumirizaho".<ref name="UberDefence" /> ===Omunyiginya w'eihanga rya Andorra=== Nk'omwebembezi w'eihanga rya Bufaransa, Macron naakora nk'omwe aha babiri [[Wp/nyn/Co-Prince of Andorra|co-princes]] ahari [[Wp/nyn/Andorra|Andorra]]Mukuru w'abakozi be. [[Wp/nyn/Patrick Strzoda|Patrick Strzoda]] naakora nk'omujwekyerwa we omu bujunaanizibwa obu. [[Wp/nyn/Joan Enric Vives i Sicília|Joan Enric Vives i Sicília]], akatooranwa nka [[Wp/nyn/Bishop of Urgell|Bishop of Urgell]] ebiro 12 Okwakataano 2003, akakora nk'omwebembezi w'eihanga rya Macron mpaka [[Wp/nyn/Josep-Lluís Serrano Pentinat|Josep-Lluís Serrano Pentinat]] akamusikira omuri 2025.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://elperiodic.ad/societat/josep-lluis-serrano-pentinat-pren-possessio-com-a-nou-coprincep-episcopal-dandorra/|title=El Vaticà accepta la dimissió de Vives i Serrano pren possessió com a nou Copríncep episcopal|publisher=El Periòdic d'Andorra|date=31 May 2025}}</ref> Macron arahiire [[Wp/nyn/Constitution of Andorra|Constitution of Andorra]] kurabira omuri Strzoda omu kikorwa ekyabaireho ebiro 15 okwa mukaaga 2017 omuri [[Wp/nyn/Casa de la Vall|Casa de la Vall]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://cadenaser.com/emisora/2017/06/15/radio_ser_principat_d_andorra/1497535100_769916.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108185028/https://cadenaser.com/emisora/2017/06/15/radio_ser_principat_d_andorra/1497535100_769916.html|url-status=dead|title=Macron promet la Constitució a través del seu representant a Casa de la Vall|archivedate=8 November 2023}}</ref> Macron akataayaayira eihanga aha ruramburo rw'eihanga ebiro 12 okwaikumi na mwenda 2019. Eizooba eryakuratsireho akagamba aha kyombeko ky'ebyafaayo [[Wp/nyn/General Council (Andorra)|General Council of Andorra]] hamwe n'omwebembezi w'abepisikopi Joan Enric Vives, enganzi y'eihanga [[Wp/nyn/Xavier Espot|Xavier Espot]] hamwe n'omukuru w'abakozi [[Wp/nyn/Roser Suñé Pascuet|Roser Suñé Pascuet]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/internacional/20190913/47321173223/macron-visita-andorra-coprincipe.html|title=Macron cumple con la tradición y visita Andorra en calidad de copríncipe|date=13 September 2019|website=La Vanguardia}}</ref> Omu bwire bw'oburwaire bwa COVID-19, Gavumenti ya Andorra ekashaba obuhwezi bwa Bufaransa omu by'entaasya, kwonka Macron akabwanga, arikugira ngu [[Wp/nyn/Bank of France|Bank of France]] nkaba ntarikubaasa kuheereza eihanga erindi za rooni ntaikiriziibwe [[Wp/nyn/European Central Bank|European Central Bank]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news |date=14 May 2020 |title=Coronavirus: Face à la crise, l'Andorre demande de l'aide à la France, qui lui envoie une fin de non-recevoir |work=[[Wp/nyn/L'Indépendant (Pyrénées-Orientales)|L'Indépendant]] |url=https://www.lindependant.fr/2020/05/14/coronavirus-face-a-la-crise-landorre-demande-de-laide-a-la-france-qui-lui-envoie-une-fin-de-non-recevoir,8887922.php |access-date=17 November 2022 |archive-date=17 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221117083715/https://www.lindependant.fr/2020/05/14/coronavirus-face-a-la-crise-landorre-demande-de-laide-a-la-france-qui-lui-envoie-une-fin-de-non-recevoir,8887922.php |url-status=live }}</ref> Omu kwezi kw'okubanza omwaka 2024, owaabaireho omujwekyerwa wa New Caledonia [[Wp/nyn/Patrice Faure|Patrice Faure]] akatooranwa kuba mukuru w'abakozi ba Macron<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/506115/former-new-caledonia-based-high-commissioner-appointed-french-president-s-chief-of-staff|publisher=[[Wp/nyn/Radio New Zealand|Radio New Zealand]]|title=Former New Caledonia-based High Commissioner appointed French President's Chief of Staff|author=Decloitre, Patrick|date=7 January 2024}}</ref> kandi omu kwezi kwaikumi na kumwe, omujwekyerwa we omuri Andorra.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.diariandorra.ad/nacional/241120/patrice-faure-nomenat-representant-personal-coprincep-frances_162226.html|newspaper=[[Wp/nyn/Diari d'Andorra|Diari d'Andorra]]|language=Catalan|title=Patrice Faure és nomenat representant personal del Copríncep francès|trans-title=Patrice Faure is appointed personal representative of the French Co-Prince}}</ref> ==Emyanya y'ebyobutegyeki== Ebiteekateeko bya Macron omu by'obutegyeki bishoboroirwe nka [[Wp/nyn/Moderate|moderate]], [[Wp/nyn/Centrist|centrist]], kandi [[Wp/nyn/Pragmatic politics|pragmatic]]. ==Amagara g'omuntu== [[File:Emmanuel et Brigitte Macron (cropped).jpg|thumb|Emmanuel Macron hamwe n'omukazi we [[Wp/nyn/Brigitte Macron|Brigitte]] omuri 2017]] Macron ashwereirwe [[Wp/nyn/Brigitte Macron|Brigitte Trogneux]].<ref>[http://www.leparisien.fr/laparisienne/actu-people/personnalites/video-les-images-du-mariage-d-emmanuel-macron-et-de-brigitte-trogneux-diffusees-22-11-2016-6360852.php VIDEO. Les images du mariage d'Emmanuel Macron et de Brigitte Trogneux, diffusées] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180209190109/http://www.leparisien.fr/laparisienne/actu-people/personnalites/video-les-images-du-mariage-d-emmanuel-macron-et-de-brigitte-trogneux-diffusees-22-11-2016-6360852.php |date=9 February 2018 }}. ''Le Parisien'' {{Wp/nyn/In lang|fr}}(22 November 2016).</ref> N'owabaire ari omukazi we. [[Wp/nyn/Lycée la Providence|La Providence High School]] n'omwegyesa kandi n'omukuru w'emyaka nka 25.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.cosmopolis.ch/english/politics/e0016900/emmanuel_macron_e01690000000000.htm|title=Emmanuel Macron – The new French minister of the economy|website=Cosmopolis|date=27 August 2014|access-date=27 August 2014|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608051014/https://cosmopolis.ch/emmanuel-macron/|url-status=live}}</ref><ref name = "Atlantic">{{Wp/nyn/Cite news|url = https://www.theatlantic.com/news/archive/2017/02/macron-economics/515919/|title = Emmanuel Macron's Unexpected Shot at the French Presidency|work = [[Wp/nyn/The Atlantic|The Atlantic]]|last = Serhan|first = Yasmeen|date = 8 February 2017|access-date = 8 February 2017|archive-date = 4 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180704123336/https://www.theatlantic.com/news/archive/2017/02/macron-economics/515919/|url-status = live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/02/02/opinion/sex-and-the-french-elections.html|title=Sex and the French Elections|work=The New York Times|date=2 February 2017|access-date=24 April 2017|first=Pamela|last=Druckerman|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812082358/https://www.nytimes.com/2017/02/02/opinion/sex-and-the-french-elections.html|url-status=live}}</ref> Bakabugana omu mushomo gw'eby'emizaano obu yaabaire ari omwegyesa w'emyaka 39 kandi ari omwegi w'emyaka 15 kandi ari omu kibiina kimwe n'omuhara.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/news/inquirer/emmanuel-macron-frances-enigmatic-aspirant/news-story/724b43697a1ab5884d767e1abf142954|title=Emmanuel Macron Enigmatic Aspirant|website=The Australian|url-access=subscription|access-date=25 April 2017}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/family/relationships/macron-affair-french-presidential-candidates-parents-discovered/|title=The Macron affair: How the French election winner's parents discovered he was dating his teacher|last=Fulda|first=Anne|date=17 July 2018|work=The Telegraph|access-date=29 September 2025|language=en-GB|issn=0307-1235|archive-date=23 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523172703/https://www.telegraph.co.uk/family/relationships/macron-affair-french-presidential-candidates-parents-discovered/|url-status=live}}</ref><ref name="internaute">{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.linternaute.com/actualite/personnalites/1199177-brigitte-macron-trogneux-le-role-essentiel-de-la-femme-d-emmanuel-macron/|work=Linternaute|title=Brigitte Macron – Trogneux: le rôle essentiel de la femme d'Emmanuel Macron|language=fr|access-date=27 January 2017|archive-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202042519/http://www.linternaute.com/actualite/personnalites/1199177-brigitte-macron-trogneux-le-role-essentiel-de-la-femme-d-emmanuel-macron/|url-status=live}}</ref> Omukago gw'omukwano gukatandika bwanyima, kandi abazaire be bakagyezaho kubataanisa obwo barikumwohereza omuri Paris kumaririza omwaka gwe gw'ahamuheru gw'okwega, nk'oku baabaire nibateekateeka ngu obunyeeto bwe bukakora omukago ogu gutashemereire.<ref name="Chrisafis" /><ref name="internaute" /> (Ekitongore kya [[Wp/nyn/Age of consent in Europe|age of consent]] omuri Bufaransa ni 15. Abashwereine bakagarukana ahanyima ya Macron ku yaaherize kwega kandi bashwerana omuri 2007.<ref name="internaute" /> Aine abaana bashatu kuruga omu bushwere bwe obw'okubanza.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=Brigitte Macron |url=https://www.elysee.fr/en/brigitte-macron |website=Élysée |date=15 November 2018 |access-date=7 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211143426/https://www.elysee.fr/en/brigitte-macron |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}</ref> taine baana be.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last1=Samuel |first1=Henry |title=Emmanuel Macron lacks authority because he has no children, says Nicolas Sarkozy |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2021/11/18/macron-has-trouble-imposing-authority-has-no-children-sarkozy |website=The Telegraph |date=18 November 2021|access-date=7 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114172857/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2021/11/18/macron-has-trouble-imposing-authority-has-no-children-sarkozy/ |archive-date=14 January 2024|url-access=registration}}</ref> Omurimo gwe omu kampeyini za Macron ez'obwebembezi bw'eihanga omuri 2017 gutwairwe nk'ogw'omugasho munonga, hamwe n'abanywani ba Macron abarikumanya ngu Brigitte Macron akamuhwera kutunguura emyoga<ref>{{Wp/nyn/Cite web|publisher=FRANCE 24 English|title=Macron, one year on: What's changed in France?|via=[[Wp/nyn/YouTube|YouTube]]|date=4 May 2018|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZlj2MLjjN4|access-date=31 August 2018|archive-date=7 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707233708/https://www.youtube.com/watch?v=WZlj2MLjjN4&source=twitter|url-status=live}}</ref> Owe [[Wp/nyn/Best man|best man]] akaba ari [[Wp/nyn/Henry Hermand|Henry Hermand]], omushaija w'eby'obushuubuzi owahaire Macron rooni ya €550,000 kugura enju ye y'okubanza omuri Paris obu yaabaire ari omurambuzi w'eby'esente [[Wp/nyn/Champs Élysées|Avenue des Champs Élysées]] omuri Paris ahabw'ekibiina kye ekya En Marche.<ref name="lemondeobit">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Bacqué|first1=Raphaëlle|title=Henry Hermand, acteur de la deuxième gauche et mentor d'Emmanuel Macron, est mort|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2016/11/06/henry-hermand-mentor-de-macron-est-mort_5026284_3382.html|access-date=28 April 2017|work=Le Monde|date=6 November 2011|quote=Il avait enfin aidé Emmanuel Macron, personnellement d'abord par un prêt de 550 000 euros afin que le jeune inspecteur des finances acquière son premier appartement parisien, puis politiquement en abritant récemment dans ses bureaux les premiers militants d'En marche, l'association qui œuvre aujourd'hui à la candidature de l'ancien ministre de l'économie.|archive-date=16 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416192629/http://www.lemonde.fr/disparitions/article/2016/11/06/henry-hermand-mentor-de-macron-est-mort_5026284_3382.html|url-status=live}}</ref><ref name="libeobit">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Raulin|first1=Nathalie|title=Décès de Henry Hermand, le bienfaiteur de Macron|url=https://www.liberation.fr/france/2016/11/07/deces-de-henry-hermand-le-bienfaiteur-de-macron_1526717|access-date=28 April 2017|work=Libération|date=7 November 2016|quote=Quelques années plus tard, il accordera au jeune inspecteur des finances un prêt personnel de 550 000 euros pour financer l'achat de son premier appartement parisien. Enthousiasmé par le lancement d'En Marche, il héberge dans ses bureaux parisiens le mouvement naissant, avant que ce dernier ne déménage tour Montparnasse.}}</ref> Omu [[Wp/nyn/2002 French presidential election|2002 French presidential election]], Macron akamutoorana [[Wp/nyn/Souverainism|souverainist]] [[Wp/nyn/Jean-Pierre Chevènement|Jean-Pierre Chevènement]].<ref>{{Wp/nyn/Cite book|title=Emmanuel Macron en marche vers l'Élysée|last=Prissette|first=Nicolas|publisher=Plon|year=2016|isbn=978-2-259-25153-2|location=France|page=240}}</ref> Omuri 2007, Macron akamutoorana [[Wp/nyn/Ségolène Royal|Ségolène Royal]] omu kicweka kya kabiri ky'empaka [[Wp/nyn/2007 French presidential election|presidential election]].<ref>{{Wp/nyn/Cite book|title=Emmanuel Macron, un jeune homme si parfait|last=Fulda|first=Anne|publisher=Plon|year=2017|page=193}}</ref> Omu bwire bwa [[Wp/nyn/French Socialist Party presidential primary, 2011|Socialist Party primary in 2011]], Macron akashoborora obushagiki bwe [[Wp/nyn/François Hollande|François Hollande]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2012/12/13/01002-20121213ARTFIG00586-emmanuel-macron-le-cerveau-droit-de-hollande.php|title=Emmanuel Macron: Le cerveau droit de Hollande|last=Fulda|first=Anne|date=13 December 2012|work=Le Figaro|access-date=2 August 2017|language=fr-FR|issn=0182-5852|archive-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802125036/http://www.lefigaro.fr/politique/2012/12/13/01002-20121213ARTFIG00586-emmanuel-macron-le-cerveau-droit-de-hollande.php|url-status=live}}</ref> Macron nazaana enanga<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=In France, a Stark Debate and a Stark Choice|url=https://www.nytimes.com/2017/05/04/opinion/france-presidential-election-debate.html|access-date=21 June 2017|work=The New York Times|date=4 May 2017|archive-date=21 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521230141/https://www.nytimes.com/2017/05/04/opinion/france-presidential-election-debate.html|url-status=live}}</ref> eki akakishoma kumara emyaka ikumi akiri muto.<ref name="Neva Editions 2015, p.193" /> Naakunda munonga omurimo gwa [[Wp/nyn/Robert Schumann|Robert Schumann]] kandi [[Wp/nyn/Franz Liszt|Franz Liszt]].<ref>{{Wp/nyn/Cite news|last1=Tsioulcas|first1=Anastasia|title=Something You Didn't Know About Emmanuel Macron: He's A Pianist|url=https://www.npr.org/sections/therecord/2017/05/09/527577050/something-you-didnt-know-about-emmanuel-macron-hes-a-pianist|access-date=21 June 2017|publisher=NPR|date=9 May 2017|archive-date=20 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620120001/http://www.npr.org/sections/therecord/2017/05/09/527577050/something-you-didnt-know-about-emmanuel-macron-hes-a-pianist|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=La Culture selon Emmanuel Macron. Grand entretien pour classiquenews|url=http://www.classiquenews.com/la-culture-selon-emmanuel-macron-grand-entretien-pour-classiquenews/|access-date=21 June 2017|work=Classique News|date=1 April 2017|language=fr|archive-date=16 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170616120128/http://www.classiquenews.com/la-culture-selon-emmanuel-macron-grand-entretien-pour-classiquenews/|url-status=live}}</ref> Macron nawe naagira ati:<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=http://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/hautes-pyrenees/tarbes/bagneres-bigorre-emmanuel-macron-marche-terres-son-enfance-1232539.html|title=Pyrénées: Emmanuel Macron en marche sur les terres de son enfance|work=France 3 Occitanie|access-date=6 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806062027/http://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/hautes-pyrenees/tarbes/bagneres-bigorre-emmanuel-macron-marche-terres-son-enfance-1232539.html|url-status=live}}</ref> nazaana tenesi<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.francebleu.fr/sports/tous-les-sports/stade-bleu-special-presidentielle-emmanuel-macron-parle-jo-2024-olympique-de-marseille-et-sport-amateur-1487935918|title=Stade Bleu Présidentiel: JO 2024, politique sportive, l'OM... ce qu'il faut retenir de l'interview d'Emmanuel Macron|date=24 February 2017|work=France Bleu|access-date=6 August 2017|language=fr-FR|archive-date=19 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519175745/https://www.francebleu.fr/sports/tous-les-sports/stade-bleu-special-presidentielle-emmanuel-macron-parle-jo-2024-olympique-de-marseille-et-sport-amateur-1487935918|url-status=live}}</ref> kandi nakunda okuzaana ebikonde.<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2016/apr/10/emmanuel-macron-france-president|title=Emmanuel Macron: France's political prince eyeing the Elysée|last=Willsher|first=Kim|date=9 April 2016|work=The Guardian|access-date=6 August 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Okwongyera aha rurimi rwe orwa Bufaransa, Macron nagamba gye Orungyereza.<ref>{{Wp/nyn/Cite web|title=Emmanuel Macron interview (English): Getting "tough" on Brexit| date=14 February 2017 |url=https://www.youtube.com/watch?v=MgjJc7RdJhg|via=YouTube|access-date=21 July 2017|archive-date=16 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170616141930/https://www.youtube.com/watch?v=MgjJc7RdJhg|url-status=live}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web|title=Emmanuel Macron: 'I'm not a naive optimist' BBC News| date=10 April 2017 |url=https://www.youtube.com/watch?v=tcS8XhxtvLs|via=YouTube|access-date=21 July 2017|archive-date=15 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170415144207/https://www.youtube.com/watch?v=tcS8XhxtvLs&gl=US&hl=en&has_verified=1&bpctr=9999999999|url-status=live}}</ref> Omu kwezi kwa munaana omuri 2017 omunyamahurire w'ebishushani akakwatwa kandi yaakomwa poriisi kumara eshaaha mukaaga bwanyima y'okutaaha omu maka gaabo ahu Macron yaabaire ari omu kihuumuro [[Wp/nyn/Marseille|Marseille]].<ref name="valeursactuellesporteplainte">{{Wp/nyn/Cite news|title=Emmanuel Macron porte plainte pour "harcèlement"|url=https://www.valeursactuelles.com/politique/emmanuel-macron-porte-plainte-pour-harcelement-87561|access-date=15 August 2017|work=Valeurs actuelles|date=15 August 2017|archive-date=15 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815190256/https://www.valeursactuelles.com/politique/emmanuel-macron-porte-plainte-pour-harcelement-87561|url-status=live}}</ref> Ekyarugiremu, Macron akatwara okwetomboitwa ahabw'okutuntuzibwa.<ref name="valeursactuellesporteplainte"/> Omu kwezi kwa mwenda omuri 2017 akarekyera aho okwetomboitwa "nk'akamanyiso k'okumuhuumuriza".<ref name="lexpansionmacronretiresaplainte">{{Wp/nyn/Cite news|title=Macron retire sa plainte contre un photographe|url=http://lexpansion.lexpress.fr/actualites/1/actualite-economique/macron-retire-sa-plainte-contre-un-photographe_1944018.html|access-date=17 September 2017|work=L'Expansion|date=15 September 2017}}</ref> Ebiro 27 Okwa munaana omuri 2017, Macron n'omukazi we Brigitte bakazaara [[Wp/nyn/Nemo (dog)|Nemo]], Embwa ya Labrador Retriever-Griffon erikwiragura, erikutuura nabo omu kikaari kya Elysee.<ref name="lefigunnouveauchienalelysee">{{Wp/nyn/Cite news|last1=Quinault Maupoil|first1=Tristan|title=Un nouveau chien à l'Elysée: Nemo, adopté par les Macron à la SPA|url=http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/insolites/2017/08/28/25007-20170828ARTFIG00099-un-nouveau-chien-a-l-elysee-nemo-adopte-par-les-macron-a-la-spa.php|access-date=3 September 2017|work=Le Figaro|date=28 August 2017|archive-date=3 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903024118/http://www.lefigaro.fr/politique/le-scan/insolites/2017/08/28/25007-20170828ARTFIG00099-un-nouveau-chien-a-l-elysee-nemo-adopte-par-les-macron-a-la-spa.php|url-status=live}}</ref> Obu yaabaire akiri omwojo w'eishomero, Macron akasharamu kubatizibwa nk'omukaturiki. [[Wp/nyn/Pope Francis|Pope Francis]], akeegambaho nka [[Wp/nyn/Lapsed Catholic|agnostic Catholic]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=France's new president is a 'zombie Catholic' |url=https://www.catholicnewsagency.com/news/36006/frances-new-president-is-a-zombie-catholic |agency=Catholic News Agency |language=en |access-date=26 August 2019 |archive-date=26 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826213527/https://www.catholicnewsagency.com/news/frances-new-president-is-a-zombie-catholic-41556 |url-status=live }}</ref><ref name=spotlight>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.thelocal.fr/20180625/meeting-with-pope-puts-macrons-religious-views-in-spotlight|title=Meeting with Pope puts Macron's religious views in spotlight|work=The Local|agency=AFP|date=25 June 2018|access-date=26 June 2018|archive-date=26 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626111421/https://www.thelocal.fr/20180625/meeting-with-pope-puts-macrons-religious-views-in-spotlight|url-status=live}}</ref> Omu mwaka nigwo gumwe, akaikiriza kuhinduka Omukurisitaayo w'ekitiinisa. [[Wp/nyn/St John Lateran|St John Lateran]], ekitebe kikuru ekya Rooma.<ref name=spotlight/> [[File:2018 World Cup Final (2018-07-15) 02.jpg|thumb|320px|Macron okujaguza obusinguzi bwa France ahari [[Wp/nyn/Croatia national football team|Croatia]] omuri [[Wp/nyn/2018 FIFA World Cup Final|2018 World Cup final]] in Moscow, Russia|alt=]] Omuhangizi wa [[Wp/nyn/Association football|football]], Macron n'omuhagizi wa kiraabu ya Bufaransa [[Wp/nyn/Olympique de Marseille|Olympique de Marseille]].<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://sport24.lefigaro.fr/le-scan-sport/2017/04/01/27001-20170401ARTFIG00138-emmanuel-macron-l-om-m-a-fait-rever-pleurer-vibrer.php|title=Emmanuel Macron: "OM made me dream, cry, vibrate"|work=Le Figaro |archive-url=https://web.archive.org/web/20170402033710/http://sport24.lefigaro.fr/le-scan-sport/2017/04/01/27001-20170401ARTFIG00138-emmanuel-macron-l-om-m-a-fait-rever-pleurer-vibrer.php|archive-date=2 April 2017|access-date=1 April 2017 |last1=Fr |first1=Lefigaro }}</ref> Omu bwire bwa [[Wp/nyn/2018 FIFA World Cup|2018 World Cup]], akaza omu semi fayinoro ahagati ya [[Wp/nyn/France national football team|France]] kandi [[Wp/nyn/Belgium national football team|Belgium]] n'omubirigi [[Wp/nyn/Philippe of Belgium|King Philippe]] kandi [[Wp/nyn/Queen Mathilde|Queen Mathilde]];<ref>{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-nato-summit-belgium-soccer/france-were-lucky-belgian-pm-tells-macron-idUSKBN1K11XE|title='France were lucky,' Belgian PM tells Macron|work=Reuters|language=en-US|date=11 July 2018|access-date=17 July 2018|archive-date=15 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715173051/https://www.reuters.com/article/us-nato-summit-belgium-soccer/france-were-lucky-belgian-pm-tells-macron-idUSKBN1K11XE|url-status=live}}</ref> kandi ahari [[Wp/nyn/2018 FIFA World Cup Final|World Cup final]] okurwanisa [[Wp/nyn/Croatia national football team|Croatia]], akashutama yaajaguza hamwe na mukuru w'eihanga rya Croatia [[Wp/nyn/Kolinda Grabar-Kitarović|Kolinda Grabar-Kitarović]]Macron akatunga amahurire maingi ahabw'okujaguza kwe hamwe n'okukorengana kwe na mukuru w'eihanga rya Croatia.<ref>Multiple sources: *{{Wp/nyn/Cite news|url=https://time.com/5339540/world-cup-final/|title=Controversy, Joy and Politics: 5 Takeaways From the World Cup Final|last=Morrin|first=Siobhan|date=16 July 2018|magazine=Time|language=en|access-date=21 July 2018|archive-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720041255/http://time.com/5339540/world-cup-final/|url-status=live}} *{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-croatia-president/soaked-but-smiling-croatian-president-wins-admirers-at-world-cup-final-idUSKBN1K611O|title=Soaked but smiling, Croatian president wins admirers at World Cup...|date=15 July 2018|work=Reuters|access-date=17 July 2018|language=en-US|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717041730/https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-croatia-president/soaked-but-smiling-croatian-president-wins-admirers-at-world-cup-final-idUSKBN1K611O|url-status=live}} *{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.nytimes.com/aponline/2018/07/15/world/europe/ap-soc-wcup-france-macron.html|title=French President Macron Has Plenty of Fun at World Cup Final|agency=Associated Press|date=17 July 2018|work=The New York Times|access-date=18 July 2018|language=en|archive-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180721051009/https://www.nytimes.com/aponline/2018/07/15/world/europe/ap-soc-wcup-france-macron.html|url-status=live}} *{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.ft.com/content/30f36b54-89d0-11e8-bf9e-8771d5404543|title=Macron, Oprah and why we should embrace the hug|last=Ellison|first=Jo|date=16 July 2018|website=Financial Times|language=en-GB|access-date=19 July 2018|archive-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180721043814/https://www.ft.com/content/30f36b54-89d0-11e8-bf9e-8771d5404543|url-status=live}} *{{Wp/nyn/Cite news |last=Hoffman |first=Ashley |date=18 July 2018 |title=Emmanuel Macron Knows How to Celebrate a World Cup Victory |url=https://time.com/5339555/emmanuel-macron-france/ |magazine=Time |language=en-US |access-date=20 July 2018 |archive-date=20 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180720040916/http://time.com/5339555/emmanuel-macron-france/ |url-status=live}}</ref> Aha mukoro gw'okujaguza omwaka omutsya gw'amahe nga 15 okwezi kw'okubanza omuri 2026, Macron akareebwa aine eriisho eririkutunguuka. Embeera egi nemanywa nka "[[Wp/nyn/Sub-conjunctival haemorrhage|sub-conjunctival haemorrhage]]Akasharamu kujwara endabirwamu z'omushana omu myanya y'abantu baingi, okushereka obuhuta bwe.<ref>{{Wp/nyn/Cite news |last=Walker |first=Liana |date=21 January 2026 |title=Why Emmanuel Macron was wearing sunglasses at Davos World Economic Forum |url=https://www.abc.net.au/news/2026-01-21/why-emmanuel-macron-wore-sunglasses-to-davos/106252204 |url-status=live |archive-date=22 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260122111707/https://www.abc.net.au/news/2026-01-21/why-emmanuel-macron-wore-sunglasses-to-davos/106252204 |publisher=[[Wp/nyn/ABC News (Australia)|ABC News]] |language=en-AU |access-date=22 January 2026}}</ref> Ahanyima y'okureebeka ahabw'okujwara endabirwamu z'omushana obu yaabaire nagamba aha ruteerane. [[Wp/nyn/World Economic Forum|World Economic Forum]] omu [[Wp/nyn/Davos|Davos]] ebiro 20 okwezi kw'okubanza, ebyetaago by'ebirahuri bya Henry Jullien bikaruga ahaiguru. Omukutu gw'ekitongore gukagwa kandi kampuni yaakyo enkuru, Vision, ekareeba emi<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last1=Willsher |first1=Kim |date=22 January 2026 |title='Not a typical day': makers of Macron's sunglasses deluged with demand |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/22/emmanuel-macron-french-president-sunglasses-davos |website=The Guardian |language=en-GB |access-date=23 January 2026}}</ref><ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=Macron's 'Top Gun' look gives glasses maker's stock $4 million bump |url=https://www.reuters.com/business/macrons-top-gun-look-gives-glasses-makers-stock-4-million-bump-2026-01-22/ |website=Reuters |language=en-US |date=22 January 2026 |access-date=23 January 2026}}</ref> ==Okuheebwa ekitiinisa n'okusiimwa== ===Ebihembo by'eihanga=== {| class="wikitable" |- !style="text-align: center; | Ribbon bar !! Honour !! Date and comment |- | [[File:Legion Honneur GC ribbon.svg|80px]] | [[Wp/nyn/Grand Master (order)|Grand Master]] and [[Wp/nyn/Grand Cross|Grand Cross]] of the National [[Wp/nyn/Chivalric order|Order]] of the [[Wp/nyn/Legion of Honour|Legion of Honour]] | Ebiro 14 May 2017 – automatic upon taking presidential office |- | [[File:Ordre national du Merite GC ribbon.svg|80px]] | [[Wp/nyn/Grand Master (order)|Grand Master]] and [[Wp/nyn/Grand Cross|Grand Cross]] of the [[Wp/nyn/National Order of Merit (France)|National Order of Merit]] | 14 May 2017 – automatic upon taking presidential office |} === Ebihembo kuruga aheeru y'eihanga === {| class="wikitable" |- !style="text-align: center;| Ribbon bar !! Country !! Honour !! Date |- | {{Wp/nyn/Flag|Holy See}} || [[Wp/nyn/Holy See|Holy See]] || [[Wp/nyn/Honorary canons|Proto-canon]] of the Papal Basilica of [[Wp/nyn/Basilica of St. John Lateran|St. John Lateran]] (2018 – present; the post is held ''ex officio'' by the French Head of State) || 16 June 2018 – present<ref name="Laurent 2018">{{Wp/nyn/Cite web |last=Laurent |first=Anne-Aël Durand et Samuel |title=Pourquoi le président français devient-il chanoine de Latran ? |website=Le Monde.fr |date=26 June 2018 |url=https://www.lemonde.fr/les-decodeurs/article/2018/06/26/pourquoi-le-president-francais-devient-il-chanoine-de-latran_5321396_4355770.html |language=fr |access-date=9 February 2026}}</ref> |- | [[File:Order of the British Empire (Civil) Ribbon.png|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|United Kingdom}} || Honorary Commander of the [[Wp/nyn/Order of the British Empire|Order of the British Empire]] || 5 June 2014<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/509625/2014_Honorary_Awards_-_Final_-_a.pdf|title=Honorary awards|year=2014|access-date=7 October 2017|archive-date=17 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161017062540/https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/509625/2014_Honorary_Awards_-_Final_-_a.pdf|url-status=live}}</ref> |- |[[File:MEX Order of the Aztec Eagle 1Class BAR.png|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Mexico}} |Sash of the [[Wp/nyn/Order of the Aztec Eagle|Order of the Aztec Eagle]] |22 September 2016<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=ACUERDO por el que se otorga la Condecoración de la Orden Mexicana del Águila Azteca |url=https://www.dof.gob.mx/nota_detalle.php?codigo=5453730&fecha=26/09/2016#gsc.tab=0 |website=DOF |publication-date= |access-date=14 February 2023 |archive-date=1 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221201205609/https://www.dof.gob.mx/nota_detalle.php?codigo=5453730&fecha=26#gsc.tab=0 |url-status=live }}</ref> |- | [[File:GRE Order Redeemer 1Class.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Greece}} || Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of the Redeemer|Order of the Redeemer]] || 7 September 2017<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.metronews.ca/news/world/2017/09/07/tight-security-in-athens-for-visit-of-france-s-macron.html|title=France's Macron calls for efforts to tackle climate change – Metro News|access-date=7 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907122606/http://www.metronews.ca/news/world/2017/09/07/tight-security-in-athens-for-visit-of-france-s-macron.html|archive-date=7 September 2017}}</ref> |- |[[File:Lebanese Order of Merit Grand Cordon.gif|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Lebanon}} |Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of Merit (Lebanon)|Order of Merit]] |22 September 2017<ref name="Medal visible at the museum of the Legion of Honor" /> |- | [[File:Order of the Republic (Tunisia) - ribbon bar.gif|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Tunisia}} || Grand Cordon of the [[Wp/nyn/Order of the Republic (Tunisia)|Order of the Republic]] of [[Wp/nyn/Tunisia|Tunisia]] || 31 January 2018<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://www.leaders.com.tn/article/23990-en-photos-les-moments-forts-de-la-visite-de-macron-a-tunis|title=En photos, les moments forts de la visite de Macron à Tunis|date=1 February 2018|access-date=1 February 2018|archive-date=1 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201135620/http://www.leaders.com.tn/article/23990-en-photos-les-moments-forts-de-la-visite-de-macron-a-tunis|url-status=live}}</ref> |- | [[File:SEN Order of the Lion - Grand Cross BAR.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Senegal}} || Grand Cross of the [[Wp/nyn/National Order of the Lion|National Order of the Lion]] || 2 February 2018<ref name="Medal visible at the museum of the Legion of Honor" /> |- |[[File:Ordre du Lion d'Or de la Maison de Nassau ribbon.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Luxembourg}} |Knight of the [[Wp/nyn/Order of the Gold Lion of the House of Nassau|Order of the Gold Lion of the House of Nassau]] |19 March 2018<ref name="Medal visible at the museum of the Legion of Honor" /> |- | [[File:Order_of_the_Elephant_Ribbon_bar.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Denmark}} || Knight of the [[Wp/nyn/Order of the Elephant|Order of the Elephant]] || 28 August 2018<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=http://kongehuset.dk/modtagere-af-danske-dekorationer|title=Modtagere af danske dekorationer|website=kongehuset.dk|date=12 December 2017|access-date=5 May 2019|language=da|archive-date=12 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512015518/http://kongehuset.dk/modtagere-af-danske-dekorationer}}</ref> |- | [[File:FIN Order of the White Rose Grand Cross BAR.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Finland}} || Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of the White Rose of Finland|Order of the White Rose]] with Collar || 29 August 2018<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=Suomen Valkoisen Ruusun ritarikunnan suurristin ketjuineen ulkomaalaiset saajat |url=http://www.ritarikunnat.fi/index.php/fi/ritarikunnat/rekisterit/216-suomen-valkoisen-ruusun-ritarikunnan-suurristin-ketjuineen-saajat-ulkomaalaiset |website=ritarikunnat.fi |language=fi-fi |access-date=30 August 2018 |archive-date=28 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128013559/http://www.ritarikunnat.fi/index.php/fi/ritarikunnat/rekisterit/216-suomen-valkoisen-ruusun-ritarikunnan-suurristin-ketjuineen-saajat-ulkomaalaiset }}</ref> |- | [[File:Grand Order of Mugunghwa (South Korea) - ribbon bar.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|South Korea}} || Recipient of the [[Wp/nyn/Grand Order of Mugunghwa|Grand Order of Mugunghwa]] || 8 October 2018<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=BTS becomes the youngest to receive Order of Cultural Merit |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2020/08/398_256678.html |website=[[Wp/nyn/The Korea Times|The Korea Times]] |date=9 October 2018 |access-date=18 November 2020 |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118040303/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2020/08/398_256678.html |url-status=live }}</ref> |- | [[File:BEL - Order of Leopold - Grand Cordon bar.svg|80px]] ||{{Wp/nyn/Flag|Belgium}} || Grand Cordon of the [[Wp/nyn/Order of Leopold (Belgium)|Order of Leopold]] || 19 November 2018<ref name="Medal visible at the museum of the Legion of Honor" /> |- | [[File:Cote d'Ivoire Ordre national GC ribbon.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Ivory Coast}} || Grand Cross of the [[Wp/nyn/National Order of the Ivory Coast|National Order of the Ivory Coast]] || 20 December 2019<ref name="Medal visible at the museum of the Legion of Honor" /> |- |[[File:EGY Order of the Nile - Grand Cordon BAR.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Egypt}} |Collar of the [[Wp/nyn/Order of the Nile|Order of the Nile]] |7 December 2020<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Légion d'honneur au président égyptien Sissi: l'écrivain italien Corrado Augias rend sa décoration |language=French |url=https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/egypte/legion-d-honneur-au-president-egyptien-sissi-un-intellectuel-italien-rend-sa-decoration_4218215.html |access-date=24 September 2022 |archive-date=24 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924114024/https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/egypte/legion-d-honneur-au-president-egyptien-sissi-un-intellectuel-italien-rend-sa-decoration_4218215.html |url-status=live }}</ref> |- |[[File:US Legion of Merit Chief Commander ribbon.png|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|United States}} |Chief Commander of the [[Wp/nyn/Legion of Merit|Legion of Merit]] |8 December 2020<ref name="Medal visible at the museum of the Legion of Honor">{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.legiondhonneur.fr/fr/actualites/exposition-parcours-decorations-presidentielles-diplomatie/1930/2|title=Exposition-parcours "Décorations présidentielles & diplomatie" &#124; La grande chancellerie|website=www.legiondhonneur.fr|access-date=24 September 2022|archive-date=24 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924103103/https://www.legiondhonneur.fr/fr/actualites/exposition-parcours-decorations-presidentielles-diplomatie/1930/2|url-status=live}}</ref>{{Wp/nyn/Failed verification|date=February 2023}} |- | [[File:ITA OMRI 2001 GC-GCord BAR.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Italy}} || Knight Grand Cross with Collar of the [[Wp/nyn/Order of Merit of the Italian Republic|Order of Merit of the Italian Republic]] || 1 July 2021<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.quirinale.it/elementi/58918#&gid=1&pid=3/|title=Pranzo di Stato offerto dal Presidente della Repubblica Francese in onore del Presidente Mattarella|access-date=6 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184216/https://www.quirinale.it/elementi/58918#&gid=1&pid=3/|url-status=live}}</ref> |- |[[File:Ribbon bar of the Order of Zayed.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|United Arab Emirates}} |Collar of the [[Wp/nyn/Order of Zayed|Order of Zayed]] |18 July 2022<ref>{{Wp/nyn/Cite news|title=UAE President meets with French Republic President|website=wam.ae|date=18 July 2022|access-date=18 December 2022|url=https://wam.ae/en/details/1395303067144|archive-date=9 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709172620/https://wam.ae/en/details/1395303067144|url-status=live}}</ref> |- |[[File:Order_of_the_Netherlands_Lion_ribbon_-_Knight_Grand_Cross.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Netherlands}} |Knight Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of the Netherlands Lion|Order of the Netherlands Lion]] |11 April 2023<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://twitter.com/RoyalArjan/status/1645851357860044802|title=Twitter}}</ref><ref>[https://www.koninklijkhuis.nl/onderwerpen/staatsbezoeken/inkomende-staatsbezoeken/president-frankrijk/dinsdag-11-april Staatsbezoek president Frankrijk: Dinsdag 11 april, Amsterdam en Den Haag] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412120433/https://www.koninklijkhuis.nl/onderwerpen/staatsbezoeken/inkomende-staatsbezoeken/president-frankrijk/dinsdag-11-april |date=12 April 2023 }} – website of the [[Wp/nyn/Dutch royal house|Dutch royal house]]</ref> |- | [[File:Order of the Bath (ribbon).svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|United Kingdom}}|| Honorary Knight Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of the Bath|Order of the Bath]] || 20 September 2023<ref>{{Wp/nyn/Cite web | url=https://www.voici.fr/news-people/charles-iii-a-paris-cette-grande-decision-prise-pour-proteger-brigitte-macron-zaptv-766419 | title=Charles III à Paris : Cette grande décision prise pour protéger Brigitte Macron (ZAPTV) – Voici | date=20 September 2023 }}</ref> |- | [[File:Order of the Seraphim - Ribbon bar.svg|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Sweden}} || Knight of the [[Wp/nyn/Royal Order of the Seraphim|Royal Order of the Seraphim]] || 30 January 2024<ref>{{Wp/nyn/Cite web | url=https://www.kungahuset.se/arkiv/nyheter/2024-01-31-statsbesok-fran-frankrike | title=Statsbesök från Frankrike }}</ref> |- | [[File:MD Orden of Republicl Rib.png|80px]] || {{Wp/nyn/Flag|Moldova}} || Recipient of the [[Wp/nyn/Order of the Republic (Moldova)|Order of the Republic]] || 7 March 2024<ref>{{Wp/nyn/Cite web | url=https://www.jurnal.md/ro/news/6a63a14199b35a50/maia-sandu-i-a-oferit-lui-macron-ordinul-republicii-iar-liderul-francez-i-a-acordat-cea-mai-inalta-distinctie-a-frantei.html | title=Maia Sandu i-a oferit lui Macron "Ordinul Republicii", iar liderul francez i-a acordat cea mai înaltă distincție a Franței }}</ref> |- |[[File:BRA - Order of the Southern Cross - Grand Cross BAR.svg|80x80px]]|| {{Wp/nyn/Flag|Brazil}} || Grand Collar of the [[Wp/nyn/Order of the Southern Cross|Order of the Southern Cross]]. Grand officer as Deputy Secretary-General to the President on 9 December 2012.<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=19 December 2012 |title=Decreto |url=http://www.sintese.com/norma_integra.asp?id=15133 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105011710/http://www.sintese.com/norma_integra.asp?id=15133 |archive-date=5 January 2018 |access-date=1 February 2018}}</ref> || 28 March 2024<ref>{{Wp/nyn/Cite news |title=Lula condecora Macron com a Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul |url=https://www.metropoles.com/brasil/lula-condecora-macron-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul |work=Métropoles}}</ref> |- ||[[File:AND Cross of the Seven Arms BAR.png|80x80px]]|| {{Wp/nyn/Flag|Andorra}} || [[Wp/nyn/Cross of the Seven Arms|Cross of the Seven Arms]] As Coprince, he automatically receives the highest Andorran decoration.<ref name="auto">{{Wp/nyn/Cite web |date=19 December 2012 |title=Decreto |url=https://www.bopa.ad/Documents/Detall?doc=GD_2024_07_11_14_39_27|access-date=17 July 2024}}</ref> || 10 July 2024<ref name="auto"/> |- ||[[File:Olympic Order gold ribbon.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|International Olympic Committee}} |Recipient of the Gold [[Wp/nyn/Olympic Order|Olympic Order]] |29 August 2024<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=29 August 2024 |title=Olympic Order awarded to French President Emmanuel Macron |url=https://olympics.com/ioc/news/olympic-order-awarded-to-french-president-emmanuel-macron |website=Olympics.com}}</ref> |- |[[File:Ribbon Wissam al Mohamadi Morocco.png|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Morocco}} |Grand Collar of the [[Wp/nyn/Order of Muhammad|Order of Muhammad]] |29 October 2024<ref>{{Wp/nyn/Cite web |last=NDIONGUE |first=Mouhamet |date=23 October 2024 |title=Macron s'adressera au Parlement et recevra l'Ordre de Souveraineté |url=https://maroc-diplomatique.net/macron-sadressera-au-parlement-et-recevra-lordre-de-souverainete/ |access-date=30 October 2024 |website=Maroc Diplomatique |language=fr-FR}}</ref> |- |[[File:PRT Order of Liberty - Grand Collar BAR.png|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Portugal}} |Grand Collar of the [[Wp/nyn/Order of Liberty|Order of Liberty]] |27 February 2025<ref>{{Wp/nyn/Cite web |date=27 February 2025 |title=EN IMAGES : Emmanuel et Brigitte Macron décorés par le président portugais |url=https://www.parismatch.com/actu/international/en-images-emmanuel-et-brigitte-macron-decores-par-le-president-portugais-248026#2 |access-date=27 February 2025 |website=parismatch.com |language=fr}}</ref> |- |[[File:MCO Order of Saint-Charles - Grand Cross BAR.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Monaco}} |Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of Saint Charles|Order of Saint Charles]] |7 June 2025<ref>{{Wp/nyn/Cite web|url=https://www.pointdevue.fr/royal/monaco/les-coulisses-de-la-visite-demmanuel-et-de-brigitte-macron-chez-albert-de-monaco |last=Carron |first= Jérôme |title=Les coulisses de la visite d'Emmanuel et de Brigitte Macron chez Albert de Monaco|website=Point de Vue}}</ref> |- |[[File:St Olavs Orden storkors stripe.svg|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Norway}} |Grand Cross of the [[Wp/nyn/Order of St. Olav|Order of St. Olav]] |23 June 2025<ref>{{Wp/nyn/Cite web | title=French State Banquet at the Royal Palace of Oslo | website=The Royal Watcher | date=23 June 2025 | url=https://royalwatcherblog.com/2025/06/23/french-state-banquet-the-royal-palace-of-oslo/ | language=en-us | access-date=8 November 2025}}</ref> |- |[[File:Order of the Star and Key of the Indian Ocean - GCSK, GOSK, CSK (Mauritius) - ribbon bar.png|80x80px]] |{{Wp/nyn/Flag|Mauritius}} |Grand Commander of the [[Wp/nyn/Order of the Star and Key of the Indian Ocean|Order of the Star and Key of the Indian Ocean]] |20 November 2025<ref>{{Wp/nyn/Cite web |title=Visite officielle : Emmanuel Macron fait Grand Commander of the Order of the Star and Key of the Indian Ocean |url=https://defimedia.info/visite-officielle-emmanuel-macron-fait-grand-commander-order-star-and-key-indian-ocean |access-date=20 November 2025 |website=Le Defi Media Group |language=fr}}</ref> |} ==Ebihembo== * ''[[Wp/nyn/Le Trombinoscope|Le Trombinoscope]]'' (2014, 2016) * [[Wp/nyn/Charlemagne Prize|Charlemagne Prize]] (2018) * [[Wp/nyn/Champions of the Earth|Champion of the Earth]] (2018) * {{Wp/nyn/Ill|Westfälischer Friedenspreis|de| Internationaler Preis des Westfälischen Friedens}} (2024)<ref name="tagesschau.de 2023">{{Wp/nyn/Cite web | title=Westfälischer Friedenspreis für Macron | website=tagesschau.de | date=3 March 2023 | url=https://www.tagesschau.de/inland/regional/nordrheinwestfalen/wdr-story-54387.html | language=de | access-date=3 March 2023}}</ref> ==Ebitabo== * {{Wp/nyn/Cite book | last1=Macron | first1=Emmanuel | last2=Goldberg | first2=Jonathan | last3=Scott | first3=Juliette | title=Revolution | publication-place=Brunswick, Victoria, Australia | date=2017 | isbn=978-1-925322-71-2 | oclc=992124322 |publisher=Scribe Publications }} * {{Wp/nyn/Cite book | last1=Macron | first1=Emmanuel |author-mask=2 | last2=Fottorino | first2=Éric | title=Macron par Macron | publication-place=La Tour d'Aigues, France | date=2017 | isbn=978-2-8159-2484-9 | oclc=1003593124 | language=fr |publisher=Editions de l'Aube }} == Eby'okureeberaho == {{Wp/nyn/Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name="Chrisafis">{{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2016/jul/11/emmanuel-macron-will-frances-young-economy-minister-launch-presidential-bid |title=Will France's young economy minister – with a volunteer army – launch presidential bid? |last=Chrisafis |first=Angelique |date=11 July 2016 |newspaper=The Guardian |issn=0261-3077 |access-date=27 January 2017 |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726195939/https://www.theguardian.com/world/2016/jul/11/emmanuel-macron-will-frances-young-economy-minister-launch-presidential-bid |url-status=live }}</ref> <ref name="france24">{{Wp/nyn/Cite news |url=http://www.france24.com/fr/20140827-emmanuel-macron-ex-banquier-touche-a-tout-a-bercy-economie-gouvernement-valls-portrait/ |title=Emmanuel Macron, un ex-banquier touche-à-tout à Bercy |language=fr |publisher=France 24 |date=27 August 2014 |access-date=24 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170315135339/http://www.france24.com/fr/20140827-emmanuel-macron-ex-banquier-touche-a-tout-a-bercy-economie-gouvernement-valls-portrait/ |archive-date=15 March 2017}}</ref> <ref name="galabio">[http://www.gala.fr/stars_et_gotha/emmanuel_macron "Emmanuel Macron"] {{Wp/nyn/Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170509094137/http://www.gala.fr/stars_et_gotha/emmanuel_macron |date=9 May 2017 }}, Gala France. Retrieved 3 March 2017.</ref> <ref name="Guélaud-2012">{{Wp/nyn/Cite news |language=fr |first=Claire |last=Guélaud |work=Le Monde |url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2012/05/16/emmanuel-macron-un-banquier-d-affaires-nomme-secretaire-general-adjoint-de-l-elysee_1702135_823448.html |title=Emmanuel Macron, un banquier d'affaires nommé secrétaire général adjoint de l'Elysée |date=16 May 2012 |access-date=29 April 2017 |archive-date=3 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803085721/http://www.lemonde.fr/politique/article/2012/05/16/emmanuel-macron-un-banquier-d-affaires-nomme-secretaire-general-adjoint-de-l-elysee_1702135_823448.html |url-status=live }}</ref> <ref name="kaplan">{{Wp/nyn/Cite web |website=Frenchly |url=http://frenchmorning.com/en/hot-new-economy-minister-may-mark-turning-point-hollandes-presidency/ |first=Renée |last=Kaplan |title=Who is the hot new French Economy Minister |access-date=14 April 2017 |date=2 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160909235359/http://frenchmorning.com/en/hot-new-economy-minister-may-mark-turning-point-hollandes-presidency/ |archive-date=9 September 2016}}</ref> <!--(this citation is not used in content and was thus giving a cite error) <ref name="magnaudeix">{{cite web |url=https://www.mediapart.fr/journal/france/121016/macron-le-reformateur-orthodoxe |title=Macron, le réformateur orthodoxe |author1=Mathieu Magnaudeix |language=fr |work=Mediapart |date=12 October 2016}}</ref--> <ref name="Neva Editions 2015, p.193">''88 notes pour piano solo'', [[Wp/nyn/Jean-Pierre Thiollet|Jean-Pierre Thiollet]], Neva Editions, 2015, p.193. {{Wp/nyn/ISBN|978-2-3505-5192-0}}</ref> <ref name="orange">{{Wp/nyn/Cite web |url=https://www.mediapart.fr/journal/france/120616/comment-leurope-pese-sur-la-loi-el-khomri |title=Comment l'Europe a pesé sur la loi El Khomri |first=Martine |last=Orange |language=fr |work=Mediapart |date=12 June 2016 |access-date=26 July 2023 |archive-date=10 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610153944/https://www.mediapart.fr/journal/france/120616/comment-leurope-pese-sur-la-loi-el-khomri |url-status=live }}</ref> <ref name="wealthtax">{{Wp/nyn/Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-france-tax/macron-fights-president-of-the-rich-tag-after-ending-wealth-tax-idUSKCN1C82CZ|title=Macron fights 'president of the rich' tag after ending wealth tax|work=Reuters|access-date=20 October 2017|archive-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021061321/https://www.reuters.com/article/us-france-tax/macron-fights-president-of-the-rich-tag-after-ending-wealth-tax-idUSKCN1C82CZ|url-status=live}}</ref> }} ==Okushoma ebirikukiraho== * Chamorel, Patrick. "Macron n'ebikooti bya kinekye". ''Journal of Democracy'' 30.4 (2019): 4862. {{Wp/nyn/Doi|10.1353/jod.2019.0068}}. * Chopin, Thierry.[https://www.robert-schuman.eu/en/doc/lettres/lettre-804-en.pdf Emmanuel Macron, France and Europe 'France is back in Europe': on which terms]". (Ekitongore kya Robert Schuman, 2018). * Chopin, Thierry na Samuel B.H Faure. "[https://www.intereconomics.eu/contents/year/2021/number/2/article/presidential-election-2022-a-euroclash-between-a-liberal-and-a-neo-nationalist-france-is-coming.html Presidential Election 2022: A Euroclash Between a "Liberal" and a "Neo-Nationalist" France Is Coming]". ''Eby'entatsya'' 2021.2 (2021): 7581. * Cole, Alistair. ''Emmanuel Macron n'emyaka ebiri eyahindwire Bufaransa.'' (Manchester University Press, 2020). * Elgie, Robert. "Okurondwa kwa Emmanuel Macron n'enkora ensya y'ebibiina by'obutegyeki omuri Bufaransa: okugaruka omuri éternel marais"? ''Modern & Contemporary France'' 26.1 * Hewlett, Nick. "Enkora y'omutaano. Oburuuru bw'omwebembezi w'eihanga hamwe n'obw'eishengyero omuri 2017". ''Faransa ey * Kutsenko, Andrei. "[http://psssj.eu/index.php/ojsdata/article/download/32/45 Emmanuel Macron and Franco-Russian relations at the present stage]". ''Political Science and Security Studies Journal'' 1.1 (2020): 94100. {{Wp/nyn/Doi|10.5281/zenodo.4553586}}. * {{Wp/nyn/Cite book |last=Mayaffre |first=Damon |author-link=Damon Mayaffre|date=2021 |title= Macron ou le mystère du verbe: Ses discours décryptés par la machine |trans-title= |language=French |location= La tour d'Aigues |publisher=Les éditions de l'Aube |isbn=978-2-8159-3746-7}} * Nougayré, Natalie. "Okuzaana zaara kwa Bufaransa: Obu Amerika erikugaruka enyima, Macron naayeyongyera. ''Enshonga z'aheeru''' 1986 (2017): * Pedder, Sophie. ''Obuhinduzi bwa Bufaransa: Emmanuel Macron hamwe n'okuronda kugaruka kutaho eihanga''' (Bloomsbury, 2018). * Perottino, Michel, na Guasti, Petra.[https://www.cogitatiopress.com/politicsandgovernance/article/viewFile/3412/3412 Technocratic populism à la française? The roots and mechanisms of Emmanuel Macron's success]". 'Eby'obutegyeki n'obwebembezi'' 8.4 (2020): 545-555. {{Wp/nyn/Doi|10.17645/pag.v8i4.3412|doi-access=free}}. * Tiersky, Ronald. "Ensi ya Macron: Oku purezidenti omusya arikugaruka kukora Bufaransa. ''Enshonga z'aheeru''. 97 (2018): 87+. ==Enkwatanisa y'aheeru== * {{Wp/nyn/Cite news |url=https://www.theguardian.com/news/2017/oct/20/emmanuel-macron-orbiting-jupiter-emmanuel-carrere |title= Orbiting Jupiter: My Week with Emmanuel Macron |at= "Is France's new president a political miracle, or a mirage that is already fading away?" |author= Emmanuel Carrère |date= 20 October 2017 |newspaper= The Guardian}} {{Wp/nyn/Authority control}} {{DEFAULTSORT:Macron, Emmanuel}} [[Category:Wp/nyn]] [[Category:Wp/nyn/Emmanuel Macron| ]] [[Category:Wp/nyn/1977 births]] [[Category:Wp/nyn/Living people]] [[Category:Wp/nyn/21st-century French businesspeople]] [[Category:Wp/nyn/21st-century French economists]] [[Category:Wp/nyn/21st-century princes of Andorra]] [[Category:Wp/nyn/21st-century presidents of France]] [[Category:Wp/nyn/People from Amiens]] [[Category:Wp/nyn/Macron family|Emmanuel]] [[Category:Wp/nyn/Presidents of France]] [[Category:Wp/nyn/Finance ministers of France]] [[Category:Wp/nyn/Inspection générale des finances (France)]] [[Category:Wp/nyn/Candidates in the 2017 French presidential election]] [[Category:Wp/nyn/Candidates in the 2022 French presidential election]] [[Category:Wp/nyn/French agnostics]] [[Category:Wp/nyn/French bankers]] [[Category:Wp/nyn/French political party founders]] [[Category:Wp/nyn/French people of English descent]] [[Category:Wp/nyn/Radical centrist writers]] [[Category:Wp/nyn/French liberal politicians]] [[Category:Wp/nyn/Rothschild & Co people]] [[Category:Wp/nyn/Independent politicians in France]] [[Category:Wp/nyn/Renaissance (French political party) politicians]] [[Category:Wp/nyn/Socialist Party (France) politicians]] [[Category:Wp/nyn/Young Leaders of the French-American Foundation]] [[Category:Wp/nyn/École nationale d'administration alumni]] [[Category:Wp/nyn/Lycée Henri-IV alumni]] [[Category:Wp/nyn/Sciences Po alumni]] [[Category:Wp/nyn/Paris Nanterre University alumni]] [[Category:Wp/nyn/Grand Cross of the Legion of Honour]] [[Category:Wp/nyn/Grand Crosses of the Order of Saint-Charles]] [[Category:Wp/nyn/Recipients of the National Order of the Lion (Senegal)]] [[Category:Wp/nyn/Honorary commanders of the Order of the British Empire]] [[Category:Wp/nyn/Knights Grand Cross with Collar of the Order of Merit of the Italian Republic]] [[Category:Wp/nyn/Recipients of the Grand Order of Mugunghwa]] [[Category:Wp/nyn/French recipients of the Legion of Honour]] {{INTERWIKI|Q3052772}} jn0xhoyo8d8re26eqfou6oi3fgj33ii 0 3739426 7283781 7153630 2026-08-13T20:33:31Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283781 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q19666433}} '''Eli Katunguka-Rwakishaya''' ni omushaho w'enyamaishwa, omushomi kandi omwebembezi w'eby'obwegyese. Niwe ari omuhwezi wa [[Wp/nyn/Kyambogo Univasite|yunivasite ya Kyambogo]], emwe aha yunivasite za Gavumenti omu Uganda. Akatoranwa omu mwanya ogwo omu kwezi kwa kabiri omuri 2014.<ref>Anguyo, Innocent (13 February 2014). [http://www.newvision.co.ug/news/652529-kyambogo-university-gets-new-acting-vc.html "Kyambogo University Gets New Acting Vice Chancellor"]. ''New Vision''. Kampala. Retrieved 13 March 2015.</ref> Atakatungire omwanya ogwo, akaba ari mukuru w'eby'obwegyese bw'ahaiguru aha [[Wp/nyn/Makerere University|yunivasite ya Makerere]], erikukirayo obukuru kandi erikukirayo obuhango omu ihanga.<ref name=":0">Administrator (2 April 2012). [https://web.archive.org/web/20190327223058/https://www.observer.ug/component/content/article?id=17985:dr-elly-katunguka-man-on-a-mission "Dr. Elly Katunguka, Man On A Mission"]. ''The Observer (Uganda)''. Archived from the original on 27 March 2019. Retrieved 13 March 2015.</ref> == Ebyafaayo hamwe n'obwegyese bwe == Akazaarwa omu kicweka ky'oburengyerwa-izooba bwa Yuganda omu mwaka gwa 1955. Akashomera omu ishomero rya Ntare School arikushoma siniya. Akashomera omu yunivasite ya Makerere, eya ira kandi erikukirayo obuhango omu Yuganda, yaamara diguri ye eya Bachelor's of Veterinary Medicine. Akagumizamu yaatunga diguri ye eya kabiri eya Veterinary Science, nawe yaagitunga Makerere. Diguri ye eya kashatu eya Doctor of Philosophy akagitunga kuruga omu yunivasite ya Glasgow omu Scotland.<ref name=":0" /> == Omurimo == Okutandika omu 1979, Katunguka akakora aha yunivasite ya Makerere, okutandika nk'omuhwezi w'omwegyesa, reero omuhwezi w'omwegyesa, omwegyesa, omwegyesa omukuru, omuhwezi wa purofeesa, na purofesa. Kumara emyaka makumi abiri, Katunguka akaba ari omwe aha beegyesa abakuru hamwe n'abebembezi b'eby'obwegyese aha yunivasite.<ref name=":0" /> Omu kwezi kwa kabiri omuri 2014, akatoranwa nk'omuhwezi wa mukuru wa yunivasite ya Kyambogo.<ref>Mujuni, Raymond (19 June 2014). [http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=64638 "Kyambogo Vice Chancellor Office Smooth: Professor Katunguka"]. Kampala: Uganda Radio Network. Retrieved 13 March 2015.</ref> Omu kwezi kwa kashatu omuri 2019, akatooranwa nk'omukuru w'akakiiko ka Uganda akarikujunanizibwa ahaby'obwegyese obwaheiguru, kumara emyaka etaano.<ref>Uganda Radio Network (27 March 2019). [https://www.monitor.co.ug/News/National/Museveni-appoints-Prof-Eli-Katunguka-NCHE-chairperson/688334-5044194-eo5desz/index.html "Museveni appoints Prof Eli Katunguka as NCHE chairperson"]. ''Daily Monitor Quoting Uganda Radio Network''. Kampala. Retrieved 27 March 2019.</ref> == Ebihandiiko == * Empindahinduka y’omubiri omu kugyezibwa kwa Trypanosoma congolense na Trypanosoma brucei omu mbuzi z’omu burugwa izooba bwa Africa. Okucondooza kukashwijuma empindahinduka y’omubiri omu mbuzi ezirikugyezibwa na Trypanosoma congolense nainga Trypanosoma brucei hamwe n’ezitakwasirwe.<ref>Biryomumaisho, Savino; Katunguka-Rwakishaya, Eli; Rubaire-Akiiki, C. M. (22 June 2003). [https://hrcak.srce.hr/clanak/111137 "Serum biochemical changes in experimental Trypanosoma congolense and Trypanosoma brucei infection in Small East Africa goats"]. ''Veterinarski Arhiv''. '''73''' (3): 167–180. ISSN 0372-5480.</ref> * Okurwara kw'amatungo omuri Yuganda: obukooko oburikushushana hamwe n'okubura kw'eshagama omu nte, embuzi hamwe n'empunu. Okucondooza kukaretpaho okumanya ngu okurwara kw'amatungo nikyo kirikukirayo kureeta okubura kw'eshagama omu matungo omu myanya erimu oburwaire. Ente nizo zirikukirayo kukwatwa oburwaire.<ref>Biryomumaisho, Savino; Rwakishaya, Eli-Katunguka; Melville, Sara Elizabeth; Cailleau, Aurélie; Lubega, George William (1 April 2013). [[doi:10.1007/s00436-013-3275-9|"Livestock trypanosomosis in Uganda: parasite heterogeneity and anaemia status of naturally infected cattle, goats and pigs"]]. ''Parasitology Research''. '''112''' (4): 1443–1450. doi:10.1007/s00436-013-3275-9. ISSN 1432-1955. <nowiki>PMID 23344247</nowiki>. S2CID 253975235.</ref> * Ekirikuruga omu kujanjaba Schistosoma mansoni omu bwire bw'okutwara enda aha burwaire hamwe n'okugarukwamu kw'omubiri aha bintu ebirikuruga omuri Schistosoma: ebirugire omu kugyezaho okwakozirwe.Ekicweka eki kikashwijuma ebirikuruga omu burwaire hamwe n'ebirikuruga omu kujanjaba Schistosoma mansoni omu bwire bw'okutwara enda, kugyeragyeranisa n'okujanjaba bwanyima y'okuzaara.<ref>Tweyongyere, Robert; Mawa, Patrice A.; Emojong, Nicholas O.; Mpairwe, Harriet; Jones, Frances M.; Duong, Trinh; Dunne, David W.; Vennervald, Birgitte J.; Katunguka-Rwakishaya, Eli; Elliott, Alison M. (18 March 2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2666740 "Effect of praziquantel treatment of Schistosoma mansoni during pregnancy on intensity of infection and antibody responses to schistosome antigens: results of a randomised, placebo-controlled trial"]. ''BMC Infectious Diseases''. '''9''' (1): 32. doi:10.1186/1471-2334-9-32. ISSN 1471-2334. PMC 2666740. <nowiki>PMID 19296834</nowiki>.</ref> * Ekitabo aha by'endyo y'amatungo.<ref>Katunguka-Rwakishaya, Eli; Ndikuwera, Jason; Musoke, Rose Azuba (2008). [https://scholar.google.com/scholar_lookup?title=handbook+on+livestock+nutrition&author=Katunguka-Rwakishaya%2C+Eli.&publication_year=2008 "handbook on livestock nutrition"]</ref> * Ekirikuruga omu kuragurira kwa praziquantel aha by'okurwanisa obukooko bwa Schistosomiasis mansoni omu bwire bw'okutwara enda: Okugarukwamu kwa cytokine hamwe n'okugarukwamu kw'abakazi abaine enda hamwe n'abaana baabo.<ref>Tweyongyere, R.; Mawa, P. A.; Namujju, P. B.; Jones, F. M.; Ndibazza, J.; Omoding, N.; Muhangi, L.; Kabatereine, N. B.; Vennervald, B. J.; Dunne, D. W.; Katunguka-Rwakishaya, E.; Elliott, A. M. (2006). [https://researchonline.lshtm.ac.uk/id/eprint/9590/ "The effect of praziquantel treatment on immune responses against Schistosomiasis mansoni during pregnancy: Cytokine and antibody responses in pregnant women and their infants"]. ''The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene''. '''75'''. American Society of Tropical Medicine and Hygiene: 8.</ref> == Reeba n'ebindi == * John Ssebuwufu * List of university leaders in Uganda == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Ebirikuruga aheeru == * [https://kyu.ac.ug/ Website of Kyambogo University] 1h3yj9n4hyvr3o5qfkad898erphhkfw 0 3744944 7284063 7210685 2026-08-14T04:30:19Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284063 wikitext text/x-wiki '''Fred Masagazi''' ('''1937'''–'''2009''') akaba ari omweshongozi wa Afrojazz omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]].<ref>[http://www.newvision.co.ug/D/8/13/673527 "Hundreds mourn Fred Masagazi"]. ''newvision.co.ug''. Retrieved 9 January 2015.</ref><ref>[http://allafrica.com/stories/200903040700.html "Uganda: Veteran Singer Fred Masagazi is Dead]". ''allafrica.com''. Retrieved 9 January 2015.</ref> Akaba ari omweshongozi wa Uganda w'okubanza kugira ekyeshongoro kye kyaheebwa omwanya aha BBC, n'ekyeshongoro kye "Kolazizo", omuri '''1963'''.<ref>[http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/830748/-/wgmv54/-/index.html "The major deaths of 2009]". monitor.co.ug. Retrieved 9 January 2015.</ref> == '''Ebyeshongoro''' == Masagazi akatandika omurimo gwe gw'okweshongora omuri '''1955''' nk'omweshongozi omu bbandi ya "Tinapa" eya Congo, ahu yaayeshongora ebyeshongoro bya Congo hamwe n'ebya [[Wp/nyn/Luganda|Luganda]].<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20171111041710/http://www.monitor.co.ug/artsculture/Entertainment/-/812796/812316/-/item/1/-/sowitg/-/index.html "Double tragedy]". monitor.co.ug. Archived from the original on 11 November 2017. Retrieved 9 January 2015.</ref> Ekyeshongoro kye ky'okubanza kikaba kiri "Atanawa Musolo", eki yaashohwize omwaka gumwe Uganda etakatungire okwetegyeka omuri '''1961'''. Bwanyima akashohoza "Osaana Okole" omuri '''1962''' hamwe na "Lucy Tuula" omuri '''1963'''. Masagazi akaba ari omweshongozi w'amaani owaayeshongoize kumara emyaka erikurenga makumi ataano. Akaba ari omwe aha beeshongozi ba Kadongo Kamu bakye abaabaire nibabaasa kweshongora, kuteera gitaara hamwe n'okweshongorera aha siteegi.<ref>[http://www.newvision.co.ug/D/9/507/673593 "Veteran Kadongo Kamu Maestro passes on]". newvision.co.ug. Retrieved 9 January 2015.</ref> Akatandikaho bbandi ye eya "UK Jazz Band" omuri '''1963'''.<ref>[https://web.archive.org/web/20150203055455/http://mobile.hipipo.com/news/1893/The-Finest-50-Musicians-And-Music-Groups-Since-Independence "The Finest 50 Musicians and Music Groups since Independence".] mobile.hipipo.com. Archived from the original on 3 February 2015. Retrieved 9 January 2015.</ref> Bbandi ye ekataanisibwamu, ekyamugyemesereize kweshongora omu bbandi ezitari zimwe nka "King Jazz Band", "Kampala City 6 Band" na "BKG Band".<ref name=":0" /> Ekyeshongoro kye "Atanawa Musolo" kikateebwaho [[Wp/nyn/Daily Monitor|Daily Monitor]] nk'emwe aha "Ebyeshongoro 50 ebitarikuhwaho ebirikugaruraho ebiijusyo" omu kimwe aha bicweka byakyo ahabw'okujaguza emyaka makumi ataano y'okwetegyeka kwa Uganda.<ref>[http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-50--The-50-timeless-songs-that-bring-back-memories/-/1370466/1522580/-/qo738sz/-/index.htmlmonitor.co.ug/SpecialReports/ugandaat50/Uganda-50--The-50-timeless-songs-that-bring-back-memories/-/1370466/1522580/-/qo738sz/-/index.html "Uganda@50: The 50 timeless songs that bring back memories]". monitor.co.ug. Retrieved 9 January 2015</ref><ref>[http://ugandaradionetwork.com/a/story.php?s=20866 "Eulogy: Fred Masagazi Remembered as Talented Musician, Faithful Friend and Loving Father"]. ugandaradionetwork.com. Retrieved 9 January 2015.</ref> == Discography == === Ebyeshongoro === * Atannawa musolo * Noonya Lukia * Osaana Okole * Lucy Tuula * Alululu * Ndiwuwo * Kyali Kyetagesa == Reeba na == * [[Wp/nyn/Elly Wamala|Elly Wamala]] * Jimmy Katumba == Ebyokureberaho == mbpdyzs2m0ngl0vqxoznb3wwui0h6oa 0 3745302 7284263 7275930 2026-08-14T09:58:00Z 海南深情 2661224 优化页面 7284263 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ {| style="width: 100%; margin-top: 2px; background: transparent;" | style="border: 1px solid #CCCCCC; background: #FFFFFF; vertical-align: top;" | <div style="background: white; padding: 0px; padding-left: 3em; padding-right: 3em; position: relative; overflow: hidden;"> <div style="position: absolute; left: 0; top: 0; width: 100%; height: 100%; overflow: hidden; z-index: 1; display: flex; align-items: flex-start; justify-content: center;">[[File:Lingshui hainan china by gegecircle dkchmk7.jpg|950px|link=|alt=]] </div> <div style="padding: 15px 0; position: relative; z-index: 2;"> <div style="float: left; width: 25%; min-width: 275px; text-align: center; font-size: 300%; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, Times, serif; line-height: 0.5em; -moz-font-feature-settings: 'ss05=1'; -moz-font-feature-settings: 'ss05'; -webkit-font-feature-settings: 'ss05'; -ms-font-feature-settings: 'ss05'; font-feature-settings: 'ss05'; background: rgba(255, 255, 255, 0.85); border-radius: 12px; padding: 12px; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.1); box-sizing: border-box;"> <div style="font-size: 30px; line-height: 1.3; font-weight: bold; color: #0066cc; vertical-align: bottom;">海南话维基百科</div><div style="font-size: 15px; line-height: 1.5em; padding-top: 0px;">海纳百川，有容乃大<br/>侬侬拢行写其自由百科全书</div> </div> <div class="plainlinks" style="float: right; width: 15%; min-width: 200px; padding: 15px; font-size: 100%; background: rgba(255, 255, 255, 0.85); border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.1); box-sizing: border-box;"> <table style="background: transparent; margin: 0 auto;"> <td>'''{{CURRENTYEAR}}年{{CURRENTMONTH}}月{{CURRENTDAY}}号'''。<br /><span style="font-size: 130%; color: green; line-height: 1.8em;">'''{{Wp/hnm/NUMBEROFARTICLES}}'''</span>篇条目。</td> </table> </div> <div style="clear: both;"></div> </div></div><div style="border-bottom: 1px dotted #CCCCCC; clear: both;"></div> <div style="float: left; width: 100%; margin-top: 2px;"> {| style="width:100%; border-spacing: 10px; background:none; margin: 0;" |- valign="top" | style="width:65%;" | <div style="margin-bottom: 20px; padding-bottom: 20px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;"> <div style="display: flex; align-items: center; margin-bottom: 10px; font-family: 'Charis SIL', 'FreeSerif', 'Linux Libertine', times, serif;"> <div style="z-index: 2; position: relative; margin-right: -20px;"> [[Image:Emblem-star.svg|40px|link=]] </div> <div style="z-index: 1; position: relative; background: linear-gradient(to right, #e0f2e0, transparent); border-radius: 25px 0 0 25px; padding: 5px 60px 5px 30px;"> <h3 style="color:#008000; font-weight:bold; border:none; border-bottom:none; background:transparent; margin:0; padding:0; letter-spacing: 0.1em; font-size: 1.3em;">雅绝条目</h3> </div> </div> {{Wp/hnm/雅绝条目}} <div style="clear: both;"></div> </div> <div style="clear: both; margin-bottom: 20px; padding-bottom: 20px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;"> <div style="display: flex; align-items: center; margin-bottom: 10px; font-family: 'Charis SIL', 'FreeSerif', 'Linux Libertine', times, serif;"> <div style="z-index: 2; position: relative; margin-right: -20px;"> [[Image:P writing.svg|40px|link=]] </div> <div style="z-index: 1; position: relative; background: linear-gradient(to right, #fcece8, transparent); border-radius: 25px 0 0 25px; padding: 5px 60px 5px 30px;"> <h3 style="color:#E34234; font-weight:bold; border:none; border-bottom:none; background:transparent; margin:0; padding:0; letter-spacing: 0.1em; font-size: 1.3em;">第一好文</h3> </div> </div> {{Wp/hnm/第一好文}} </div> <div> <div style="display: flex; align-items: center; margin-bottom: 10px; font-family: 'Charis SIL', 'FreeSerif', 'Linux Libertine', times, serif;"> <div style="z-index: 2; position: relative; margin-right: -20px;"> [[Image:HSVissteduatt.svg|40px|link=]] </div> <div style="z-index: 1; position: relative; background: linear-gradient(to right, #e6f2ff, transparent); border-radius: 25px 0 0 25px; padding: 5px 60px 5px 30px;"> <h3 style="color:#0066cc; font-weight:bold; border:none; border-bottom:none; background:transparent; margin:0; padding:0; letter-spacing: 0.1em; font-size: 1.3em;">汝识伊无？</h3> </div> </div> {{Wp/hnm/汝识伊无}} </div> | style="width:35%;" | {{Wp/hnm/侧栏}} |} {{Wp/hnm/WikipediaSister}} {{Wp/hnm/Sinitic}} [[Category:Wp/hnm]] ohv1vicg4w81qnwr94163nktey74do9 0 3746493 7283780 7150897 2026-08-13T20:32:45Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283780 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q18645729}} '''Elly Wamala''' (13 Desemba 1935 – 22 Agusto 2004) akaba ari omweshongozi wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]].<ref>http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=35479:-ten-years-later-elly-wamala-still-inspires&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74</ref> Ebiro 22 okwa munaana omuri 2004, akafa ekookoro y'omumiro omu irwariro rya [[Wp/nyn/Mulago Hospital|Mulago.]]<ref>http://allafrica.com/stories/201412150034.html</ref> Wamala akaba ari omwe aha beeshongozi ba Uganda ababandize kushohoza ekyeshongoro kandi kikaba eky'obushubuuzi omu myaka ya 1950 obu yaashohoza Nabutono. Ekyeshongoro kikaba kiri eky'obusinguzi munonga kikareeta okwetegyereza kw'eihanga Kabaka Edward Mutesa II nawe akaba akira kweta Wamala omu kooti ye kweshongora ekyeshongoro kye. Bwanyima ya Nabutono, Wamala akashohoza Josephine kandi nawe yaaba ekyeshongoro ky'amaani.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Elly_Wamala#cite_note-new-v-ision-3</ref> Obu yaafeera, akaba aine ebyeshongoro ebirikurenga 60, otwariiremu Nabutono (1959), Viola (1974), Welcome [[:en:Pope_Paul_VI|Pope Paul VI]] (1969), Akaana Ka Kawalya (1974), hamwe na Ebinyumu Ebyaffe (1998), n'ebindi.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Elly_Wamala#cite_note-mon-itor-4</ref> == Obuto n'obwegyese bwe == Elly Wamala akazaarwa "Elishama Lukwata Wamala" ebiro 13 okwa ikumi na kumwe omu mwaka gwa 1935 aha muhandiiki wa sub-county Ignatius Mutambuze na Gladys Nabutiti omu Bulucheke, [[Wp/nyn/Mbale|Mbale]].<ref name=":0">https://en.wikipedia.org/wiki/Elly_Wamala#cite_note-:0-5</ref> Akaba ari omwana wa kashatu aha baana 19. Akakurira omu Bulenga aha ruguuto rwa [[Wp/nyn/Mityana District|Mityana]] arikukurirwa ishento, Daniel Katunda. Ekitaraanta kye ky'okweshongora kikareebwa obu yaabaire aine emyaka etaano y'obukuru, kandi ishento akatandika kumweta kushemeza abagyenyi be. Akashomera ahari Bbira Primary School reero bwanyima yaaza ahari Mackay Primary School, ahu mukuru w'eishomero Livingstone Semyano yaareebire etaranta ye y'okweshongora reero yaatandika kumwegyesa kweshongora n'okushoma ebyeshongoro. Bwanyima y'eishomero rya purayimare, Wamala akaza omu Mengo Secondary School, reero bwanyima yaaza [[Wp/nyn/Makerere College School|Makerere College]] ahu yaashomire eby'endimi, eby'obutegyeki hamwe n'ebindi.<ref name=":0" /> Bwanyima ya Makerere, akateera gitaara aha New Life Bar omu Mengo atakagiire [[Wp/nyn/Kenya|Kenya]] kwega okuteera gitaara okw'omutindo aha Nairobi Conservatoire. Omu Kenya, akebembera Sportsman Chachacha Band eyabaire neeshagikwa Sportsman, abarikukora sigara, atakagiire Bungyereza. Wamala akaruga [[:en:England|Bungyereza]] aine dipuroma ya Banjo Mandolin Guitar. Akashoma n'okukora TV omu Wales kandi ku yaagarukire omu Uganda omu 1961, akakora n'ekitongore ky'eihanga ekya Uganda Broadcasting Corporation, kuhisya omu 1981 obu yaahuumura.<ref name=":0" /> Wamala akakyeberwa yashangwa aine ekookoro y'omunda omu 2000, kandi bwanyima y'okushemezibwa, akatunga obujanjabi bw'esande 52[[Wp/nyn/1|1]]. Bwanyima y'okuragurirwa, akashohoza orutambi orwabaire nirwija kuba orw'ahamuheru, Ani Yali Amanyi. Obwo, ekookoro ekaba yajanjaire, kandi akafa omu 2004. Akasigara n'omukazi hamwe n'abaana 12 hamwe n'abaijukuru baingi.<ref name=":0" /><ref name=":1">https://en.wikipedia.org/wiki/Elly_Wamala#cite_note-all-africa-6</ref> == Ebyeshongoro == Wamala akaruga omu ishomero omu siniya ya kashatu kandi yatandika kukora omu duuka ry'ebyeshongoro omu [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]]. Akarekura omurimo gwe kandi yatandika kukora na Public Works Department (PWD), kandi bwanyima nk'omukwasi w'abagyenyi kandi omweshongozi w'omuka na Opel Tom Tom, situdiyo y'okuteera ebyeshongoro omu kicweka ky'amakorero omu Kampala. Opel Tom Tom ku yaakingire, Wamala akaza Nairobi, ahu yaabaire omweshongozi w'omuka aha situdiyo y'ebyeshongoro eya HiFi. Akatooranwa kwebembera ekibiina kya Sportsman Cha Cha, ekyabaire kishagikirwe kurambura omu burugwa izooba bwa Afirika, kirikuranga sigara za Sportsman. Omu myaka ya 1950, akahandiika ekyeshongoro kye ky'okubanza, ekyeshongoro ky'omukago, Nabutono.<ref name=":1" /> == Terevijoni == Omu 1963, Wamala akaza omu Yuganda Television (UTV) obu yaatandika. Akakora nka producer, senior producer, kandi bwanyima nka controller of programmes. Akakora nka omukuru w'omworeko gw'ebyeshongoro (Saturday Night with Elly Wamala). Omu 1966, akashoma okukora terevijoni aha Thompson foundation omu Glasgow, Scotland. Akakoresa omugisha ogwo kukyeberwa omweshongozi George Cissily, kandi yaatunga dipuloma ya BMG omu kuteera gitaara, arikukirayo omu kuteera gitaara. Obu yaabaire ari aha UTV, akatwara omwaka gumwe [1968–69] kukora dipuroma omu by'emizaano aha yunivasite ya Makerere. Ahagati ya 1980 na 1981, Wamala akeegyesa okukora terevijoni aha itendekyero ry'obwebembezi (erihindukire Uganda Management Institute). Akatandikaho ekibiina kya Mascots kandi yaakihindura kimwe aha bibiina by'okweshongora ebyasingireyo obusinguzi omu Kampala omu myaka ya 1980. Abanyakibiina bakaba barimu omunyamateeka wa Kampala Andrew Kasirye, hamwe n'abeeshongozi Tonny Ssenkebejje, Peterson Tusuubira Mutebi, Frank Mbalire na Kabuye Ssembogga.<ref name=":1" /> == Okufa == Ebiro 22 Okwamunaana 2004, Wamala akafa ekookoro y'omumiro kuruga omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital kandi yaaziikwa omu Kyengera Town Council. Ebyokureberaho # [http://www.observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=35479:-ten-years-later-elly-wamala-still-inspires&catid=42:sizzling-entertainment&Itemid=74 "Ten years later, Elly Wamala still inspires"]. Retrieved 15 December 2014. # [http://allafrica.com/stories/201412150034.html "Uganda: Ten Years Later, Elly Wamala Still Inspires"]. Retrieved 15 December 2014. # [https://web.archive.org/web/20150122131519/http://www.newvision.co.ug/mobile/Detail.aspx?NewsID=631702&CatID=417 "The father of Uganda's music recording industry".] Archived from the original on 22 January 2015. Retrieved 15 December 2014. # [http://www.monitor.co.ug/News/National/Elly-Wamala-s-family-releases-remixed-songs/-/688334/2411018/-/wq5ruqz/-/index.html "Elly Wamala's family releases remixed songs"]. Retrieved 15 December 2014. # ''Uganda: Building of a Nation''. Kampala: Vision Group. 2012. p. 284. [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN <bdi>9789970447008</bdi>.]] # "[http://allafrica.com/stories/201406040234.html Uganda: Ten Years Since His Death, Elly Wamala's Canopy As Green As Ever".] Retrieved 15 December 2014. == Ebirikuruga aheeru == * [http://www.monitor.co.ug/artsculture/Entertainment/Fallen-artistes-remembered/-/812796/2549912/-/j8qfaoz/-/index.html "Fallen artistes remembered"] * [http://www.newvision.co.ug/news/658502-elly-wamala-s-songs-to-be-redone-by-local-artistes.html "Elly Wamala’s songs to be redone by local artistes"] * [http://www.newvision.co.ug/news/662835-elly-wamala-all-star-tribute-concert-goes-well.html "Elly Wamala All Star tribute concert goes well"] * [http://chimpreports.com/5282-exclusive-elly-wamala-tribute-concert-held-in-boston/ "EXCLUSIVE: Elly Wamala Tribute Concert Held In Boston"] {| class="wikitable" !Authority control databases: Artists | * MusicBrainz |} [[Category:Wp/nyn]] 6kzra2975z8zq1lb8mzchiiocgd4d73 0 3747126 7284188 7128153 2026-08-14T07:55:26Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284188 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q131388503}} '''Asuman Lubowa''' n'omutendeki w'omupiira kandi omwebembezi. Omu mirimo ye, Lubowa aheereize omu myanya etari emwe, otwariiremu nka omutendeki, mukuru w'eby'emikono.<ref>Isabirye, David (2018-02-14). [https://kawowo.com/2018/02/14/fufa-technical-director-retires/ "FUFA Technical Director retires"]. Kawowo Sports. Retrieved 2024-11-20.</ref> == Emirimo y'okubanza hamwe n'ebiro by'okuzaana == Omupiira gwa Lubowa gukatandika nk'omuzaani w'ebibiina bya Uganda nka [[Wp/nyn/Express FC|Express FC]], [[Wp/nyn/SC Villa|SC Villa]], na KCCA FC.<ref name=":1">Isabirye, David (2019-02-19). [https://kawowo.com/2019/02/19/ndejje-university-fc-appoints-former-uganda-cranes-head-coach-as-t-d/ "Ndejje University FC appoints former Uganda Cranes head coach as T.D"]. Kawowo Sports. Retrieved 2024-11-20.</ref> == Omurimo gw'okutendeka == Lubowa akatunga okumanywa nka mutendeki mukuru wa tiimu y'omupiira eya Uganda Cranes, ahu yaayebembeire tiimu kuhika aha businguzi bw'amaani omu mpaka za CECAFA Cup eza 1996 omuri [[Wp/nyn/Sudan|Sudan]].<ref>[https://thetouchlinesports.com/ugandan-footballs-version-of-the-brain-drain-what-if/ "Ugandan football's version of the brain drain – what if? | The Touchline Sports"]. 2020-06-26. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref name=":0">Editor, Editor (2011). [https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/score/the-tacticians-who-have-taken-charge-of-crane-1501350 "The tacticians who have taken charge of Cranes"]. <nowiki>{{cite news}}</nowiki>: |last= has generic name (help)</ref> Atakatungire obusinguzi obu, akatendeka tiimu ya Uganda U-23 (Kobs), arikugitwara aha kamaririzo k'empaka za CECAFA Cup eza 1995.<ref name=":0" /> Omu mupiira gw'ebigyere, Lubowa akatendeka tiimu nka Express FC,<ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1034495/express-falters "Express falters again"]. New Vision. Retrieved 2024-11-20.</ref> UMEME FC eyahwaire aha muheru gw'emyaka ya 1990, Police FC,<ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1155574/easy-start-police "Easy start for Police]". New Vision. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Marsha, Ahmed (2014-09-11). [https://www.fufa.co.ug/two-goal-hero-massa-pays-his-former-coach-a-visit-at-fufa-house/ "Two goal hero Massa pays his former coach a visit at FUFA House"]. FUFA: Federation of Uganda Football Associations. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Mwaule, Anthony (2022-05-14). [https://busogatoday.com/busoga-bul-connive-to-dump-police-into-big-league-cell/ "Busoga, BUL connive to dump Police into Big League cell"]. Busoga Today. Retrieved 2024-11-20.</ref> SC Villa,<ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1148929/lubowa-eur-help-eur-villa "Lubowa to ‘help’ Villa"]. New Vision. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1186210/lubowa-considers-retirement-coaching "Lubowa considers retirement from coaching"]. New Vision. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Kawalya, Brian (2019-06-17). [https://sportsnation.co.ug/2019/06/17/coach-alex-isabirye-remains-tight-lipped-over-villa-speculation/ "Coach Alex Isabirye Remains Tight-Lipped Over Villa Speculation"]. Live from ground. Retrieved 2024-11-20.</ref> hamwe na KCCA FC, hamwe n'okutendeka tiimu ezindi nka Posta hamwe na Uganda Airlines.<ref name=":1" /><ref>Kiwanuka, Katongole (2005). [https://www.ugandaradionetwork.net/story/police-fc-coach-eager-to-defeat-drc-kabasha?districtId=499 "Police FC Coach eager to defeat DRC Kabasha".]</ref> Arikwebemberwa, Police FC ekasingura riigi y'eihanga omuri 2005, yamaraho obutegyeki bwa SC Villa. Police FC ekasingura SC Villa ggoolo 3 - 1 aha penariti aha kishaayi kya Mandela National Stadium, Namboole.<ref name=":2">Tegusulwa, Innocent (2006). [https://ugandaradionetwork.net/story/villa-park-closes-in-on-deal-with-asuman-lubowa "Villa Park Closes in on Deal with Asuman Lubowa".]</ref><ref>Katongole, George (2020-05-03). [https://kawowo.com/2020/05/03/were-police-fc-the-best-in-the-2005-uganda-super-league/ "Were Police FC the best in the 2005 Uganda Super League?"]. Kawowo Sports. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Zziwa, Hassan Badru (2022-04-19). [https://observer.ug/sports/73371-when-police-fc-tragically-lost-four-players-in-1976 "When Police FC tragically lost four players in 1976"]. The Observer - Uganda. Retrieved 2024-11-20.</ref> == Emirimo y'obwebembezi == Omuri 2009, akatooranwa nka mukuru w'eby'emikono omu kibiina ky'omupiira ekya Federation of Uganda Football Associations (FUFA). Akakora omurimo ogu kumara emyaka ikumi, obujunanizibwa bwe bukaba burimu okureeberera enteekateeka z'eby'emikono, okuhikaana n'ebigyendererwa bya FIFA eby'entunguuka, hamwe n'okutunguura omupiira gw'ebigyere omu byaro okwetoroora eihanga.<ref>Nambi, Sharifah (2022). [https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/local-clubs-should-reconsider-foreign-players-for-success-at-continental-level-3776664 "Local clubs should reconsider foreign players for success at continental level"].</ref><ref>Najib, Mulema (2017-10-19). [https://www.watchdoguganda.com/news/20171019/28752/fufa-calls-uganda-cranes-coaching-job-applicants.html "FUFA calls for Uganda Cranes coaching job applicants"]. Watchdog Uganda. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>[https://www.pressreleasepoint.com/coaching-30-ugandan-coaches-start-fifa-member-association-coaching-course-njeru "COACHING: 30 Ugandan Coaches Start FIFA Member Association Coaching Course at Njeru | PressReleasePoint"]. www.pressreleasepoint.com. Retrieved 2024-11-20</ref><ref>Marsha, Ahmed (2016-01-27). [https://www.fufa.co.ug/lubowa-attends-technical-directors-course-in-malawi/ "Lubowa attends Technical Directors' course in Malawi"]. FUFA: Federation of Uganda Football Associations. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>[https://www.newvision.co.ug/news/1428975/lot-fufa-technical-boss "We can do a lot more, says FUFA technical boss"]. New Vision. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Najib, Mulema (2017-01-31). [https://www.watchdoguganda.com/news/20170131/12380/fufa-calls-coaches-for-level-one-licence-course.html "FUFA calls coaches for level one licence course"]. Watchdog Uganda. Retrieved 2024-11-20.</ref> Omu bwire bwe, Lubowa akakora aha puroguraamu ya FIFA eya Grassroots Football, eyabaire neegyenderera abaana abari ahagati y’emyaka 6-12 kandi erikworeka okwejumbira kw’abantu baingi kurabira omu mashomero hamwe n’abantu b’omubyaro. Akahuumura kuruga omu FUFA omu kwezi kwa kabiri omuri 2018.<ref>Marsha, Ahmed (2014-09-15). [https://www.fufa.co.ug/grassroots-football-launched-in-uganda/ "Grassroots football launched in Uganda"]. FUFA: Federation of Uganda Football Associations. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Marsha, Ahmed (2014-05-19). [https://www.fufa.co.ug/fufa-technical-director-asuman-lubowa-impressed-by-grass-root-talents/ "ARS 4: FUFA technical director Asuman Lubowa impressed by grassroot talents"]. FUFA: Federation of Uganda Football Associations. Retrieved 2024-11-20.</ref> == Okwejumbira okwahwaireho == Omu kwezi kwa kabiri omuri 2019, Lubowa akatooranwa nka mukuru w’eby’emikono omu kiraabu y’omupiira eya Ndejje University Football Club.<ref>EDITOR, SHABAN LUBEGA | PML Daily DEPUTY (2019-02-19). [https://www.pmldaily.com/sports/2019/02/ndejje-university-appoint-asuman-lubowa-as-technical-director.html "Ndejje University appoint Asuman Lubowa as Technical Director - PML Daily"]. Retrieved 2024-11-20.</ref><ref>Owori, Eric Eron (2019-04-23). [https://upl.co.ug/event/ndejje-university-fc-vs-kcca-fc/ "Ndejje University FC Vs KCCA FC"]. Uganda Premier League - Official Website. Retrieved 2024-11-20.</ref> == Oburemeezi == Lubowa akarekura omurimo gwe nka mutendeki mukuru wa tiimu ya Uganda Cranes omuri 1999, arikugira ngu akaba atarikushagikwa kurungi kuruga omu kibiina ekirikujunanizibwa ahaby'omupiira ekya Federation of Uganda Football Associations (FUFA). Okusharamu oku kukabaho bwanyima y'okwetomboitwa ahabw'obutabaasa kuhikiiriza ebigyendererwa bye kurungi.<ref name=":2" /><ref>Mwanguhya, Andrew (2010). [https://www.monitor.co.ug/uganda/sports/soccer/coaches-wonder-what-to-do-to-keep-jobs-1472366 "Coaches wonder what to do to keep jobs"].</ref> == Obujurizi == [[Category:Wp/nyn]] hsi0iza4lzsvsumto3zvai9dx7yj5mz 0 3748303 7283465 7129979 2026-08-13T14:49:10Z Kiran sidam 2581264 Sentence edit 7283465 wikitext text/x-wiki == वाडक्वालिक विशेष्क == === भाषता हिस्सा === अकासिम - इनवाल पोरोल === पुट गाडमी === == गोस्टीतुन पोड़ी कियूवल == == अक्सर्क == === सांग इनवालिक === === मिसाडितांग अक्सर्क === === उर्पटी अक्सर्क === == अक्सर्क इंजी सुड़वल == == अनुवाद कियूवल == Telugu: Hindi: English: [[Category:Wt/wsg]] rvdn6rdv8jv1kdcke0gwbfph6rfaf1a 7283467 7283465 2026-08-13T14:49:58Z Kiran sidam 2581264 Sentence edit 7283467 wikitext text/x-wiki == वाडक्वालिक विशेष्क == === भाषता हिस्सा === अकासिम - इनवाल पोरोल === पुट गाडमी === == गोस्टीतुन पोड़ी कियूवल == == अक्सर्क == === सांग इनवालिक === === मिसाडितांग अक्सर्क === === उर्पटी अक्सर्क === == अक्सर्क इंजी सुड़वल == == अनुवाद कियूवल == Telugu: పిలువు Hindi: English: [[Category:Wt/wsg]] 7od706sthhwdhjy9y8bmftx32vq8ulk 0 3748347 7283458 7251422 2026-08-13T14:47:43Z Kiran sidam 2581264 Sentence edit 7283458 wikitext text/x-wiki == वाडक्वालिक विशेष्क == === भाषता हिस्सा === करसना - इनवाल पोरोल === पुट गाडमी === == गोस्टीतुन पोड़ी कियूवल == == अक्सर्क == === सांग इनवालिक === कारसाना === मिसाडितांग अक्सर्क === === उर्पटी अक्सर्क === == अक्सर्क इंजी सुड़वल == == अनुवाद कियूवल == Telugu: ఆడుకోవాలి Hindi: खेलना English: play [[Category:Wt/wsg]] egfl39h1l4c1lb40je31t1lcy2ou26s 0 3752977 7284209 7156989 2026-08-14T08:41:55Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284209 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q1338340}} '''Emmanuel Kiwanuka Nsubuga''' (5 Okwa ikumi na kumwe omuri 1914 – 20 Okwa kana omu 1991) akaba ari omwebembezi w'ediini y'abakaturiki omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] owaabaire ari ishe abareeberezi wa [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] kuruga omuri 1966 kuhisya omu 1990 kandi akaba ari omukaridinali kuruga omu 1976 kuhisya obu yaafa. Akaba ari omuhakanisa w'amaani w'okubonabonesibwa kw'abantu okwakozirwe obutegyeki bwa [[Wp/nyn/Idi Amin|Idi Amin]]. Omu butegyeki bwa Amin, Nsubuga akahakanisa okubonabonesibwa kw'abantu okwakozirwe gavumenti. Akahiga abasesorodooti n'ababiikira okwetoroora eihanga okushereka abantu abaabaire nibahiigwa amahe omu rutaro rw'omunda orwabaireho bwanyima y'obutegyeki bwa [[Wp/nyn/Milton Obote|Milton Obote]]. == Obuto bwe hamwe n'okurahizibwa == Kardinali Nsubuga akazaarwa ebiro 5 Okwaikumi na kumwe omu 1914 omu kyaro kya Kisule, omu [[Wp/nyn/Mityana District|disiturikiti ya Mityana]], abazaire be bakaba bari Felix na Estella Nsubuga. Akatandika okutendekwa kwe omu by'obureeberezi omu 1930 omi Bukuumi kandi yaagumizamu n'obwegyese bwe omu seminaariyo. Akatongozibwa nk'omwahure ebiro 15 Okwaikumi na kumwe omu 1946 aha Lutikko ya Rubaga. == Obwebembezi bw'obureeberezi == Ebiro 5 Okwa munaana omu1966, Kalidinaali Nsubuga akatooranwa kuba ishe abareeberezi w'obureeberezi bwa Kampala obwabaire butandikirweho, kandi akatongozibwa Kalidinaali Laurean Rugambwa ebiro 30 Okwa ikumi omu 1966. Akasikirwa Emmanuel Wamala omu 1990, owaahindukire kalidinaali omu 1994. == Okutunguurwa kuba kalidinaali hamwe n'obuheereza == Ebiro 24 Okwa kataano omu 1976, Paapa Paulo VI akatunguura Kalidinaali Emmanuel Nsubuga kuba Kalidinaali-Omunyamurwa, yaamuha ekitiinisa kya Santa Maria Nuova.[4] Okurondwa oku kukamuranga nk'omunyayuganda w'okubanza kuba Kalidinaali. Nka Kalidinaali, Nsubga akaba omugyenderwaho gw'emicwe ya Yuganda, arikurwanirira oburingaaniza, obusingye, hamwe n'obugabe bw'abantu. Akajumirira butunu obutegyeki bwa Idi Amin omu myaka ya 1970, arikurwanisa obwimukiriro bw'obutegyeki. Nsubuga akakoresa obushoborozi bwe kujumirira obwimukiriro n'okubonabonesibwa okwabaire kuragiirwe eihanga. Akashaba abeebembezi b'ediini y'abakaturiki hamwe n'ebibiina by'ediini omu Yuganda okuheereza obuhungiro abo abarikuhunga okuhiiganisibwa kw'e. == Ebyokureberaho == # [https://web.archive.org/web/20090624071410/http://www.klarchdiocese.org.ug/diocese.php "Website of the Archdiocese of Kampala"]. Archived from [http://www.klarchdiocese.org.ug/diocese.php the original] on 24 June 2009. Retrieved 19 April 2009. # [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE5DF1F38F931A15757C0A967958260 Cardinal Nsubuga, 76; Uganda Rights Backer,] ''New York Times'', 22 April 1991 # [http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bnsubuga.html Profile at catholic-hierarchy.org] # [https://archdiocese.nswanjereseminary.ac.ug/about-us/former-archbishops/cardinal-emmanuel-nsubuga/ "Emmanuel Cardinal Nsubuga"]. ''Kampala Archdiocese''. Retrieved 8 September 2025. # [http://newvision-web-nuxt3.us-east-1.elasticbeanstalk.com/news/1422651/emmanuel-cardinal-nsubuga-legacy-lives-demise "Emmanuel Cardinal Nsubuga's legacy lives on 25 years after his demise"]. ''New Vision''. Retrieved 8 September 2025. # [https://www.monitor.co.ug/uganda/magazines/people-power/cardinal-nsubuga-man-of-god-amin-never-touched-1608710 "Cardinal Nsubuga: Man of God Amin never touched"]. ''Monitor''. 9 January 2021. Retrieved 8 September 2025. # kladmin (22 September 2020). [https://klarchdiocese.org.ug/cardinal-emmanuel-nsubuga/ "Cardinal Emmanuel Nsubuga"]. ''Kampala Archdiocese''. Retrieved 8 September 2025. [[Category:Wp/nyn]] tj1osfg123pc2yic3zwf3xlqt06ec0l 0 3755894 7283507 7162613 2026-08-13T14:59:58Z Mentxuwiki 2046042 añadir enlaces internos 7283507 wikitext text/x-wiki {{Wp/fax/Databox|item=Q1628492}} '''Sa Martín de Trevéllu''' é un municipiu [[Wp/fax/España|españól]] da provincia de [[Wp/fax/Cáceris|Cáciris]], na comuniai autónoma de [[Wp/fax/Extremadura|Estremaura]]. Ten unha población de 693 habitantis (INE 2025).<ref>https://www.ine.es/jaxiT3/Datos.htm?t=2863</ref> == Geografía == Está situau no extrému noroésti, na comarca de [[Wp/fax/Sérra de Gata|Sérra de Gata]], mui cérca da frontéira portuguésa i a provincia de Salamanca. Se encóntra enclavau en un valli aos pés do mónti Xálima. Os seis habitantis son mañégas y mañégus, i a súa característica fala se chama "mañégu".<ref>https://web.archive.org/web/20130612094658/http://www.sanmartindetrevejo.es/a_fala.php</ref> Sa Martín de Trevellu limita con: [[Wp/fax/As Ellas|As Ellas]] a o norti; El Payo (SA) a o norésti; Acebo a o ésti; Villamiel al sul; [[Wp/fax/Valvérdi du Frésnu|Valvérdi du Frésnu]] a o oésti.<ref>https://web.archive.org/web/20120629234450/http://www.dip-caceres.es/servicios/entidades-locales/</ref> == História == Da fundació de Sa Martín de Trevellu cómu puéblu se sabi póicu, aunque nun poi sel antis do siglu IV, por o nómi de Sa Martín, santu que viviu/viví en o siglu. O primitivu nómi e San Martiñu dos Viñus i despóis da promulgación de un fueru en 1230 se le chama Trevéllu.<ref>https://diarium.usal.es/virginiabarbero/2010/11/07/san-martin-de-trevejo-caceres/</ref> == Personajis relevantis == * '''Gonzalo Martín Domínguez''' e nombrau fillu prediléctu de Sa Martin de Trevéllu o día 9 de noviémbri do 2024.<ref>https://bop.dip-caceres.es/bop/anuncio.html?csv=BOP-2024-5847</ref> '''Domingo Frade,''' nacei/naceu en Sa Martín de Trevéllu (provincia de Cáciris)<ref>https://academia.gal/-/domingo-frades-gaspar-in-memoriam</ref> o día 18 de octubri de 1936 y falleci en Badajoz o día 10 de Enéru do 2023<ref>https://web.archive.org/web/20230112052053/https://estaticos-cdn.prensaiberica.es/clip/e6febea7-0940-4c89-83bc-98a9b77e3c1c_16-9-aspect-ratio_default_0.jpg</ref>, foi un escritól extreméñu en mañégu. Miémbru correspondiénti da Real Académia Galéga désdi 2004. O 06 de abril do 2024 en Sa Martín de Trevéllu en plénu extraordinariu foi distinguíu a títulu póstumo con o recoñocimentu de Fillu Prediléctu. <ref>[https://www.dip-caceres.es/actualidad/noticias/san-martin-de-trevejo-nombra-hijo-predilecto-a-domingo-frades-destacado-defensor-y-estudioso-de-a-fala-extremena/#:~:text=06%2D04%2D2024.,reconocimiento%3A%20el%20de%20Hijo%20Predilecto. https://www.dip-caceres.es/actualidad/noticias/san-martin-de-trevejo-nombra-hijo-predilecto-a-domingo-frades-destacado-defensor-y-estudioso-de-a-fala-extremena/#:~:text=06%2D04%2D2024.,reconocimiento%3A%20el%20de%20Hijo%20Predilecto.]</ref> * [[Wp/fax/Tamara Flores Pérez|'''Tamara Flores Pérez''']], doctorá por a Universiai de Salamanca con a tesis A fala do Val de Xálima estudio sociolingüístico 2024.<ref>https://produccioncientifica.usal.es/investigadores/820353/detalle</ref> == Referéncias == <references/> [[Category:Wp/fax]] [[Category:Wp/fax/Municipius de Extremadura]] [[Category:Wp/fax/Val de Xálima]] {{INTERWIKI|Q1628492}} sgbryikefh3cf2wh1yb5l0xrncyx7v0 0 3759336 7283463 7226789 2026-08-13T14:49:01Z Mentxuwiki 2046042 /* Toponimia */ añadir referencia 7283463 wikitext text/x-wiki {{Wp/fax/NonUEx}} {{Wp/fax/Databox|item=Q1613259}} <div style="text-align: center;"><small>Iscritu in lagarteiru [L] cun a ortografía de a Gramática de Miroslav Valeš<ref>https://rivistandurina.wordpress.com/lagarteiru/</ref></small></div> '''As Ellas''' (in castellanu ''Eljas'') é un lugal i municipiu ispañol, pertenecienti a [[Wp/fax/Provincia de Cáceris|pruvincia de Cáciris]], na cumunidai autónoma de [[Wp/fax/Extremadura|Ixtremadura]]. Istá situá a u oesti da comarca da [[Wp/fax/Sérra de Gata|Serra de Gata]] i é un dus tres municipius in us que se fala [[Wp/fax/Fala de Xálima|A Fala]]. Cun 827 habitantis in 2025<ref>https://citypopulation.de/es/spain/extremadura/c%C3%A1ceres/10072__eljas/</ref>, é u quintu municipiu máis poblau da comarca. Nu sei términu municipal se incontra a pedanía de U Soitu (in castellanu El Soto). U lugal é cuñucíu pur u castelu de As Ellas. == Geografía == As Ellas istá situá nu ixtremu noroesti da pruvincia, nu interiol da [[Wp/fax/Sérra de Gata|Serra de Gata]], intre [[Wp/fax/As Hurdis|As Hurdis]] i a fronteira purtuguesha. Linda a u norti cun Nafrías, a u esti cun U Payu, dambus municipius da pruvincia de Salamanca; a u sul cun Sa Martín de Trevellu i a u oesti cun Valverdi du Fresnu. Perteneci a comarca de Serra de Gata, se incontra na su parti noroccidental. U atravesa u ríu Eljas (Erges in portugués), afluenti pur a dereita du Taju, que fai fronteira intre Ispaña i Purtugal duranti unhus 80 km, hasta a su disembocá nu Taju. U sei términu é prupiciu pa practical u sindirismu, destancandu u camiñu du Portu, que chega hasta a pruvincia de Salamanca. U viaxheiru poi recrealsi in unha inigualabli vista paisajística. <ref>https://www.eljas.es/geografia</ref> == Toponimia == Unha das creencias du nomi de As Ellas é que procedi da época romana, in concretu da palabra “ergastulum” u lugal de reclusión-cárcili.<ref>https://sierradegatadigital.opennemas.com/articulo/cultura/acerca-origen-nombre-eljas-elhas/20150923122618018884.html</ref> == Referencias == <references/> [[Category:Wp/fax]] [[Category:Wp/fax/Municipius de Extremadura]] [[Category:Wp/fax/Val de Xálima]] {{INTERWIKI|Q161325}} re05yg5j3r9enmq3zxfnj3o6fpl55ai 7283476 7283463 2026-08-13T14:51:58Z Mentxuwiki 2046042 añadir enlaces internos 7283476 wikitext text/x-wiki {{Wp/fax/NonUEx}} {{Wp/fax/Databox|item=Q1613259}} <div style="text-align: center;"><small>Iscritu in lagarteiru [L] cun a ortografía de a Gramática de Miroslav Valeš<ref>https://rivistandurina.wordpress.com/lagarteiru/</ref></small></div> '''As Ellas''' (in castellanu ''Eljas'') é un lugal i municipiu ispañol, pertenecienti a [[Wp/fax/Provincia de Cáceris|pruvincia de Cáciris]], na cumunidai autónoma de [[Wp/fax/Extremadura|Ixtremadura]]. Istá situá a u oesti da comarca da [[Wp/fax/Sérra de Gata|Serra de Gata]] i é un dus tres municipius in us que se fala [[Wp/fax/Fala de Xálima|A Fala]]. Cun 827 habitantis in 2025,<ref>https://citypopulation.de/es/spain/extremadura/c%C3%A1ceres/10072__eljas/</ref> é u quintu municipiu máis poblau da comarca. Nu sei términu municipal se incontra a pedanía de U Soitu (in castellanu El Soto). U lugal é cuñucíu pur u castelu de As Ellas. == Geografía == As Ellas istá situá nu ixtremu noroesti da pruvincia, nu interiol da [[Wp/fax/Sérra de Gata|Serra de Gata]], intre [[Wp/fax/As Hurdis|As Hurdis]] i a fronteira purtuguesha. Linda a u norti cun Nafrías, a u esti cun U Payu, dambus municipius da pruvincia de Salamanca; a u sul cun [[Wp/fax/Sa Martín de Trevellu|Sa Martín de Trevellu]] i a u oesti cun [[Wp/fax/Valvérdi du Frésnu|Valverdi du Fresnu]]. Perteneci a comarca de Serra de Gata, se incontra na su parti noroccidental. U atravesa u ríu Eljas (Erges in portugués), afluenti pur a dereita du Taju, que fai fronteira intre [[Wp/fax/España|España]] i [[Wp/fax/Purtugal|Purtugal]] duranti unhus 80 km, hasta a su disembocá nu Taju. U sei términu é prupiciu pa practical u sindirismu, destancandu u camiñu du Portu, que chega hasta a pruvincia de Salamanca. U viaxheiru poi recrealsi in unha inigualabli vista paisajística. <ref>https://www.eljas.es/geografia</ref> == Toponimia == Unha das creencias du nomi de As Ellas é que procedi da época romana, in concretu da palabra “ergastulum” u lugal de reclusión-cárcili.<ref>https://sierradegatadigital.opennemas.com/articulo/cultura/acerca-origen-nombre-eljas-elhas/20150923122618018884.html</ref> == Referencias == <references/> [[Category:Wp/fax]] [[Category:Wp/fax/Municipius de Extremadura]] [[Category:Wp/fax/Val de Xálima]] {{INTERWIKI|Q161325}} sadeybx4in9adbv574pp3fol4hz9iz9 0 3770249 7283591 7282449 2026-08-13T16:16:51Z Mulkh Singh 2529561 /* ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ? (1974) */ 7283591 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== [[File:Painel_Paulo_Freire.jpg|thumb]] [[File:Dani_Jover_i_Paulo_Freire.jpg|thumb]] * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। === '''ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985)'''=== * ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲੈਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। === '''Pedagogy of Indignation — ਰੋਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰ''' (2000; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 2004) === * ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕੱਲੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜ ਬਦਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== {{Wq/pa/Wikipedia}} [[Category:Wq/pa]] {{INTERWIKI|Q164797}} knwqvwzzfdyc792hbnr95cga9ig9rc3 7283596 7283591 2026-08-13T16:21:01Z Mulkh Singh 2529561 /* ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ */ 7283596 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== [[File:Painel_Paulo_Freire.jpg|thumb]] [[File:Dani_Jover_i_Paulo_Freire.jpg|thumb]] * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। === '''ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985)'''=== * ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲੈਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। === '''Pedagogy of Indignation — ਰੋਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰ''' (2000; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 2004) === * ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕੱਲੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜ ਬਦਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A8%BE%E0%A8%93%E0%A8%B2%E0%A9%8B_%E0%A8%AB%E0%A8%B0%E0%A9%87%E0%A8%B0%E0%A9%87 4iixqzs2rpe423hhcsks4qgtx4ln1pd 7283602 7283596 2026-08-13T16:33:48Z Kuldeepburjbhalaike 2581131 ਅੰਤਰ-ਵਿਕੀ ਕੜੀਆਂ ਨੂੰ [[d:Q164797]] ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ 7283602 wikitext text/x-wiki [[File:Paulo_Freire_1977.jpg|thumb|ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।]] [[File:Paulo Freire (1963).tif|thumb|ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਹਸਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ]] ਪਾਓਲੋ ਰੇਗਲਸ ਨੇਵੇਸ ਫਰੇਰੇ (19 ਸਤੰਬਰ, 1921 - 2 ਮਈ, 1997) ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ ਸੀ। == ਕਥਨ == [[File:2016-07-04 - Paulo Freire no Portal EBC.jpg|thumb|ਗਿਆਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (object) ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਥੋਪਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਖੁਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] '''ਪੈਡਾਗੋਜੀਆ ਡੂ ਓਪ੍ਰੀਮੀਡੋ (ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ) (1968, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1970) ਵਿੱਚੋਂ''' * ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹੁਕਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਮਾਨਵੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 1 === * ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ। ** ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ *ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਦਰਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਾਨਵੀ ਬਣਾਉਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਅਮਾਨਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੇਖਕ ਨੇ “ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਥੀ ਬਣ ਸਕਣ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵ, ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ? * ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ “ਹੋਣਾ” ਦਾ ਅਰਥ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਹੈ, ਅਤੇ “ਕਿਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ” ਦਾ ਮਤਲਬ ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। * ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਜਣੇਪੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ** ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ * ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪੀੜਾਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। * ਸੱਚੀ ਏਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਜ਼ਾਲਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤੀਦਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਵੀ ਕਰਨ। * ਕੋਈ ਵੀ ਤੱਥ - ਜਿਸਦਾ ਖੰਡਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਦਲੀਲ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਆਪਣਾ ਬਾਹਰਮੁਖੀ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੋਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਘੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਪੈਸਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰ—ਭਾਵੇਂ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, 'ਹੋਣਾ ਹੈ', 'ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਣਾ'। * ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ** ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ * ਜ਼ਾਲਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਾਡੇ ਧਿਰ-ਬਦਲੂ (converts) ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਅਨਿਆਇਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। * ਇੱਕ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ (humanist) ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। * ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ” ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। * ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ “ਜਾਣਦੇ” ਹਨ—ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੰਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ (action) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ "ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਕਲਪ" (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। * ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੇਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਚੇਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਹੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਕਰਨ, ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। * ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। * ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ। ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ '''ਚੇਤਨਤਾ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ (conscientização)''' ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। === ਅਧਿਆਇ 2 === * ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ (teacher-student contradiction) ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ। * ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (banking concept of education) ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ (spectator) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਾ (re-creator) ਨਹੀਂ। * ਫਿਰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ (communication) ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਹਕੂਮਤ ਜਾਂ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ/ਵਿਹਾਰ '''(praxis)''' ਹੈ—ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ '''ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ''' ਦੀ ਏਕਤਾਮਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ। * ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੀਵ (historical beings) ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ (problem-posing) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ (historicity) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ, ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ (reactionary) ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਇਆ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਸਲ ਮੁਕਤੀ—ਅਰਥਾਤ ਮਨੁੱਖੀਕਰਨ (humanization) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ—ਕੋਈ ਹੋਰ "ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। * ਸਮੱਸਿਆ-ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (problem-posing education) ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। * ਅਤੀਤ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਾਰ ਸਕਣ। * ਅਸਲ ਚਿੰਤਨ—ਉਹ ਚਿੰਤਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਇਕਾਂਤ "ਹਾਥੀਦੰਦ ਦੇ ਮੀਨਾਰ" (ivory tower) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * Paulo Freire ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ '''ਚੇਤਨਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ''' ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਸ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਜਮ੍ਹਾਂ" ਕਰਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। * ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 253 * ਦਬਦਬੇ (domination) ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ (ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਧਿਆਪਕ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ) ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲੈਣ। * ਪਰ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। * ਨਿਮਰਤਾ (humility) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਵਾਦ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸਵੰਤ (mortal) ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਮਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹਾਲੇ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। * ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (faith in people) ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ (a priori requirement) ਹੈ। * ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਵਾਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ '''ਖਿਤਿਜੀ (horizontal) ਰਿਸ਼ਤਾ''' ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਭਰੋਸਾ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਕਾਇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੁਭਾਵ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ (teacher-student) ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਅਧਿਆਪਕ (students-teachers) ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਕਰੇਗਾ। === ਅਧਿਆਇ 3 === * ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੋਵੇ। ** ਸੰਵਾਦ ਉੱਤੇ * ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਜਿੱਤਣਾ ਨਹੀਂ। * ਲੋਕਾਂ ਲਈ "ਇੱਥੇ" (here) ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਜੋ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ (limit-situation) ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈ ਨਾ ਗਈ ਸੰਭਾਵਨਾ (untested feasibility) ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ (status quo) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** "ਦਮਨਕਾਰੀ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਉੱਤੇ" * ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ (thematic investigation) ਹਕੀਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਸਿੱਖਿਆਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਬਣਦੀ ਹੈ। * ਸਥਿਤੀਗਤਤਾ (situationality) ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹੈ। ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖੋਜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। * ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਸਿੱਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਉਹ ਇਸ ਪੜਚੋਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। * ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। * ਇਨ੍ਹਾਂ '''ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (nuclei of contradictions)''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਕਾਈ (epochal unit) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। * ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ '''ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਨਾ ਗਈਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ (untested feasibility)''' ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ '''ਸੀਮਾ-ਸਥਿਤੀਆਂ (limit-situations)''' ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। * ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਦਰ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। * ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। === ਅਧਿਆਇ 4 === * ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਣ—ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ (idealistic) ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਕੀਕਤੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ। *ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (praxis) ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ'''—ਅਰਥਾਤ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਭੋਲੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਦਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣਾ—ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। *ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਭਰਮ (myth) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਭਰਮ (myth) ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (oppressor elites) ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ (dynamic), ਨਾ ਕਿ ਸਥਿਰ (static), ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੂਰਨ “ਪਹਿਲਾਂ” ਜਾਂ “ਬਾਅਦ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਵੰਡ ਰੇਖਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ। *ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹਪਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਇਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ। ** ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਾਰੇ * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ (oppressors) ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ, ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕੰਮ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ (oppressors) ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਭਰਮ (myths) ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਯਥਾ-ਸਥਿਤੀ (status quo) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਜਿੱਤ * ਜਿਵੇਂ ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਮਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। * ਦਬਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। * ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ), ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੀਉਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕੰਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ-ਹੀਨਤਾ (dehumanization) ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪਾੜੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ * ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਹੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ “ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਚੇਤਨਾ” ਕਹੇ ਜਾਂ “ਵਰਗ ਚੇਤਨਾ,” ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਵਾਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਵੀ—ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। * ਹੇਰਾਫੇਰੀ (manipulation) ਦੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੁਰਜੁਆ (bourgeois) ਲਾਲਸਾ ਦਾ ਬੀਜ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (welfare programs) ਜਦੋਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਦਬਦਬੇ (conquest) ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ (anesthetic) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹੱਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ** ਹੇਰਾਫੇਰੀ * ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਮਣ (cultural invasion) ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਆਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਟੀਆ ਹਨ। * ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ (ਘਰ ਵਾਂਗ ਹੀ) ਕੁਝ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀਂ। * ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ (myths) ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ (self-violence) ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। * ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਰਗ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੈਸਲਾਕਾਰ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। * ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ '''ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਵਾਈ''' ਵਜੋਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''"ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ"''' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ '''ਚੇਤਨਾ-ਨਿਰਮਾਣ (conscientização)''' ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਯਤਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਸਲ '''ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ (ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਏਕਤਾ)''' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਸਤੂਆਂ (objects) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਤਾਵਾਂ (historical Subjects) ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। * ਅੰਤ ਵਿੱਚ, '''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''' ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। * ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਦਮਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) ਕਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਾਕਮ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ (dominant elite) ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (procedures) ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਮਲਾ (cultural invasion) * ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ-ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ (dialogical-libertarian action) ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਿਥਕੀ (mythological) ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਿਪਕਣ (adhesion)—ਅਰਥਾਤ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬੱਝਣ—ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਬੋਧ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ** ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਏਕਤਾ * ਸੰਗਠਨ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਂ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। * ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਉੱਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਮਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ** ਸੰਗਠਨ * ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਜਿਵੇਂ ਦਮਨਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of oppressive action) ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਤੀਕਾਮੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ (theory of action) ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। * ਇਹ ਕਾਰਜ-ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਰਫ਼ ਤਦੋਂ ਹੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆਗੂ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਂਝੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਕਸਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ** ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਨਵੈ === '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ (1974)''' === ** ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਫ਼ਾ-ਨੰਬਰ Education for Critical Consciousness ਦੇ Bloomsbury Academic Press ਵੱਲੋਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। * ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ (context) ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਨ (integration), ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਏਕੀਕਰਨ ਉਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ 'ਐਡਜਸਟ' (adjusted) ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜਜ਼ਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਸਮਾਯੋਜਿਤ" (maladjusted) ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ (integrated) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਰਤਾ (Subject) ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adaptive) ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਸਤੂ (Object) ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ (adaptation) ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਕੂਲਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਿਹੀਣ ਹੋਣ (dehumanization) ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 4 * ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ "ਜਹਾਨਾਂ" ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਗੂਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਮਿਥਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਥਕ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 5 * ਮਨੁੱਖ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਬਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਮ ਫ਼ਾਰਮੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਤਾ (Subjects) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ** ਪੰਨਾ 16 * ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਲਗਭਗ ਸਵੈ-ਪੀੜਕ (masochistic) ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਅਧੀਨਤਾ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲੈਣ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਏਕੀਕਰਨ (integration)—ਜੋ ਲਚਕੀਲੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ—ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ (adapted) ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਥੋਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ (acritical) ਮਨੋਵਿਰਤੀ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ** ਪੰਨਾ 21 === '''ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ?''' (1974)=== [[File:Painel_Paulo_Freire.jpg|thumb]] [[File:Dani_Jover_i_Paulo_Freire.jpg|thumb]] * ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ (Subject) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਸਤੂ (Object) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਕਿਰਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ * ਜਾਣਨਾ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਵਸਤੂਆਂ (Objects) ਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਨੁੱਖ ਇਸੇ ਤੌਰ ’ਤੇ—ਅਰਥਾਤ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਹੀ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਜੀਵਨ-ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ‘ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ’ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਹ ਖੁਦ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸੋਚਣ, ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। * ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਤਰ ਕਿਉਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿੰਨੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਭਰਦੇ’ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਣਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਲੇਟੋ, ਮਾਰਕਸ ਜਾਂ ਕਾਂਟ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ‘ipsis verbis’—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ—ਦੁਹਰਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚੇ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਏ। * ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਰਤਿਆਂ (Subjects) ਵਿਚਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਣਨਯੋਗ ਵਸਤੂ (knowable object) ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਅਕ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜ-ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੱਸਿਆ-ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ (problem-posing) ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਅਕ ਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ, ਬਣਿਆ-ਬਣਾਇਆ, ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ। === '''ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ (1985)'''=== * ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬੇਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਲੈਣਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤਾਕਤਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। === '''Pedagogy of Indignation — ਰੋਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ-ਸ਼ਾਸਤਰ''' (2000; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 2004) === * ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕੱਲੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜ ਬਦਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A8%BE%E0%A8%93%E0%A8%B2%E0%A9%8B_%E0%A8%AB%E0%A8%B0%E0%A9%87%E0%A8%B0%E0%A9%87 {{INTERWIKI|Q164797}} senbrc81gv91v1vbu21zb5uxzfbflr5 0 3775479 7284060 7267854 2026-08-14T04:24:33Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284060 wikitext text/x-wiki Purofeesa Emmanuel Karooro (akazaarwa omuri 1945) n'omwegyesa Omunyayuganda, omuhangu kandi omwebembezi w'eby'obwegyese, orikuheereza nk'omuhwezi wa yunivasite aha Ibanda University, eitendekyero ry'abantu buntu eririkwegyesa abantu omu byanga bya Uganda.<ref>Katwine, Anna (6 July 2017). "Background of Ibanda University". LinkedIn. Retrieved 15 October 2017.</ref> == Ebyafaayo hamwe n'obwegyese == Akazaarwa omu kyaro kya Katungu, omuri Bumbaire sub-county, omu Disiturikiti ya Bushenyi, nk'omu 1945.<ref name=":0">Muhwezi, Wilber (9 January 2011). "Dr Karooro wants education system changed". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Archived from the original on 16 October 2017. Retrieved 16 October 2017.</ref> Karooro akabanza yaaza omu ishomero rya Kashenyi Primary School, yaahindukira yaaza omu ishomero rya Kyamuhunga Primary School ahabw'obwegyese bwe obw'okubanza, yaaruga omu ishomero rya Primary 6 omuri 1957. Aha mishomo ye eya siniya eya rwagati, akaza omu ishomero rya Mbarara Junior Secondary School (erizooba Mbarara High School). Omuri Mbarara, akaba ari omu kiraasi na Yoweri Museveni, omwebembezi wa Uganda kuruga omuri 1986, hamwe n'omugyenzi Eriya Kategaya (4 Gyuraayi 1945 – 2 Gyuraayi 2013) owaabaireho omuhwezi w'enganzi y'okubanza kandi minisita w'enshonga z'omukago gwa East Africa omuri Uganda.<ref name=":0" /><ref>Moses Walubiri, and Anne Mugisa (4 March 2013). "Uganda mourns Eriya Kategaya". ''New Vision''. Kampala. Retrieved 16 October 2017.</ref> Akaza omu ishomero rya Fardez Secondary School, eri ishomero ry'abantu buntu omuri Mbarara, kwonka akarugaho bwanyima y'okumara siniya ya kashatu.<ref name=":0" /> Akahinduka omwegyesa oine rayisinsi aha St. John Fisher School, omuri Ibanda. Bwanyima akaruga omu kwegyesa yaatandika kukora nk'omuhandiiki wa kooti aha kooti y'omuri Bushenyi Municipality, "kumara emyaka mikye". Bwanyima, omuri 1969, akeegaita aha ishomero rya Ntare School, kumaririza siniya ya kana (S4), nk'omwegi w'obuntu buntu. Bwanyima y'okumaririza S4, akeegaita aha itendekyero ry'abegyesa erya Kyambogo National Teachers' College (erizooba Kyambogo University), ahu yaaherize dipuroma omu kwegyesa siniya, omuri 1972.<ref name=":0" /> Omu 1977, akagaruka Ntare yaayehandikisa omuri A-Level. Ahanyima y'ekyo, akaheebwa omwanya aha yunivaasite ya Makerere, ahu yaashomire eby'obwegyese, yaamara diguri ya Bachelor of Education omu 1981. Bwanyima, omuri 1986, akaheebwa diguri ya Masters of Education kuruga omu yunivaasite niyo emwe. Kandi bwanyima, omuri 2004, Makerere University ekamuheereza diguri ya Doctor of Philosophy omu by'obwegyese. == Ebyemirimo == Obwire bwe buraingwa omu by'obwegyese omu Uganda burimu obuheereza nk'omuhwezi wa mukuru w'eitendekyero ry'abegyesa erya Kabale National Teachers’ College, kandi nk'omukuru w'eitendekyero ry'abegyesa erya Kakoba National Teachers’ College (erizooba Bishop Stuart University). Akakora nka omuhwezi wa mukuru wa Yunivasite ya Kampala International University’s Western Campus.[2] Akaba omukuru omuri 2013 aha Ankole Western Institute of Science and Technology, (AWIST), eyabaire eri omu mwanya gwa Ankole Western University (AWU).<ref>Alfred Tumushabe, and Zadock Amanyisa (8 January 2015). "West Ankole Diocese at a crossroads over location of university project". ''Daily Monitor Mobile''. Kampala. Archived from the original on 16 October 2017. Retrieved 16 October 2017</ref>Enyima, omuri 2004, Karooro akaheereza nk'omuhwezi wa mukuru wa Yunivasite ya Bishop Stuart University.<ref>Muhanga, Kyomuhendo (10 May 2004). "Bishop quells Mbarara student strike". ''New Vision''. Kampala. Retrieved 16 October 2017.</ref> Omu kubuuzibwa n'orupapura rw'amakuru orwa Uganda, The Observer (Uganda), Dr. Karooro akaba aine ekitiinisa ky'amaani ahabw'ebintu bishatu, kuruga Okwakana 2011: (a) okutandikaho engyenderwaho y'eby'obwegyese eya Diploma omu by'obwegyese bwa puraimare, (b) okuhindura Kakoba National Teacher's College kuhinduka Bishop Stuart University, omuringo ogu yaabaire ari omu nshonga kandi (c) okutandikaho engyenderwaho y'eby'obwegyese eya Diploma omu by'obwegyese bwa Kiswahili.<ref name=":0" /> Omu Kwamunaana 2017, Purofeesa Emmanuel Karooro akatooranwa nk'omuhwezi wa Chancellor wa Ibanda University.<ref>Karenzi, Elly (5 October 2017). "Prof Baryamureeba appointed Ibanda University chancellor". ''Daily Monitor''. Kampala. Retrieved 16 October 2017.</ref> == Ebyokureberaho == <references /> {{INTERWIKI|Q42075448}} j1bx5lsj73xoasqazyui9fjq3kn2drf 7284061 7284060 2026-08-14T04:25:59Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284061 wikitext text/x-wiki Purofeesa Emmanuel Karooro (akazaarwa omuri 1945) n'omwegyesa Omunyayuganda, omuhangu kandi omwebembezi w'eby'obwegyese, orikuheereza nk'omuhwezi wa yunivasite aha Ibanda University, eitendekyero ry'abantu buntu eririkwegyesa abantu omu byanga bya Uganda.<ref>Katwine, Anna (6 July 2017). "Background of Ibanda University". LinkedIn. Retrieved 15 October 2017.</ref> == Ebyafaayo hamwe n'obwegyese == Akazaarwa omu kyaro kya Katungu, omuri Bumbaire sub-county, omu Disiturikiti ya Bushenyi, nk'omu 1945.<ref name=":0">Muhwezi, Wilber (9 January 2011). "Dr Karooro wants education system changed". ''The Observer (Uganda)''. Kampala. Archived from the original on 16 October 2017. Retrieved 16 October 2017.</ref> Karooro akabanza yaaza omu ishomero rya Kashenyi Primary School, yaahindukira yaaza omu ishomero rya Kyamuhunga Primary School ahabw'obwegyese bwe obw'okubanza, yaaruga omu ishomero rya Primary 6 omuri 1957. Aha mishomo ye eya siniya eya rwagati, akaza omu ishomero rya Mbarara Junior Secondary School (erizooba Mbarara High School). Omuri Mbarara, akaba ari omu kiraasi na Yoweri Museveni, omwebembezi wa Uganda kuruga omuri 1986, hamwe n'omugyenzi Eriya Kategaya (4 Gyuraayi 1945 – 2 Gyuraayi 2013) owaabaireho omuhwezi w'enganzi y'okubanza kandi minisita w'enshonga z'omukago gwa East Africa omuri Uganda.<ref name=":0" /><ref>Moses Walubiri, and Anne Mugisa (4 March 2013). "Uganda mourns Eriya Kategaya". ''New Vision''. Kampala. Retrieved 16 October 2017.</ref> Akaza omu ishomero rya Fardez Secondary School, eri ishomero ry'abantu buntu omuri Mbarara, kwonka akarugaho bwanyima y'okumara siniya ya kashatu.<ref name=":0" /> Akahinduka omwegyesa oine rayisinsi aha St. John Fisher School, omuri Ibanda. Bwanyima akaruga omu kwegyesa yaatandika kukora nk'omuhandiiki wa kooti aha kooti y'omuri Bushenyi Municipality, "kumara emyaka mikye". Bwanyima, omuri 1969, akeegaita aha ishomero rya Ntare School, kumaririza siniya ya kana (S4), nk'omwegi w'obuntu buntu. Bwanyima y'okumaririza S4, akeegaita aha itendekyero ry'abegyesa erya Kyambogo National Teachers' College (erizooba Kyambogo University), ahu yaaherize dipuroma omu kwegyesa siniya, omuri 1972.<ref name=":0" /> Omuri 1977, akagaruka Ntare yaayehandikisa omuri A-Level. Ahanyima y'ekyo, akaheebwa omwanya aha yunivaasite ya Makerere, ahu yaashomire eby'obwegyese, yaamara diguri ya Bachelor of Education omu 1981. Bwanyima, omuri 1986, akaheebwa diguri ya Masters of Education kuruga omu yunivaasite niyo emwe. Kandi bwanyima, omuri 2004, Makerere University ekamuheereza diguri ya Doctor of Philosophy omu by'obwegyese. == Ebyemirimo == Obwire bwe buraingwa omu by'obwegyese omu Uganda burimu obuheereza nk'omuhwezi wa mukuru w'eitendekyero ry'abegyesa erya Kabale National Teachers’ College, kandi nk'omukuru w'eitendekyero ry'abegyesa erya Kakoba National Teachers’ College (erizooba Bishop Stuart University). Akakora nka omuhwezi wa mukuru wa Yunivasite ya Kampala International University’s Western Campus.[2] Akaba omukuru omuri 2013 aha Ankole Western Institute of Science and Technology, (AWIST), eyabaire eri omu mwanya gwa Ankole Western University (AWU).<ref>Alfred Tumushabe, and Zadock Amanyisa (8 January 2015). "West Ankole Diocese at a crossroads over location of university project". ''Daily Monitor Mobile''. Kampala. Archived from the original on 16 October 2017. Retrieved 16 October 2017</ref>Enyima, omuri 2004, Karooro akaheereza nk'omuhwezi wa mukuru wa Yunivasite ya Bishop Stuart University.<ref>Muhanga, Kyomuhendo (10 May 2004). "Bishop quells Mbarara student strike". ''New Vision''. Kampala. Retrieved 16 October 2017.</ref> Omu kubuuzibwa n'orupapura rw'amakuru orwa Uganda, The Observer (Uganda), Dr. Karooro akaba aine ekitiinisa ky'amaani ahabw'ebintu bishatu, kuruga Okwa kana omuri 2011: (a) okutandikaho engyenderwaho y'eby'obwegyese eya Diploma omu by'obwegyese bwa puraimare, (b) okuhindura Kakoba National Teacher's College kuhinduka Bishop Stuart University, omuringo ogu yaabaire ari omu nshonga kandi (c) okutandikaho engyenderwaho y'eby'obwegyese eya Diploma omu by'obwegyese bwa Kiswahili.<ref name=":0" /> Omu Kwa munaana omuri 2017, Purofeesa Emmanuel Karooro akatooranwa nk'omuhwezi wa Chancellor wa Ibanda University.<ref>Karenzi, Elly (5 October 2017). "Prof Baryamureeba appointed Ibanda University chancellor". ''Daily Monitor''. Kampala. Retrieved 16 October 2017.</ref> == Ebyokureberaho == <references /> {{INTERWIKI|Q42075448}} ti0a7pbelf42nxm5hwwr9aw1kglll7k 0 3775585 7283884 7261708 2026-08-14T02:13:45Z Ulukutek oncom 2681305 7283884 wikitext text/x-wiki '''Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén''' mangrupakeun saumpulan carita pondok (carpon) anu sederhana jeung teu diréka-réka. Karasa deukeut, haneut, jeung ngingilu kana kahirupan sapopoé. == Daptar eusi == * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Gerbong Dalapan Soré-soré|Gerbong Dalapan Soré-soré]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Koran Kamari jeung Sacangkir Kopi|Koran Kamari jeung Sacangkir Kopi]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Nyaba ku Rampa|Nyaba ku Rampa]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Nungguan Bapa nepi Sareupna|Nungguan Bapa nepi Sareupna]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Horéamna Senén Isuk|Horéamna Senén Isuk]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Rasa Amis Di Tungtung Jalan|Rasa Amis Di Tungtung Jalan]] [[Category:Wb/su]] mf8ukv6bgnlqd1x4w1s3p92atla4p4u 7283885 7283884 2026-08-14T02:14:05Z Ulukutek oncom 2681305 /* Daptar eusi */ 7283885 wikitext text/x-wiki '''Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén''' mangrupakeun saumpulan carita pondok (carpon) anu sederhana jeung teu diréka-réka. Karasa deukeut, haneut, jeung ngingilu kana kahirupan sapopoé. == Daptar eusi == * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Gerbong Dalapan Soré-soré|Gerbong Dalapan Soré-soré]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Koran Kamari jeung Sacangkir Kopi|Koran Kamari jeung Sacangkir Kopi]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Nyaba ku Rampa|Nyaba ku Rampa]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Nungguan Bapa nepi Sareupna|Nungguan Bapa nepi Sareupna]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Horéamna Senén Isuk|Horéamna Senén Isuk]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Rasa Amis di Tungtung Jalan|Rasa Amis di Tungtung Jalan]] [[Category:Wb/su]] 7g57rj5na0ywbbhi73ow9xkttd77jqf 7284115 7283885 2026-08-14T07:12:52Z Ulukutek oncom 2681305 7284115 wikitext text/x-wiki '''Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén''' mangrupakeun saumpulan carita pondok (carpon) anu sederhana jeung teu diréka-réka. Karasa deukeut, haneut, jeung ngingilu kana kahirupan sapopoé. == Daptar eusi == * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Gerbong Dalapan Soré-soré|Gerbong Dalapan Soré-soré]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Koran Kamari jeung Sacangkir Kopi|Koran Kamari jeung Sacangkir Kopi]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Nyaba ku Rampa|Nyaba ku Rampa]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Nungguan Bapa nepi Sareupna|Nungguan Bapa nepi Sareupna]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Horéamna Senén Isuk|Horéamna Senén Isuk]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/Rasa Amis di Tungtung Jalan|Rasa Amis di Tungtung Jalan]] * [[Wb/su/Haneut Kasorénakeun jeung Carita Séjén/HP jeung Imut Budak Leutik di Jero KRL|HP jeung Imut Budak Leutik di Jero KRL]] [[Category:Wb/su]] rhuei7hqg2vh7w9rnq7obddmn0wnm9w 0 3779061 7283432 7217102 2026-08-13T14:40:09Z Lucas Icó 2699079 acréscimo de segundo parágrafo 7283432 wikitext text/x-wiki '''FĨR''' [[File:Guamirim com frutos.jpg|thumb|Fĩr ti pẽn kar ti kakanẽ]] Fĩr vỹ goj fyr mĩ munmur tĩ ẽg téj kã fór si jãja ta mũ tĩ pãn ti, ti jãnja mĩ tỹ é tãvĩ nỹtĩgtĩ ti, féj vỹ kógunh féj ve nỹ tinh mũ, ti féj, ti pãn kar ti jãre vỹ tỹ vẽnhkagta há tãvĩ nỹtĩ, vãnṽãn kỹ ẽg ta kron tĩ ẽg rỹnh ki ta há jẽ  ka tỹ ẽg kyvénh jãnhkrig mũ gé, pi fa jẽ, kusũg jãja ta mũ ti ki goj ti. Kar tỹ pũn kỹ ta  rỹnh sán mũ gé ẽg kuka mránh ja ki kãnhmar tãvĩ tá há kej mũ ẽg ta kron kar sásán há han kỹ, gufã ag tỹ  fĩr féj kajã kỹ ta ag jã tu grãnh ti kegé kỹ ag jã vỹ kóregrég vãnh tãvĩ han jafã nĩgtĩ. Ka hãvẽ ẽg rỹnh to vẽnhkag ta ti. Ka tag vỹ kanẽ sá jã. Ka sĩ tag jãre vỹ ãg kãmĩ kaga ki há nĩ, ẽg rỹj to kórég ẽn ti. Ãg kãmĩ ãg rỹnhrỹj kaga kỹ, ãg tóg ka tag jãre nénh tĩ ser. Kỹ ãg tỹ goj han kỹ kron ge tĩj mũ ser, kurã e ki ãg há kar jãnhkrig jé. Mỹr ẽg karnẽ tỹ rỹj kỹ nĩn kỹ, ẽg kyvénh pi tĩg há han mũ ser. Hã kỹ ãg tóg fĩr jãre nénh kỹ kron ge mũ, ag kyvénh tỹ ag kãki rỹj kỹ nĩ ãn tỹ jãnhkri ken jé. [[Category:Wp/kgp]] 594xvugvvpujz6sg0agd8orrhknqshv 0 3780177 7283590 7282291 2026-08-13T16:14:48Z Iliya Emelda 2686630 /* */ 7283590 wikitext text/x-wiki Tsigidi (a yeve le ta̱ kula Anupawa, Anufe, Nyinfe, Nupenci n Tsugana, n Tapa n Tsuyagi[3]) i ta̱ na̱ abumdai-Neja Kelentsu ka̱ Tsigidi kita̱ u peciki ku na̱shi[4] ugiti Kelentsu ka̱ Tsigidi azana i Kapashi ku Ugana u Nageriya. Uɓon u na i ta i ɗe a kondo ku saba‘a ubuta̱ ba ko iɗika ta i lo uɓon u iɗika i Neja koɓolun Kwara, Kogi, Nasarawa, n Libani i Kabundai ka̱ ubuta̱ u Najeria.[5] Ngidi ita̱ ḍeɗevu n kelentsu ka Kakanda ku vita̱la̱ ku kentsu kele ke te ka le. vocabulary. There are at least two markedly different dialects of Nupe: Nupe central and Nupe Tako. qenpzuerr7ahqfoady1lbq6fo93666y 7283592 7283590 2026-08-13T16:18:20Z Iliya Emelda 2686630 /* */ 7283592 wikitext text/x-wiki Tsigidi (a yeve le ta̱ kula Anupawa, Anufe, Nyinfe, Nupenci n Tsugana, n Tapa n Tsuyagi[3]) i ta̱ na̱ abumdai-Neja Kelentsu ka̱ Tsigidi kita̱ u peciki ku na̱shi[4] ugiti Kelentsu ka̱ Tsigidi azana i Kapashi ku Ugana u Nageriya. Uɓon u na i ta i ɗe a kondo ku saba‘a ubuta̱ ba ko iɗika ta i lo uɓon u iɗika i Neja koɓolun Kwara, Kogi, Nasarawa, n Libani i Kabundai ka̱ ubuta̱ u Najeria.[5] Ngidi ita̱ ḍeɗevu n kelentsu ka Kakanda ku vita̱la̱ ku kentsu kele ke te ka le. I tulo ku re kpamu kakau ɗeɗevu na̱ a̱bundai ele Ngidi: Tsigi tsiɗa kula ku bgayi n Tsigidi tsi Tako. rgps8i5a9mrk4u1ej1db1xcnomiar2c 7283595 7283592 2026-08-13T16:20:42Z Iliya Emelda 2686630 /* */ 7283595 wikitext text/x-wiki Tsigidi (a yeve le ta̱ kula Anupawa, Anufe, Nyinfe, Nupenci n Tsugana, n Tapa n Tsuyagi[3]) i ta̱ na̱ abumdai-Neja Kelentsu ka̱ Tsigidi tsita̱ u peciki ku na̱shi[4] ugiti Kelentsu ka̱ Tsigidi azana i Kapashi ku Ugana u Nageriya. Uɓon u na i ta i ɗe a kondo ku saba‘a ubuta̱ ba ko iɗika ta i lo uɓon u iɗika i Neja koɓolun Kwara, Kogi, Nasarawa, n Libani i Kabundai ka̱ ubuta̱ u Najeria.[5] Ngidi ita̱ ḍeɗevu n kelentsu ka Kakanda ku vita̱la̱ ku kentsu kele ke te ka le. I tulo ku re kpamu kakau ɗeɗevu na̱ a̱bundai ele Tsigidi: Tsigidi tsiɗa kula ku bgayi n Tsigidi tsi Tako. 35tdc1wdyicr5y84u4plk65knqbt1ox 0 3780342 7284064 7272235 2026-08-14T04:31:02Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284064 wikitext text/x-wiki George Bagamuhunda<ref>[https://churchofuganda.org/cou---dioceses/kigezi-diocese/ "KIGEZI DIOCESE - Church of Uganda]". Retrieved 15 December 2025.</ref> n'omureeberezi w'Abakurisitaayo omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]:<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/my-task-is-to-unite-the-christians-george-bagamuhunda-1563804 MY TASK IS TO uNITE THE CHRISTIANS – GEORGE BAGAMUHUNDA"]. Monitor. 5 January 2021. Retrieved 15 December 2025.</ref> Kuruga omuri 2014 kuhisya omuri 2022 akaheereza nk'omureeberezi wa [[Wp/nyn/Kigezi District|Kigezi]].<ref name=":0">Tugume, Godfrey (2 January 2019). [https://chimpreports.com/kigezi-bishop-bagamuhunda-set-to-retire/ "Kigezi Bishop Bagamuhunda Set To Retire]". ChimpReports. Retrieved 15 December 2025.</ref> Akahayo ofiisi aha mukono gwa buryo ogwa Rev. Gaddie Akanjuna owaahamiibwe ebiro 29 Okwakataano 2022 aha kushaba okwabaire aha ishomero rya Kigezi High School.<ref>Tugume, Godfrey (2 January 2019). [https://chimpreports.com/kigezi-bishop-bagamuhunda-set-to-retire/ "Kigezi Bishop Bagamuhunda Set To Retire"]. ''ChimpReports''. Retrieved 15 December 2025.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Bagamuhunda akazaarwa omuri 1958 omu kyaro kya Langara omu disiturikiti eriho hati eya Rubanda. Akashoma purayimare ye aha ishomero rya Rujanjara primary school kandi akashoma siniya ye aha Kigezi college school Butobere kandi bwanyima yaaza Bishop Tucker Theological college omuri Mukono ahu yaaherize dipuroma omu by'ediini kandi yaahindurwa omusesorodooti omuri 1983.<ref name=":1">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/bishop-bagamuhunde-opts-for-early-retirement-3414944 "Bishop Bagamuhunde opts for early retirement"]. ''Monitor''. 26 May 2021. Retrieved 3 August 2026.</ref> Bamuhunda nawe aine satifikeeti na dipuroma omu by'okwombeka amaizi hamwe na diguri ya kabiri omu by'okwombeka amaizi ei yaatungire omuri 1995.<ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora == Akaheereza nk'omubuurizi aha ishomero rya Kihanga Secondary School. Omuri 2007, akatooranwa nk'omukwanaganya w'enteekateeka omu ishaza ry'omureeberezi [[Wp/nyn/Henry Luke Orombi|Henry Luke Orombi]] kandi omuri 20210, akatooranwa nk'omuhandiiki w'obureeberezi bw'eishe - emwe omuri Uganda kandi omuri 2024 akaraganisibwa nk'omureeberezi w'obureeberezi bwa Kigezi.<ref name=":1" /> == Reeba n'ebindi == * [[Wp/nyn/Church of Uganda|Church of Uganda]] * [[Wp/nyn/Edward Bamucwanira|Edward Bamucwanira]] * [[Wp/nyn/George Katwesigye|George Katwesigye]] == Ebyokureberaho == [[Category:Wp/nyn]] gos8c7uas5p7uli8tvgqfjhoe2nmpt3 7284065 7284064 2026-08-14T04:31:41Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284065 wikitext text/x-wiki George Bagamuhunda<ref>[https://churchofuganda.org/cou---dioceses/kigezi-diocese/ "KIGEZI DIOCESE - Church of Uganda]". Retrieved 15 December 2025.</ref> n'omureeberezi w'Abakurisitaayo omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]:<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/reviews-profiles/my-task-is-to-unite-the-christians-george-bagamuhunda-1563804 MY TASK IS TO uNITE THE CHRISTIANS – GEORGE BAGAMUHUNDA"]. Monitor. 5 January 2021. Retrieved 15 December 2025.</ref> Kuruga omuri 2014 kuhisya omuri 2022 akaheereza nk'omureeberezi wa [[Wp/nyn/Kigezi District|Kigezi]].<ref name=":0">Tugume, Godfrey (2 January 2019). [https://chimpreports.com/kigezi-bishop-bagamuhunda-set-to-retire/ "Kigezi Bishop Bagamuhunda Set To Retire]". ChimpReports. Retrieved 15 December 2025.</ref> Akahayo ofiisi aha mukono gwa buryo ogwa Rev. Gaddie Akanjuna owaahamiibwe ebiro 29 Okwa kataano omuri 2022 aha kushaba okwabaire aha ishomero rya Kigezi High School.<ref>Tugume, Godfrey (2 January 2019). [https://chimpreports.com/kigezi-bishop-bagamuhunda-set-to-retire/ "Kigezi Bishop Bagamuhunda Set To Retire"]. ''ChimpReports''. Retrieved 15 December 2025.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Bagamuhunda akazaarwa omuri 1958 omu kyaro kya Langara omu disiturikiti eriho hati eya Rubanda. Akashoma purayimare ye aha ishomero rya Rujanjara primary school kandi akashoma siniya ye aha Kigezi college school Butobere kandi bwanyima yaaza Bishop Tucker Theological college omuri Mukono ahu yaaherize dipuroma omu by'ediini kandi yaahindurwa omusesorodooti omuri 1983.<ref name=":1">[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/bishop-bagamuhunde-opts-for-early-retirement-3414944 "Bishop Bagamuhunde opts for early retirement"]. ''Monitor''. 26 May 2021. Retrieved 3 August 2026.</ref> Bamuhunda nawe aine satifikeeti na dipuroma omu by'okwombeka amaizi hamwe na diguri ya kabiri omu by'okwombeka amaizi ei yaatungire omuri 1995.<ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora == Akaheereza nk'omubuurizi aha ishomero rya Kihanga Secondary School. Omuri 2007, akatooranwa nk'omukwanaganya w'enteekateeka omu ishaza ry'omureeberezi [[Wp/nyn/Henry Luke Orombi|Henry Luke Orombi]] kandi omuri 20210, akatooranwa nk'omuhandiiki w'obureeberezi bw'eishe - emwe omuri Uganda kandi omuri 2024 akaraganisibwa nk'omureeberezi w'obureeberezi bwa Kigezi.<ref name=":1" /> == Reeba n'ebindi == * [[Wp/nyn/Church of Uganda|Church of Uganda]] * [[Wp/nyn/Edward Bamucwanira|Edward Bamucwanira]] * [[Wp/nyn/George Katwesigye|George Katwesigye]] == Ebyokureberaho == [[Category:Wp/nyn]] blz8vuw9pzjiyi13kv4rl2021inz742 0 3780640 7284200 7280921 2026-08-14T08:03:37Z Bhaigeswar Pagag 2687903 /* */ 7284200 wikitext text/x-wiki '''A:bang:''' '''A:bang''' kídí:dé Tani opínkí:dí:dok kumné-pa:néké ni:tom-abeyé. Édém bulum kumné-pa:né "Mibu" émnam amidé ui inam légangé modo.<ref>Mipun, Jatin (1993). The Mishings (Miris) of Assam. Gyan Publishing House. Page 28</ref> Mibuémpiné kumné-pa:né amié Mising, Adi:lo lang akon-akon tani opínkídí:do pa:dag. Mibu lokké atí-atíko gésu-gépanné mo:tag-mo:taglo lang agom opín-opínlo kadag, odolo Miri, Mibo, Nibu manggom Nyibu émna sin Adi: lok Pa:dam, Pa:si, Pangi éla: Galong (Galo:) kídíngé mindag.<ref>Padun, Nahendra (1974). "Mibu Abang". Mising Agom Mimang. Mising Agom Kébang. 3.Gomlab Akun ,Nébíng-Dr.Ghono Kt. Dole:( 2021-2022)</ref> Misi:lok uyu-utpong mobinédé mibu dmanggom mirí manggom miridé. Opíném signam, uyulok lennam agomém malenkinnédé mibudé.Tani:lok kinam-ramnam a:mílo, ésang-édu:ma:milo uyuémpé ila uyu-utpong lédulo luposula:né kídí:dém mibu émdo. Mibu élang Miri se ape: annyisé uiyém ibipé bangkí bangkí ni:tom mola uyu amo:lok manggom ka:begma:nam mo:pílok agomém lukando. Sémpiné ni:tom kídí:dém a:bang émdo. A:bang kídí:dé klasikel ''(classical)'' émpé iné, sok buluk agomégom akué odokké appíng tani: tatkinla:ma. Mibu-Miríkídíng lédulo se:ko gígomínna buluk agomém langgabdosong bulupag sém tatkindag. Mibué mo:písé lendodokké ésing-élíng, péyi:-péttang adi:-di:tém, tapum-tari:, tani: odokké simín-sike:lok lennam do:yingém a:banglok lubido. Mo:písok lennam odokké sok pu:po-jarponam, jarma:nam, bangkí bangkí pe:le, gu:mín-soyin, ope:-opínlok do:píném mibué lukanbido. Sokki a:bang kídí:sém ni:tom-do:pín émna lula:do. Lupé lupémílo rumkíngké a:ba:bo mo:písok lennam agomém lukannamém ka:la:do - Kéyum kenmangé ya:yangko Ke:ro kamangé ya:yangko Lupé lumílo kéyumdé mé:píma:namko la: ka:pí:ma:namko. Sé kéyumsé Hindu kumlilok 'nirgun, nirakar, niranjan brahma'émpé inéko. Émdaggom sé atíkosin kama:né sokkéíng'dung' odokké 'kama', 'kabodag' odokké 'kaboma' manggom positive and negative émna sé ba:nyisok 'pancha tattva'é (পঞ্চতত্ব) lenkamí: démpé Ka:si, Siyang, Anbo, Bomug, Mukseng sé angngo moima:sé lenkang. Muksengké lédulo mo:píso 'Se:di-Me:lo'binyi né:-milong kisapé lenpo:né. Se:di-Me:lokolokké Dílung> Lí:tung> Tuye>Yepé> Pédongbi lengkang. Pédo:bí tani: appíngké na:né. Sé agomí:sém a:banglo sémpé pa:dag - Kéyum Se:dí na:néké Me:lo mambo a:ji mambo dí:namé Kéyum me:lo ya:yiké Konké gollongé golnamém Sedí dígíré írkongé kongkié Ané kolang ko:mangko atí atí. Sé a:bang kídí:sok ka:ríng mé:namé la: 'Rigved'lok 'slok' lok du:né tomlam moimangém silopé se:komsin lupo-lujarko inamémka:pa:ma. Mibuém Mising réngamlok do:pín migang émna lumíloMiríém uyu-utpong moné la: pu:po-jarpoma:ném motumbiné mibué émna lula:do. Mising kídíngé uyu-utpong, urom-po:sum odokké gu:mín-soyiném uyu moné ope:ko. Tani:lok pu:pojarpoma:namko a:mílo sém mopu:sunam légangé a:bang í:la uyyémpé ila:namko pa:la uyu lédulo luposuge:la aikunané lambeko la:lenbido. Sé Mibu la: Mirí a:bang kídí:sém uyupé ila:namko pangge:la uyulok pa:namko émna Mising kídíng émé:do. Sémpé uyupé ila:namdémgom pakkíné ainé gu:n kané taniyépag pa:la:do. Sémpé kínggí:né tani: dé bíkké amír ara:lo uyupé ila:namko a:moné uyudo:pé sémpé kumgésudo - Umlayé rumna Dongkung lé:bíngé rumna Díngu lé:bíngé rumné nomé. Gordu: bérné rumna Gorpo: yorné a:tana Lígu a:né rumna Po:sum togungé gu:míné nomé. Éna méloké jéiyé jeyaddok Pédong anéké odo: démé Do:ying anéké do:jikko Jigbio namdémé Nokké a:ji ta:bé ka:língé Íngkango yéné. Po:sum togungé gu:mína Lé:ni ta:bé gu:mína Nolu Se:díké so:yegémé Yektumo ma:péka Ké:ru na:né bínpu: na:na Lé:ni do:jigémé jigbio langka. Ta:bé manggomé Lé:ni manggomé Se:díké bomongé Unsango: dosimé Se:dí a:bangko Íngkango yekuai. অহ সৃষ্টিৰ ৰহস্যৰ গৰাকী অহ-ইতিহাসৰ গৰাকী তোমাক নমস্কাৰ। জন্মৰ সকলো ভাৰ কান্ধত আৰু গৰ্ভত লৈ যি সকলো পৰিয়ালৰ জন্মৰ মাতৃ স্বৰূপ - তোমাক বন্দো। পীদং মাতৃয়ে সৃষ্টি কৰোঁতে বুৰঞ্জী মাতৃয়ে ভাগে ভাগে ভগাই দিয়াখিনি তোমাৰ প্ৰেৰণাপ্রাপ্ত কিশোৰ এই তাঃব্য মিয়ে গাবলৈ যত্ন কৰিছে। পঃচুম-তগৃং লীঃনি তাঃব আদি মিসকল তোমালোকে চেঃদূৰ বাবে গোৱা গীতৰ বাট বন্ধ নকৰিবা। কীঃবৃ আৰু বৃন্পুং আই তোমালোকে সুদক্ষ মিৰ বাট দেখুৱাই দিবা। তাঃবে বা লীঃনিৰ দৰে সুদক্ষ মিৰ নহ'লেও এই সূৰ্যৰ কিৰণ থাকে মানে চেঃদূৰ গীত গাবলৈ যত্ন কৰিছো। Sé Mibu élang Mirílok a:bang kídí:so Mising réngamlok mé:lodsaglod,méngka:nam mo:rumlok agom, uyu molod atíé a:la dung. A:bang kídí:sé Mising réngamlok ménggabla ménam naré:né'slok'é. '''CHAPTER-2''' B. Gomlab (Literature) (1) A:bang Tikumsunam (a) OMAD DAI Délog rongém, Kéyum Se:di na:néké Me:lo mambí a:ji mambí du:namé, Kéyurn me:lo Ya:yiké Konnoké gollongé golnamném, Se:di Dígíré Írkongé Kongkié Ané kolang Ko:mangko Ya:yiko. 7. Se:di né Digiré Írkongé Ko:jiné Jiné né monéko Írkongém Ko:pongém Po:loko. 10. Délog rongém, Mambí dí:rí dí:yiné ka:kuné. Írmi Miki Kiné Ko:je na:némé A:ji Mambí du:yi:pa. 14. Délog rongém, Mambí Dí:rí dí:yiné ka:kuné. 16. Sedí Dílíng, Línggén kolang Lí:sumko Me:lo mambí du:yi:to. 19 Délog rongém, Mambí Dí:rí dí:yiné ka:kuné. 21 Se:di Díling Línggén kolang Lí:sumko Me:lo mambí du:yi:to. 24 Délog rongém, Se:dí Dílíng Línggén kolang Lí:sumko, A:ji mambí du:yi:lento. 30 Se:di Dílíng Lí:tungé Tu:yengé Yepéné Pédongko na:néko, A:ji mambí du:yi:lento. 33 Se:dí Sengoré Orné dé Amo: ya:yém orya bitung. 35. Me:lo Bokaré Karné dé Amo ya:yém orya bitung. 37 Kéyum Pédong na:né mumpong Mimé mumpong ra:yingá, lenna dém Da:di Yilungé gínyi: mu:jiém Do:né na:né, na:né nge:pagé Lolíngé dadakai. 43 Se:dí Dí:língé Kéyum Se:dí na:néko Se:di Yidum Yitéké Di:r Írpíng Yitéké Yidum Mité Mitéképé Me:loké podumém Omum podum dumtonamé Pédo: na:né na:né mu:yi bibangkai. 51. Délog rongém Me:lo gínnying ayinga mínsulang Kéyum Pédong na:néké na:né aki: mimé aki: Go barla lenka.ku. A:ji ki:pong tomdonga Lenka:ku. 58 Kéyum Pédong na:nė aki: Go:barlang, A:ji Dilrí dí:yi:né ka:kuné. 60 Kéyum Pédong na:néké Na:né obo po:lum pagé Yundum obo po:lum pagém Pédo:né Do:baré Baji kolang Banmangko. 65 Pédo: Do:bíné Bíríko Bíakko. 67 Délog rongém, Pédo:né Do:bané Banjiké Banji gele pokogémé Banji gurguré yilum gurguré No ru:tum gité ru:tum Tummana bomdanglang. Éyogé gí:ní: yoksa mímagém Ru:tum langka émbiotoku 75 Délog rongém, Pédo: Do:bi Bíriké dém Rumkíngké, Aya: rising Migom pésomang mírém pésomang Asi pu:mué pulangkai. 80. ('''b) Tíkumsuné- MADHAB PE:GU''' '''(Ako)''' Umlayé rumna Dongkung lé:bíngé rumna Dingu lé:bíngé rumné nomé. 3 Gordu: bérné rumna Gorpo: yorné a:tana Lígu a:né rumna Po:sum togungé gu:míné nomé. 7 Éna méloké jéiye jeyaddok Pédong anéké odo: démé Do:ying anéké do:jikko Jigbio namdémé Nokké a:ji ta:bé ka:lingé Ingkango yené. 13 Po:sum togungé gu:mína Lé:ni ta:bé gu:mína Nolu Se:díké so:yegéme Yektumo ma:péka. 17. Kéru: na:né bínpu: na:na Lé:ni do:jigémé jígbio langka. 19. Ta:bé manggomé Lé:ni manggomé Se:díké bomongé Unsango dosimé Se:di a:bangko İngkango yekuai. 25 ('''2)''' Umlayé rumné bulua Dongku: lébíngé rumné bulua Ta:bé lé:bíngé arum bulua Lé:ni noluna silo ngomné Kaju do:jigém jigrob moika. 5 Gordu: bémé rumné noluna, Gorpo: yorné a:tan noluna, Gordu: tapung lé:rung moika, Jéktu: tapung lé:mo moika, Dérki tapung mullen moika, Juktu: tapung lé:mo moika, Pi:se: dumdum mannen moika, Língu a:né rumné no:na, Ta:bé minúmé miné no:na. 15 Ngokké línggung rongmo moika, Gunggang ga:yoém obéng moika, Ato togungé gumín noluna, Po:sum togungé so:yin noluna, Kaju ngomé gíngur ka:kui, Umnu kélié singír ka:kui. 21 Mé:bongo lé:nio manggom, Uyu ta:bé osongé manggom, So:bo gumíné botté buluna, Lí:mír rígbom bolíg tu:né. 25. Ngo mingmi rongko manggom, Mingmi rongko banggo manggom, Ngomé ríglabé lablig bitung, Tirgum ériém jintum bitung. 29. Pido: nolu lo:da: noluna. Nolu ulinga gi:ma:péika; Ta:bé lékorém korren kiyé. 33. Turging ba:bua paring na:na, Kapte ba:bua ka:te na:na, Ngo-na ta:bé lé:nio kíyé, Do:yi: so:yegémé yékkang kíyé. 37 Ato togunge gu:min noluna, Po:sum togungé so:yin noluna. Nolu ulínga gí:ma:péika, Ngokké so:yegém yéktum biyoka. 41 (Annyi) Umalayé a:maya lobo Lobo umlayé a:maya lobo Gu:mín ba:bu botté bulu Sina kukué rédéng bidung. 4 Nokké na:né yindum bulu Sina kabdug ri:dug bidung. Yindum gé:niko gé:no: bidung, Odéng pulungém puman bidung. Ke:se pímangém píman bidung. 9 Kaju déngé yengé ma:yika Do:nyi déngé yengé ma:yika. Kaju déngé yengé ma:yika Po:lo déngé yengé ma:yika.13 Nokké na:né ba:bu bulu Téléna déíré pongkir bidu:né Téléna yirseko seman bidu:né Sika yirseko seman bidu:né. 17 Mise serié sero: bikangku Mima: serié sero: bikangku A:jibí étsangé sa:man bikangku A:jibí déíré pongkir bikangku.21 '''Dr. Dimbeswor Dole:ké tíkumsunam-''' Se:koi urom po:sum buluna A:jimé po:yadé yallen tonéya, Se:koi na:né ba:bu buluna A:jimé ulínga gí:len tonéya. 4. Ngokké pído rumngo simé Pído sutpíém lé:mur bitoné Ngokké kumdang gíté simé Do:yi: gítém lé:mur bitoné. 8 Ni:nur ba:bu botté no-na Lo:mang na:né boro no-na, Ngokké kumdang rumngo simé Do:yi: pu:lamém lammur tonéya. 12. Lo:dang nolum bangkung ba:bua, Nolum lé:mur mé:mur tonéya. Do:yi: da:re:ém re:mur tonéya Mumdang akabém kabmur tonéya.16. Binpung ké rung duggé kayé Bénéké bélamém lamgé kazyé Métung di lingém di:len tonéya Mégab sillingém sillen tonéya. 20. Yabgo na:na omum no-na A:jimé ulíngé gí:len tonéya, A:jimé po:yadé yallen tonéya, No bérgoko bérpag tonéya. 24. Baddum ba:bua ballen no-na No ulinga gi:len tonéya, Baddum no ko:dugyi: duksang koloya Ballen nolu ulinga gí:len tonéya. 28. Baddum tarungém rungkang kínamé Ballenmé do:yingém rungkang kínamé A:jibí po:sumé dagbang bikangku Urom kérangé dagbang bikangku. 32 ('''2)''' A:jimé se:koi urom po:sumé Po:né po:yadé yallen tonéya, Simé ngommé silo noluna, Po:sum po:míném mínbo kuika. 4 Urom po:sum bédang bolona Ru:rub kémígé kémag bolona, Urom po:sum bédang bolopé Ngo-na kérangé dagbang kíyé. 8 Binpung kérung dukkan likkuika, Bénéké bélamém lamlig kuika. Urom béné béngoko Po:sum béné béyingko. 12. A:jimé sé:koi urom po:sumé Po:né po:yadé yallen tonéya, Simé ngommé silo noluna, Po:sum po:míném mínbo kuika. 4 Urom po:sum bédang bolona Ru:rub kémígé kémag bolona, Urom po:sum bédang bolopé Ngo-na kérangé dagbang kíyé. 8 Bínpung kérung dukkan likkuika, Bénéké bélamém lamlig kuika. Urom béné béngoko Po:sum béné béyingko. 12. ('''3)''' Pa:ru rugonga ga:tin tinka Ka:ya moi kangamaiya, Ta:bé ngo silo pa:ru nommé Lé:ni gogbadé ré:réng bidu:né. 4 Ngomé silo pa:ru ba:bua Jegboké ré:pangé paryum moika Lé:ni ta:bé arum no-na Soboké roliém gogyum moika. 8 Ngo sobo roliém goglené bikupé Lé:ni ta:bém molen bikupé, Kaju ngommé lé:ni no-na Be:sung ka:rongém ka:len moika. 12 Pa:ru nommé bédangko lé:mo bidungku Pa:do sutpiém lé:rung bidungku, Pa:ru nommé lé:nio ngo-na Bumlu jojiém jirig subidung. 16 Sirki ba:bua botté no-na Sirka: na:né ko:né: no-na, Nolu lé:ni ta:bé ngommé Nolu ulínga gí:mang péika. 20 Sina paru lé:ni nommé Yeglong gollongém jo:bio tu:né, Kaju muié ga:bo bige:la Yeglong gollongém doman bitéika. 24 Odéng kanmangém kanman bitu:né Odéng namongém tí:tong némé, Ke:se pímangém píman bitu:né Ke:se namongé tí:tong némé. 28 Ki:bo éladém lallen tu:la Odéng bu:lungém bu:man bitéika. Ki:nogé nopungém pu:len tu:la Ke:ko domangém doman bitéika. 32 Kaju ngommé pa:ru no-na, Pa:do bogduém dulen moika, Bidu sém étsangé sa:man moika Mu:bi sém do:yi: bitungém bilen moika. 36 Pa:ru no-na lé:ni ngomna Ganno:tulungé tulen namsém, Lí:síg pényopé yuman bikiso Lé:tang pényopé arman bikíso. 40 Mémo pékarpé arren bikíso Ganno: pakarpé arman bikiso, Kaju ngommé pa:ru no-na Ta:bé do:jigém jigrob moika. 44 Pa:rubí yuntígé kélíg dagla, Pa:rubí pa:sagé lémo sulana, Pa:rubí muié ga:bo bikangku Mu:bi sé mise serob bikangku. 48 Odéng bu:lungém bu:man bitoném Pa:rubí pa:sagé térag bikangku, Ganno: pékarém arman bikangku. 51 ... ==Ka:yisu:nam== [[Category:Wp/mrg]] {{INTERWIKI|Q139940118}} <references group="Pangging, Kalinath, Pagag, Budhin (Annyi lennam, Phebuari, 2015), Tamteng-35-38, MAK, Dhemaji " /> [[Category:Wp/mrg/Mising dírbí]] <references responsive="" /> [[Category:Wp/mrg/Mising]] s5k7oakvx77dkojvczcx4a4cj34bnvu 0 3780863 7284041 7218836 2026-08-14T04:09:59Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284041 wikitext text/x-wiki '''Dan Zoreka'''<ref>Conger, George (2020-01-09). [https://anglican.ink/2020/01/08/kinkiizi-bishop-and-archdeacon-summoned-to-kampala/ "Kinkiizi bishop and archdeacon summoned to Kampala".] Anglican Ink © 2025. Retrieved 2025-12-15.</ref> n'omureeberezi w'Abangirikaani omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]:<ref>[http://web.archive.org/web/20230519085038/https://churchofuganda.org/dioceses/kinkizi/ "Kinkiizi | Church of Uganda]". ''churchofuganda.org''. Archived from the original on 2023-05-19. Retrieved 2025-12-15.</ref> Atwire ari omureeberezi w'e Kinkiizi kuruga omuri 2010 [3] Akateebwaho emikono aha myaka 48 kandi tarikumanywa ahabw'okuba omureeberezi w'okubanza omu ishaza eryo kutooranwa ataine rurengo rwa kanoni bukiri kare.[4] == Obuto bwe == Zoreka akaruga omu kukurira omu bworo omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda. Ishe akaba ari omubazi w'emyenda aine abakazi baingi.[5] == Obwegyese == Zoreka akashomera aha [[Wp/nyn/Uganda Christian University|Uganda Christian University]]. Akaba ari omukwanaganya w'eby'amagara omu bureeberezi bwa Kinkiizi kuruga 2004 kuhisya 2010.[6] == Reeba n'ebindi == * [[Wp/nyn/John Ntegyereize|John Ntegyereize]] * Wilson Kitara * Baker Ochola == Ebyokureberaho == [[Category:Wp/nyn]] 8gy8av6280nn3t4f4v1x0zjawt4jecm 7284042 7284041 2026-08-14T04:10:48Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284042 wikitext text/x-wiki '''Dan Zoreka'''<ref>Conger, George (2020-01-09). [https://anglican.ink/2020/01/08/kinkiizi-bishop-and-archdeacon-summoned-to-kampala/ "Kinkiizi bishop and archdeacon summoned to Kampala".] Anglican Ink © 2025. Retrieved 2025-12-15.</ref> n'omureeberezi w'Abangirikaani omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]:<ref>[http://web.archive.org/web/20230519085038/https://churchofuganda.org/dioceses/kinkizi/ "Kinkiizi | Church of Uganda]". ''churchofuganda.org''. Archived from the original on 2023-05-19. Retrieved 2025-12-15.</ref> Atwire ari omureeberezi w'e Kinkiizi kuruga omuri 2010 [3] Akateebwaho emikono aha myaka 48 kandi tarikumanywa ahabw'okuba omureeberezi w'okubanza omu ishaza eryo kutooranwa ataine rurengo rwa kanoni bukiri kare.[4] == Obuto bwe == Zoreka akaruga omu kukurira omu bworo omu mashuuma g'oburengyerwa-izooba bwa Uganda. Ishe akaba ari omubazi w'emyenda aine abakazi baingi.[5] == Obwegyese == Zoreka akashomera aha [[Wp/nyn/Uganda Christian University|Uganda Christian University]]. Akaba ari omukwanaganya w'eby'amagara omu bureeberezi bwa Kinkiizi kuruga omuri 2004 kuhisya omuri 2010.[6] == Reeba n'ebindi == * [[Wp/nyn/John Ntegyereize|John Ntegyereize]] * Wilson Kitara * Baker Ochola == Ebyokureberaho == [[Category:Wp/nyn]] jxc23jbwp5smx8bryirj3yg6b9s545o 0 3783712 7284070 7228847 2026-08-14T04:44:23Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284070 wikitext text/x-wiki Dan Wagaluka (akazaarwa ebiro 25 Okwa ikumi nibiri omuri 1986) n'omuzaani wa Uganda ow'omupiira gw'ebigyere orikuzaanira Nyamityobora FC.[1] qncowpgcwqd0j1hdzvywe1tu69o0454 8 3785368 7283728 7237098 2026-08-13T19:47:07Z Syunsyunminmin 2576388 notice 7283728 wikitext text/x-wiki {{Notice|1=<span style="font-size:120%;">Please do not create pages in test wiki that start with a lower case letter except Wiktionary. Please read [[Special:Mylanguage/I:CASE|I:CASE]].</span>}} mrp5fxb6evx4ftj4pdo3hbb6oj3ykus 7283729 7283728 2026-08-13T19:47:33Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[MediaWiki:Abusefilter-warning-case]] to [[MediaWiki:Abusefilter-disallowed-case]] without leaving a redirect 7283728 wikitext text/x-wiki {{Notice|1=<span style="font-size:120%;">Please do not create pages in test wiki that start with a lower case letter except Wiktionary. Please read [[Special:Mylanguage/I:CASE|I:CASE]].</span>}} mrp5fxb6evx4ftj4pdo3hbb6oj3ykus 0 3785662 7283733 7240126 2026-08-13T19:55:20Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wp/jax/tamir]] to [[Wp/jax/Tamir]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7240126 wikitext text/x-wiki '''Kamir''', kadang ditulis '''Khamir''' ({{lang-jv|ꦏ꦳ꦩꦶꦂ}}) atau jugo dikenali dengan '''samir''' adaloh makanan has Pemalang. Hadirnyo kue khamir awalnyo dibawak oleh warga asal negara Arab Saudi yang tinggal di Mulyoharjo. Secaro fisik, kue ko punyo bentuk bulat dan pipih dengan warno kecokelatan. Sekilas tampilannyo mirip dengan kue apem atau serabi, namun kue kamir punyo ukuran yang lebih besak serto tekstur yang lebih tebal. Kue ko tebuat dari adonan terigu, mentega, dan telor, kadang dicampur dengan bahan macam pisang ambon atau tape. Kamir ado duo jenis, yaitu kamir beras dan kamir terigu. Di pasaran Kota Pemalang, lebih banyak kamir terigu karno yang tahan lamo sedangkan kamir beras cuma bedasarkan pesanan. Beberapo orang nyebutnyo dengan namo '''Samir'''. == Bentuk kamir == Kue ko bebentuk bundar, pipih bewarno coklat dan hampir nyeruoi kue apem atau serabi tapi dikit lebih besak dan bantet. Sedangkan ukurannyo macam-macam, yang besak sampe sebesak lingkaran pinggan makan. Sedangkan yang kecik sebesak lingkaran mangkuk. Ukuran-ukuran itu tegantung yang mesan. Bahkan pernah nak dibuat ukuran raksasa tapi gagal karno idak masak merato.^{&#x5B;''butuh rujukan''&#x5D;} Tahapan utamo dalam bentukan adonan ssampe nyerupoi roti iyolah proses fermentasi adonan tepung make khamir roti. Fermentasi tu befungsi menghasilkan gas karbon dioksida (CO2)<ref name=":1" /> yang buat adonan ngembang. Selain itu, khamir jugo menghasilkan senyawo asam dan alkohol yang jugo memberikan aroma has pado roti [[Category:Wp/jax/Idangan]] 1onz1e2camybklyj8hm8rv4e1p43lse 0 3786189 7283386 7240470 2026-08-13T14:24:49Z MiiCii 2522943 7283386 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=苍天}} ==={{Wt/mnc/-noun-}}=== # [[Wt/mnc/ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ|{{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᠨᡳᠣᡥᠣᠨ ᠠᠪᡴᠠ}}]]. [[Category:Wt/mnc]] rjs9psectnbn8ddlp97ncvbhm8kf3do 0 3788230 7284253 7244099 2026-08-14T09:52:29Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284253 wikitext text/x-wiki [[File:Castello di Serravalle.jpg|190px|right]] [[File:Serravalle_map.gif|190px|right]] '''Saraval'''<ref>talvolti det ''Seravél'' t'i dialet dl'èlta</ref> (''Serravalle'' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]]. Sa i só 11 240 abitìnt e ouna stoiṡa ad 10,53 kmq l'è el pió grànd e poplòus castel dla Ripóbblica. == Nom == El só nom e sta pri "la ciusa dla vala" ch'la inssgna la so posiziauna geografga ch'la va a ciuda agli utmi culèini dla vala dl'Ausa deveint ad'arive ma la piana Rumagnula. El prim nom e fo "Castrum Olnani" in Latin ("Olnano" in Italièn). == Storia == Già dumini dij Malatesta ad [[Wp/rgn/Rèmin|Remne]], e fo ocuped tel 1463 e la dvantò parta dla Ripóbblica. == Sport == Us pò truvè el Stadi Olémpghi, ciamèd San Marino Stadium. [[File:Stadio Olimpico di Serravalle 2.jpg|thumb|]] [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] <references /> [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] ojvc2gi5vwse04xnlk6202hajq4m054 7284256 7284253 2026-08-14T09:53:25Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q185412]] 7284256 wikitext text/x-wiki [[File:Castello di Serravalle.jpg|190px|right]] [[File:Serravalle_map.gif|190px|right]] '''Saraval'''<ref>talvolti det ''Seravél'' t'i dialet dl'èlta</ref> (''Serravalle'' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]]. Sa i só 11 240 abitìnt e ouna stoiṡa ad 10,53 kmq l'è el pió grànd e poplòus castel dla Ripóbblica. == Nom == El só nom e sta pri "la ciusa dla vala" ch'la inssgna la so posiziauna geografga ch'la va a ciuda agli utmi culèini dla vala dl'Ausa deveint ad'arive ma la piana Rumagnula. El prim nom e fo "Castrum Olnani" in Latin ("Olnano" in Italièn). == Storia == Già dumini dij Malatesta ad [[Wp/rgn/Rèmin|Remne]], e fo ocuped tel 1463 e la dvantò parta dla Ripóbblica. == Sport == Us pò truvè el Stadi Olémpghi, ciamèd San Marino Stadium. [[File:Stadio Olimpico di Serravalle 2.jpg|thumb|]] [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] <references /> [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q185412}} 9otqt5esqc7rz941sy80l8bl6oq50h4 7284264 7284256 2026-08-14T10:12:52Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Mess Giugraféja antropéga 7284264 wikitext text/x-wiki [[File:Castello di Serravalle.jpg|190px|right]] [[File:Serravalle_map.gif|190px|right]] '''Saraval'''<ref>talvolti det ''Seravél'' t'i dialet dl'èlta</ref> (''Serravalle'' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]]. Sa i só 11 240 abitìnt e ouna stoiṡa ad 10,53 kmq l'è el pió grànd e poplòus castel dla Ripóbblica. == Nom == El só nom e sta pri "la ciusa dla vala" ch'la inssgna la so posiziauna geografga ch'la va a ciuda agli utmi culèini dla vala dl'Ausa deveint ad'arive ma la piana Rumagnula. El prim nom e fo "Castrum Olnani"<ref>"Olnano" in Italièn</ref> in Latin . == Storia == Già dumini dij Malatesta ad [[Wp/rgn/Rèmin|Remne]], e fo ocuped tel 1463 e la dvantò parta dla Ripóbblica. Tel 30 setembri 1957 i avét vést i "Fatt ad Ruvereda". == Giugraféja antropéga == El castel e counta al curazij ad Cà Ragn, Cinqui Vij, [[Wp/rgn/Dughena|Dughéna]], Falcén, Lesignén, Pont Mellini, Ruvereda e Al Tani<ref>"Valgiurata" in Italièn</ref>. == Sport == Us pò truvè el Stadi Olémpghi, ciamèd "San Marino Stadium". [[File:Stadio Olimpico di Serravalle 2.jpg|thumb|]] [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] <references /> [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q185412}} qevkq9i38c5qrqm59hj9igerolcreo7 7284302 7284264 2026-08-14T10:57:35Z ~2026-43617-84 2698275 7284302 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} [[File:Castello di Serravalle.jpg|190px|right]] [[File:Serravalle_map.gif|190px|right]] '''Saraval'''<ref>talvolti det ''Seravél'' t'i dialet dl'èlta</ref> (''Serravalle'' in [[Wp/rgn/Itaglièn|Italién]]) l'è oun castèl dla [[Wp/rgn/San Marein|Ripóbblica ad San Marein]]. Sa i só 11 240 abitìnt e ouna stoiṡa ad 10,53 kmq l'è el pió grànd e poplòus castel dla Ripóbblica. == Nom == El só nom e sta pri "la ciusa dla vala" ch'la inssgna la so posiziauna geografga ch'la va a ciuda agli utmi culèini dla vala dl'Ausa deveint ad'arive ma la piana Rumagnula. El prim nom e fo "Castrum Olnani"<ref>"Olnano" in Italièn</ref> in Latin . == Storia == Già dumini dij Malatesta ad [[Wp/rgn/Rèmin|Remne]], e fo ocuped tel 1463 e la dvantò parta dla Ripóbblica. Tel 30 setembri 1957 i avét vést i "Fatt ad Ruvereda". == Giugraféja antropéga == El castel e counta al curazij ad Cà Ragn, Cinqui Vij, [[Wp/rgn/Dughena|Dughéna]], Falcén, Lesignén, Pont Mellini, Ruvereda e Al Tani<ref>"Valgiurata" in Italièn</ref>. == Sport == Us pò truvè el Stadi Olémpghi, ciamèd "San Marino Stadium". [[File:Stadio Olimpico di Serravalle 2.jpg|thumb|]] [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/San Marein]] <references /> [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q185412}} 06a11tv20p4rv5wzo6779bekoblgahm 0 3788916 7284068 7246722 2026-08-14T04:40:36Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284068 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q26705067}} '''<big>Halimah Nakaayi</big>''' (akazaarwa ebiro 16 Okwa ikumi omuri 1994)<ref>Halimah Nakaayi attained her secondary school education from the Ndejje SS Bombo-Luweero. [http://g2014results.thecgf.com/athlete/cycling_road/1034662/halimah_nakaayi.html 2014 CWG bio] Archived 22 April 2022 at the Wayback Machine</ref><ref>"[https://www.olympedia.org/athletes/131923 Halimah Nakaayi – Profile]". ''Olympedia''. Retrieved 1 January 2021.</ref> <ref>Mukasa, Ritah (10 March 2021). [https://www.newvision.co.ug/articledetails/93836 "I am my mother's degree, says Halimah Nakaayi"]. ''New Vision''. Retrieved 11 March 2022.</ref><ref name=":0">[https://worldathletics.org/athletes/uganda/halimah-nakaayi-14431159 "Halimah NAKAAYI – Athlete Profile".] ''World Athletics''. Retrieved 1 January 2021.</ref>n'omwiruki wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] orikwiruka emishoza ya rwagati kandi orikukira kwiruka emishoza ya mita 800. Niwe yaasingire empaka z'ensi yoona eza 2019 omu mpaka ezo kandi yaasinga omudaari gwa kashatu omu mpaka z'omunda eza 2022 World Indoor Championships. Nakaayi niwe aine rikodi ya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] obwahati omu misinde ya mita 800 aheeru hamwe n'omunda, hamwe na mita 1000. Akeesimbaho omu mita 800 omu mpaka za 2016 Rio na 2020 Tokyo Olympics, yaahika aha semi-finals buri murundi.<ref>[https://web.archive.org/web/20160826092054/https://www.rio2016.com/en/athlete/halima-nakaayi "Halimah Nakaayi"]. ''Rio2016.com''. [[:en:Rio_2016_Organising_Committee_for_the_Olympic_and_Paralympic_Games|Rio 2016 Organising Committee for the Olympic and Paralympic Games]]. Archived from the original on 26 August 2016. Retrieved 24 August 2016. </ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20210817025112/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/athletics/athlete-profile-n1466186-nakaayi-halimah.htm Athletics NAKAAYI Halimah]". [[:en:Tokyo_Organising_Committee_of_the_Olympic_and_Paralympic_Games|''Tokyo 2020 Olympics''. Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games.]] Archived from the original on 17 August 2021. Retrieved 17 August 2021</ref> == Omurimo gw'okukora. == '''2011–2017''' Aha myaka 16, Halimah Nakaayi akasingura mita 400 omu mizaano ya Commonwealth Youth Games eya 2011 eyabaire omuri Douglas, Isle of Man. Omu 2012, akaza kwiruka orugyendo rwa 10 km orwa kabiri omu mpaka z'okwiruka aha mukoro gw'okujaguza emyaka 50 y'okwetegyeka kwa Uganda. Bwanyima y'okuruga omu mwanya gwa kataano kuza omu gwa kabiri, akamara eshaaha ina ari omu koma.<ref>Nakaayi, Halimah (26 November 2020). "[https://spikes.worldathletics.org/post/halimah-nakaayi-dream Fight for your dream]". ''Spikes.WorldAthletics.org''. World Athletics. Retrieved 11 March 2022.</ref> Nakaayi niwe yaakwatsire bendera ya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] aha mukoro gw'okuhendera emizaano ya orimpiki eya 2016 omuri Rio.<ref>[https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/08/2016-08-21-Rio-2016-Closing-Ceremony-Flag-Bearers.pdf#_ga=1.38774955.960241524.1472057934 "Rio 2016 Closing Ceremony – Flag Bearers"] (PDF). Retrieved 24 August 2016.</ref> Omwaka ogwakuratsireho, akaija omu mwanya gwa kabiri omu mpaka ze ez'obuhangu eza mita 800 ez'orugyendo omu mizaano ya Islamic Solidarity omu bwire bwa 2:01.60. Omu mpaka z'ensi yoona eza 2017, Nakaayi akaihwaho omu mpaka omu semi fayinolo, arikukora obwire bwa 2:01.74. '''2018–2021: Omuhanguzi w'ensi yoona omu misinde ya mita 800.''' Omu 2018, akaza omu mwanya gwa kana omu misinde ya mita 800 omu mpaka za Afirika n'obwire bwa 1:58.90. Akasingwa, 1–3, Caster Semenya, Francine Niyonsaba, na Habitam Alemu n'obwire bwa sikonda 0.04.<ref>[https://web.archive.org/web/20190424221033/http://www.africathle.com/2018/08/01/african-championships-asaba-nigeria-1-5082018/ "African championships, Asaba (Nigeria) 1-5/08/2018"]. ''AfricAthle.com''. Archived from the original on 24 April 2019. Retrieved 11 March 2022.</ref> Omu Kwamunaana 2019, Nakaayi akasingura omudaari gwa kopa omu mpaka ezaabaire aha mizaano ya Afirika enyima ya Hirut Meshesha na Rababe Arafi. Okwezi okwakuratsireho, akahinduka omuhanguzi w'ensi yoona omu misinde ya mita 800 omuri Doha, Qatar, yaatunguura rikodi ye eya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kuhika aha sikonda 1:58.04. Akasingura Raevyn Rogers, owaayesimbire aha muheru kuhangura omudaari gwa feeza omu sikonda 1:58.18, kandi Ajeé Wilson akamara omu mwanya gwa kashatu omu sikonda 1:58.84. Nakaayi akeegaitwaho omu mpaka z'akamaririzo omuzaani mugyenzi we Winnie Nanyondo omu mwanya gwa kana.<ref>[https://olympics.com/en/news/halimah-nakaayi-once-you-have-a-dream-fight-for-it "Halimah Nakaayi: "Once you have a dream, fight for it"".] ''Olympics.com''. [[:en:International_Olympic_Committee|IOC]]. 30 July 2021. Retrieved 11 March 2022.</ref> Bwanyima y'okubonabona n'oburemeezi bw'amaju, akahika aha semi-fayinolo omu mizaano ya orimpiki eya 2020 eyongyeziibweyo omuri Tokyo n'obwire bwe obwa 2:04.44 (2:00.92 omu by'okubuguma).<ref>[https://www.independent.co.ug/nakaayi-runs-below-2-minutes-in-new-world-best/ "Nakaayi runs below 2 minutes in new world best"]. [[:en:The_Independent_(Uganda)|''The Independent (Uganda)''.]] 15 February 2022. Retrieved 11 March 2022.</ref> '''2022–eriho hati.''' Nakaayi akahakahakana omu mpaka ina eza mita 800 ez'empaka za World Indoor Tour kandi yaayongyera aha rikodi ya Uganda ey'omunda emirundi eshatu.<ref>Whittington, Jess (22 February 2022). [https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/news/copernicus-cup-torun-swoboda-thompson-tsegay-girma-mihaljevic "Swoboda wins sprint showdown with Thompson-Herah, world leads from Tsegay and Mihaljevic"]. ''[[:en:World_Athletics|World Athletics]]''. Retrieved 11 March 2022.</ref> Arikwiruka omuri Karlsruhe, Val-de-Reuil, Liévin, na Toruń, akamara omu myanya 1–1–2–2 ekyo, n'obwire burungi bwa 1:58.58 (Liévin, akasingwa na 0.12s Natoya Goule) na 1:59.55 eyateirwe omuri Bufaransa.<ref name=":0" /> <ref>[https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/calendar-results/7162583/result?eventId=10229579&gender=W "World Indoor Tour 2022, Liévin (FRA) – Women's 800m"]. ''World Athletics''. 17 February 2022. Retrieved 11 March 2022.</ref>Akaza omu kyakabiri omuri Toruń omu kumara emifaliso eshatu n'obwire bwe obwa 2:00.19 obwakwatanisibwa Tigist Girma ow'emyaka 19 kuruga Ethiopia, kandi bombi enyima ya Catriona Bisset owabaire aine obwire bwa sikonda 0.03 (ekishushani ky'okumara).<ref>[https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/calendar-results/7162650/result?eventId=10229579&gender=W "World Indoor Tour 2022, Toruń (POL) – Women's 800m"]. ''World Athletics''. 22 February 2022. Retrieved 11 March 2022.</ref> <ref>[https://www.letsrun.com/news/2022/03/ajee-wilson-wins-800m-gold-at-world-indoor-championships/ "Ajee' Wilson wins 800m gold at World Indoor Championships".] ''LetsRun.com''. 20 March 2022. Retrieved 21 March 2022.</ref>enyima ya Wilson (1:59.09) na Freweyni Hailu owa Ethiopia (2:00.54), owaasingire Nakaayi atakahikire aha muheru. Akasingura kurungi, n'obu Goule (owa 4) na Bisset (owa 5).<ref>[https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/world-athletics-indoor-championships-7138985/results/women/800-metres/final/result "WAICH Belgrade 22 – 800 metres Women | Final"]. ''World Athletics''. 20 March 2022. Retrieved 20 March 2022.</ref> Aha mpaka z'ensi yoona omuri Eugene, Oregon omu kwezi kwa mushanju, tarabaasize kuhika aha mpaka z'akamaririzo bwanyima y'okuhendera omu mwanya gwa munaana omu mpaka ze ez'akamaririzo omu bwire bwa 2:01.05. Okwezi okwakuratsireho, Nakaayi akaza omu mwanya gwa munaana omu mpaka ze ez'omutaano aha mizaano ya Birmingham Commonwealth Games.<ref name=":0" /> '''Ebikuru ebi omuntu arikubaasa kukora'''. * 400 metres – 53.02 (Kampala 2017) * 800 metres – 1:57.26 (London 2024) ** 800 metres indoor – 1:58.58 (Liévin 2022) * 1000 metres – 2:32.12 (Monaco 2020) == Eby'okureeberaho == <references responsive="1"></references> [[Category:Wp/nyn]] p1mkh2l11mof7ssuody16pobebl0zr9 7284069 7284068 2026-08-14T04:42:43Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284069 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q26705067}} '''<big>Halimah Nakaayi</big>''' (akazaarwa ebiro 16 Okwa ikumi omuri 1994)<ref>Halimah Nakaayi attained her secondary school education from the Ndejje SS Bombo-Luweero. [http://g2014results.thecgf.com/athlete/cycling_road/1034662/halimah_nakaayi.html 2014 CWG bio] Archived 22 April 2022 at the Wayback Machine</ref><ref>"[https://www.olympedia.org/athletes/131923 Halimah Nakaayi – Profile]". ''Olympedia''. Retrieved 1 January 2021.</ref> <ref>Mukasa, Ritah (10 March 2021). [https://www.newvision.co.ug/articledetails/93836 "I am my mother's degree, says Halimah Nakaayi"]. ''New Vision''. Retrieved 11 March 2022.</ref><ref name=":0">[https://worldathletics.org/athletes/uganda/halimah-nakaayi-14431159 "Halimah NAKAAYI – Athlete Profile".] ''World Athletics''. Retrieved 1 January 2021.</ref>n'omwiruki wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] orikwiruka emishoza ya rwagati kandi orikukira kwiruka emishoza ya mita 800. Niwe yaasingire empaka z'ensi yoona eza 2019 omu mpaka ezo kandi yaasinga omudaari gwa kashatu omu mpaka z'omunda eza 2022 World Indoor Championships. Nakaayi niwe aine rikodi ya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] obwahati omu misinde ya mita 800 aheeru hamwe n'omunda, hamwe na mita 1000. Akeesimbaho omu mita 800 omu mpaka za 2016 Rio na 2020 Tokyo Olympics, yaahika aha semi-finals buri murundi.<ref>[https://web.archive.org/web/20160826092054/https://www.rio2016.com/en/athlete/halima-nakaayi "Halimah Nakaayi"]. ''Rio2016.com''. [[:en:Rio_2016_Organising_Committee_for_the_Olympic_and_Paralympic_Games|Rio 2016 Organising Committee for the Olympic and Paralympic Games]]. Archived from the original on 26 August 2016. Retrieved 24 August 2016. </ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20210817025112/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/athletics/athlete-profile-n1466186-nakaayi-halimah.htm Athletics NAKAAYI Halimah]". [[:en:Tokyo_Organising_Committee_of_the_Olympic_and_Paralympic_Games|''Tokyo 2020 Olympics''. Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games.]] Archived from the original on 17 August 2021. Retrieved 17 August 2021</ref> == Omurimo gw'okukora. == '''2011–2017''' Aha myaka 16, Halimah Nakaayi akasingura mita 400 omu mizaano ya Commonwealth Youth Games eya 2011 eyabaire omuri Douglas, Isle of Man. Omuri 2012, akaza kwiruka orugyendo rwa 10 km orwa kabiri omu mpaka z'okwiruka aha mukoro gw'okujaguza emyaka 50 y'okwetegyeka kwa Uganda. Bwanyima y'okuruga omu mwanya gwa kataano kuza omu gwa kabiri, akamara eshaaha ina ari omu koma.<ref>Nakaayi, Halimah (26 November 2020). "[https://spikes.worldathletics.org/post/halimah-nakaayi-dream Fight for your dream]". ''Spikes.WorldAthletics.org''. World Athletics. Retrieved 11 March 2022.</ref> Nakaayi niwe yaakwatsire bendera ya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] aha mukoro gw'okuhendera emizaano ya orimpiki eya 2016 omuri Rio.<ref>[https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/08/2016-08-21-Rio-2016-Closing-Ceremony-Flag-Bearers.pdf#_ga=1.38774955.960241524.1472057934 "Rio 2016 Closing Ceremony – Flag Bearers"] (PDF). Retrieved 24 August 2016.</ref> Omwaka ogwakuratsireho, akaija omu mwanya gwa kabiri omu mpaka ze ez'obuhangu eza mita 800 ez'orugyendo omu mizaano ya Islamic Solidarity omu bwire bwa 2:01.60. Omu mpaka z'ensi yoona eza 2017, Nakaayi akaihwaho omu mpaka omu semi fayinolo, arikukora obwire bwa 2:01.74. '''2018–2021: Omuhanguzi w'ensi yoona omu misinde ya mita 800.''' Omuri 2018, akaza omu mwanya gwa kana omu misinde ya mita 800 omu mpaka zAfirika n'obwire bwa 1:58.90. Akasingwa, 1–3, Caster Semenya, Francine Niyonsaba, na Habitam Alemu n'obwire bwa sikonda 0.04.<ref>[https://web.archive.org/web/20190424221033/http://www.africathle.com/2018/08/01/african-championships-asaba-nigeria-1-5082018/ "African championships, Asaba (Nigeria) 1-5/08/2018"]. ''AfricAthle.com''. Archived from the original on 24 April 2019. Retrieved 11 March 2022.</ref> Omu Kwa munaana omuri 2019, Nakaayi akasingura omudaari gwa kopa omu mpaka ezaabaire aha mizaano ya Afirika enyima ya Hirut Meshesha na Rababe Arafi. Okwezi okwakuratsireho, akahinduka omuhanguzi w'ensi yoona omu misinde ya mita 800 omuri Doha, Qatar, yaatunguura rikodi ye eya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kuhika aha sikonda 1:58.04. Akasingura Raevyn Rogers, owaayesimbire aha muheru kuhangura omudaari gwa feeza omu sikonda 1:58.18, kandi Ajeé Wilson akamara omu mwanya gwa kashatu omu sikonda 1:58.84. Nakaayi akeegaitwaho omu mpaka z'akamaririzo omuzaani mugyenzi we Winnie Nanyondo omu mwanya gwa kana.<ref>[https://olympics.com/en/news/halimah-nakaayi-once-you-have-a-dream-fight-for-it "Halimah Nakaayi: "Once you have a dream, fight for it"".] ''Olympics.com''. [[:en:International_Olympic_Committee|IOC]]. 30 July 2021. Retrieved 11 March 2022.</ref> Bwanyima y'okubonabona n'oburemeezi bw'amaju, akahika aha semi-fayinolo omu mizaano ya orimpiki eya 2020 eyongyeziibweyo omuri Tokyo n'obwire bwe obwa 2:04.44 (2:00.92 omu by'okubuguma).<ref>[https://www.independent.co.ug/nakaayi-runs-below-2-minutes-in-new-world-best/ "Nakaayi runs below 2 minutes in new world best"]. [[:en:The_Independent_(Uganda)|''The Independent (Uganda)''.]] 15 February 2022. Retrieved 11 March 2022.</ref> '''2022–eriho hati.''' Nakaayi akahakahakana omu mpaka ina eza mita 800 ez'empaka za World Indoor Tour kandi yaayongyera aha rikodi ya Uganda ey'omunda emirundi eshatu.<ref>Whittington, Jess (22 February 2022). [https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/news/copernicus-cup-torun-swoboda-thompson-tsegay-girma-mihaljevic "Swoboda wins sprint showdown with Thompson-Herah, world leads from Tsegay and Mihaljevic"]. ''[[:en:World_Athletics|World Athletics]]''. Retrieved 11 March 2022.</ref> Arikwiruka omuri Karlsruhe, Val-de-Reuil, Liévin, na Toruń, akamara omu myanya 1–1–2–2 ekyo, n'obwire burungi bwa 1:58.58 (Liévin, akasingwa na 0.12s Natoya Goule) na 1:59.55 eyateirwe omuri Bufaransa.<ref name=":0" /> <ref>[https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/calendar-results/7162583/result?eventId=10229579&gender=W "World Indoor Tour 2022, Liévin (FRA) – Women's 800m"]. ''World Athletics''. 17 February 2022. Retrieved 11 March 2022.</ref>Akaza omu kyakabiri omuri Toruń omu kumara emifaliso eshatu n'obwire bwe obwa 2:00.19 obwakwatanisibwa Tigist Girma ow'emyaka 19 kuruga Ethiopia, kandi bombi enyima ya Catriona Bisset owabaire aine obwire bwa sikonda 0.03 (ekishushani ky'okumara).<ref>[https://worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-tour/calendar-results/7162650/result?eventId=10229579&gender=W "World Indoor Tour 2022, Toruń (POL) – Women's 800m"]. ''World Athletics''. 22 February 2022. Retrieved 11 March 2022.</ref> <ref>[https://www.letsrun.com/news/2022/03/ajee-wilson-wins-800m-gold-at-world-indoor-championships/ "Ajee' Wilson wins 800m gold at World Indoor Championships".] ''LetsRun.com''. 20 March 2022. Retrieved 21 March 2022.</ref>enyima ya Wilson (1:59.09) na Freweyni Hailu owa Ethiopia (2:00.54), owaasingire Nakaayi atakahikire aha muheru. Akasingura kurungi, n'obu Goule (owa 4) na Bisset (owa 5).<ref>[https://www.worldathletics.org/competitions/world-athletics-indoor-championships/world-athletics-indoor-championships-7138985/results/women/800-metres/final/result "WAICH Belgrade 22 – 800 metres Women | Final"]. ''World Athletics''. 20 March 2022. Retrieved 20 March 2022.</ref> Aha mpaka z'ensi yoona omuri Eugene, Oregon omu kwezi kwa mushanju, tarabaasize kuhika aha mpaka z'akamaririzo bwanyima y'okuhendera omu mwanya gwa munaana omu mpaka ze ez'akamaririzo omu bwire bwa 2:01.05. Okwezi okwakuratsireho, Nakaayi akaza omu mwanya gwa munaana omu mpaka ze ez'omutaano aha mizaano ya Birmingham Commonwealth Games.<ref name=":0" /> '''Ebikuru ebi omuntu arikubaasa kukora'''. * 400 metres – 53.02 (Kampala 2017) * 800 metres – 1:57.26 (London 2024) ** 800 metres indoor – 1:58.58 (Liévin 2022) * 1000 metres – 2:32.12 (Monaco 2020) == Eby'okureeberaho == <references responsive="1"></references> [[Category:Wp/nyn]] 8qq8je9w32y8vf0sm8mozcrioked5sp 0 3789013 7283761 7260416 2026-08-13T20:10:20Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283761 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q5239267}} [[Category:Wp/nyn]] David Rubadiri (19 okwa mushanju omuri 1930 – 15 okwa mwenda omuri 2018) akaba ari omunyabiragiro, omushomi kandi omuhandiiki, omuhandiiki w'emizaano kandi omuhandiiki w'ebitabo. Rubadiri naateebwaho nk'omwe aha bahandiiki ba [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]] abarikukirayo kushororwa kandi bakajaguzibwa bwanyima y'okwetegyeka.<ref>"[http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php?option=com_content&view=article&id=279:david-rubadiri-malawi-&catid=31&Itemid=45 Centre for Creative Arts - Centre for Creative Arts]". ''www.cca.ukzn.ac.za''. Retrieved 23 November 2017.</ref><ref name=":3">"[https://malawi24.com/2018/09/16/poet-david-rubadiri-dies-at-88/ Poet David Rubadiri dies at 88]", ''Malawi24'', 16 September 2018.</ref> == Obwegyese n'emirimo == Rubadiri akashomera [[Wp/nyn/King’s College Budo|King's College Budo]], omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kuruga 1941 kuhisya 1950. Bwanyima, akaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] (1952–56), ahu yaaherize Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.<ref name=":0">"[https://nation.africa/kenya/news/rubadiri-on-family-and-long-career-857332 Rubadiri on family and long career]". ''Nation''. 12 April 2013. Retrieved 27 October 2020.</ref>emishomo ye n'obwegyese bwa bachelor's degree omu by'obuhangwa bw'Orungyereza hamwe n'ebyafaayo. Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.[4] Akagumizamu yaatunga Dipuloma omu by'obwegyese kuruga omu Yunivasite ya Bristol.<ref name=":1">"[https://web.archive.org/web/20081013043658/http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html DAVID RUBADIRI (Malawi, 1930)]". ''www.festivaldepoesiademedellin.org''. Archived from [http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html the original] on 13 October 2008. Retrieved 23 November 2017.</ref> Aha bwetegyeki bwa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omuri 1964, Rubadiri akatooranwa nk'omujwekyerwa w'eihanga ow'okubanza omuri [[Wp/nyn/United States|United States]] hamwe na United Nations (UN). Ku yaayorekire purezidenti Lyndon B. Johnson ebirikumukwataho omu White House ebiro 18 Okwamunaana 1964, akooreka amatsiko ngu eihanga rye erisya eryetongoire niriza kutunga obuhwezi bwingi kuruga USA; akagira ngu Malawi ekaba neeyetenga obuhwezi bw'okwombeka ebitongore byayo eby'obugabe bw'okusharamu kandi yaagira ngu Malawi ekaba etungire obuhwezi bwa USA omu by'entaasya hamwe n'obukugu obundi.<ref>''Nyasaland Times'', Tuesday, 18 August 1964.</ref> Omu mwaka nigwo gumwe Rubadiri akareebeka aha tiivi ya National Educational Television (New York City) omu muzaano ogurikwetwa African Writers of Today.<ref name=":2">Keith A. P. Sandiford, ''A Black Studies Primer: Heroes and Heroines of the African Diaspora'', Hansib Publications, 2008, p. 392.</ref> Rubadiri akaruga omu gavumenti ya Malawi omuri 1965 obu yaataana na purezidenti Hastings Banda.<ref>"[http://www.poemhunter.com/david-rubadiri/ David Rubadiri - David Rubadiri Poems - Poem Hunter]". ''www.poemhunter.com''. Retrieved 23 November 2017.</ref> Nk'omuhungi, Rubadiri akeegyesa aha yunivasite ya Makerere (1968–75), kwonka akagaruka yaahungira omu myaka ya Idi Amin.<ref name=":0" /><ref>Lwanda, John Chipembere (2018). "[https://www.jstor.org/stable/26542023 James David Rubadiri: Professor, Poet, Diplomat, Teacher, Educationalist, Mentor]". ''The Society of Malawi Journal''. '''71''' (2): 46–53. [[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]]&#x20;[https://search.worldcat.org/issn/0037-993X 0037-993X].</ref> Akaba ari n'omuhangu omu by'obuhangwa bw'Orungyereza aha yunivasite ya Northwestern omuri 1972.<ref name=":0" /> Rubadiri bwanyima akeegyesa aha Yunivasite ya Nairobi, Kenya (1976–84), kandi nawe akaba ariho kakye, hamwe na [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p’Bitek]], aha Yunivasite ya Ibadan omuri Nigeria, aha kushaba kwa Wole Soyinka. Ahagati ya 1975 na 1980, Rubadiri akaba ari memba w'Akakiiko Akakuru aka National Theatre of Kenya.<ref name=":1" /> Kuruga 1984 kuhisya 1997, akeegyesa aha Yunivasite ya Botswana, ahu yabaire ari mukuru w'ekitongore ky'eby'obwegyese eby'endimi hamwe n'eby'obuhangwa. Omu 1997, bwanyima y'okufa kwa Banda, Rubadiri akagaruka yaatooranwa kuba omujwekyerwa wa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omu kibiina ky'amahanga geeteeraine, kandi akatooranwa nk'omuhwezi wa yunivasite ya Malawi omu 2000.<ref name=":0" /> Akatunga diguri y'ekitiinisa kuruga omu Yunivasite ya Strathclyde omuri 2005.<ref name=":2" /> Rubadiri akafa ebiro 15 Okwaikumi na mwenda 2018, aha myaka 88, aha irwariro rya Mzuzu Central Hospital.<ref name=":3" /> == Amagara ge nk'omuntu == Akabugana omukazi we (obwo aine eiziina) Gertrude Uzanda omuri Malawi omuri 1955. Akaba ari omujigaijo omu baana bashatu abaazairwe omuri Livingstonia omuri 1927. Bakashwerana ebiro 14 Okwaikumi na mwenda 1957. Akaba azaariirwe omuri 1927 kandi yaashomera aha Fort Hare University. Bombi bakaza omu kihome nk'abarwanirizi b'obusingye. Bakazaara abaana bataano hamwe. Bakamara emyaka 61 y'obushwere hamwe.<ref>"[https://jstor.org/stable/10.2307/27088919 The Nationalist, Teacher, Devoted Wife and Mother Abstract template – Gertrude Rubadiri's Story]". ''The Society of Malawi Journal''. '''74''' (2): 13–16. 2021.</ref> == Ebihandiiko == Ebyevugo bya Rubadiri bitwire nibisiimwa nk'ebimwe aha "ebirikukirayo obugaiga omuri Afirika ey'obunaku obu".<ref name=":1" /> Omurimo gwe gukashohozibwa omu 1963 anthology Modern Poetry of Africa (East African Publishers, 1996), kandi gukareebeka omu bitabo by'ensi yoona otwariiremu ''Transition'', ''Black Orpheus'' na ''Présence Africaine''. Ekitabo kye kyonka, No Bride Price, kikashohozibwa omuri 1967. Kikahakanisa obutegyeki bwa Banda kandi, hamwe na The Looming Shadow ekya Legson Kayira, bikaba biri omu bitabo by'okubanza ebyahandiikirwe Abamalawi. == Ebihandiiko ebitoreinwe == * ''Growing Up With Poetry: An Anthology for Secondary Schools'', 1989 * ''Poems from East Africa'' (co-edited with David Cook), 1971 * ''No Bride Price'' (novel), 1967 * ''Come To Tea'' (play), 1965 * "African Thunderstorm" (poem) * "A negro labourer in Liverpool" (poem) == Reeba n'aba == * <big>[[Wp/nyn/John Ruganda|John Ruganda]]</big> * <big>[[Wp/nyn/Ngũgĩ wa Thiong'o|Ngugi wa Thiong'o]]</big> * [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p'Bitek]] * Wole Soyinka * Timothy Wangusa == Ebihandiiko ebirikugambwaho == {{INTERWIKI|Q5239267}} mz31g2uxs8rv9lbf0romebzx3f54rgm 7283762 7283761 2026-08-13T20:11:06Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283762 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q5239267}} [[Category:Wp/nyn]] David Rubadiri (19 okwa mushanju omuri 1930 – 15 okwa mwenda omuri 2018) akaba ari omunyabiragiro, omushomi kandi omuhandiiki, omuhandiiki w'emizaano kandi omuhandiiki w'ebitabo. Rubadiri naateebwaho nk'omwe aha bahandiiki ba [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]] abarikukirayo kushororwa kandi bakajaguzibwa bwanyima y'okwetegyeka.<ref>"[http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php?option=com_content&view=article&id=279:david-rubadiri-malawi-&catid=31&Itemid=45 Centre for Creative Arts - Centre for Creative Arts]". ''www.cca.ukzn.ac.za''. Retrieved 23 November 2017.</ref><ref name=":3">"[https://malawi24.com/2018/09/16/poet-david-rubadiri-dies-at-88/ Poet David Rubadiri dies at 88]", ''Malawi24'', 16 September 2018.</ref> == Obwegyese n'emirimo == Rubadiri akashomera [[Wp/nyn/King’s College Budo|King's College Budo]], omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kuruga omuri 1941 kuhisya omuri 1950. Bwanyima, akaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] (1952–56), ahu yaaherize Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.<ref name=":0">"[https://nation.africa/kenya/news/rubadiri-on-family-and-long-career-857332 Rubadiri on family and long career]". ''Nation''. 12 April 2013. Retrieved 27 October 2020.</ref>emishomo ye n'obwegyese bwa bachelor's degree omu by'obuhangwa bw'Orungyereza hamwe n'ebyafaayo. Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.[4] Akagumizamu yaatunga Dipuloma omu by'obwegyese kuruga omu Yunivasite ya Bristol.<ref name=":1">"[https://web.archive.org/web/20081013043658/http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html DAVID RUBADIRI (Malawi, 1930)]". ''www.festivaldepoesiademedellin.org''. Archived from [http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html the original] on 13 October 2008. Retrieved 23 November 2017.</ref> Aha bwetegyeki bwa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omuri 1964, Rubadiri akatooranwa nk'omujwekyerwa w'eihanga ow'okubanza omuri [[Wp/nyn/United States|United States]] hamwe na United Nations (UN). Ku yaayorekire purezidenti Lyndon B. Johnson ebirikumukwataho omu White House ebiro 18 Okwamunaana 1964, akooreka amatsiko ngu eihanga rye erisya eryetongoire niriza kutunga obuhwezi bwingi kuruga USA; akagira ngu Malawi ekaba neeyetenga obuhwezi bw'okwombeka ebitongore byayo eby'obugabe bw'okusharamu kandi yaagira ngu Malawi ekaba etungire obuhwezi bwa USA omu by'entaasya hamwe n'obukugu obundi.<ref>''Nyasaland Times'', Tuesday, 18 August 1964.</ref> Omu mwaka nigwo gumwe Rubadiri akareebeka aha tiivi ya National Educational Television (New York City) omu muzaano ogurikwetwa African Writers of Today.<ref name=":2">Keith A. P. Sandiford, ''A Black Studies Primer: Heroes and Heroines of the African Diaspora'', Hansib Publications, 2008, p. 392.</ref> Rubadiri akaruga omu gavumenti ya Malawi omuri 1965 obu yaataana na purezidenti Hastings Banda.<ref>"[http://www.poemhunter.com/david-rubadiri/ David Rubadiri - David Rubadiri Poems - Poem Hunter]". ''www.poemhunter.com''. Retrieved 23 November 2017.</ref> Nk'omuhungi, Rubadiri akeegyesa aha yunivasite ya Makerere (1968–75), kwonka akagaruka yaahungira omu myaka ya Idi Amin.<ref name=":0" /><ref>Lwanda, John Chipembere (2018). "[https://www.jstor.org/stable/26542023 James David Rubadiri: Professor, Poet, Diplomat, Teacher, Educationalist, Mentor]". ''The Society of Malawi Journal''. '''71''' (2): 46–53. [[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]]&#x20;[https://search.worldcat.org/issn/0037-993X 0037-993X].</ref> Akaba ari n'omuhangu omu by'obuhangwa bw'Orungyereza aha yunivasite ya Northwestern omuri 1972.<ref name=":0" /> Rubadiri bwanyima akeegyesa aha Yunivasite ya Nairobi, Kenya (1976–84), kandi nawe akaba ariho kakye, hamwe na [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p’Bitek]], aha Yunivasite ya Ibadan omuri Nigeria, aha kushaba kwa Wole Soyinka. Ahagati ya 1975 na 1980, Rubadiri akaba ari memba w'Akakiiko Akakuru aka National Theatre of Kenya.<ref name=":1" /> Kuruga 1984 kuhisya 1997, akeegyesa aha Yunivasite ya Botswana, ahu yabaire ari mukuru w'ekitongore ky'eby'obwegyese eby'endimi hamwe n'eby'obuhangwa. Omuri 1997, bwanyima y'okufa kwa Banda, Rubadiri akagaruka yaatooranwa kuba omujwekyerwa wa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omu kibiina ky'amahanga geeteeraine, kandi akatooranwa nk'omuhwezi wa yunivasite ya Malawi omu 2000.<ref name=":0" /> Akatunga diguri y'ekitiinisa kuruga omu Yunivasite ya Strathclyde omuri 2005.<ref name=":2" /> Rubadiri akafa ebiro 15 Okwaikumi na mwenda omuri 2018, aha myaka 88, aha irwariro rya Mzuzu Central Hospital.<ref name=":3" /> == Amagara ge nk'omuntu == Akabugana omukazi we (obwo aine eiziina) Gertrude Uzanda omuri Malawi omuri 1955. Akaba ari omujigaijo omu baana bashatu abaazairwe omuri Livingstonia omuri 1927. Bakashwerana ebiro 14 Okwaikumi na mwenda 1957. Akaba azaariirwe omuri 1927 kandi yaashomera aha Fort Hare University. Bombi bakaza omu kihome nk'abarwanirizi b'obusingye. Bakazaara abaana bataano hamwe. Bakamara emyaka 61 y'obushwere hamwe.<ref>"[https://jstor.org/stable/10.2307/27088919 The Nationalist, Teacher, Devoted Wife and Mother Abstract template – Gertrude Rubadiri's Story]". ''The Society of Malawi Journal''. '''74''' (2): 13–16. 2021.</ref> == Ebihandiiko == Ebyevugo bya Rubadiri bitwire nibisiimwa nk'ebimwe aha "ebirikukirayo obugaiga omuri Afirika ey'obunaku obu".<ref name=":1" /> Omurimo gwe gukashohozibwa omu 1963 anthology Modern Poetry of Africa (East African Publishers, 1996), kandi gukareebeka omu bitabo by'ensi yoona otwariiremu ''Transition'', ''Black Orpheus'' na ''Présence Africaine''. Ekitabo kye kyonka, No Bride Price, kikashohozibwa omuri 1967. Kikahakanisa obutegyeki bwa Banda kandi, hamwe na The Looming Shadow ekya Legson Kayira, bikaba biri omu bitabo by'okubanza ebyahandiikirwe Abamalawi. == Ebihandiiko ebitoreinwe == * ''Growing Up With Poetry: An Anthology for Secondary Schools'', 1989 * ''Poems from East Africa'' (co-edited with David Cook), 1971 * ''No Bride Price'' (novel), 1967 * ''Come To Tea'' (play), 1965 * "African Thunderstorm" (poem) * "A negro labourer in Liverpool" (poem) == Reeba n'aba == * <big>[[Wp/nyn/John Ruganda|John Ruganda]]</big> * <big>[[Wp/nyn/Ngũgĩ wa Thiong'o|Ngugi wa Thiong'o]]</big> * [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p'Bitek]] * Wole Soyinka * Timothy Wangusa == Ebihandiiko ebirikugambwaho == {{INTERWIKI|Q5239267}} ba8g9x3bbn22gw0jmousedqb1sczg9b 7283764 7283762 2026-08-13T20:11:49Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283764 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q5239267}} [[Category:Wp/nyn]] David Rubadiri (19 okwa mushanju omuri 1930 – 15 okwa mwenda omuri 2018) akaba ari omunyabiragiro, omushomi kandi omuhandiiki, omuhandiiki w'emizaano kandi omuhandiiki w'ebitabo. Rubadiri naateebwaho nk'omwe aha bahandiiki ba [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]] abarikukirayo kushororwa kandi bakajaguzibwa bwanyima y'okwetegyeka.<ref>"[http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php?option=com_content&view=article&id=279:david-rubadiri-malawi-&catid=31&Itemid=45 Centre for Creative Arts - Centre for Creative Arts]". ''www.cca.ukzn.ac.za''. Retrieved 23 November 2017.</ref><ref name=":3">"[https://malawi24.com/2018/09/16/poet-david-rubadiri-dies-at-88/ Poet David Rubadiri dies at 88]", ''Malawi24'', 16 September 2018.</ref> == Obwegyese n'emirimo == Rubadiri akashomera [[Wp/nyn/King’s College Budo|King's College Budo]], omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kuruga omuri 1941 kuhisya omuri 1950. Bwanyima, akaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] (1952–56), ahu yaaherize Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.<ref name=":0">"[https://nation.africa/kenya/news/rubadiri-on-family-and-long-career-857332 Rubadiri on family and long career]". ''Nation''. 12 April 2013. Retrieved 27 October 2020.</ref>emishomo ye n'obwegyese bwa bachelor's degree omu by'obuhangwa bw'Orungyereza hamwe n'ebyafaayo. Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.[4] Akagumizamu yaatunga Dipuloma omu by'obwegyese kuruga omu Yunivasite ya Bristol.<ref name=":1">"[https://web.archive.org/web/20081013043658/http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html DAVID RUBADIRI (Malawi, 1930)]". ''www.festivaldepoesiademedellin.org''. Archived from [http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html the original] on 13 October 2008. Retrieved 23 November 2017.</ref> Aha bwetegyeki bwa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omuri 1964, Rubadiri akatooranwa nk'omujwekyerwa w'eihanga ow'okubanza omuri [[Wp/nyn/United States|United States]] hamwe na United Nations (UN). Ku yaayorekire purezidenti Lyndon B. Johnson ebirikumukwataho omu White House ebiro 18 Okwa munaana omuri 1964, akooreka amatsiko ngu eihanga rye erisya eryetongoire niriza kutunga obuhwezi bwingi kuruga USA; akagira ngu Malawi ekaba neeyetenga obuhwezi bw'okwombeka ebitongore byayo eby'obugabe bw'okusharamu kandi yaagira ngu Malawi ekaba etungire obuhwezi bwa USA omu by'entaasya hamwe n'obukugu obundi.<ref>''Nyasaland Times'', Tuesday, 18 August 1964.</ref> Omu mwaka nigwo gumwe Rubadiri akareebeka aha tiivi ya National Educational Television (New York City) omu muzaano ogurikwetwa African Writers of Today.<ref name=":2">Keith A. P. Sandiford, ''A Black Studies Primer: Heroes and Heroines of the African Diaspora'', Hansib Publications, 2008, p. 392.</ref> Rubadiri akaruga omu gavumenti ya Malawi omuri 1965 obu yaataana na purezidenti Hastings Banda.<ref>"[http://www.poemhunter.com/david-rubadiri/ David Rubadiri - David Rubadiri Poems - Poem Hunter]". ''www.poemhunter.com''. Retrieved 23 November 2017.</ref> Nk'omuhungi, Rubadiri akeegyesa aha yunivasite ya Makerere (1968–75), kwonka akagaruka yaahungira omu myaka ya Idi Amin.<ref name=":0" /><ref>Lwanda, John Chipembere (2018). "[https://www.jstor.org/stable/26542023 James David Rubadiri: Professor, Poet, Diplomat, Teacher, Educationalist, Mentor]". ''The Society of Malawi Journal''. '''71''' (2): 46–53. [[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]]&#x20;[https://search.worldcat.org/issn/0037-993X 0037-993X].</ref> Akaba ari n'omuhangu omu by'obuhangwa bw'Orungyereza aha yunivasite ya Northwestern omuri 1972.<ref name=":0" /> Rubadiri bwanyima akeegyesa aha Yunivasite ya Nairobi, Kenya (1976–84), kandi nawe akaba ariho kakye, hamwe na [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p’Bitek]], aha Yunivasite ya Ibadan omuri Nigeria, aha kushaba kwa Wole Soyinka. Ahagati ya 1975 na 1980, Rubadiri akaba ari memba w'Akakiiko Akakuru aka National Theatre of Kenya.<ref name=":1" /> Kuruga 1984 kuhisya 1997, akeegyesa aha Yunivasite ya Botswana, ahu yabaire ari mukuru w'ekitongore ky'eby'obwegyese eby'endimi hamwe n'eby'obuhangwa. Omuri 1997, bwanyima y'okufa kwa Banda, Rubadiri akagaruka yaatooranwa kuba omujwekyerwa wa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omu kibiina ky'amahanga geeteeraine, kandi akatooranwa nk'omuhwezi wa yunivasite ya Malawi omu 2000.<ref name=":0" /> Akatunga diguri y'ekitiinisa kuruga omu Yunivasite ya Strathclyde omuri 2005.<ref name=":2" /> Rubadiri akafa ebiro 15 Okwaikumi na mwenda omuri 2018, aha myaka 88, aha irwariro rya Mzuzu Central Hospital.<ref name=":3" /> == Amagara ge nk'omuntu == Akabugana omukazi we (obwo aine eiziina) Gertrude Uzanda omuri Malawi omuri 1955. Akaba ari omujigaijo omu baana bashatu abaazairwe omuri Livingstonia omuri 1927. Bakashwerana ebiro 14 Okwaikumi na mwenda 1957. Akaba azaariirwe omuri 1927 kandi yaashomera aha Fort Hare University. Bombi bakaza omu kihome nk'abarwanirizi b'obusingye. Bakazaara abaana bataano hamwe. Bakamara emyaka 61 y'obushwere hamwe.<ref>"[https://jstor.org/stable/10.2307/27088919 The Nationalist, Teacher, Devoted Wife and Mother Abstract template – Gertrude Rubadiri's Story]". ''The Society of Malawi Journal''. '''74''' (2): 13–16. 2021.</ref> == Ebihandiiko == Ebyevugo bya Rubadiri bitwire nibisiimwa nk'ebimwe aha "ebirikukirayo obugaiga omuri Afirika ey'obunaku obu".<ref name=":1" /> Omurimo gwe gukashohozibwa omu 1963 anthology Modern Poetry of Africa (East African Publishers, 1996), kandi gukareebeka omu bitabo by'ensi yoona otwariiremu ''Transition'', ''Black Orpheus'' na ''Présence Africaine''. Ekitabo kye kyonka, No Bride Price, kikashohozibwa omuri 1967. Kikahakanisa obutegyeki bwa Banda kandi, hamwe na The Looming Shadow ekya Legson Kayira, bikaba biri omu bitabo by'okubanza ebyahandiikirwe Abamalawi. == Ebihandiiko ebitoreinwe == * ''Growing Up With Poetry: An Anthology for Secondary Schools'', 1989 * ''Poems from East Africa'' (co-edited with David Cook), 1971 * ''No Bride Price'' (novel), 1967 * ''Come To Tea'' (play), 1965 * "African Thunderstorm" (poem) * "A negro labourer in Liverpool" (poem) == Reeba n'aba == * <big>[[Wp/nyn/John Ruganda|John Ruganda]]</big> * <big>[[Wp/nyn/Ngũgĩ wa Thiong'o|Ngugi wa Thiong'o]]</big> * [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p'Bitek]] * Wole Soyinka * Timothy Wangusa == Ebihandiiko ebirikugambwaho == {{INTERWIKI|Q5239267}} 0splf8munw53e1u2bclxp19ti0ya5am 7283765 7283764 2026-08-13T20:13:06Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283765 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q5239267}} [[Category:Wp/nyn]] David Rubadiri (19 okwa mushanju omuri 1930 – 15 okwa mwenda omuri 2018) akaba ari omunyabiragiro, omushomi kandi omuhandiiki, omuhandiiki w'emizaano kandi omuhandiiki w'ebitabo. Rubadiri naateebwaho nk'omwe aha bahandiiki ba [[Wp/nyn/Afirika|Afirika]] abarikukirayo kushororwa kandi bakajaguzibwa bwanyima y'okwetegyeka.<ref>"[http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php?option=com_content&view=article&id=279:david-rubadiri-malawi-&catid=31&Itemid=45 Centre for Creative Arts - Centre for Creative Arts]". ''www.cca.ukzn.ac.za''. Retrieved 23 November 2017.</ref><ref name=":3">"[https://malawi24.com/2018/09/16/poet-david-rubadiri-dies-at-88/ Poet David Rubadiri dies at 88]", ''Malawi24'', 16 September 2018.</ref> == Obwegyese n'emirimo == Rubadiri akashomera [[Wp/nyn/King’s College Budo|King's College Budo]], omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kuruga omuri 1941 kuhisya omuri 1950. Bwanyima, akaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]] (1952–56), ahu yaaherize Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.<ref name=":0">"[https://nation.africa/kenya/news/rubadiri-on-family-and-long-career-857332 Rubadiri on family and long career]". ''Nation''. 12 April 2013. Retrieved 27 October 2020.</ref>emishomo ye n'obwegyese bwa bachelor's degree omu by'obuhangwa bw'Orungyereza hamwe n'ebyafaayo. Ahagati ya 1960 na 1962, akeega Ebyahandiikirwe aha King's College, Cambridge, yaatunga diguri ya MA.[4] Akagumizamu yaatunga Dipuloma omu by'obwegyese kuruga omu Yunivasite ya Bristol.<ref name=":1">"[https://web.archive.org/web/20081013043658/http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html DAVID RUBADIRI (Malawi, 1930)]". ''www.festivaldepoesiademedellin.org''. Archived from [http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/74_75/rubadiri.html the original] on 13 October 2008. Retrieved 23 November 2017.</ref> Aha bwetegyeki bwa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omuri 1964, Rubadiri akatooranwa nk'omujwekyerwa w'eihanga ow'okubanza omuri [[Wp/nyn/United States|United States]] hamwe na United Nations (UN). Ku yaayorekire purezidenti Lyndon B. Johnson ebirikumukwataho omu White House ebiro 18 Okwa munaana omuri 1964, akooreka amatsiko ngu eihanga rye erisya eryetongoire niriza kutunga obuhwezi bwingi kuruga USA; akagira ngu Malawi ekaba neeyetenga obuhwezi bw'okwombeka ebitongore byayo eby'obugabe bw'okusharamu kandi yaagira ngu Malawi ekaba etungire obuhwezi bwa USA omu by'entaasya hamwe n'obukugu obundi.<ref>''Nyasaland Times'', Tuesday, 18 August 1964.</ref> Omu mwaka nigwo gumwe Rubadiri akareebeka aha tiivi ya National Educational Television (New York City) omu muzaano ogurikwetwa African Writers of Today.<ref name=":2">Keith A. P. Sandiford, ''A Black Studies Primer: Heroes and Heroines of the African Diaspora'', Hansib Publications, 2008, p. 392.</ref> Rubadiri akaruga omu gavumenti ya Malawi omuri 1965 obu yaataana na purezidenti Hastings Banda.<ref>"[http://www.poemhunter.com/david-rubadiri/ David Rubadiri - David Rubadiri Poems - Poem Hunter]". ''www.poemhunter.com''. Retrieved 23 November 2017.</ref> Nk'omuhungi, Rubadiri akeegyesa aha yunivasite ya Makerere (1968–75), kwonka akagaruka yaahungira omu myaka ya Idi Amin.<ref name=":0" /><ref>Lwanda, John Chipembere (2018). "[https://www.jstor.org/stable/26542023 James David Rubadiri: Professor, Poet, Diplomat, Teacher, Educationalist, Mentor]". ''The Society of Malawi Journal''. '''71''' (2): 46–53. [[:en:ISSN_(identifier)|ISSN]]&#x20;[https://search.worldcat.org/issn/0037-993X 0037-993X].</ref> Akaba ari n'omuhangu omu by'obuhangwa bw'Orungyereza aha yunivasite ya Northwestern omuri 1972.<ref name=":0" /> Rubadiri bwanyima akeegyesa aha Yunivasite ya Nairobi, Kenya (1976–84), kandi nawe akaba ariho kakye, hamwe na [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p’Bitek]], aha Yunivasite ya Ibadan omuri Nigeria, aha kushaba kwa Wole Soyinka. Ahagati ya 1975 na 1980, Rubadiri akaba ari memba w'Akakiiko Akakuru aka National Theatre of Kenya.<ref name=":1" /> Kuruga omuri 1984 kuhisya omuri 1997, akeegyesa aha Yunivasite ya Botswana, ahu yabaire ari mukuru w'ekitongore ky'eby'obwegyese eby'endimi hamwe n'eby'obuhangwa. Omuri 1997, bwanyima y'okufa kwa Banda, Rubadiri akagaruka yaatooranwa kuba omujwekyerwa wa [[Wp/nyn/Malawi|Malawi]] omu kibiina ky'amahanga geeteeraine, kandi akatooranwa nk'omuhwezi wa yunivasite ya Malawi omu 2000.<ref name=":0" /> Akatunga diguri y'ekitiinisa kuruga omu Yunivasite ya Strathclyde omuri 2005.<ref name=":2" /> Rubadiri akafa ebiro 15 Okwaikumi na mwenda omuri 2018, aha myaka 88, aha irwariro rya Mzuzu Central Hospital.<ref name=":3" /> == Amagara ge nk'omuntu == Akabugana omukazi we (obwo aine eiziina) Gertrude Uzanda omuri Malawi omuri 1955. Akaba ari omujigaijo omu baana bashatu abaazairwe omuri Livingstonia omuri 1927. Bakashwerana ebiro 14 Okwa mwenda omuri 1957. Akaba azaariirwe omuri 1927 kandi yaashomera aha Fort Hare University. Bombi bakaza omu kihome nk'abarwanirizi b'obusingye. Bakazaara abaana bataano hamwe. Bakamara emyaka 61 y'obushwere hamwe.<ref>"[https://jstor.org/stable/10.2307/27088919 The Nationalist, Teacher, Devoted Wife and Mother Abstract template – Gertrude Rubadiri's Story]". ''The Society of Malawi Journal''. '''74''' (2): 13–16. 2021.</ref> == Ebihandiiko == Ebyevugo bya Rubadiri bitwire nibisiimwa nk'ebimwe aha "ebirikukirayo obugaiga omuri Afirika ey'obunaku obu".<ref name=":1" /> Omurimo gwe gukashohozibwa omu 1963 anthology Modern Poetry of Africa (East African Publishers, 1996), kandi gukareebeka omu bitabo by'ensi yoona otwariiremu ''Transition'', ''Black Orpheus'' na ''Présence Africaine''. Ekitabo kye kyonka, No Bride Price, kikashohozibwa omuri 1967. Kikahakanisa obutegyeki bwa Banda kandi, hamwe na The Looming Shadow ekya Legson Kayira, bikaba biri omu bitabo by'okubanza ebyahandiikirwe Abamalawi. == Ebihandiiko ebitoreinwe == * ''Growing Up With Poetry: An Anthology for Secondary Schools'', 1989 * ''Poems from East Africa'' (co-edited with David Cook), 1971 * ''No Bride Price'' (novel), 1967 * ''Come To Tea'' (play), 1965 * "African Thunderstorm" (poem) * "A negro labourer in Liverpool" (poem) == Reeba n'aba == * <big>[[Wp/nyn/John Ruganda|John Ruganda]]</big> * <big>[[Wp/nyn/Ngũgĩ wa Thiong'o|Ngugi wa Thiong'o]]</big> * [[Wp/nyn/Okot p'Bitek|Okot p'Bitek]] * Wole Soyinka * Timothy Wangusa == Ebihandiiko ebirikugambwaho == {{INTERWIKI|Q5239267}} 0sqyb3n5iis4fdzscl23iig6mlqv2s5 0 3789042 7283900 7249330 2026-08-14T02:36:11Z Pshiukhiam 2697672 /* Nyūthíe */ 7283900 wikitext text/x-wiki Āsīuchàmlài (ā-îe chàmshàh '''AIA''') (Earct Epistels) {| class="wikitable" |+ Ā-îe Āsīuchàmlài |- ! Shēulūap | [[File:Khiamniungan Bible.jpg|thumb|Āsīuchàmlài]] |- ! Āmônglâm | [[Wp/kix/Tûathìh|Tûathìh]] |- ! Part of | [[Wp/kix/Āsīuchàmlài|Āsīuchàmlài]] |- ! Āyô shàh nyù | [[Wp/kix/Koine Greek|Koine Greek]] |- ! Chām hāuvì | 27 |- ! Āpāh | 260 |- ! Āhòi | 7,957 |} ==Mathi== [[Wp/kix/ĀTHÀYÒ|ĀTHÀYÒ]] Nōng chàmshàh jü nü khèunyōh nü nōng chàm nü kōū āpá nyīelümkíuhkü jü èp, nōng jàngkü tûathìh nü kōū mīeshūa hōi nühé ānyòkēi hōi nōng chāmshāh pàuh nü shāutà līamkü nōikülà, àshéu üh ākōu āmōumōu nü tà nühé chām nütā lükūhü thülūokü nōikülà '''Mathi''' üh shàh nyé tà nyé hékü nōikülà. [[File:Isúo Khrista chām shàh pàuh.jpg|thumb|Mathi]] '''Isúo''' tà mühôilūhkü nü khúkü '''Marhu''' '''Roman''' hài '''Government''' théuthü lîukīm hûi jünü shíu tà kàuh khéunyōh tà jūakü nōikülà,. '''Mathi''' lükūhü '''Palestine''' lé '''Garbanon''' símkü khéunyōh hōi nütā lîukīm hûi jünü jàngkü āpà mēimēi iūlükülà lükü nōng āthàngkü noíkü '''Isúo''' '''Khrista''' kü phá-é kü nōikülà,. '''Isúo''' òh '''Mathi''' épkü āpá sühôi thīh àh màikü noí nyé tà líangkü āpà tà jūa. Nōng nài '''Mathi''' āpêm lîe vákü '''Isúo''' tà hōilūh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Khéunyōh atsītsü òh nyu jé '''Jerusalem''' lé shàh nyé tà nyu jé nühé atsītsü òh nyu jé '''Antioch''' lé. '''Mathi''' āpà nôk tsàkkü āpà jé noí, ànyí khéunyōh hōi nü nyu jé '''Mathi''' üh '''Jerusalem''' mülôuhthīh vàkü nü khúkü shàh nyé tà nyû [[Wp/kix/70|70]] '''AD''' nü tà lìngnáiüh '''AD''' [[Wp/kix/45-46|45-46]] mōngkü tà nyû jé. [[Wp/kix/ĀTHÀVÁU|ĀTHÀVÁU]] '''Nazareth''' hài '''Isúo''' '''Khrista''' nōng '''Yihuda''' hài nôkpaū tà nyé hé àh théuthü '''Mathi''' üh nōng chām nü '''Yihuda''' hài hàusháh, nōng chàm nü jàngkü ākîng chāmlài àtèi khūpíam nyû nyû külā nōng '''Isúo''' '''Khrista''' nühé āpà chí thúvàukü nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Mathi''' āpà chām jàngkü '''Isúo''' '''Khrista''' nōng '''Yihuda''' hài nôkpaū tà nyû jé nü ép jé,. '''Yihuda''' hài üh '''Isúo''' '''Khrista''' jüsü nôkpàu tà jülōuh lükūhü '''Mathi''' üh shàh tīoh jünü tü, nōng nôkpàu nü ātsíkü nühé ōukóng àshôngtîng noíkü '''Isúo''' '''Khrista''' mútíam shìshì-é tà nyû. ==Mark== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Mark tà '''Yohan''' tà lükūhü jūakü nōikülà,. '''Mark''' nōng '''Ibri''' hài nyíe '''Yohan''' nōng '''Latin''' hài nyíe nōikülà. [[File:Mark tà Yohan tà lükūhü jūa.jpg|thumb|John Mark]] '''Mark''' '''Jerusalem''' lé lái kēikü nōikülà '''Mark''' āpémüh nyékü nōi jünü tuàthíh ānyōkéi '''Banabas''' lé nōikülà '''Colossi''' [[Wp/kix/4|4]]:[[Wp/kix/10|10]] '''Paul''' nühé '''Banabas''' '''Missionary''' shám mīe kéi jénü ātāu nài '''Mark''' lükūhü lái kēihū külā '''Act''' [[Wp/kix/12|12]]: [[Wp/kix/25|25]], [[Wp/kix/13|13]]: [[Wp/kix/5|5]]. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Ànyí āmuà khéunyōh hōi nü pūo lîukü tíokü nōikülà, lükūhü tíokü tà [[Wp/kix/64-68|64-68]] '''AD''' mōngkü é tà thüchūh nyé ànyí khéunyōh hōi nü '''Mark''' üh nōng chām nü '''Peter''' íe và kü tà shàh [[Wp/kix/63|63]] '''AD''' mōngkü íe và '''Mark''' üh nōng '''Roman''' hài nyûlé shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTHÀVÁU|ĀTHÀVÁU]] '''Isúo''' '''Khrista''' nōng '''Roman''' hàiüh á nyû ānghíe á théuthü '''Mark''' üh nōng chām nü shàh, ākīpshà jünü '''Kōuh-ō''' tônglé nyōkü shí hīe á '''Mark''' üh nōng chām nü shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Isúo''' '''Khrista''' nōng '''Āpàu-ô''' jámkíe tà nyû jé nü ép jé '''Isaia''' [[Wp/kix/42|42]]:[[Wp/kix/1|1]] nōng khéunyōh nü shàu tà nyé lōuh á mōngchíukü noí külā, lükūhü āpà nyû tà shàu üh jé mōnglàm. ==Luk== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Ngém àmēi chām nōng '''Luk''' üh āpém shàhkü nōikülà,. '''Luk''' chām nühé '''Act''' chām mémtshôu '''Theophilee''' hàu shàh kíuh. [[File:Ngém àmēi chām.jpg|thumb|The gospel of Luke]] [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Ātāu mútíam á thihkü shàhkü nōikülà àtèi táukü shàh nyé nōng nyīlóuh á àtshéktīng nōikülà. [[Wp/kix/1|1]]. Ayō nàiüh '''AD''' [[Wp/kix/58|58]] táukü '''Caesarea''' nòknyû lé shàh. [[Wp/kix/2|2]]. Mútíam nài AD 65 táukü '''Roman''' lé shàh nyé tà thüchūh nōng jàngkü Luk chām nōng '''AD''' [[Wp/kix/58|58]] nühé '''AD''' [[Wp/kix/75|75]] mōngkü khímlóuhkü tsüo é tà thüchūh nyé. [[Wp/kix/ĀTHÀVÁU|ĀTHÀVÁU]] '''Isúo''' '''Khrista''' nōng ātsháh nyûláh nài yô nü Isúo ālí nōikülà nühé athüngó chí nühé ātsüo nü āthü nü nyé lōuh á théuthü shàh nyé, nōng chām nü jàngkü āmônglám nü kōuh mōngkü kí hīe á Luk üh nōng chām nü shàh nyé. Luk nōng '''Isúo''' '''Khrista''' kü thâpēmkü nühé āngéih jélēpkü ép shàh lükūhü Isúo Khrista khéunyōh tshôu tà nyû jé nü ép jé, lükūhü jélaükü ākīpshà '''Yihuda''' hài théuthü tütíekü lükūhü mīelē āpém théuthü noí nyé. ==Yohan== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Ngém àmēi chām '''Yohan''' chām tà ví jé nü ātāu nài üh '''Yohan''' üh āpà nyíe kíuh tíukü jé ép, lükūhü ànyí khéunyōh '''Irenaeus''' nühé '''Theophilee''' níeüh nōng chām nü '''Yohan''' üh shàh jé nü míthüh kíuh jé nü ép jé. [[File:Āsíu oūtshōu chām shàh.jpg|thumb|John chām shàh]] '''Isúo''' '''Khrista''' á-ô noí jénü ātāu kü àtèi chíkü nōikülà nühé āpà pāiphú lé lühlûh jé nü shàukü '''Yohan''' níuvéi üh ép kü nōikülà. '''Yohan''' [[Wp/kix/1|1]]:[[Wp/kix/4|4]] [[Wp/kix/19|19]]:[[Wp/kix/35|35]] nühé āpà '''Isúo''' shuhoi ōngkü hü jénü jàngkü nōng chām nü kōuh thīhtíe á ashéukü shàh nyé. '''Yohan''' [[Wp/kix/21|21]]:[[Wp/kix/24|24]] '''Yohan''' '''Yihuda''' hài nōikülà nühé āpà '''Palestine''' lé kíkü nōikülà. Āpà '''Zebedie''' tshôu nühé āpà nyû '''Solometa''' tà nyíekü nōikülá āpà pūo '''Zebedie''' nühé āpà hàishīu '''Peter''' nühé '''Andrew''' nühé nōng kô '''Galilee''' héu lîe ngô nü phékshà kütâ chàilíekü méiméi kü nōikülà. '''Isúo''' '''Khrista''' phé mühóilūhkü nü khükü āpà ālímkīuh jé nü sühōi nōikülà. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Ngém àmēi chām '''Yohan''' '''AD''' [[Wp/kix/86-95|86-95]] mōngkü tà ànyí khéunyōh hōi nü thüchūh nyé nühé nōng chām nü '''Ephesu''' nòkkü shàh mükhü tà thüchūh nyé. [[Wp/kix/ĀTHÀVÁU|ĀTHÀVÁU]] Āpà chām shàh jàngkü '''Isúo''' '''Khrista''' théuthü mēikü thüchūh kü nyélôuh jé nü théuthü khéunyōh tshôu nü āthü jé yàngkü Kōuh-ō tônglé símkü noíkü kí áh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Isúo''' tü '''Kōuh-ō''' tshôu tà nyû jü nü ép jé, '''Yohan''' [[Wp/kix/1|1]]:[[Wp/kix/1|1]] nü kô ép jé. ==Honghoi chi== [[Wp/kix/ĀNYĪLÒUH-ÎE|ĀNYĪLÒUH-ÎE]] Tuàthíh yōchūh jé nü nühé tuàthíh nü ālí nōikülà nōng hông chí hōi jàngkü kíuh tíukü ép jé, tuàthíh nü yōchūh kütâ pūo [[Wp/kix/30|30]] aüsàm mōngkü àtèi thúvàukü nōikülà nōng chām nü kô āpém ép jé. [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] Hongthuo hōi chām kô lükūhü shàhkü ép jé. Act [[Wp/kix/16:|16:]] [[Wp/kix/10-17|10-17]] [[Wp/kix/20:|20:]] [[Wp/kix/6|6]] [[Wp/kix/21:|21:]] [[Wp/kix/18|18]] '''Luk''' üh mūolī-îe tsàkkü pēm ālōuhméi ép jé nü théuthü lükūhü shàhkü ép jé. '''Act''' [[Wp/kix/3|3]]:[[Wp/kix/7|7]], [[Wp/kix/9|9]]: [[Wp/kix/18-33|18-33]] nühé [[Wp/kix/28|28]]: [[Wp/kix/1-6|1-6]]. [[Wp/kix/ĀTHĀNG|ĀTHĀNG]] Nōng chām nü '''Luk''' üh shàh nyé '''AD''' [[Wp/kix/63|63]] táukü nühé '''Rom''' hài nôk lé shàhkü ép jé. [[Wp/kix/ĀHÒILÙOH|ĀHÒILÙOH]] Nōng chām nü ālíam sümīe théuthü shàh nyé. [[Wp/kix/1|1]]. Tuàthíh nü ālí yōchūh nōng nyûláh nü mēikü āukü shàh. [[Wp/kix/2|2]]. Ātsüo tütíekü chìm jé nü kô tuàthíh āmônglám hōi sōilôuhkü noí á. [[Wp/kix/3|3]]. Āsíu oūtshōu jàngkü nyélôuh hé àh shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Tuàthíh hài tü ngém àmēi shíupíng á théuthü āthūilüh tsàk noí nyé '''Act''' [[Wp/kix/1|1]];[[Wp/kix/8|8]] khéunyōh tshôu nü kīpsháh àh Isúo íe kütâ ô-kū shí jü nü nyūngém póngpīng àh tshūlíe thōilūh. ==Rom== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] '''Rom''' chām nōng '''Paul''' üh shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''Rom''' chām nōng '''Paul''' '''Missionary''' üh shám mīe sāmtīam nü '''Korintai''' lé íu nài üh shàh nyé, āléih [[Wp/kix/3|3]] sümīe '''Korintai''' lé nōikülà, nōng táukü '''AD''' [[Wp/kix/56|56]] táukü shàh nyé tà nyû jé. [[File:Ā-îe chāmlāi.jpg|thumb|Paul Missionary]] [[Wp/kix/ĀTHÀVÁU|ĀTHÀVÁU]] Nōng chām nü mútíam ngōikü '''Paul''' üh nōng chām nü shàhkü nōikülà '''Rom''' [[Wp/kix/1|1]]: [[Wp/kix/10-13|10-13]] [[Wp/kix/15|15]]: [[Wp/kix/22-25|22-25]] nü ép jé, '''Paul''' '''Rom''' hai nôkpàu thíh àh ātsüo tà mōngchíukü noí külā, lükūhü āpà tà kîngshī hōi nü shíu lôuh-àh á théuthü héikü líangkü nōikülà, nōng jàngkü '''Paul''' '''Rom''' hài tônglé shí á jüshíu nōng théuthü '''Paul''' üh nōng chām nü '''Rom''' hài hàu shàh kíuh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Rom''' chām kü ātìngtìng nü nyūtsüo nü āsíu nü '''Isúo''' '''Khrista''' tà āmōnglàm hōi tü nyūtsüo nühé síukü kí áh. ==I Korint== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Nōng chām nü '''Paul''' üh shàh nyé, nōng āpà pēmüh nyû jé nü ayō chām '''Korint''' [[Wp/kix/1|1]]:[[Wp/kix/1|1]] [[Wp/kix/16|16]]:[[Wp/kix/21|21]] nü kô ép jé nühé āpà üh '''Timothy''' hài lōuhkü nōikülà. [[Wp/kix/ĀTHÀNG|ĀTHÀNG]] Nōng chām nü '''Ephesu''' lé '''Paul''' '''Missionary''' shám mīe sāmtīam nü íu nài üh shàh nyé. '''AD''' [[Wp/kix/54-55|54-55]] mōngkō. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Ākōuh lümíe théuthü '''Paul''' '''Missionary''' üh chām nü shàh. 1. '''Korint''' tuàthíh kü āngémsūngèm noí jénü jàngkü nōng lōuhmēi àh théuthü '''Paul''' '''Missionary''' üh shàh nyé. 2. '''Korint''' tuàthíh nü üh àtèi sàng jé nōng thüshí àh shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ālōuh síu jé nü nōng ātìngtìng nyūtōng noí kü āmkhàm shāisülíe jàngkü lōuh síu á jü pūo lükūhü āmônglám jàngkü '''Khrista''' üh kīpsháh é. ==II Korint== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Nōng chām nü '''II''' '''Korint''' '''Paul''' '''Missionary''' üh shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''I''' '''Korint''' chām shàh kütâ ātāu líukü jé noíkü '''II''' '''Korint''' chām nü lükūhü shàhkü nōikülà [[Wp/kix/55-56|55-56]] '''AD''' nühé nōng chām nü '''Macedonia''' lé shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Korint''' tuàthíh lé āngémsūngèm nühé ājéi-ài jé noíkü nü nôk nōikülà, nōng théuthü '''Paul''' üh '''Tit''' '''Korint''' lé hôngkü nōikülà, ātāu líukü jé mü khūkü '''Paul''' tônglé nyūngém hôngkü nōikülà, lōutü āmônglám hōi àpīo nü íe lü kü nōikülà lükūhü ātsíetsü tü '''Paul''' tà kîngshīkü nōikülà. Nōng shíu hàu ātsūotíng '''Isúo''' '''Khrista''' sühōi tà nyé lü hīe shí á. Tuàthíh nü jé lōuthîh và hīe á théuthü nühé khéunyōh ātsíetsü tü nyé lühkü nōikülà, nōng shíu hàu théumēi nyû nyû nōng chām nü shàh külā. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātìngtìng nyūtōng nü '''Paul''' '''Missionary''' ā-ô nühé āpà üh yōchūhkü chíkü khū jé nü. ==Galatia== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Nōng chām nü shàh jé nü '''Paul''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü [[Wp/kix/48|48]] '''AD''' mōngkü shàh nyé nühé '''Antioch''' nühé '''Syria''' lé shàh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Yihuda''' hài àhôi ātsíetsü '''Kalatia''' tuàthíh lōuthîh á kôuh-ē nühé āmônglám hōi hàu '''Isúo''' '''Khrista''' nyūngém jé chìm hīe á kōuh-é. Nōng jàngkü '''Paul''' '''Missionary''' üh āmônglám hōi hàu nōng chām nü shàh nyé, nühé nyûkhím kākéi hōi nōkshîng mōngkü nōikülà, nōng jàngkü '''Paul''' '''Missionary''' üh āmônglám jàngkü ākīpshà ép é tà nyû. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātìngtìng nyūtōng nü shàu hàiüh Isúo '''Khrista''' ākīpshà jünü tà nyé-é nōng shíu kīpsháh é nühé nōng kô nyûkhím kākéi á jé pūo. ==Ephisa== [[Wp/kix/NYŪYŌ|NYŪYŌ]] '''Ephisa''' chām '''Paul''' üh shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü '''Rom''' hài nôk lé ākhô jàm lé noíkü shàh nyé nühé nōng chām nü [[Wp/kix/61|61]] '''AD''' táukü shàh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Nōng chām nü '''Paul''' üh '''Ephesa''' kü noí jünü āmônglám hōi '''Kōuh-ō''' ājūjíe nühé '''Kōuh-ō''' àthāhtíu nyé lóuh hīe á théuthü nōng chām nü shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Tuàthíh nü '''Khrista''' pém noí ākhéu nü '''Isúo''' '''Khrista''' nühé pém nü āmônglám hōi. ==Philipi== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] '''Philipi''' chām nōng '''Paul''' '''Missionary''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü '''Paul''' üh ákhô jàm lé shàh nyé nühé nōng chām nü [[Wp/kix/62|62]] '''AD''' mōngkó. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Philipi''' tuàthíh üh '''Paul''' ákhô jàm lé noí táukü chàisü-ó hülóuhkü nōikülà. Nōng théuthü '''Paul''' '''Missionary''' üh thēumēi nyû nyû nühé āpà ákhô jàm lé nü shūi nōng nài '''Philipi''' tuàthíh āmônglám hōi āpàkü phāh íe tà nōng chām nü kōuh shàhkü ép jé. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātìngtìng nyūtōng nü āmônglīng nühé thēumēi kíuh. ==Kolosi== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Paul''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''Paul''' ''''Missionary''' nōng chām nü '''Rom''' lé [[Wp/kix/61|61]] '''AD''' nài shàh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Nōng chām nü '''Kolosi''' hài mōngkü hôkngàm lōuh mōng á ātéitūnàiūh nōng vītàukü ātsüo tütíekü nü āchīm shôngkü nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Khrista''' lü ātsüo nü noí nyé nühé nōng kô '''Kolosi''' hài thüpémkü noí á. ==I Thesalonika== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nou '''Paul''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''Paul''' ''''Missionary''' shám mīe nü '''Thesalonika''' lîe íu jé nü ātāu nài ngém àmēi nü chimkú nōikülá, lükūhü āpà üh nōng chām nü '''Korintai''' lîe shāh nühé pūo [[Wp/kix/51|51]] '''AD''' táukü shāh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Paul''' '''Thesalonika''' lîe nü kūmshúi và kü nōikülà, nōng jàngkü āpà āmônglám hōi ōngkü āpà üh yōchūh kü mōngtsāmkü yōchūh á jüshíu nōng jàngkü '''Paul''' üh '''Timothi''' '''Thesalonika''' lîe hōngkü nōikülà. Ātāu tīam '''Timothi''' '''Paul''' tônglé nyūngém kà jé nü '''Paul''' ātsüo tüathíh nü tà jūjīe jé, ātsüo tü jūjīe tüh nü tü àshéu jé tônglé símkü shí é lā. Lükūhü àshéu üh īh jüliàngshí tà nyû kü nōikülà. [[Wp/kix/1|1]]. '''Paul''' üh àshéu tà jūjīe tà nühé ātsüotíng líang jé tà nyé lōuh hīe á nōng chām nü shàh. [[Wp/kix/2|2]]. '''Isúo''' '''Khrista''' mútíam ātsüotíng shìshì-é tà nyû [[Wp/kix/4:13-18|4:13-18]]. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Isúo''' '''Khrista''' mútíam shìshì-é tà nyû nōng ātsüotíng nyūtōng nōikülà. ==II Thesalonika== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''II''' '''Thesalonika''' '''Paul''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''Paul''' üh nōng chām nü [[Wp/kix/64|64]] '''AD''' táukü '''Rom''' lé shàh nyé. [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] Nōng chām nü '''Paul''' üh '''Timothi''' hài üh Kōuh-ō chí nü mōngshôngkü chí á lōutsūo kíuh jé nü noí nyé. Tuàthíh àukü nühé kōuhnyùtshùi ku ālílūo shí nài tsüokü noí á. '''Paul''' ákhô jàm lé noí phīe '''Timothi''' tà ashīphà é tà nyû kü nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āsíu nyû nü tsímkü noí á nyû [[Wp/kix/1:14|1:14]] nühé '''Paul''' üh lîetīukü '''Kōuh-ō''' chíthāng nü '''Timothi''' üh lōuthūo á théuthü.''' ==I Timothi== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] '''Paul''' üh nōng chām nü shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''Paul''' üh nōng chām nü [[Wp/kix/62|62]] '''AD''' nài shàh '''Macedonia''' lîe. [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] '''Paul''' üh '''Timothi''' hàu shàh '''Paul''' '''Timothikü''' shíaktà vàu é jé shíu nōng jàngkü '''Paul''' üh '''Timothi''' tà tuàthíh chí nü mēikü chí á théuthü shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āyôchūh chí mēikü chí á nōng ātìngtìng nyūtōng nōikülà. ==II Timothi== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü ātāu mútíam '''II''' '''Timothi''' nü hü '''Paul''' üh shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Paul üh nōng chām nü 64 '''AD''' táu nài Rom hài nôklé shàh nyé. [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] Nōng chām nü '''Paul''' '''Missionary''' üh shàh. 1. '''Timothi''' '''Kōuh-ō''' chí mōngshôngkü chí á lōutsūo kíuh kü shàh. 2. Tuàthíh nühé kōuhnyùtshùi līamkü ālílūo shí jü nü ātāu tsüokü noí á. 3. '''Paul''' ákhô jàm lé noí phīe '''Timothi''' āshí phāh íe tà nyû kü nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āsíu nyû nü tà tsímkü noí á [[Wp/kix/1:14|1:14]] nühé Paul üh lîetīu jünü '''Kōuh-ō''' chí '''Timothi''' hàu lōuthūo hīe á. ==Tit== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Paul''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü [[Wp/kix/63|63]] '''AD''' táukü '''Ephisa''' lîe shāh kü nōikülà. [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] [[Wp/kix/1|1]]. '''Kōuh-ō''' chí nōng '''Island''' nühé '''Greek''' yôlöuhkü lā, nōng thümékü yōchūh á théuthü '''Paul''' üh lōuthūokü ép. [[Wp/kix/2|2]]. Āmônglám hôkngàm mēikü ngàmkü chimkü á nyû, ātéitūnàiūh ātsüo tütíekü nü yàng nü kōu thàkhū á noí á ālíang nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āyôchūh chí mēikü chí á '''Timothi''' chāmkü ép jé nühé '''Timothi''' üh nyūtsüo nü chimkú ép jé. ==Philemon== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Paul''' üh shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] '''Philimon''' chām nōng 61 '''AD''' táukü Roman lé shàh [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] Nōng chām nü'''Paul''' üh Philimon hàu shàhkü nōikülà. Philimon ánü Onesimus üh kàuh nü kàuhkü khúkü noí külā nōng táukü '''Paul''' tônglé shikü nōikülà nōng jàngkü '''Paul''' üh '''Onesimus''' nyôkü shí kütâ '''Philimon''' tà āvàshàu jé nü ép jé. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Nōng chām nü āmàuhāi tuàthíh hàu shàh jé nü lîe tütíekü lükūhü thingkheu chām shàh phīe, tôngtà nyūtōng lōuhshàkü jé ép. Lükūhü mēikü vílūo nàiüh '''Paul''' üh '''Onedimus''' hàu àvākíuh é jé nü nühé müsà tēisūnío lîe nyôhlōuh á '''Philimon''' tà nyû jé nü ép jé. [[Wp/kix/ĀVÀKÍUH|ĀVÀKÍUH]] Vākîuh kütâ müsà tēisūnío lîe nyôhlōuh shí jünü ép jé. ==Hebrew== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü shàuüh shàh nyé tà nyû á jüshíu, nōng jàngkü ànyí khéunyōh hōi nü üh nyíe nü pīokü lōuh shàhkü tīu nyé. [[Wp/kix/NYÍE HŌI|NYÍE HŌI]]: '''Paul''', '''Luk''', '''Barnaba''', '''Silan''', '''Philip''', nühé '''Apollos'''. [[File:Shàu üh shàh nyé.jpg|thumb|Hebrew chām]] [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] Nōng shíu tà thühīekü líanglūo nàiüh '''Paul''' mükhü tà ngém lükūhü chām shàh nütā thàp nàiüh '''Paul''' chām shàh tü tíe tà thüshà. Nōngtīephíe thūothīh nü shàuüh shàh nyé khü tà thülûo nàiüh,. '''Kōuh-ō''' āsíu oūtshōu nü hü kü nōng chām nü shàh nühé nōng tuàthíh théuthü shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü '''Rom''' hài [[Wp/kix/65|65]] '''AD''' táukü shāh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Chām shàh pàu nü āmônglám hōi '''Khrista''' tà āmōnglàm hōi ōū jé mōngkü jé íu lu hīe àh théuthü nōng chām nü shàh. Āmônglám nü lîu ōukóngkü noí á nühé Mosa nyūkhîm lîe tü tíe, lükūhü '''Isúo''' '''Khrista''' ākîngtīng āpém shīu jénü tà āmōnglàm hōi théuthü nōng chām nü shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātìngtìng nyūtōng nü nōng chām nü kōuh ép jénü '''Khrista''' ākîngtīng '''Kōuh-ō''' tshôu. ==Yokap== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] '''Yokab''' chām nōng '''Yokab''' üh shàh nyé, lōuh nōng chām nü tà thàplūo jé. [[File:Jacob chām.jpg|thumb|Jacob-Yokab]] [[Wp/kix/ĀTHĀNG|ĀTHĀNG]] '''Yokab''' chām [[Wp/kix/54|54]] '''AD''' táukü '''Yerusalem''' lîe shāh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Nōng chām nü '''Yihuda''' hài théuthü shàh nyé, nühé āmônglám līamkü nühé kîkî līamkü shāisülíe āmōumōu nōikülà, nühé āhài lôumîam, āmôngkîoh, yàng thîetīe, nühé àlôuhmîam nōng noí külā, nōng lōuhmēi àh théuthü '''Yokab''' üh nōng chām nü shàh nyé. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āmônglám hōi síukü kí áh nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh nyé. ==I Peter== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Peter''' üh shàh nyé. [[File:Peter chām.jpg|thumb|Peter]] [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü [[Wp/kix/65|65]] '''AD''' nài '''Rom''' táukü shāh. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Āmônglám hōi àngtsü ūm-hîe nü mīekü noí jünü shíu hàu mōng lōuhshóng kíuh àh shàh nyé, āshí ánü ātāu '''Kōuh-ō''' nü àtèi thülōuhkü tīu nyé nōng thávàu hīe àh théuthü shàh. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Isúo''' '''Khrista''' ālí àngtsü ūm-hîe nōng khīkkü jüsü lükūhü àngtsü nü ép kütâ ākīpshà nü ép é. Nōng ātìngtìng nyūtōng nōikülà. ==II Peter== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Peter''' ātāu mútíam àh thíhkü shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTHĀNG|ĀTHĀNG]] Nōng chām nü [[Wp/kix/67|67]] '''AD''' táukü '''Rom''' lé shàh nyé. '''Peter''' üh āpà íe-và áh símkü noí jünü ātāu nài [[Wp/kix/67|67]] '''AD''' pūokü lüh shàh nyé, nühé āpà '''Rom''' hài nôk lé lôh-àh vā nyé. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Peter''' üh īh āmônglám hōi ōngkü ātāu lîukü noí hü shí é tà nyé külā, kütâ nōng chām nü āmônglām hōi tà ātsüo tütíekü nü chìm é jünü lîu nü thàkhūkü noí á nōng chām nü shàhkü nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātsüo tütíekü chìm é jé nü lîu nü thàkhūkü noí á nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh. ==I Yohan== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Áyô '''Yohan''' chām nōng '''Isúo''' sühôi Yohan üh shàhkü nōikülà. [[File:Yohan āsíu chām.jpg|thumb|John-Yohan]] [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Yohan üh nōng chām nü [[Wp/kix/85|85]] '''AD''' táukü '''Ephisa''' lîe shāh nyé. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Yohan''' üh ālíam sümīe á théuthü shàh nyé. [[Wp/kix/1|1]]. Ātsüo tütíekü chìm jé nü lîu nü pōng-é hīe àh shàh. [[Wp/kix/2: 18-27|2: 18-27]]. [[Wp/kix/2|2]]. Isúo Khrista tà āmōnglàm nài tü āmónglíng noí é. [[Wp/kix/2:1|2:1]]. [[Wp/kix/3|3]].Ātsüo tütíekü nyôh jünü lîu nü kīpsháh é. [[Wp/kix/2:26|2:26]]. [[Wp/kix/4|4]]. Āmônglám hōi théuthü āshàhchí ā-ō nü kí-é. [[Wp/kix/5:13|5:13]]. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātsüo tütíekü chìm jé nü théuthü nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh nyé. '''Kōuh-ō''' nü kōuh āmkhàm āthāyō àmēi hīe jünü jàngkü á-ō shàh ép é nühé nōng jàngkü kīpsháh é. ==II Yohan== [[Wp/kix/ĀTHÀYŌ|ĀTHÀYŌ]] Nōng chām nü '''Yohan''' üh shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng chām nü [[Wp/kix/85|85]] '''AD''' nàiüh Yohan üh '''Ephisa''' lé shàh nühé [[Wp/kix/90|90]] '''AD''' mōngkó shàh mükhü tà ànyí khéunyōh hōi nü thüshàh nyé. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] Nōng chām nü kōu Yohan üh āmônglám hōi tà ātsüo tütíekü chìm jé nü shíu tà jé mōnglàm àh ép jé. Ātsüo nü àtèi noí nyé nōng tà mōnglàm àh théuthü āmônglám hōi ōulōuh kóng kíuh àh shàh tīukü ép jé. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Ātsüo nü àtèi noínyé nōng tà āmōnglàm tà nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh. ==III Yohan== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Yohan''' üh ātāu sāmtīam á thíhkü shàh nyé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Nōng sāmtīam '''Yohan''' chām [[Wp/kix/90|90]] '''AD''' mōngkü shàh nyé é mükhü tà ànyí hàiüh nyû. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Yohan''' üh nōng chām nü āpà hàimēi '''Kōuh-ō''' hàu nyūkhīm kíuh jé nü nühé mōng lōuhshóng kíuh àh nōng chām nü shàh nyé. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āmônglám hōi ātsüo āmônglám ép shàh é tà nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh nyé. ==Yihuta== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Nōng chām nü '''Yihuta''' āpà üh shàh nyé. [[File:400 Eliezer-Ben-Yehuda.jpg|thumb|Yehuda-Yihuda]] '''Yohan''' üh nōng nyíe nü pīokü tīam ā-îe chāmlāi nü liu pīokü lîe kàkē jünü ép jé. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU|ĀTSÌKHĒU]] Mútíam '''Peter''' shàh kütâ nü phīe lîe ātāu lîukü mükhü kū naíūh nōng chām nü lükūhü shàh nyé. [[Wp/kix/70|70]] '''AD''' táukü shāh nyé mükhü tà thüchūh jé. Nōng àtèi āthàngkü shàh nyé nōng tà kíuh tíukü jé ép. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] '''Yihuta''' üh ālīe vā nü tü ākīpshà théuthü shàh nyé tà líanglôu külā lükūhü āmônglám hōi nü tà thâp nài, āmônglám hōi nîaplü shívā jünü ép kütâ '''Yihuta''' üh āmônglám théuthü shàh kü nōikülà. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] Āthūo Ātsikhéu müshīekü nü ātāu nài üh āmônglám hōi mōngkü tsüokü noí á shàh. Nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh nyé. ==Ātāngshéi== [[Wp/kix/NYŪYÔ|NYŪYÔ]] Ā-îe chāmlāi nü kô chām nü tà āpém thülōu nàiüh ātāngshéi chām kü lü khūpíam nyû nühé ālūm théuthü nyû tīu jünü ép jé, āthūo ātsikhéu nàiüh àtèi khēkkü noí é nōng nyé á āmônglám hōi théuthü āpūotíng noí nyé, ātéitūnàiūh nōng nyé nài lü āmônglám kîkî hīe mēikü kí áh shíu é. [[Wp/kix/ĀJŪA|ĀJŪA]] Ātāngshéi chām nü '''Yohan''' üh shàh. [[Wp/kix/ĀTSÌKHĒU NÜHÉ ĀTHÀNG|ĀTSÌKHĒU NÜHÉ ĀTHÀNG]] '''Yohan''' üh nōng chām nü '''Island''' nühé '''Patmos''' lîe shàh nyé, nōng '''Island''' kü āpà àngtsü tsàk lîe Rom hài nôklé nôkpàu '''Domitian''' üh tāivâukü lā. Ānyē khéunyōh '''Irenaeus''' üh nyû jé nü '''Yohan''' üh ātāngshéi ātsüo nü '''Domitian''' āthūo nü símkü ép,. '''Domitian''' [[Wp/kix/96|96]] '''AD''' nài üh íe-và nōng jàngkü '''Yohan''' üh nōng chām nü [[Wp/kix/95|95]] '''AD''' táukü shāh nyé. [[Wp/kix/ĀTHŪILÜH|ĀTHŪILÜH]] 1. Āsíu nyû nü kōu khūpíam nyû shàhkü noí nyé, nōng āpém thülōu vàu á théuthü shàh kü tīu nyé. 2. Nōng chām nü jü shàh tü nü tü, āthūo ātsikhéu nü théuthü khéunyōh tshôu hōi nü jé nyé é lā. 3. Nōng vītàukü '''Rom''' hàiüh tuàthíh hài tà tshôukü thāngmângkü nühé àngtsü kíuh kü nōikülà, nōng jàngkü '''Yohan''' üh āmônglám hōi mōnglôu shôngkīuh jü nü ép jé, nühé nōng āthāngmâng nühé àngtsü kíuh jünü jàngkü tü nōng tuàthíh nü jü mōuh-ē. [[Wp/kix/NYŪTŌNG|NYŪTŌNG]] '''Isúo''' '''Khrista''' mútíam shì nàiüh āngéih nü shíu àshāi théuthü lôumōuh vā é, nühé āmônglám hōi àshāi tà ā-ō nü kí-é, nōng ātìngtìng nyūtōng thíhkü shàh nyé. ==Ātháp àh== '''Chàm''' '''Ātsìkhèu''' '''Āthāng''' # Kalatia [[Wp/kix/84|84]] AD. Antioch # I. Thesalonika [[Wp/kix/51|51]] AD. Korint # II. Thesalonika. [[Wp/kix/51|51]] AD. Korint # I. Korint. [[Wp/kix/54-55|54-55]] AD. Ephesus # II. Korint. [[Wp/kix/55-56|55-56]] AD. Macedonia # Rom. [[Wp/kix/55-56|55-56]] AD. Korint # Ephesa [[Wp/kix/61|61]] AD. Rom # Kolosi. [[Wp/kix/61|61]] AD. Rom # Philemon [[Wp/kix/61|61]] AD. Rom # Philipi. [[Wp/kix/62|62]] AD. Rom # I. Timothi. [[Wp/kix/62|62]] AD. Macedonia # Tit [[Wp/kix/63|63]] AD. Ephesus # II. Timothi. [[Wp/kix/64|64]] AD. Rom. <ref>{{Wp/kix/Cite book |last1=Gil |first1=Jesús |title=Bible Portico |last2=Domínguez |first2=Joseángel |publisher=Saxum International Foundation |year=2022 |isbn=979-12-80113-17-7 |pages=15 |translator-last=Scott |translator-first=Helena}}</ref> <!-- If you believe this article violates the NPOV policy please mention the exact sentence in the article you believe to be POV on the talk page. --> ==Nyūthíe== [[Wp/kix/1|1]]. '''Isúo''' '''Khrista''' nōng āpà ā-ō '''Kōuh-ō''' tshôu noí nyé. [[Wp/kix/2|2]]. Kōuhnyùtshùi nü āngéih nü mīekü noí külā kütâ '''Isúo''' '''Khrista''' nōng āngéih tsāuvā á théuthü '''Isúo ''' hông. [[Wp/kix/3|3]]. Kōuhnyùtshùi khéunyōh hōi nü āpà nyû tà kîngshī nühé āpà lôh-àh. [[Wp/kix/4|4]]. '''Isúo''' '''Khrista''' lôh-àh kütâ āshiu ép kü āpà sāmnyíh nü kōu ô-kū shí. [[File:Ā-ō Kōuh-ō.jpg|thumb|Jesus-Isúo]] [[Wp/kix/5|5]]. Āpà nyû tà shàu üh mōnglàm āpà àshāi tà ā-ō kí-é tà nyû. [[Wp/kix/6|6]]. '''Isúo''' '''Khrista''' tà jü mōnglàm kü hài īe híng nyû lé nühé āmônglám hōi théuthü ōnyū nôk lé. Āmônglám àmēi hōi nōng chām nü jàngkü Khrista tshōushéu tâ nyū āshîu é mo? Lōunyīh tsīe jāngkü khéunyōh tsāk lükohü nyülōuhkü ashī Isüo Khrista aliāngtsü küla nōnglī tsī lükohü āngtsü ūmhīe kīplōuhkülā oūtshōu ākīpshà lōuhkô. <ref>{{Wp/kix/Cite web|title=BBC – Religions – Christianity: The Bible|url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/texts/bible.shtml|access-date=2020-09-23|website=www.bbc.co.uk|language=en-GB}}</ref> ==Āthāplù chām== {{INTERWIKI|Q18813}} 044mraldqkes8sobrdek5rucwpsf4or 0 3789336 7283734 7247856 2026-08-13T19:56:20Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wq/ha/atiku Abubakar]] to [[Wq/ha/Atiku Abubakar]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7247856 wikitext text/x-wiki [[File:Atiku Abubakar-2010.jpg|thumb]] '''Atiku Abubakar''' ɗan siyasa ne kuma ɗan kasuwa daga Najeriya. An haife shi a ranar 25 ga Nuwamba, 1946, a garin Jada, Jihar Adamawa. G7 Ya yi aiki a matsayin Mataimakin Shugaban Ƙasa na Tarayyar Najeriya daga shekarar 1999 zuwa 2007, a ƙarƙashin jagorancin Olusegun Obasanjo. Atiku ya taɓa neman kujerar Shugaban Ƙasa sau da dama, kuma yana daga cikin fitattun jagororin People's Democratic Party (PDP). An san shi da: Kasuwanci da zuba jari a fannoni daban-daban. Kafa makarantu da sauran ayyukan ci gaban ilimi. Shiga siyasar Najeriya tsawon shekaru da dama. [[Category:Wq/ha]] 10414hqo5y9y737widzxlqe7y469vmw 0 3789349 7283739 7248165 2026-08-13T19:56:58Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wq/ha/dikko umaru radda]] to [[Wq/ha/Dikko umaru radda]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7248165 wikitext text/x-wiki Dikko umaru radda mutum ne mai ilimi kuma wanda yasan harkar ilimi kuma jajirtaccen mutum ne mai kaunar al,ummar jahar sa ta Katsina Wanda yanxu shine gwamnan jihar katsina kaha za [[Category:Wq/ha]] o0oj4n280lwj79ofvpnh1c6fqitjt3z 0 3789767 7283798 7249481 2026-08-13T21:00:54Z TimumachtikanNawat 2586780 7283798 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-apsulwia''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Morena Leiva--apsulwia.wav|embed|200px]] |} [[File:Boiling water 001.jpg|thumb|250px|-apsulwia]] === Español === -Apsulwia Quemar a alguien con agua Nikapsulwij Luis: Yo quemé a Luis con agua (caliente). === English === -Apsulwia VT Burning someone with water Nikapsulwij Luis: I burned Luis with boiling water [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] egrajwdnoevkkpyjegdmyqo777kvmbj 7283799 7283798 2026-08-13T21:01:02Z TimumachtikanNawat 2586780 7283799 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-apsulwia''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Morena Leiva--apsulwia.wav|embed|200px]] |} [[File:Boiling water 001.jpg|thumb|250px|-apsulwia]] === Español === -Apsulwia Quemar a alguien con agua Nikapsulwij Luis: Yo quemé a Luis con agua (caliente). === English === -Apsulwia Burning someone with water Nikapsulwij Luis: I burned Luis with boiling water [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] hnelsuki2jwe0tq7hnupk67jhbo1goi 0 3790071 7283354 7278439 2026-08-13T13:52:18Z Arularasan. G 1290908 /* உறங்குங்கள் */ 7283354 wikitext text/x-wiki {{Wy/ta/Pagebanner|Majuli WV banner.jpg|caption=A Ferry to Majuli}} '''மஜுலி''' அல்லது '''மஜோலி''' என்பது இந்தியாவின் அசாம் மாநிலத்தில் பிரம்மபுத்திரா ஆற்றில் அமைந்துள்ள ஒரு மிகப்பெரிய தீவாகும். ஒரு காலத்தில் இது உலகின் மிகப்பெரிய ஆற்றுத் தீவாகக் கருதப்பட்டது. இது முன்பு 1,250 சதுர கிலோமீட்டர் பரப்பளவைக் கொண்டிருந்தது. ஆனால், மண் அரிப்பு காரணமாக 2014 ஆம் ஆண்டிற்குள் இதன் பரப்பளவு 352 சதுர கிலோமீட்டராகக் குறைந்துவிட்டது. மஜுலியில், பாரம்பரிய வைணவ மடாலயங்களான 'சத்ரா'க்கள் உள்ளன. இந்த மடாலயங்களில் சில 16ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தவை. இந்தச் சத்ராக்கள் வெறும் மடாலயங்கள் மட்டுமல்லாமல், பாரம்பரிய நிகழ்த்து கலைகளின் மையங்களாகவும் உள்ளன. வளைந்து நெளிந்து ஓடும் ஆறுகள், பசுமையான நெல் வயல்கள் என மஜுலி இயற்கை அழகையும் கொண்டுள்ளது. எனவே, மஜுலி என்பது பாரம்பரியம், நாட்டுப்புறக் கலைகள், இயற்கை ஆகியவற்றின் ஒரு சுவாரசியமான கலவையாகும். பிரம்மபுத்திரா ஆற்றில் உள்ள இத்தீவு படகுப் போக்குவரத்து மூலம் அருகில் உள்ள நகரான ஜோர்ஹாட் (Jorhat) நகரத்துடன் இணைக்கபட்டுள்ளது. == புரிந்துகொள்ள == [[File:Fishermen life.jpg|thumb|மஜுலிக்கு அருகில் மீன் பிடிக்கச் செல்லும் ஒரு மீனவர்.]] 16-ஆம் நூற்றாண்டு முதல் அசாமிய பண்பாட்டுத் தலைநகராக மஜுலி திகழ்கிறது. துறவிகளால் உருவாக்கப்பட்ட பல 'சத்ராக்கள்' அல்லது மடாலயங்கள் இன்றும் நிலைத்து, செழுமையான அசாமிய பண்பாட்டைப் பறைசாற்றுகின்றன. அசாமிய பண்பாட்டின் தந்தையாகக் கருதப்படும் சங்கர்தேவாவால் வைஷ்ணவ சத்ரா நிறுவப்பட்டது. தகசின்பத் சத்ரா, கராமுர் சத்ரா, அவுனியாதி சத்ரா, கமலாபாரி சத்ரா, பெனேஜனாதி சத்ரா, ஷமாகுரி சத்ரா ஆகியவை இங்குள்ள முக்கியமான சத்ராக்களாகும். பசுமையான நெல் வயல்கள் நிறைந்த இயற்கை அழகையும் மஜுலி கொண்டுள்ளது. கமலாபாரி படித்துறை போன்ற முக்கிய இடங்களிலிருந்து, வளைந்து நெளிந்து செல்லும் பிரம்மபுத்திரா ஆற்றின் பரந்த, அழகான காட்சியைக் காணலாம். ஜோர்ஹாட்டிலிருந்து ஒரு நாள் பயணமாக வந்து மஜுலியைச் சுற்றிப் பார்க்கலாம். இப்பகுதியை ஆழமாக கண்டு அனுபவிக்க விரும்பும் பயணிகள், அங்குள்ள பல்வேறு 'ஹோம்ஸ்டே' எனப்படும் தங்கும் இல்லங்களில் இரவைக் கழிக்கலாம். == சென்று அடையுங்கள் == மஜுலி ஒரு தீவு என்பதால், அங்கு பெரும்பாலும் படகு மூலமாகவே செல்ல முடியும். இருப்பினும், லக்கிம்பூர் மாவட்டத்தில் உள்ள நிலப்பகுதியுடன் மஜுலியை இணைக்கும் ஒரு பாலம் உள்ளது. === படகு மூலம் === * '''நிமதி படகுத் துறை'''யிலிருந்து (ஜோர்ஹாட்) '''கமலாபாரி படகு முனையம்''' மற்றும் (Kamalabari Ferry Terminal) '''அஃபலாமுக் படகு முனையம்''' (Aphalamukh Ferry Terminal) ஆகியவற்றைச் சென்றடைவதே மஜுலியை அடைவதற்கான மிகவும் பிரபலமான வழியாகும். படகுப் பயணத்திற்கு ஒரு மணிநேரம் ஆகும். அரை மணிநேரம் முதல் ஒரு மணிநேர இடைவெளியில் படகுகள் இயக்கப்படுகின்றன. முதல் படகு காலை 8:30 மணிக்கும், கடைசிப் படகு மாலை 4 மணிக்கும் புறப்படுகிறது. இருப்பினும், பயண அட்டவணைகள் முன்னறிவிப்பின்றி மாற்றப்படலாம். * '''லூயிட் கபோலு படித்துறை''' (லக்கிம்பூர் மாவட்டம்) இல் இருந்து '''கபோலு ஃபெர்ரி படித்துறை''' (மஜூலி). === சாலை வழியாக === *கெர்கடியா பாலம் மஜூலியை பிரதான நிலப்பகுதியுடன் (லக்கிம்பூர் மாவட்டம்) இணைக்கிறது. == சுற்றிப் பாருங்கள் == '''தானி''' (ஆட்டோ) ஒரு நாள் பயணத்திற்கு, கமலாபாரி படகு முனையத்திலிருந்து ஒரு தானியை முன்பதிவு செய்யுங்கள். ஓரிரு மணி நேரப் பயணத்தில் பல சத்திரங்களைக் கடந்து, கமலாபாரி படகு முனையம் அல்லது அஃபாலமுக் படகு முனையத்தில் முடிவடையும். இரவு தங்கும் சுற்றுலாப் பயணிகளுக்கு, தங்கும் விடுதி அல்லது ஹோம்ஸ்டே நிருவாகமே ஆட்டோவை ஏற்பாடு செய்து தரும். இரண்டு சந்தர்ப்பங்களிலும், பயணம் தொடங்குவதற்கு முன்பே வாடகையை பேசி முடிவு செய்து கொள்ள வேண்டும். == கண்டுகளியுங்கள் == [[File:Dakhinpat Temple.jpg|200px|thumb|தகின்பத் சத்ரா]] முன்பு மஜுலியில் 65 சத்ராக்கள் (மடங்கள்) இருந்தன. ஆனால் தற்போது அவற்றின் எண்ணிக்கை 22-ஆகக் குறைந்துள்ளது. நில அரிப்பு, கடும் வெள்ளப்பெருக்கு காரணமாக மற்றவை வேறு இடங்களுக்கு மாற்றப்பட்டன அல்லது மூடப்பட்டன. அந்த 22 சத்ராக்களில், சுமார் 6 சத்ராக்கள் முக்கியமானவையும், நேரில் சென்று பார்க்கத் தகுந்தவையும் ஆகும். *'''அவுனியாட்டி சத்ரா''' (Auniati Satra). இது பால்நாம் மற்றும் அப்சரா நடனங்களுக்குப் பெயர் பெற்றது. இங்குப் பழங்காலப் பொருட்களின் பெருந்தொகுப்பும் உள்ளது. இதில் அசாமியப் பாத்திரங்கள், அணிகலன்கள் கைவினைப் பொருட்கள் ஆகியவை அடங்கும். *'''கமலபாரி சத்ரா'''. இது கலை, பண்பாடு, இலக்கியம் , பாரம்பரிய ஆய்வுகளின் மையமாகத் திகழ்கிறது. இத்தீவின் மிகச்சிறந்த படகுகள் இங்குதான் செய்யப்படுகின்றன. இதன் கிளையான '''உத்தர் கமலாபாரி சத்ரா'''. இந்தியாவின் பல்வேறு மாநிலங்களிலும் வெளிநாடுகளிலும் சத்ரியா கலை வடிவத்தை காட்டுகிறது. *'''பெனேகேனாதி சத்ரா'''. இது பழங்காலப் பொருட்களின் களஞ்சியமாகவும், நிகழ்த்து கலைகளுக்கான ஒரு உயர் மையமாகவும் திகழ்கிறது. அகோம் மன்னரான ஸ்வர்கதேவ் கதாதர் சிங்காவின் அரச ஆடைகள் இங்கு பாதுகாக்கப்பட்டுள்ளன. மன்னரின் தங்கக் குடையும் இங்கு காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளது. *'''கரமுர் சத்ரா'''. இரசலீலாவிற்கு பிரபலமானது (இலையுதிர்காலத்தில் கொண்டாடப்படுகிறது). சதாராவில் பெரிய பீரங்கிகளின் (பார்டாப்) சேகரிப்பு உள்ளது. *'''சமகுரி சத்ரா'''. முகமூடி தயாரிப்பிற்குப் பெயர் பெற்றது. *'''தாகின்பத் சத்ரா'''. தாகின்பத் சத்ரா மஜுலி தீவின் தெற்குப் பகுதியிலும், பிரம்மபுத்திரா ஆற்றின் வடக்குக் கரையிலும் அமைந்துள்ளது. இது இராசலீலா திருவிழாவிற்குப் பெயர் பெற்றது. *படகு அல்லது கப்பலின் முன்பகுதியில் காணும்போது தெரியும் முடிவில்லாத ஆற்றின் காட்சி. *கமலாபரி படித்துறையில் முடிவில்லாத தீவுக்காட்சி *கிராமத்து வாழ்க்கையை மீதான ஏக்கம் *கார்முர் சூத்ரா சந்தையிலிருந்து சற்றுத் தொலைவில், சூரியன் மறைவதைப் பார்ப்பதற்கு மிகச் சிறந்த ஓர் இடம் உள்ளது. == செய்யுங்கள் == [[File:Raas Leela performance.jpg|200px|thumb|மஜுலியில் இராச லீலை]] *நெமதி படித்துறை முதல் கமலாபரி படித்துறை வரை 1½ மணிநேர நீண்ட படகுப் பயணத்தை அனுபவிக்கவும். *பிரம்மபுத்திரா ஆற்றில் உள்ள தீவு ஒன்றில் குழுவாக மதிய உணவு உண்ணுதல். அங்கு போதிய வசதிகள் இல்லாததால், வெளியிலிருந்தே மதிய உணவை எடுத்துச் செல்லவும். *பிப்ரவரி மற்றும் மார்ச் மாதங்களில் அலி-ஐ-லிகாங் திருவிழாவைக் காணுங்கள். *தீவின் தென்கிழக்கு, தென்மேற்கு, வடக்குப் பகுதிகளில் வலசை வரும் பறவைகளைக் காணுங்கள். *மட்பாண்டம் வனைவதைப் பாருங்கள். *முகமூடி தயாரிப்பதைப் பாருங்கள் *குளிர்காலத்தின் இறுதியில் பால் நம் திருவிழாவைப் பாருங்கள். == வாங்குங்கள் == *'''கோமல் சால்''' என்பது அசாமில் விளையும் ஒரு தனித்துவமான வகை அரிசியாகும்; இதைச் சமைக்காமலேயே உண்ணலாம். சிறிது நேரம் தண்ணீரில் ஊறவைத்தாலே இது மென்மையாகவும் உண்ணக்கூடிய நிலைக்கு மாறுகிறது. வெதுவெதுப்பான நீரில் வெறும் 15 முதல் 20 நிமிடங்கள் வரை ஊறவைத்த பிறகு, இந்த அரிசியை பால், தயிர் அல்லது வெல்லத்துடன் சேர்த்து உண்ணலாம். *'''போரா சால்''' என்பது அசாமில் காணப்படும் ஒரு வகையான ஒட்டும் தன்மையுள்ள அரிசி ஆகும். 'பிஹு' போன்ற அசாமிய பாரம்பரிய நிகழ்வுகளில் இது முக்கிய பங்கு வகிக்கிறது. இது 'ஜோல்பான்' (சிற்றுண்டி) மற்றும் 'பிதா' (அரிசி மாவு பலகாரம்) தயாரிப்பில் பயன்படுத்தப்படுகிறது. 'பிதா' செய்யும்போது, ​​ஊறவைத்து அரைக்கப்பட்ட 'போரா சவுல்' பயன்படுத்தப்படுகிறது. வேகவைத்த 'போரா சவுல்', தயிர் அல்லது பால் மற்றும் வெல்லம் அல்லது சர்க்கரையுடன் சேர்த்து 'ஜோல்பான்' ஆகப் பரிமாறப்படுகிறது. == உண்ணுங்கள் == *இங்கு சாதாரண உணவு கிடைக்கிறது என்றாலும், ஒரு நாள் சுற்றுலாப் பயணத்தை முழுமையாக ரசிக்க வெளியிலிருந்தே உணவைக் கொண்டு வருவது சிறந்தது. *'''ஜோஹா உணவகம்'''. 'தாலி' (thali) உள்ளிட்ட அசல் அசாமிய உணவுகளை வழங்குகிறது. == பருகுங்கள் == == உறங்குங்கள் == தீவில் பல்வேறு வாடகைகளில் பல விடுதிகள், விருந்தினர் இல்லங்கள், 'ஹோம்ஸ்டே' வசதிகள் உள்ளன. *'''சர்க்யூட் அவுஸ் கராமுர்''', கராமுர், ☏ +91 3775-274439. இரண்டு படுக்கைகள் கொண்ட 8 அறைகள் மற்றும் 2 விஐபி அறைகள். *'''பிரசாந்தி சூழல் சுற்றுலா விடுதி''' (''Prashanti Eco Tourism Resort ''), கமலாபாரி, ☏ +91 9435734138. இவ்வவிடுதி சுற்றுலாத் துறை மற்றும் அசாம் சுற்றுலா மேம்பாட்டுக் கழகம் ஆகியவற்றால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது. *'''லா மெய்சன் டி ஆனந்தா''' (''La Maison de Ananda''), நதுன் குலமோரா சபோரி என்.சி (Natun Kulamora Chapori N.C), தொலைபேசி: +91 9957186356. வருகை பதிவு (Check-in): காலை 11 மணி; வெளியேறும் நேரம் (Check-out): மதியம் 12 மணி. 2005-ஆம் ஆண்டில் பிரெஞ்சு கட்டிடக் கலைஞர் ஒருவரால் கட்டப்பட்ட இந்த பாரம்பரியக் குடில், பின்னர் அதன் தற்போதைய உரிமையாளரான மஞ்சித் ரிசாங் மற்றும் அவரது குடும்பத்தினரிடம் ஒப்படைக்கப்பட்டது. இது மிக அதிக வசதிகள் கொண்டதாக இல்லாவிட்டாலும், கடந்த காலத்தில் உள்ளூர் மக்கள் எவ்வாறு வாழ்ந்தார்கள் என்பதை அறிந்துகொள்ள இது ஒரு சுவாரஸ்யமான இடமாகும் (மஜுலியின் தொலைதூரப் பகுதிகளில் இன்றும் பலர் இத்தகைய வீடுகளிலேயே வசிக்கின்றனர்). இக்குடிசைக்கு அருகில் நவீன வசதிகளுடன் கூடிய ஒரு கான்கிரீட் கட்டடம் உள்ளது. கூடுதல் விருந்தினர்களை தங்க வைப்பதற்காகப் பின்னர் வரிசையாக மேலும் சில குடில்கள் கட்டப்பட்டன. காலையில் காலை உணவு வழங்கப்படுகிறது; பாரம்பரிய முறையில் சமைக்கும் அக்குடும்பத்தினருடன் இணைந்து இரவு உணவை உட்கொள்ளும் வாய்ப்பும் உள்ளது. ஒரு நல்ல, தனித்துவமான அனுபவத்திற்கு இது நியாயமான கட்டணத்தைக் கொண்டுள்ளது. இதன் உரிமையாளர் மிகவும் கனிவானவர் மற்றும் இப்பகுதியைப் பற்றி நன்கு அறிந்தவர்; அவரிடம் நீங்கள் பயனுள்ள ஆலோசனைகளைப் பெறலாம். [[Category:Wy/ta]] {{INTERWIKI|Q277552}} 3ucdtyp9332xpbbm314rkr6pwjh9kcl 0 3790285 7283350 7282504 2026-08-13T13:46:09Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283350 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 19hoyyzh3dj05ufd4l81wr1n066jxsi 7283351 7283350 2026-08-13T13:47:51Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283351 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} gru0i3f5ln3i8sp24qqayq5ggl4momj 7283352 7283351 2026-08-13T13:50:53Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283352 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 1mkqne9b2co4c4t89vggvii5b55dnhm 7283353 7283352 2026-08-13T13:52:10Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283353 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 9kf4e2wzzk5y8701nld1rbb5489m2i9 7283355 7283353 2026-08-13T13:54:00Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283355 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} f9cc3bfrupznewerh6l7ot6x4f0388a 7283359 7283355 2026-08-13T13:56:33Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283359 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} bw9p0zf9ajwlb8db3u14vdy03ft02gt 7283363 7283359 2026-08-13T13:59:04Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283363 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} js57wcdayrczz7fs4zzznfkn3c6kagp 7283364 7283363 2026-08-13T14:01:56Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283364 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 2vr7och13mbhy9zyyjonlgf21k7w1rr 7283367 7283364 2026-08-13T14:06:32Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283367 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 3clxjywn9opt2dfdkrqzxwxf3qey5a5 7283368 7283367 2026-08-13T14:10:23Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283368 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} bnj18whzosf6obsu0wwxxab0y1guuan 7283372 7283368 2026-08-13T14:13:07Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283372 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} n4dd9aagf8uoygexdkw43sfoompvfr6 7283373 7283372 2026-08-13T14:14:11Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283373 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} b8489uonjho9eou3tox529wrpa0o5qh 7283374 7283373 2026-08-13T14:14:53Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283374 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 3vfnavke1tcxk7btp69nojkfd0to3on 7283375 7283374 2026-08-13T14:15:45Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283375 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} aa98e6d6a5szbitl4q0yrai0deadn8q 7283390 7283375 2026-08-13T14:29:29Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283390 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza kandi bakaba bagabanyizibweemu omu butware munaana; [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 19i2nhwul6incyjqbrgzcd3k1vm9aab 7283395 7283390 2026-08-13T14:30:25Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283395 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza kandi bakaba bagabanyizibweemu omu butware munaana; bakaba nibaija kugarukana ahansi [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 5npew7oj97uxy808vpzsrthvz0onzcs 7283401 7283395 2026-08-13T14:31:37Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283401 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza kandi bakaba bagabanyizibweemu omu butware munaana; bakaba nibaija kugarukana ahansi y'obugabe bw'omukuru Wanzagi Nyerere, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} lrtigj50ws2tdqipm0oydu6491p0uee 7283407 7283401 2026-08-13T14:32:55Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283407 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza kandi bakaba bagabanyizibweemu omu butware munaana; bakaba nibaija kugarukana ahansi y'obugabe bw'omukuru Wanzagi Nyerere, omurumuna wa Burito, [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} eq87rn921lgmovbz40mxwgoq9alepca 7283411 7283407 2026-08-13T14:34:21Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283411 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza kandi bakaba bagabanyizibweemu omu butware munaana; bakaba nibaija kugarukana ahansi y'obugabe bw'omukuru Wanzagi Nyerere, omurumuna wa Burito, omu myaka ya 1960. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} 418vojkv83t6pxhjtjz7qmlw1i621i2 7283427 7283411 2026-08-13T14:38:04Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Julius Nyerere 7283427 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q186525}} '''Julius Kambarage Nyerere''' (Swahili: [ˈdʒulius kàmbàˈràɡè ɲèˈɾèˈɾè];13 April 1922 – 14 October 1999) akaba ari omunyabyabutegyeki owa Tanzania, omurwanirizi w'okwihaho obutegyeki, omuhinduzi kandi omunyabiteekateeko by'eby'obutegyeki. Akategyeka Tanganyika nka enganzi kuruga 1961 kuhisya 1962 bwanyima kaba purezidenti kuruga 1962 kuhisya 1964, bwanyima akatwara eihanga eryamukuratiire,Tanzania, nk'omwebembezi w'eihanga kuruga 1964 kuhisya 1985. Akaba ari omwe aha batandikireho ekibiina kya Tanganyika African National Union (TANU) hamwe n'ekibiina ekyakuratiire, Chama Cha Mapinduzi, kuruga 1954 kuhisya 1990. Omu biteekateeko, omunyafirika orikukunda eihanga rye kandi omunyafirika orikukunda empinduka omu by'obutegyeki, akatunguura eby'obutegyeki ebirikumanywa nka Ujamaa. Akazaarwa omuri Butiama, omumatware ga Bungyereza omuri Tanganyika,Nyerere akaba ari mutabani w'omukuru wa Zanaki. Akashomera ahari Makerere College omuri Uganda bwanyima yaaza Edinburgh University omuri Scotland. Omu 1952 akagaruka omuri Tanganyika, yaashwera, kandi yaakora nk'omwegyesa w'eishomero. Omu 1954, akahwera omu kutandikaho ekibiina kya TANU, arikurabira omuri ekyo akakora ehururu y'okutunga okwetegyeka kwa Tanganyika. Arikukuratira omwebembezi w'okwetegyeka kwa Buyindi Mahatma Gandhi,Nyerere akabuurira okwesharinga okutari kw'obushaarizi. Akarondwa omu ishengyero omu karuuru ka 1958–1959, Nyerere bwanyima akatwara TANU kusingura omu karuuru ka boona aka 1960, yaaba enganzi y'eihanga. Okuteesa n'ab'obushoborozi omuri Bungyereza kukarugamu okwetegyeka omuri 1961. Omu 1962, Tanganyika ekahinduka republic, Nyerere akatooranwa nk'omwebembezi waayo w'okubanza. Obwebembezi bwe bukakuratira okwihaho obutegyeki bw'amatware hamwe n'okuhindura abakozi ba gavumenti "Abaafirika" obwo barikureetaho okukwatanisa ahagati y'Abafirika ab'enzaarwa hamwe n'abantu bakye ab'omuri Asia na Buraaya. Akahiga okutandikaho kw'eihanga ry'ekibiina kimwe kandi yaakora ekirikubaasika kureetaho ekibiina kya Pan-Africanist ekya East African Federation, Uganda hamwe na Kenya. Okwekarakaasa kw'amahe okwabaireho omuri 1963 kukacwekyerezibwa n'obuhwezi bwa Bungyereza. Bwanyima y'empinduka ya Zanzibar eya 1964, Zanzibar ekakwatanisibwa na Tanganyika kureetaho Tanzania. Nyerere akata omutima aha kwetegyeka kw'eihanga hamwe n'obutegyeki bwa socialism, yaatunga enkoragana nungi na China eya Mao Zedong. Omu 1967, Nyerere akashohoza Ekirangiriro kya Arusha ekyashobooroire okworekwa kwe okwa Ujamaa. Banka hamwe n'amakorero amahango n'ebitongore bikatwarwa gavumenti; eby'obwegyese n'eby'amagara bikongyerwamu amaani. Okugaruka kuta amaani omu by'obuhingi n'oburiisa kukakorwa kurabira omu kutandikaho faamu z'abantu boona, n'obu empindahinduka ezi zaabaire niziremesa okukora eby'okurya kandi zikasiga ebicweka biri aha buyambi bw'eby'okurya. Gavumenti ye ekaha okutendeka n'obuhwezi omu bibiina ebirikurwanisa obutegyeki bw'amatware omuri Afirika y'amashuuma kandi yaareeberera orutaro rwa Tanzania orwa 1978–1979 na Uganda orwarugiremu okwihaho omwebembezi wa Uganda Idi Amin. Omu 1985,Nyerere akaruga omu ntebe yaasikirwa Ali Hassan Mwinyi, owaahindwire bingi aha biragiro bya Nyerere. Akaguma ari mukuru w'entebe ya Chama Cha Mapinduzi kuhisya 1990, arikushagika empinduka kuza omu nkora y'ebibiina bingi, kandi bwanyima akakora nk'omutabaganya omu kugyezaho kumaraho orutaro rw'omunda omuri Burundi. Nyerere akaba ari omuntu orikuhakanisibwa munonga. Okwetoroora Afirika akatunga ekitiinisa ky'amaani nk'orikurwanisa okutegyekwa kw'amatware kandi omu bwebembezi akasiimwa ahabw'okureeba ngu, okutashushana n'amahanga maingi agaaherereireho, Tanzania ekaguma etaine butabanguko kandi erikukwatanisa omu myaka mingi eyakuratsireho okwetegyeka. Okwombeka kwe kw'eihanga ry'ekibiina kimwe hamwe n'okukoresa okukomwa otarikujunaanwa kikareetaho okujunaanwa kw'obutegyeki bwa dikitooriya, kandi nawe ataireho orubanja rw'okukoresa kubi eby'entaasya. Naheebwa ekitiinisa kingi omuri Tanzania, ahu barikumugambaho nka "Taata w'eihanga". == Obuto bwe == === Obuto: 1922–1934. === Julius Kambarage Nyerere akazaarwa 13 Okwakana 1922 omuri Mwitongo, omwanya gw'ekyaro kya Butiama omu Mara Region eya Tanganyika. Akaba ari omwe aha baana 25 abaahonokireho aba Nyerere Burito,omukuru w'abantu ba Zanaki. Burito akaba azaariirwe omuri 1860 kandi yaheebwa eiziina "Nyerere" ("ekinyabwoya" omu Zanaki) bwanyima y'ebinyabwoya kutaahirira ekicweka ekyo obu yaazaarwa. Burito akaba atoriinwe nk'omukuru omuri 1915, yaatahirirwa omu mwanya ogwo abarikukurira obutware bwa Bugyamani omuri German East Africa; Omwanya gwe gukashagikwa obwebembezi bwa Bungyereza obwabaire nibwija. Burito akaba aine abakazi 22, kandi nyina wa Julius, Mugaya Nyang'ombe, akaba ari owa kataano. Akaba azairwe omuri 1892 kandi akashwerwa omukuru omuri 1907, obu yaabaire aine emyaka ikumi n'etaano. Mugaya bore Burito akaba aine aboojo bana n'abaishiki bana, kandi Nyerere akaba ari omwana wa kabiri; babiri aha barumuna be bakafa bakiri bato. Abakazi aba bakaba nibatuura omu butaaho butari bumwe na bumwe okwetoroora eirindiro ry'ente za Burito, ahagati y'aryo hakaba hariyo enju ye ey'omuringo gwa roundhouse. Abazanaki bakaba bari bamwe aha nganda ezirikukirayo obukye omu nganda 120 ezabaire ziri omu matware ga Bungyereza kandi bakaba bagabanyizibweemu omu butware munaana; bakaba nibaija kugarukana ahansi y'obugabe bw'omukuru Wanzagi Nyerere, omurumuna wa Burito, omu myaka ya 1960. Ekika kya Nyerere kikaba nikyetwa Abhakibhweege. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q186525}} np6da94avl8fmw1nu6z5qci2tkoy70m 0 3791624 7283793 7280733 2026-08-13T20:57:11Z TimumachtikanNawat 2586780 TimumachtikanNawat moved page [[Wt/ppl/-MUTIA]] to [[Wt/ppl/-mutia]] 7280733 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | -MUTIA ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Idalia García Vda. de López (Mistun MJ Menéndez)--mutia.wav]] |} [[File:Yakunchikova Fear.jpg|thumb|250px|Musewia]] === Español === Asustar; espantar Niu-nikmutia Lucio: Voy a ir a asustar a Lucio. === English === To scare; to frighten Niu-nikmutia Lucio: I'm going to scare Lucio. [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] 7q8y9296e41j9iljqt4mpq9ykz0zz2w 0 3791628 7283795 7280736 2026-08-13T20:57:36Z TimumachtikanNawat 2586780 TimumachtikanNawat moved page [[Wt/ppl/-MUTKITIA]] to [[Wt/ppl/-mutkitia]] 7280736 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | -MUTKITIA ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Idalia García Vda. de López (Mistun MJ Menéndez)--mutkitia.wav]] |} [[File:Multiply scaling.svg|thumb|250px|Musewia]] === Español === Multiplicar (hacer crecer en número algo) Jesús kimutkiltij ne michin: Jesús multi- plicó los peces. === English === Multiply (make something grow in number) Jesus kimutkiltij ne michin: Jesus multiplied the fish. [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] myc5n7wvpp8231621ntj808pvuzv2tb 0 3791647 7283820 7255919 2026-08-13T22:11:36Z TimumachtikanNawat 2586780 7283820 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''atilana''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Morena Leiva--atilana.wav|embed|200px]] |} [[File:Ghuizza net.jpg|thumb|250px|-atilana]] === Español === −Atilana Halar cosas del agua Nikatilana ne matamichin: Yo jalo la atarraya === English === -Atilana Pulling things out of the water Nikatilana ne matamichin: I pull the cast net. [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] mcxgd0p5u98jn0lj3fc220n50qe0ua8 0 3791649 7283819 7255921 2026-08-13T22:09:54Z TimumachtikanNawat 2586780 7283819 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-atepewa''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Morena Leiva--atepewa.wav|embed|200px]] |} [[File:Laos Watermark 1971.jpg|thumb|250px|-atepewa]] === Español === −Atepewa Mojar (a huacaladas) Nikatepewa ne pelu: Yo mojo al perro. === English === -Atepewa To wet someone or something using a water container Nikatepewa ne pelu: I wet the dog (using a small water spot) [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] 0krb5by6j9kq57uobhpeb1wopp1fxkq 0 3792790 7284195 7260988 2026-08-14T07:59:39Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284195 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q30323685}} '''Boaz Kasirabo Ninsiima''' (yazairwe 28 Desemba 1975) n'omunyasayansi w'eby'omu rabaratore kandi omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akaba ari [[Wp/nyn/Member of parliament|omukiiki omu ishengyero]] rya Kooki County<ref name=":0">[http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=211 "Nisiima Boaz"]. [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament of Uganda]].</ref> kandi omujwekyerwa w'ekibiina kya NRM, ekibiina ekiri omu butegyeki omu Uganda omu ishengyero rya 10 na 11.<ref>[https://web.archive.org/web/20170602212215/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1407722/list-nrm-leaders "Full list of NRM leaders"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 2 June 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref> Akaba ari memba w'ekibiina kya Uganda Medical Lab Association hamwe n'akakiiko k'eishengyero akarikujwekyera ekibiina kya NRM kandi ari aha kakiiko akarikujunanizibwa aha byombeko omu ishengyero rya 10 erya Uganda.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20170807151958/http://www.elections.co.ug/print_article/new-vision/election/1407454/kasolo-mugabi-supporters-celebration?print=true "Kasolo, Mugabi supporters still in celebration"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170807164504/http://theinvestigatornews.com/2016/02/rakai-mps-elect-named-after-charged-residents-raid-on-ec-offices-accusing-the-dro-of-delaying-to-announce-winner-before-police-prevailed/ "Rakai MPs Elect Named after Charged Residents' Raid on EC Offices, Accusing the DRO of Delaying to Announce Winner before Police Prevailed"]. ''The Investigator''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 29 June 2017.</ref> Ninsiima akaba ari ofiisa w'eby'emikono omu rabaratore y'ekitongore ekirikukora okucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC); omukozi w'omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai; omukozi w'omu rabaratore omu irwariro rya Kasaali Health Centre III kandi owaabaire ari manegya kandi omuhwezi w'abashaho aha Kibaale Community Clinic.<ref name=":0" /> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Ninsiima akazaarwa omuri Kooki, omuri Disiturikiti ya Rakai ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975 omu ka y'Abakurisitaayo ey'Abanyankore. Akashomera purayimare omu Disiturikiti ye eya Rakai aha ishomero rya Ahmadiyya Primary School, erya Gavumenti omuri Kalungi, yaatunga satifikeeti ye eya PLE omuri 1993. Bwanyima akaza omu Sserinya Secondary School kushoma O-Level, yaatunga satifikeeti ya UCE omuri 1997. Ahabw'obwegyese bwe obwaheiguru, akaza omu School of Medical Laboratory Training aha irwariro rya Mengo yaatunga satifikeeti y'abashaho abarikukyebera omuri 2007. Ninsiima akongyera yaaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire Dipuroma omu Medical Laboratory Technology omuri 2009 na Bachelor of Medical Laboratory Science (BMLSc) omu mwaka 2013.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'okukora == === Entandikwa === Ninsiima akatandika omurimo gwe omu 2000 nk'omuhwezi w'abashaho aha irwariro rya Kibaale Community Clinic kandi bwanyima akakuzibwa yaaba manegya w'eirwariro eryo omu 2005. Omuri 2006, akatunga omurimo nk'omuhwezi omu rabaratore aha irwariro rya Kasaali Health Centre III. Omuri 2009, akakora nk'omukozi omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai kandi bwanyima yaakora nk'omukozi omu rabaratore omu kitongore ekirikukora aha kucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC) omuri 2010 kuhisya 2014 obu yaarekura omurimo gwe yaaza omu by'obutegyeki. === Omurimo gw'eby'obutegyeki === Omu 2015, Ninsiima akeegaita aha by'obutegyeki bw'okutoorana aha tiketi ya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]], yaasingura akaruuru k'ekibiina ak'okubanza<ref>[http://www.bukedde.co.ug/bukedde/ag%E2%80%99eggwanga/1406052/entalo-akamyufu-zisattiza-abanene-mu-nrm "Entalo z'akamyufu zisattiza abanene mu NRM"]. ''[[:en:Bukedde|Bukedde]]''.</ref> hamwe n'akaruuru ka boona aka 2016 ekyamuhindwire memba w'eishengyero rya 10 arikujwekyera Kooki County omu Disiturikiti ya Rakai. Omu ishengyero rya 10, Ninsiima naaheereza aha kakiiko akarikukora aha byombeko kandi nawe n'omwebembezi w'akakiiko k'eishengyero akarikukurira ekibiina kya NRM.<ref>[http://www.statehouse.go.ug/media/news/2016/10/05/%E2%80%9Cgovernment-rebuild-houses-destroyed-earthquake%E2%80%9D-%E2%80%93-president ""Government to rebuild houses destroyed by earthquake" – President"]. ''The State House of Uganda''.</ref><ref name=":1" /><ref>[https://www.nrm.ug/party-organs/nrm-parliamentary-caucus "NRM Parliamentary Caucus"]. ''NRM Parliamentary Caucus | National Resistance Movement''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu 2021, akagaruka yaatooranwa [[Wp/nyn/Member of parliament|nk'omukiiki omwishengyero]].<ref>[https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/ninsiima-boaz-kasirabo-8505/ "Ninsiima Boaz Kasirabo - 2021 General Election - Visible Polls"]. ''visiblepolls.org''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, akaheereza aha kakiiko akarikujunanizibwa ahaby'embaririra ya gavumenti eya rwagati.<ref>[https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-public-accounts-central-government/ "Committee on Public Accounts (Central Government) – Parliament Watch"]. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu bwire bw'akaruuru ka boona aka 2026, Tayebwa Didas Kabumbuza akatooranwa nk'omukiiki omwishengyero arikujwekyera Kooki county arikuza omu bigyere bya Boaz Ninsiima.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/rakai-voters-retain-88-year-old-chairperson-amid-rigging-claims-5340962 "Rakai voters retain 88-year-old chairperson amid rigging claims"]. ''Monitor''. 28 January 2026. Retrieved 24 July 2026.</ref> == Reeba na ebindi == * Rakai District * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Obuhabuzi oburikuruga aheeru == * Website of the Parliament of Uganda * Website of Infectious Diseases Research Collaboration o1kn4kizehvhj3o79369evmdpwgsqp2 7284196 7284195 2026-08-14T08:00:02Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284196 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q30323685}} '''Boaz Kasirabo Ninsiima''' (akazaarwa ebiro 28 Desemba 1975) n'omunyasayansi w'eby'omu rabaratore kandi omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akaba ari [[Wp/nyn/Member of parliament|omukiiki omu ishengyero]] rya Kooki County<ref name=":0">[http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=211 "Nisiima Boaz"]. [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament of Uganda]].</ref> kandi omujwekyerwa w'ekibiina kya NRM, ekibiina ekiri omu butegyeki omu Uganda omu ishengyero rya 10 na 11.<ref>[https://web.archive.org/web/20170602212215/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1407722/list-nrm-leaders "Full list of NRM leaders"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 2 June 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref> Akaba ari memba w'ekibiina kya Uganda Medical Lab Association hamwe n'akakiiko k'eishengyero akarikujwekyera ekibiina kya NRM kandi ari aha kakiiko akarikujunanizibwa aha byombeko omu ishengyero rya 10 erya Uganda.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20170807151958/http://www.elections.co.ug/print_article/new-vision/election/1407454/kasolo-mugabi-supporters-celebration?print=true "Kasolo, Mugabi supporters still in celebration"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170807164504/http://theinvestigatornews.com/2016/02/rakai-mps-elect-named-after-charged-residents-raid-on-ec-offices-accusing-the-dro-of-delaying-to-announce-winner-before-police-prevailed/ "Rakai MPs Elect Named after Charged Residents' Raid on EC Offices, Accusing the DRO of Delaying to Announce Winner before Police Prevailed"]. ''The Investigator''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 29 June 2017.</ref> Ninsiima akaba ari ofiisa w'eby'emikono omu rabaratore y'ekitongore ekirikukora okucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC); omukozi w'omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai; omukozi w'omu rabaratore omu irwariro rya Kasaali Health Centre III kandi owaabaire ari manegya kandi omuhwezi w'abashaho aha Kibaale Community Clinic.<ref name=":0" /> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Ninsiima akazaarwa omuri Kooki, omuri Disiturikiti ya Rakai ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975 omu ka y'Abakurisitaayo ey'Abanyankore. Akashomera purayimare omu Disiturikiti ye eya Rakai aha ishomero rya Ahmadiyya Primary School, erya Gavumenti omuri Kalungi, yaatunga satifikeeti ye eya PLE omuri 1993. Bwanyima akaza omu Sserinya Secondary School kushoma O-Level, yaatunga satifikeeti ya UCE omuri 1997. Ahabw'obwegyese bwe obwaheiguru, akaza omu School of Medical Laboratory Training aha irwariro rya Mengo yaatunga satifikeeti y'abashaho abarikukyebera omuri 2007. Ninsiima akongyera yaaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire Dipuroma omu Medical Laboratory Technology omuri 2009 na Bachelor of Medical Laboratory Science (BMLSc) omu mwaka 2013.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'okukora == === Entandikwa === Ninsiima akatandika omurimo gwe omu 2000 nk'omuhwezi w'abashaho aha irwariro rya Kibaale Community Clinic kandi bwanyima akakuzibwa yaaba manegya w'eirwariro eryo omu 2005. Omuri 2006, akatunga omurimo nk'omuhwezi omu rabaratore aha irwariro rya Kasaali Health Centre III. Omuri 2009, akakora nk'omukozi omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai kandi bwanyima yaakora nk'omukozi omu rabaratore omu kitongore ekirikukora aha kucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC) omuri 2010 kuhisya 2014 obu yaarekura omurimo gwe yaaza omu by'obutegyeki. === Omurimo gw'eby'obutegyeki === Omu 2015, Ninsiima akeegaita aha by'obutegyeki bw'okutoorana aha tiketi ya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]], yaasingura akaruuru k'ekibiina ak'okubanza<ref>[http://www.bukedde.co.ug/bukedde/ag%E2%80%99eggwanga/1406052/entalo-akamyufu-zisattiza-abanene-mu-nrm "Entalo z'akamyufu zisattiza abanene mu NRM"]. ''[[:en:Bukedde|Bukedde]]''.</ref> hamwe n'akaruuru ka boona aka 2016 ekyamuhindwire memba w'eishengyero rya 10 arikujwekyera Kooki County omu Disiturikiti ya Rakai. Omu ishengyero rya 10, Ninsiima naaheereza aha kakiiko akarikukora aha byombeko kandi nawe n'omwebembezi w'akakiiko k'eishengyero akarikukurira ekibiina kya NRM.<ref>[http://www.statehouse.go.ug/media/news/2016/10/05/%E2%80%9Cgovernment-rebuild-houses-destroyed-earthquake%E2%80%9D-%E2%80%93-president ""Government to rebuild houses destroyed by earthquake" – President"]. ''The State House of Uganda''.</ref><ref name=":1" /><ref>[https://www.nrm.ug/party-organs/nrm-parliamentary-caucus "NRM Parliamentary Caucus"]. ''NRM Parliamentary Caucus | National Resistance Movement''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu 2021, akagaruka yaatooranwa [[Wp/nyn/Member of parliament|nk'omukiiki omwishengyero]].<ref>[https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/ninsiima-boaz-kasirabo-8505/ "Ninsiima Boaz Kasirabo - 2021 General Election - Visible Polls"]. ''visiblepolls.org''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, akaheereza aha kakiiko akarikujunanizibwa ahaby'embaririra ya gavumenti eya rwagati.<ref>[https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-public-accounts-central-government/ "Committee on Public Accounts (Central Government) – Parliament Watch"]. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu bwire bw'akaruuru ka boona aka 2026, Tayebwa Didas Kabumbuza akatooranwa nk'omukiiki omwishengyero arikujwekyera Kooki county arikuza omu bigyere bya Boaz Ninsiima.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/rakai-voters-retain-88-year-old-chairperson-amid-rigging-claims-5340962 "Rakai voters retain 88-year-old chairperson amid rigging claims"]. ''Monitor''. 28 January 2026. Retrieved 24 July 2026.</ref> == Reeba na ebindi == * Rakai District * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Obuhabuzi oburikuruga aheeru == * Website of the Parliament of Uganda * Website of Infectious Diseases Research Collaboration 0hfbgxknp983c7gwwqxpltnmmb1rev8 7284197 7284196 2026-08-14T08:00:34Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284197 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q30323685}} '''Boaz Kasirabo Ninsiima''' (akazaarwa ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975) n'omunyasayansi w'eby'omu rabaratore kandi omunyabyabutegyeki omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akaba ari [[Wp/nyn/Member of parliament|omukiiki omu ishengyero]] rya Kooki County<ref name=":0">[http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=211 "Nisiima Boaz"]. [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament of Uganda]].</ref> kandi omujwekyerwa w'ekibiina kya NRM, ekibiina ekiri omu butegyeki omu Uganda omu ishengyero rya 10 na 11.<ref>[https://web.archive.org/web/20170602212215/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1407722/list-nrm-leaders "Full list of NRM leaders"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 2 June 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref> Akaba ari memba w'ekibiina kya Uganda Medical Lab Association hamwe n'akakiiko k'eishengyero akarikujwekyera ekibiina kya NRM kandi ari aha kakiiko akarikujunanizibwa aha byombeko omu ishengyero rya 10 erya Uganda.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20170807151958/http://www.elections.co.ug/print_article/new-vision/election/1407454/kasolo-mugabi-supporters-celebration?print=true "Kasolo, Mugabi supporters still in celebration"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170807164504/http://theinvestigatornews.com/2016/02/rakai-mps-elect-named-after-charged-residents-raid-on-ec-offices-accusing-the-dro-of-delaying-to-announce-winner-before-police-prevailed/ "Rakai MPs Elect Named after Charged Residents' Raid on EC Offices, Accusing the DRO of Delaying to Announce Winner before Police Prevailed"]. ''The Investigator''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 29 June 2017.</ref> Ninsiima akaba ari ofiisa w'eby'emikono omu rabaratore y'ekitongore ekirikukora okucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC); omukozi w'omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai; omukozi w'omu rabaratore omu irwariro rya Kasaali Health Centre III kandi owaabaire ari manegya kandi omuhwezi w'abashaho aha Kibaale Community Clinic.<ref name=":0" /> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Ninsiima akazaarwa omuri Kooki, omuri Disiturikiti ya Rakai ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975 omu ka y'Abakurisitaayo ey'Abanyankore. Akashomera purayimare omu Disiturikiti ye eya Rakai aha ishomero rya Ahmadiyya Primary School, erya Gavumenti omuri Kalungi, yaatunga satifikeeti ye eya PLE omuri 1993. Bwanyima akaza omu Sserinya Secondary School kushoma O-Level, yaatunga satifikeeti ya UCE omuri 1997. Ahabw'obwegyese bwe obwaheiguru, akaza omu School of Medical Laboratory Training aha irwariro rya Mengo yaatunga satifikeeti y'abashaho abarikukyebera omuri 2007. Ninsiima akongyera yaaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire Dipuroma omu Medical Laboratory Technology omuri 2009 na Bachelor of Medical Laboratory Science (BMLSc) omu mwaka 2013.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'okukora == === Entandikwa === Ninsiima akatandika omurimo gwe omu 2000 nk'omuhwezi w'abashaho aha irwariro rya Kibaale Community Clinic kandi bwanyima akakuzibwa yaaba manegya w'eirwariro eryo omu 2005. Omuri 2006, akatunga omurimo nk'omuhwezi omu rabaratore aha irwariro rya Kasaali Health Centre III. Omuri 2009, akakora nk'omukozi omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai kandi bwanyima yaakora nk'omukozi omu rabaratore omu kitongore ekirikukora aha kucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC) omuri 2010 kuhisya 2014 obu yaarekura omurimo gwe yaaza omu by'obutegyeki. === Omurimo gw'eby'obutegyeki === Omu 2015, Ninsiima akeegaita aha by'obutegyeki bw'okutoorana aha tiketi ya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]], yaasingura akaruuru k'ekibiina ak'okubanza<ref>[http://www.bukedde.co.ug/bukedde/ag%E2%80%99eggwanga/1406052/entalo-akamyufu-zisattiza-abanene-mu-nrm "Entalo z'akamyufu zisattiza abanene mu NRM"]. ''[[:en:Bukedde|Bukedde]]''.</ref> hamwe n'akaruuru ka boona aka 2016 ekyamuhindwire memba w'eishengyero rya 10 arikujwekyera Kooki County omu Disiturikiti ya Rakai. Omu ishengyero rya 10, Ninsiima naaheereza aha kakiiko akarikukora aha byombeko kandi nawe n'omwebembezi w'akakiiko k'eishengyero akarikukurira ekibiina kya NRM.<ref>[http://www.statehouse.go.ug/media/news/2016/10/05/%E2%80%9Cgovernment-rebuild-houses-destroyed-earthquake%E2%80%9D-%E2%80%93-president ""Government to rebuild houses destroyed by earthquake" – President"]. ''The State House of Uganda''.</ref><ref name=":1" /><ref>[https://www.nrm.ug/party-organs/nrm-parliamentary-caucus "NRM Parliamentary Caucus"]. ''NRM Parliamentary Caucus | National Resistance Movement''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu 2021, akagaruka yaatooranwa [[Wp/nyn/Member of parliament|nk'omukiiki omwishengyero]].<ref>[https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/ninsiima-boaz-kasirabo-8505/ "Ninsiima Boaz Kasirabo - 2021 General Election - Visible Polls"]. ''visiblepolls.org''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, akaheereza aha kakiiko akarikujunanizibwa ahaby'embaririra ya gavumenti eya rwagati.<ref>[https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-public-accounts-central-government/ "Committee on Public Accounts (Central Government) – Parliament Watch"]. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu bwire bw'akaruuru ka boona aka 2026, Tayebwa Didas Kabumbuza akatooranwa nk'omukiiki omwishengyero arikujwekyera Kooki county arikuza omu bigyere bya Boaz Ninsiima.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/rakai-voters-retain-88-year-old-chairperson-amid-rigging-claims-5340962 "Rakai voters retain 88-year-old chairperson amid rigging claims"]. ''Monitor''. 28 January 2026. Retrieved 24 July 2026.</ref> == Reeba na ebindi == * Rakai District * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Obuhabuzi oburikuruga aheeru == * Website of the Parliament of Uganda * Website of Infectious Diseases Research Collaboration 9f3rkdyyi87rl3elsjx8kopx7k1qo0a 7284198 7284197 2026-08-14T08:01:31Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284198 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q30323685}} '''Boaz Kasirabo Ninsiima''' (akazaarwa ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975) n'omunyasayansi w'eby'omu rabaratore kandi omunyabyabutegyeki omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akaba ari [[Wp/nyn/Member of parliament|omukiiki omu ishengyero]] rya Kooki County<ref name=":0">[http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=211 "Nisiima Boaz"]. [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament of Uganda]].</ref> kandi omujwekyerwa w'ekibiina kya NRM, ekibiina ekiri omu butegyeki omu Uganda omu ishengyero rya 10 na 11.<ref>[https://web.archive.org/web/20170602212215/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1407722/list-nrm-leaders "Full list of NRM leaders"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 2 June 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref> Akaba ari memba w'ekibiina kya Uganda Medical Lab Association hamwe n'akakiiko k'eishengyero akarikujwekyera ekibiina kya NRM kandi ari aha kakiiko akarikujunanizibwa aha byombeko omu ishengyero rya 10 erya Uganda.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20170807151958/http://www.elections.co.ug/print_article/new-vision/election/1407454/kasolo-mugabi-supporters-celebration?print=true "Kasolo, Mugabi supporters still in celebration"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170807164504/http://theinvestigatornews.com/2016/02/rakai-mps-elect-named-after-charged-residents-raid-on-ec-offices-accusing-the-dro-of-delaying-to-announce-winner-before-police-prevailed/ "Rakai MPs Elect Named after Charged Residents' Raid on EC Offices, Accusing the DRO of Delaying to Announce Winner before Police Prevailed"]. ''The Investigator''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 29 June 2017.</ref> Ninsiima akaba ari ofiisa w'eby'emikono omu rabaratore y'ekitongore ekirikukora okucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC); omukozi w'omu rabaratore omuri Disiturikiti ya Rakai; omukozi w'omu rabaratore omu irwariro rya Kasaali Health Centre III kandi owaabaire ari manegya kandi omuhwezi w'abashaho aha Kibaale Community Clinic.<ref name=":0" /> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Ninsiima akazaarwa omuri Kooki, omuri Disiturikiti ya Rakai ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975 omu ka y'Abakurisitaayo ey'Abanyankore. Akashomera purayimare omuri Disiturikiti ye eya Rakai aha ishomero rya Ahmadiyya Primary School, erya Gavumenti omuri Kalungi, yaatunga satifikeeti ye eya PLE omuri 1993. Bwanyima akaza omu Sserinya Secondary School kushoma O-Level, yaatunga satifikeeti ya UCE omuri 1997. Ahabw'obwegyese bwe obwaheiguru, akaza omu School of Medical Laboratory Training aha irwariro rya Mengo yaatunga satifikeeti y'abashaho abarikukyebera omuri 2007. Ninsiima akongyera yaaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire Dipuroma omu Medical Laboratory Technology omuri 2009 na Bachelor of Medical Laboratory Science (BMLSc) omu mwaka gwa 2013.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'okukora == === Entandikwa === Ninsiima akatandika omurimo gwe omuri 2000 nk'omuhwezi w'abashaho aha irwariro rya Kibaale Community Clinic kandi bwanyima akakuzibwa yaaba manegya w'eirwariro eryo omuri 2005. Omuri 2006, akatunga omurimo nk'omuhwezi omu rabaratore aha irwariro rya Kasaali Health Centre III. Omuri 2009, akakora nk'omukozi omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai kandi bwanyima yaakora nk'omukozi omu rabaratore omu kitongore ekirikukora aha kucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC) omuri 2010 kuhisya omuri 2014 obu yaarekura omurimo gwe yaaza omu by'obutegyeki. === Omurimo gw'eby'obutegyeki === Omu 2015, Ninsiima akeegaita aha by'obutegyeki bw'okutoorana aha tiketi ya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]], yaasingura akaruuru k'ekibiina ak'okubanza<ref>[http://www.bukedde.co.ug/bukedde/ag%E2%80%99eggwanga/1406052/entalo-akamyufu-zisattiza-abanene-mu-nrm "Entalo z'akamyufu zisattiza abanene mu NRM"]. ''[[:en:Bukedde|Bukedde]]''.</ref> hamwe n'akaruuru ka boona aka 2016 ekyamuhindwire memba w'eishengyero rya 10 arikujwekyera Kooki County omu Disiturikiti ya Rakai. Omu ishengyero rya 10, Ninsiima naaheereza aha kakiiko akarikukora aha byombeko kandi nawe n'omwebembezi w'akakiiko k'eishengyero akarikukurira ekibiina kya NRM.<ref>[http://www.statehouse.go.ug/media/news/2016/10/05/%E2%80%9Cgovernment-rebuild-houses-destroyed-earthquake%E2%80%9D-%E2%80%93-president ""Government to rebuild houses destroyed by earthquake" – President"]. ''The State House of Uganda''.</ref><ref name=":1" /><ref>[https://www.nrm.ug/party-organs/nrm-parliamentary-caucus "NRM Parliamentary Caucus"]. ''NRM Parliamentary Caucus | National Resistance Movement''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu 2021, akagaruka yaatooranwa [[Wp/nyn/Member of parliament|nk'omukiiki omwishengyero]].<ref>[https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/ninsiima-boaz-kasirabo-8505/ "Ninsiima Boaz Kasirabo - 2021 General Election - Visible Polls"]. ''visiblepolls.org''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, akaheereza aha kakiiko akarikujunanizibwa ahaby'embaririra ya gavumenti eya rwagati.<ref>[https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-public-accounts-central-government/ "Committee on Public Accounts (Central Government) – Parliament Watch"]. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu bwire bw'akaruuru ka boona aka 2026, Tayebwa Didas Kabumbuza akatooranwa nk'omukiiki omwishengyero arikujwekyera Kooki county arikuza omu bigyere bya Boaz Ninsiima.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/rakai-voters-retain-88-year-old-chairperson-amid-rigging-claims-5340962 "Rakai voters retain 88-year-old chairperson amid rigging claims"]. ''Monitor''. 28 January 2026. Retrieved 24 July 2026.</ref> == Reeba na ebindi == * Rakai District * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Obuhabuzi oburikuruga aheeru == * Website of the Parliament of Uganda * Website of Infectious Diseases Research Collaboration aij5ycifasza9092l8tola3bzodkrgp 7284199 7284198 2026-08-14T08:02:02Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284199 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q30323685}} '''Boaz Kasirabo Ninsiima''' (akazaarwa ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975) n'omunyasayansi w'eby'omu rabaratore kandi omunyabyabutegyeki omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akaba ari [[Wp/nyn/Member of parliament|omukiiki omu ishengyero]] rya Kooki County<ref name=":0">[http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=211 "Nisiima Boaz"]. [[:en:Parliament_of_Uganda|Parliament of Uganda]].</ref> kandi omujwekyerwa w'ekibiina kya NRM, ekibiina ekiri omu butegyeki omu Uganda omu ishengyero rya 10 na 11.<ref>[https://web.archive.org/web/20170602212215/http://www.elections.co.ug/new-vision/election/1407722/list-nrm-leaders "Full list of NRM leaders"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 2 June 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref> Akaba ari memba w'ekibiina kya Uganda Medical Lab Association hamwe n'akakiiko k'eishengyero akarikujwekyera ekibiina kya NRM kandi ari aha kakiiko akarikujunanizibwa aha byombeko omu ishengyero rya 10 erya Uganda.<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20170807151958/http://www.elections.co.ug/print_article/new-vision/election/1407454/kasolo-mugabi-supporters-celebration?print=true "Kasolo, Mugabi supporters still in celebration"]. ''[[:en:Vision_Group|Vision Group]]''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 12 June 2017.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170807164504/http://theinvestigatornews.com/2016/02/rakai-mps-elect-named-after-charged-residents-raid-on-ec-offices-accusing-the-dro-of-delaying-to-announce-winner-before-police-prevailed/ "Rakai MPs Elect Named after Charged Residents' Raid on EC Offices, Accusing the DRO of Delaying to Announce Winner before Police Prevailed"]. ''The Investigator''. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 29 June 2017.</ref> Ninsiima akaba ari ofiisa w'eby'emikono omu rabaratore y'ekitongore ekirikukora okucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC); omukozi w'omu rabaratore omuri Disiturikiti ya Rakai; omukozi w'omu rabaratore omu irwariro rya Kasaali Health Centre III kandi owaabaire ari manegya kandi omuhwezi w'abashaho aha Kibaale Community Clinic.<ref name=":0" /> == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Ninsiima akazaarwa omuri Kooki, omuri Disiturikiti ya Rakai ebiro 28 Okwa ikumi nibiri omuri 1975 omu ka y'Abakurisitaayo ey'Abanyankore. Akashomera purayimare omuri Disiturikiti ye eya Rakai aha ishomero rya Ahmadiyya Primary School, erya Gavumenti omuri Kalungi, yaatunga satifikeeti ye eya PLE omuri 1993. Bwanyima akaza omu Sserinya Secondary School kushoma O-Level, yaatunga satifikeeti ya UCE omuri 1997. Ahabw'obwegyese bwe obwaheiguru, akaza omu School of Medical Laboratory Training aha irwariro rya Mengo yaatunga satifikeeti y'abashaho abarikukyebera omuri 2007. Ninsiima akongyera yaaza [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire Dipuroma omu Medical Laboratory Technology omuri 2009 na Bachelor of Medical Laboratory Science (BMLSc) omu mwaka gwa 2013.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'okukora == === Entandikwa === Ninsiima akatandika omurimo gwe omuri 2000 nk'omuhwezi w'abashaho aha irwariro rya Kibaale Community Clinic kandi bwanyima akakuzibwa yaaba manegya w'eirwariro eryo omuri 2005. Omuri 2006, akatunga omurimo nk'omuhwezi omu rabaratore aha irwariro rya Kasaali Health Centre III. Omuri 2009, akakora nk'omukozi omu rabaratore omu Disiturikiti ya Rakai kandi bwanyima yaakora nk'omukozi omu rabaratore omu kitongore ekirikukora aha kucondooza aha ndwara ezirikuturira (IDRC) omuri 2010 kuhisya omuri 2014 obu yaarekura omurimo gwe yaaza omu by'obutegyeki. === Omurimo gw'eby'obutegyeki === Omuri 2015, Ninsiima akeegaita aha by'obutegyeki bw'okutoorana aha tiketi ya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]], yaasingura akaruuru k'ekibiina ak'okubanza<ref>[http://www.bukedde.co.ug/bukedde/ag%E2%80%99eggwanga/1406052/entalo-akamyufu-zisattiza-abanene-mu-nrm "Entalo z'akamyufu zisattiza abanene mu NRM"]. ''[[:en:Bukedde|Bukedde]]''.</ref> hamwe n'akaruuru ka boona aka 2016 ekyamuhindwire memba w'eishengyero rya 10 arikujwekyera Kooki County omu Disiturikiti ya Rakai. Omu ishengyero rya 10, Ninsiima naaheereza aha kakiiko akarikukora aha byombeko kandi nawe n'omwebembezi w'akakiiko k'eishengyero akarikukurira ekibiina kya NRM.<ref>[http://www.statehouse.go.ug/media/news/2016/10/05/%E2%80%9Cgovernment-rebuild-houses-destroyed-earthquake%E2%80%9D-%E2%80%93-president ""Government to rebuild houses destroyed by earthquake" – President"]. ''The State House of Uganda''.</ref><ref name=":1" /><ref>[https://www.nrm.ug/party-organs/nrm-parliamentary-caucus "NRM Parliamentary Caucus"]. ''NRM Parliamentary Caucus | National Resistance Movement''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omuri 2021, akagaruka yaatooranwa [[Wp/nyn/Member of parliament|nk'omukiiki omwishengyero]].<ref>[https://visiblepolls.org/ug/2021-general-election/candidates/ninsiima-boaz-kasirabo-8505/ "Ninsiima Boaz Kasirabo - 2021 General Election - Visible Polls"]. ''visiblepolls.org''. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, akaheereza aha kakiiko akarikujunanizibwa ahaby'embaririra ya gavumenti eya rwagati.<ref>[https://parliamentwatch.ug/committees/committee-on-public-accounts-central-government/ "Committee on Public Accounts (Central Government) – Parliament Watch"]. Retrieved 10 February 2023.</ref> Omu bwire bw'akaruuru ka boona aka 2026, Tayebwa Didas Kabumbuza akatooranwa nk'omukiiki omwishengyero arikujwekyera Kooki county arikuza omu bigyere bya Boaz Ninsiima.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/rakai-voters-retain-88-year-old-chairperson-amid-rigging-claims-5340962 "Rakai voters retain 88-year-old chairperson amid rigging claims"]. ''Monitor''. 28 January 2026. Retrieved 24 July 2026.</ref> == Reeba na ebindi == * Rakai District * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] <references /> == Obuhabuzi oburikuruga aheeru == * Website of the Parliament of Uganda * Website of Infectious Diseases Research Collaboration 17cfj3yavud9fk8phj1w3u019l7vrw8 0 3792875 7283740 7261525 2026-08-13T19:58:24Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wp/lua/leymah gbowee]] to [[Wp/lua/Leymah gbowee]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7261525 wikitext text/x-wiki '''Leymah Roberta Gbowee''', muledibua mu dituku dia kumpala ngondu mwibidi mu tshidimu 1972 ku [[Wp/lua/Liberia|Liberia]],udi mukuashi wa mudimu mu sombelu ne bantu wa mu ditunga dia Liberia. Udi wimanyina ditalala mu afrika, ne udi pamua ne [[Wp/lua/Ellen Johnson Sirleaf|Ellen Johnson Sirleaf]] ne [[Wp/lua/Tawakkul Karman|Tawakkul Karman]] ku bantu badi bapeta prix Nobel wa ditalala mu bukwamatunga Bua tshimenga tshia kilisto mu 2016. [[File:Leymah Gbowee (cropped).jpg|160px|right]] [[Category:Wp/lua]] 5hwyvn3u18rb1cfy7x0iegag0q96iqp 0 3793431 7283749 7271716 2026-08-13T20:02:44Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wp/wlx/ist of African dishes]] to [[Wp/wlx/Ist of African dishes]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7271716 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q6560710}} Africa ɩ l a tenkpoŋ ayi kaŋa a tendaazaa poɔ, ka ba taa lisiri tɛɛtɛɛ naŋ ta kɔɔ ane noba naŋ yɛle kɔkɔtɛɛtɛɛ. A tɛɛtɛɛloŋ ŋa bebe la a ba laŋkpeɛbo culinary yipoge, ane ba zeɛre boma tɛɛtɛɛ, lɛ ba naŋ maŋ maale binditɛɛtɛɛ, ane lɛ na ba naŋ maŋ maale a. {| class="wikitable sortable" !Name of dish !Image !Country/region !Description |- |Achu/Achou |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Taro_sauce_jaune_avec_peau_de_boeuf.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Taro_sauce_jaune_avec_peau_de_boeuf.jpg%7C125x125px]] |Cameroon |A dish consisting of pounded cocoyams and a red palm oil soup, served with cow skin, oxtail, tripe, and steamed eggplant |- |Ming'oko |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mtipu_leaf.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mtipu_leaf.jpg%7C125x125px]] |Tanzania |A dish of wild edible yams |- |Afang |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Afang_Soup.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Afang_Soup.jpg%7C167x167px]] |Nigeria |A vegetable soup which has its origin from the Efik people in the southeast of Nigeria |- |Ahriche |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tahricht_(cropped).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tahricht_(cropped).jpg%7C125x125px]] |Morocco |Tripe wrapped around sticks and cooked over hot coals |- |Akara, or koose |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bahia_acaraje.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bahia_acaraje.jpg%7C125x125px]] |Nigeria, Benin, Ghana and Sierra Leone |A Yoruba food made from peeled beans made into balls and deep-fried, known as Koose in Hausa and Ghana, can be eaten as a snack, but is often coupled with hausa koko as part of a breakfast meal. |- |Alloco (Nigeria: dodo) |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aloko.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aloko.jpg%7C125x125px]] |Côte d'Ivoire (Nigeria and Ghana) |A fried plantain snack, often served with chili pepper and onions (Nigeria and Ghana: eaten as a snack or as side with rice and/or bean) |- |Amala |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amala.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Amala.jpg%7C125x125px]] |Nigeria, Benin, Togo |A Yoruba Yam flour mold/"Okele", served with a variety of soups |- |Asida |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eating_Asida.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eating_Asida.JPG%7C125x125px]] |North Africa |A lump of cooked wheat flour dough, sometimes with butter or honey added<ref name="CAW" /> |- |Attiéké |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Attieke.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Attieke.JPG%7C125x125px]] |Côte d'Ivoire |A side or main dish made from cassava ^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Babute | |Democratic Republic of Congo |Ground beef, curry powder, and apricots |- |Banga soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eba_served_with_Fresh_fish_banga_soup_in_a_clay_pot.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Eba_served_with_Fresh_fish_banga_soup_in_a_clay_pot.jpg%7C125x125px]] |Nigeria, Ghana, and Cameroon |It is made from palm nuts and is eaten primarily in the southern and midwestern parts of Nigeria. In Ghana, the Akan ethnic group call it Abenkwan and it is eaten with fufu. |- |Bariis Iskukaris |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:SOMALI_FAVORITE_MAIN_FOOD.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SOMALI_FAVORITE_MAIN_FOOD.jpg%7C125x125px]] |Somalia - Somaliland |Cooked Rice with chicken or Lamb meat , sold in cafes , restaurants and hotels in Eastern Africa. |- |Bazeen |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bazin.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bazin.jpg%7C125x125px]] |Libya |Barley dough served with tomato sauce, eggs, potatoes, and mutton. |- |Bichak |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samarkandian_Bichak_with_pumpkin_(Tajik_cuisine).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samarkandian_Bichak_with_pumpkin_(Tajik_cuisine).jpg%7C125x125px]] |Morocco |A stuffed tricornered appetizer. |- |Biltong, Kilichi or Segwapa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:BiltongStokkies.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:BiltongStokkies.jpg%7C125x125px]] |Southern Africa, Zimbabwe, Botswana, South Africa, Cameroon, Niger, Nigeria, Zambia, Namibia |Similar to jerky. Raw meat, such as beef or game meats like ostrich, cut into strips, cured and dried. Also called segwapa in Botswana |- |Bobotie |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bobotie-01.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bobotie-01.jpg%7C131x131px]] |South Africa |Spiced ground meat with an egg topping. |- |Boerewors |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boerewors_raw.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boerewors_raw.jpg%7C125x125px]] |South Africa, Zimbabwe Zambia, Namibia |This is a South African spiced mixed-meat sausage that was developed by the Afrikaans-speaking white farmers, the ''Boere'', and is now used nationwide as a symbol of heritage by all races. It contains coarsely minced beef, pork and occasionally lamb. It is traditionally flavored with coriander and black pepper but can have a multitude of spices, like chilli pepper. Though each butcher has his own unique recipe, a council has been formed to evaluate exactly what can be labelled as "boerewors". The council has stated that the requirements for labelling it as boerewors is that the sausage must contain 80% or more ground beef, 20% or less pork (including cubes of pork fat) and the spices coriander and black pepper. |- |Boerewors |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boerewors_rolls_with_homemade_tomato_relish._Yum..jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Boerewors_rolls_with_homemade_tomato_relish._Yum..jpg%7C125x125px]] |South Africa |This a popular South African variant of the global hot dog phenomenon. It consists of a braaied boerewors served in a hot dog bun with onion relish and usually ketchup /tomato sauce and mustard. It can also be served with various chilli sauces. |- |Braaibroodjie |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Braai_broodjies.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Braai_broodjies.jpg%7C167x167px]] |South Africa, Namibia |This is a popular South African variant of a toasted sandwich, where the sandwich is grilled (braaied) over an open charcoal or wood flame instead of in an electric sandwich toaster. The name translates directly as "grilled-sandwich". |- |Brik |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brikdish.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brikdish.jpg%7C125x125px]] |Tunisia |Stuffed pastry. |- |Briouat |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moroccan_food-02.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moroccan_food-02.jpg%7C125x125px]] |Morocco |Sweet puff pastry. |- |Bunny chow |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quarter_Mutton_Bunny_Chow.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quarter_Mutton_Bunny_Chow.jpg%7C125x125px]] |South Africa, Zimbabwe |Often simply called "Bunny", a fast food dish that is a hollowed out loaf of bread filled with curry. |- |Cachupa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cachupa_frita.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cachupa_frita.jpg%7C125x125px]] |Cape Verde, São Tomé and Príncipe |A stew of hominy, beans, and meat. |- |Calulu |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Calulu.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Calulu.jpg%7C125x125px]] |Angola, São Tomé and Príncipe |Dried fish with vegetables, often onions, tomatoes, okra, sweet potatoes, garlic, palm oil, and ''gimboa'' leaves (similar to spinach); often served with rice, ''funge'', palm oil beans, and ''farofa''. |- |Chakalaka |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chakalaka.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chakalaka.jpg%7C167x167px]] |South Africa, Zimbabwe |Vegetable relish. |- |Chakhchoukha |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chakhchoukha9.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chakhchoukha9.JPG%7C125x125px]] |Algeria |A stew of lamb, spices, tomatoes, and flatbread. |- |Chermoula |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chermoula_tagine.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chermoula_tagine.jpg%7C125x125px]] |North Africa |A marinade of oil, lemon juice, pickled lemons, herbs, garlic, cumin, and salt, most often used to flavor seafood. |- |Cocada amarela |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cocada_amarela.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cocada_amarela.jpg%7C125x125px]] |Angola |A dessert of eggs and coconut. |- |Couscous |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Couscous-1.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Couscous-1.jpg%7C125x125px]] |North Africa |A semolina pasta. |- |Dabo kolo | |Eritrea, Ethiopia, Democratic Republic of the Congo |Small pieces of bread fried in oil. |- |Dambou |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dambu.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dambu.jpg%7C125x125px]] |Niger |A semolina (or other grain) dish prepared with moringa leaves. Eaten at any time, but especially at outdoorings and weddings. |- |Delele | |Zimbabwe, Botswana |Okra prepared with baking soda. |- |Draw soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Okro_Soup_(cropped).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Okro_Soup_(cropped).jpg%7C152x152px]] |Nigeria |A soup of okra or pumpkin seeds. |- |Droëwors |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Droewors.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Droewors.jpg%7C125x125px]] |South Africa, Zimbabwe, Namibia |This is a boerewors that has been dried and cured in a similar way to biltong. The name translates literally as "dried sausage".^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Duqqa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dukkah.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dukkah.jpg%7C125x125px]] |Egypt |A dip of herbs and spices. |- |Eba |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Individual_plate_of_garri_to_eat_by_hand_with_fish_and_greens,_Baba1_(5570984125).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Individual_plate_of_garri_to_eat_by_hand_with_fish_and_greens,_Baba1_(5570984125).jpg%7C125x125px]] |West Africa, Nigeria, Ghana |A cooked Yoruba named starchy vegetable food made from dried grated cassava (manioc) flour, commonly known as garri. |- |Echicha |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plastic_bowl_full_of_echicha.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plastic_bowl_full_of_echicha.jpg%7C125x125px]] |Nigeria |Cassava, pigeon pea, and palm oil. |- |Edikang ikong |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Edikaikong.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Edikaikong.JPG%7C125x125px]] |Nigeria |A vegetable soup that has its origin from the Efik people in the southeast of Nigeria. |- |Efo riro |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Efo-Riro_(7370530836)_(cropped).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Efo-Riro_(7370530836)_(cropped).jpg%7C125x125px]] |Nigeria |A Yoruba stew mainly consisting of spinach and locust beans. |- |Egusi soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pounded_Yam_and_Egusi_Soup.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pounded_Yam_and_Egusi_Soup.jpg%7C125x125px]] |Nigeria |A stew mainly consisting of egusi originating from Yoruba people of Nigeria. |- |Ekwang |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ekwang.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ekwang.jpg%7C167x167px]] |Cameroon/Nigeria |A dish of grated cocoyams wrapped in cocoyam leaves and cooked in a spicy stew. |- |Eru soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Water_fufu_and_eru_02.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Water_fufu_and_eru_02.jpg%7C125x125px]] |Cameroon |A stew made with finely sliced Gnetum africanum (eru) leaves cooked with waterleaf and red palm oil. Usually eaten with waterfufu, a type of fufu made from fermented cassava. |- |Ewa Agoyin |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aganyin_Beans_with_Plantain_and_Meat.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aganyin_Beans_with_Plantain_and_Meat.jpg%7C125x125px]] |Nigeria |A Yoruba dish of mashed beans and dark roughly ground Ata gun-gun agoyin sauce . |- |Feijoada |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Feijoada_01.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Feijoada_01.jpg%7C125x125px]] |Southern Africa |A stew of beans, beef, and pork. |- |Felfla | |North Africa |A salad of roasted peppers and tomatoes topped with olive oil. |- |Fesikh |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fesikh_of_Desouk.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fesikh_of_Desouk.JPG%7C125x125px]] |Egypt |Fermented, salted mullet. |- |Fio Fio | |Nigeria |An Igbo soup made from piguean pea and Achi |- |Fit-fit |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Taita_fit-fit.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Taita_fit-fit.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |An Eritrean and Ethiopian food typically served for breakfast (though it can be served with other meals). |- |Frejon | |Nigeria |Frejon (from ''Feijão'', the Portuguese word for "beans") is a coconut bean soup which is eaten especially during Holy Week by a selection of Christians, mostly Catholics, across the world. |- |Frikkadel |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Buletten.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Buletten.jpg%7C125x125px]] |South Africa |A traditional Afrikaner dish comprising usually baked, but sometimes deep-fried, meatballs prepared with onion, bread, eggs, vinegar and spices. |- |Fufu |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fufu_in_groundnut_soup_with_fish.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fufu_in_groundnut_soup_with_fish.jpg%7C125x125px]] |West Africa and Central Africa |Boiled starchy vegetables like cassava, cocoyam, yams or plantains which are pounded into a dough-like consistency and eaten in small balls, served with a dipping soup or sauce. |- |Ful medames |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ful_medames_(arabic_meal).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ful_medames_(arabic_meal).jpg%7C166x166px]] |Egypt |Mashed fava beans with olive oil, chopped parsley, onion, garlic, and lemon juice. |- |Funkaso | |Nigeria |A Nigerian dish of millet pancakes containing millet, butter and sugar. |- |Ga'at |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ga'at_food.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ga'at_food.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |A stiff porridge, made traditionally with barley flour, though in many communities wheat flour is often used. |- |Garri |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Individual_plate_of_garri_to_eat_by_hand_with_fish_and_greens,_Baba1_(5570984125).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Individual_plate_of_garri_to_eat_by_hand_with_fish_and_greens,_Baba1_(5570984125).jpg%7C125x125px]] |Cameroon, Nigeria, Sierra Leone, Benin, Togo, Ghana (in Ghana it is known as ''gari'') |A popular West African food made from cassava tubers. Also known as eba. |- |Gatsby |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Root44_3_cropped.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Root44_3_cropped.jpg%7C125x125px]] |South Africa |A South African style of deli sandwich very similar in content and method of preparation as a hoagie in the United States. It is mostly popular in the Western Cape province. |- |Gored gored |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gored_gored_plate,_July_2019.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gored_gored_plate,_July_2019.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |A raw beef dish that is typically cubed and left unmarinated. |- |Harira |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Harira_oranaise.png%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Harira_oranaise.png%7C125x125px]] |Algeria and Morocco |A traditional Algerian and Moroccan soup of Maghreb. |- |Xalwo | |Somalia - Somaliland |Xalwo from Halva a sweet jelly like food eaten as a dessert soft chewy with spices eaten in Somalia and Somaliland regions |- |Harqma | |Maghreb (Northwest Africa) |A soup or stew prepared using lamb. |- |Hawawshi |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Egyptian_meatloaf.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Egyptian_meatloaf.jpg%7C125x125px]] |Egypt |A traditional Egyptian food very similar to the Middle eastern pizza-like Lahmacun. It is meat minced and spiced with onions and pepper, parsley and sometimes hot peppers and chilies, placed between two circular layers of dough, then baked in the oven. |- |Hertzoggie |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hertzoggies_for_sale_in_a_Cape_Town_bakery_(22_July_2016).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hertzoggies_for_sale_in_a_Cape_Town_bakery_(22_July_2016).jpg%7C174x174px]] |South Africa |Mini jam and coconut tarts, usually filled with apricot-jam, that were named in honor of the South African Prime Minister (1929–1934), Gen. J.B.M. Hertzog, who noted that these tarts are his favourite tea-time treat. They play a significant part in the History of South Africa and are still very popular among Afrikaners. |- |Himbasha |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Himbasha.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Himbasha.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |An Ethiopian and Eritrean celebration bread, which is slightly sweet. |- |Injera |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alicha_1.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alicha_1.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |A yeast-risen flatbread with a unique, slightly spongy texture. Traditionally made out of teff flour, it's a national dish in Ethiopia and Eritrea. A similar variant is eaten in Somalia (where it is called ''canjeelo'' or ''lahooh'') and Yemen (where it is known as ''lahoh''). |- |Iru |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:IRU.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IRU.JPG%7C125x125px]] |Nigeria |A type of fermented locust beans used as a condiment in cooking, similar to ogiri and douchi, and is very popular among the Yoruba people of Nigeria. It is used in cooking traditional soups like egusi soup, okro soup and ogbono soup. |- |Isi ewu |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isi_Ewu_(15733423541).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isi_Ewu_(15733423541).jpg%7C125x125px]] |Nigeria |A traditional Eastern Nigeria dish that is made with a goat's head.<ref name="recipe1" /> |- |Isidudu | |Southern Africa |A pap dish made to simmer with pumpkin, curried cabbage and liver. |- |Jaffle |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jaffles.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jaffles.jpg%7C125x125px]] |South Africa |This is a popular variant of a toasted sandwich. This variant specifically refers to any sandwich with a meat-based filling (usually minced beef), that is toasted in a "jaffle iron" over an open flame or in an electrical toaster. |- |Jollof rice |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jollof_rice.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jollof_rice.jpg%7C125x125px]] |West Africa |Also called "benachin", meaning "one pot" in the Wolof language of Senegal, this is a popular dish in many parts of West Africa.<ref name="USA Today 2010" /> It is thought to have originated in Gambia but has since spread to the whole of West Africa, especially Côte d'Ivoire, Ghana, Mali, and Nigeria, among members of the Wolof ethnic group. |- |Kachumbari |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kachumbari.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kachumbari.jpg%7C125x125px]] |East Africa |A fresh tomato and onion salad. |- |Kamounia |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tunis_Gla%C3%AFa_Djerba.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tunis_Gla%C3%AFa_Djerba.JPG%7C125x125px]] |Sudan, Tunisia |A beef and liver stew prepared with cumin. |- |Kapana |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kapana_beef.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kapana_beef.jpg%7C125x125px]] |Namibia |Spicy Namibian grilled beef strips over open fire, often served with chakalaka and rice. |- |Kebab |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:D%C3%B6ner_kebab.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:D%C3%B6ner_kebab.jpg%7C125x125px]] |Middle East |A wide variety of grilled or barbecued meat dishes often skewered (Shish Kebabs) originating in the Middle East and later on adopted in Turkey, Azerbaijan, Southern Europe, South Asia and Asia Minor, now found worldwide. |- |Kedjenou |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kedjenou_-_01.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kedjenou_-_01.jpg%7C125x125px]] |Côte d'Ivoire |A spicy stew that is slow-cooked in a sealed canari (terra-cotta pot) over fire or coals and prepared with chicken or guinea hen and vegetables. |- |Kelewele |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kelewele.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kelewele.jpg%7C125x125px]] |Ghana and Liberia |Fried plantains seasoned with spices. |- |Kenkey |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fante_kenkey.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fante_kenkey.jpg%7C125x125px]] |Ghana |A staple dish similar to a sourdough dumpling from the Akan, Ga and Ewe inhabited regions of West Africa, usually served with a soup, stew, or sauce. The most widely known type of Kenkey is Ga Kenkey, but there is also Fante Kenkey. |- |Kitcha |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kita_herb_bread.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kita_herb_bread.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |A basic, thin, unleavened bread, cooked until slightly burned. |- |Kitfo |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kitfo.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kitfo.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |Raw beef marinated in ''mitmita'' (a chili powder based spice blend) and ''niter kibbeh''. |- |Koeksister |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koeksisters.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Koeksisters.JPG%7C125x125px]] |South Africa, Namibia and Botswana |A South African syrup-coated doughnut in a twisted or braided shape (like a plait). |- |Koki |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Le_KOKI.gif%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Le_KOKI.gif%7Calt=%7C125x125px]] |Cameroon |A dish of steamed black eyed peas with red palm oil and hot peppers. |- |Konkonte |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kokonte.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kokonte.jpg%7C125x125px]] |Ghana |A famine food of Ghana made from dried and pounded manioc root. |- |Kuli-kuli |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kulikuli.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kulikuli.jpg%7C125x125px]] |Nigeria, Cameroon |A Hausa food that is primarily made from peanuts. It is a popular snack in Nigeria. |- |Kushari |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cairo_koshary.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cairo_koshary.jpg%7C125x125px]] |Egypt |Made from rice, lentils, chickpeas and macaroni covered with tomato sauce and fried onions. |- |Lablabi |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lablabi.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lablabi.jpg%7C125x125px]] |Tunisia |A Tunisian dish based on chick peas in a thin garlic and cumin-flavoured soup, served over small pieces of stale crusty bread. |- |Lahoh |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:LahohS.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:LahohS.jpg%7C125x125px]] |Somalia - Somaliland |A spongy, pancake-like bread originating in Djibouti,Somaliland, Somalia and Yemen eaten in cafes with meat or sweet condiments a stable in eastern Africa foods.<ref name="Abdullahi" /> It is also popular in Israel, where it was introduced by Yemenite Jews who immigrated there. |- |Lamington |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:NZ_Lamington.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:NZ_Lamington.jpg%7C125x125px]] |Australia and South Africa |A sponge cake that has been dipped in chocolate-syrup and desiccated coconut. Originally from Australia, the dessert became very popular among Afrikaners and is commonly referred to in South Africa by their Afrikaans name "ystervarkies", which is an Afrikaans word for a porcupine, which the dessert resembles.^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Maafe |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafe_SN.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafe_SN.JPG%7C133x133px]] |Mali |A stew or sauce (depending on water content) common to much of West Africa.<ref name="USA Today 2010" /> It originates from the Mandinka and Bambara people of Mali. Variants of the dish appear in the cuisine of nations throughout West Africa and Central Africa. |- |Makroudh |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Makrouds.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Makrouds.JPG%7C125x125px]] |Tunisia and Morocco and Algeria |A pastry often filled with dates or almonds. |- |Mala Mogodu |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mala_Mogodu01.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mala_Mogodu01.jpg%7C167x167px]] |Southern Africa, Botswana, Zimbabwe |A Southern African food, Mogodu is a derivative of tripe served as a stew with hot pap usually in winter. |- |Malawah |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malawaax.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malawaax.jpg%7C125x125px]] |Somalia-Somaliland |a sweet pancake Eaten in eastern Africa , Somalia , and Somaliland in Cafes , Hotels |- |Malva pudding |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malva_Pudding.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Malva_Pudding.jpg%7C125x125px]] |Southern Africa |A sweet pudding of Afrikaner origin, usually served hot with custard or ice-cream. It is made with apricot jam and has a spongy caramelized texture. It is often found on the dessert menu of South African restaurants. |- |Mandazi |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bowl_of_mandazi.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bowl_of_mandazi.jpg%7C125x125px]] |Sub-Saharan Africa |A fluffy fried bread snack, Mandazi is a form of fried bread that originated in Eastern Africa in the Swahili coastal areas of Kenya and Tanzania.<ref name="congo" /> It is still popular in the region, as it is convenient to make, can be eaten with almost any food or dips or just as a snack by itself, and can be saved and reheated for later consumption.<ref name="swahilirecipes" /><ref name="cookbook" /> It is also eaten in Nigeria, where it is known as puff puff, and Ghana, where it is known as bofrot. |- |Marghi special | |Nigeria |Fish with vegetables cooked together, seasoned with garlic and chili pepper. |- |Matbucha |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:2008_04_23_-_Laurel_-_Sauce.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2008_04_23_-_Laurel_-_Sauce.JPG%7C125x125px]] |Morocco |Tomatoes and roasted bell peppers cooked together, seasoned with garlic and chili pepper. The name of the dish originates from Arabic and means "cooked [salad]". It is served as an appetizer, often as part of a meze. In Israel it is sometimes referred to as "Turkish salad" ({{langx|he|סלט טורקי}} ''salat turki''). |- |Matoke |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Luwombo_served_with_matooke,_posho_and_chapatti.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Luwombo_served_with_matooke,_posho_and_chapatti.jpg%7C125x125px]] |Uganda |A meal consisting of steamed green banana (or plantain) and is one of the national dishes of Uganda. |- |Mbongo Tchobi |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mbongo_tchobi_et_banae_plantin_malx%C3%A9.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mbongo_tchobi_et_banae_plantin_malx%C3%A9.jpg%7C125x125px]] |Cameroon |A black soup made from the burnt mbongo spice, usually cooked with meat or fish and served with steamed ripe plantains. |- |Méchoui |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mechoui.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mechoui.jpg%7C125x125px]] |North Africa, Cameroon |A whole sheep or a lamb spit roasted on a barbecue. It is popular in North Africa and among the Bamileke people of Cameroon. |- |Melktert |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Melktert.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Melktert.jpg%7C125x125px]] |South Africa, Namibia and Botswana |A South African dessert. It is a sweet pastry crust containing a creamy filling made from milk, flour, sugar and eggs. |- |Merguez |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Merguez_sausages.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Merguez_sausages.jpg%7C125x125px]] |North Africa |A very spicy, red sausage of mutton or beef. |- |Mesfouf |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D9%85%D8%B3%D9%81%D9%88%D9%81_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A8%D9%8A%D8%A8.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D9%85%D8%B3%D9%81%D9%88%D9%81_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B2%D8%A8%D9%8A%D8%A8.jpg%7C125x125px]] |Tunisia |Similar to couscous, with butter added. |- |Mealie bread |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mealie_bread01.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mealie_bread01.jpg%7C167x167px]] |South Africa |A traditional sweetened bread baked with Sweet corn. Contrary to the name, it is normally baked with Wheat flour instead of Mielie-meal (as they do with Cornbread), the imbedded sweet corn provide much of the flavour. |- |Moambe chicken |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poulet_%C3%A0_la_moambe.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poulet_%C3%A0_la_moambe.JPG%7C125x125px]] |Central Africa |Chicken in a palm butter and spice stew. |- |Moin moin |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:MoinMoin_London.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MoinMoin_London.jpg%7C125x125px]] |Nigeria |A Yoruba steamed bean pudding made from a mixture of washed and peeled black-eyed beans, onions and fresh ground peppers (usually a combination of bell peppers and chilli or scotch bonnet). |- |Mrouzia |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:IB_tajine_02.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IB_tajine_02.jpg%7C125x125px]] |Morocco |Sweet and salty tajine with honey, cinnamon and almonds. |- |Msemen |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rghaif_(detalle).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rghaif_(detalle).jpg%7C125x125px]] |Maghreb |Traditional pancakes in Maghreb. These pancakes are usually used as an accompaniment to a cup of aromatic morning mint tea or of creamy coffee. Msemen can also be stuffed with vegetables or meat fillings. |- |Mugoyo | |Uganda |Mugoyo is a traditional main course dish in Uganda. The main ingredients of the dish are sweet potatoes and beans. The purple sweet potatoes are steamed in banana leaves while the red kidney beans are boiled with some seasoning. They are then mingled together to form one dish. |- |Mukhbaza | |Eritrea |Wheat flour bread with ghee, banana, honey, and other ingredients. |- |Mulukhiyah |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lebanesemulukhiyih.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lebanesemulukhiyih.JPG%7C125x125px]] |Egypt |The leaves of the ''Corchorus'' species are used as a vegetable in Middle Eastern, East African, North African, and South Asian cuisine. Mulukhiyyah is rather bitter, and when boiled, the resulting liquid is a thick, highly mucilaginous broth; it is often described as "slimy", rather like cooked okra. |- |Ndolé |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ndol%C3%A9_camerounais.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ndol%C3%A9_camerounais.JPG%7C125x125px]] |Cameroon |A national dish of Cameroon.<ref name="nyt" /> The dish consists of a stew of nuts, ndoleh (bitter leaves indigenous to West Africa), and fish or ground beef.<ref name="nyt" /> |- |Nkwobi |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nkwobi_made_with_Chevon.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nkwobi_made_with_Chevon.jpg%7C167x167px]] |Nigeria |An Igbo dish made with cow foot, Ehu (Calabash Nutmeg), Potash, Utazi and palm oil. |- |Nshima |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nsima_Relishes.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nsima_Relishes.JPG%7C125x125px]] |East Africa |A cornmeal product and a staple food in Zambia, Malawi and the Kasai Oriental and Kasai Occidental provinces of the Democratic Republic of Congo. It is made from ground maize (corn) flour known locally as "mealie-meal". Nshima is very similar to ugali or posho of East Africa, sadza of Zimbabwe, pap of South Africa and fufu of West and Central Africa. |- |Obusuma |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ugali_&_Sukuma_Wiki.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ugali_&_Sukuma_Wiki.jpg%7C125x125px]] |Kenya |A Kenyan dish made from maize flour (cornmeal) cooked with boiling water to a thick porridge dough-like consistency. In Luhya cuisine it is the most common staple starch. |- |Ogbono soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ogbono_soup.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ogbono_soup.jpg%7C125x125px]] |Nigeria |A Nigerian dish, made with ground ogbono seeds,<ref name="BestSoup" /> with considerable local variation. The ground ogbono seeds are used as a thickener, and give the soup a black coloration. Besides seeds, water and palm oil, it typically contains meat, seasonings such as chili pepper,<ref name="BestSoup" /> leaf vegetables and other vegetables. |- |Ogi |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ogi;Pap.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ogi;Pap.jpg%7C125x125px]] |Nigeria |Fermented cereal pudding from Yoruba people of Nigeria, typically made from maize, sorghum, or millet.<ref name="FAO" /> |- |Okpa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Okpa_for_sale.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Okpa_for_sale.jpg%7C165x165px]] |Nigeria |An Igbo Nigerian street food made with bambara nut which is wrapped up and boiled, similar to a tamale. |- |Owofibo | |Nigeria |An oil soup made of blended tomato mixed with akun and palm oil. |- |Pampoenkoekies | |South Africa |Also known by its English name "pumpkin fritters", they are pumpkin-based (usually butternut squash) balls of dough that is mixed with baking flour and eggs which are then fried in a pan and sprinkled with cinnamon and sugar. They are a popular snack for Afrikaners and can usually be served at a braai (social gathering among Afrikaners). |- |Pap |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ugali_and_cabbage.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ugali_and_cabbage.jpg%7C125x125px]] |Southern Africa, Zimbabwe, South Africa, Malawi |A traditional porridge of mielie-meal (ground maize) or other grain. |- |Pap | |South Africa |This is a popular South African dish, of Afrikaner origin, which usually consists of a crumbly phutu pap and a tomato-based meat sauce, usually served with boerewors. The boerewors can be braaied separately, or it can be cooked in the sauce. If time permits it, the pap can be replaced with samp. The name translates as "porridge and meat".^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Pastilla |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bisteeya.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bisteeya.jpg%7C125x125px]] |Algeria and Morocco |A traditional Moroccan dish, an elaborate meat pie traditionally made of squab (fledgling pigeons). As squabs are often hard to get, shredded chicken is more often used today; pastilla can also use fish or offal as a filling. |- |Peanut curry/Caril de amendoim |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caril_de_amendoim.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Caril_de_amendoim.jpg%7C125x125px]] |Mozambique, especially Southern provinces |A curry made from ground peanuts, coconut milk, and chicken or horse mackerel. |- |Peanut stew |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafe.malien.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mafe.malien.jpg%7C125x125px]] |Mali and Senegal |A staple stew made of peanuts, meat, tomatoes, onions, garlic, and leaf or root vegetables. |- |Pepper soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plantain_peppersoup_with_periwinkle_from_the_South-South_region_of_Nigeria.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Plantain_peppersoup_with_periwinkle_from_the_South-South_region_of_Nigeria.jpg%7C125x125px]] |West Africa, notably Nigeria |A very heavily spiced soup. |- |Phaletšhe | |Botswana |A maize meal dish common in Botswana. It is a type of pap which differs in consistency to sadza and is not as flaky as phutu. It is prepared over an open fire in a three legged pot or in a cauldron. It is usually served with seswaa, Beef stew, stewed mopane worms, serobe or boiled free range chicken. |- |Phutu |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Phutu.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Phutu.jpg%7C125x125px]] |South Africa, Zimbabwe |A traditional maize meal dish from South Africa. It is a crumbly or grainy type of pap (polenta) or porridge, eaten mainly by the Basotho, Bantu and Afrikaner people. It is cooked in cauldrons or potjies over an open fire, and stirred until a coarse consistency is reached. |- |Placali |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuisine_de_C%C3%B4te_d'Ivoire_-_Du_placali.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuisine_de_C%C3%B4te_d'Ivoire_-_Du_placali.JPG%7C125x125px]] |Ivory Coast |Placali is a fermented cassava paste usually eaten with palm kernel sauce, okra or Kpala. The origin of this dish is unknown and this dish is appreciated as in all regions of Ivory Coast. |- |Potbrood |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Potbrood-001.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Potbrood-001.jpg%7C125x125px]] |South Africa, Namibia and Botswana |A bread first made by the Boer settlers of what is now South Africa. Potbrood was traditionally baked in a cast-iron pot (also known as a Dutch oven) in a pit made in the ground and lined with hot coals. Today potbrood is often made at a braai by packing charcoal or wood coals around a cooking pot. |- |Potjiekos |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ijzeren_kookpot.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ijzeren_kookpot.jpg%7C167x167px]] |Namibia and South Africa |Literally translated "small pot food", is a stew prepared outdoors. It is traditionally cooked in a round, cast iron, three-legged pot, the ''potjie'', brought from the Netherlands to South Africa in the 17th century and found in the homes and villages of people throughout southern Africa.<ref name="Portrait" /> |- |Pumpkin soup |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:K%C3%BCrbissuppe_mit_Kern%C3%B6l.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:K%C3%BCrbissuppe_mit_Kern%C3%B6l.JPG%7C125x125px]] |Northern Africa, Mozambique, Namibia, Nigeria |Thick soup made from a purée of pumpkin. |- |Qatayef |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D9%82%D8%B7%D8%A7%D9%8A%D9%81_%D8%B9%D8%B5%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%B1%D9%8A2.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D9%82%D8%B7%D8%A7%D9%8A%D9%81_%D8%B9%D8%B5%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%B1%D9%8A2.jpg%7C125x125px]] |Egypt |An Arab dessert commonly served during the month of Ramadan, a sort of sweet dumpling filled with cream or nuts. It is usually prepared using Akkawi cheese as a filling. |- |Sadza |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Goat_Offal.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Goat_Offal.JPG%7C125x125px]] |Zimbabwe Southern Africa and Eastern Africa |Sadza in Shona (isitshwala in isiNdebele, pap in South Africa, or nsima in the Chichewa language of Malawi), Ugali in East Africa, is a cooked cornmeal that is the staple food in Zimbabwe and other parts of southern and eastern Africa. This food is cooked widely in other countries of the region. |- |Sadza beef and vegetables |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dinner_is_finally.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dinner_is_finally.jpg%7C125x125px]] |Zimbabwe |Sadza, is that warm, comforting maize meal that brings everyone to the table. Paired with tender, flavorful beef stew, simmered with tomatoes, onions, you've got that rich, hearty taste. |- |Samosa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samosachutney.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Samosachutney.jpg%7C125x125px]] |Widespread |Fried or baked pastry with a savory filling such as spiced potatoes, onions, peas, lentils, ground lamb or chicken. |- |Serobe | |Botswana South Africa |A type of tripe made from the intestines of goats or sheep. Its preparation is similar to that of Mala Mogodu. It is served with bogobe, phaletšhe and sometimes magwinya (vetkoek) especially in winter. |- |Seswaa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seswaa_avec_bogobe.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seswaa_avec_bogobe.jpg%7Cframeless%7C130x130px]] |Botswana |A traditional meat dish of Botswana, made of beef, goat or lamb meat. The fatty meat is generally boiled until tender in any pot, with "just enough salt", and shredded or pounded. It is often served with pap (maize meal) or sorghum meal porridge. |- |Sfenj |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moroccan_donuts-01.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moroccan_donuts-01.jpg%7C125x125px]] |North Africa |Donuts cooked in oil then soaked in honey or sprinkled with sugar. |- |Shahan ful |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:ShahanFul.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ShahanFul.jpg%7C125x125px]] |North Africa |A common dish in Eritrea, Ethiopia, Sudan and the region, and is generally served for breakfast. Believed to be an import from Sudan, it is made by slowly cooking fava beans in water that are then crushed into a paste, which is then served alongside a diverse variety of foods. It is typically eaten without the aid of utensils accompanied with a bread roll. It is popular during the Ramadan season and Lent. |- |Shakshouka |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shakshuka_011.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shakshuka_011.jpg%7C125x125px]] |Northwest Africa |A dish of eggs poached in a sauce of tomatoes, chili peppers, and onions, often spiced with cumin. It is cooked throughout North Africa, from Egypt to Morocco. |- |Shark chutney |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:SeychellesSharkChutney.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SeychellesSharkChutney.JPG%7C125x125px]] |Seychelles |Boiled skinned shark, finely mashed, and cooked with squeezed bilimbi juice and lime. It is mixed with onion and spices, and the onion is fried and it is cooked in oil. |- |Shiro |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Taita_and_shiro.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Taita_and_shiro.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |A homogenous stew whose primary ingredient is powdered chickpeas or broad bean meal. It is often prepared with the addition of minced onions, garlic and depending upon regional variation; ground ginger or chopped tomatoes and chili-peppers. Shiro is usually served atop injera, however, it can be cooked in shredded taita and eaten with a spoon, this version would be called ''shiro fit-fit''. |- |Shish taouk |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shish_taouk.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shish_taouk.jpg%7C125x125px]] |North Africa |Marinated cubes of chicken are skewered and grilled. |- |Skilpadjies | |South Africa |A traditional South African food, also known by other names such as "muise", "vlermuise" and "pofadder". The dish is lamb's liver wrapped in ''netvet'' (caul fat), which is the fatty membrane that surrounds the kidneys. Most cooks mince the liver, add coriander, chopped onion, salt and Worcestershire sauce then wrap balls of this mixture with the ''netvet'' and secure it with a toothpick. The balls, approximately 80mm in diameter, are normally grilled over an open charcoal fire and ready when the fat is crisp.^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Sosatie |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chicken_sosatie.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chicken_sosatie.jpg%7C188x188px]] |Botswana, Namibia and South Africa |A traditional South African dish of meat (usually lamb or mutton) cooked on skewers. The term derives from "sate" ("skewered meat") and "saus" ("spicy sauce"). It is of Cape Malay origin, used in Afrikaans, the primary language of the Cape Malays, and the word has gained greater circulation in South Africa. |- |Souttert |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quiche.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Quiche.jpg%7C125x125px]] |South Africa |A traditional South African tart, usually made of eggs, milk, flour, grated cheese and some form of cured meat (commonly bacon). A souttert resembles a French quiche, but differs in that it is not commonly baked within a pastry. The literal translation of the Afrikaans word "souttert" is ‘savoury or salty tart’. |- |Suya |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beefsuya.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beefsuya.JPG%7C125x125px]] |Nigeria, Niger, Cameroon |A shish kebab like food popular in West Africa, originally from the Hausa people of northern Nigeria, northern Cameroon and Niger. Suya is generally made with skewered beef, goat meat, fish, or chicken. The meat is rubbed-in with ''tankora'', a dry spice mix containing powdered groundnuts, cayenne pepper, ginger, paprika and onion powder, then barbecued. |- |Ta'ameya | |Egypt |A street food similar to falafel, but using fava beans instead of chickpeas. |- |Tabil | |Tunisia |A Tunisian spice mixture consisting of ground coriander seed, caraway seed, garlic powder, and chili powder. The term can also refer to coriander by itself. |- |Tahini |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tahini_with_oil.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tahini_with_oil.JPG%7C125x125px]] |North Africa |A paste made from ground, hulled sesame seeds used in North African, Greek, Turkish and Middle Eastern cuisine. Tahini is made from sesame seeds that are soaked in water and then crushed to separate the bran from the kernels. The crushed seeds are soaked in salt water, causing the bran to sink. The floating kernels are skimmed off the surface, toasted, and ground to produce an oily paste. |- |Tajine |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:ZnuTjn2a.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ZnuTjn2a.jpg%7C125x125px]] |North Africa |A Maghrebi dish from North Africa, that is named after the special earthenware pot in which it is cooked. A similar dish, known as tavvas, is found in the cuisine of Cyprus. The traditional tajine pot is formed entirely of a heavy clay, which is sometimes painted or glazed. Tajines in Moroccan cuisine are slow-cooked stews braised at low temperatures, resulting in tender meat with aromatic vegetables and sauce.^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Tapalapa bread |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baguettes_stall,_Dschang,_Cameroon_(cropped)_-_Talapapa_bread.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Baguettes_stall,_Dschang,_Cameroon_(cropped)_-_Talapapa_bread.jpg%7C125x125px]] |West Africa |A traditional bread of western Africa, mainly in Senegal, The Gambia and Guinea. |- |Tapioca pudding |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tapioca_pudding-3.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tapioca_pudding-3.jpg%7C125x125px]] |Widespread |A sweet pudding made with tapioca and either milk or cream. Coconut milk is also used in cases in which the flavor is preferred or in areas in which it is a commonplace ingredient for cooking. It is made in many cultures with equally varying styles, and may be produced in a variety of ways.<ref name="christinesrecipes" /> Its consistency ranges from thin (runny), to thick, to firm enough to eat with a fork. |- |Thieboudienne |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Thieboudienne.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Thieboudienne.JPG%7C125x125px]] |Senegal |Made with fish, rice and tomato sauce, and may also include onions, carrots, cabbage, cassava and peanut oil. |- |Tomato bredie |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chicken_with_tomato_bredie_(12567481243).jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chicken_with_tomato_bredie_(12567481243).jpg%7C125x125px]] |Namibia and South Africa |A South African stew, referred to in Afrikaans as "tamatiebredie", normally made with mutton, is cooked for a very long time, and its seasonings include cinnamon, cardamom, ginger and cloves as well as chilli. It is of Dutch origin. |- |Toum |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Toum.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Toum.jpg%7C125x125px]] |Levant |A garlic sauce as prepared in Lebanon, the Levant, and Egypt similar to the European aioli. It contains garlic, salt, olive oil or vegetable oil, and lemon juice crushed using a wooden mortar and pestle. There is a variation popular in many villages, such as Zgharta, where mint is added, called "Zeit and Toum". |- |Ugali |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ugali_and_cabbage.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ugali_and_cabbage.jpg%7C125x125px]] |African Great Lakes |A dish of maize flour (cornmeal) cooked with water to a mush,<ref name="USA Today 2010" /> porridge- or dough-like consistency. It is the most common staple starch featured in the local cuisines of the eastern African Great Lakes region and Southern Africa. When ugali is made from another starch, it is usually given a specific regional name. See also pap.^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Umngqusho |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Umngqusho.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Umngqusho.jpg%7C125x125px]] |Widespread |A Bantu dish with several variants. |- |Usban |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A_1.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%B9%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3%D9%8A_1.JPG%7C125x125px]] |Libya and Tunisia |A traditional kind of Tunisian sausage, stuffed with a mixture of rice, herbs, lamb, chopped liver and heart.<ref name="Wright" /> This dish is usually served alongside the main meal of rice or couscous, often on special occasions. |- |Vetkoek |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vetkoek_with_mince-001.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vetkoek_with_mince-001.jpg%7C125x125px]] |South Africa |Dough deep-fried in cooking oil and either filled with cooked mince (ground beef) or spread with syrup, honey, or jam.^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Wat |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ethiopian_wat.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ethiopian_wat.jpg%7C125x125px]] |Ethiopia and Eritrea |An Ethiopian and Eritrean stew or curry that may be prepared with chicken, beef, lamb, a variety of vegetables, spice mixtures such as ''berbere'', and ''niter kibbeh'', a seasoned clarified butter. Wats are traditionally eaten with ''injera'', a spongy flat bread made from the millet-like grain known as teff.^{&#x5B;''citation needed''&#x5D;} |- |Waterblommetjiebredie |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aponogeton_distachyos_-_Waterblommetjies_from_tin.JPG%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aponogeton_distachyos_-_Waterblommetjies_from_tin.JPG%7C125x125px]] |South Africa |A stew made of meat, typically lamb, stewed together with the waterblommetjies (''Aponogeton distachyos'' flowers, commonly known as Cape pondweed, Cape hawthorn or Cape asparagus) which are found in the dams and marshes of the Western Cape of South Africa. |- |Yassa |[[https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poulet_yassa.jpg%7Clink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poulet_yassa.jpg%7C165x165px]] |Senegal, Gambia |A spicy, marinated fish or poultry dish prepared with onions and lemon. Its ingredients may also include peanut or olive oil, parsley, bay leaves, green seedless olives, black pepper, green or red bell peppers, or mustard. |} * == Meŋ la nyɛ == * Lists portal * Food portal * Botswana cuisine * Caribbean cuisine * List of cuisines * List of African cuisines * List of Ethiopian dishes and foods * List of Middle Eastern dishes == Tarejiihi == [[Category:Wp/wlx]] {{INTERWIKI|Q6560710}} e4hhpvdwid2c3u8e6aans7o1axjwhkh 0 3794041 7283750 7267304 2026-08-13T20:04:04Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wp/wlx/aghrebi mint tea]] to [[Wp/wlx/Aghrebi mint tea]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7267304 wikitext text/x-wiki {{Wp/wlx/Databox|item=Q937101}} '''Maghrebi mint tea''' (Maghrebi Arabic: الشاي بالنعناع,, ''ʾatāy''; ''aš-šāy bin-naʿnā''), baŋ maŋ bʋɔna ka '''Tunisian mint tea''', '''Algerian mint tea''',<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-3</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-4</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-5</ref> bɩɩ '''Moroccan mint tea'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-6</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-7</ref> ɩyε North African deme gunpowder green tea maalɩbʋ nɩŋ spearmint vaarɩ anɩŋ sikiri. Ʋ ɩyε lasiri ku a Greater Maghreb rɩjɩŋ (a northwest African paalɩhɩ aŋ bɩ Algeria,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-8</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-9</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Maghrebi_mint_tea#cite_note-10</ref>Tunisia, Morocco, Libya, anɩŋ Mauritania). Ʋ nyuubu pʋrɩyεŋ a North Africa puoŋ, Sahel, France, Spain, a Arab world, anɩŋ Middle East. == Mɩŋ kaa nyε == * Arabic tea * Algerian cuisine * Tunisian cuisine * Moroccan cuisine * Libyan cuisine * Libyan tea * Tea culture == Tarejɩɩhɩ == o16l7nhmm8cwdc2ko2o2tg563swkeet 0 3794151 7283518 7282330 2026-08-13T15:03:58Z Edison Zega A.Lewi 2571360 /* Ngenoli Lala Halöŵö Wamasindro Omo Hada */ Manohugö wanura 7283518 wikitext text/x-wiki Omo Hada Laraga - Talunidanoi, ya'ia da'ö omo so'omböila sowulo-wulo manganau (''bulat lonjong/elips'') meföna asese lafotöi omo hada tanö yöu (''Rumah tradisional Nias bagian Utara''), so göi omo hada tanö raya (''Rumah tradisional Nias bagian Selatan'') omböilania si öfa sagi. Moroi ba da'ö aboto ba dödöda wa so dombua ngawalö nomo hada si so ba Danö Niha, fabö'ö ira omo hada tanö yöu ba tanö raya. == Nidunö-dunö == Meföna me awena tohare niha ba Danö Niha, lahaogö nahia wa'atoröi gasa-gasa lafotöi ia ndrundru ma ose nihaogö ba zinga nowi. Fao ira mato ha'uga ngambatö ba zi sambua ngawawa (''kelompok'') la falulu-luluisi ba wangehaogö osera, simanö göi ba wamokai atua nibali'ö nowi ma naha gowi. Latanö zinanö, la uri gurifö simane bawi, manu, mao, asu, ba tanöbö'önia. Me tedou ginötö numalö ndröfi ba itugu ato ira ba ngawawa, ba lahonogöi haniha zi tobali satua sondrönia'ö ba gotalua ngawawara (''kelompok mereka''). Ba wo honogöi haniha zimöi sondrönia'ö, so kubaloi, sololohe huku ma nifotöi [[Wb/nia/Sanuhe|Sanuhe]], so ha'uga zi lö tola lö'ö i'okhögö ya'ia da'ö: niha sonekhe ba satuatua, si sökhi amuata ba solomasi ba dalifusö, aoha dangania ba wanolo niha, mo'okhöta, ba tanöbö'önia. Ba na no la honogöi haniha zondrönia'ö ma sanuhe, ba sanuhe zangalui haniha zamalului khönia halöŵö wamatörö huku mato hadauga zite'oli ndra satua. Töi-töi ndra site'oli ya'ia da'ö: * [[Wb/nia/Sanuhe|Sanuhe]] (Balugu, salaŵa) * [[Wb/nia/Tambalina|Tambalina]] (fanete zanuhe ma balugu sanguma-ngumaö / samalua angetula) * [[Wb/nia/Fahandrona|Fahandrona]] (sanuturu naha nomo, samöfö'ö ngenoli nomo, famoluaha gelea nidanö deu, famatörö lala sebua ba lala ba nidanö ma ba hele, famöfö’ö wananö ohi tandra mbanua, fino, gae, tawuao, ba tanöbö’önia * [[Wb/nia/Sidaöfa|Sidaöfa]] (Sangehao lala sebua ba lala ba nidanö) * [[Wb/nia/Sidalima|Sidalima]] (so’aya dugawa fondrani) * [[Wb/nia/Sidaönö|Sidaönö]] (sanuturu anga’isö, anga’iŵa) * [[Wb/nia/Sidafitu|Sidafitu]] (Fu, börö zialu) * [[Wb/nia/Sidawalu|Sidawalu]] (Hogu, balö zialu) * [[Wb/nia/Sidasiŵa|Sidasiŵa]] (uwu ziambu) * [[Wb/nia/Sidafulu|Sidafulu]] (sangeri fotuwusö) * [[Wb/nia/Sifelezara|Sifelezara]] (balö zanuwö) * [[Wb/nia/Sifelendrua|Sifelendrua]] (Tambalina mbalö zanuwö) Site'oli da'e, a'oi so waosatö halöŵöra zamösana ba wo onorogö tödö ba wamatörö huku ma goi-goi ba wamaeri nono wobarahao, ba famehi’a tödö ba wondrorogö tanö mbanua ni’omasi’ö. Ba na no toföfö wohonogöi Site'oli, ba mohalöŵö ira wangalui nahia ba dete hili salo'o tanö sedöna lataru'ö mbanua, ohitö dödö wa ba dete hili la fatuo mbanua ya'ia da'ö enaö lö ikhamö molö na alua goloro nasi (''sunami''), ba enaö lö aoha ba nemali ma ba zanuwö ba wo'alani mbanuara. Ba wangalui nahi wetaro banua ba he göi wohonogöi hezo naha nomo zamösana, ba Fahandrona zondrönia'ö ya'ira ba wamöfö'ö wama'oli fetaro naha nomo ndra site'oli ba simanö göi niha mbanua sato. Fahandrona samöfö'ö hezo wetaro lala sebua sifadoro olayama sebolo sanörö talu gotalua, ba fatambai te'oli nomo sifaoma mangotahögö golayama ma lala talu zebolo. == Ngenoli Lala Halöŵö Wamasindro Omo Hada == Ba wamasindro omo hada so ha'uga ngawalö lala halöŵö nifalua, ya'ia da'ö: * Famagölö ba dalinga mbatö, si'oföna mamagölö zisambua omo, sifao fangandrö, la taba nono mbawi si tölu tu'e irugi sara alisi fa'ebua, sitobali dugela wangandrö. * Famagölö dalifusö * Famagölö ba wobarahao ma ba ngenge wabanuasa * Famörögö wangai eu ba ndru'u * Fanou'ö ba danga Tuka * Fangai mbaha tuho * Famasindro silalö yaŵa * Fanagöi * Fame'e boto mbumbu ba folagö'ö balu-balu mbumbu * Fanaba ahe zagö * Fanandra wangifi ma famawa omo * Fangandrö saohagölö tuka * Famaheu ma famadöhö omo <!-- RÖI TOU DA'A! BÖI BUNU ENA'Ö TOLA LASÖNDRA WE'AMÖI BA GOLAYAMA TOME --> == Fabaliŵa lala == {{Wb/nia/Bale zato}} [[Category:Wb/nia]] p2n0n3xxnypsk0rtycxhfy189hd0fze 0 3794249 7284218 7282082 2026-08-14T09:32:58Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284218 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} E' '''bulgnis''' (''Bulgnaiṡ'' in bulgnis) l'è un [[Wp/rgn/Dialètt|dialètt]] d'la [[Wp/rgn/Lengua|lengua]] [[Wp/rgn/Léngua emiliâna|emilièna]]. L'è scor nella pruvenza di [[Wp/rgn/Bulåggna|Buloggna]] (bria a [[Wp/rgn/Båurg Tusgnàn|Borg Tusgnan]],[[Wp/rgn/Iommla|Jomla]],[[Wp/rgn/Funtanàlls|Funtana]],[[Wp/rgn/Castèl d Rî|Castèl de Rè]],[[Wp/rgn/Casalfiumanais|Casêl fiumanes]] e [[Wp/rgn/Murden|Murden]]), a [[Wp/rgn/Castelfrànch|Castelfranco Emilia]] (Modena),Sambuca Pistoiese (Pistoia),Cento,Sant'Agostino,Poggio Renatico(Ferrara). Ad Argenta (Ferrara) l'è scor 'na lengua nè tra e' bulgnis e l'[[Wp/rgn/Emilièn di Frèra|emilièn di Frèra]]. Ad [[Wp/rgn/Savignàn|Savignano sul Panaro]] l'è scor una lengua tra l'emilièn di Modna e e' bulgnis; 'sta lengua l'è ciameda neca Emilièn sud-orientale. [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q1054929}} 3v9k56yrw2pgaz5wz7x4zkqzgl1da1x 0 3794324 7283797 7269137 2026-08-13T20:59:42Z TimumachtikanNawat 2586780 7283797 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''-AJWIAKA''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Adjetivo ''Grammatical Category:'' Adjective ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Morena Leiva--ajwiaka.wav|embed|200px]] |} [[File:Piece of chocolate cake on a white plate decorated with chocolate sauce.jpg|thumb|iajwiaka]] === Español === * '''Definición:''' Sabor * '''Ejemplo:''' "Nikmaka iajwiaka ne taiwan" — ''Le echo consomé a la comida.'' === English === * '''Definition:''' Flavor * '''Example:''' "Nikmaka iajwiaka ne taiwan" — ''I add broth to the food.'' [[Category:Wt/ppl/Category:Adjetivo]] [[Category:Wt/ppl]] qi4m572ibv4wip931f1bf4tj8m2otnb 0 3794381 7283821 7267824 2026-08-13T22:14:13Z TimumachtikanNawat 2586780 7283821 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''- KANCHULWIA ''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Taty Flores De Constante (Tatiana Flores de Constante)--kanchulwia.wav|LL-Q1186896_(ppl)-Taty_Flores_De_Constante_(Tatiana_Flores_de_Constante)--kanchulwia]] |} [[File:Altar de muertos en perspectiva.jpg|thumb|kANCHUL]] === Español === Ofrendar (para los muertos) Niu-nikanchulwia ipanpa nutatanoy: Yo voy a ofrendar para mi abuelo (darle alimentos o bebidas a los muertos en su día). === English === Offering (for the dead) Niu-nikanchulwia ipanpa nutatanoy: I am going to make an offering for my grandfather (give food or drinks to the dead on their day). [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] seyamnnghj5le729s4f6tzu227a1bam 7283822 7283821 2026-08-13T22:14:28Z TimumachtikanNawat 2586780 /* Español */ 7283822 wikitext text/x-wiki {| style="background: #f8fafc; border: 2px solid #0284c7; padding: 15px; border-radius: 8px; width: auto;" | '''- KANCHULWIA ''' ---- ''Categoría Gramatical:'' Verbo Transitivo ''Grammatical Category:'' Transitive Verb ---- * '''Audio:''' [[File:LL-Q1186896 (ppl)-Taty Flores De Constante (Tatiana Flores de Constante)--kanchulwia.wav|LL-Q1186896_(ppl)-Taty_Flores_De_Constante_(Tatiana_Flores_de_Constante)--kanchulwia]] |} [[File:Altar de muertos en perspectiva.jpg|thumb|KANCHUL]] === Español === Ofrendar (para los muertos) Niu-nikanchulwia ipanpa nutatanoy: Yo voy a ofrendar para mi abuelo (darle alimentos o bebidas a los muertos en su día). === English === Offering (for the dead) Niu-nikanchulwia ipanpa nutatanoy: I am going to make an offering for my grandfather (give food or drinks to the dead on their day). [[Category:Wt/ppl/Category:Verbo Transitivo]] [[Category:Wt/ppl]] hkmm99zbmu9sf2hrfs3v3e0lwewpztv 0 3795116 7283741 7269817 2026-08-13T19:59:18Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283741 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140679741}} '''<big>Charles Olaro</big>''' n'omushaho omukugu omu kushemeza abantu, omukugu omu by'amagara g'abantu, kandi omwebembezi w'eby'amagara orikuheereza nk'orikukurira eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref name=":2">[http://web.archive.org/web/20251111233226/https://health.go.ug/member/dr-charles-olaro/ "Dr. Charles Olaro - Ministry of Health - Uganda".] ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/category/people/dr-olaro-becomes-clarke-universitys-first-pro-NV_231034_062026</ref><ref name=":3">Muhimba, Samuel (2025-05-15). [https://nilepost.co.ug/health/258555/museveni-appoints-charles-olaro-as-director-of-health-services "Museveni appoints Charles Olaro as director of Health Services"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Obuto bwe n'eby'obwegyese bwe. == Olaro akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Ngora|Disiturikiti ya Ngora]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akashoma omu ishomero rya Ngora Primary School atakagiire omu Manjasi High School omuri 1982 kukora O-Level. Akashoma omuri Namilyango College kukora A-Level, kandi yaaza omu yunivasite ya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] kwega eby'emibazi omuri 1988.<ref name=":1">https://endowment.mak.ac.ug/pages/standing-tall-at-the-helm-of-ugandas-health-system/</ref> Olaro akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1994. Bwanyima akagaruka [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1996 kutendekwa omu kushemeza kandi yaatunga diguri ya Master of Medicine (MMed) omu kushemeza omuri 1999. Akatunga na diguri ya Master of Science omu by'obuheereza bw'eby'amagara hamwe na diguri ya Master of business administration (MBA) kuruga omu Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI).<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora. == Olaro akatandika omurimo gwe nk'omushaho omu irwariro rya Lacor omuri [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]] kandi bwanyima yaakora nk'omushaho omukuru omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital. Kuruga Okwakana 2001 kuhisya Okwamukaaga 2008, akaba ari mukuru w'eby'amagara kandi omushaho omukugu omu irwariro rya Arua Regional Referral Hospital atakabaire mukuru w'eby'amagara omu irwariro rya Fort Portal Regional Referral Hospital omu Kwa mushanju 2008 kuhisya Okwaikumi 2010.<ref name=":2" /><ref name=":4">[https://www.pulse.ug/story/museveni-names-dr-charles-olaro-health-services-chief-2025051506553382460 "Museveni names Dr. Charles Olaro health services chief"]. ''Pulse Uganda''. 2025-05-15. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Okuruga 2010 kuhisya 2017, Olaro akaheereza nk'orikukurira eirwariro kandi omushaho omukugu omu kushemeza aha Fort Portal Regional Referral Hospital. Omuri 2017, akatooranwa nk'orikukurira obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara kandi bwanyima y'omwaka ogwo akahinduka orikukurira obuheereza bw'okutambira, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya 2025.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/liberian-vp-roots-for-home-grown-solutions-4124602 "Liberian VP roots for home-grown solutions"]. ''Monitor''. 2023-02-15. Retrieved 2026-07-23.</ref> Omu Kwaikumi na kumwe 2024, akaba naakora nka dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] atakabaire dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu Kwakataano 2025.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/accurate-data-key-for-policy-and-development-experts-4911978 "Accurate data key for policy and development - Experts"]. ''Monitor''. 2025-02-03. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] 6r6zj10s3w5kn2ht71qy1mndmys0j34 7283742 7283741 2026-08-13T19:59:44Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283742 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140679741}} '''<big>Charles Olaro</big>''' n'omushaho omukugu omu kushemeza abantu, omukugu omu by'amagara g'abantu, kandi omwebembezi w'eby'amagara orikuheereza nk'orikukurira eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref name=":2">[http://web.archive.org/web/20251111233226/https://health.go.ug/member/dr-charles-olaro/ "Dr. Charles Olaro - Ministry of Health - Uganda".] ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/category/people/dr-olaro-becomes-clarke-universitys-first-pro-NV_231034_062026</ref><ref name=":3">Muhimba, Samuel (2025-05-15). [https://nilepost.co.ug/health/258555/museveni-appoints-charles-olaro-as-director-of-health-services "Museveni appoints Charles Olaro as director of Health Services"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Obuto bwe n'eby'obwegyese bwe. == Olaro akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Ngora|Disiturikiti ya Ngora]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akashoma omu ishomero rya Ngora Primary School atakagiire omu Manjasi High School omuri 1982 kukora O-Level. Akashoma omuri Namilyango College kukora A-Level, kandi yaaza omu yunivasite ya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] kwega eby'emibazi omuri 1988.<ref name=":1">https://endowment.mak.ac.ug/pages/standing-tall-at-the-helm-of-ugandas-health-system/</ref> Olaro akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1994. Bwanyima akagaruka [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1996 kutendekwa omu kushemeza kandi yaatunga diguri ya Master of Medicine (MMed) omu kushemeza omuri 1999. Akatunga na diguri ya Master of Science omu by'obuheereza bw'eby'amagara hamwe na diguri ya Master of business administration (MBA) kuruga omu Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI).<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora. == Olaro akatandika omurimo gwe nk'omushaho omu irwariro rya Lacor omuri [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]] kandi bwanyima yaakora nk'omushaho omukuru omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital. Kuruga Okwa kana omuri 2001 kuhisya Okwamukaaga 2008, akaba ari mukuru w'eby'amagara kandi omushaho omukugu omu irwariro rya Arua Regional Referral Hospital atakabaire mukuru w'eby'amagara omu irwariro rya Fort Portal Regional Referral Hospital omu Kwa mushanju 2008 kuhisya Okwaikumi 2010.<ref name=":2" /><ref name=":4">[https://www.pulse.ug/story/museveni-names-dr-charles-olaro-health-services-chief-2025051506553382460 "Museveni names Dr. Charles Olaro health services chief"]. ''Pulse Uganda''. 2025-05-15. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Okuruga 2010 kuhisya 2017, Olaro akaheereza nk'orikukurira eirwariro kandi omushaho omukugu omu kushemeza aha Fort Portal Regional Referral Hospital. Omuri 2017, akatooranwa nk'orikukurira obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara kandi bwanyima y'omwaka ogwo akahinduka orikukurira obuheereza bw'okutambira, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya 2025.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/liberian-vp-roots-for-home-grown-solutions-4124602 "Liberian VP roots for home-grown solutions"]. ''Monitor''. 2023-02-15. Retrieved 2026-07-23.</ref> Omu Kwaikumi na kumwe 2024, akaba naakora nka dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] atakabaire dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu Kwakataano 2025.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/accurate-data-key-for-policy-and-development-experts-4911978 "Accurate data key for policy and development - Experts"]. ''Monitor''. 2025-02-03. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] 6061b5ijllwvqxugi324zpi4kg4lp56 7283744 7283742 2026-08-13T20:00:23Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283744 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140679741}} '''<big>Charles Olaro</big>''' n'omushaho omukugu omu kushemeza abantu, omukugu omu by'amagara g'abantu, kandi omwebembezi w'eby'amagara orikuheereza nk'orikukurira eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref name=":2">[http://web.archive.org/web/20251111233226/https://health.go.ug/member/dr-charles-olaro/ "Dr. Charles Olaro - Ministry of Health - Uganda".] ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/category/people/dr-olaro-becomes-clarke-universitys-first-pro-NV_231034_062026</ref><ref name=":3">Muhimba, Samuel (2025-05-15). [https://nilepost.co.ug/health/258555/museveni-appoints-charles-olaro-as-director-of-health-services "Museveni appoints Charles Olaro as director of Health Services"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Obuto bwe n'eby'obwegyese bwe. == Olaro akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Ngora|Disiturikiti ya Ngora]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akashoma omu ishomero rya Ngora Primary School atakagiire omu Manjasi High School omuri 1982 kukora O-Level. Akashoma omuri Namilyango College kukora A-Level, kandi yaaza omu yunivasite ya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] kwega eby'emibazi omuri 1988.<ref name=":1">https://endowment.mak.ac.ug/pages/standing-tall-at-the-helm-of-ugandas-health-system/</ref> Olaro akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1994. Bwanyima akagaruka [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1996 kutendekwa omu kushemeza kandi yaatunga diguri ya Master of Medicine (MMed) omu kushemeza omuri 1999. Akatunga na diguri ya Master of Science omu by'obuheereza bw'eby'amagara hamwe na diguri ya Master of business administration (MBA) kuruga omu Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI).<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora. == Olaro akatandika omurimo gwe nk'omushaho omu irwariro rya Lacor omuri [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]] kandi bwanyima yaakora nk'omushaho omukuru omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital. Kuruga Okwa kana omuri 2001 kuhisya Okwamukaaga 2008, akaba ari mukuru w'eby'amagara kandi omushaho omukugu omu irwariro rya Arua Regional Referral Hospital atakabaire mukuru w'eby'amagara omu irwariro rya Fort Portal Regional Referral Hospital omu Kwa mushanju 2008 kuhisya Okwaikumi 2010.<ref name=":2" /><ref name=":4">[https://www.pulse.ug/story/museveni-names-dr-charles-olaro-health-services-chief-2025051506553382460 "Museveni names Dr. Charles Olaro health services chief"]. ''Pulse Uganda''. 2025-05-15. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Okuruga 2010 kuhisya 2017, Olaro akaheereza nk'orikukurira eirwariro kandi omushaho omukugu omu kushemeza aha Fort Portal Regional Referral Hospital. Omuri 2017, akatooranwa nk'orikukurira obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara kandi bwanyima y'omwaka ogwo akahinduka orikukurira obuheereza bw'okutambira, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya 2025.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/liberian-vp-roots-for-home-grown-solutions-4124602 "Liberian VP roots for home-grown solutions"]. ''Monitor''. 2023-02-15. Retrieved 2026-07-23.</ref> Omu Kwaikumi na kumwe omuri 2024, akaba naakora nka dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] atakabaire dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu Kwa kataano omuri 2025.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/accurate-data-key-for-policy-and-development-experts-4911978 "Accurate data key for policy and development - Experts"]. ''Monitor''. 2025-02-03. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] 2fuvkwyp27zq2l14yfl66853h2a0klc 7283745 7283744 2026-08-13T20:01:01Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283745 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140679741}} '''<big>Charles Olaro</big>''' n'omushaho omukugu omu kushemeza abantu, omukugu omu by'amagara g'abantu, kandi omwebembezi w'eby'amagara orikuheereza nk'orikukurira eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref name=":2">[http://web.archive.org/web/20251111233226/https://health.go.ug/member/dr-charles-olaro/ "Dr. Charles Olaro - Ministry of Health - Uganda".] ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/category/people/dr-olaro-becomes-clarke-universitys-first-pro-NV_231034_062026</ref><ref name=":3">Muhimba, Samuel (2025-05-15). [https://nilepost.co.ug/health/258555/museveni-appoints-charles-olaro-as-director-of-health-services "Museveni appoints Charles Olaro as director of Health Services"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Obuto bwe n'eby'obwegyese bwe. == Olaro akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Ngora|Disiturikiti ya Ngora]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akashoma omu ishomero rya Ngora Primary School atakagiire omu Manjasi High School omuri 1982 kukora O-Level. Akashoma omuri Namilyango College kukora A-Level, kandi yaaza omu yunivasite ya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] kwega eby'emibazi omuri 1988.<ref name=":1">https://endowment.mak.ac.ug/pages/standing-tall-at-the-helm-of-ugandas-health-system/</ref> Olaro akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1994. Bwanyima akagaruka [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1996 kutendekwa omu kushemeza kandi yaatunga diguri ya Master of Medicine (MMed) omu kushemeza omuri 1999. Akatunga na diguri ya Master of Science omu by'obuheereza bw'eby'amagara hamwe na diguri ya Master of business administration (MBA) kuruga omu Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI).<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora. == Olaro akatandika omurimo gwe nk'omushaho omu irwariro rya Lacor omuri [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]] kandi bwanyima yaakora nk'omushaho omukuru omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital. Kuruga Okwa kana omuri 2001 kuhisya Okwa mukaaga omuri 2008, akaba ari mukuru w'eby'amagara kandi omushaho omukugu omu irwariro rya Arua Regional Referral Hospital atakabaire mukuru w'eby'amagara omu irwariro rya Fort Portal Regional Referral Hospital omu Kwa mushanju 2008 kuhisya Okwaikumi 2010.<ref name=":2" /><ref name=":4">[https://www.pulse.ug/story/museveni-names-dr-charles-olaro-health-services-chief-2025051506553382460 "Museveni names Dr. Charles Olaro health services chief"]. ''Pulse Uganda''. 2025-05-15. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Okuruga 2010 kuhisya 2017, Olaro akaheereza nk'orikukurira eirwariro kandi omushaho omukugu omu kushemeza aha Fort Portal Regional Referral Hospital. Omuri 2017, akatooranwa nk'orikukurira obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara kandi bwanyima y'omwaka ogwo akahinduka orikukurira obuheereza bw'okutambira, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya 2025.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/liberian-vp-roots-for-home-grown-solutions-4124602 "Liberian VP roots for home-grown solutions"]. ''Monitor''. 2023-02-15. Retrieved 2026-07-23.</ref> Omu Kwaikumi na kumwe omuri 2024, akaba naakora nka dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] atakabaire dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu Kwa kataano omuri 2025.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/accurate-data-key-for-policy-and-development-experts-4911978 "Accurate data key for policy and development - Experts"]. ''Monitor''. 2025-02-03. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] qd9s2dnuzi4id33az1wxxejiz6otq40 7283746 7283745 2026-08-13T20:01:44Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283746 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140679741}} '''<big>Charles Olaro</big>''' n'omushaho omukugu omu kushemeza abantu, omukugu omu by'amagara g'abantu, kandi omwebembezi w'eby'amagara orikuheereza nk'orikukurira eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref name=":2">[http://web.archive.org/web/20251111233226/https://health.go.ug/member/dr-charles-olaro/ "Dr. Charles Olaro - Ministry of Health - Uganda".] ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/category/people/dr-olaro-becomes-clarke-universitys-first-pro-NV_231034_062026</ref><ref name=":3">Muhimba, Samuel (2025-05-15). [https://nilepost.co.ug/health/258555/museveni-appoints-charles-olaro-as-director-of-health-services "Museveni appoints Charles Olaro as director of Health Services"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Obuto bwe n'eby'obwegyese bwe. == Olaro akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Ngora|Disiturikiti ya Ngora]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akashoma omu ishomero rya Ngora Primary School atakagiire omu Manjasi High School omuri 1982 kukora O-Level. Akashoma omuri Namilyango College kukora A-Level, kandi yaaza omu yunivasite ya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] kwega eby'emibazi omuri 1988.<ref name=":1">https://endowment.mak.ac.ug/pages/standing-tall-at-the-helm-of-ugandas-health-system/</ref> Olaro akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1994. Bwanyima akagaruka [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1996 kutendekwa omu kushemeza kandi yaatunga diguri ya Master of Medicine (MMed) omu kushemeza omuri 1999. Akatunga na diguri ya Master of Science omu by'obuheereza bw'eby'amagara hamwe na diguri ya Master of business administration (MBA) kuruga omu Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI).<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora. == Olaro akatandika omurimo gwe nk'omushaho omu irwariro rya Lacor omuri [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]] kandi bwanyima yaakora nk'omushaho omukuru omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital. Kuruga Okwa kana omuri 2001 kuhisya Okwa mukaaga omuri 2008, akaba ari mukuru w'eby'amagara kandi omushaho omukugu omu irwariro rya Arua Regional Referral Hospital atakabaire mukuru w'eby'amagara omu irwariro rya Fort Portal Regional Referral Hospital omu Kwa mushanju omuri 2008 kuhisya Okwa ikumi omuri 2010.<ref name=":2" /><ref name=":4">[https://www.pulse.ug/story/museveni-names-dr-charles-olaro-health-services-chief-2025051506553382460 "Museveni names Dr. Charles Olaro health services chief"]. ''Pulse Uganda''. 2025-05-15. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Okuruga 2010 kuhisya 2017, Olaro akaheereza nk'orikukurira eirwariro kandi omushaho omukugu omu kushemeza aha Fort Portal Regional Referral Hospital. Omuri 2017, akatooranwa nk'orikukurira obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara kandi bwanyima y'omwaka ogwo akahinduka orikukurira obuheereza bw'okutambira, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya 2025.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/liberian-vp-roots-for-home-grown-solutions-4124602 "Liberian VP roots for home-grown solutions"]. ''Monitor''. 2023-02-15. Retrieved 2026-07-23.</ref> Omu Kwaikumi na kumwe omuri 2024, akaba naakora nka dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] atakabaire dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu Kwa kataano omuri 2025.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/accurate-data-key-for-policy-and-development-experts-4911978 "Accurate data key for policy and development - Experts"]. ''Monitor''. 2025-02-03. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] 8uznm2y5l3wyc5mwt7pu0ngfjrrbbkw 7283748 7283746 2026-08-13T20:02:31Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283748 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140679741}} '''<big>Charles Olaro</big>''' n'omushaho omukugu omu kushemeza abantu, omukugu omu by'amagara g'abantu, kandi omwebembezi w'eby'amagara orikuheereza nk'orikukurira eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref name=":2">[http://web.archive.org/web/20251111233226/https://health.go.ug/member/dr-charles-olaro/ "Dr. Charles Olaro - Ministry of Health - Uganda".] ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":0">https://www.newvision.co.ug/category/people/dr-olaro-becomes-clarke-universitys-first-pro-NV_231034_062026</ref><ref name=":3">Muhimba, Samuel (2025-05-15). [https://nilepost.co.ug/health/258555/museveni-appoints-charles-olaro-as-director-of-health-services "Museveni appoints Charles Olaro as director of Health Services"]. ''Nilepost News''. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Obuto bwe n'eby'obwegyese bwe. == Olaro akazaarirwa omuri [[Wp/nyn/Disiturikiti ya Ngora|Disiturikiti ya Ngora]], [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akashoma omu ishomero rya Ngora Primary School atakagiire omu Manjasi High School omuri 1982 kukora O-Level. Akashoma omuri Namilyango College kukora A-Level, kandi yaaza omu yunivasite ya [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere]] kwega eby'emibazi omuri 1988.<ref name=":1">https://endowment.mak.ac.ug/pages/standing-tall-at-the-helm-of-ugandas-health-system/</ref> Olaro akatunga diguri ya Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery (MBChB) kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1994. Bwanyima akagaruka [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] omuri 1996 kutendekwa omu kushemeza kandi yaatunga diguri ya Master of Medicine (MMed) omu kushemeza omuri 1999. Akatunga na diguri ya Master of Science omu by'obuheereza bw'eby'amagara hamwe na diguri ya Master of business administration (MBA) kuruga omu Eastern and Southern African Management Institute (ESAMI).<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Omurimo gw'okukora. == Olaro akatandika omurimo gwe nk'omushaho omu irwariro rya Lacor omuri [[Wp/nyn/Gulu|Gulu]] kandi bwanyima yaakora nk'omushaho omukuru omu irwariro rya Mulago National Referral Hospital. Kuruga Okwa kana omuri 2001 kuhisya Okwa mukaaga omuri 2008, akaba ari mukuru w'eby'amagara kandi omushaho omukugu omu irwariro rya Arua Regional Referral Hospital atakabaire mukuru w'eby'amagara omu irwariro rya Fort Portal Regional Referral Hospital omu Kwa mushanju omuri 2008 kuhisya Okwa ikumi omuri 2010.<ref name=":2" /><ref name=":4">[https://www.pulse.ug/story/museveni-names-dr-charles-olaro-health-services-chief-2025051506553382460 "Museveni names Dr. Charles Olaro health services chief"]. ''Pulse Uganda''. 2025-05-15. Retrieved 2026-07-23.</ref><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Okuruga omuri 2010 kuhisya omuri 2017, Olaro akaheereza nk'orikukurira eirwariro kandi omushaho omukugu omu kushemeza aha Fort Portal Regional Referral Hospital. Omuri 2017, akatooranwa nk'orikukurira obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara kandi bwanyima y'omwaka ogwo akahinduka orikukurira obuheereza bw'okutambira, omwanya ogu yaagumiremu kuhisya omuri 2025.<ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/liberian-vp-roots-for-home-grown-solutions-4124602 "Liberian VP roots for home-grown solutions"]. ''Monitor''. 2023-02-15. Retrieved 2026-07-23.</ref> Omu Kwaikumi na kumwe omuri 2024, akaba naakora nka dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu minisiture y'eby'amagara omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] atakabaire dayirekita genero w'obuheereza bw'eby'amagara omu Kwa kataano omuri 2025.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":1" /><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/accurate-data-key-for-policy-and-development-experts-4911978 "Accurate data key for policy and development - Experts"]. ''Monitor''. 2025-02-03. Retrieved 2026-07-23.</ref> == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] hlvmz00djse8u8kdj006xu4fxitwqr7 0 3795291 7283774 7270274 2026-08-13T20:19:16Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283774 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140647002}} '''<big>Herbert Edmund Ariko</big>''' na '''Herbert Edmund Okworo Ariko''' (akazaarwa ebiro 19 Okwa mushanju omuri 1975) n'omunyasayansi w'eby'abantu kandi omunyabyabutegyeki orikujwekyera Gweri County omu ishengyero rya 12 erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref>[https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InpGQjhHaVpLU2U3MDc5L0RNcFFTZkE9PSIsInZhbHVlIjoiYjdwRWt6SDV2V0greFdISkIveEhkQT09IiwibWFjIjoiZmY0YTc5NzZkYWMwNzFhMjQ1N2ZjMDFiMmFjNTJlMjYyZTdlODI5MWY0MzlmYTZkNDlkZWRmNDJhMDYzN2I5MCIsInRhZyI6IiJ9 "Members of Parliament | Parliament"]. ''Mpsdb.parliament.go.ug''. Retrieved 2026-07-21.</ref> == Omurimo gw'akukora. == Ariko akataaha omu by'obutegyeki eby'okutooranamu omuri 2016 obu yaatooranwa kuba omukiiki omwishengyero rya Munisipaali ya Soroti aha tiketi ya [[Wp/nyn/Forum for Democratic Change|Forum for Democratic Change]] (FDC). Bwanyima akaruga omu kibiina kya FDC yaaza omu kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] (NRM) omu Kwakataano 2021. Omu Kwa mushanju 2022, akasingura akaruuru k'omujwekyerwa w'eishengyero omuri Soroti East Division bwanyima ya Kooti y'okujuriramu kushazamu akaruuru ka 2021 ahabw'ensharo z'ebicweka ezitarikushushana. Obusinguzi bwe bwahamibwa bwanyima ya Kooti Enkuru kubinga omushango gw'okujurira akaruuru ogurikuhakanisa ebyarugiremu.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-dismisses-election-petition-cases-against-soroti-toroma-county-mps-4093264 "Court dismisses election petition cases against Soroti, Toroma County MPs".] ''Monitor''. 2023-01-20. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/fdc-files-petition-over-soroti-east-by-election-result-3929510 "FDC files petition over Soroti East by-election result"]. ''Monitor''. 2022-08-29. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nrm-s-ariko-declared-winner-of-soroti-east-parliamentary-by-election-3895626 "NRM's Ariko declared winner of Soroti East parliamentary by-election".] ''Monitor''. 2022-07-28. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nrm-cadres-split-over-candidate-for-soroti-east-by-election-3873376 "NRM cadres split over candidate for Soroti East by-election"]. ''Monitor''. 2022-07-08. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/former-soroti-municipality-mp-herbert-edmund-ariko-joins-nrm "Former Soroti Municipality MP, Herbert Edmund Ariko Joins NRM".] ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref name=":0">[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/nrm-s-ariko-ditches-soroti-east-faces-stern-test-in-gweri-5040514 "NRM's Ariko ditches Soroti East, faces stern test in Gweri".] ''Monitor''. 2025-05-14. Retrieved 2026-07-21.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, Ariko akatooranwa kuba mukuru w'akakiiko akarikujunanizibwa aha buhangwa bw'ensi n'eby'obuhangwa. Omuri 2026, Ariko akahinduka omukiiki omwishengyero rya Gweri County, omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Soroti district|Soroti]] bwanyima y'okusingura akaruuru ka boona aka 2026, yaheereza ekisanja ky'obwebembezi kuruga 2026 kuhisya 2031 omu ishengyero rya ikumi na ibiri erya Uganda.<ref>[https://www.independent.co.ug/full-list-of-new-sectoral-committees-in-ugandas-parliament/ "Full list of new sectoral committees in Uganda's parliament"]. ''The Independent Uganda''. 2024-07-24. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref name=":0" /><ref>Ojore, Godfrey (2026-01-19). [https://www.newvision.co.ug/category/ugandaelections2026/teso-voters-punish-underperformers-as-nrm-rec-NV_226494_062026 "Ugandaelections2026: Teso voters punish 'underperformers' as NRM reclaims ground, over 10 incumbents fall"]. ''New Vision''. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.newvision.co.ug/category/ugandaelections2026/voters-oust-mps-ministers-shake-up-parliament-NV_226412_062026 "Ugandaelections2026: Voters oust MPs, ministers, shake up parliament".] ''New Vision''. 2026-01-17. Retrieved 2026-07-21.</ref> == Reeba n'ebindi. == * [[Wp/nyn/Anna Ebaju Adeke|Anna Ebaju Adeke]] * [[Wp/nyn/Angelline Osegge|Angelline Osegge]] == Eby'okureeberaho. == <references responsive="1"></references> [[Category:Wp/nyn]] g7r7ztjifdq3g4o3f5dwntwoexzkars 7283775 7283774 2026-08-13T20:20:09Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283775 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q140647002}} '''<big>Herbert Edmund Ariko</big>''' na '''Herbert Edmund Okworo Ariko''' (akazaarwa ebiro 19 Okwa mushanju omuri 1975) n'omunyasayansi w'eby'abantu kandi omunyabyabutegyeki orikujwekyera Gweri County omu ishengyero rya 12 erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda.]]<ref>[https://mpsdb.parliament.go.ug/home/mp/eyJpdiI6InpGQjhHaVpLU2U3MDc5L0RNcFFTZkE9PSIsInZhbHVlIjoiYjdwRWt6SDV2V0greFdISkIveEhkQT09IiwibWFjIjoiZmY0YTc5NzZkYWMwNzFhMjQ1N2ZjMDFiMmFjNTJlMjYyZTdlODI5MWY0MzlmYTZkNDlkZWRmNDJhMDYzN2I5MCIsInRhZyI6IiJ9 "Members of Parliament | Parliament"]. ''Mpsdb.parliament.go.ug''. Retrieved 2026-07-21.</ref> == Omurimo gw'akukora. == Ariko akataaha omu by'obutegyeki eby'okutooranamu omuri 2016 obu yaatooranwa kuba omukiiki omwishengyero rya Munisipaali ya Soroti aha tiketi ya [[Wp/nyn/Forum for Democratic Change|Forum for Democratic Change]] (FDC). Bwanyima akaruga omu kibiina kya FDC yaaza omu kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] (NRM) omu Kwa kataano omuri 2021. Omu Kwa mushanju 2022, akasingura akaruuru k'omujwekyerwa w'eishengyero omuri Soroti East Division bwanyima ya Kooti y'okujuriramu kushazamu akaruuru ka 2021 ahabw'ensharo z'ebicweka ezitarikushushana. Obusinguzi bwe bwahamibwa bwanyima ya Kooti Enkuru kubinga omushango gw'okujurira akaruuru ogurikuhakanisa ebyarugiremu.<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/court-dismisses-election-petition-cases-against-soroti-toroma-county-mps-4093264 "Court dismisses election petition cases against Soroti, Toroma County MPs".] ''Monitor''. 2023-01-20. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/fdc-files-petition-over-soroti-east-by-election-result-3929510 "FDC files petition over Soroti East by-election result"]. ''Monitor''. 2022-08-29. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nrm-s-ariko-declared-winner-of-soroti-east-parliamentary-by-election-3895626 "NRM's Ariko declared winner of Soroti East parliamentary by-election".] ''Monitor''. 2022-07-28. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/nrm-cadres-split-over-candidate-for-soroti-east-by-election-3873376 "NRM cadres split over candidate for Soroti East by-election"]. ''Monitor''. 2022-07-08. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/former-soroti-municipality-mp-herbert-edmund-ariko-joins-nrm "Former Soroti Municipality MP, Herbert Edmund Ariko Joins NRM".] ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref name=":0">[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/elections/nrm-s-ariko-ditches-soroti-east-faces-stern-test-in-gweri-5040514 "NRM's Ariko ditches Soroti East, faces stern test in Gweri".] ''Monitor''. 2025-05-14. Retrieved 2026-07-21.</ref> Omu ishengyero rya ikumi na rimwe, Ariko akatooranwa kuba mukuru w'akakiiko akarikujunanizibwa aha buhangwa bw'ensi n'eby'obuhangwa. Omuri 2026, Ariko akahinduka omukiiki omwishengyero rya Gweri County, omuri Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Soroti district|Soroti]] bwanyima y'okusingura akaruuru ka boona aka 2026, yaheereza ekisanja ky'obwebembezi kuruga omuri 2026 kuhisya omuri 2031 omu ishengyero rya ikumi na ibiri erya Uganda.<ref>[https://www.independent.co.ug/full-list-of-new-sectoral-committees-in-ugandas-parliament/ "Full list of new sectoral committees in Uganda's parliament"]. ''The Independent Uganda''. 2024-07-24. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref name=":0" /><ref>Ojore, Godfrey (2026-01-19). [https://www.newvision.co.ug/category/ugandaelections2026/teso-voters-punish-underperformers-as-nrm-rec-NV_226494_062026 "Ugandaelections2026: Teso voters punish 'underperformers' as NRM reclaims ground, over 10 incumbents fall"]. ''New Vision''. Retrieved 2026-07-21.</ref><ref>[https://www.newvision.co.ug/category/ugandaelections2026/voters-oust-mps-ministers-shake-up-parliament-NV_226412_062026 "Ugandaelections2026: Voters oust MPs, ministers, shake up parliament".] ''New Vision''. 2026-01-17. Retrieved 2026-07-21.</ref> == Reeba n'ebindi. == * [[Wp/nyn/Anna Ebaju Adeke|Anna Ebaju Adeke]] * [[Wp/nyn/Angelline Osegge|Angelline Osegge]] == Eby'okureeberaho. == <references responsive="1"></references> [[Category:Wp/nyn]] o442n8oezt42j0u7pfsuiumhsx8lrsy 0 3795716 7284236 7275605 2026-08-14T09:42:39Z 海南深情 2661224 7284236 wikitext text/x-wiki '''自主'''，抑叫'''自治'''、'''自决'''，是一只[[Wp/hnm/人类法益|人类法益]]，意思是讲一只侬有能力作理性、成熟、无分侬胁迫其[[Wp/hnm/决定|决定]]，同时识伫各款可能其方案面顶[[Wp/hnm/挑|挑]]同决定行动，分侬算作是决定个人行为道德责任感其基础。 [[Category:Wp/hnm]] h68ne5sns8xnsjsuyrdxw3dffge7zud 0 3796181 7283804 7282529 2026-08-13T21:05:41Z Muhaideen Faiz Brichini 2604229 7283804 wikitext text/x-wiki '''Ismail Abdul-Ganiyu''' (ba dɔgʋʋ June 12, 1996) ɩyɛ [[Wp/wlx/Gaana|Gaana]] bɔlɩ-ŋmɩra aŋ maŋ ŋmɩra puori kuro [[Wp/wlx/Ethiopia|Ethiopia]] deme bɔlɩ-ŋmɩ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka [[Wp/wlx/Ethiopian Insurance FC|Ethiopian Insurance FC]].<ref>https://www.myjoyonline.com/the-ultimate-18-team-ghana-premier-league-season-guide-2020-21/<nowiki/>My Joy Online. 13 November 2020. Retrieved 7 February 2021.</ref><ref>https://ghanasportsonline.com/2020/01/video-kotokos-ismail-abdul-ganiyu-steps-up-injury-recover/<nowiki/>Ghana Sports Online. 2 January 2020. Retrieved 12 March 2021.</ref> {| class="wikitable" |+Ismail Abdul-Ganiyu ! colspan="4" |Mɩŋa Yɛla |- !Dɔgɩbʋ Daarɩ | colspan="3" |12 June 1996 (yuomo&#x20;pista) |- !Dɔgɩbʋ Jie | colspan="3" |Wa, Gaana |- !Yɔgɩlʋŋ | colspan="3" |1.84&#x20;m (6&#x20;ft 0&#x20;in) |- !Bɔlɩ-ŋmɩ Jie | colspan="3" |Difɛnda |- ! colspan="4" |Timi Yɛla |- !Pampana tim-ŋmɩrʋʋ | colspan="3" |Ethiopian Insurance FC |- !Bɔlɩ-ŋmɩ namba | colspan="3" |23 |- ! colspan="4" |Tʋ̃nɔɛ |- !Yuomo |'''Timi''' | |'''()''' |- !2013–2016 |Wa All Stars |33+ |(4+) |- !2017–2018 |Karela United |15 |(2) |- !2018–2022 |Asante Kotoko |69 |(6) |- !2022–2023 |Al - Talaba | | |- !2023–2023 |T.P Mazembe |49 |(3) |- !2023–2025 |Dire Dawa Katema |29 |(1) |- !2025– |Ethiopian Insurance FC | | |- ! colspan="4" |Dʋnɛɛ gbaŋgbalɩ-jaa tʋŋnɔɛ |- !2021 |Gaana |3 |(0) |- | colspan="4" | |} Ʋ piilee ʋ bɔlɩ ŋmɛɛbʋ nɩŋ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna Wa All Stars sene ʋŋ da lɩʋ ti paahɩ nʋba ŋa baŋ bʋɔna Karela United FC 2016 yuoni. Ʋ nɩŋ Wa All Stars da die a Ghana Premier League anɩŋ Ghana Super Cup, sene ʋŋ da yi gaa Karela United FC, a da la yi gaa Asante Kotoko SC October 2018. Abdul Ganiyu da ŋmɛɩ ʋ chɩchɩ fɔrɔ a ko Ghana 2021 yuoni puʋŋ wɔgɩri ŋa ba nɩŋ South Africa aŋ da ŋmɛra. Pampana, ʋ ŋmɛree Ethiopia dɛme bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka Ethiopian Insurance FC. == Ʋ Bɔlɩ Ŋmɛ Sɔre == === Wa All Stars === Abdul Ganiyu da piilee ʋ bɔlɩ ŋmɩɩbʋ ʋ yiri ŋa baŋ bʋɔna [[Wp/wlx/Wa|Wa]], Upper West naa paalʋʋ bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka Wa All Stars 2013 yuoni puʋŋ. February 2014 yuoni puʋŋ, ʋ da die goli wɔgɩri ŋa Wa All Stars aŋ da di Accra Hearts of Oak 3:0.<ref>https://ghanasoccernet.com/hearts-disastrous-campaign-continue-second-stars-defeat<nowiki/>GhanaSoccernet. 5 February 2014. Retrieved 31 December 2021.</ref> June 18, 2015 puʋŋ ʋ da la die goli wɔgɩri ŋa Wa All Stars aŋ da la di Accra Hearts of Oak 2:0.<ref>https://africanfootball.com/news/539582/Hearts-suffer-chastening-defeat-to-Wa-All-Stars<nowiki/>African Football. Retrieved 31 December 2021.</ref><ref>https://www.ghanafa.org/wa-all-stars-avenge-premier-league-first-round-def<nowiki/>Ghana Football Association. 18 June 2015. Retrieved 31 December 2021.</ref> 2016 yuoni bɔlɩ ŋmɛ vuo ne, ʋ nɩŋ daʋ ŋa baŋ bʋɔna Ishaku Konda anɩŋ Hafiz Adams da la nʋba aŋ ŋmɛra Wa All Stars puʋri. A nʋba bata ŋa da sʋmee a bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa ka golɩ lijɛri anɩŋ ayi yoŋ da kpɛ ba laaŋʋ a yi chɩ chɩ pista puʋŋ.<ref>https://www.modernghana.com/sports/721090/wa-all-stars-the-champions.html<nowiki/>Modern Ghana. Retrieved 30 December 2021.</ref> Yuoni ne baŋ da di a bonsuo ne, ʋ da ŋmɛɩ chɩchɩhi lijɛri anɩŋ ayuɔbe a da di golɩ bonyeni.<ref name=":0">https://globalsportsarchive.com/people/soccer/abdul-ganiyu-ismail/115579/<nowiki/>Global Sports Archive. Retrieved 31 December 2021.</ref> Chɩʋ ŋa baŋ bʋɔna ka January ʋ bɛri lijɛri anɩŋ ayi daare yuoni 2017 puʋŋ la ʋŋ da di bonsuo ŋa baŋ bʋɔna ka Ghana Super Cup wɔgɩri ŋa Wa All Stars aŋ da di Bechem United golɩ bonyeni yoŋ, Emmanual Ocran la nɩɛ aŋ da di a golɩ.<ref>https://ghanasoccernet.com/wa-all-stars-claim-ghanaian-super-cup-title-after-pipping-bechem-united-1-0-in-tamale-clash<nowiki/>GhanaSoccernet. 22 January 2017. Retrieved 31 December 2021.</ref> === Karela United === Nansaare chɩʋ baŋ bʋɔna September 2017 yuoni puʋŋ, Abdul Ganiyu da gaa ti paahɩɩ bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ paalaa ŋa aŋ da kpɛ a Ghana Premier League baŋ bʋɔna ka Karela United.<ref>https://ghanasoccernet.com/newly-promoted-karela-united-agree-personal-terms-with-former-wa-all-stars-defender-abdul-ganiu-ismail<nowiki/>GhanaSoccernet. 11 September 2017. Retrieved 31 December 2021.</ref> Nansaare chɩʋ baŋ bʋɔna March ʋ bɛri pie nɩŋ ayɔpoi 2018 yuoni puʋŋ la bi la ʋŋ da ŋmɛ ʋ chɩchɩ fɔrɔ a da ŋmɛ mintihi 90 chɩ ka Medeama da di be 1-0.<ref>https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2018-03-17/medeama-sc-vs-karela-united-fc/1269469/<nowiki/>Global Sports Archive. Retrieved 31 December 2021.</ref> Wɔgɩri ne ba nɩŋ Asante Kotoko aŋ da ŋmɛ la ʋŋ da di ʋ goli fɔrɔ a da di ana chɩchɩ ne 3-1.<ref>Adjei, Michael Oti (2 May 2018).https://www.espn.com/soccer/ghana/story/3481142/asante-kotoko-stumble-again-as-karela-united-run-continues<nowiki/>ESPN. Retrieved 31 December 2021.</ref><ref>https://ghanasoccernet.com/karela-fc-defender-abdul-ganiyu-completes-asante-kotoko-switch<nowiki/>GhanaSoccernet. 31 October 2018. Retrieved 12 March 2021.</ref> === Asante Kotoko === Nansaari chɩʋ ŋa baŋ bʋɔna ka October ʋ bɛri pie nɩŋ anii daare ka Abdul Ganiyu da de nʋ mari ku Asante Kotoko SC yuomo ata a yi bɔlɩ ŋmɛ sʋgʋ ŋa baŋ bʋɔna ka Karela United.<ref>https://ghanasoccernet.com/karela-fc-defender-abdul-ganiyu-completes-asante-kotoko-switch<nowiki/>GhanaSoccernet. 31 October 2018. Retrieved 12 March 2021.</ref> Ʋ da die ʋ golɩ fɔrɔ a ko Asante Kotoko SC wɔgɩri ŋa baŋ da ŋmɛ nɩŋ Eleven Wonders May 5, 2019, ka a chɩchɩ da baahi 1-0.<ref>Kobo, Kingsley (15 May 2019).https://www.goal.com/en-cm/news/kotoko-1-0-eleven-wonders-porcupine-warriors-claim-full-marks-at-/14miw2oeiya631cbkbh9pyony5<nowiki/>Goal. Retrieved 31 December 2021.</ref> Chɩchɩ ŋa baŋ bʋɔna ka Normalization ne, a jaa la ʋŋ da ŋmɛ a mintihi 90 jaa ka bi la da vɩŋ baŋ da diʋ.<ref name=":0" /><ref>https://footy-ghana.com/2019/06/ncspecial-kotoko-beat-karela-on-pks-to-secure-caf-cl-ticket/<nowiki/>Footy-GHANA.com. 23 June 2019. Retrieved 31 December 2021.</ref><ref>https://citinewsroom.com/2019/06/nc-special-kotoko-beat-karela-on-penalties-to-win-tier-1-competition/<nowiki/>Citinewsroom. 23 June 2019. Retrieved 1 January 2022.</ref><ref>Teye, Prince Narkortu (22 December 2019).https://www.goal.com/en-gh/news/asante-kotoko-down-hearts-of-oak-to-win-ghana-presidents-cup/5td4518rmb0f1tv652ablc6af<nowiki/>Goal. Retrieved 20 September 2022.</ref><ref>Graham, Susu (7 October 2021).https://citisportsonline.com/2021/10/07/gpl-ismail-ganiyu-announced-as-new-kotoko-captain/<nowiki/>Citi Sports Online. Retrieved 31 December 2021.</ref> == Ʋ Ghan Bɔlɩ Ŋmɛɛbʋ == 2014 yuoni puʋŋ, Abdul Ganiyu da paahɩɩ Ghana U-23 bɔlɩ ŋmɛriba piʋŋ. Ʋ da paahɩɩ nʋba ne aŋ da gaa ka ba nɩŋ Nigeria da ti ŋmɛ wɔgɩri ŋa baŋ da yoɔro Akpa Ibam Stadium aŋ be Uyo baŋ da di be 1:0. Namsaare chɩʋ baŋ bʋɔna November ʋ bɛri ayɔpoe daari da la ka ana chɩchɩ ŋa da ŋmɛ.<ref>https://www.ghanafa.org/black-meteors-fall-to-nigerian-defeat<nowiki/>Ghana Football Association. Retrieved 1 January 2022.</ref><ref>https://www.goal.com/en-ng/news/4093/nigerian-football/2014/11/04/5805011/ghana-name-18-man-squad-for-nigeria-friendly<nowiki/>GhanaSoccernet. 6 May 2016. Retrieved 1 January 2022.</ref> == Tarɩjiihi == n00zaausf0ad2dhh4vdd28en5vecegn 10 3796204 7283860 7282651 2026-08-14T01:51:23Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/article um zat]] to [[Template:Wp/hmr/Article um zat]] 7275380 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 8px; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; margin: 1em 0; border-radius: 4px;"> <b>Article um zat:</b> '''[[Special:Prefixindex/Wp/hmr|{{#expr:{{PAGESINCATEGORY:Wp/hmr}}}}]]''' </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Hmar Incubator (Wp/hmr) a page um zat phawrksuok na dinga hmang a ni. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/ARTICLEUMZAT}} </pre> == Entirna == <div style="border: 1px dashed #a2a9b1; padding: 5px; background: #fff;"> {{Wp/hmr/ARTICLEUMZAT}} </div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 48gd0up8nt84ucujb1f5d4hy7c2lwph 10 3796795 7283863 7282611 2026-08-14T01:54:12Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/infobox]] to [[Template:Wp/hmr/Infobox]] over redirect 7275318 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|260px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{{content|}}} </table> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == Hi template hi article le page hrang hrang a information tawi (Infobox) inlang tirna dinga siem anih. Article a thil um hai fie tawka an lang theina dingin a tangkai hle a ni. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Infobox | title = | image = | caption = | content = }}</nowiki> </pre> == Preview == Article ah anlang dan ding: <div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">Infobox Title</div> <div style="text-align: center; padding: 4px;"><span style="color: #777; font-style: italic;">[Image Placeholder]</span><br><small>Image Caption</small></div> <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> <tr><td style="padding: 4px; font-weight: bold;">Field 1</td><td style="padding: 4px;">Value 1</td></tr> <tr><td style="padding: 4px; font-weight: bold;">Field 2</td><td style="padding: 4px;">Value 2</td></tr> </table> </div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> rqo6dj4a3q6mpmif6o8j2tkjfd6g2ql 10 3796805 7283866 7282613 2026-08-14T01:54:51Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/infobox continent]] to [[Template:Wp/hmr/Infobox continent]] over redirect 7275323 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{imagecaption|{{{caption|}}}}}}</small></div>|}} {{#if:{{{photo|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{photo}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{photocaption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{area|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Area</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{population|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{density|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{density}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{GDP_PPP|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">GDP (PPP)</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{GDP_PPP}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{GDP_nominal|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">GDP (nominal)</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{GDP_nominal}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{GDP_per_capita|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">GDP per capita</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{GDP_per_capita}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{HDI|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">HDI</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{HDI}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{ethnic_groups|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Ethnic groups</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{ethnic_groups}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{religions|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Religions</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{religions}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{demonym|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Demonym</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demonym}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{countries|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Countries</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{countries}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{list_countries|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">List of countries</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{list_countries}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{dependencies|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Dependencies</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{dependencies}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{unrecognized|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Unrecognized states</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{unrecognized}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{languages|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Languages</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{languages}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{time|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zones</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{time}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{internet|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Internet TLD</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{internet}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{calling_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Calling code</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{calling_code}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{cities|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Cities / Settlements</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{cities}}}{{{settlements|}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{m49|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">UN M49 code</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{m49}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="font-size: 85%; padding: 3px 6px; border-top: 1px solid #eaecf0; margin-top: 4px;">{{{footnotes}}}</div>|}} </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi continent article haia hmang dinga siem anih. Parameter Keys hai hi sap tawng a sie anih. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox continent | title = | image = | caption = | photo = | photocaption = | area = | population = | density = | GDP_PPP = | GDP_nominal = | GDP_per_capita = | HDI = | ethnic_groups = | religions = | demonym = | countries = | list_countries = | dependencies = | unrecognized = | languages = | time = | internet = | calling_code = | cities = | m49 = | footnotes = }} </pre> === Hmangdan Entirna & Preview === <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-top: 10px;"> <!-- Left Column: Fully Populated Example Code --> <div style="flex: 1; min-width: 280px;"> <pre style="margin: 0; font-size: 85%;"> {{Wp/hmr/Infobox continent | title = [[Wp/hmr/Europe|Europe]] | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg | caption = Location of Europe | photo = | photocaption = | area = 10,186,000 km2 | population = ~745 million | density = 72.9/km2 | GDP_PPP = $43.53 trillion | GDP_nominal = $28.22 trillion | GDP_per_capita = $38,270 | HDI = 0.845 | ethnic_groups = [[Wp/hmr/Indo-European languages|Indo-European]], [[Wp/hmr/Finno-Ugric peoples|Finno-Ugric]] | religions = [[Wp/hmr/Christianity|Christianity]], [[Wp/hmr/Islam|Islam]] | demonym = European | countries = 44–50 | list_countries = [[Wp/hmr/List of sovereign states|List of sovereign states]] | dependencies = 5–6 external | unrecognized = 2–5 de facto | languages = [[Wp/hmr/Russian language|Russian]], [[Wp/hmr/German language|German]], [[Wp/hmr/French language|French]] | time = UTC−1 to UTC+5 | internet = .eu | calling_code = Various (+33, +44, etc.) | cities = [[Wp/hmr/Moscow|Moscow]], [[Wp/hmr/London|London]], [[Wp/hmr/Paris|Paris]] | m49 = 150 – Europe | footnotes = Figures include only European portions. }} </pre> </div> <!-- Right Column: Rendered Live Preview --> <div style="flex: 0 0 300px; max-width: 100%;"> <div style="border: 1px dashed #a2a9b1; padding: 5px; background: #fff;"> {{Wp/hmr/Infobox continent | title = [[Wp/hmr/Europe|Europe]] | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg | caption = Location of Europe | area = 10,186,000 km2 | population = ~745 million | density = 72.9/km2 | GDP_PPP = $43.53 trillion | GDP_nominal = $28.22 trillion | GDP_per_capita = $38,270 | HDI = 0.845 | ethnic_groups = [[Wp/hmr/Indo-European languages|Indo-European]], [[Wp/hmr/Finno-Ugric peoples|Finno-Ugric]] | religions = [[Wp/hmr/Christianity|Christianity]], [[Wp/hmr/Islam|Islam]] | demonym = European | countries = 44–50 | list_countries = [[Wp/hmr/List of sovereign states|List of sovereign states]] | dependencies = 5–6 external | unrecognized = 2–5 de facto | languages = [[Wp/hmr/Russian language|Russian]], [[Wp/hmr/German language|German]], [[Wp/hmr/French language|French]] | time = UTC−1 to UTC+5 | internet = .eu | calling_code = Various (+33, +44, etc.) | cities = [[Wp/hmr/Moscow|Moscow]], [[Wp/hmr/London|London]], [[Wp/hmr/Paris|Paris]] | m49 = 150 – Europe | footnotes = Figures include only European portions. }} <div style="clear: both;"></div> </div> </div> </div> <div style="clear: both;"></div> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> gc8tw09lcbhi2iyocf18k51xqp8aa6w 0 3796806 7283705 7282574 2026-08-13T18:54:28Z Phxlm 2697478 7283705 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 10px; font-family: sans-serif; color: #202122;"> <!-- HEADER / HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #eaecf0 100%); border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 30px; margin-bottom: 20px; box-sizing: border-box;"> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 30px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 180px; height: 180px; background: #fff; border: 1px solid #ccc; border-radius: 12px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.1); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|150px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 250px;"> <div style="margin: 0 0 5px 0; font-size: 2.6em; color: #000; font-weight: bold; line-height: 1.2;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 1.4em; color: #202122; font-weight: 500;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 15px 0; font-size: 1.05em; line-height: 1.5; color: #333;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <div style="font-size: 1.05em; font-weight: bold; color: #202122;">Total Hmar Articles: {{Wp/hmr/ARTICLEUMZAT}}</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN GRID CONTAINER (Two Columns) --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; align-items: flex-start;"> <!-- LEFT MAIN CONTENT AREA (Flex: 2) --> <div style="flex: 2; min-width: 300px; display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT & HOW TO CONTRIBUTE --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 20px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px; font-size: 1.1em; color: #333;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; color: #333; margin-top: 10px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatiing rules hai le Hmar hnam nunphung le tawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain '''hmr.wikipedia.org''' ei nei ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; color: #333; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. </p> </div> <!-- GUIDELINES SECTION --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 20px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px; font-size: 1.1em; color: #333;">📋 Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #555; line-height: 1.5; margin-bottom: 15px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 15px; font-size: 0.88em;"> <!-- Core Principles --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">⚖️ Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <!-- Content Standards --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">📖 Ziek Suk Tlaktling</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Mihriem Damzing Chanchin Ziekdan|Mihriem Damzing Chanchin Ziekdan]]</li> </ul> </div> <!-- Community & Conduct --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🤝 Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Ngaidan Suktluong Phawt|Ngaidan Suktluong Phawt]]</li> <li>[[Wp/hmr/Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Hnawksak Le Enkawldan|Hnawksak Le Enkawldan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <!-- Style & Technical --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🛠️ Ziek Siemdan Thuoina</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Ziekphek Remdan|Ziekphek Remdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Inletdan Kalphung|Inletdan Kalphung]]</li> <li>[[Wp/hmr/Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> </ul> </div> <!-- How-To & Help --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🚀 Ṭhangpuina Le Inhriettirna</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Hriet Ding Pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> </div> </div> </div> <!-- RIGHT SIDEBAR AREA (Flex: 1) --> <div style="flex: 1; min-width: 280px; display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <!-- Quick Article Creation Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box; text-align: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #666; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <inputbox> type=create width=22 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> <!-- Quick Template Creation Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box; text-align: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #666; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <inputbox> type=create width=22 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> <!-- Sister Projects Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">[[File:Wikimedia-logo.svg|20px|link=]] Sister Projects</h3> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; font-size: 0.9em; line-height: 1.8;"> <li>[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|16px|link=]] [[Wp/hmr/Phekpui|Hmar Wikipedia Incubator]]</li> <li>[[File:Wiktionary-logo-en.svg|16px|link=]] [[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</li> </ul> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI|Q5296}} s0x22swy846q05e5n21n5cqhnaiw1as 7283818 7283705 2026-08-13T22:09:25Z Phxlm 2697478 7283818 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 10px; font-family: sans-serif; color: #202122;"> <!-- HEADER / HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #eaecf0 100%); border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 30px; margin-bottom: 20px; box-sizing: border-box;"> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 30px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 180px; height: 180px; background: #fff; border: 1px solid #ccc; border-radius: 12px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.1); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|150px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 250px;"> <div style="margin: 0 0 5px 0; font-size: 2.6em; color: #000; font-weight: bold; line-height: 1.2;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 1.4em; color: #202122; font-weight: 500;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 15px 0; font-size: 1.05em; line-height: 1.5; color: #333;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <div style="font-size: 1.05em; font-weight: bold; color: #202122;">Article Um Zat: {{Wp/hmr/article um zat}}</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN GRID CONTAINER (Two Columns) --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; align-items: flex-start;"> <!-- LEFT MAIN CONTENT AREA (Flex: 2) --> <div style="flex: 2; min-width: 300px; display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT & HOW TO CONTRIBUTE --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 20px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px; font-size: 1.1em; color: #333;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; color: #333; margin-top: 10px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatiing rules hai le Hmar hnam nunphung le tawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain '''hmr.wikipedia.org''' ei nei ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; color: #333; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. </p> </div> <!-- GUIDELINES SECTION --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 20px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px; font-size: 1.1em; color: #333;">📋 Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #555; line-height: 1.5; margin-bottom: 15px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 15px; font-size: 0.88em;"> <!-- Core Principles --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">⚖️ Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <!-- Content Standards --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">📖 Ziek Suk Tlaktling</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Mihriem Damzing Chanchin Ziekdan|Mihriem Damzing Chanchin Ziekdan]]</li> </ul> </div> <!-- Community & Conduct --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🤝 Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> [[Wp/hmr/Wikipedia:Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hnawksak Le Enkawldan|Hnawksak Le Enkawldan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <!-- Style & Technical --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🛠️ Ziek Siemdan Thuoina</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Ziekdan Policy|Article Ziekdan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Chungchang|Category Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Chungchang|Template Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inletdan Policy|Inletdan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> </ul> </div> <!-- How-To & Help --> <div style="background: #f8f9fa; border: 1px solid #d1d5db; border-radius: 6px; padding: 14px;"> <div style="font-weight: bold; color: #111827; margin-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid #e5e7eb; padding-bottom: 4px; font-size: 0.95em;">🚀 Ṭhangpuina Le Inhriettirna</div> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; line-height: 1.7; color: #374151;"> <li>[[Wp/hmr/Hriet Ding Pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> </div> </div> </div> <!-- RIGHT SIDEBAR AREA (Flex: 1) --> <div style="flex: 1; min-width: 280px; display: flex; flex-direction: column; gap: 20px;"> <!-- Quick Article Creation Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box; text-align: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #666; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <inputbox> type=create width=22 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> <!-- Quick Template Creation Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box; text-align: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #666; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <inputbox> type=create width=22 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> <!-- Sister Projects Widget --> <div style="background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 8px; padding: 15px; box-sizing: border-box;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #333; border-bottom: 2px solid #eaecf0; padding-bottom: 8px;">[[File:Wikimedia-logo.svg|20px|link=]] Sister Projects</h3> <ul style="margin: 0; padding-left: 18px; font-size: 0.9em; line-height: 1.8;"> <li>[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|16px|link=]] [[Wp/hmr/Phekpui|Hmar Wikipedia Incubator]]</li> <li>[[File:Wiktionary-logo-en.svg|16px|link=]] [[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</li> </ul> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI|Q5296}} 3necky1hg18m4x5d22c35uf2eizmqv7 7283835 7283818 2026-08-14T00:42:36Z Phxlm 2697478 7283835 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 15px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1f2937;"> <!-- HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8fafc 0%, #edf2f7 100%); border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 12px; padding: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.04);"> <!-- Hero Top Section: Logo + Text + Article Count Pill --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 24px; margin-bottom: 20px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 140px; height: 140px; background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 14px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 4px 6px -1px rgba(0, 0, 0, 0.05); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|115px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="margin: 0 0 4px 0; font-size: 2.3em; color: #0f172a; font-weight: 800; letter-spacing: -0.02em;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 8px 0; font-size: 1.25em; color: #334155; font-weight: 600;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 0.95em; line-height: 1.5; color: #475569;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <!-- Article Count Template Call --> <div style="margin-top: 10px;"> {{Wp/hmr/Article um zat}} </div> </div> </div> <!-- 4 QUICK INFO CARDS (Fluid Responsive Grid: 2x2 on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(260px, 1fr)); gap: 12px; margin-top: 15px;"> <!-- Card 1 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #0369a1; margin-bottom: 4px;">🎯 Project Tum Ram</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Hmar ṭawng hmangtu po po ta dingin a thlawna hmang thei encyclopedia buotsei.</div> </div> <!-- Card 2 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #10b981; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #047857; margin-bottom: 4px;">📌 Primary Milestone</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Test-wiki anthawk suoka hmr.wikipedia.org subdomain dawng.</div> </div> <!-- Card 3 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #9333ea; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #7e22ce; margin-bottom: 4px;">🤝 I Tlawmngai Thei Dan</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Article, Template, Category page hai le project enkawl tu dinga thangsuo ve.</div> </div> <!-- Card 4 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #f59e0b; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #b45309; margin-bottom: 4px;">📜 Ṭawng Hmasawnna</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Ṭawng venghim le chawisang tu, hrietna hnar bul ni ngei.</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN BODY CONTENT AREA --> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 24px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatting rules hai le Hmar hnam nunphung le ṭawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu, khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain <code>hmr.wikipedia.org</code> ei dawng ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Article i tiem nuom chun [[Wp/hmr/Article Feed|Article Feed]] ahin fe la, annaw chun [[:Category:Wp/hmr|Category Page]] link anthawk khawm zawng thei ning atih. </p> </div> <!-- QUICK CREATION TOOLS (Fluid Responsive Grid: 3-col on desktop, stacked on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 16px;"> <!-- Tool 1: Create Article --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #0284c7; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #0369a1; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 2: Create Template --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #9333ea; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #7e22ce; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 3: Create Category --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #10b981; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #047857; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Category</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Category:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> </div> <!-- GUIDELINES & POLICY SECTION (Fluid Responsive Grid: 2-col on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #64748b; line-height: 1.5; margin-bottom: 18px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(280px, 1fr)); gap: 16px; font-size: 0.9em;"> <!-- 1. Core Principles --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dan Bulṭhut Chungchang|Dan Bulṭhut Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulthut|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 2. Content Standards --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Suk Tlingzo Dan</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dam Zing Biography Ziekdan|Dam Zing Biography Ziekdan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Suk Tlingzo Dan|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 3. Community & Conduct --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Che Hnawksak|Che Hnawksak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Inṭhuoidan Le Nunphung|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 4. Article Creation Policy --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Siemdan Policy</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Siemdan Policy Chungchang|Article Siemdan Policy Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article I Siem Hma In|Article I Siem Hma In]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Zawng Dan|Category Zawng Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Bel Dan|Category Bel Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inlet Dan Policy|Inlet Dan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Hming Sak Dan|Article Hming Sak Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Siemdan Policy|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 5. Platform Maintenance --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Project Enkawldan Policy le Guideline Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Hming Thlang Dan|Category Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Hming Thlang Dan|Template Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Siem Dan|Template Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchanga Article Dang]]</div> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchanga Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 6. How-To & Help --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Ṭhangpuina Le Hrietding Pawimaw Dang Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- SISTER PROJECTS --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 20px 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #0f172a; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 8px;"> [[File:Wikimedia-logo.svg|24px|link=]] Sister Projects </h3> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; margin-top: 14px;"> <!-- Hmar Wikipedia Incubator (Current Project - Non-clickable) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">Hmar Wikipedia Incubator</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free encyclopedia test-wiki</div> </div> </div> <!-- Hmar Wiktionary Incubator (External Link) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wiktionary-logo-en.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">[[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free dictionary test-wiki</div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI}} i07nt9eb3fj5is4vndq69qua1q9wmwv 7283837 7283835 2026-08-14T00:43:45Z Phxlm 2697478 7283837 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 15px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1f2937;"> <!-- HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8fafc 0%, #edf2f7 100%); border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 12px; padding: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.04);"> <!-- Hero Top Section: Logo + Text + Article Count Pill --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 24px; margin-bottom: 20px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 140px; height: 140px; background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 14px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 4px 6px -1px rgba(0, 0, 0, 0.05); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|115px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="margin: 0 0 4px 0; font-size: 2.3em; color: #0f172a; font-weight: 800; letter-spacing: -0.02em;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 8px 0; font-size: 1.25em; color: #334155; font-weight: 600;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 0.95em; line-height: 1.5; color: #475569;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <!-- Article Count Template Call --> <div style="margin-top: 10px;"> {{Wp/hmr/article um zat}} </div> </div> </div> <!-- 4 QUICK INFO CARDS (Fluid Responsive Grid: 2x2 on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(260px, 1fr)); gap: 12px; margin-top: 15px;"> <!-- Card 1 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #0369a1; margin-bottom: 4px;">🎯 Project Tum Ram</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Hmar ṭawng hmangtu po po ta dingin a thlawna hmang thei encyclopedia buotsei.</div> </div> <!-- Card 2 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #10b981; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #047857; margin-bottom: 4px;">📌 Primary Milestone</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Test-wiki anthawk suoka hmr.wikipedia.org subdomain dawng.</div> </div> <!-- Card 3 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #9333ea; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #7e22ce; margin-bottom: 4px;">🤝 I Tlawmngai Thei Dan</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Article, Template, Category page hai le project enkawl tu dinga thangsuo ve.</div> </div> <!-- Card 4 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #f59e0b; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #b45309; margin-bottom: 4px;">📜 Ṭawng Hmasawnna</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Ṭawng venghim le chawisang tu, hrietna hnar bul ni ngei.</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN BODY CONTENT AREA --> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 24px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatting rules hai le Hmar hnam nunphung le ṭawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu, khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain <code>hmr.wikipedia.org</code> ei dawng ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Article i tiem nuom chun [[Wp/hmr/Article Feed|Article Feed]] ahin fe la, annaw chun [[:Category:Wp/hmr|Category Page]] link anthawk khawm zawng thei ning atih. </p> </div> <!-- QUICK CREATION TOOLS (Fluid Responsive Grid: 3-col on desktop, stacked on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 16px;"> <!-- Tool 1: Create Article --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #0284c7; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #0369a1; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 2: Create Template --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #9333ea; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #7e22ce; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 3: Create Category --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #10b981; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #047857; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Category</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Category:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> </div> <!-- GUIDELINES & POLICY SECTION (Fluid Responsive Grid: 2-col on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #64748b; line-height: 1.5; margin-bottom: 18px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(280px, 1fr)); gap: 16px; font-size: 0.9em;"> <!-- 1. Core Principles --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dan Bulṭhut Chungchang|Dan Bulṭhut Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulthut|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 2. Content Standards --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Suk Tlingzo Dan</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dam Zing Biography Ziekdan|Dam Zing Biography Ziekdan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Suk Tlingzo Dan|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 3. Community & Conduct --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Che Hnawksak|Che Hnawksak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Inṭhuoidan Le Nunphung|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 4. Article Creation Policy --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Siemdan Policy</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Siemdan Policy Chungchang|Article Siemdan Policy Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article I Siem Hma In|Article I Siem Hma In]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Zawng Dan|Category Zawng Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Bel Dan|Category Bel Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inlet Dan Policy|Inlet Dan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Hming Sak Dan|Article Hming Sak Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Siemdan Policy|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 5. Platform Maintenance --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Project Enkawldan Policy le Guideline Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Hming Thlang Dan|Category Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Hming Thlang Dan|Template Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Siem Dan|Template Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchanga Article Dang]]</div> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchanga Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 6. How-To & Help --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Ṭhangpuina Le Hrietding Pawimaw Dang Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- SISTER PROJECTS --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 20px 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #0f172a; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 8px;"> [[File:Wikimedia-logo.svg|24px|link=]] Sister Projects </h3> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; margin-top: 14px;"> <!-- Hmar Wikipedia Incubator (Current Project - Non-clickable) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">Hmar Wikipedia Incubator</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free encyclopedia test-wiki</div> </div> </div> <!-- Hmar Wiktionary Incubator (External Link) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wiktionary-logo-en.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">[[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free dictionary test-wiki</div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI}} t9zvdjdgdxprlwlon98jswa705j569s 7283878 7283837 2026-08-14T02:02:42Z Phxlm 2697478 7283878 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 15px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1f2937;"> <!-- HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8fafc 0%, #edf2f7 100%); border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 12px; padding: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.04);"> <!-- Hero Top Section: Logo + Text + Article Count Pill --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 24px; margin-bottom: 20px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 140px; height: 140px; background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 14px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 4px 6px -1px rgba(0, 0, 0, 0.05); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|115px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="margin: 0 0 4px 0; font-size: 2.3em; color: #0f172a; font-weight: 800; letter-spacing: -0.02em;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 8px 0; font-size: 1.25em; color: #334155; font-weight: 600;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 0.95em; line-height: 1.5; color: #475569;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <!-- Article Count Template Call --> <div style="margin-top: 10px;"> {{Wp/hmr/Article um zat}} </div> </div> </div> <!-- 4 QUICK INFO CARDS (Fluid Responsive Grid: 2x2 on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(260px, 1fr)); gap: 12px; margin-top: 15px;"> <!-- Card 1 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #0369a1; margin-bottom: 4px;">🎯 Project Tum Ram</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Hmar ṭawng hmangtu po po ta dingin a thlawna hmang thei encyclopedia buotsei.</div> </div> <!-- Card 2 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #10b981; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #047857; margin-bottom: 4px;">📌 Primary Milestone</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Test-wiki anthawk suoka hmr.wikipedia.org subdomain dawng.</div> </div> <!-- Card 3 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #9333ea; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #7e22ce; margin-bottom: 4px;">🤝 I Tlawmngai Thei Dan</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Article, Template, Category page hai le project enkawl tu dinga thangsuo ve.</div> </div> <!-- Card 4 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #f59e0b; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #b45309; margin-bottom: 4px;">📜 Ṭawng Hmasawnna</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Ṭawng venghim le chawisang tu, hrietna hnar bul ni ngei.</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN BODY CONTENT AREA --> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 24px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatting rules hai le Hmar hnam nunphung le ṭawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu, khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain <code>hmr.wikipedia.org</code> ei dawng ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Article i tiem nuom chun [[Wp/hmr/Article Feed|Article Feed]] ahin fe la, annaw chun [[:Category:Wp/hmr|Category Page]] link anthawk khawm zawng thei ning atih. </p> </div> <!-- QUICK CREATION TOOLS (Fluid Responsive Grid: 3-col on desktop, stacked on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 16px;"> <!-- Tool 1: Create Article --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #0284c7; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #0369a1; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 2: Create Template --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #9333ea; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #7e22ce; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 3: Create Category --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #10b981; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #047857; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Category</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Category:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> </div> <!-- GUIDELINES & POLICY SECTION (Fluid Responsive Grid: 2-col on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #64748b; line-height: 1.5; margin-bottom: 18px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(280px, 1fr)); gap: 16px; font-size: 0.9em;"> <!-- 1. Core Principles --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dan Bulṭhut Chungchang|Dan Bulṭhut Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulthut|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 2. Content Standards --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Suk Tlingzo Dan</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dam Zing Biography Ziekdan|Dam Zing Biography Ziekdan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Suk Tlingzo Dan|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 3. Community & Conduct --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Che Hnawksak|Che Hnawksak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Inṭhuoidan Le Nunphung|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 4. Article Creation Policy --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Siemdan Policy</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Siemdan Policy Chungchang|Article Siemdan Policy Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article I Siem Hma In|Article I Siem Hma In]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Zawng Dan|Category Zawng Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Bel Dan|Category Bel Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inlet Dan Policy|Inlet Dan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Hming Sak Dan|Article Hming Sak Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Siemdan Policy|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 5. Platform Maintenance --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Project Enkawldan Policy le Guideline Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Hming Thlang Dan|Category Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Hming Thlang Dan|Template Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Siem Dan|Template Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchanga Article Dang]]</div> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchanga Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 6. How-To & Help --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Ṭhangpuina Le Hrietding Pawimaw Dang Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- SISTER PROJECTS --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 20px 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #0f172a; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 8px;"> [[File:Wikimedia-logo.svg|24px|link=]] Sister Projects </h3> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; margin-top: 14px;"> <!-- Hmar Wikipedia Incubator (Current Project - Non-clickable) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">Hmar Wikipedia Incubator</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free encyclopedia test-wiki</div> </div> </div> <!-- Hmar Wiktionary Incubator (External Link) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wiktionary-logo-en.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">[[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free dictionary test-wiki</div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI}} i07nt9eb3fj5is4vndq69qua1q9wmwv 7284287 7283878 2026-08-14T10:52:30Z Phxlm 2697478 7284287 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 15px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1f2937;"> <!-- HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8fafc 0%, #edf2f7 100%); border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 12px; padding: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.04);"> <!-- Hero Top Section: Logo + Text + Article Count Pill --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 24px; margin-bottom: 20px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 140px; height: 140px; background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 14px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 4px 6px -1px rgba(0, 0, 0, 0.05); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|115px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="margin: 0 0 4px 0; font-size: 2.3em; color: #0f172a; font-weight: 800; letter-spacing: -0.02em;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 8px 0; font-size: 1.25em; color: #334155; font-weight: 600;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 0.95em; line-height: 1.5; color: #475569;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <!-- Article Count Template Call --> <div style="margin-top: 10px;"> {{Wp/hmr/Article um zat}} </div> </div> </div> <!-- 4 QUICK INFO CARDS (Fluid Responsive Grid: 2x2 on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(260px, 1fr)); gap: 12px; margin-top: 15px;"> <!-- Card 1 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #0369a1; margin-bottom: 4px;">🎯 Project Tum Ram</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Hmar ṭawng hmangtu po po ta dingin a thlawna hmang thei encyclopedia buotsei.</div> </div> <!-- Card 2 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #10b981; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #047857; margin-bottom: 4px;">📌 Primary Milestone</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Test-wiki anthawk suoka hmr.wikipedia.org subdomain dawng.</div> </div> <!-- Card 3 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #9333ea; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #7e22ce; margin-bottom: 4px;">🤝 I Tlawmngai Thei Dan</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Article, Template, Category page hai le project enkawl tu dinga thangsuo ve.</div> </div> <!-- Card 4 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #f59e0b; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #b45309; margin-bottom: 4px;">📜 Ṭawng Hmasawnna</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Ṭawng venghim le chawisang tu, hrietna hnar bul ni ngei.</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN BODY CONTENT AREA --> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 24px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatting rules hai le Hmar hnam nunphung le ṭawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu, khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain <code>hmr.wikipedia.org</code> ei dawng ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Article i tiem nuom chun [[Wp/hmr/Article Feed|Article Feed]] ahin fe la, annaw chun [[:Category:Wp/hmr|Category Page]] link anthawk khawm zawng thei ning atih. </p> </div> <!-- QUICK CREATION TOOLS (Fluid Responsive Grid: 3-col on desktop, stacked on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 16px;"> <!-- Tool 1: Create Article --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #0284c7; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #0369a1; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 2: Create Template --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #9333ea; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #7e22ce; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 3: Create Category --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #10b981; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #047857; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Category</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Category:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> </div> <!-- GUIDELINES & POLICY SECTION (Fluid Responsive Grid: 2-col on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #64748b; line-height: 1.5; margin-bottom: 18px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(280px, 1fr)); gap: 16px; font-size: 0.9em;"> <!-- 1. Core Principles --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dan Bulṭhut Chungchang|Dan Bulṭhut Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Finfiethei Cho|Finfiethei Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulthut|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 2. Content Standards --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Suk Tlingzo Dan</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dam Zing Biography Ziekdan|Dam Zing Biography Ziekdan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Suk Tlingzo Dan|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 3. Community & Conduct --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Che Hnawksak|Che Hnawksak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Inṭhuoidan Le Nunphung|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 4. Article Creation Policy --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Siemdan Policy</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Siemdan Policy Chungchang|Article Siemdan Policy Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article I Siem Hma In|Article I Siem Hma In]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Zawng Dan|Category Zawng Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Bel Dan|Category Bel Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inlet Dan Policy|Inlet Dan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Hming Sak Dan|Article Hming Sak Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Siemdan Policy|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 5. Platform Maintenance --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Project Enkawldan Policy le Guideline Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Hming Thlang Dan|Category Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Hming Thlang Dan|Template Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Siem Dan|Template Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchanga Article Dang]]</div> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchanga Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 6. How-To & Help --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Ṭhangpuina Le Hrietding Pawimaw Dang Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- SISTER PROJECTS --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 20px 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #0f172a; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 8px;"> [[File:Wikimedia-logo.svg|24px|link=]] Sister Projects </h3> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; margin-top: 14px;"> <!-- Hmar Wikipedia Incubator (Current Project - Non-clickable) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">Hmar Wikipedia Incubator</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free encyclopedia test-wiki</div> </div> </div> <!-- Hmar Wiktionary Incubator (External Link) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wiktionary-logo-en.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">[[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free dictionary test-wiki</div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI}} sacm4g1a92fcbvl7jdz3q6akcvx797t 7284309 7284287 2026-08-14T11:00:49Z Phxlm 2697478 7284309 wikitext text/x-wiki <div class="redirectedFrom"></div> __NOTOC__ <div style="max-width: 1200px; margin: 0 auto; box-sizing: border-box; padding: 15px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #1f2937;"> <!-- HERO BANNER --> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8fafc 0%, #edf2f7 100%); border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 12px; padding: 24px; margin-bottom: 24px; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.04);"> <!-- Hero Top Section: Logo + Text + Article Count Pill --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; gap: 24px; margin-bottom: 20px;"> <!-- Logo Box --> <div style="flex: 0 0 140px; height: 140px; background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 14px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; box-shadow: 0 4px 6px -1px rgba(0, 0, 0, 0.05); overflow: hidden;"> [[File:Wikipedia_Logo_1.0.png|115px|link=]] </div> <!-- Hero Text Container --> <div style="flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="margin: 0 0 4px 0; font-size: 2.3em; color: #0f172a; font-weight: 800; letter-spacing: -0.02em;">CHIBAI!!</div> <div style="margin: 0 0 8px 0; font-size: 1.25em; color: #334155; font-weight: 600;">Hmar Wikipedia Incubator ah kan lawmlut che!!</div> <p style="margin: 0 0 12px 0; font-size: 0.95em; line-height: 1.5; color: #475569;">Hi portal hi Hmar wikipedia bul intan na ding le test na ding a buotsei anih.</p> <!-- Article Count Template Call --> <div style="margin-top: 10px;"> {{Wp/hmr/Article um zat}} </div> </div> </div> <!-- 4 QUICK INFO CARDS (Fluid Responsive Grid: 2x2 on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(260px, 1fr)); gap: 12px; margin-top: 15px;"> <!-- Card 1 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #0369a1; margin-bottom: 4px;">🎯 Project Tum Ram</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Hmar ṭawng hmangtu po po ta dingin a thlawna hmang thei encyclopedia buotsei.</div> </div> <!-- Card 2 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #10b981; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #047857; margin-bottom: 4px;">📌 Primary Milestone</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Test-wiki anthawk suoka hmr.wikipedia.org subdomain dawng.</div> </div> <!-- Card 3 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #9333ea; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #7e22ce; margin-bottom: 4px;">🤝 I Tlawmngai Thei Dan</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Article, Template, Category page hai le project enkawl tu dinga thangsuo ve.</div> </div> <!-- Card 4 --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-left: 4px solid #f59e0b; border-radius: 8px; padding: 12px 14px; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; font-size: 0.88em; color: #b45309; margin-bottom: 4px;">📜 Ṭawng Hmasawnna</div> <div style="font-size: 0.81em; color: #475569; line-height: 1.4;">Ṭawng venghim le chawisang tu, hrietna hnar bul ni ngei.</div> </div> </div> </div> <!-- MAIN BODY CONTENT AREA --> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 24px;"> <!-- ABOUT THE PROJECT --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Hi Project Chungchang Le Contribution</h3> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Hi incubator project hi Hmar mi hai ta ding lieu a, '''Wikipedia Hmar tawng ngeia tiem thei''' ani thei na ding a buotsei anih. Kan thil tum tak chu article lak khawm a, formatting rules hai le Hmar hnam nunphung le ṭawng venghim a chawimawi hi anih. Hi project ra suok chu, khawvel a hrietna tam tak mani tawng ngeia tiem thei le hrietthiem theia a um hi anih. Project a puitling zo achun wikipedia subdomain <code>hmr.wikipedia.org</code> ei dawng ding anih. </p> <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-bottom: 0;"> <strong>I Tlawmngai Thei Dan Ding:</strong> Article ziek tieng, athar am, zieksa suk burik, hmang nawn thei ding template siem hai le category page siem hai hi ihung thang ve thei dan tamtak chu ana. Hieng thil nek nek tlawm te te a ihung thaw hi subdomain puitling ei nei thei na ding a ei kalpen na ah ihung thang hi ahlu em em anih. <p style="font-size: 0.95em; line-height: 1.65; color: #334155; margin-top: 12px;"> Article i tiem nuom chun [[Wp/hmr/Article Feed|Article Feed]] ahin fe la, annaw chun [[:Category:Wp/hmr|Category Page]] link anthawk khawm zawng thei ning atih. </p> </div> <!-- QUICK CREATION TOOLS (Fluid Responsive Grid: 3-col on desktop, stacked on mobile) --> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 16px;"> <!-- Tool 1: Create Article --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #0284c7; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #0369a1; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Article</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type title and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff preload=Wp/hmr editintro=Template:Instructions default=Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 2: Create Template --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #9333ea; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #7e22ce; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Template</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Template:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> <!-- Tool 3: Create Category --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-top: 4px solid #10b981; border-radius: 10px; padding: 16px; text-align: center; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04); overflow: hidden; display: flex; flex-direction: column; align-items: center;"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.05em; color: #047857; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; width: 100%;">Create Category</h3> <p style="font-size: 0.85em; color: #64748b; margin-bottom: 10px;">Type name and click create:</p> <div style="display: flex; justify-content: center; width: 100%; overflow: hidden;"> <inputbox> type=create align=center width=14 bgcolor=#ffffff default=Category:Wp/hmr/ </inputbox> </div> </div> </div> <!-- GUIDELINES & POLICY SECTION (Fluid Responsive Grid: 2-col on desktop, 1-col on mobile) --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; border-bottom: 2px solid #f1f5f9; padding-bottom: 10px; font-size: 1.15em; color: #0f172a; font-weight: 700;">Project Guideline Le Policy Hai</h3> <p style="font-size: 0.9em; color: #64748b; line-height: 1.5; margin-bottom: 18px;"> Project mumal taka bawzui ani theina ding, ahnuoia official guideline le policy hai hi categorical in phekpui a hung tarlang anih: </p> <div style="display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(280px, 1fr)); gap: 16px; font-size: 0.9em;"> <!-- 1. Core Principles --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Dan Bulthut</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dan Bulṭhut Chungchang|Dan Bulṭhut Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo|Ṭan Bik Neilo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Finfiethei Cho|Finfiethei Cho]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Phuok Fom Phallo|Phuok Fom Phallo]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Wikipedia Hi Iem Ani Naw|Wikipedia Hi Iem Ani Naw]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 2. Content Standards --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Suk Tlingzo Dan</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriettlak Chin|Hriettlak Chin]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Dam Zing Biography Ziekdan|Dam Zing Biography Ziekdan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Suk Tlingzo Dan|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 3. Community & Conduct --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Inthuoidan Le Nunphung</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inza Tawnna|Inza Tawnna]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Che Hnawksak|Che Hnawksak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Remthu Hriltlangna|Remthu Hriltlangna]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Inṭhuoidan Le Nunphung|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 4. Article Creation Policy --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Article Siemdan Policy</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Siemdan Policy Chungchang|Article Siemdan Policy Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article I Siem Hma In|Article I Siem Hma In]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Zawng Dan|Category Zawng Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Bel Dan|Category Bel Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Inlet Dan Policy|Inlet Dan Policy]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Diacritics Chungchang|Diacritics Chungchang]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Article Hming Sak Dan|Article Hming Sak Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Article Siemdan Policy|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 5. Platform Maintenance --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Project Enkawldan Policy le Guideline Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Category Hming Thlang Dan|Category Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Hming Thlang Dan|Template Hming Thlang Dan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Template Siem Dan|Template Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchanga Article Dang]]</div> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Template Chungchang|Template Chungchanga Article Dang]]</div> </div> </div> <!-- 6. How-To & Help --> <div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 16px; display: flex; flex-direction: column; justify-content: space-between; text-align: left;"> <div> <div style="font-weight: 700; color: #0f172a; margin: 0 0 10px 0; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; padding-bottom: 6px; font-size: 1em;">Ṭhangpuina Le Hrietding Pawimaw Dang Hai</div> <ul style="margin: 0; padding: 0 0 0 18px; line-height: 1.75; color: #334155;"> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw|Hriet Ding Pawimaw]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:I Article Ziek Hmasatak|I Article Ziek Hmasatak]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Sandbox Hmangdan|Sandbox Hmangdan]]</li> <li>[[Wp/hmr/Wikipedia:Fiena Siem Dan|Fiena Siem Dan]]</li> </ul> </div> <div style="margin-top: 14px; padding-top: 8px; border-top: 1px dashed #cbd5e1; font-weight: 700; font-size: 0.98em; line-height: 1.6; text-align: left; display: flex; flex-direction: column; gap: 4px;"> <div>📁 [[:Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna|Hi Thupui a Article Dang]]</div> </div> </div> </div> </div> <!-- SISTER PROJECTS --> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 12px; padding: 20px 24px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05);"> <h3 style="margin-top: 0; font-size: 1.1em; color: #0f172a; font-weight: 700; border-bottom: 1px solid #f1f5f9; padding-bottom: 8px; display: flex; align-items: center; gap: 8px;"> [[File:Wikimedia-logo.svg|24px|link=]] Sister Projects </h3> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; margin-top: 14px;"> <!-- Hmar Wikipedia Incubator (Current Project - Non-clickable) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">Hmar Wikipedia Incubator</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free encyclopedia test-wiki</div> </div> </div> <!-- Hmar Wiktionary Incubator (External Link) --> <div style="flex: 1; min-width: 240px; background: #f8fafc; border: 1px solid #e2e8f0; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; display: flex; align-items: center; gap: 16px;"> [[File:Wiktionary-logo-en.svg|48px|link=]] <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1em; color: #0f172a;">[[Wt/hmr/Main Page|Hmar Wiktionary Incubator]]</div> <div style="font-size: 0.84em; color: #64748b; margin-top: 2px;">Hmar language free dictionary test-wiki</div> </div> </div> </div> </div> </div> </div> [[Category:Wp/hmr]] {{INTERWIKI}} cv1xuq9f65czbqtky2w960tn3sdx9r5 0 3796823 7283675 7282604 2026-08-13T18:16:42Z Phxlm 2697478 7283675 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Contributor|Contributor]] le [[Wp/hmr/Reader|Reader]] tiin ei ko hriet a. Contributor chun article ziek le project enkawlna kawng dang dang ahai a hung thang hlak a, reader ruok chu article tiem tieng ahung thang ve thung anih. Contributor le Reader ti hi official title an ni naw a, Wikipedia ei hmang dan hai tlier the na ding a ei hung hril anih. Ei hung hril na san chu Wikipedia hi a tiemtu bo chun um man anei naw a, a um thlawn anih. Chu lei chun tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma Wikipedia ah Reader i nina a, i hlutna hi Project enkawltu hai hin kan hriet anih. Chuong lai zing chun tiem ding a um ding anichun a ziektu an um a tul a, a project enkawl tu an um a tul bawk a. Project hi tu ta bik khawm ani naw leiin iengkim hi mani tlawmngaina a, Contributor hai hung thaw ani a chu leiin mi tu el khawm Wikipedia hi i hmang a article um hai hi i tangkai pui ani chun i hriet le thiem hai hung thaw lut ve ngei dingin kan hung in hriettir che anih. === Thuhmahruoi === Hi page a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai, eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu, editor le admin hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen bawk che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a man umlo, a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Article Ziek Tieng I Thang Nuom Chun == Editor ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma, dan um po po i hriet kim vawng a i tiem kim vawng chu duthusam ani lai zingin a awm nawh ti khawm chu a Enkawltu hai hin kan hriet a, chu lei chun a bul tan na dingin a hnuoia [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai hi hang bie chieng phawt la, dan um hai hi hieng dan anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti page anthawk tiem thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''Ngaidan Bik Fepuilo:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''Thubelchiengdawl Cho:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''Inza Tawnna:''' Project enkawltu,ziekthawtu le atiemtu hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a ngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. === Article Submit Hma A Hriet Ding Pawimaw === * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Article thar i siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi page hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna thuthar hung bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] po72uolnrkl8rk3ro4wj8l8z2hnodfd 7283703 7283675 2026-08-13T18:35:25Z Phxlm 2697478 7283703 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Contributor|Contributor]] le [[Wp/hmr/Reader|Reader]] tiin ei ko hriet a. Contributor chun article ziek le project enkawlna kawng dang dang ahai a hung thang hlak a, reader ruok chu article tiem tieng ahung thang ve thung anih. Contributor le Reader ti hi official title an ni naw a, Wikipedia ei hmang dan hai tlier ṭhe na ding a ei hung hril anih. Ei hung hril na san chu Wikipedia hi a tiemtu bo chun um man anei naw a, a um thlawn anih. Chu lei chun tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma Wikipedia ah Reader i nina a, i hlutna hi Project enkawltu hai hin kan hriet anih. Chuong lai zing chun tiem ding a um ding anichun a ziektu an um a ṭul a, a project enkawl tu an um a ṭul bawk a. Project hi tu ta bik khawm ani naw leiin, project enkawltu le article ziektu hai hi mani tlawmngaina a hung ṭhang anni a, chu leiin mi tu el khawm Wikipedia hi i hmang a article um hai hi i tangkai pui ani chun i hriet le thiem hai hung thaw lut ve ngei dingin kan hung in hriettir che anih. === Thuhmahruoi === Hi page a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai, eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu, editor le admin hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen bawk che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a man umlo, a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Article Ziek Tieng I Thang Nuom Chun == Editor ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma, dan um po po i hriet kim vawng a i tiem kim vawng chu duthusam ani lai zingin a awm nawh ti khawm chu a Enkawltu hai hin kan hriet a, chu lei chun a bul tan na dingin a hnuoia [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai hi hang bie chieng phawt la, dan um hai hi hieng dan anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti category page anthawk dan um hai ngaiven thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''[[Wp/hmr/Ngaidan Bik Fepuilo|Ngaidan Bik Fepuilo]]:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''[[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''[[Wp/hmr/Inza Tawnna|Inza Tawnna]]:''' Project enkawltu, contributor le reader hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a inngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. Hi thu hi [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ah zawng thei ning atih. === Article Submit Hma A Hriet Ding Pawimaw === * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Article thar i siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. Hi thu hi [[Wp/hmr/Article Ziek Dan Guide|Article Ziek Dan Guide]] ah chipchier taka tiem thei ning atih. [[Wp/hmr/Article Siem Dan Technical Guide|Article Siem Dan Technical Guide]] ah contributor thar hai ta dingin 'Tutorial' tiem ding um bawk atih. Category le inzawm dan le policy hai chu [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchang]] ti Category page anthawk ngaiven thei ning atih. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi page hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna thuthar hung bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] t5r4328oios00oj61azpgj69678eiru 7283806 7283703 2026-08-13T21:38:48Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Hriet ding pawimaw]] to [[Wp/hmr/WP:Hriet ding pawimaw]] 7283703 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Contributor|Contributor]] le [[Wp/hmr/Reader|Reader]] tiin ei ko hriet a. Contributor chun article ziek le project enkawlna kawng dang dang ahai a hung thang hlak a, reader ruok chu article tiem tieng ahung thang ve thung anih. Contributor le Reader ti hi official title an ni naw a, Wikipedia ei hmang dan hai tlier ṭhe na ding a ei hung hril anih. Ei hung hril na san chu Wikipedia hi a tiemtu bo chun um man anei naw a, a um thlawn anih. Chu lei chun tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma Wikipedia ah Reader i nina a, i hlutna hi Project enkawltu hai hin kan hriet anih. Chuong lai zing chun tiem ding a um ding anichun a ziektu an um a ṭul a, a project enkawl tu an um a ṭul bawk a. Project hi tu ta bik khawm ani naw leiin, project enkawltu le article ziektu hai hi mani tlawmngaina a hung ṭhang anni a, chu leiin mi tu el khawm Wikipedia hi i hmang a article um hai hi i tangkai pui ani chun i hriet le thiem hai hung thaw lut ve ngei dingin kan hung in hriettir che anih. === Thuhmahruoi === Hi page a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai, eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu, editor le admin hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen bawk che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a man umlo, a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Article Ziek Tieng I Thang Nuom Chun == Editor ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma, dan um po po i hriet kim vawng a i tiem kim vawng chu duthusam ani lai zingin a awm nawh ti khawm chu a Enkawltu hai hin kan hriet a, chu lei chun a bul tan na dingin a hnuoia [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai hi hang bie chieng phawt la, dan um hai hi hieng dan anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti category page anthawk dan um hai ngaiven thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''[[Wp/hmr/Ngaidan Bik Fepuilo|Ngaidan Bik Fepuilo]]:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''[[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''[[Wp/hmr/Inza Tawnna|Inza Tawnna]]:''' Project enkawltu, contributor le reader hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a inngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. Hi thu hi [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ah zawng thei ning atih. === Article Submit Hma A Hriet Ding Pawimaw === * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Article thar i siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. Hi thu hi [[Wp/hmr/Article Ziek Dan Guide|Article Ziek Dan Guide]] ah chipchier taka tiem thei ning atih. [[Wp/hmr/Article Siem Dan Technical Guide|Article Siem Dan Technical Guide]] ah contributor thar hai ta dingin 'Tutorial' tiem ding um bawk atih. Category le inzawm dan le policy hai chu [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchang]] ti Category page anthawk ngaiven thei ning atih. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi page hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna thuthar hung bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] t5r4328oios00oj61azpgj69678eiru 7283810 7283806 2026-08-13T21:48:23Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/WP:Hriet ding pawimaw]] to [[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw]] 7283703 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Mi thar lawmlutna le dan tawite tarlangna}} == Chibai Phawt == CHIBAI!!!! Hmar Wikipedia-ah kan lo lawm che! Hilaia thuziek hai hi encyclopedia-a miṭhar lawmlutna ding le '''[[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]]''' haia inchiehu theina dinga hung tarlang an nih. Wikipedia hi a hmangtu chi hni ei uma, chuong hai chu [[Wp/hmr/Contributor|Contributor]] le [[Wp/hmr/Reader|Reader]] tiin ei ko hriet a. Contributor chun article ziek le project enkawlna kawng dang dang ahai a hung thang hlak a, reader ruok chu article tiem tieng ahung thang ve thung anih. Contributor le Reader ti hi official title an ni naw a, Wikipedia ei hmang dan hai tlier ṭhe na ding a ei hung hril anih. Ei hung hril na san chu Wikipedia hi a tiemtu bo chun um man anei naw a, a um thlawn anih. Chu lei chun tiem tieng cho i hung ṭhang nuom ani khawma Wikipedia ah Reader i nina a, i hlutna hi Project enkawltu hai hin kan hriet anih. Chuong lai zing chun tiem ding a um ding anichun a ziektu an um a ṭul a, a project enkawl tu an um a ṭul bawk a. Project hi tu ta bik khawm ani naw leiin, project enkawltu le article ziektu hai hi mani tlawmngaina a hung ṭhang anni a, chu leiin mi tu el khawm Wikipedia hi i hmang a article um hai hi i tangkai pui ani chun i hriet le thiem hai hung thaw lut ve ngei dingin kan hung in hriettir che anih. === Thuhmahruoi === Hi page a dan tarlang a um hai hi Wikipedia in danpui a siem hai le ei project in '''dan bik'' a siem hai, eiin hril hriet na anih. Hieng dan bik ei siem hai hi hma tieng huna project enkawlna kawng ah harsatna a um naw na ding le, project enkawltu, editor le admin hai ta dinga rorelna le thutlukna siemna kawng ah harsatna a umnaw na dinga duon an ni a. Wikipedia in dan a siem hai inza pum zinga, a dan siem hai khelah, ei hnam nunphung le inrem a project enkawlna kawngah harsatna a umnaw na dinga ruot an nih. Platform hi inrem taka ei ṭangkaipui seng theina dingin, hieng dan tarlang a um hai hi inza dingin kan hung ngen bawk che anih. ''Dan hai hi a kimchang lem ngaiven dinga inhriettir ini a, hilaia thuziek hai hi a tawi zawng a hung tarlang anih.'' === Hmar Wikipedia hi iem a ni? === Hmar Wikipedia hi Hmar ṭawnga thuziek thawho a mi tu el khawm a man umlo, a thlawna mani tawng ngeia hrietna ei bawzui theina encyclopedia a ni a. Mi tinin ṭangkai taka ei hnam ta dinga hrietna rawntlak tam tak a um theina ding thuziek thar belsana, siemin, mipui tu el khawm thangruola hma ei lak theina hmun anih. == Article Ziek Tieng I Thang Nuom Chun == Editor ni ding in i hriet ṭul tamtak a uma, dan um po po i hriet kim vawng a i tiem kim vawng chu duthusam ani lai zingin a awm nawh ti khawm chu a Enkawltu hai hin kan hriet a, chu lei chun a bul tan na dingin a hnuoia [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] tarlang a um hai hi hang bie chieng phawt la, dan um hai hi hieng dan anthawk a hung insieng vawng an ni leiin hieng dan hai hi i hriet chieng hmasa phawt a pawimaw anih. Hieng dan hai hi kimchang lema tiem ding chun [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ti category page anthawk dan um hai ngaiven thei ning antih. === Dan Bulṭhut Ṭhen Hai=== * '''[[Wp/hmr/Ngaidan Bik Fepuilo|Ngaidan Bik Fepuilo]]:''' Thuziek reng reng hi tu tieng khawm san bik le ṭan bik neiloa mani ngaidan thangloa ziek ding an nih, thudik chu huopzo taka tarlang hlak ding anih. * '''[[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]]:''' Thuziek reng reng in thuthlung le thu belchieng dawlna hnar ṭha a nei ding anih, mani ngaidan le mani hrietthiem dan ringawt a finfie theilo thu thuzieka bel hi khap ani a, bel lo atha lem. * '''[[Wp/hmr/Inza Tawnna|Inza Tawnna]]:''' Project enkawltu, contributor le reader hai in za-tawn thiem a ṭul a, mi tu el khawm a tluong zawng a inngai hmasak phawt a, inselkalna ṭawngkam le in-er zawnga hma lak hmasak ngai lo ding. Hi thu hi [[:Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] ah zawng thei ning atih. === Article Submit Hma A Hriet Ding Pawimaw === * '''Zawng Hmasak Phawt:''' Article thar i siem dingin, thupui hi zieksa ani ta am ti zawng hmasak phawt hlak ding. * '''Category Fel Taka Sie:''' Thuziek thar i thaw lut hai reng reng chu category indik taka a umna dinga thlep lut ngei ngei ding. * '''Formatting Inza:''' A tiem awlsam na ding le hmu a amawina dingin heading, bold text, italics le internal link ang chi hmangruo hmang thiem hlak ding. Hi thu hi [[Wp/hmr/Article Ziek Dan Guide|Article Ziek Dan Guide]] ah chipchier taka tiem thei ning atih. [[Wp/hmr/Article Siem Dan Technical Guide|Article Siem Dan Technical Guide]] ah contributor thar hai ta dingin 'Tutorial' tiem ding um bawk atih. Category le inzawm dan le policy hai chu [[:Category:Wp/hmr/Category Chungchang|Category Chungchang]] ti Category page anthawk ngaiven thei ning atih. === Hriet Ding Dang === Thuziek the lut dingin dan dang um hai tiem ngei ngei rawh. ==Ṭhangpuina Mamaw Ani Chun == Hriet chieng tawk lo inei in, format siem dan dingah mani, inṭhuoidan le dan dang um hai chungchanga hriet bel nuom i nei chun hi thuziekphek chungtienga talk page ah zawna hung siem rawh. Hi page hi ziekzo ala ni naw a, hma tieng huna thuthar hung bel sa ani ding. Hriet ding pawimaw i hriet hmai naw na dingin a kar chang hung kir nawk hlak rawh. [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Ṭhangpuina Le Inhriettirna]] t5r4328oios00oj61azpgj69678eiru 10 3796840 7283895 7282621 2026-08-14T02:29:08Z Phxlm 2697478 7283895 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>|{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>|}}}} {{#if:{{{pushpin_map|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background-color: #f2f2f2; border-top: 1px solid #eaecf0; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{pushpin_map}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location in {{{country|}}}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{settlement_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{settlement_type}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{country|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Country:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{country}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{state|{{{region|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">State / Region:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{state|{{{region|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{district|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">District:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{district}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{area_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}} {{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}} {{#if:{{{timezone|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | image_skyline = | caption = | settlement_type = | country = | state = | district = | leader_title = | leader_name = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | timezone = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> fvfhmhg5m18amxv2uaqg6gm48dlobt1 7283918 7283895 2026-08-14T02:52:37Z Phxlm 2697478 7283918 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div>{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = | image_skyline = | caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> 9wb1wxw4yjcimyty1k9q48kzr3at0gl 7283919 7283918 2026-08-14T02:52:53Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/infobox settlement]] to [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]] over redirect 7283918 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div>{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = | image_skyline = | caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> 9wb1wxw4yjcimyty1k9q48kzr3at0gl 7283952 7283919 2026-08-14T03:11:24Z Phxlm 2697478 7283952 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div>{{#if:{{{image_flag|}}}|<div style="text-align: center; padding: 8px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image_flag}}}|frameless|260px]]</div>}}{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = | image_skyline = | caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> rwziecgd98gj6t3wx9eiy78vbwzq1k1 7284087 7283952 2026-08-14T06:14:57Z Phxlm 2697478 7284087 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{name|{{{official_name|{{{title|}}}}}}}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' Missing mandatory settlement name! Please set <code>name = Name</code>. See docs: [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]].</div>}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|{{#if:{{{population_as_of|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Please provide <code>population_as_of = YYYY</code> (e.g. 2001) for accurate population data.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{lat|}}}|{{#if:{{{long|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>lat</code> was provided but <code>long</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{long|}}}|{{#if:{{{lat|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>long</code> was provided but <code>lat</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{#if:{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Country name is missing! Please set <code>subdivision_name = CountryName</code> (e.g. <code>subdivision_name = India</code>).</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{leader_title|}}}|{{#if:{{{leader_name|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' <code>leader_title = {{{leader_title}}}</code> was set but <code>leader_name</code> is missing!</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}||{{#if:{{{pushpin_layout|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' You can change the 2-map layout using <code>pushpin_layout = stacked</code> (vertical 1/1) or <code>pushpin_layout = side-by-side</code> (horizontal 1+1).</div>}}}}<!-- -->}}{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{flag|}}}|<div style="text-align: center; padding: 8px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{#ifexist:File:{{{flag}}}|[[File:{{{flag}}}|frameless|260px]]|[[File:Flag of {{{flag}}}.svg|frameless|260px]]}}</div>}}{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}||{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<div style="text-align: center; padding: 6px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div></div>|{{#ifeq:{{lc:{{{pushpin_layout|side-by-side}}}}}|stacked|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div>[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|250px]]</div>|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div></div>}}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></div>}}}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}|{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<tr><td colspan="2" style="padding: 6px 4px; text-align: center; border-bottom: 1px solid #eaecf0; background: #ffffff;">{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div></div>|{{#ifeq:{{lc:{{{pushpin_layout|side-by-side}}}}}|stacked|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div>[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|250px]]</div>|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div></div>}}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></td></tr>|}}|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = Village | image_skyline = | caption = | flag = | pushpin_map1 = India_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map3 = | pushpin_layout = side-by-side | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> ki858oys08m83vx2w81965xdzlmxcwv 7284092 7284087 2026-08-14T06:29:01Z Phxlm 2697478 7284092 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{name|{{{official_name|{{{title|}}}}}}}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' Missing mandatory settlement name! Please set <code>name = Name</code>. See docs: [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]].</div>}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|{{#if:{{{population_as_of|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Please provide <code>population_as_of = YYYY</code> (e.g. 2001) for accurate population data.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{lat|}}}|{{#if:{{{long|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>lat</code> was provided but <code>long</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{long|}}}|{{#if:{{{lat|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>long</code> was provided but <code>lat</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{#if:{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Country name is missing! Please set <code>subdivision_name = CountryName</code> (e.g. <code>subdivision_name = India</code>).</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{leader_title|}}}|{{#if:{{{leader_name|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' <code>leader_title = {{{leader_title}}}</code> was set but <code>leader_name</code> is missing!</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}||{{#if:{{{pushpin_layout|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' You can change the 2-map layout using <code>pushpin_layout = stacked</code> (vertical 1/1) or <code>pushpin_layout = side-by-side</code> (horizontal 1+1).</div>}}}}<!-- -->}}{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{flag|}}}|<div style="text-align: center; padding: 8px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{#ifexist:File:{{{flag}}}|[[File:{{{flag}}}|frameless|260px]]|[[File:Flag of {{{flag}}}.svg|frameless|260px]]}}</div>}}{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}||{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<div style="text-align: center; padding: 6px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;"><div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div>}}</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></div>}}}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}|{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<tr><td colspan="2" style="padding: 6px 4px; text-align: center; border-bottom: 1px solid #eaecf0; background: #ffffff;"><div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div>}}</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></td></tr>|}}|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = Village | image_skyline = | caption = | flag = | pushpin_map1 = India_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map3 = India_Assam_relief_location_map.jpg | pushpin_layout = side-by-side | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> s5xdl6hrz24gqfj0x7wc2mehm98z44y 7284094 7284092 2026-08-14T06:31:57Z Phxlm 2697478 7284094 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{name|{{{official_name|{{{title|}}}}}}}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' Missing mandatory settlement name! Please set <code>name = Name</code>. See docs: [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]].</div>}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|{{#if:{{{population_as_of|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Please provide <code>population_as_of = YYYY</code> (e.g. 2001) for accurate population data.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{lat|}}}|{{#if:{{{long|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>lat</code> was provided but <code>long</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{long|}}}|{{#if:{{{lat|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>long</code> was provided but <code>lat</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{#if:{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Country name is missing! Please set <code>subdivision_name = CountryName</code> (e.g. <code>subdivision_name = India</code>).</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{leader_title|}}}|{{#if:{{{leader_name|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' <code>leader_title = {{{leader_title}}}</code> was set but <code>leader_name</code> is missing!</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}||{{#if:{{{pushpin_layout|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' You can change the 2-map layout using <code>pushpin_layout = stacked</code> (vertical 1/1) or <code>pushpin_layout = side-by-side</code> (horizontal 1+1).</div>}}}}<!-- -->}}{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{flag|}}}|<div style="text-align: center; padding: 8px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{#ifexist:File:{{{flag}}}|[[File:{{{flag}}}|frameless|260px]]|[[File:Flag of {{{flag}}}.svg|frameless|260px]]}}</div>}}{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}||{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<div style="text-align: center; padding: 6px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;"><div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div>}}</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></div>}}}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}|{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<tr><td colspan="2" style="padding: 6px 4px; text-align: center; border-bottom: 1px solid #eaecf0; background: #ffffff;"><div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div>{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div>}}</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></td></tr>|}}|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = Village | image_skyline = | caption = | flag = | pushpin_map1 = India_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map3 = India_Assam_relief_location_map.jpg | pushpin_layout = side-by-side | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> hbt4id3rl0kijw3tl4nvyjbauio5nss 7284098 7284094 2026-08-14T06:44:58Z Phxlm 2697478 7284098 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 0; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box; overflow: hidden; border-radius: 4px;"><div style="background-color: #ced4da; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px 8px; font-size: 110%;">{{{name|{{{official_name|{{{title|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}{{#if:{{{settlement_type|}}}|<div style="font-weight: 600; font-size: 82%; color: #475569; margin-top: 2px;">{{{settlement_type}}}</div>}}{{#if:{{{native_name|}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; margin-top: 2px;">{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}|<div style="font-weight: normal; font-size: 85%; font-style: italic; margin-top: 2px;">{{{other_name|{{{alt_name|}}}}}}</div>}}</div><!-- -->{{#if:{{{name|{{{official_name|{{{title|}}}}}}}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' Missing mandatory settlement name! Please set <code>name = Name</code>. See docs: [[Template:Wp/hmr/Infobox settlement]].</div>}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|{{#if:{{{population_as_of|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Please provide <code>population_as_of = YYYY</code> (e.g. 2001) for accurate population data.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{lat|}}}|{{#if:{{{long|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>lat</code> was provided but <code>long</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{long|}}}|{{#if:{{{lat|}}}||<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border-bottom: 1px solid #fecaca; font-size: 85%;">⚠️ '''Error:''' <code>long</code> was provided but <code>lat</code> is missing! Both <code>lat</code> and <code>long</code> must be specified together.</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{#if:{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' Country name is missing! Please set <code>subdivision_name = CountryName</code> (e.g. <code>subdivision_name = India</code>).</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{leader_title|}}}|{{#if:{{{leader_name|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' <code>leader_title = {{{leader_title}}}</code> was set but <code>leader_name</code> is missing!</div>}}<!-- -->}}{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}||{{#if:{{{pushpin_layout|}}}||<div style="color: #854d0e; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fefce8; border-bottom: 1px solid #fef08a; font-size: 85%;">ℹ️ '''Hint:''' You can change the 2-map layout using <code>pushpin_layout = stacked</code> (vertical 1/1) or <code>pushpin_layout = side-by-side</code> (horizontal 1+1).</div>}}}}<!-- -->}}{{#if:{{{image_skyline|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image_skyline}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px; background: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|{{{image_caption|}}}}}}</small></div>}}{{#if:{{{flag|}}}|<div style="text-align: center; padding: 8px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{#ifexist:File:{{{flag}}}|[[File:{{{flag}}}|frameless|260px]]|[[File:Flag of {{{flag}}}.svg|frameless|260px]]}}</div>}}{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}||{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<div style="text-align: center; padding: 6px 4px; background-color: #ffffff; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div></div>|{{#ifeq:{{lc:{{{pushpin_layout|side-by-side}}}}}|stacked|<div style="margin-bottom: 6px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div>[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|250px]]</div>|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div></div>}}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></div>}}}}<table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse; margin: 0;"> {{#if:{{{subdivision_type|{{{country|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type|Country}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name|{{{country|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type1|State / Region}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name1|{{{state|{{{region|}}}}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type2|{{{district|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type2|District}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name2|{{{district|}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{subdivision_type3|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_type3}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{subdivision_name3}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{established_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_title|Established}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{established_date}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{founder|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founder:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{founder}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{named_for|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Named for:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{named_for}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{government_type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Government type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{government_type}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{governing_body|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Governing body:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{governing_body}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{coordinates|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Coordinates:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{coordinates}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}{{{flag|}}}|{{#if:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map|}}}}}}|<tr><td colspan="2" style="padding: 6px 4px; text-align: center; border-bottom: 1px solid #eaecf0; background: #ffffff;">{{#if:{{{pushpin_map2|}}}|{{#if:{{{pushpin_map3|}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map3}}}|frameless|120px]]</div></div>|{{#ifeq:{{lc:{{{pushpin_layout|side-by-side}}}}}|stacked|<div style="margin-bottom: 6px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div><div>[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|250px]]</div>|<div style="display: flex; gap: 4px; justify-content: center;"><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|120px]]</div><div style="flex: 1;">[[File:{{{pushpin_map2}}}|frameless|120px]]</div></div>}}}}|<div style="margin-bottom: 4px;">[[File:{{{pushpin_map1|{{{pushpin_map}}}}}}|frameless|250px]]</div>}}<br><small>{{{pushpin_map_caption|Location map}}}</small></td></tr>|}}|}}<!-- -->{{#if:{{{area_total|{{{area_total_km2|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Total area:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_total|{{{area_total_km2}}} km²}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{elevation_m|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Elevation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{elevation_m}}} m</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_total|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Population:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_total}}} <small>({{{population_as_of|}}})</small></td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{population_density_km2|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Density:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{population_density_km2}}}/km²</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_title1}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{demographics1_info1}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{timezone|{{{timezone1|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Time zone:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{timezone|{{{timezone1}}}}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{postal_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code_type|Postal code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{postal_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{area_code|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code_type|Area code}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{area_code}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{registration_plate|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Vehicle reg.:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{registration_plate}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}}<!-- -->{{{content|}}} </table></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Khawpui, Khawte, District, State le Ram (settlement) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a awlsam deu na ding. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = | official_name = | native_name = | other_name = | settlement_type = Village | image_skyline = | caption = | flag = | pushpin_map1 = India_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map3 = India_Assam_relief_location_map.jpg | pushpin_layout = side-by-side | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Country | subdivision_name = | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | coordinates = | area_total = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_density_km2 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | timezone = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | registration_plate = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> 9ppqjr9sauzwyhtxeo5cej7osjlkf0x 10 3796841 7283875 7282619 2026-08-14T01:56:44Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/infobox person]] to [[Template:Wp/hmr/Infobox person]] over redirect 7275366 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{birth_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Born:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{birth_date}}} <br>{{{birth_place|}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{death_date|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Died:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{death_date}}} <br>{{{death_place|}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{resting_place|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Resting place:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{resting_place}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{occupation|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Occupation:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{occupation}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{years_active|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Years active:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{years_active}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{employer|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Employer:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{employer}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{party|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Political party:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{party}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{spouse|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Spouse(s):</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{spouse}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{children|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Children:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{children}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{awards|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Awards:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{awards}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Mi pawimaw (Biography - mi mal hmingthang, Author, Politicians, Musicians, etc.) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hman a ni a, import a suk awlsam deu leiin. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox person | name = | image = | caption = | native_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = | years_active = | party = | spouse = | children = | awards = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> jwyxauc6q43ptnrbbsn35m21puyal6p 10 3796842 7283872 7282617 2026-08-14T01:56:02Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/infobox organization]] to [[Template:Wp/hmr/Infobox organization]] over redirect 7275370 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{motto|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Motto:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{motto}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{formation|{{{founded|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Founded:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{formation|{{{founded|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{type|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Type:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{type}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{headquarters|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Headquarters:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{headquarters}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{region_served|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Area served:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{region_served}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{leader_title|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_title}}}:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{leader_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{key_people|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Key people:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{key_people}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{parent_organization|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Parent org:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{parent_organization}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Pawl, schools/universities, company, sorkar le inzawm organization/institutio le NGO chungchanga article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hmang a ni a, import a suk-awlsam deu leiin. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox organization | name = | image = | caption = | native_name = | motto = | founded = | type = | headquarters = | region_served = | leader_title = | leader_name = | key_people = | parent_organization = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> 44y16osyl9nwpezmdgf111apuqdw4d9 10 3796843 7283869 7282615 2026-08-14T01:55:25Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/infobox creative work]] to [[Template:Wp/hmr/Infobox creative work]] over redirect 7275371 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="float: right; clear: right; width: 100%; max-width: 300px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 4px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; box-sizing: border-box;"> <div style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 110%;">{{{name|{{{title|{{SUBPAGENAME}}}}}}}}</div> {{#if:{{{image|}}}|<div style="text-align: center; padding: 4px;">[[File:{{{image}}}|frameless|280px]]<br><small>{{{caption|}}}</small></div>|}} <table style="width: 100%; font-size: 95%; background: transparent; border-collapse: collapse;"> {{#if:{{{native_name|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Native name:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{native_name}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{genre|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Genre:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{genre}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{author|{{{creator|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Author / Creator:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{author|{{{creator|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{director|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Director:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{director}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{producer|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Producer:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{producer}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{released|{{{publication_date|}}}}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Released:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{released|{{{publication_date|}}}}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{language|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Language:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{language}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{pages|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Pages:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{pages}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{runtime|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Runtime:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{runtime}}}</td></tr>|}} {{#if:{{{website|}}}|<tr><th style="text-align: left; padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">Website:</th><td style="padding: 3px 6px; border-bottom: 1px solid #eaecf0;">{{{website}}}</td></tr>|}} {{{content|}}} </table> </div> <div style="clear: both;"></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == Hmangdan == Hi template hi Lehkhabu, lemchang/film, hla le thil siemsuok (creative works) article-haia hmang dinga siem anih. English Wikipedia standard parameter keys hman a ni a, import a suk awlsam deu leiin. === Copy-Paste Code === <pre> {{Wp/hmr/Infobox creative work | name = | image = | caption = | native_name = | genre = | author = | director = | producer = | released = | language = | pages = | runtime = | website = }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Infobox Template Um Po]] </noinclude> nl4vtnoo1458akktkwblw6tx0mxgn83 10 3797013 7283857 7282631 2026-08-14T01:46:31Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Template:Wp/hmr/multiref]] to [[Template:Wp/hmr/Multiref]] over redirect 7275661 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{1|}}}{{#if:{{{2|}}}|; {{{2|}}}}}{{#if:{{{3|}}}|; {{{3|}}}}}{{#if:{{{4|}}}|; {{{4|}}}}}{{#if:{{{5|}}}|; {{{5|}}}}}{{#if:{{{6|}}}|; {{{6|}}}}}{{#if:{{{7|}}}|; {{{7|}}}}}{{#if:{{{8|}}}|; {{{8|}}}}}{{#if:{{{9|}}}|; {{{9|}}}}}</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} == About == He template hi reference dang dang a ruola sie khawmna ding le semicolon (;) hmanga sem hranna dinga siem a ni. === Copy Code === <pre> <nowiki>{{Wp/hmr/Multiref|Ref1|Ref2}}</nowiki> </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 5sj9a77fawd2x4xxplw3xylmdilkn7p 0 3797074 7284097 7282591 2026-08-14T06:41:58Z Phxlm 2697478 7284097 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Assam, Dima Hasao a Muolhoi khuo chungchang}} {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Muolhoi | official_name = Muolhoi Village | native_name = Muolkhawpui | settlement_type = Village | image_skyline = Muolhoi-view-1.jpng.jpg | caption = Muolhoi Khawpui Thlalak | pushpin_map1 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_relief_map.png | pushpin_layout = side-by-side | pushpin_map_caption = Location of Muolhoi in India and Assam | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Hasao | area_total = 4.5 km² | elevation_m = 700–1100 | population_total = 6,500 | population_as_of = 2025 | timezone = IST (+5:30) | coordinates = {{Wp/hmr/Coord|25.18|N|93.02|E}} }} '''Muolhoi''' ('''Muolkhawpui''' ti khawma hriet) hi [[Wp/hmr/Assam|Assam]], [[Wp/hmr/India|India]] ram sung, [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] district (North Cachar Hill) hnuoia khawpui [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] a veng inlar le pawimaw tak pakhat a nih. A khuo hi tuipui anthawk meter 700 to 1100 m vela insangah a um a,<ref name="Sajem2010">Sajem, Albert L. & Gosai, Kuldip. (January 2010). [http://nopr.niscpr.res.in/handle/123456789/7145 ''Ethnobotanical investigations among the Lushai tribes in North Cachar Hills district of Assam, Northeast India'']. ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 9(1), pp. 108–113.</ref> [[Wp/hmr/Hmar|Hmar]] hnam le an hnaipui [[Wp/hmr/Zohnathlak|Zohnathlak]] hnam dang haiin an hluo tlangpui a .<ref name="Pakhuongte1992">Pakhuongte, Lallienvel. (1992). ''Processes of Migration and Distribution of the Hmars in North-East India: A Study in Social Geography''. pp. 102. North-Eastern Hill University.</ref><ref name="Sajem2010" /> Hi veng hi Assam state sungah Hmar hnam chengna khuo lien tak a hriet anih. == Hming Ṭobul == [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar ṭawng]] chun, 'Muolhoi' ti hming hi 'hmun inhawi' mani 'Muol inhawi' tiin an lo hril hlak a. Dima Hasao a botanical research record a chun, he hming hi Hmar thumal pahnih 'muol' (''Litchi chinensis'') le 'hoi' ('huon' mani 'hmun inhawi') kawkna ti anga lo sui suok ani a, '[[Wp/hmr/Litchi|Litchi]] huon' tina a ni ati ve thung. Hi khuo hmuna hin litchi kung tam tak a lo um hlak ti hriet ani bawk.<ref name="Medhi2013">Medhi, Pramod & Borthakur, Sachin Kumar. (February 2013). ''Sacred groves and sacred plants of the Dimasas of North Cachar Hills of Northeast India''. ''African Journal of Plant Science'', 7(2), pp. 67–77. doi:10.5897/AJPS12.038.</ref> == Sulhnung == Thu tlanglawn a chun, Muolhoi hi kum 1949 vel khan tlang ram district sunga Hmar sungkuo hrang hrang inpem khawm hai indin ṭan a nia. Hriet danin, hi khuo hi a phut chun [[Wp/hmr/Hrangkhawl|Hrangkhawl]] (Hmar hnam peng pakhat) loneina hmun a ni hlak a, a hnuah Pu.Haolung Lungchuong (Ex. Executive Member) le midang, entirnan [[Wp/hmr/C.H Khawthlang|C. H. Khawthlang Hmar]] hai le a inchawk a khuo chu indin anih tia hriet anih. C. H. Khawthlang hi kum 1952 a [[Wp/hmr/North Cachar Hills Autonomous Council|North Cachar Hills Autonomous Council]] a Chief Executive Member (CEM) hmasa tak anih.<ref>District Administration, Dima Hasao. [https://dimahasao.assam.gov.in/information-and-services/nc-hills-autonomous-council ''NC Hills Autonomous Council'']. ''Dima Hasao District, Government of Assam''.</ref> District sunga tlangmi chengna khuo dang hai angin, Muolhoi khawm hin tuolsung ah hnam inkara buoina a lo tuok ve ta a, a bik takin kum 2003 lai khan Dimasa le Hmar inkara buoina alo um ta a. Hi buoina lei hin North Cachar Hills a tlangram vela hnam tam tak inthuoina le nunphung hai khawm a sukbuoi phak anih.<ref>Raman, Anil. (July–September 2004). ''The Dimasa-Hmar Conflict: Another Ember in the Fire''. ''Journal of the United Service Institution of India'', 134(557), pp. 410–422.</ref> Ngaidan dang achun [[Wp/hmr/Dimasa|Dimasa]] le [[Wp/hmr/Karbi|Karbi]] hai hi Muolhoi lo hluo hmasatu an nih tia hriet ania, anachu hi ngaihdan hi Khawsung mi cheng hlui hai hril sawng dan le anmil chie naw anih. Karbi han' huon a anlo hmang hma khan Hrangkhawl hai huon alo ni hlak tia hriet ania, Hrangkhawl hai hi Hmar anni leiin mi tamtak chun Hmar khuo reng anih anti ve thung anih. == Mipui == [[File:Muolhoi-girl.png|thumb|Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in|alt=Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in]] Muolhoi hi Haflong khawpui huom sunga Zohnatlak hnam peng hai, abik takin Hmar le Lushai hai chengna hmun pawimaw pakhat anih.<ref name="Sajem2010" /><ref name="Pakhuongte1992" /> Muolhoi hi Haflong municipal biel sunga um ani leiin, [[Wp/hmr/Census of India|Census of India]] chun a hranin census data a tarlang naw a. Anachu, tuolsung inrelbawlna le pawl dang dang hai sut danin mipui 6,500 an chuong an tah.<ref name="MSME2012">Development Commissioner, Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises, Government of India. (2012). [https://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Dima%20Hasao.pdf ''Brief Industrial Profile of Dima Hasao District''].</ref> He hmuna cheng hai hi a tlangpuiin Kristien an ni a, Protestant kohhran hrang hrang an uma, sakhaw dang bie tlawmte an um bawk. Hi veng sunga hin [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar tawng]] hi hmang lar tak ani laiin, [[Wp/hmr/Mizo tawng|Mizo tawng]] le Zohnatlak hnam peng ṭawng dang hai khawm a hmangtu an um bawk anih.<ref name="Sajem2010" /> == Nundan le Hnam zie == [[File:Sikpuiruoi-muolhoi-2018-2.jpg|thumb|Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai|alt=Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai]] Muolhoi khuo a kut an lawm tak chu [[Wp/hmr/Sikpui Ruoi|Sikpui Ruoi]] ani a, hi kut hi Hmar hnam bu lak zo lawmna kut pui tak niin, ruoithekhawmna le, hnam lam dang dang le hnam hla hai sakin an hmang hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2019/12/sikpui-ruoi-celebrated-at-haflong.html ''Sikpui Ruoi Celebrated at Haflong''].</ref> Khawtlanga ruoiṭhekhawmna le hun pawimaw an vawng hlak dang hai chu Kristien ni pawimaw, a bik takin Christmas le Easter hai hi an nih. == Inveivakna == Muolhoi hi Haflong khawpui sung le veng sung kawngpui hmangin anzawm tha a. Tualsuong in veivak na din' auto-rickshaw le shared taxi hai hmang ani tlangpui hlak.<ref>Assam Tribune. (2023). [https://assamtribune.com/assam/roads-in-haflong-need-improvement-1214321 ''Roads in Haflong Need Improvement''].</ref> Rail Station hnai tak chu [[Wp/hmr/New Haflong railway station|New Haflong railway station]] ani a, Rail Station hlui [[Wp/hmr/Lower Haflong Railway Station|Lower Haflong Railway Station]] le [[Wp/hmr/Haflong Hill Station|Haflong Hill Station]] thlaktu ani a, hi station hin district sung le Guwahati le Silchar khawpui hai a thlunzawm anih. == Rorelna le Politics == Dima Hasao district a khuo um ani leiin, Muolhoi hi [[Wp/hmr/India Danpui a Sixth Schedule|India Danpui a Sixth Schedule]] hnuoia autonomous administrative body, [[Wp/hmr/Dima Hasao Autonomous Council|Dima Hasao Autonomous Council]] (DHAC) hnuoia um ani a. Tuolsung thubuoi a chun Village Committee le Haflong Municipal Board hai le thang kawpin an enkawl hlak a. Inchuklai leh tlangmi pawl hrang hrang hai ta ding khawma hmun pawimaw tak ani ve a, abik takin [[Wp/hmr/Hmar Students' Association|Hmar Students' Association]] (HSA) le thalai thuoitu hai ta dingin inkhawmpui le meeting pawimaw tak tak an neina hmun a ni hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2025/04/muolhoi-ah-hsa-31st-executive-council.html ''HSA 31st Executive Council Meeting at Muolhoi''].</ref> Hmar mi le Non-Dimasa hnam dang cheng khawma a ni leiin, Muolhoi hi tuolsung thurel hrilruolna hmun pawimaw tak ani a. Dima Hasao sunga minority hnam hai ai aw a rorelna chungchanga nawrna hrang hrangah hmun pawimaw a hluo a. Chu nawrna pakhat chu Indigenous Peoples' Forum (IPF)-hnam hrang hrang entirnan Hmar, Kuki, Zeme Naga, Biate, Karbi, Vaiphei, le Khelma hai thangkhawm pawl— anih. IPF hin Dima Hasao district hi hmun hni ah ṭhe a Minority Non-Dimasa Tribes hai ta ding in autonomous council hran siem dingin sawrkawr kuoma rally/agitations an lo siem ta hlak anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref><ref>Times of India. (25 June 2025). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ethnic-groups-take-out-rally-renew-demand-for-bifurcation-of-dima-hasao-district/articleshow/123148504.cms ''Ethnic groups take out rally, renew demand for bifurcation of Dima Hasao district''].</ref> Hi political movement hi kum 2010-a district hming North Cachar Hills anthawk Dima Hasao tia an thleng leia hung suok ani a. Anachu, hi nawrna hi Dimasa pawl dang dang hai chun district phel ṭhe an nuom naw lei le Khuo hi pumkhata vawng an nuom leiin an dodal thung tlat anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref> == Khuo le Tui == Muolhoi hin subtropical highland climate anei a, nipui laiin ruo sur leiin khuo a hu a. Thlasik pha khuo a vawt a khawmuol a hul nawk thung anih.<ref>Weather Underground. [http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both ''Historical Weather for Assam, Guwahati''].</ref> == References == {{Wp/hmr/Reflist}} == See also == * [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] * [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] * [[Wp/hmr/Mahur|Mahur]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Assam A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Haflong A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Hmar Veng Um Po]] hv6rzazskkhclvww7xqz262hn40s9gh 7284099 7284097 2026-08-14T06:46:20Z Phxlm 2697478 7284099 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Assam, Dima Hasao a Muolhoi khuo chungchang}} {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Muolhoi | official_name = Muolhoi Village | native_name = Muolkhawpui | settlement_type = Village | image_skyline = Muolhoi-view-1.jpng.jpg | caption = Muolhoi Khawpui Thlalak | pushpin_map1 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_relief_map.png | pushpin_layout = stacked | pushpin_map_caption = Location of Muolhoi in India and Assam | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Hasao | area_total = 4.5 km² | elevation_m = 700–1100 | population_total = 6,500 | population_as_of = 2025 | timezone = IST (+5:30) | coordinates = {{Wp/hmr/Coord|25.18|N|93.02|E}} }} '''Muolhoi''' ('''Muolkhawpui''' ti khawma hriet) hi [[Wp/hmr/Assam|Assam]], [[Wp/hmr/India|India]] ram sung, [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] district (North Cachar Hill) hnuoia khawpui [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] a veng inlar le pawimaw tak pakhat a nih. A khuo hi tuipui anthawk meter 700 to 1100 m vela insangah a um a,<ref name="Sajem2010">Sajem, Albert L. & Gosai, Kuldip. (January 2010). [http://nopr.niscpr.res.in/handle/123456789/7145 ''Ethnobotanical investigations among the Lushai tribes in North Cachar Hills district of Assam, Northeast India'']. ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 9(1), pp. 108–113.</ref> [[Wp/hmr/Hmar|Hmar]] hnam le an hnaipui [[Wp/hmr/Zohnathlak|Zohnathlak]] hnam dang haiin an hluo tlangpui a .<ref name="Pakhuongte1992">Pakhuongte, Lallienvel. (1992). ''Processes of Migration and Distribution of the Hmars in North-East India: A Study in Social Geography''. pp. 102. North-Eastern Hill University.</ref><ref name="Sajem2010" /> Hi veng hi Assam state sungah Hmar hnam chengna khuo lien tak a hriet anih. == Hming Ṭobul == [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar ṭawng]] chun, 'Muolhoi' ti hming hi 'hmun inhawi' mani 'Muol inhawi' tiin an lo hril hlak a. Dima Hasao a botanical research record a chun, he hming hi Hmar thumal pahnih 'muol' (''Litchi chinensis'') le 'hoi' ('huon' mani 'hmun inhawi') kawkna ti anga lo sui suok ani a, '[[Wp/hmr/Litchi|Litchi]] huon' tina a ni ati ve thung. Hi khuo hmuna hin litchi kung tam tak a lo um hlak ti hriet ani bawk.<ref name="Medhi2013">Medhi, Pramod & Borthakur, Sachin Kumar. (February 2013). ''Sacred groves and sacred plants of the Dimasas of North Cachar Hills of Northeast India''. ''African Journal of Plant Science'', 7(2), pp. 67–77. doi:10.5897/AJPS12.038.</ref> == Sulhnung == Thu tlanglawn a chun, Muolhoi hi kum 1949 vel khan tlang ram district sunga Hmar sungkuo hrang hrang inpem khawm hai indin ṭan a nia. Hriet danin, hi khuo hi a phut chun [[Wp/hmr/Hrangkhawl|Hrangkhawl]] (Hmar hnam peng pakhat) loneina hmun a ni hlak a, a hnuah Pu.Haolung Lungchuong (Ex. Executive Member) le midang, entirnan [[Wp/hmr/C.H Khawthlang|C. H. Khawthlang Hmar]] hai le a inchawk a khuo chu indin anih tia hriet anih. C. H. Khawthlang hi kum 1952 a [[Wp/hmr/North Cachar Hills Autonomous Council|North Cachar Hills Autonomous Council]] a Chief Executive Member (CEM) hmasa tak anih.<ref>District Administration, Dima Hasao. [https://dimahasao.assam.gov.in/information-and-services/nc-hills-autonomous-council ''NC Hills Autonomous Council'']. ''Dima Hasao District, Government of Assam''.</ref> District sunga tlangmi chengna khuo dang hai angin, Muolhoi khawm hin tuolsung ah hnam inkara buoina a lo tuok ve ta a, a bik takin kum 2003 lai khan Dimasa le Hmar inkara buoina alo um ta a. Hi buoina lei hin North Cachar Hills a tlangram vela hnam tam tak inthuoina le nunphung hai khawm a sukbuoi phak anih.<ref>Raman, Anil. (July–September 2004). ''The Dimasa-Hmar Conflict: Another Ember in the Fire''. ''Journal of the United Service Institution of India'', 134(557), pp. 410–422.</ref> Ngaidan dang achun [[Wp/hmr/Dimasa|Dimasa]] le [[Wp/hmr/Karbi|Karbi]] hai hi Muolhoi lo hluo hmasatu an nih tia hriet ania, anachu hi ngaihdan hi Khawsung mi cheng hlui hai hril sawng dan le anmil chie naw anih. Karbi han' huon a anlo hmang hma khan Hrangkhawl hai huon alo ni hlak tia hriet ania, Hrangkhawl hai hi Hmar anni leiin mi tamtak chun Hmar khuo reng anih anti ve thung anih. == Mipui == [[File:Muolhoi-girl.png|thumb|Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in|alt=Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in]] Muolhoi hi Haflong khawpui huom sunga Zohnatlak hnam peng hai, abik takin Hmar le Lushai hai chengna hmun pawimaw pakhat anih.<ref name="Sajem2010" /><ref name="Pakhuongte1992" /> Muolhoi hi Haflong municipal biel sunga um ani leiin, [[Wp/hmr/Census of India|Census of India]] chun a hranin census data a tarlang naw a. Anachu, tuolsung inrelbawlna le pawl dang dang hai sut danin mipui 6,500 an chuong an tah.<ref name="MSME2012">Development Commissioner, Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises, Government of India. (2012). [https://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Dima%20Hasao.pdf ''Brief Industrial Profile of Dima Hasao District''].</ref> He hmuna cheng hai hi a tlangpuiin Kristien an ni a, Protestant kohhran hrang hrang an uma, sakhaw dang bie tlawmte an um bawk. Hi veng sunga hin [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar tawng]] hi hmang lar tak ani laiin, [[Wp/hmr/Mizo tawng|Mizo tawng]] le Zohnatlak hnam peng ṭawng dang hai khawm a hmangtu an um bawk anih.<ref name="Sajem2010" /> == Nundan le Hnam zie == [[File:Sikpuiruoi-muolhoi-2018-2.jpg|thumb|Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai|alt=Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai]] Muolhoi khuo a kut an lawm tak chu [[Wp/hmr/Sikpui Ruoi|Sikpui Ruoi]] ani a, hi kut hi Hmar hnam bu lak zo lawmna kut pui tak niin, ruoithekhawmna le, hnam lam dang dang le hnam hla hai sakin an hmang hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2019/12/sikpui-ruoi-celebrated-at-haflong.html ''Sikpui Ruoi Celebrated at Haflong''].</ref> Khawtlanga ruoiṭhekhawmna le hun pawimaw an vawng hlak dang hai chu Kristien ni pawimaw, a bik takin Christmas le Easter hai hi an nih. == Inveivakna == Muolhoi hi Haflong khawpui sung le veng sung kawngpui hmangin anzawm tha a. Tualsuong in veivak na din' auto-rickshaw le shared taxi hai hmang ani tlangpui hlak.<ref>Assam Tribune. (2023). [https://assamtribune.com/assam/roads-in-haflong-need-improvement-1214321 ''Roads in Haflong Need Improvement''].</ref> Rail Station hnai tak chu [[Wp/hmr/New Haflong railway station|New Haflong railway station]] ani a, Rail Station hlui [[Wp/hmr/Lower Haflong Railway Station|Lower Haflong Railway Station]] le [[Wp/hmr/Haflong Hill Station|Haflong Hill Station]] thlaktu ani a, hi station hin district sung le Guwahati le Silchar khawpui hai a thlunzawm anih. == Rorelna le Politics == Dima Hasao district a khuo um ani leiin, Muolhoi hi [[Wp/hmr/India Danpui a Sixth Schedule|India Danpui a Sixth Schedule]] hnuoia autonomous administrative body, [[Wp/hmr/Dima Hasao Autonomous Council|Dima Hasao Autonomous Council]] (DHAC) hnuoia um ani a. Tuolsung thubuoi a chun Village Committee le Haflong Municipal Board hai le thang kawpin an enkawl hlak a. Inchuklai leh tlangmi pawl hrang hrang hai ta ding khawma hmun pawimaw tak ani ve a, abik takin [[Wp/hmr/Hmar Students' Association|Hmar Students' Association]] (HSA) le thalai thuoitu hai ta dingin inkhawmpui le meeting pawimaw tak tak an neina hmun a ni hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2025/04/muolhoi-ah-hsa-31st-executive-council.html ''HSA 31st Executive Council Meeting at Muolhoi''].</ref> Hmar mi le Non-Dimasa hnam dang cheng khawma a ni leiin, Muolhoi hi tuolsung thurel hrilruolna hmun pawimaw tak ani a. Dima Hasao sunga minority hnam hai ai aw a rorelna chungchanga nawrna hrang hrangah hmun pawimaw a hluo a. Chu nawrna pakhat chu Indigenous Peoples' Forum (IPF)-hnam hrang hrang entirnan Hmar, Kuki, Zeme Naga, Biate, Karbi, Vaiphei, le Khelma hai thangkhawm pawl— anih. IPF hin Dima Hasao district hi hmun hni ah ṭhe a Minority Non-Dimasa Tribes hai ta ding in autonomous council hran siem dingin sawrkawr kuoma rally/agitations an lo siem ta hlak anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref><ref>Times of India. (25 June 2025). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ethnic-groups-take-out-rally-renew-demand-for-bifurcation-of-dima-hasao-district/articleshow/123148504.cms ''Ethnic groups take out rally, renew demand for bifurcation of Dima Hasao district''].</ref> Hi political movement hi kum 2010-a district hming North Cachar Hills anthawk Dima Hasao tia an thleng leia hung suok ani a. Anachu, hi nawrna hi Dimasa pawl dang dang hai chun district phel ṭhe an nuom naw lei le Khuo hi pumkhata vawng an nuom leiin an dodal thung tlat anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref> == Khuo le Tui == Muolhoi hin subtropical highland climate anei a, nipui laiin ruo sur leiin khuo a hu a. Thlasik pha khuo a vawt a khawmuol a hul nawk thung anih.<ref>Weather Underground. [http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both ''Historical Weather for Assam, Guwahati''].</ref> == References == {{Wp/hmr/Reflist}} == See also == * [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] * [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] * [[Wp/hmr/Mahur|Mahur]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Assam A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Haflong A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Hmar Veng Um Po]] e2xj7y47f1ylxw6q14ddy70xwvedpqw 7284189 7284099 2026-08-14T07:55:48Z Phxlm 2697478 7284189 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Assam, Dima Hasao a Muolhoi khuo chungchang}} {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Muolhoi | official_name = Muolhoi Village | native_name = Muolkhawpui | settlement_type = Village | image_skyline = Muolhoi-view-1.jpng.jpg | caption = Muolhoi Khawpui Thlalak | pushpin_map1 = India_Assam_location_map.svg | pushpin_map2 = India_Assam_relief_map.png | pushpin_layout = stacked | pushpin_map_caption = Location of Muolhoi in India and Assam | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Hasao | area_total = 4.5 km² | elevation_m = 700–1100 | population_total = 6,500 | population_as_of = 2025 | timezone = IST (+5:30) | coordinates = {{Wp/hmr/Coord|25.18|N|93.02|E}} }} '''Muolhoi''' ('''Muolkhawpui''' ti khawma hriet) hi [[Wp/hmr/Assam|Assam]], [[Wp/hmr/India|India]] ram sung, [[Wp/hmr/Dima Hasao|Dima Hasao]] district (North Cachar Hill) hnuoia khawpui [[Wp/hmr/Haflong|Haflong]] a veng inlar le pawimaw tak pakhat a nih. A khuo hi tuipui anthawk meter 700 to 1100 m vela insangah a um a,<ref name="Sajem2010">Sajem, Albert L. & Gosai, Kuldip. (January 2010). [http://nopr.niscpr.res.in/handle/123456789/7145 ''Ethnobotanical investigations among the Lushai tribes in North Cachar Hills district of Assam, Northeast India'']. ''Indian Journal of Traditional Knowledge'', 9(1), pp. 108–113.</ref> [[Wp/hmr/Hmar|Hmar]] hnam le an hnaipui [[Wp/hmr/Zohnathlak|Zohnathlak]] hnam dang haiin an hluo tlangpui a .<ref name="Pakhuongte1992">Pakhuongte, Lallienvel. (1992). ''Processes of Migration and Distribution of the Hmars in North-East India: A Study in Social Geography''. pp. 102. North-Eastern Hill University.</ref><ref name="Sajem2010" /> Hi veng hi Assam state sungah Hmar hnam chengna khuo lien tak a hriet anih. == Hming Ṭobul == [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar ṭawng]] chun, 'Muolhoi' ti hming hi 'hmun inhawi' mani 'Muol inhawi' tiin an lo hril hlak a. Dima Hasao a botanical research record a chun, he hming hi Hmar thumal pahnih 'muol' (''Litchi chinensis'') le 'hoi' ('huon' mani 'hmun inhawi') kawkna ti anga lo sui suok ani a, '[[Wp/hmr/Litchi|Litchi]] huon' tina a ni ati ve thung. Hi khuo hmuna hin litchi kung tam tak a lo um hlak ti hriet ani bawk.<ref name="Medhi2013">Medhi, Pramod & Borthakur, Sachin Kumar. (February 2013). ''Sacred groves and sacred plants of the Dimasas of North Cachar Hills of Northeast India''. ''African Journal of Plant Science'', 7(2), pp. 67–77. doi:10.5897/AJPS12.038.</ref> == Sulhnung == Thu tlanglawn a chun, Muolhoi hi kum 1949 vel khan tlang ram district sunga Hmar sungkuo hrang hrang inpem khawm hai indin ṭan a nia. Hriet danin, hi khuo hi a phut chun [[Wp/hmr/Hrangkhawl|Hrangkhawl]] (Hmar hnam peng pakhat) loneina hmun a ni hlak a, a hnuah Pu.Haolung Lungchuong (Ex. Executive Member) le midang, entirnan [[Wp/hmr/C.H Khawthlang|C. H. Khawthlang Hmar]] hai le a inchawk a khuo chu indin anih tia hriet anih. C. H. Khawthlang hi kum 1952 a [[Wp/hmr/North Cachar Hills Autonomous Council|North Cachar Hills Autonomous Council]] a Chief Executive Member (CEM) hmasa tak anih.<ref>District Administration, Dima Hasao. [https://dimahasao.assam.gov.in/information-and-services/nc-hills-autonomous-council ''NC Hills Autonomous Council'']. ''Dima Hasao District, Government of Assam''.</ref> District sunga tlangmi chengna khuo dang hai angin, Muolhoi khawm hin tuolsung ah hnam inkara buoina a lo tuok ve ta a, a bik takin kum 2003 lai khan Dimasa le Hmar inkara buoina alo um ta a. Hi buoina lei hin North Cachar Hills a tlangram vela hnam tam tak inthuoina le nunphung hai khawm a sukbuoi phak anih.<ref>Raman, Anil. (July–September 2004). ''The Dimasa-Hmar Conflict: Another Ember in the Fire''. ''Journal of the United Service Institution of India'', 134(557), pp. 410–422.</ref> Ngaidan dang achun [[Wp/hmr/Dimasa|Dimasa]] le [[Wp/hmr/Karbi|Karbi]] hai hi Muolhoi lo hluo hmasatu an nih tia hriet ania, anachu hi ngaihdan hi Khawsung mi cheng hlui hai hril sawng dan le anmil chie naw anih. Karbi han' huon a anlo hmang hma khan Hrangkhawl hai huon alo ni hlak tia hriet ania, Hrangkhawl hai hi Hmar anni leiin mi tamtak chun Hmar khuo reng anih anti ve thung anih. == Mipui == [[File:Muolhoi-girl.png|thumb|Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in|alt=Muolhoi khuo a Hmar nuhngak, hnam thuom in]] Muolhoi hi Haflong khawpui huom sunga Zohnatlak hnam peng hai, abik takin Hmar le Lushai hai chengna hmun pawimaw pakhat anih.<ref name="Sajem2010" /><ref name="Pakhuongte1992" /> Muolhoi hi Haflong municipal biel sunga um ani leiin, [[Wp/hmr/Census of India|Census of India]] chun a hranin census data a tarlang naw a. Anachu, tuolsung inrelbawlna le pawl dang dang hai sut danin mipui 6,500 an chuong an tah.<ref name="MSME2012">Development Commissioner, Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises, Government of India. (2012). [https://dcmsme.gov.in/dips/DIP%20Dima%20Hasao.pdf ''Brief Industrial Profile of Dima Hasao District''].</ref> He hmuna cheng hai hi a tlangpuiin Kristien an ni a, Protestant kohhran hrang hrang an uma, sakhaw dang bie tlawmte an um bawk. Hi veng sunga hin [[Wp/hmr/Hmar tawng|Hmar tawng]] hi hmang lar tak ani laiin, [[Wp/hmr/Mizo tawng|Mizo tawng]] le Zohnatlak hnam peng ṭawng dang hai khawm a hmangtu an um bawk anih.<ref name="Sajem2010" /> == Nundan le Hnam zie == [[File:Sikpuiruoi-muolhoi-2018-2.jpg|thumb|Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai|alt=Sikpui Ruoi Kut laia Hmar hnam lama an lam lai]] Muolhoi khuo a kut an lawm tak chu [[Wp/hmr/Sikpui Ruoi|Sikpui Ruoi]] ani a, hi kut hi Hmar hnam bu lak zo lawmna kut pui tak niin, ruoithekhawmna le, hnam lam dang dang le hnam hla hai sakin an hmang hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2019/12/sikpui-ruoi-celebrated-at-haflong.html ''Sikpui Ruoi Celebrated at Haflong''].</ref> Khawtlanga ruoiṭhekhawmna le hun pawimaw an vawng hlak dang hai chu Kristien ni pawimaw, a bik takin Christmas le Easter hai hi an nih. == Inveivakna == Muolhoi hi Haflong khawpui sung le veng sung kawngpui hmangin anzawm tha a. Tualsuong in veivak na din' auto-rickshaw le shared taxi hai hmang ani tlangpui hlak.<ref>Assam Tribune. (2023). [https://assamtribune.com/assam/roads-in-haflong-need-improvement-1214321 ''Roads in Haflong Need Improvement''].</ref> Rail Station hnai tak chu [[Wp/hmr/New Haflong railway station|New Haflong railway station]] ani a, Rail Station hlui [[Wp/hmr/Lower Haflong Railway Station|Lower Haflong Railway Station]] le [[Wp/hmr/Haflong Hill Station|Haflong Hill Station]] thlaktu ani a, hi station hin district sung le Guwahati le Silchar khawpui hai a thlunzawm anih. == Rorelna le Politics == Dima Hasao district a khuo um ani leiin, Muolhoi hi [[Wp/hmr/India Danpui a Sixth Schedule|India Danpui a Sixth Schedule]] hnuoia autonomous administrative body, [[Wp/hmr/Dima Hasao Autonomous Council|Dima Hasao Autonomous Council]] (DHAC) hnuoia um ani a. Tuolsung thubuoi a chun Village Committee le Haflong Municipal Board hai le thang kawpin an enkawl hlak a. Inchuklai leh tlangmi pawl hrang hrang hai ta ding khawma hmun pawimaw tak ani ve a, abik takin [[Wp/hmr/Hmar Students' Association|Hmar Students' Association]] (HSA) le thalai thuoitu hai ta dingin inkhawmpui le meeting pawimaw tak tak an neina hmun a ni hlak anih.<ref>[https://www.virthli.in/2025/04/muolhoi-ah-hsa-31st-executive-council.html ''HSA 31st Executive Council Meeting at Muolhoi''].</ref> Hmar mi le Non-Dimasa hnam dang cheng khawma a ni leiin, Muolhoi hi tuolsung thurel hrilruolna hmun pawimaw tak ani a. Dima Hasao sunga minority hnam hai ai aw a rorelna chungchanga nawrna hrang hrangah hmun pawimaw a hluo a. Chu nawrna pakhat chu Indigenous Peoples' Forum (IPF)-hnam hrang hrang entirnan Hmar, Kuki, Zeme Naga, Biate, Karbi, Vaiphei, le Khelma hai thangkhawm pawl— anih. IPF hin Dima Hasao district hi hmun hni ah ṭhe a Minority Non-Dimasa Tribes hai ta ding in autonomous council hran siem dingin sawrkawr kuoma rally/agitations an lo siem ta hlak anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref><ref>Times of India. (25 June 2025). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ethnic-groups-take-out-rally-renew-demand-for-bifurcation-of-dima-hasao-district/articleshow/123148504.cms ''Ethnic groups take out rally, renew demand for bifurcation of Dima Hasao district''].</ref> Hi political movement hi kum 2010-a district hming North Cachar Hills anthawk Dima Hasao tia an thleng leia hung suok ani a. Anachu, hi nawrna hi Dimasa pawl dang dang hai chun district phel ṭhe an nuom naw lei le Khuo hi pumkhata vawng an nuom leiin an dodal thung tlat anih.<ref>India Today NE. (23 March 2023). [https://www.indiatodayne.in/assam/story/assam-indigenous-peoples-forum-demands-creation-of-two-separate-districts-dividing-dima-hasao-531187-2023-03-23 ''Assam: Indigenous People's Forum demands creation of two separate districts dividing Dima Hasao''].</ref> == Khuo le Tui == Muolhoi hin subtropical highland climate anei a, nipui laiin ruo sur leiin khuo a hu a. Thlasik pha khuo a vawt a khawmuol a hul nawk thung anih.<ref>Weather Underground. [http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both ''Historical Weather for Assam, Guwahati''].</ref> == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Haflong | desc1 = Assam, Dima Hasao a hill station um sun. | title2 = Dima Hasao | desc2 = India, Assam a autonomous district. | title3 = Mahur | desc3 = Assam, Dima Hasao a khuo. | title4 = Jatinga | desc4 = Dima Hasao, Haflong kawla veng, vate inpem na hmun . }} == References == {{Wp/hmr/Reflist}} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Assam A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Haflong A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Hmar Veng Um Po]] tbyqaolytr3pzktry4r41rr5pjn1qez 0 3797659 7283751 7278465 2026-08-13T20:04:26Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wb/bew/pisang coe]] to [[Wb/bew/Pisang coe]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7278465 wikitext text/x-wiki [[File:Pisang_Coe.jpg|alt=Pisang_Coe|right|300x300px|Pisang coe]] Pisang Coe ntu makanan khas Maluku, tepatnye dari Ternate. Pisang Coe bisa jugak disebut Talam Pisang. Kue ntu ude' terkenal bener ame disukain ame bejibun wong lantaran rasanye enak banget. Kalo diliat sekile, tampilan Kue Pisang Coe ntu hampir mirip ame kue nagasari. Cume aje, bahan buat ngebikinnye agak beda ame nagasari. Biasanye Pisang Coe dibikin make pisang kepok, tapi bisa jugak make pisang Ambon. '''Bahan-bahan buat ngebikinnya''' • Pisang 5 buah (atawa disesuain ama kebutuhan) • Santan kentel 2 gelas (bikin diè punya lapisan atas) • Santan kentel 3 gelas (bikin diè punya lapisan dasar) • Tepung beras 5 sendok makan (bikin diè punya lapisan atas) • Tepung beras 10 sendok makan (bikin diè punya lapisan dasar) • Gula 1 sendok makan (bikin diè punya atas) • Gula 3 sendok makan (bikin diè punya lapisan dasar) • Vanili bubuk secukupnye • Garam alus secukupnye• Daun pandan secukupnye '''Cara bikin''' 1. Ambil daging pisang, abis ntu belah jadi due bagian. Campurin ame tepung beras, gula, vanili, garam, ame santan. Aduk sampe rata. 2. Siapin loyang, terus alasin dasarnye ame daun pandan. Abis ntu taro adonan pisang di atasnye. 3. Kukus adonan pisang sampe setengah mateng. 4. Sambil nunggu kukusannye, campurin tepung beras ame santan, gula, vanili, ame garam. Aduk sampe rata. 5. Tuang campuran tepung beras ntu ke atas adonan pisang yang masih setengah mateng. Abis ntu kukus lagi sampe mateng. 6. Angkat Pisang Coe yang ude' mateng, terus potong-potong sesuai selere, abis ntu sajiken. Pisang Coe ude' siap disantap. [[Category:Wb/bew]] [[Category:Wb/bew/WikiRempah Jakarta]] 2cxygszh9zn0hrngpd0usvwh3n0njfs 0 3797693 7283324 7277651 2026-08-13T12:41:04Z Iripseudocorus 2596039 7283324 wikitext text/x-wiki == {{Wt/bug/bahasa|id}} == {{Wt/bug/kepala|id}} {{Wt/bug/-n-|id}} # [[Wt/bug/ulu ada|ulu ada]] === Owungenna === * Tim Redaksi. (2022). ''[https://repositori.kemendikdasmen.go.id/29004/1/Kamus%20Bugis-Indonesia.pdf Kamus Bahasa Bugis - Indonesia Edisi Revisi]''. Jakarta: Balai Bahasa Provinsi Sulawesi Selatan. [[Category:Wt/bug]] 55b8f6dyeeqy841puegpgd42jcbzx5c 7283325 7283324 2026-08-13T12:41:30Z Iripseudocorus 2596039 Iripseudocorus moved page [[Wt/bug/Kesepakatan]] to [[Wt/bug/kesepakatan]]: Misspelled title 7283324 wikitext text/x-wiki == {{Wt/bug/bahasa|id}} == {{Wt/bug/kepala|id}} {{Wt/bug/-n-|id}} # [[Wt/bug/ulu ada|ulu ada]] === Owungenna === * Tim Redaksi. (2022). ''[https://repositori.kemendikdasmen.go.id/29004/1/Kamus%20Bugis-Indonesia.pdf Kamus Bahasa Bugis - Indonesia Edisi Revisi]''. Jakarta: Balai Bahasa Provinsi Sulawesi Selatan. [[Category:Wt/bug]] 55b8f6dyeeqy841puegpgd42jcbzx5c 0 3798196 7283755 7278661 2026-08-13T20:07:45Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wy/ta/article status]] to [[Wy/ta/Article status]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7278661 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wy/ta/விக்கிப்பயணம்:கட்டுரை நிலை]] 9em1ae89b7vved5ogg8g6zo62mclocu 10 3798283 7283757 7278776 2026-08-13T20:08:16Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Template:Wp/jax/str right]] to [[Template:Wp/jax/Str right]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7278776 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{{{|safesubst:}}}#ifexpr: {{{2|0}}} < 0 |{{{1}}} |{{{{{|safesubst:}}}#ifexpr: {{{2|0}}}+1 > {{{{{|safesubst:}}}#invoke:String|len|s={{{1}}}}} | | {{{{{|safesubst:}}}#Invoke:String|sub|s={{{1}}}|{{{{{|safesubst:}}}#expr:{{{2|0}}}+1}}|nocategory={{{nocategory|}}}}} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} [[Category:Wp/jax/Tempelan manipulasi string]] {{INTERWIKI|Q7787027}} </noinclude> kogf0fm9ehjvatleuo4f2ayvaclr6d2 0 3798499 7283756 7279706 2026-08-13T20:08:07Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283756 wikitext text/x-wiki '''<big>David Kasura Kyomukama</big>''' orikumanywa nka '''Maj. Gen. David Kasura Kyomukama''' (akazaarwa omuri 1945) n'omuserukare wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kandi omuhandiiki ow'obutwire omu minisiture y'eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi (MAAIF). == Obwegyese obu waarabiremu. == Maj. Gen. Kasura aine diguri ya sayansi kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] hamwe na diguri ya kabiri kuruga omu University of Salford omuri Manchester, [[Wp/nyn/United Kingdom|United Kingdom.]] Atendekirwe omu by'amahe n'obwebembezi omuri Cuba, Russia, China, hamwe na [[Wp/nyn/United Kingdom|United Kingdom]]. == Omurimo gw'akukora. == Maj. Gen. Kasura akaheereza omu mahe ga [[Wp/nyn/Uganda People's Defence Force|Uganda People's Defence Forces]] atakabaire Uganda's Defence Liaison Officer aha East African Community Secretariat omuri Arusha. Kuruga 2014 kuhisya 2021, akaba naayebembera eitendekyero ry'obwebembezi erya National Leadership Institute, Kyankwanzi. Omu Kwamunaana 2021, Kasura akatooranwa nk'omuhandiiki ow'obutwire omu minisiture y'eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi, arikureeberera emirimo ya minisiture hamwe n'ebiragiro by'eby'obuhingi n'oburiisa. Kuruga 2021, nawe atwire naaheereza aha kakiiko ka National Agricultural Research Organization Council. == Ekitiinisa n'ebi atungire. == aj. Gen. Kasura akuzibwa yaahika aha rurengo rwa Major General omu mahe ga Uganda People's Defence Forces (UPDF) omuri 2020 kuruga owa purezidenti Yoweri Museveni. == Reeba n'ebindi. == * Don Nabasa * Leopold Kyanda * Charles Okidi == Eby'okureeberaho. == <references responsive="1"></references> fb3ra0y8xk7y8efz8ca8w2e9w3i03fv 7283758 7283756 2026-08-13T20:08:38Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283758 wikitext text/x-wiki '''<big>David Kasura Kyomukama</big>''' orikumanywa nka '''Maj. Gen. David Kasura Kyomukama''' (akazaarwa omuri 1945) n'omuserukare wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kandi omuhandiiki ow'obutwire omu minisiture y'eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi (MAAIF). == Obwegyese obu waarabiremu. == Maj. Gen. Kasura aine diguri ya sayansi kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] hamwe na diguri ya kabiri kuruga omu University of Salford omuri Manchester, [[Wp/nyn/United Kingdom|United Kingdom.]] Atendekirwe omu by'amahe n'obwebembezi omuri Cuba, Russia, China, hamwe na [[Wp/nyn/United Kingdom|United Kingdom]]. == Omurimo gw'akukora. == Maj. Gen. Kasura akaheereza omu mahe ga [[Wp/nyn/Uganda People's Defence Force|Uganda People's Defence Forces]] atakabaire Uganda's Defence Liaison Officer aha East African Community Secretariat omuri Arusha. Kuruga omuri 2014 kuhisya omuri 2021, akaba naayebembera eitendekyero ry'obwebembezi erya National Leadership Institute, Kyankwanzi. Omu Kwamunaana 2021, Kasura akatooranwa nk'omuhandiiki ow'obutwire omu minisiture y'eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi, arikureeberera emirimo ya minisiture hamwe n'ebiragiro by'eby'obuhingi n'oburiisa. Kuruga 2021, nawe atwire naaheereza aha kakiiko ka National Agricultural Research Organization Council. == Ekitiinisa n'ebi atungire. == aj. Gen. Kasura akuzibwa yaahika aha rurengo rwa Major General omu mahe ga Uganda People's Defence Forces (UPDF) omuri 2020 kuruga owa purezidenti Yoweri Museveni. == Reeba n'ebindi. == * Don Nabasa * Leopold Kyanda * Charles Okidi == Eby'okureeberaho. == <references responsive="1"></references> 3ae7elp3o2jwkuahbe54xm9e5ewap74 7283760 7283758 2026-08-13T20:09:01Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283760 wikitext text/x-wiki '''<big>David Kasura Kyomukama</big>''' orikumanywa nka '''Maj. Gen. David Kasura Kyomukama''' (akazaarwa omuri 1945) n'omuserukare wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kandi omuhandiiki ow'obutwire omu minisiture y'eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi (MAAIF). == Obwegyese obu waarabiremu. == Maj. Gen. Kasura aine diguri ya sayansi kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] hamwe na diguri ya kabiri kuruga omu University of Salford omuri Manchester, [[Wp/nyn/United Kingdom|United Kingdom.]] Atendekirwe omu by'amahe n'obwebembezi omuri Cuba, Russia, China, hamwe na [[Wp/nyn/United Kingdom|United Kingdom]]. == Omurimo gw'akukora. == Maj. Gen. Kasura akaheereza omu mahe ga [[Wp/nyn/Uganda People's Defence Force|Uganda People's Defence Forces]] atakabaire Uganda's Defence Liaison Officer aha East African Community Secretariat omuri Arusha. Kuruga omuri 2014 kuhisya omuri 2021, akaba naayebembera eitendekyero ry'obwebembezi erya National Leadership Institute, Kyankwanzi. Omu Kwa munaana omuri 2021, Kasura akatooranwa nk'omuhandiiki ow'obutwire omu minisiture y'eby'obuhingi n'oburiisa hamwe n'eby'obushohi, arikureeberera emirimo ya minisiture hamwe n'ebiragiro by'eby'obuhingi n'oburiisa. Kuruga omuri 2021, nawe atwire naaheereza aha kakiiko ka National Agricultural Research Organization Council. == Ekitiinisa n'ebi atungire. == aj. Gen. Kasura akuzibwa yaahika aha rurengo rwa Major General omu mahe ga Uganda People's Defence Forces (UPDF) omuri 2020 kuruga owa purezidenti Yoweri Museveni. == Reeba n'ebindi. == * Don Nabasa * Leopold Kyanda * Charles Okidi == Eby'okureeberaho. == <references responsive="1"></references> qv1btzhfrxz47eykuasgo6ex65y5o8i 0 3798546 7283752 7280032 2026-08-13T20:05:49Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283752 wikitext text/x-wiki David Rubakuba Muhoozi n'omuserukare wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kandi omunyamateeka.<ref>Kasasira, Risdel (29 August 2013). [https://web.archive.org/web/20140305235032/http://www.monitor.co.ug/News/National/Gen--Muhoozi-inspects-UPDF-troops-in-Somalia/-/688334/1972696/-/sbkvj4/-/index.html "General Muhoozi Inspects UPDF Troops In Somalia"]. ''Daily Monitor''. Archived from the original on 5 March 2014. Retrieved 13 May 2014.</ref><ref>Kiggundu, Edris (24 May 2013). [http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=25477:museveni-drops-gen-aronda-katumba-muhoozi-promoted&catid=75:breakingbusinessnews&Itemid=123 "Museveni Drops General Aronda; General Katumba, Brigadier David Muhoozi Promoted"]. ''The Observer (Uganda)''. Retrieved 13 May 2014.</ref><ref>Bwambale, Taddeo (10 January 2017). [http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1443700/muhoozi-replaces-katumba-cdf "Muhoozi replaces Katumba as army chief"]. New Vision. Kampala. Retrieved 10 June 2017.</ref> Kuruga omuri 2021 kuhisya omuri 2026 akaheereza nka minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda.<ref>wmutenza. [https://ukafricabusinesssummit.uk/speakers/general-david-rubakuba-muhoozi/ "UK–Africa Business Summit 2025: General Muhoozi to Lead Diaspora and Innovation Dialogue]". Retrieved 10 August 2026.</ref><ref>[https://mia.go.ug/leadership/na "N/A"]. Ministry of Internal Affairs Uganda. Retrieved 10 August 2026.</ref> == Obuto n'obwegyese == David Muhoozi akazaarwa 27 September 1965, omu Disiturikiti ya Mbarara owa Mzee Jackson Rubakuba, ofiisa wa pooriisi owahuumwire hamwe na Muky. Edinansi Kyomugyemo Rubakuba, omu ka y'abaana ikumi na bana.<ref>Trumpet, Admin (2 May 2020). [https://trumpetnews.co.ug/2020/05/02/profile-gen-david-muhoozi-ugandas-defence-chief/amp/ "Profile: Gen. David Muhoozi, Uganda's Defence Chief"]. Trumpet News. Retrieved 15 April 2025.</ref><ref>[https://flashugnews.com/gen-david-rubakuba-muhoozi-biography-age-education-family-and-wife/ "Gen David Rubakuba Muhoozi: Biography, Family and Wife]". Flash Uganda Media. 12 October 2022. Retrieved 15 April 2025.</ref> Muhoozi aine diguri ya Bachelor of Laws (LLB), ei yaatungire kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]], Yunivasite ya Gavumenti erikukirayo obuhango kandi erikukirayo obukuru omuri Uganda. Akatunga na Dipuroma omu by'ebiragiro, kuruga Law Development Center, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], Uganda. Diguri ye eya Master of Arts omu by'enshonga z'amahanga ekatungwa kuruga omu itendekyero eritarikumanywa.<ref>Kakaire, Sulaiman (29 May 2013). [http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=25566:-new-army-big-wigs-who-are-they "New Army Big Wigs: Who Are They?".] The Observer (Uganda). Retrieved 13 May 2014.</ref><ref name=":0">[https://mia.go.ug/leadership/gen-david-muhoozi "Gen. David Muhoozi]". Ministry of Internal Affairs Uganda. Retrieved 15 April 2025.</ref> == Obwegyese bw'amahe == Akaza omu Uganda Military Academy, omuri [[Wp/nyn/Jinja, Uganda|Jinja]], Uganda etakahindwire omwanya gwayo, omuri 1990, aha mushomo gwe ogwa Officer Cadet.<ref name=":1">[https://www.defence.go.ug/schools-and-colleges/uganda-military-academy-uma/ "Ministry of Defence and Veterans Affairs (MODVA) | UPDF]". Ministry of Defence and Veteran Affairs (MODVA). Retrieved 31 October 2025.</ref> Bwanyima akaza omu Company Commander course omuri Monduli, [[Wp/nyn/Tanzania|Tanzania]], omuri 1998.<ref>Uganda, Watchdog (19 March 2018). [https://www.watchdoguganda.com/news/20180319/36324/profile-interesting-facts-you-need-to-know-about-updf-commander-gen-david-muhoozi.html "PROFILE: Interesting facts you need to know about UPDF Commander Gen. David Muhoozi]". Watchdog Uganda. Retrieved 5 May 2024.</ref> Omuri Ghana, akaza omu Senior Command and Staff College course. Bwanyima y'ekyo, akaheebwa omwanya omu Royal College of Defence Studies. Omu myaka yoona, nawe yaaza omu mishomo y'amahe egi: (1) Omushomo gw'eby'okwerinda omuri Israel (2) Omushomo gw'abebembezi b'amahe omuri Beijing, China (3) Omushomo gw'okukora aha buremeezi omunda omuri Ghana (4) Omushomo gw'okushagika obusingye omu mahanga goona (IPSO) aha Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre omuri Ghana (5) Omushomo gw'okureeberera eby'okwerinda omuri Ghana hamwe na (6) Omushomo gw'ahaiguru ogw'eby'okwerinda omu mahanga goona aha Naval Postgraduate School omuri California, USA.<ref>[https://www.africa-confidential.com/profile/id/4518/david-muhoozi "General David Rubakuba Muhoozi (Mzee) | Profile | Africa Confidential".] www.africa-confidential.com. Retrieved 10 August 2026.</ref> == Omurimo gw'amahe == Akeegaita aha mahe omuri 1985 kandi yaheebwa omurimo gw'amahe okwakana 21, 1989. Bwanyima akakora nk'omuhabuzi w'ebyokwerinda omu kooti y'amahe. Omuri 1997, akaheebwa omurimo gw'okukurira ekitongore ky'eby'okwerinda eky'amahe ekya Chieftaincy of Military Intelligence (CMI), nk'omukozi w'ahaiguru orikukora emirimo y'amaani, arikuheereza omu mwanya ogwo kumara emyaka ena erikukurataho.<ref name=":2">[https://mulengeranews.com/heres-what-makes-gen-david-muhoozi-powerful-a-person-to-watch-as-uganda-prepares-for-life-after-gen-museveni/ "Here's What Makes Gen David Muhoozi Powerful & a Person to Watch as Uganda Prepares for Life After Gen Museveni]". mulengeranews.com. 15 March 2025. Retrieved 15 April 2025.</ref> Kumara emyaka, aheereize omu myanya egi omu UPDF: (1) Omuduumizi w'ekitebe, Entebbe Air Force Base (2) Mukuru w'abakozi, UPDF Air Force (3) Omuduumizi w'ekitongore ky'okurwanisa enyonyi – Nakasongola Air Force Base (4) Omuduumizi w'ekibinja ky'ebikwato – Masaka na (5) Omuduumizi w'ekibinja, Motorized Infantry Brigade – Nakasongola.<ref>Vision Reporter (27 March 2008). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1193485/museveni-stresses-discipline-updf "Museveni stresses discipline in UPDF"]. ''New Vision''. Kampala. Retrieved 10 November 2017.</ref> Akaba ari Mukuru w'amahe 2017–2021.<ref name=":2" /> == Reeba na == [[Wp/nyn/Uganda People's Defence Force|Uganda People's Defence Force]] == Eby'okureeberaho == [[Category:Wp/nyn]] 3p0l7xad4m8xcgu9sgvhyuy0st5friw 7283753 7283752 2026-08-13T20:06:41Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7283753 wikitext text/x-wiki David Rubakuba Muhoozi n'omuserukare wa [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] kandi omunyamateeka.<ref>Kasasira, Risdel (29 August 2013). [https://web.archive.org/web/20140305235032/http://www.monitor.co.ug/News/National/Gen--Muhoozi-inspects-UPDF-troops-in-Somalia/-/688334/1972696/-/sbkvj4/-/index.html "General Muhoozi Inspects UPDF Troops In Somalia"]. ''Daily Monitor''. Archived from the original on 5 March 2014. Retrieved 13 May 2014.</ref><ref>Kiggundu, Edris (24 May 2013). [http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=25477:museveni-drops-gen-aronda-katumba-muhoozi-promoted&catid=75:breakingbusinessnews&Itemid=123 "Museveni Drops General Aronda; General Katumba, Brigadier David Muhoozi Promoted"]. ''The Observer (Uganda)''. Retrieved 13 May 2014.</ref><ref>Bwambale, Taddeo (10 January 2017). [http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1443700/muhoozi-replaces-katumba-cdf "Muhoozi replaces Katumba as army chief"]. New Vision. Kampala. Retrieved 10 June 2017.</ref> Kuruga omuri 2021 kuhisya omuri 2026 akaheereza nka minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda.<ref>wmutenza. [https://ukafricabusinesssummit.uk/speakers/general-david-rubakuba-muhoozi/ "UK–Africa Business Summit 2025: General Muhoozi to Lead Diaspora and Innovation Dialogue]". Retrieved 10 August 2026.</ref><ref>[https://mia.go.ug/leadership/na "N/A"]. Ministry of Internal Affairs Uganda. Retrieved 10 August 2026.</ref> == Obuto n'obwegyese == David Muhoozi akazaarwa ebiro 27 Okwa mwenda omuri 1965, omu Disiturikiti ya Mbarara owa Mzee Jackson Rubakuba, ofiisa wa pooriisi owahuumwire hamwe na Muky. Edinansi Kyomugyemo Rubakuba, omu ka y'abaana ikumi na bana.<ref>Trumpet, Admin (2 May 2020). [https://trumpetnews.co.ug/2020/05/02/profile-gen-david-muhoozi-ugandas-defence-chief/amp/ "Profile: Gen. David Muhoozi, Uganda's Defence Chief"]. Trumpet News. Retrieved 15 April 2025.</ref><ref>[https://flashugnews.com/gen-david-rubakuba-muhoozi-biography-age-education-family-and-wife/ "Gen David Rubakuba Muhoozi: Biography, Family and Wife]". Flash Uganda Media. 12 October 2022. Retrieved 15 April 2025.</ref> Muhoozi aine diguri ya Bachelor of Laws (LLB), ei yaatungire kuruga [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]], Yunivasite ya Gavumenti erikukirayo obuhango kandi erikukirayo obukuru omuri Uganda. Akatunga na Dipuroma omu by'ebiragiro, kuruga Law Development Center, omuri [[Wp/nyn/Kampala|Kampala]], Uganda. Diguri ye eya Master of Arts omu by'enshonga z'amahanga ekatungwa kuruga omu itendekyero eritarikumanywa.<ref>Kakaire, Sulaiman (29 May 2013). [http://observer.ug/index.php?option=com_content&view=article&id=25566:-new-army-big-wigs-who-are-they "New Army Big Wigs: Who Are They?".] The Observer (Uganda). Retrieved 13 May 2014.</ref><ref name=":0">[https://mia.go.ug/leadership/gen-david-muhoozi "Gen. David Muhoozi]". Ministry of Internal Affairs Uganda. Retrieved 15 April 2025.</ref> == Obwegyese bw'amahe == Akaza omu Uganda Military Academy, omuri [[Wp/nyn/Jinja, Uganda|Jinja]], Uganda etakahindwire omwanya gwayo, omuri 1990, aha mushomo gwe ogwa Officer Cadet.<ref name=":1">[https://www.defence.go.ug/schools-and-colleges/uganda-military-academy-uma/ "Ministry of Defence and Veterans Affairs (MODVA) | UPDF]". Ministry of Defence and Veteran Affairs (MODVA). Retrieved 31 October 2025.</ref> Bwanyima akaza omu Company Commander course omuri Monduli, [[Wp/nyn/Tanzania|Tanzania]], omuri 1998.<ref>Uganda, Watchdog (19 March 2018). [https://www.watchdoguganda.com/news/20180319/36324/profile-interesting-facts-you-need-to-know-about-updf-commander-gen-david-muhoozi.html "PROFILE: Interesting facts you need to know about UPDF Commander Gen. David Muhoozi]". Watchdog Uganda. Retrieved 5 May 2024.</ref> Omuri Ghana, akaza omu Senior Command and Staff College course. Bwanyima y'ekyo, akaheebwa omwanya omu Royal College of Defence Studies. Omu myaka yoona, nawe yaaza omu mishomo y'amahe egi: (1) Omushomo gw'eby'okwerinda omuri Israel (2) Omushomo gw'abebembezi b'amahe omuri Beijing, China (3) Omushomo gw'okukora aha buremeezi omunda omuri Ghana (4) Omushomo gw'okushagika obusingye omu mahanga goona (IPSO) aha Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre omuri Ghana (5) Omushomo gw'okureeberera eby'okwerinda omuri Ghana hamwe na (6) Omushomo gw'ahaiguru ogw'eby'okwerinda omu mahanga goona aha Naval Postgraduate School omuri California, USA.<ref>[https://www.africa-confidential.com/profile/id/4518/david-muhoozi "General David Rubakuba Muhoozi (Mzee) | Profile | Africa Confidential".] www.africa-confidential.com. Retrieved 10 August 2026.</ref> == Omurimo gw'amahe == Akeegaita aha mahe omuri 1985 kandi yaheebwa omurimo gw'amahe okwakana 21, 1989. Bwanyima akakora nk'omuhabuzi w'ebyokwerinda omu kooti y'amahe. Omuri 1997, akaheebwa omurimo gw'okukurira ekitongore ky'eby'okwerinda eky'amahe ekya Chieftaincy of Military Intelligence (CMI), nk'omukozi w'ahaiguru orikukora emirimo y'amaani, arikuheereza omu mwanya ogwo kumara emyaka ena erikukurataho.<ref name=":2">[https://mulengeranews.com/heres-what-makes-gen-david-muhoozi-powerful-a-person-to-watch-as-uganda-prepares-for-life-after-gen-museveni/ "Here's What Makes Gen David Muhoozi Powerful & a Person to Watch as Uganda Prepares for Life After Gen Museveni]". mulengeranews.com. 15 March 2025. Retrieved 15 April 2025.</ref> Kumara emyaka, aheereize omu myanya egi omu UPDF: (1) Omuduumizi w'ekitebe, Entebbe Air Force Base (2) Mukuru w'abakozi, UPDF Air Force (3) Omuduumizi w'ekitongore ky'okurwanisa enyonyi – Nakasongola Air Force Base (4) Omuduumizi w'ekibinja ky'ebikwato – Masaka na (5) Omuduumizi w'ekibinja, Motorized Infantry Brigade – Nakasongola.<ref>Vision Reporter (27 March 2008). [https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1193485/museveni-stresses-discipline-updf "Museveni stresses discipline in UPDF"]. ''New Vision''. Kampala. Retrieved 10 November 2017.</ref> Akaba ari Mukuru w'amahe 2017–2021.<ref name=":2" /> == Reeba na == [[Wp/nyn/Uganda People's Defence Force|Uganda People's Defence Force]] == Eby'okureeberaho == [[Category:Wp/nyn]] foaedf06v6lua07gxtwmeo6ji6nynuj 0 3798590 7284190 7280593 2026-08-14T07:56:31Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284190 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q90932356}} '''Bangirana Kawooya Anifa''' (akazaarwa ebiro 21 Janwari 1957), n'omunyabyabutegyeki omu Uganda orikuheereza nka minisita w'eihanga ow'eby'amagara orikujunanizibwa aha mirimo ya boona.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250807003930/https://health.go.ug/member/hon-anifa-kawooya-bangirana/ "Hon. Anifa Kawooya Bangirana - Ministry of Health - Uganda"]. ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 7 August 2025. Retrieved 8 June 2026.</ref> Akaba ari omujwekyerwa w'abakazi kuruga 2000 kuhisya 2020 omukiiki omwishengyero kandi hati naajwekyera Mawogola West Constituency omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] (2021 - 2026).<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Akaba naaheereza nk'omukiiki aha bukiiko bwa Equal opportunities hamwe n'enshonga z'aheeru. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Anifa akazaarwa ebiro 21 Okwakana 1957 omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akatunga diguri ye y'okubanza omu by'obuhangwa n'okushwijuma entunguuka eyaheirwe yunivaasite ya Nkumba<ref>[https://nkumbauniversity.ac.ug/ "Nkumba"]</ref> omuri 2004. Bwanyima omuri 2001, akaheebwa diguri ya kabiri omu nkwatanisa y'amahanga goona kuruga omu yunivaasite niyo emwe omuri 2007.<ref name=":0" /> == Emirimo hamwe n'eby'obutegyeki == Atakabaire memba omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] omuri 2001, Anifa akakora nk'omujwekyerwa w'eishengyero ry'engyenderwaho y'eihanga (1993–1995), akaheereza nk'omuhandiiki w'ekibiina ekirikujunanizibwa aha kumanyisa abantu omu kitongore ky'abakazi ekya National Women Council (1998–2002)<ref>[http://parliamentwatch.ug/meeting/meeting-national-women-council/ "Meeting with National Women Council – Parliament Watch"]. ''parliamentwatch.ug''. Retrieved 16 April 2020.</ref> kandi yaheereza nk'omuhwezi w'omujwekyerwa w'omwebembezi w'eihanga omu [[Wp/nyn/Rakai|disiturikiti ya Rakai]] kandi nk'omugambirizi wa Gavumenti y'ebyaro eya Disiturikiti ya Sembabule nk'omubiiki w'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Omu 2016 akahinduka memba omu ishengyero rya Pan-African okuhitsya hati.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/anifa-kawooya-elected-vice-chair-of-the-women-caucus-of-the-pan-african-parliament "Kawooya Elected Vice-Chair Women Caucus of Pan African Parliament"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 16 April 2020.</ref> Naahandiikisa ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]]. Akatooranwa nk'omu minisita w'eby'amagara ow'obujunaanizibwa bwona omu [[Wp/nyn/Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] omu kisanja kya 2026–2031. Kandi naaheereza nk'omujwekyerwa omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Mawogola West omu Disiturikiti ya Sembabule. Kawooya akaguma aine entebe ye omu ishengyero hamwe n'omwanya gwa minisita bwanyima y'akaruuru ka boona aka 2026 kandi yaarahizibwa nk'omukiiki omu ishengyero ry'omurundi gwa 12 omu Kwakataano 2026.<ref>Salt Media Uganda (13 May 2026). ''[https://www.youtube.com/watch?v=Yy0VEls2hY4 Victory sealed as Mawogola West Choice Hon Anifa Bangirana Kawooya gets sworn]''. Retrieved 18 July 2026 &#x2013; via YouTube.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 9tsldibs7ztvor27j9tqx7a7xelemob 7284191 7284190 2026-08-14T07:56:53Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284191 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q90932356}} '''Bangirana Kawooya Anifa''' (akazaarwa ebiro 21 Okw'okubanza omuri 1957), n'omunyabyabutegyeki omu Uganda orikuheereza nka minisita w'eihanga ow'eby'amagara orikujunanizibwa aha mirimo ya boona.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250807003930/https://health.go.ug/member/hon-anifa-kawooya-bangirana/ "Hon. Anifa Kawooya Bangirana - Ministry of Health - Uganda"]. ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 7 August 2025. Retrieved 8 June 2026.</ref> Akaba ari omujwekyerwa w'abakazi kuruga 2000 kuhisya 2020 omukiiki omwishengyero kandi hati naajwekyera Mawogola West Constituency omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] (2021 - 2026).<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Akaba naaheereza nk'omukiiki aha bukiiko bwa Equal opportunities hamwe n'enshonga z'aheeru. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Anifa akazaarwa ebiro 21 Okwakana 1957 omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akatunga diguri ye y'okubanza omu by'obuhangwa n'okushwijuma entunguuka eyaheirwe yunivaasite ya Nkumba<ref>[https://nkumbauniversity.ac.ug/ "Nkumba"]</ref> omuri 2004. Bwanyima omuri 2001, akaheebwa diguri ya kabiri omu nkwatanisa y'amahanga goona kuruga omu yunivaasite niyo emwe omuri 2007.<ref name=":0" /> == Emirimo hamwe n'eby'obutegyeki == Atakabaire memba omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] omuri 2001, Anifa akakora nk'omujwekyerwa w'eishengyero ry'engyenderwaho y'eihanga (1993–1995), akaheereza nk'omuhandiiki w'ekibiina ekirikujunanizibwa aha kumanyisa abantu omu kitongore ky'abakazi ekya National Women Council (1998–2002)<ref>[http://parliamentwatch.ug/meeting/meeting-national-women-council/ "Meeting with National Women Council – Parliament Watch"]. ''parliamentwatch.ug''. Retrieved 16 April 2020.</ref> kandi yaheereza nk'omuhwezi w'omujwekyerwa w'omwebembezi w'eihanga omu [[Wp/nyn/Rakai|disiturikiti ya Rakai]] kandi nk'omugambirizi wa Gavumenti y'ebyaro eya Disiturikiti ya Sembabule nk'omubiiki w'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Omu 2016 akahinduka memba omu ishengyero rya Pan-African okuhitsya hati.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/anifa-kawooya-elected-vice-chair-of-the-women-caucus-of-the-pan-african-parliament "Kawooya Elected Vice-Chair Women Caucus of Pan African Parliament"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 16 April 2020.</ref> Naahandiikisa ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]]. Akatooranwa nk'omu minisita w'eby'amagara ow'obujunaanizibwa bwona omu [[Wp/nyn/Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] omu kisanja kya 2026–2031. Kandi naaheereza nk'omujwekyerwa omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Mawogola West omu Disiturikiti ya Sembabule. Kawooya akaguma aine entebe ye omu ishengyero hamwe n'omwanya gwa minisita bwanyima y'akaruuru ka boona aka 2026 kandi yaarahizibwa nk'omukiiki omu ishengyero ry'omurundi gwa 12 omu Kwakataano 2026.<ref>Salt Media Uganda (13 May 2026). ''[https://www.youtube.com/watch?v=Yy0VEls2hY4 Victory sealed as Mawogola West Choice Hon Anifa Bangirana Kawooya gets sworn]''. Retrieved 18 July 2026 &#x2013; via YouTube.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 5lg58pejkypdgvoyanyektiq82ppa8h 7284192 7284191 2026-08-14T07:57:12Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284192 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q90932356}} '''Bangirana Kawooya Anifa''' (akazaarwa ebiro 21 Okw'okubanza omuri 1957), n'omunyabyabutegyeki omu Uganda orikuheereza nka minisita w'eihanga ow'eby'amagara orikujunanizibwa aha mirimo ya boona.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250807003930/https://health.go.ug/member/hon-anifa-kawooya-bangirana/ "Hon. Anifa Kawooya Bangirana - Ministry of Health - Uganda"]. ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 7 August 2025. Retrieved 8 June 2026.</ref> Akaba ari omujwekyerwa w'abakazi kuruga omuri 2000 kuhisya omuri 2020 omukiiki omwishengyero kandi hati naajwekyera Mawogola West Constituency omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] (2021 - 2026).<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Akaba naaheereza nk'omukiiki aha bukiiko bwa Equal opportunities hamwe n'enshonga z'aheeru. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Anifa akazaarwa ebiro 21 Okwakana 1957 omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akatunga diguri ye y'okubanza omu by'obuhangwa n'okushwijuma entunguuka eyaheirwe yunivaasite ya Nkumba<ref>[https://nkumbauniversity.ac.ug/ "Nkumba"]</ref> omuri 2004. Bwanyima omuri 2001, akaheebwa diguri ya kabiri omu nkwatanisa y'amahanga goona kuruga omu yunivaasite niyo emwe omuri 2007.<ref name=":0" /> == Emirimo hamwe n'eby'obutegyeki == Atakabaire memba omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] omuri 2001, Anifa akakora nk'omujwekyerwa w'eishengyero ry'engyenderwaho y'eihanga (1993–1995), akaheereza nk'omuhandiiki w'ekibiina ekirikujunanizibwa aha kumanyisa abantu omu kitongore ky'abakazi ekya National Women Council (1998–2002)<ref>[http://parliamentwatch.ug/meeting/meeting-national-women-council/ "Meeting with National Women Council – Parliament Watch"]. ''parliamentwatch.ug''. Retrieved 16 April 2020.</ref> kandi yaheereza nk'omuhwezi w'omujwekyerwa w'omwebembezi w'eihanga omu [[Wp/nyn/Rakai|disiturikiti ya Rakai]] kandi nk'omugambirizi wa Gavumenti y'ebyaro eya Disiturikiti ya Sembabule nk'omubiiki w'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Omu 2016 akahinduka memba omu ishengyero rya Pan-African okuhitsya hati.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/anifa-kawooya-elected-vice-chair-of-the-women-caucus-of-the-pan-african-parliament "Kawooya Elected Vice-Chair Women Caucus of Pan African Parliament"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 16 April 2020.</ref> Naahandiikisa ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]]. Akatooranwa nk'omu minisita w'eby'amagara ow'obujunaanizibwa bwona omu [[Wp/nyn/Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] omu kisanja kya 2026–2031. Kandi naaheereza nk'omujwekyerwa omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Mawogola West omu Disiturikiti ya Sembabule. Kawooya akaguma aine entebe ye omu ishengyero hamwe n'omwanya gwa minisita bwanyima y'akaruuru ka boona aka 2026 kandi yaarahizibwa nk'omukiiki omu ishengyero ry'omurundi gwa 12 omu Kwakataano 2026.<ref>Salt Media Uganda (13 May 2026). ''[https://www.youtube.com/watch?v=Yy0VEls2hY4 Victory sealed as Mawogola West Choice Hon Anifa Bangirana Kawooya gets sworn]''. Retrieved 18 July 2026 &#x2013; via YouTube.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 4gipwb1rw39lq8nh408cmgklcss53hf 7284193 7284192 2026-08-14T07:58:21Z NATURINDA FORTUNATE 2623054 Grammatical corrections 7284193 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q90932356}} '''Bangirana Kawooya Anifa''' (akazaarwa ebiro 21 Okw'okubanza omuri 1957), n'omunyabyabutegyeki omuri Uganda orikuheereza nka minisita w'eihanga ow'eby'amagara orikujunanizibwa aha mirimo ya boona.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20250807003930/https://health.go.ug/member/hon-anifa-kawooya-bangirana/ "Hon. Anifa Kawooya Bangirana - Ministry of Health - Uganda"]. ''Ministry of Health - Uganda''. Archived from the original on 7 August 2025. Retrieved 8 June 2026.</ref> Akaba ari omujwekyerwa w'abakazi kuruga omuri 2000 kuhisya omuri 2020 omukiiki omwishengyero kandi hati naajwekyera Mawogola West Constituency omu disiturikiti ya Sembabule omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] (2021 - 2026).<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Akaba naaheereza nk'omukiiki aha bukiiko bwa Equal opportunities hamwe n'enshonga z'aheeru. == Obuto bwe n'obwegyese bwe == Anifa akazaarwa ebiro 21 Okwa kana omuri 1957 omuri disiturikiti ya Sembabule omuri [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]]. Akatunga diguri ye y'okubanza omu by'obuhangwa n'okushwijuma entunguuka eyaheirwe yunivaasite ya Nkumba<ref>[https://nkumbauniversity.ac.ug/ "Nkumba"]</ref> omuri 2004. Bwanyima omuri 2001, akaheebwa diguri ya kabiri omu nkwatanisa y'amahanga goona kuruga omu yunivaasite niyo emwe omuri 2007.<ref name=":0" /> == Emirimo hamwe n'eby'obutegyeki == Atakabaire memba omu [[Wp/nyn/Eishengyero rya Uganda|ishengyero rya Uganda]] omuri 2001, Anifa akakora nk'omujwekyerwa w'eishengyero ry'engyenderwaho y'eihanga (1993–1995), akaheereza nk'omuhandiiki w'ekibiina ekirikujunanizibwa aha kumanyisa abantu omu kitongore ky'abakazi ekya National Women Council (1998–2002)<ref>[http://parliamentwatch.ug/meeting/meeting-national-women-council/ "Meeting with National Women Council – Parliament Watch"]. ''parliamentwatch.ug''. Retrieved 16 April 2020.</ref> kandi yaheereza nk'omuhwezi w'omujwekyerwa w'omwebembezi w'eihanga omu [[Wp/nyn/Rakai|disiturikiti ya Rakai]] kandi nk'omugambirizi wa Gavumenti y'ebyaro eya Disiturikiti ya Sembabule nk'omubiiki w'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]].<ref>[https://web.archive.org/web/20200704073227/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=386 "Parliament of Uganda"]. ''www.parliament.go.ug''. Archived from the original on 4 July 2020. Retrieved 16 April 2020.</ref> Omu 2016 akahinduka memba omu ishengyero rya Pan-African okuhitsya hati.<ref>[https://ugandaradionetwork.net/story/anifa-kawooya-elected-vice-chair-of-the-women-caucus-of-the-pan-african-parliament "Kawooya Elected Vice-Chair Women Caucus of Pan African Parliament"]. ''Uganda Radionetwork''. Retrieved 16 April 2020.</ref> Naahandiikisa ekibiina ky'eby'obutegyeki ekiri omu butegyeki ekya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]]. Akatooranwa nk'omu minisita w'eby'amagara ow'obujunaanizibwa bwona omu [[Wp/nyn/Cabinet of Uganda|kabineti ya Uganda]] omu kisanja kya 2026–2031. Kandi naaheereza nk'omujwekyerwa omu ishengyero ry'eihanga omu kicweka kya Mawogola West omu Disiturikiti ya Sembabule. Kawooya akaguma aine entebe ye omu ishengyero hamwe n'omwanya gwa minisita bwanyima y'akaruuru ka boona aka 2026 kandi yaarahizibwa nk'omukiiki omu ishengyero ry'omurundi gwa 12 omu Kwakataano 2026.<ref>Salt Media Uganda (13 May 2026). ''[https://www.youtube.com/watch?v=Yy0VEls2hY4 Victory sealed as Mawogola West Choice Hon Anifa Bangirana Kawooya gets sworn]''. Retrieved 18 July 2026 &#x2013; via YouTube.</ref> == Ebihandiiko ebirikugambwaho == [[Category:Wp/nyn]] 4tow6gz2ghj4krydjn72wlfd2ry642y 10 3798717 7284271 7283280 2026-08-14T10:28:50Z ङघिञ 2644823 7284271 wikitext text/x-wiki {{Wp/pih/Main Page header}}<div style=";border:1px solid #AAA;border-collapse:collapse;padding:2px .5em"> {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" role="presentation" style="font-size:95%;line-height:1.6" |+style="text-align:center;font-size:120%;line-height:1.6;font-weight:bold"| Wataweih! Welkam to t’ [[Wp/pih/Norfuk|Norfuk]] & [[Wp/pih/Pitkern|Pitkern]] [[Wp/pih/Wikkapedya|Wikkapedya]], t’ frii Ensiiklopedya. Adda now wi hauf [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] dem [[Special:Allpages|artikal]] en daffy. |-valign="top" |width="50%"| {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" role="presentation" |- |width="50"| [[File:Nuvola apps kcoloredit.png|40px|center|link=]] || '''Aart an Kulchur'''<br/> [[Wp/pih/Aarkitekchur|Aarkitekchur]] - [[Wp/pih/Aart|Aart]] - [[Wp/pih/Dans|Dans]] - [[Wp/pih/Film|Film]] - [[Wp/pih/Kulchur|Kulchur]] - [[Wp/pih/Foeklor|Foeklor]] - [[Wp/pih/Fotograafii|Fotograafii]] - [[Wp/pih/Litritchar|Litritchar]] - [[Wp/pih/Myuusik|Myuusik]] - [[Wp/pih/Skulpchar|Skulpchar]] - [[Wp/pih/Fiin Aart|Fiin Aart]] - [[Wp/pih/Thiita|Thiita]] |- | [[File:Nuvola apps edu languages.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Politiks, lou, an sosietii'''<br /> [[Wp/pih/Komiirs|Komiirs]] - [[Wp/pih/Kommyuunikayshun|Kommyuunikayshun]] - [[Wp/pih/Militrii|Militrii]] - [[Wp/pih/Lou|Lou]] - [[Wp/pih/Diplomasii|Diplomasii]] - [[Wp/pih/Edyuukayshun|Edyuukayshun]] - [[Wp/pih/Ekonomii|Ekonomii]] - [[Wp/pih/Invaiironmint|Invaiironmint]] - [[Wp/pih/Faemilii|Faemilii]] - [[Wp/pih/Adminnistrasun|Adminnistrayshun]] - [[Wp/pih/Politiks|Politiks]] - [[Wp/pih/Yurbaniism|Yurbaniism]] |- | [[File:Nuvola apps bookcase.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Rilijin an biliifs'''<br /> [[Wp/pih/Rilijin|Rilijin]] - [[Wp/pih/Mitholijii|Mitholijii]] - [[Wp/pih/Thiiolojii|Thiiolojii]] - [[Wp/pih/Budism|Budism]] - [[Wp/pih/Kreschenitii|Kreschenitii]] - [[Wp/pih/Hinduism|Hinduism]] - [[Wp/pih/Islem|Islem]] - [[Wp/pih/Jainism|Jainism]] - [[Wp/pih/Judaism|Judaism]] - [[Wp/pih/Sekt|Sekt]] - [[Wp/pih/Siikism|Siikism]] - [[Wp/pih/Daeohism|Daeohism]] - [[Wp/pih/Animism|Animism]] - [[Wp/pih/Mistisism|Mistisism]] - [[Wp/pih/Spiritualiti|Spiritualiti]] |- | [[File:Nuvola apps kdmconfig.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Social Saiens'''<br /> [[Wp/pih/Anthropolojii|Anthropolojii]] - [[Wp/pih/Archaeolojii|Archaeolojii]] - [[Wp/pih/Edyuuukayshun|Edyuuukayshun]] - [[Wp/pih/Jenealojii|Jenealojii]] - [[Wp/pih/Jiiografii|Jiiografii]] - [[Wp/pih/Histrei|Histrei]] - [[Wp/pih/Laenghwij|Laenghwij]] and [[Wp/pih/Linguistiks|Linguistiks]] - [[Wp/pih/Myuusikolojii|Myuusikolojii]] - [[Wp/pih/Filosofii|Filosofii]] - [[Wp/pih/Sykolojii|Sykolojii]] - [[Wp/pih/Sosiolojii|Sosiolojii]] |- | [[File:Nuvola apps atlantik.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Hobiis an liijur'''<br /> [[Wp/pih/Briikolaj|Briikolaj]] - [[Wp/pih/Kuisiin|Kuisiin]] - [[Wp/pih/Enta'tenmeen|Enta'tenmeen]] - [[Wp/pih/Gaardenen|Gaardenen]] - [[Wp/pih/Geiim|Geiims]] - [[Wp/pih/Sportii|Sportii]] - [[Wp/pih/Television|Televisiien]] - [[Wp/pih/Tuurism|Tuurism]] - [[Wp/pih/Transport|Transport]] |} |width="50%" valign="top"| {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" role="presentation" |- |width="50"| [[File:Nuvola apps kalzium.png|40px|center|link=]] || '''Naaturel an Maethamatikel Saiens'''<br /> [[Wp/pih/Biiolojii|Biiolojii]] - [[Wp/pih/Botenii|Botenii]] - [[Wp/pih/Kemistrii|Kemistrii]] - [[Wp/pih/Ekolojii|Ekolojii]] - [[Wp/pih/Entomolojii|Entomolojii]] - [[Wp/pih/Estronomii|Estronomii]] - [[Wp/pih/Fisiks|Fisiks]] - [[Wp/pih/Jiolojii|Jiolojii]] - [[Wp/pih/Lojik|Lojik]] - [[Wp/pih/Maethamatiks|Maethamatiks]] - [[Wp/pih/Medisin|Medisin]] - [[Wp/pih/Naachurel Saiens|Naachurel Saiens]] - [[Wp/pih/Stetistiks|Stetistiks]] |- | [[File:Nuvola apps display.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Applied Saiens an industrii'''<br /> [[Wp/pih/Aeyaspaiis|Aeyaspaiis]] - [[Wp/pih/Aagrikulchur|Aagrikulchur]] - [[Wp/pih/Aarkitekchur|Aarkitekchur]] - [[Wp/pih/Komyuunikaashuns|Komyuunikaashuns]] - [[Wp/pih/Desin|Desin]] - [[Wp/pih/Elektrisitii|Elektrisitii]] - [[Wp/pih/Elektroniks|Elektroniks]] - [[Wp/pih/Intaneit|Intaneit]] - [[Wp/pih/Manajement|Manajement]] - [[Wp/pih/Informaetiks|Informaetiks]] - [[Wp/pih/Enjiniiring|Enjiniiring]] - [[Wp/pih/Farmakolojii|Farmakolojii]] - [[Wp/pih/Robotiks|Robotiks]] - [[Wp/pih/Telekomuunikashuns|Telekomuunikashuns]] - [[Wp/pih/Industrii|Industrii]] - [[Wp/pih/Teknolojii|Teknolojii]] - [[Wp/pih/Transport|Transport]] |- | [[File:Flag of Norfolk Island.svg|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Norfuk'''<br /> [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfuk Ailen]] - [[Wp/pih/Norfuk kulchur|Norfuk kulchur]] - [[Wp/pih/Norfuk|Norfuk laenghwij]] - [[Wp/pih/Norfuk histrei|Norfuk histrei]] - [[Wp/pih/Norfuk flag|Norfuk flag]] - [[Wp/pih/Norfuk Tal'|Norfuk Tal']] - [[Wp/pih/Kingston|Kingston kapitel]] - [[Wp/pih/Ostrielya|Ostrielya teritrii]] - [[:Category:Wp/pih/Norfuk|Riilated Norfuk paijes]] |- | [[File:Flag of the Pitcairn Islands.svg|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Pitkern'''<br /> [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Pitkern Ailen]] - [[Wp/pih/Pitkern kulchur|Pitkern kulchur]] - [[Wp/pih/Pitkern|Pitkern laenghwij]] - [[Wp/pih/Pitkern histrei|Pitkern histrei]] - [[Wp/pih/Pitkern flag|Pitkern flag]] - [[Wp/pih/Pitkern Tal'|Pitkern Tal']] - [[Wp/pih/Adamstoen|Adamstoen kapitel]] - [[Wp/pih/Yunitid Kingdum|Yunitid Kingdum teritrii]] - [[:Category:Wp/pih/Pitkern|Riilated Pitkern paijes]] |- | [[File:Nuvola apps hwinfo.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Hiiwp'''<br /> [[:en:Help:Contents|Inglish Hiiwp Paij]] |} |} </div> * <bdi lang="en">'''<tt>[[Wp/pih/Inglish|<span title="{{#language:en}}">en</span>]]</tt>&#x202F;: You don't speak Norfolk-Pitcairn?''' [[Wp/pih/Norfuk|Norfolk]] is a language spoken on [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfolk Island]], in the [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Pacific Ocean]]. The closely related language of [[Wp/pih/Pitkern|Pitcairnese]] is spoken on [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Pitcairn Island]], also in the Pacific. It is originally a mixture of [[Wp/pih/Inglish|English]] and [[Wp/pih/Tahityan|Tahitian]], developed on the two islands by the descendents of the crew of the Mutiny on the Bounty and their Tahitian wives. There are expatriate communities throughout the world, mainly in [[Wp/pih/Ostrielya|Australia]] and [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|New Zealand]], who also speak the language. [[Wp/pih/Norfuk|Norfolk]] is the official language of [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfolk Island]].</bdi> * <bdi lang="es">'''<tt>[[Wp/pih/Spanish|<span title="{{#language:es}}">es</span>]]</tt>&#x202F;: ¿No hablas norfolkense-pitcairnés?''' El [[Wp/pih/Norfuk|norfolkense]] es un idioma hablado en la [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Isla Norfolk]], en el [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Océano Pacífico]]. El estrechamente relacionado [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnés]] es hablado en las [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Islas Pitcairn]], también en el Océano Pacífico. El norfolkense fue originalmente una mezcla entre [[Wp/pih/Inglish|inglés]] y [[Wp/pih/Tahityan|tahitiano]], desarrollado en las dos islas por los descendientes de la tripulación del Motín de la Bounty y sus esposas tahitianas. Hay comunidades de expatriados en todo el mundo, principalmente en [[Wp/pih/Ostrielya|Australia]] y en [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nueva Zelanda]], los cuales también lo hablan. El [[Wp/pih/Norfuk|norfolkense]] es el idioma oficial de la [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Isla Norfolk]].</bdi> * <bdi lang="fr">'''<tt>[[Wp/pih/French|<span title="{{#language:fr}}">fr</span>]]</tt>&#x202F;: Vous ne parlez pas norfolkais-pitcairnais ?''' Le [[Wp/pih/Norfuk|norfolkais]] est une langue parlée sur l’[[Wp/pih/Norfuk Ailen|île Norfolk]], un territoire extérieur australien dans l’[[Wp/pih/Pesifik Oshen|océan Pacifique]], où il est la langue officielle. La langue est une variante du [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnais]], une langue étroitement liée parlée sur l’[[Wp/pih/Pitkern Ailen|île de Pitcairn]], un territoire d’outre-mer britannique également dans le Pacifique. Les deux langues sont à l’origine un créole basé sur l’[[Wp/pih/Inglish|anglais]] et le [[Wp/pih/Tahityan|tahitien]], développé oralement par les descendants de l’équipage de la mutinerie du Bounty, de leurs épouses tahitiennes, et des équipages tahitiens. L’anglais influence davantage le norfolkais que le pitcairnais resté plus isolé. Des communautés d’expatriés à travers le monde parlent aussi la langue, principalement en [[Wp/pih/Ostrielya|Australie]] et en [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nouvelle-Zélande]].</bdi> *<bdi lang="pt">'''<tt><span title="{{#language:pt}}">[[Wp/pih/Porchuguees|pt]]</span></tt>&#x202F;: Não fala norfolquino/pitcairnês?''' O [[Wp/pih/Norfuk|norfolquino]] é uma língua falada na [[Wp/pih/Norfuk Ailen|ilha Norfolque]]. A língua é uma variante muito próxima do [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnês]], uma língua falada na [[Wp/pih/Pitkern Ailen|ilha Pitcairn]], um território ultramarino britânico no oceano Pacífico. As duas línguas são originárias de uma mistura entre o [[Wp/pih/Inglish|ingês]] e o [[Wp/pih/Tahityan|taitiano]], desenvolvido oralmente pelos descendentes da tripulação do motim do HMS Bounty, e suas esposas taitianas. O inglês influenciou mais o norfolquino do que o pitcairnês, que permaneceu mais isolado. Existem comunidades de expatriados através do mundo que também falam a língua, principalmente na [[Wp/pih/Ostrielya|Austrália]] e na [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nova Zelândia]]. O norfolquino é a língua oficial da ilha Norfolque.</bdi> * <bdi lang="ru">'''<tt>[[Wp/pih/Rushan|<span title="{{#language:ru}}">ru</span>]]</tt>&#x202F;: Вы не разговариваете на норфолкском-питкэрнском?''' [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский язык]] — язык, на котором разговаривают на острове [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Норфолк]], в [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Тихом океане]]. [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский]] тесно связан с [[Wp/pih/Pitkern|питкэрнским]] языком, на котором разговаривают на острове [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Питкэрн]] (также в [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Тихом океане]]). Представляет из себя смесь [[Wp/pih/Inglish|английского языка]] и [[Wp/pih/Tahityan|таитянского языка]], разработанную на двух островах потомками экипажа корабля Баунти и их таитянскими женами. По всему миру также есть диаспоры, которые говорят на [[Wp/pih/Norfuk|норфолкском языке]], в основном эти диаспоры в [[Wp/pih/Ostrielya|Австралии]] и [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Новой Зеландии]]. [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский]] — официальный язык острова [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Норфолк]].</bdi> {{Wp/pih/Portada600k/carruselcontingut}} {{Wp/pih/Featured article}} {{Wp/pih/Did you know?}} <div class="reqport" style="min-width:500px"> {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay}} </div> <div style="align:center; font-variant:small-caps; font-family:serif; font-size:150%; background-color:lavender"><div style="text-align: center;"><big>Norfuk-Pitkern Wikkapedya</big></div></div> {{Wp/pih/ProjectWiki}} {{Wp/pih/Main Page other languages}} [[Category:Wp/pih]] [[Category:Mien Paij| ]] [[Category:Navigashen]] {{INTERWIKI|Q93766494}} 111tcq0ip07bv2ta9u4lnyzjylffn02 7284282 7284271 2026-08-14T10:47:40Z ङघिञ 2644823 7284282 wikitext text/x-wiki {{Wp/pih/Main Page header}}<div style=";border:1px solid #AAA;border-collapse:collapse;padding:2px .5em"> {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" role="presentation" style="font-size:95%;line-height:1.6" |+style="text-align:center;font-size:120%;line-height:1.6;font-weight:bold"| Wataweih! Welkam to t’ [[Wp/pih/Norfuk|Norfuk]] & [[Wp/pih/Pitkern|Pitkern]] [[Wp/pih/Wikkapedya|Wikkapedya]], t’ frii Ensiiklopedya. Adda now wi hauf [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] dem [[Special:Allpages|artikal]] en daffy. |-valign="top" |width="50%"| {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" role="presentation" |- |width="50"| [[File:Nuvola apps kcoloredit.png|40px|center|link=]] || '''Aart an Kulchur'''<br/> [[Wp/pih/Aarkitekchur|Aarkitekchur]] - [[Wp/pih/Aart|Aart]] - [[Wp/pih/Dans|Dans]] - [[Wp/pih/Film|Film]] - [[Wp/pih/Kulchur|Kulchur]] - [[Wp/pih/Foeklor|Foeklor]] - [[Wp/pih/Fotograafii|Fotograafii]] - [[Wp/pih/Litritchar|Litritchar]] - [[Wp/pih/Myuusik|Myuusik]] - [[Wp/pih/Skulpchar|Skulpchar]] - [[Wp/pih/Fiin Aart|Fiin Aart]] - [[Wp/pih/Thiita|Thiita]] |- | [[File:Nuvola apps edu languages.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Politiks, lou, an sosietii'''<br /> [[Wp/pih/Komiirs|Komiirs]] - [[Wp/pih/Kommyuunikayshun|Kommyuunikayshun]] - [[Wp/pih/Militrii|Militrii]] - [[Wp/pih/Lou|Lou]] - [[Wp/pih/Diplomasii|Diplomasii]] - [[Wp/pih/Edyuukayshun|Edyuukayshun]] - [[Wp/pih/Ekonomii|Ekonomii]] - [[Wp/pih/Invaiironmint|Invaiironmint]] - [[Wp/pih/Faemilii|Faemilii]] - [[Wp/pih/Adminnistrasun|Adminnistrayshun]] - [[Wp/pih/Politiks|Politiks]] - [[Wp/pih/Yurbaniism|Yurbaniism]] |- | [[File:Nuvola apps bookcase.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Rilijin an biliifs'''<br /> [[Wp/pih/Rilijin|Rilijin]] - [[Wp/pih/Mitholijii|Mitholijii]] - [[Wp/pih/Thiiolojii|Thiiolojii]] - [[Wp/pih/Budism|Budism]] - [[Wp/pih/Kreschenitii|Kreschenitii]] - [[Wp/pih/Hinduism|Hinduism]] - [[Wp/pih/Islem|Islem]] - [[Wp/pih/Jainism|Jainism]] - [[Wp/pih/Judaism|Judaism]] - [[Wp/pih/Sekt|Sekt]] - [[Wp/pih/Siikism|Siikism]] - [[Wp/pih/Daeohism|Daeohism]] - [[Wp/pih/Animism|Animism]] - [[Wp/pih/Mistisism|Mistisism]] - [[Wp/pih/Spiritualiti|Spiritualiti]] |- | [[File:Nuvola apps kdmconfig.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Social Saiens'''<br /> [[Wp/pih/Anthropolojii|Anthropolojii]] - [[Wp/pih/Archaeolojii|Archaeolojii]] - [[Wp/pih/Edyuuukayshun|Edyuuukayshun]] - [[Wp/pih/Jenealojii|Jenealojii]] - [[Wp/pih/Jiiografii|Jiiografii]] - [[Wp/pih/Histrei|Histrei]] - [[Wp/pih/Laenghwij|Laenghwij]] and [[Wp/pih/Linguistiks|Linguistiks]] - [[Wp/pih/Myuusikolojii|Myuusikolojii]] - [[Wp/pih/Filosofii|Filosofii]] - [[Wp/pih/Sykolojii|Sykolojii]] - [[Wp/pih/Sosiolojii|Sosiolojii]] |- | [[File:Nuvola apps atlantik.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Hobiis an liijur'''<br /> [[Wp/pih/Briikolaj|Briikolaj]] - [[Wp/pih/Kuisiin|Kuisiin]] - [[Wp/pih/Enta'tenmeen|Enta'tenmeen]] - [[Wp/pih/Gaardenen|Gaardenen]] - [[Wp/pih/Geiim|Geiims]] - [[Wp/pih/Sportii|Sportii]] - [[Wp/pih/Television|Televisiien]] - [[Wp/pih/Tuurism|Tuurism]] - [[Wp/pih/Transport|Transport]] |} |width="50%" valign="top"| {|width="100%" border="0" cellspacing="0" cellpadding="5" role="presentation" |- |width="50"| [[File:Nuvola apps kalzium.png|40px|center|link=]] || '''Naaturel an Maethamatikel Saiens'''<br /> [[Wp/pih/Biiolojii|Biiolojii]] - [[Wp/pih/Botenii|Botenii]] - [[Wp/pih/Kemistrii|Kemistrii]] - [[Wp/pih/Ekolojii|Ekolojii]] - [[Wp/pih/Entomolojii|Entomolojii]] - [[Wp/pih/Estronomii|Estronomii]] - [[Wp/pih/Fisiks|Fisiks]] - [[Wp/pih/Jiolojii|Jiolojii]] - [[Wp/pih/Lojik|Lojik]] - [[Wp/pih/Maethamatiks|Maethamatiks]] - [[Wp/pih/Medisin|Medisin]] - [[Wp/pih/Naachurel Saiens|Naachurel Saiens]] - [[Wp/pih/Stetistiks|Stetistiks]] |- | [[File:Nuvola apps display.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Applied Saiens an industrii'''<br /> [[Wp/pih/Aeyaspaiis|Aeyaspaiis]] - [[Wp/pih/Aagrikulchur|Aagrikulchur]] - [[Wp/pih/Aarkitekchur|Aarkitekchur]] - [[Wp/pih/Komyuunikaashuns|Komyuunikaashuns]] - [[Wp/pih/Desin|Desin]] - [[Wp/pih/Elektrisitii|Elektrisitii]] - [[Wp/pih/Elektroniks|Elektroniks]] - [[Wp/pih/Intaneit|Intaneit]] - [[Wp/pih/Manajement|Manajement]] - [[Wp/pih/Informaetiks|Informaetiks]] - [[Wp/pih/Enjiniiring|Enjiniiring]] - [[Wp/pih/Farmakolojii|Farmakolojii]] - [[Wp/pih/Robotiks|Robotiks]] - [[Wp/pih/Telekomuunikashuns|Telekomuunikashuns]] - [[Wp/pih/Industrii|Industrii]] - [[Wp/pih/Teknolojii|Teknolojii]] - [[Wp/pih/Transport|Transport]] |- | [[File:Flag of Norfolk Island.svg|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Norfuk'''<br /> [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfuk Ailen]] - [[Wp/pih/Norfuk kulchur|Norfuk kulchur]] - [[Wp/pih/Norfuk|Norfuk laenghwij]] - [[Wp/pih/Norfuk histrei|Norfuk histrei]] - [[Wp/pih/Norfuk flag|Norfuk flag]] - [[Wp/pih/Norfuk Tal'|Norfuk Tal']] - [[Wp/pih/Kingston|Kingston kapitel]] - [[Wp/pih/Ostrielya|Ostrielya teritrii]] - [[:Category:Wp/pih/Norfuk|Riilated Norfuk paijes]] |- | [[File:Flag of the Pitcairn Islands.svg|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Pitkern'''<br /> [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Pitkern Ailen]] - [[Wp/pih/Pitkern kulchur|Pitkern kulchur]] - [[Wp/pih/Pitkern|Pitkern laenghwij]] - [[Wp/pih/Pitkern histrei|Pitkern histrei]] - [[Wp/pih/Pitkern flag|Pitkern flag]] - [[Wp/pih/Pitkern Tal'|Pitkern Tal']] - [[Wp/pih/Adamstoen|Adamstoen kapitel]] - [[Wp/pih/Yunitid Kingdum|Yunitid Kingdum teritrii]] - [[:Category:Wp/pih/Pitkern|Riilated Pitkern paijes]] |- | [[File:Nuvola apps hwinfo.png|40px|center|link=]] ||style="border-top:1px dashed #AAA"| '''Hiiwp'''<br /> [[:en:Help:Contents|Inglish Hiiwp Paij]] |} |} </div> {{Wp/pih/Portada600k/Sanduka | title = Welcome! | colour = purple | content = * <bdi lang="en">'''<tt>[[Wp/pih/Inglish|<span title="{{#language:en}}">en</span>]]</tt>&#x202F;: You don't speak Norfolk-Pitcairn?''' [[Wp/pih/Norfuk|Norfolk]] is a language spoken on [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfolk Island]], in the [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Pacific Ocean]]. The closely related language of [[Wp/pih/Pitkern|Pitcairnese]] is spoken on [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Pitcairn Island]], also in the Pacific. It is originally a mixture of [[Wp/pih/Inglish|English]] and [[Wp/pih/Tahityan|Tahitian]], developed on the two islands by the descendents of the crew of the Mutiny on the Bounty and their Tahitian wives. There are expatriate communities throughout the world, mainly in [[Wp/pih/Ostrielya|Australia]] and [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|New Zealand]], who also speak the language. [[Wp/pih/Norfuk|Norfolk]] is the official language of [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Norfolk Island]].</bdi> * <bdi lang="es">'''<tt>[[Wp/pih/Spanish|<span title="{{#language:es}}">es</span>]]</tt>&#x202F;: ¿No hablas norfolkense-pitcairnés?''' El [[Wp/pih/Norfuk|norfolkense]] es un idioma hablado en la [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Isla Norfolk]], en el [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Océano Pacífico]]. El estrechamente relacionado [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnés]] es hablado en las [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Islas Pitcairn]], también en el Océano Pacífico. El norfolkense fue originalmente una mezcla entre [[Wp/pih/Inglish|inglés]] y [[Wp/pih/Tahityan|tahitiano]], desarrollado en las dos islas por los descendientes de la tripulación del Motín de la Bounty y sus esposas tahitianas. Hay comunidades de expatriados en todo el mundo, principalmente en [[Wp/pih/Ostrielya|Australia]] y en [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nueva Zelanda]], los cuales también lo hablan. El [[Wp/pih/Norfuk|norfolkense]] es el idioma oficial de la [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Isla Norfolk]].</bdi> * <bdi lang="fr">'''<tt>[[Wp/pih/French|<span title="{{#language:fr}}">fr</span>]]</tt>&#x202F;: Vous ne parlez pas norfolkais-pitcairnais ?''' Le [[Wp/pih/Norfuk|norfolkais]] est une langue parlée sur l’[[Wp/pih/Norfuk Ailen|île Norfolk]], un territoire extérieur australien dans l’[[Wp/pih/Pesifik Oshen|océan Pacifique]], où il est la langue officielle. La langue est une variante du [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnais]], une langue étroitement liée parlée sur l’[[Wp/pih/Pitkern Ailen|île de Pitcairn]], un territoire d’outre-mer britannique également dans le Pacifique. Les deux langues sont à l’origine un créole basé sur l’[[Wp/pih/Inglish|anglais]] et le [[Wp/pih/Tahityan|tahitien]], développé oralement par les descendants de l’équipage de la mutinerie du Bounty, de leurs épouses tahitiennes, et des équipages tahitiens. L’anglais influence davantage le norfolkais que le pitcairnais resté plus isolé. Des communautés d’expatriés à travers le monde parlent aussi la langue, principalement en [[Wp/pih/Ostrielya|Australie]] et en [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nouvelle-Zélande]].</bdi> *<bdi lang="pt">'''<tt><span title="{{#language:pt}}">[[Wp/pih/Porchuguees|pt]]</span></tt>&#x202F;: Não fala norfolquino/pitcairnês?''' O [[Wp/pih/Norfuk|norfolquino]] é uma língua falada na [[Wp/pih/Norfuk Ailen|ilha Norfolque]]. A língua é uma variante muito próxima do [[Wp/pih/Pitkern|pitcairnês]], uma língua falada na [[Wp/pih/Pitkern Ailen|ilha Pitcairn]], um território ultramarino britânico no oceano Pacífico. As duas línguas são originárias de uma mistura entre o [[Wp/pih/Inglish|ingês]] e o [[Wp/pih/Tahityan|taitiano]], desenvolvido oralmente pelos descendentes da tripulação do motim do HMS Bounty, e suas esposas taitianas. O inglês influenciou mais o norfolquino do que o pitcairnês, que permaneceu mais isolado. Existem comunidades de expatriados através do mundo que também falam a língua, principalmente na [[Wp/pih/Ostrielya|Austrália]] e na [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Nova Zelândia]]. O norfolquino é a língua oficial da ilha Norfolque.</bdi> * <bdi lang="ru">'''<tt>[[Wp/pih/Rushan|<span title="{{#language:ru}}">ru</span>]]</tt>&#x202F;: Вы не разговариваете на норфолкском-питкэрнском?''' [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский язык]] — язык, на котором разговаривают на острове [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Норфолк]], в [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Тихом океане]]. [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский]] тесно связан с [[Wp/pih/Pitkern|питкэрнским]] языком, на котором разговаривают на острове [[Wp/pih/Pitkern Ailen|Питкэрн]] (также в [[Wp/pih/Pesifik Oshen|Тихом океане]]). Представляет из себя смесь [[Wp/pih/Inglish|английского языка]] и [[Wp/pih/Tahityan|таитянского языка]], разработанную на двух островах потомками экипажа корабля Баунти и их таитянскими женами. По всему миру также есть диаспоры, которые говорят на [[Wp/pih/Norfuk|норфолкском языке]], в основном эти диаспоры в [[Wp/pih/Ostrielya|Австралии]] и [[Wp/pih/Nyuu Ziilan|Новой Зеландии]]. [[Wp/pih/Norfuk|Норфолкский]] — официальный язык острова [[Wp/pih/Norfuk Ailen|Норфолк]].</bdi> }} {{Wp/pih/Portada600k/carruselcontingut}} {{Wp/pih/Featured article}} {{Wp/pih/Did you know?}} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay}} <div class="reqport" style="min-width:500px"> <div style="align:center; font-variant:small-caps; font-family:serif; font-size:150%; background-color:lavender"><div style="text-align: center;"><big>Norfuk-Pitkern Wikkapedya</big></div></div> {{Wp/pih/ProjectWiki}} </div> {{Wp/pih/Main Page other languages}} [[Category:Wp/pih]] [[Category:Mien Paij| ]] [[Category:Navigashen]] {{INTERWIKI|Q93766494}} rofpe702p8eueplqp9z4oy555be4idy 10 3798725 7284272 7283308 2026-08-14T10:29:47Z ङघिञ 2644823 7284272 wikitext text/x-wiki {{Wp/pih/Portada600k/Sanduka | title = On Dis Dieh... | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay {{LOCALMONTHNAME}} {{LOCALDAY}}}} | colour = blue }} 0xxdv2d4kp6d87szwo5vtos3kqlm4rk 0 3798728 7284084 7280929 2026-08-14T06:04:02Z Sdf 1644287 added [[Category:Wp/luh]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7284084 wikitext text/x-wiki '''lɔi˩ uɛ˨˦''' si˧˩ tsok⁵⁵ i˧˩ man˧˩ gi˨˦ kheŋ˧˩ bun˧⁵ phian˥˥ kai˥˥ gi˨˦ gian˧⁵ , hian˧˩ si˧⁵ ti˧˩ lɔi˩˩ tsiu˥˥ poan˧⁵ to˧˩ kai˥˥ lɔi˩˩ tsiu˥˥ , tshi˧˩ bun˧⁵ , sui˧˩ khe˥˥ teŋ˧˩ ti˧˩ kuaŋ˧˩ hoan˧⁵ su˧˩ ioŋ˧˩ , su˧˩ ioŋ˧˩ lɔi˩˩ tsiu˥˥ gi˨˦ kai˥˥ lɔi˩˩ tsiu˥˥ jin˧⁵ khau˧˩ iok⁵⁵ ngɔ˧˩ pak⁵⁵ ban˧˩ . [[Category:Wp/luh]] fy8t7o8yudn3ol7vbv8rrjapluqritr 0 3798729 7284103 7280930 2026-08-14T07:00:51Z Sdf 1644287 added [[Category:Wp/luh]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7284103 wikitext text/x-wiki '''lɔi˩˩ tsiu˥˥ poan˧⁵ to˧˩''' si˧˩ ti˧˩ kuaŋ˧˩ taŋ˥˥ sai˥˥ lam˧⁵ pop⁵⁵ po˧˩ tsoi˧˩ tua˧˩ kai˥˥ poan˧⁵ to˧˩ , tsu˧˩ ioŋ˧˩ si˧˩ iu˧⁵ hian˧⁵ bu˧˩ ngam˧⁵ tso˧˩ tsiaŋ˧⁵ kai˥˥ tai˧⁵ ti˧˩ , hoan˧⁵ iu˧˩ sia˥˥ si˧˩ hue˧˩ soan˥˥ . in˥˥ ui˧˩ tsiaŋ˧⁵ tan˧˩ lɔi˩˩ , so˧˩ i˧˩ kiau˧˩ lɔi˩˩ tsiu˥˥ . lam˧⁵ pak⁵⁵ it⁵⁵ pak⁵⁵ si˧˩ tsip⁵⁵ koŋ˥˥ li˧˩ taŋ˧⁵ , taŋ˥˥ sai˥˥ tshit⁵⁵ tsip⁵⁵ koŋ˥˥ li˧˩ khak⁵⁵ , mian˧˩ tsek⁵⁵ tshit⁵⁵ tshiang˥˥ pak⁵⁵ tsɔ˧˩ iu˧˩ peŋ˧⁵ hoan˥˥ koŋ˥˥ li˧˩ . [[Category:Wp/luh]] b6u1kv2ym85x3b02kg45rle919ykq8u 0 3798730 7284104 7280931 2026-08-14T07:01:07Z Sdf 1644287 added [[Category:Wp/luh]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7284104 wikitext text/x-wiki '''lɔi˩˩ kiah⁵⁵''' siang˧⁵ haŋ˧⁵ i˧˩ lɔi˩˩ tsiu˥˥ poan˧⁵ to˧˩ , i˧˩ lɔi˩ uɛ˨˦ ian˧˩ tshiang˧˩ kai˥˥ hi˧˩ khok⁵⁵ kiah⁵⁵ tsoŋ˧˩ . [[Category:Wp/luh]] 5l8lrevfw42p54y9mu02l8rka3rzh8t 11 3798772 7283358 7281382 2026-08-13T13:56:23Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7283358 wikitext text/x-wiki Copied content from [[en:Template: Confirmed]]. See source page history for attribution. [[User:Пан Хаунд 2|Пан Хаунд 2]] ([[User talk:Пан Хаунд 2|talk]]) 19:53, 11 August 2026 (UTC) 3yefpqdwxv56bvr8vvq12i5nf65x0o4 0 3799161 7283327 7283286 2026-08-13T12:50:09Z Derli Bento 2698767 7283327 wikitext text/x-wiki [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb|254x254px]] == To Vẽme == Ga tỹ Sakrog Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakrog Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakrog Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. [[Category:Wp/kgp]] t2vw0lncsbgvc4pyzjjszydyqtx68ai 7283329 7283327 2026-08-13T13:10:08Z Derli Bento 2698767 7283329 wikitext text/x-wiki === Terra Indígena Guarita (Ga tỹ Sakrog Ke) === [[File:Terra Indígena Guarita Rio Grande do Sul.jpg|thumb|254x254px]] == To Vẽme == Ga tỹ Sakrog Ke tỹ ga tỹ Rio Grande do Sul ki ke nῖ, emã tỹ noroeste ki, tῖ ga mág tỹ 24 mil hectares nῖ, jo ti krã ag vỹ tỹ 8 mil nῖ, tῖ króm ki. Pã'i mág tỹ Valdonês Joaquim tῖ vỹ ga tag tu nῖ, ti pã'i kar mré, Ga tỹ Sakrog Ke vỹ tỹ ẽmã sῖ tỹ 16 ke nῖ, ẽmã sῖ ki pã'i kar tỹ nῖ, Kanhgág ag vỹ ũ to Capitão ke tῖ, Capitão kar ti pã'i sῖ ag mré. [[File:Escola Estadual Indígena Toldo Campinas.jpg|thumb]] == Ẽg Vẽnhkanhrãn fã == Kar ẽmã sῖ tỹ 11 ki Vẽnhkanhrãn fã tỹ nῖ, Vẽnhkanhrãrãn fã ag vẽnh ver tỹ 115 ke nῖ Ga tỹ Sakrog Ke kῖ, tag ag vỹ tỹ Kanhgág kar nῖ, javo gῖr ag tỹ Vẽnhkanhrãn fã ki vẽnh ver tỹ 1300 ke nῖ. Vẽnhkanhrãnrãn fã tỹ Kanhgág tỹ Vẽnhkanhrãn fã tu nῖ ag tỹ 4 kenῖ jo ũ ag vỹ tỹ fóg nῖ. [[Category:Wp/kgp]] q4nc7etij2mrcenpa0b8tmucg8hw4us 0 3799167 7284275 7282818 2026-08-14T10:39:20Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284275 wikitext text/x-wiki == Biugrafeij == == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == # [[Wp/rgn/Scienza|Scienza]] # [[Wp/rgn/Natura|Natura]] == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn|*]] {{INTERWIKI|Q5460604}} [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] 3xbbuxjuaa6tihts6t1atawxr9dfkq6 7284279 7284275 2026-08-14T10:45:15Z ~2026-43617-84 2698275 7284279 wikitext text/x-wiki == Biugrafeij == === Artést e Architétt === # [[Wp/rgn/Le Corbusier|Le Corbusier]] # [[Wp/rgn/Salvador Dalí|Salvador Dalí]] # [[Wp/rgn/Albrecht Dürer|Albrecht Dürer]] # [[Wp/rgn/Vincent van Gogh|Vincent van Gogh]] {{Wp/rgn/Icona|qualità|20px}} # [[Wp/rgn/Francisco Goya|Francisco Goya]] # [[Wp/rgn/Katsushika Hokusai|Katsushika Hokusai]] # [[Wp/rgn/Frida Kahlo|Frida Kahlo]] # [[Wp/rgn/Leonardo da Vinci|Leonardo da Vinci]] # [[Wp/rgn/Henri Matisse|Henri Matisse]] # [[Wp/rgn/Michelangelo Buonarroti|Michelangelo Buonarroti]] {{Wp/rgn/Icona|qualità|20px}} # [[Wp/rgn/Pablo Picasso|Pablo Picasso]] # [[Wp/rgn/Raffaello Sanzio|Raffaello Sanzio]] # [[Wp/rgn/Rembrandt|Rembrandt]] # [[Wp/rgn/Peter Paul Rubens|Peter Paul Rubens]] # [[Wp/rgn/Sinān|Sinān]] # [[Wp/rgn/Diego Velázquez|Diego Velázquez]] # [[Wp/rgn/Andy Warhol|Andy Warhol]] # [[Wp/rgn/Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Wright]] === Scritur, Cumediogréfi e Poeti === # [[Wp/rgn/Abu Nuwas|Abu Nuwas]] # [[Wp/rgn/Hans Christian Andersen|Hans Christian Andersen]] # [[Wp/rgn/Jane Austen|Jane Austen]] # [[Wp/rgn/Matsuo Bashō|Matsuo Bashō]] # [[Wp/rgn/Jorge Luis Borges|Jorge Luis Borges]] # [[Wp/rgn/George Gordon Byron|George Gordon Byron]] # [[Wp/rgn/Miguel de Cervantes|Miguel de Cervantes]] # [[Wp/rgn/Geoffrey Chaucer|Geoffrey Chaucer]] # [[Wp/rgn/Anton Čechov|Anton Čechov]] # [[Wp/rgn/Dante Alighieri|Dante Alighieri]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Charles Dickens|Charles Dickens]] # [[Wp/rgn/Fëdor Dostoevskij|Fëdor Dostoevskij]] # [[Wp/rgn/Gabriel García Márquez|Gabriel García Márquez]] # [[Wp/rgn/Johann Wolfgang von Goethe|Johann Wolfgang von Goethe]] # [[Wp/rgn/Hafez|Hafez]] # [[Wp/rgn/Omero|Omero]] # [[Wp/rgn/Victor Hugo|Victor Hugo]] # [[Wp/rgn/James Joyce|James Joyce]] # [[Wp/rgn/Franz Kafka|Franz Kafka]] # [[Wp/rgn/Kālidāsa|Kālidāsa]] # [[Wp/rgn/Li Bai|Li Bai]] # [[Wp/rgn/Nagib Mahfuz|Nagib Mahfuz]] # [[Wp/rgn/Molière|Molière]] # [[Wp/rgn/Publio Ovidio Nasone|Publio Ovidio Nasone]] # [[Wp/rgn/Marcel Proust|Marcel Proust]] # [[Wp/rgn/Aleksandr Sergeevič Puškin|Aleksandr Sergeevič Puškin]] # [[Wp/rgn/William Shakespeare|William Shakespeare]] {{Wp/rgn/Icona|qualità|20px}} # [[Wp/rgn/Sofocle|Sofocle]] # [[Wp/rgn/Rabindranath Tagore|Rabindranath Tagore]] # [[Wp/rgn/Lev Tolstoj|Lev Tolstoj]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Mark Twain|Mark Twain]] # [[Wp/rgn/Publio Virgilio Marone|Publio Virgilio Marone]] === Cumpusitur e Musicést === # [[Wp/rgn/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] # [[Wp/rgn/Johann Sebastian Bach|Johann Sebastian Bach]] # [[Wp/rgn/The Beatles|The Beatles]] # [[Wp/rgn/Ludwig van Beethoven|Ludwig van Beethoven]] # [[Wp/rgn/Johannes Brahms|Johannes Brahms]] # [[Wp/rgn/Fryderyk Chopin|Fryderyk Chopin]] # [[Wp/rgn/Antonín Dvořák|Antonín Dvořák]] # [[Wp/rgn/Georg Friedrich Händel|Georg Friedrich Händel]] # [[Wp/rgn/Franz Joseph Haydn|Franz Joseph Haydn]] # [[Wp/rgn/Michael Jackson|Michael Jackson]] # [[Wp/rgn/Umm Kulthum|Umm Kulthum]] # [[Wp/rgn/Gustav Mahler|Gustav Mahler]] # [[Wp/rgn/Wolfgang Amadeus Mozart|Wolfgang Amadeus Mozart]] # [[Wp/rgn/Giovanni Pierluigi da Palestrina|Giovanni Pierluigi da Palestrina]] # [[Wp/rgn/Giacomo Puccini|Giacomo Puccini]] # [[Wp/rgn/Franz Schubert|Franz Schubert]] # [[Wp/rgn/Igor' Fëdorovič Stravinskij|Igor' Fëdorovič Stravinskij]] # [[Wp/rgn/Pëtr Il'ič Čajkovskij|Pëtr Il'ič Čajkovskij]] # [[Wp/rgn/Giuseppe Verdi|Giuseppe Verdi]] # [[Wp/rgn/Antonio Vivaldi|Antonio Vivaldi]] # [[Wp/rgn/Richard Wagner|Richard Wagner]] === Espluradur e Viagiadur === # [[Wp/rgn/Roald Amundsen|Roald Amundsen]] # [[Wp/rgn/Neil Armstrong|Neil Armstrong]] # [[Wp/rgn/Jacques Cartier|Jacques Cartier]] # [[Wp/rgn/Cristoforo Colombo|Cristoforo Colombo]] # [[Wp/rgn/James Cook|James Cook]] # [[Wp/rgn/Hernán Cortés|Hernán Cortés]] # [[Wp/rgn/Jurij Gagarin|Jurij Gagarin]] # [[Wp/rgn/Vasco da Gama|Vasco da Gama]] # [[Wp/rgn/Ibn Baṭṭūṭa|Ibn Baṭṭūṭa]] # [[Wp/rgn/Ferdinando Magellano|Ferdinando Magellano]] # [[Wp/rgn/Marco Polo|Marco Polo]] # [[Wp/rgn/Zheng He|Zheng He]] === Regést, Scenegiadur e Atur === # [[Wp/rgn/Ingmar Bergman|Ingmar Bergman]] # [[Wp/rgn/Sarah Bernhardt|Sarah Bernhardt]] # [[Wp/rgn/Charlie Chaplin|Charlie Chaplin]] # [[Wp/rgn/Marlene Dietrich|Marlene Dietrich]] # [[Wp/rgn/Walt Disney|Walt Disney]] # [[Wp/rgn/Sergej Michajlovič Ėjzenštejn|Sergej Michajlovič Ėjzenštejn]] # [[Wp/rgn/Federico Fellini|Federico Fellini]] # [[Wp/rgn/Alfred Hitchcock|Alfred Hitchcock]] # [[Wp/rgn/Stanley Kubrick|Stanley Kubrick]] # [[Wp/rgn/Akira Kurosawa|Akira Kurosawa]] # [[Wp/rgn/Marilyn Monroe|Marilyn Monroe]] # [[Wp/rgn/Satyajit Ray|Satyajit Ray]] === Inventur, Scinziédi e Matematghi === # [[Wp/rgn/Archimede|Archimede]] # [[Wp/rgn/Avicenna|Avicenna]] # [[Wp/rgn/Tim Berners-Lee|Tim Berners-Lee]] # [[Wp/rgn/Brahmagupta|Brahmagupta]] # [[Wp/rgn/Niccolò Copernico|Niccolò Copernico]] # [[Wp/rgn/Marie Curie|Marie Curie]] # [[Wp/rgn/Charles Darwin|Charles Darwin]] # [[Wp/rgn/Thomas Edison|Thomas Edison]] # [[Wp/rgn/Albert Einstein|Albert Einstein]] # [[Wp/rgn/Euclide|Euclide]] # [[Wp/rgn/Eulero|Eulero]] # [[Wp/rgn/Michael Faraday|Michael Faraday]] # [[Wp/rgn/Enrico Fermi|Enrico Fermi]] # [[Wp/rgn/Henry Ford|Henry Ford]] # [[Wp/rgn/Galeno|Galeno]] # [[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] # [[Wp/rgn/Carl Friedrich Gauss|Carl Friedrich Gauss]] # [[Wp/rgn/Johannes Gutenberg|Johannes Gutenberg]] # [[Wp/rgn/David Hilbert|David Hilbert]] # [[Wp/rgn/James Prescott Joule|James Prescott Joule]] # [[Wp/rgn/Giovanni Keplero|Giovanni Keplero]] # [[Wp/rgn/Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi|Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] # [[Wp/rgn/Gottfried Wilhelm von Leibniz|Gottfried Wilhelm von Leibniz]] # [[Wp/rgn/Linneo|Linneo]] # [[Wp/rgn/James Clerk Maxwell|James Clerk Maxwell]] # [[Wp/rgn/Dmitrij Ivanovič Mendeleev|Dmitrij Ivanovič Mendeleev]] # [[Wp/rgn/Isaac Newton|Isaac Newton]] # [[Wp/rgn/Louis Pasteur|Louis Pasteur]] # [[Wp/rgn/Max Planck|Max Planck]] # [[Wp/rgn/Ernest Rutherford|Ernest Rutherford]] # [[Wp/rgn/Erwin Schrödinger|Erwin Schrödinger]] # [[Wp/rgn/Nikola Tesla|Nikola Tesla]] # [[Wp/rgn/Alan Turing|Alan Turing]] # [[Wp/rgn/James Watt|James Watt]] === Filoaaaéfi e Scinziédi Suciél === # '''[[Wp/rgn/Aristotele|Aristotele]]''' # [[Wp/rgn/Simone de Beauvoir|Simone de Beauvoir]] # [[Wp/rgn/Cāṇakya|Cāṇakya]] # [[Wp/rgn/Confucio|Confucio]] # [[Wp/rgn/Cartesio|Cartesio]] # [[Wp/rgn/Sigmund Freud|Sigmund Freud]] # [[Wp/rgn/Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] # [[Wp/rgn/Martin Heidegger|Martin Heidegger]] # [[Wp/rgn/Ibn Khaldun|Ibn Khaldun]] # [[Wp/rgn/Immanuel Kant|Immanuel Kant]] # [[Wp/rgn/John Maynard Keynes|John Maynard Keynes]] # [[Wp/rgn/Laozi|Laozi]] # [[Wp/rgn/John Locke|John Locke]] # [[Wp/rgn/Niccolò Machiavelli|Niccolò Machiavelli]] # [[Wp/rgn/Karl Marx|Karl Marx]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Friedrich Nietzsche|Friedrich Nietzsche]] # [[Wp/rgn/Platone|Platone]] # [[Wp/rgn/Jean-Jacques Rousseau|Jean-Jacques Rousseau]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Jean-Paul Sartre|Jean-Paul Sartre]] # [[Wp/rgn/Sima Qian|Sima Qian]] # [[Wp/rgn/Adam Smith|Adam Smith]] # [[Wp/rgn/Socrate|Socrate]] # [[Wp/rgn/Voltaire|Voltaire]] # [[Wp/rgn/Max Weber|Max Weber]] # [[Wp/rgn/Ludwig Wittgenstein|Ludwig Wittgenstein]] # [[Wp/rgn/Zhu Xi|Zhu Xi]] === Chép puletéchi === # [[Wp/rgn/Akbar|Akbar]] # [[Wp/rgn/Alessandro Magno|Alessandro Magno]] # [[Wp/rgn/Aśoka|Aśoka]] # [[Wp/rgn/Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal Atatürk]] # [[Wp/rgn/Augusto|Augusto]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Otto von Bismarck|Otto von Bismarck]] # [[Wp/rgn/Simón Bolívar|Simón Bolívar]] # [[Wp/rgn/Gaio Giulio Cesare|Gaio Giulio Cesare]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Carlo Magno|Carlo Magno]] # [[Wp/rgn/Winston Churchill|Winston Churchill]] # [[Wp/rgn/Costantino I|Costantino I]] # [[Wp/rgn/Ciro II di Persia|Ciro II di Persia]] # [[Wp/rgn/Charles de Gaulle|Charles de Gaulle]] # [[Wp/rgn/Elisabetta I d'Inghilterra|Elisabetta I d'Inghilterra]] # [[Wp/rgn/Mahatma Gandhi|Mahatma Gandhi]] # [[Wp/rgn/Gengis Khan|Gengis Khan]] # [[Wp/rgn/Che Guevara|Che Guevara]] # [[Wp/rgn/Adolf Hitler|Adolf Hitler]] # [[Wp/rgn/Giovanna d'Arco|Giovanna d'Arco]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Martin Luther King|Martin Luther King]] # [[Wp/rgn/Lenin|Lenin]] # [[Wp/rgn/Abraham Lincoln|Abraham Lincoln]] # [[Wp/rgn/Luigi XIV di Francia|Luigi XIV di Francia]] # [[Wp/rgn/Rosa Luxemburg|Rosa Luxemburg]] # [[Wp/rgn/Napoleone Bonaparte|Napoleone Bonaparte]] # [[Wp/rgn/Nelson Mandela|Nelson Mandela]] # [[Wp/rgn/Mao Zedong|Mao Zedong]] # [[Wp/rgn/Jawaharlal Nehru|Jawaharlal Nehru]] # [[Wp/rgn/Kwame Nkrumah|Kwame Nkrumah]] # [[Wp/rgn/Pietro I di Russia|Pietro I di Russia]] # [[Wp/rgn/Qin Shi Huang|Qin Shi Huang]] # [[Wp/rgn/Franklin Delano Roosevelt|Franklin Delano Roosevelt]] # [[Wp/rgn/Saladino|Saladino]] # [[Wp/rgn/Iosif Stalin|Iosif Stalin]] # [[Wp/rgn/Solimano il Magnifico|Solimano il Magnifico]] # [[Wp/rgn/Sun Yat-sen|Sun Yat-sen]] # [[Wp/rgn/Tamerlano|Tamerlano]] # [[Wp/rgn/ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb|ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb]] # [[Wp/rgn/George Washington|George Washington]] === Religius e Teòlghi === # [[Wp/rgn/Abramo|Abramo]] # [[Wp/rgn/Tommaso d'Aquino|Tommaso d'Aquino]] # [[Wp/rgn/Agostino d'Ippona|Agostino d'Ippona]] # [[Wp/rgn/Buddha|Buddha]] # [[Wp/rgn/Al-Ghazali|Al-Ghazali]] # [[Wp/rgn/Gesù|Gesù]] # [[Wp/rgn/Martin Lutero|Martin Lutero]] # [[Wp/rgn/Mosè|Mosè]] # [[Wp/rgn/Maometto|Maometto]] # [[Wp/rgn/Nāgārjuna|Nāgārjuna]] == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == # [[Wp/rgn/Scienza|Scienza]] # [[Wp/rgn/Natura|Natura]] == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn|*]] {{INTERWIKI|Q5460604}} [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] jjtz86q1hiu21go1mix8z9z0xdtwytb 7284299 7284279 2026-08-14T10:57:12Z ~2026-43617-84 2698275 7284299 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} == Biugrafeij == === Artést e Architétt === # [[Wp/rgn/Le Corbusier|Le Corbusier]] # [[Wp/rgn/Salvador Dalí|Salvador Dalí]] # [[Wp/rgn/Albrecht Dürer|Albrecht Dürer]] # [[Wp/rgn/Vincent van Gogh|Vincent van Gogh]] {{Wp/rgn/Icona|qualità|20px}} # [[Wp/rgn/Francisco Goya|Francisco Goya]] # [[Wp/rgn/Katsushika Hokusai|Katsushika Hokusai]] # [[Wp/rgn/Frida Kahlo|Frida Kahlo]] # [[Wp/rgn/Leonardo da Vinci|Leonardo da Vinci]] # [[Wp/rgn/Henri Matisse|Henri Matisse]] # [[Wp/rgn/Michelangelo Buonarroti|Michelangelo Buonarroti]] {{Wp/rgn/Icona|qualità|20px}} # [[Wp/rgn/Pablo Picasso|Pablo Picasso]] # [[Wp/rgn/Raffaello Sanzio|Raffaello Sanzio]] # [[Wp/rgn/Rembrandt|Rembrandt]] # [[Wp/rgn/Peter Paul Rubens|Peter Paul Rubens]] # [[Wp/rgn/Sinān|Sinān]] # [[Wp/rgn/Diego Velázquez|Diego Velázquez]] # [[Wp/rgn/Andy Warhol|Andy Warhol]] # [[Wp/rgn/Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Wright]] === Scritur, Cumediogréfi e Poeti === # [[Wp/rgn/Abu Nuwas|Abu Nuwas]] # [[Wp/rgn/Hans Christian Andersen|Hans Christian Andersen]] # [[Wp/rgn/Jane Austen|Jane Austen]] # [[Wp/rgn/Matsuo Bashō|Matsuo Bashō]] # [[Wp/rgn/Jorge Luis Borges|Jorge Luis Borges]] # [[Wp/rgn/George Gordon Byron|George Gordon Byron]] # [[Wp/rgn/Miguel de Cervantes|Miguel de Cervantes]] # [[Wp/rgn/Geoffrey Chaucer|Geoffrey Chaucer]] # [[Wp/rgn/Anton Čechov|Anton Čechov]] # [[Wp/rgn/Dante Alighieri|Dante Alighieri]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Charles Dickens|Charles Dickens]] # [[Wp/rgn/Fëdor Dostoevskij|Fëdor Dostoevskij]] # [[Wp/rgn/Gabriel García Márquez|Gabriel García Márquez]] # [[Wp/rgn/Johann Wolfgang von Goethe|Johann Wolfgang von Goethe]] # [[Wp/rgn/Hafez|Hafez]] # [[Wp/rgn/Omero|Omero]] # [[Wp/rgn/Victor Hugo|Victor Hugo]] # [[Wp/rgn/James Joyce|James Joyce]] # [[Wp/rgn/Franz Kafka|Franz Kafka]] # [[Wp/rgn/Kālidāsa|Kālidāsa]] # [[Wp/rgn/Li Bai|Li Bai]] # [[Wp/rgn/Nagib Mahfuz|Nagib Mahfuz]] # [[Wp/rgn/Molière|Molière]] # [[Wp/rgn/Publio Ovidio Nasone|Publio Ovidio Nasone]] # [[Wp/rgn/Marcel Proust|Marcel Proust]] # [[Wp/rgn/Aleksandr Sergeevič Puškin|Aleksandr Sergeevič Puškin]] # [[Wp/rgn/William Shakespeare|William Shakespeare]] {{Wp/rgn/Icona|qualità|20px}} # [[Wp/rgn/Sofocle|Sofocle]] # [[Wp/rgn/Rabindranath Tagore|Rabindranath Tagore]] # [[Wp/rgn/Lev Tolstoj|Lev Tolstoj]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Mark Twain|Mark Twain]] # [[Wp/rgn/Publio Virgilio Marone|Publio Virgilio Marone]] === Cumpusitur e Musicést === # [[Wp/rgn/Louis Armstrong|Louis Armstrong]] # [[Wp/rgn/Johann Sebastian Bach|Johann Sebastian Bach]] # [[Wp/rgn/The Beatles|The Beatles]] # [[Wp/rgn/Ludwig van Beethoven|Ludwig van Beethoven]] # [[Wp/rgn/Johannes Brahms|Johannes Brahms]] # [[Wp/rgn/Fryderyk Chopin|Fryderyk Chopin]] # [[Wp/rgn/Antonín Dvořák|Antonín Dvořák]] # [[Wp/rgn/Georg Friedrich Händel|Georg Friedrich Händel]] # [[Wp/rgn/Franz Joseph Haydn|Franz Joseph Haydn]] # [[Wp/rgn/Michael Jackson|Michael Jackson]] # [[Wp/rgn/Umm Kulthum|Umm Kulthum]] # [[Wp/rgn/Gustav Mahler|Gustav Mahler]] # [[Wp/rgn/Wolfgang Amadeus Mozart|Wolfgang Amadeus Mozart]] # [[Wp/rgn/Giovanni Pierluigi da Palestrina|Giovanni Pierluigi da Palestrina]] # [[Wp/rgn/Giacomo Puccini|Giacomo Puccini]] # [[Wp/rgn/Franz Schubert|Franz Schubert]] # [[Wp/rgn/Igor' Fëdorovič Stravinskij|Igor' Fëdorovič Stravinskij]] # [[Wp/rgn/Pëtr Il'ič Čajkovskij|Pëtr Il'ič Čajkovskij]] # [[Wp/rgn/Giuseppe Verdi|Giuseppe Verdi]] # [[Wp/rgn/Antonio Vivaldi|Antonio Vivaldi]] # [[Wp/rgn/Richard Wagner|Richard Wagner]] === Espluradur e Viagiadur === # [[Wp/rgn/Roald Amundsen|Roald Amundsen]] # [[Wp/rgn/Neil Armstrong|Neil Armstrong]] # [[Wp/rgn/Jacques Cartier|Jacques Cartier]] # [[Wp/rgn/Cristoforo Colombo|Cristoforo Colombo]] # [[Wp/rgn/James Cook|James Cook]] # [[Wp/rgn/Hernán Cortés|Hernán Cortés]] # [[Wp/rgn/Jurij Gagarin|Jurij Gagarin]] # [[Wp/rgn/Vasco da Gama|Vasco da Gama]] # [[Wp/rgn/Ibn Baṭṭūṭa|Ibn Baṭṭūṭa]] # [[Wp/rgn/Ferdinando Magellano|Ferdinando Magellano]] # [[Wp/rgn/Marco Polo|Marco Polo]] # [[Wp/rgn/Zheng He|Zheng He]] === Regést, Scenegiadur e Atur === # [[Wp/rgn/Ingmar Bergman|Ingmar Bergman]] # [[Wp/rgn/Sarah Bernhardt|Sarah Bernhardt]] # [[Wp/rgn/Charlie Chaplin|Charlie Chaplin]] # [[Wp/rgn/Marlene Dietrich|Marlene Dietrich]] # [[Wp/rgn/Walt Disney|Walt Disney]] # [[Wp/rgn/Sergej Michajlovič Ėjzenštejn|Sergej Michajlovič Ėjzenštejn]] # [[Wp/rgn/Federico Fellini|Federico Fellini]] # [[Wp/rgn/Alfred Hitchcock|Alfred Hitchcock]] # [[Wp/rgn/Stanley Kubrick|Stanley Kubrick]] # [[Wp/rgn/Akira Kurosawa|Akira Kurosawa]] # [[Wp/rgn/Marilyn Monroe|Marilyn Monroe]] # [[Wp/rgn/Satyajit Ray|Satyajit Ray]] === Inventur, Scinziédi e Matematghi === # [[Wp/rgn/Archimede|Archimede]] # [[Wp/rgn/Avicenna|Avicenna]] # [[Wp/rgn/Tim Berners-Lee|Tim Berners-Lee]] # [[Wp/rgn/Brahmagupta|Brahmagupta]] # [[Wp/rgn/Niccolò Copernico|Niccolò Copernico]] # [[Wp/rgn/Marie Curie|Marie Curie]] # [[Wp/rgn/Charles Darwin|Charles Darwin]] # [[Wp/rgn/Thomas Edison|Thomas Edison]] # [[Wp/rgn/Albert Einstein|Albert Einstein]] # [[Wp/rgn/Euclide|Euclide]] # [[Wp/rgn/Eulero|Eulero]] # [[Wp/rgn/Michael Faraday|Michael Faraday]] # [[Wp/rgn/Enrico Fermi|Enrico Fermi]] # [[Wp/rgn/Henry Ford|Henry Ford]] # [[Wp/rgn/Galeno|Galeno]] # [[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] # [[Wp/rgn/Carl Friedrich Gauss|Carl Friedrich Gauss]] # [[Wp/rgn/Johannes Gutenberg|Johannes Gutenberg]] # [[Wp/rgn/David Hilbert|David Hilbert]] # [[Wp/rgn/James Prescott Joule|James Prescott Joule]] # [[Wp/rgn/Giovanni Keplero|Giovanni Keplero]] # [[Wp/rgn/Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi|Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] # [[Wp/rgn/Gottfried Wilhelm von Leibniz|Gottfried Wilhelm von Leibniz]] # [[Wp/rgn/Linneo|Linneo]] # [[Wp/rgn/James Clerk Maxwell|James Clerk Maxwell]] # [[Wp/rgn/Dmitrij Ivanovič Mendeleev|Dmitrij Ivanovič Mendeleev]] # [[Wp/rgn/Isaac Newton|Isaac Newton]] # [[Wp/rgn/Louis Pasteur|Louis Pasteur]] # [[Wp/rgn/Max Planck|Max Planck]] # [[Wp/rgn/Ernest Rutherford|Ernest Rutherford]] # [[Wp/rgn/Erwin Schrödinger|Erwin Schrödinger]] # [[Wp/rgn/Nikola Tesla|Nikola Tesla]] # [[Wp/rgn/Alan Turing|Alan Turing]] # [[Wp/rgn/James Watt|James Watt]] === Filoaaaéfi e Scinziédi Suciél === # '''[[Wp/rgn/Aristotele|Aristotele]]''' # [[Wp/rgn/Simone de Beauvoir|Simone de Beauvoir]] # [[Wp/rgn/Cāṇakya|Cāṇakya]] # [[Wp/rgn/Confucio|Confucio]] # [[Wp/rgn/Cartesio|Cartesio]] # [[Wp/rgn/Sigmund Freud|Sigmund Freud]] # [[Wp/rgn/Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] # [[Wp/rgn/Martin Heidegger|Martin Heidegger]] # [[Wp/rgn/Ibn Khaldun|Ibn Khaldun]] # [[Wp/rgn/Immanuel Kant|Immanuel Kant]] # [[Wp/rgn/John Maynard Keynes|John Maynard Keynes]] # [[Wp/rgn/Laozi|Laozi]] # [[Wp/rgn/John Locke|John Locke]] # [[Wp/rgn/Niccolò Machiavelli|Niccolò Machiavelli]] # [[Wp/rgn/Karl Marx|Karl Marx]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Friedrich Nietzsche|Friedrich Nietzsche]] # [[Wp/rgn/Platone|Platone]] # [[Wp/rgn/Jean-Jacques Rousseau|Jean-Jacques Rousseau]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Jean-Paul Sartre|Jean-Paul Sartre]] # [[Wp/rgn/Sima Qian|Sima Qian]] # [[Wp/rgn/Adam Smith|Adam Smith]] # [[Wp/rgn/Socrate|Socrate]] # [[Wp/rgn/Voltaire|Voltaire]] # [[Wp/rgn/Max Weber|Max Weber]] # [[Wp/rgn/Ludwig Wittgenstein|Ludwig Wittgenstein]] # [[Wp/rgn/Zhu Xi|Zhu Xi]] === Chép puletéchi === # [[Wp/rgn/Akbar|Akbar]] # [[Wp/rgn/Alessandro Magno|Alessandro Magno]] # [[Wp/rgn/Aśoka|Aśoka]] # [[Wp/rgn/Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal Atatürk]] # [[Wp/rgn/Augusto|Augusto]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Otto von Bismarck|Otto von Bismarck]] # [[Wp/rgn/Simón Bolívar|Simón Bolívar]] # [[Wp/rgn/Gaio Giulio Cesare|Gaio Giulio Cesare]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Carlo Magno|Carlo Magno]] # [[Wp/rgn/Winston Churchill|Winston Churchill]] # [[Wp/rgn/Costantino I|Costantino I]] # [[Wp/rgn/Ciro II di Persia|Ciro II di Persia]] # [[Wp/rgn/Charles de Gaulle|Charles de Gaulle]] # [[Wp/rgn/Elisabetta I d'Inghilterra|Elisabetta I d'Inghilterra]] # [[Wp/rgn/Mahatma Gandhi|Mahatma Gandhi]] # [[Wp/rgn/Gengis Khan|Gengis Khan]] # [[Wp/rgn/Che Guevara|Che Guevara]] # [[Wp/rgn/Adolf Hitler|Adolf Hitler]] # [[Wp/rgn/Giovanna d'Arco|Giovanna d'Arco]] {{Wp/rgn/Icona|vetrina|20px}} # [[Wp/rgn/Martin Luther King|Martin Luther King]] # [[Wp/rgn/Lenin|Lenin]] # [[Wp/rgn/Abraham Lincoln|Abraham Lincoln]] # [[Wp/rgn/Luigi XIV di Francia|Luigi XIV di Francia]] # [[Wp/rgn/Rosa Luxemburg|Rosa Luxemburg]] # [[Wp/rgn/Napoleone Bonaparte|Napoleone Bonaparte]] # [[Wp/rgn/Nelson Mandela|Nelson Mandela]] # [[Wp/rgn/Mao Zedong|Mao Zedong]] # [[Wp/rgn/Jawaharlal Nehru|Jawaharlal Nehru]] # [[Wp/rgn/Kwame Nkrumah|Kwame Nkrumah]] # [[Wp/rgn/Pietro I di Russia|Pietro I di Russia]] # [[Wp/rgn/Qin Shi Huang|Qin Shi Huang]] # [[Wp/rgn/Franklin Delano Roosevelt|Franklin Delano Roosevelt]] # [[Wp/rgn/Saladino|Saladino]] # [[Wp/rgn/Iosif Stalin|Iosif Stalin]] # [[Wp/rgn/Solimano il Magnifico|Solimano il Magnifico]] # [[Wp/rgn/Sun Yat-sen|Sun Yat-sen]] # [[Wp/rgn/Tamerlano|Tamerlano]] # [[Wp/rgn/ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb|ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb]] # [[Wp/rgn/George Washington|George Washington]] === Religius e Teòlghi === # [[Wp/rgn/Abramo|Abramo]] # [[Wp/rgn/Tommaso d'Aquino|Tommaso d'Aquino]] # [[Wp/rgn/Agostino d'Ippona|Agostino d'Ippona]] # [[Wp/rgn/Buddha|Buddha]] # [[Wp/rgn/Al-Ghazali|Al-Ghazali]] # [[Wp/rgn/Gesù|Gesù]] # [[Wp/rgn/Martin Lutero|Martin Lutero]] # [[Wp/rgn/Mosè|Mosè]] # [[Wp/rgn/Maometto|Maometto]] # [[Wp/rgn/Nāgārjuna|Nāgārjuna]] == Filusufeja == == Dutrèina == == Sucieté == == Lèngua e lettradòura == == Scienza == # [[Wp/rgn/Scienza|Scienza]] # [[Wp/rgn/Natura|Natura]] == Matematega == == Alimìnt e agricultòura == == Tecnologeja == == Arti e passtèimp == == Storia == [[Category:Wp/rgn|*]] {{INTERWIKI|Q5460604}} [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] fi00lowu9hdu2phkffn1meb6q7qw4om 0 3799200 7283365 7283285 2026-08-13T14:02:47Z Nckaingang 2625674 algumas correções 7283365 wikitext text/x-wiki == Vẽnh kanhrãn fã Monte Caseros == Urĩ ẽmã ta Caseros que mũ ki vẽnh kanhrãn fã vỹ jã, tag ki ẽg gĩr vỹ nén ũ tỹ ũ kanhrãn kãmũ tĩ. Vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ti ẽmã jyjy ma tĩ, mỹr kangág ag tỹ eg ga to rárája kã ag ĩn tag krãm ge vén. kỹ ser ag jyjy tag tỹ kri fig mũ. == Ki rãnhrãj fã ag == Kysã tỹ 15 Agosto prỹg tỹ 1995 kã pã'ĩ ag vamén kỹ ũn tỹ ki gĩr mrẽ rãnhrãj ke ven mũ. Kỹ ser Retánh ke mũ tĩ vỹ gĩr mrẽ rãnhrãj mũ ne gỹjỹ ke mỹ. kỹr ser fóg fi ti mré ki rãnhrãj kãtĩ mũ. Prỹg e mũ kỹr ũn tãg ag ki kãnge mũ Retánh mrẽ rãnhrãj jé ũ ag vỹ ta kangág kar fóg ag. Uri ty vẽnhkanhrãn fã vỹ e natĩ, vỹ 24 ke jã, ũn tỹ 12 ke vỹ ta kangág nĩ jãvo ũn tỹ 12 ke vã tỹ fóg natĩ. Fóg vỹ uri ti direção tu nĩ. == Prỹg tag kãmi tu vẽme == Ẽmã tag vỹ tỹ ũ ke mág mũ, mỹr pã'ĩ ag vỹ ẽg ga ke kũnh mãn jé mũna ke mũ kangág tỹ ty natĩ mỹ. Kỹ ser ag natĩ tag ki ag venhkanhrãn fã ũ han mũ gẽ ser. Tag tu grĩn Monte Caseros vỹ ser ki kãrã mũ, mỹr ag vẽnhkanhrãn fã ũ ag ty gĩr kanhrãnrãn mũ gẽ ser. Kỹ vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ga tag ty jẽ gẽ. Vẽnh kanhrãn fã tag ki vỹ há tĩgnĩ, mỹr vẽnhkanhrãnrãn fã ag, ag tũ pẽ ki gĩr mỹ vẽnh kajró tãg ker mỹr ũn si aga jykre ven kỹr rán tĩ. [[Category:Wp/kgp]] f0sqm7lb32on8x8l9wjx9pa2vnc6bx3 7283366 7283365 2026-08-13T14:03:54Z Nckaingang 2625674 adicionamento de imagens 7283366 wikitext text/x-wiki [[File:Escola estadual Indígena de Ensino Fundamental Monte Caseros da TI Monte Caseros.jpg|thumb|'''Escola estadual Indígena de Ensino Fundamental Monte Caseros da TI Monte Caseros''']] == Vẽnh kanhrãn fã Monte Caseros == Urĩ ẽmã ta Caseros que mũ ki vẽnh kanhrãn fã vỹ jã, tag ki ẽg gĩr vỹ nén ũ tỹ ũ kanhrãn kãmũ tĩ. Vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ti ẽmã jyjy ma tĩ, mỹr kangág ag tỹ eg ga to rárája kã ag ĩn tag krãm ge vén. kỹ ser ag jyjy tag tỹ kri fig mũ. == Ki rãnhrãj fã ag == Kysã tỹ 15 Agosto prỹg tỹ 1995 kã pã'ĩ ag vamén kỹ ũn tỹ ki gĩr mrẽ rãnhrãj ke ven mũ. Kỹ ser Retánh ke mũ tĩ vỹ gĩr mrẽ rãnhrãj mũ ne gỹjỹ ke mỹ. kỹr ser fóg fi ti mré ki rãnhrãj kãtĩ mũ. Prỹg e mũ kỹr ũn tãg ag ki kãnge mũ Retánh mrẽ rãnhrãj jé ũ ag vỹ ta kangág kar fóg ag. Uri ty vẽnhkanhrãn fã vỹ e natĩ, vỹ 24 ke jã, ũn tỹ 12 ke vỹ ta kangág nĩ jãvo ũn tỹ 12 ke vã tỹ fóg natĩ. Fóg vỹ uri ti direção tu nĩ. == Prỹg tag kãmi tu vẽme == Ẽmã tag vỹ tỹ ũ ke mág mũ, mỹr pã'ĩ ag vỹ ẽg ga ke kũnh mãn jé mũna ke mũ kangág tỹ ty natĩ mỹ. Kỹ ser ag natĩ tag ki ag venhkanhrãn fã ũ han mũ gẽ ser. Tag tu grĩn Monte Caseros vỹ ser ki kãrã mũ, mỹr ag vẽnhkanhrãn fã ũ ag ty gĩr kanhrãnrãn mũ gẽ ser. Kỹ vẽnh kanhrãn fã tag vỹ ga tag ty jẽ gẽ. Vẽnh kanhrãn fã tag ki vỹ há tĩgnĩ, mỹr vẽnhkanhrãnrãn fã ag, ag tũ pẽ ki gĩr mỹ vẽnh kajró tãg ker mỹr ũn si aga jykre ven kỹr rán tĩ. [[Category:Wp/kgp]] 23315uegb3g7okhof9icguvnb363y4u 10 3799222 7283357 7282466 2026-08-13T13:56:05Z Пан Хаунд 2 2597454 ꠀꠞ꠆ꠎꠣꠔ ꠃꠁꠇꠤꠞ ꠟꠉꠦ ꠟꠉ ꠟꠣꠉꠣꠁꠀꠞ [[d:Q12814430]] 7283357 wikitext text/x-wiki <span style="color:maroon;">{{{1}}}</span><noinclude> {{INTERWIKI|Q12814430}} </noinclude> hmvue2kgw7593h9p4ze53o2gcmjgfsv 10 3799224 7283379 7282471 2026-08-13T14:20:46Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7283379 wikitext text/x-wiki <span style="color: verdyre">{{{1}}}</span><noinclude> <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> {{Wq/syl/Documentation}}</noinclude> grsn29o2amhtoozja56m01682r3mfw5 11 3799227 7283361 7282516 2026-08-13T13:56:50Z Пан Хаунд 2 2597454 /* */ 7283361 wikitext text/x-wiki Copied content from [[en:Template: Burgundy]]. See source page history for attribution. [[User:Пан Хаунд 2|Пан Хаунд 2]] ([[User talk:Пан Хаунд 2|talk]]) 13:56, 13 August 2026 (UTC) qla7kh37l6xhpyw3n5fw3url9mptky9 0 3799313 7284268 7282885 2026-08-14T10:18:25Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284268 wikitext text/x-wiki [[File:Tito Lessi - Galileo and Viviani.jpg|thumb|[[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] e [[Wp/rgn/Vincenzo Viviani|Vincenzo Viviani]] (dipént ad [[Wp/rgn/Tito Lessi|Tito Lessi]])]] La '''scienza''' l'è una discipléna ch'la urganiza e l'arcoja el savé in forma ad spigaziòuni ch'i posa esa pruvèdi ma la natura e la sucieté. La j è purteda aventi mal metód scientifghi: oun gir empérghi ch'id norma e j à e' usservè, fè oun'ipótesi, mèta-l contra l'evidènza e tirè gió al conclusiòuni. {{Wp/rgn/S}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Scienza]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] 9unixway2drk6qb7gtmqqiz3xsbdfkk 7284303 7284268 2026-08-14T10:57:41Z ~2026-43617-84 2698275 7284303 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} [[File:Tito Lessi - Galileo and Viviani.jpg|thumb|[[Wp/rgn/Galileo Galilei|Galileo Galilei]] e [[Wp/rgn/Vincenzo Viviani|Vincenzo Viviani]] (dipént ad [[Wp/rgn/Tito Lessi|Tito Lessi]])]] La '''scienza''' l'è una discipléna ch'la urganiza e l'arcoja el savé in forma ad spigaziòuni ch'i posa esa pruvèdi ma la natura e la sucieté. La j è purteda aventi mal metód scientifghi: oun gir empérghi ch'id norma e j à e' usservè, fè oun'ipótesi, mèta-l contra l'evidènza e tirè gió al conclusiòuni. {{Wp/rgn/S}} [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Scienza]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt Sammarinèiṡ]] 2mf2co9vadaw8s3p903bn6niv1eoeth 10 3799722 7283323 7283284 2026-08-13T12:40:54Z ङघिञ 2644823 7283323 wikitext text/x-wiki <div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1532 | text = Yoonyen o' Brittany an Frans: t' [[Wp/pih/Duchy o' Brittany|Duchy o' Brittany]] es absorbed inta t' [[Wp/pih/Kingdum o' Frans|Kingdum o' Frans]]. }} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1792 | text = King [[Wp/pih/Louis XVI|Louis XVI]] o' Frans es formally arrested b' t' National Tribunal, an declared wun ''enemy o' t' salan''. }} }} ffv0t13oorjgm3cp06dsrz2rs36r3qh 3 3799727 7283316 2026-08-13T12:14:48Z Céréales Killer 847400 Céréales Killer moved page [[User talk:Vardrim]] to [[User talk:Vasko Wiki]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Vardrim|Vardrim]]" to "[[Special:CentralAuth/Vasko Wiki|Vasko Wiki]]" 7283316 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Vasko Wiki]] 4dqgtscg61vginay6k0p4r8803swt3t 2 3799728 7283318 2026-08-13T12:21:08Z Qasim.muhsin.awlla 2580054 /* */ 7283318 wikitext text/x-wiki <mapframe latitude="30" longitude="0" zoom="2" lang="acm" width="400" height="300" /> mb0ainezyekrvkv6jvt2ez9hg897lw1 10 3799729 7283322 2026-08-13T12:37:22Z ङघिञ 2644823 Redirected page to [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 13/Sanduka]] 7283322 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 13/Sanduka]] 78wa2uvku4yuq6rrykblycdrh2bbrin 0 3799730 7283326 2026-08-13T12:41:30Z Iripseudocorus 2596039 Iripseudocorus moved page [[Wt/bug/Kesepakatan]] to [[Wt/bug/kesepakatan]]: Misspelled title 7283326 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wt/bug/kesepakatan]] odhbzb54mqdkwxubwatnlnisoa18u3p 0 3799731 7283330 2026-08-13T13:35:30Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=文达氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Wéndá shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/wenda hala|wenda hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/文達|文達]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwan..." 7283330 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=文达氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Wéndá shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/wenda hala|wenda hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/文達|文達]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 1v81iofm9bsa4heb5bvp1swybr1wsc1 0 3799732 7283331 2026-08-13T13:35:31Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿拉边前氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālābiānqián shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/alabiyanciyan hala|alabiyanciyan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿拉邊前|阿拉邊前]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daic..." 7283331 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿拉边前氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālābiānqián shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/alabiyanciyan hala|alabiyanciyan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿拉邊前|阿拉邊前]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] hy1oqe4xk77b2ap0k9d25w1iu9z6smz 0 3799733 7283332 2026-08-13T13:35:31Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=楞布尔勤氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/lengburkin hala|lengburkin hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/楞布爾勤|楞布爾勤]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yon..." 7283332 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=楞布尔勤氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/lengburkin hala|lengburkin hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/楞布爾勤|楞布爾勤]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] owtamn2be3uf1w3wn700n0mky10k77x 0 3799734 7283333 2026-08-13T13:35:31Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=都克塔理氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Dūkètǎlǐ shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/duktari hala|duktari hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/都克塔理|都克塔理]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'..." 7283333 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=都克塔理氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Dūkètǎlǐ shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/duktari hala|duktari hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/都克塔理|都克塔理]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] mdrz5hhjujr25w96dp2w1ah6l19k4c6 0 3799735 7283334 2026-08-13T13:35:31Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=锡克德氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Xīkèdé shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/sikde hala|sikde hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/錫克徳|錫克徳]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiya..." 7283334 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=锡克德氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Xīkèdé shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/sikde hala|sikde hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/錫克徳|錫克徳]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 3xtyt4d1021bwd6j14xra9utrf3mlgz 0 3799736 7283335 2026-08-13T13:35:31Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=图尔塔拉氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Tú'ěrtǎlā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/turtala hala|turtala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/圖爾塔拉|圖爾塔拉]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g..." 7283335 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=图尔塔拉氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Tú'ěrtǎlā shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/turtala hala|turtala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/圖爾塔拉|圖爾塔拉]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] oh472i03ai9ybqfvhmwqf92z518wdlo 0 3799737 7283336 2026-08-13T13:35:31Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=罗察氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Luóchá shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/loca hala|loca hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/羅察|羅察]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwang..." 7283336 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=罗察氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Luóchá shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/loca hala|loca hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/羅察|羅察]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] rtc86nazawonn520c4chnrjtg8fz7ms 0 3799738 7283337 2026-08-13T13:35:32Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=墨克廷氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Mòkètíng shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/mekting hala|mekting hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/墨克廷|墨克廷]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yo..." 7283337 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=墨克廷氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Mòkètíng shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/mekting hala|mekting hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/墨克廷|墨克廷]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] mz4eidas8zmdwlogwy7y5ahcepuf6co 0 3799739 7283338 2026-08-13T13:35:32Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=伊穆氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Yīmù shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/imu hala|imu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/伊穆|伊穆]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi h..." 7283338 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=伊穆氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Yīmù shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/imu hala|imu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/伊穆|伊穆]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] is41sccb7el0nnxynghy7csi1egj80q 0 3799740 7283339 2026-08-13T13:35:32Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=玛尔丹氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=mǎ'ěrdān shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/mardan hala|mardan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑪爾丹|瑪爾丹]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yong..." 7283339 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=玛尔丹氏}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=mǎ'ěrdān shì |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # [[Wt/mnc/mardan hala|mardan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑪爾丹|瑪爾丹]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] r2i0gnfhy963rk8hwgbasfpxt0seac7 0 3799741 7283340 2026-08-13T13:40:03Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=文达}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Wéndá |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/wenda|wenda]], [[Wt/mnc/wenda hala|wenda hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/文達氏|文達氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i..." 7283340 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=文达}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Wéndá |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/wenda|wenda]], [[Wt/mnc/wenda hala|wenda hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/文達氏|文達氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] a2m7j60q3vba1ee24m8bi82qtr4pre1 0 3799742 7283341 2026-08-13T13:40:04Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=楞布尔勤}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/lengburkin|lengburkin]], [[Wt/mnc/lengburkin hala|lengburkin hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/楞布爾勤氏|楞布爾勤氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bit..." 7283341 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=楞布尔勤}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m= |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/lengburkin|lengburkin]], [[Wt/mnc/lengburkin hala|lengburkin hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/楞布爾勤氏|楞布爾勤氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] cm48t5t9c5xipifzrb9r0p5xebn26su 0 3799743 7283342 2026-08-13T13:40:04Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=都克塔理}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Dūkètǎlǐ |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/duktari|duktari]], [[Wt/mnc/duktari hala|duktari hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/都克塔理氏|都克塔理氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bit..." 7283342 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=都克塔理}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Dūkètǎlǐ |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/duktari|duktari]], [[Wt/mnc/duktari hala|duktari hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/都克塔理氏|都克塔理氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] et9idu0x2b9n1e9n1dczu74svs40tii 0 3799744 7283343 2026-08-13T13:40:04Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=图尔塔拉}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Tú'ěrtǎlā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/turtala|turtala]], [[Wt/mnc/turtala hala|turtala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/圖爾塔拉氏|圖爾塔拉氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bi..." 7283343 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=图尔塔拉}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Tú'ěrtǎlā |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/turtala|turtala]], [[Wt/mnc/turtala hala|turtala hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/圖爾塔拉氏|圖爾塔拉氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 94sfxwzckfu1hm36sm5ca0bwufuy9hp 0 3799745 7283344 2026-08-13T13:40:04Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿拉边前}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālābiānqián |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/alabiyanciyan|alabiyanciyan]], [[Wt/mnc/alabiyanciyan hala|alabiyanciyan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿拉邊前氏|阿拉邊前氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴ..." 7283344 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=阿拉边前}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Ālābiānqián |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/alabiyanciyan|alabiyanciyan]], [[Wt/mnc/alabiyanciyan hala|alabiyanciyan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/阿拉邊前氏|阿拉邊前氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 0oc021d3wh5bq612kbtnx1fm44usilc 0 3799746 7283345 2026-08-13T13:40:04Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=锡克德}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Xīkèdé |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/sikde|sikde]], [[Wt/mnc/sikde hala|sikde hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/錫克徳氏|錫克徳氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicin..." 7283345 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=锡克德}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Xīkèdé |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/sikde|sikde]], [[Wt/mnc/sikde hala|sikde hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/錫克徳氏|錫克徳氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] oy1pe3asgna0p4siic2siw9jkpokvlj 0 3799747 7283346 2026-08-13T13:40:05Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=罗察}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Luóchá |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/loca|loca]], [[Wt/mnc/loca hala|loca hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/羅察氏|羅察氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'a..." 7283346 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=罗察}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Luóchá |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/loca|loca]], [[Wt/mnc/loca hala|loca hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/羅察氏|羅察氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] euxrc2kc0v6f7qpcahj2q4i26ij6jpy 0 3799748 7283347 2026-08-13T13:40:05Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=玛尔丹}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=mǎ'ěrdān |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/mardan|mardan]], [[Wt/mnc/mardan hala|mardan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑪爾丹氏|瑪爾丹氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == *..." 7283347 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=玛尔丹}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=mǎ'ěrdān |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/mardan|mardan]], [[Wt/mnc/mardan hala|mardan hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/瑪爾丹氏|瑪爾丹氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] bl9pu6jt65si4mjyx0kozq8t893ojmg 0 3799749 7283348 2026-08-13T13:40:05Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=墨克廷}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Mòkètíng |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/mekting|mekting]], [[Wt/mnc/mekting hala|mekting hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/墨克廷氏|墨克廷氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan =..." 7283348 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=墨克廷}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Mòkètíng |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/mekting|mekting]], [[Wt/mnc/mekting hala|mekting hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/墨克廷氏|墨克廷氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] 23ez5we5mupvrcd0j1nuiqdtkny0s3l 0 3799750 7283349 2026-08-13T13:40:05Z MiiCii 2522943 Created page with "=={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=伊穆}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Yīmù |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/imu|imu]], [[Wt/mnc/imu hala|imu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/伊穆氏|伊穆氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung..." 7283349 wikitext text/x-wiki =={{Wt/mnc/-zh-}}== {{Wt/mnc/zh-forms|s=伊穆}} ==={{Wt/mnc/-pron-}}=== {{Wt/mnc/zh-pron |m=Yīmù |cat=n }} ==={{Wt/mnc/-proper.noun-}}=== # (hala) [[Wt/mnc/imu|imu]], [[Wt/mnc/imu hala|imu hala]]. === {{Wt/mnc/MongolUnicode|lang=mnc|ᡩᠠᠯᠵᡳᠩᡤᠠ ᠮᡝᠶᡝᠨ}} daljingga meyen === * [[Wt/mnc/伊穆氏|伊穆氏]] == {{Wt/mnc/MongolUnicode|ᠠᡳᠰᡳᠯᠠᡵᠠ ᠪᡳᡨᡥᡝ ᠴᠠᡤᠠᠨ}} aisilara bithe cagan == * daicing gurun -i g'aodzung yongkiyangga hūwangdi hesei banjibuha, hūng jeo, ortai se hese be dahame banjibuha, han -i araha jakūn gūsai manjusai mukūn hala be uheri ejehe bithei ninjuci debtelin<!--八旗满洲氏族通谱 卷六十-->[M]. [[Category:Wt/mnc]] f55hg72jmlhmv9hivalyyls3zzqimew 0 3799751 7283369 2026-08-13T14:10:36Z Sival Cadete 2625692 Created page with "== Krág == Krág vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ porko nỹtĩ. Kỹ ag vỹ nẽn kamĩ kakanẽ, kar kaféj, kar kakanẽ fy mré, kar ti jẽre mré hã ko tĩ gé. Krág vỹ prỹg tỹ 20 tá krỹg tĩ, vãnhmãn kỹ vỹ mũg tĩ. Hã kỹ ti vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ krág nỹtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ ti ko há tugnĩn nón mũgtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ krág kãgtén kỹ ag vỹ ti fár kufãn tĩ, kỹ ag tóg pĩ kri jãgján tĩ, krág nĩ ẽn tỹ. Hã..." 7283369 wikitext text/x-wiki == Krág == Krág vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ porko nỹtĩ. Kỹ ag vỹ nẽn kamĩ kakanẽ, kar kaféj, kar kakanẽ fy mré, kar ti jẽre mré hã ko tĩ gé. Krág vỹ prỹg tỹ 20 tá krỹg tĩ, vãnhmãn kỹ vỹ mũg tĩ. Hã kỹ ti vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ krág nỹtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ ti ko há tugnĩn nón mũgtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ krág kãgtén kỹ ag vỹ ti fár kufãn tĩ, kỹ ag tóg pĩ kri jãgján tĩ, krág nĩ ẽn tỹ. Hãra krág vỹ tũ ke rã nĩ. Nẽn mág tá ag vỹ mũgtĩ ver, krág ag. Ag mũ ja mĩ ag vỹ ka fy tũg tĩ, kar ag vỹ gãr ko tĩ, nẽn kãmĩ porko vẽ. Porko tag ag hãvã tỹ krág nỹtĩ, jũ pẽ vỹ nỹtĩ, ũn pir fi krã vỹ tẽgtũ, vẽnhkãgra ke nỹtĩg tĩ, krág kãsir nỹtĩ ki tóg pygfa mũgtĩ. Kỹ hã vẽ ser jg1s7065ttaync27y2sg7r8cavp8djt 7283387 7283369 2026-08-13T14:27:26Z Sival Cadete 2625692 7283387 wikitext text/x-wiki == Krág == [[File:Wild Boar Habbitat 2.jpg|thumb|264x264px]] Krág vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ porko nỹtĩ. Kỹ ag vỹ nẽn kamĩ kakanẽ, kar kaféj, kar kakanẽ fy mré, kar ti jẽre mré hã ko tĩ gé. Krág vỹ prỹg tỹ 20 tá krỹg tĩ, vãnhmãn kỹ vỹ mũg tĩ. Hã kỹ ti vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ krág nỹtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ ti ko há tugnĩn nón mũgtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ krág kãgtén kỹ ag vỹ ti fár kufãn tĩ, kỹ ag tóg pĩ kri jãgján tĩ, krág nĩ ẽn tỹ. Hãra krág vỹ tũ ke rã nĩ. Nẽn mág tá ag vỹ mũgtĩ ver, krág ag. Ag mũ ja mĩ ag vỹ ka fy tũg tĩ, kar ag vỹ gãr ko tĩ, nẽn kãmĩ porko vẽ. Porko tag ag hãvã tỹ krág nỹtĩ, jũ pẽ vỹ nỹtĩ, ũn pir fi krã vỹ tẽgtũ, vẽnhkãgra ke nỹtĩg tĩ, krág kãsir nỹtĩ ki tóg pygfa mũgtĩ. Kỹ hã vẽ ser.<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> 7vffee3e3vufgs5aa9gk0ge8ihe3a9q 7283388 7283387 2026-08-13T14:27:53Z Sival Cadete 2625692 7283388 wikitext text/x-wiki == Krág == [[File:Wild Boar Habbitat 2.jpg|thumb|264x264px]] Krág vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ porko nỹtĩ. Kỹ ag vỹ nẽn kamĩ kakanẽ, kar kaféj, kar kakanẽ fy mré, kar ti jẽre mré hã ko tĩ gé. Krág vỹ prỹg tỹ 20 tá krỹg tĩ, vãnhmãn kỹ vỹ mũg tĩ. Hã kỹ ti vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ krág nỹtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ ti ko há tugnĩn nón mũgtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ krág kãgtén kỹ ag vỹ ti fár kufãn tĩ, kỹ ag tóg pĩ kri jãgján tĩ, krág nĩ ẽn tỹ. Hãra krág vỹ tũ ke rã nĩ. Nẽn mág tá ag vỹ mũgtĩ ver, krág ag. Ag mũ ja mĩ ag vỹ ka fy tũg tĩ, kar ag vỹ gãr ko tĩ, nẽn kãmĩ porko vẽ. Porko tag ag hãvã tỹ krág nỹtĩ, jũ pẽ vỹ nỹtĩ, ũn pir fi krã vỹ tẽgtũ, vẽnhkãgra ke nỹtĩg tĩ, krág kãsir nỹtĩ ki tóg pygfa mũgtĩ. Kỹ hã vẽ ser..<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> a75dt8ioq6l337se4wjztalxnz8rley 7283389 7283388 2026-08-13T14:28:29Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283389 wikitext text/x-wiki == Krág == [[File:Wild Boar Habbitat 2.jpg|thumb|264x264px]] Krág vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ porko nỹtĩ. Kỹ ag vỹ nẽn kamĩ kakanẽ, kar kaféj, kar kakanẽ fy mré, kar ti jẽre mré hã ko tĩ gé. Krág vỹ prỹg tỹ 20 tá krỹg tĩ, vãnhmãn kỹ vỹ mũg tĩ. Hã kỹ ti vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ krág nỹtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ ti ko há tugnĩn nón mũgtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ krág kãgtén kỹ ag vỹ ti fár kufãn tĩ, kỹ ag tóg pĩ kri jãgján tĩ, krág nĩ ẽn tỹ. Hãra krág vỹ tũ ke rã nĩ. Nẽn mág tá ag vỹ mũgtĩ ver, krág ag. Ag mũ ja mĩ ag vỹ ka fy tũg tĩ, kar ag vỹ gãr ko tĩ, nẽn kãmĩ porko vẽ. Porko tag ag hãvã tỹ krág nỹtĩ, jũ pẽ vỹ nỹtĩ, ũn pir fi krã vỹ tẽgtũ, vẽnhkãgra ke nỹtĩg tĩ, krág kãsir nỹtĩ ki tóg pygfa mũgtĩ. Kỹ hã vẽ ser...<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> 0og4kub7swltseo7xam9njhqxs4odwn 7283622 7283389 2026-08-13T17:31:52Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283622 wikitext text/x-wiki == Krág == [[File:Wild Boar Habbitat 2.jpg|thumb|264x264px]] Krág vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ porko nỹtĩ. Kỹ ag vỹ nẽn kamĩ kakanẽ, kar kaféj, kar kakanẽ fy mré, kar ti jẽre mré hã ko tĩ gé. Krág vỹ prỹg tỹ 20 tá krỹg tĩ, vãnhmãn kỹ vỹ mũg tĩ. Hã kỹ ti vỹ tỹ nẽn kãmĩ tỹ krág nỹtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ ti ko há tugnĩn nón mũgtĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ krág kãgtén kỹ ag vỹ ti fár kufãn tĩ, kỹ ag tóg pĩ kri jãgján tĩ, krág nĩ ẽn tỹ. Hãra krág vỹ tũ ke rã nĩ. Nẽn mág tá ag vỹ mũgtĩ ver, krág ag. Ag mũ ja mĩ ag vỹ ka fy tũg tĩ, kar ag vỹ gãr ko tĩ, nẽn kãmĩ porko vẽ. Porko tag ag hãvã tỹ krág nỹtĩ, jũ pẽ vỹ nỹtĩ, ũn pir fi krã vỹ tẽgtũ, vẽnhkãgra ke nỹtĩg tĩ, krág kãsir nỹtĩ ki tóg pygfa mũgtĩ. Kỹ hã vẽ ser...<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> [[Category:Wp/kgp]] qw4c6tz14k1haanikekrdal6cnc4hzc 10 3799752 7283381 2026-08-13T14:23:26Z Пан Хаунд 2 2597454 Copied content from [[en: Template:Link blue]]. See source page history for attribution. 7283381 wikitext text/x-wiki <span style="color:#0645AD">{{{1}}}</span> 9k75h8e82rywksn4mz1eno74lgfnl2c 7283383 7283381 2026-08-13T14:23:55Z Пан Хаунд 2 2597454 ꠀꠞ꠆ꠎꠣꠔ ꠃꠁꠇꠤꠞ ꠟꠉꠦ ꠟꠉ ꠟꠣꠉꠣꠁꠀꠞ [[d:Q20978581]] 7283383 wikitext text/x-wiki <span style="color:#0645AD">{{{1}}}</span><noinclude> {{INTERWIKI|Q20978581}} </noinclude> i34lnmf7xy256vrehaanffjybitu9pq 0 3799753 7283384 2026-08-13T14:24:20Z Sival Cadete 2625692 Created page with "== Ko kamẽ == [[File:Cuniculus paca 63556773.jpg|thumb]] Ko kamẽ vỹ tỹ, nãn kãmĩ ke nĩ, kanhgág vỹ ko tĩ gé. Ko kamẽ vỹ gãr ko tĩ, kar jãre, ka féj, ka fár mré hã. Ko kamẽ vỹ tỹ kanhgág vãjãn nĩ, jo ẽg tỹ krẽgnỹg, ẽgje, han tĩ nãn kãtá, ẽg tỹ ko kamẽ kãgmĩ jé, kỹ ẽg vẽjẽn hẽ vẽ ser, to ẽg vỹ sẽ ke tĩ gé. Kar ko kamẽ fi krẽ vỹ pir, régre nỹtĩgtĩ.<!-- Adaptado de material produzido..." 7283384 wikitext text/x-wiki == Ko kamẽ == [[File:Cuniculus paca 63556773.jpg|thumb]] Ko kamẽ vỹ tỹ, nãn kãmĩ ke nĩ, kanhgág vỹ ko tĩ gé. Ko kamẽ vỹ gãr ko tĩ, kar jãre, ka féj, ka fár mré hã. Ko kamẽ vỹ tỹ kanhgág vãjãn nĩ, jo ẽg tỹ krẽgnỹg, ẽgje, han tĩ nãn kãtá, ẽg tỹ ko kamẽ kãgmĩ jé, kỹ ẽg vẽjẽn hẽ vẽ ser, to ẽg vỹ sẽ ke tĩ gé. Kar ko kamẽ fi krẽ vỹ pir, régre nỹtĩgtĩ.<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> 10oubhta47qfw3g6fvlvbikojmch3ce 7283623 7283384 2026-08-13T17:31:55Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283623 wikitext text/x-wiki == Ko kamẽ == [[File:Cuniculus paca 63556773.jpg|thumb]] Ko kamẽ vỹ tỹ, nãn kãmĩ ke nĩ, kanhgág vỹ ko tĩ gé. Ko kamẽ vỹ gãr ko tĩ, kar jãre, ka féj, ka fár mré hã. Ko kamẽ vỹ tỹ kanhgág vãjãn nĩ, jo ẽg tỹ krẽgnỹg, ẽgje, han tĩ nãn kãtá, ẽg tỹ ko kamẽ kãgmĩ jé, kỹ ẽg vẽjẽn hẽ vẽ ser, to ẽg vỹ sẽ ke tĩ gé. Kar ko kamẽ fi krẽ vỹ pir, régre nỹtĩgtĩ.<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> [[Category:Wp/kgp]] 7v5x0smsuq1adylnkrn4vrelnwlphkv 0 3799754 7283385 2026-08-13T14:24:46Z Nckaingang 2625674 Foi adicionado a imagens 7283385 wikitext text/x-wiki == '''Sonson kãme''' == === '''Sonson vỹ sĩ jẽ, kupri mrinmrir ti jẽ, kyr kamã ti jẽ gé.''' === === '''Ti tỹ ũ ven kỹ tóg kyr mũ, ã tỹ vẽnhpéjug tĩ ra ti vỹ ã ven mũ.''' === [[File:PICA PAU VELHO.jpg|thumb|Sonson vẽ]] === '''Kar sonson vỹ gĩr sĩ tỹ vĩ vẽnh ẽn ki há nĩ gé.Ti my kuju kunũnh kỹ pũn ja ã tóg mũ, kỹ ãn ti pũr ẽn gũ kỹ gĩr ẽn nũnẽ sán nĩ, kỹn vỹ kãnhmar vĩj mũ.''' === === '''Hãvẽ sonson to vẽme ti.'''<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> === szcovvtzudaemhw4l41zaer1ntbl6wg 7283624 7283385 2026-08-13T17:31:57Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283624 wikitext text/x-wiki == '''Sonson kãme''' == === '''Sonson vỹ sĩ jẽ, kupri mrinmrir ti jẽ, kyr kamã ti jẽ gé.''' === === '''Ti tỹ ũ ven kỹ tóg kyr mũ, ã tỹ vẽnhpéjug tĩ ra ti vỹ ã ven mũ.''' === [[File:PICA PAU VELHO.jpg|thumb|Sonson vẽ]] === '''Kar sonson vỹ gĩr sĩ tỹ vĩ vẽnh ẽn ki há nĩ gé.Ti my kuju kunũnh kỹ pũn ja ã tóg mũ, kỹ ãn ti pũr ẽn gũ kỹ gĩr ẽn nũnẽ sán nĩ, kỹn vỹ kãnhmar vĩj mũ.''' === === '''Hãvẽ sonson to vẽme ti.'''<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> === [[Category:Wp/kgp]] 4r5cgiy2ztugc9qfgpo9hggkl9k89kq 0 3799755 7283391 2026-08-13T14:29:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆွ့လက်ဆွ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰw့lɛʔsʰw့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လက်ခြေ အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားရေ။ ဣန္ဒြေမရယောင် သဲရေ။ ကစပ်တေ။ ၂၊ လူများဝန်ကို အလွယ..." 7283391 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆွ့လက်ဆွ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰw့lɛʔsʰw့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လက်ခြေ အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားရေ။ ဣန္ဒြေမရယောင် သဲရေ။ ကစပ်တေ။ ၂၊ လူများဝန်ကို အလွယ်ချေ ခိုးယူရေ === အင်္ဂလိပ် === steal === ဗမာ === ၁၊ လက်ခြေ အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားသည်။ ဣန္ဒြေမရအောင် ဆော့သည်။ ကစားသည်။ ၂၊ သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို အလွယ်တကူ ခိုးယူသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rklcs3o58f1vuw23bfhol9136aujvmk 0 3799756 7283392 2026-08-13T14:29:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆွ့လက်ဆွ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰw့lɛʔsʰw့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လက်ခြေ အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားရေ။ ဣန္ဒြေမရယောင် သဲရေ။ ကစပ်တေ။ ၂၊ လူများဝန်ကို အလွယ..." 7283392 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဆွ့လက်ဆွ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìsʰw့lɛʔsʰw့/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လက်ခြေ အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားရေ။ ဣန္ဒြေမရယောင် သဲရေ။ ကစပ်တေ။ ၂၊ လူများဝန်ကို အလွယ်ချေ ခိုးယူရေ === အင်္ဂလိပ် === steal === ဗမာ === ၁၊ လက်ခြေ အငြိမ်မနေ လှုပ်ရှားသည်။ ဣန္ဒြေမရအောင် ဆော့သည်။ ကစားသည်။ ၂၊ သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို အလွယ်တကူ ခိုးယူသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rklcs3o58f1vuw23bfhol9136aujvmk 0 3799757 7283394 2026-08-13T14:30:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီညောင်းလက်ဆန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɲáʊɴlɛʔsʰa̰ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အညောင်းအဖျား ပြေစီရန်။ အညောင်းပြေ အဖျားပြေ။ ၂၊ ခြေလက်ဆန့်တန..." 7283394 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီညောင်းလက်ဆန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɲáʊɴlɛʔsʰa̰ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အညောင်းအဖျား ပြေစီရန်။ အညောင်းပြေ အဖျားပြေ။ ၂၊ ခြေလက်ဆန့်တန်းပြီး လှဲဗျာယ်။ (ဥပစါ) အအီးသသာစွာ။ ဗိုလ်ပါပေါင်းနန့်၊ ခြီညောင်းလက်ဆန့်၊ လည်ပတ်အံ့ငှာ၊ တပည့်တော်လျင်၊ ရောက်ပါလီရေ (ပဒုမ္မ) === အင်္ဂလိပ် === in order to ease stiffness === ဗမာ === ၁၊ အညောင်းအညာ ပြေစေရန်။ အညောင်းပြေ အညာပြေ။ ၂၊ ခြေလက်ဆန့်တန်းပြီး လဲလျောင်းလျက်။ (ဥပစါ) အေးဆေးစွာ။ ဗိုလ်ပါပေါင်းနှင့်၊ ခြီညောင်းလက်ဆန့်၊ လည်ပတ်အံ့ငှာ၊ တပည့်တော်လျင်၊ ရောက်ပါတော့သည် (ပဒုမ္မ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5rrzt7tmj4qpy19pxq8g60cdtva2lxm 0 3799758 7283396 2026-08-13T14:30:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီညှိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɲ̯ó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေနန့် တတက်ကပ်ဆုံးသော ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === second toe === ဗမာ === ခြေနှင့် အနီးကပ်ဆုံးသော ခြေချော..." 7283396 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီညှိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɲ̯ó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေနန့် တတက်ကပ်ဆုံးသော ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === second toe === ဗမာ === ခြေနှင့် အနီးကပ်ဆုံးသော ခြေချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] obr7kyy4jsqo7ragcg7s05ejfg1p8kt 0 3799759 7283399 2026-08-13T14:30:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတစ်ပေါင်ပဲ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪʔpèàɪ̀ɴpé/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက် တချောင်းတည်းနန့်။ တဖက်တည်းသော ခြေဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === only leg st..." 7283399 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတစ်ပေါင်ပဲ့ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪʔpèàɪ̀ɴpé/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက် တချောင်းတည်းနန့်။ တဖက်တည်းသော ခြေဖြင့် === အင်္ဂလိပ် === only leg stand playing === ဗမာ === ခြေထောက် တစ်ချောင်းတည်းနှင့်။ တစ်ဘက်တည်းသော ခြေဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rr6sbr8opa2dpaqkx0l7a4ucnpk9ujb 0 3799760 7283400 2026-08-13T14:31:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတားလက်တား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtálɛʔtá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလိုဟိရေအခါ ရနှိုင်ရေ အဆင်သင့် ရဟိနိုင်စီရန် အကျိုးငှာ။ ပိုင်မည်မည် ===..." 7283400 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတားလက်တား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtálɛʔtá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလိုဟိရေအခါ ရနှိုင်ရေ အဆင်သင့် ရဟိနိုင်စီရန် အကျိုးငှာ။ ပိုင်မည်မည် === အင်္ဂလိပ် === just in case === ဗမာ === အလိုရှိသည့်အခါ ရနိုင်သော အဆင်သင့် ရရှိနိုင်စေရန် အကျိုးငှာ။ လိုလိုမည်မည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0sz13hjdgdkpw446p03k65utckiqiaj 0 3799761 7283402 2026-08-13T14:31:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတော်တင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɔ̀tɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မင်းနန့် မင်းညီမင်းသားရို့ မယားပြုရေ။ ၂၊ နိမ့်ကျသော သဖောထားဖြင့် ကျူးလွန်သည် === အင်..." 7283402 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတော်တင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɔ̀tɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မင်းနန့် မင်းညီမင်းသားရို့ မယားပြုရေ။ ၂၊ နိမ့်ကျသော သဖောထားဖြင့် ကျူးလွန်သည် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ၁၊ မင်းနှင့် မင်းညီမင်းသားတို့ မယားပြုသည်။ ၂၊ နိမ့်ကျသော သဘောထားဖြင့် ကျူးလွန်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d9jda7ydg725228d5e6vvqule8hvyu5 0 3799762 7283403 2026-08-13T14:32:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတော်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɔ̀ɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မြတ်စွာဘုရားသခင်ဧ့ ခြေဖဝါးတော်နင်းချပနာ ကြွင်းကျန်ခသော ဖဝါးတော်အရာ === အင်္ဂလိပ် === footsteps === ဗ..." 7283403 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတော်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɔ̀ɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မြတ်စွာဘုရားသခင်ဧ့ ခြေဖဝါးတော်နင်းချပနာ ကြွင်းကျန်ခသော ဖဝါးတော်အရာ === အင်္ဂလိပ် === footsteps === ဗမာ === မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ ခြေဖဝါးတော်နင်းချ၍ ကြွင်းကျန်ခဲ့သော ဖဝါးတော်အရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bfpnzf6p6d8hdodiyww1b40ybk0nqv5 0 3799763 7283404 2026-08-13T14:32:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်ဂေါင်းအုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴɡèàɪ́ɴʔóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူတိဧ့ အသုံးပြုခြင်းကို ခံရရေ သက်ဟိသက်မဲ့ === အင်္ဂလိပ် === victim === ဗမာ === သူတစ်ပါး၏..." 7283404 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်ဂေါင်းအုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴɡèàɪ́ɴʔóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူတိဧ့ အသုံးပြုခြင်းကို ခံရရေ သက်ဟိသက်မဲ့ === အင်္ဂလိပ် === victim === ဗမာ === သူတစ်ပါး၏ အသုံးပြုခြင်းကို ခံရသော သက်ရှိသက်မဲ့ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qm76zk2jp6bo3jzuzlhtumu4ns512aa 0 3799764 7283405 2026-08-13T14:32:53Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283405 wikitext text/x-wiki == Jakrĩ tógtó kãme == [[File:20250926 northern house wren point meadows PD201007.jpg|thumb|Jakrĩ tógtó]] Jakrĩ tógtó vỹ tỹ jẽsĩ sĩ jẽ, ko há tóg nĩ gé, hãra ũ tátá fi tỹ kon kỹ fi tỹ gĩr ven kỹ vỹ sĩ jẽj mũ, kar ũ tỹ ko mũ vỹ kẽnhvy jẽj mũ gé. Ũ tỹ jẽsĩ tag ko mũ vỹ vẽnh mãg vãnh jẽj mũ, tĩg mãgtũ jẽ ja tóg mũ, ke fag tóg tĩ gufẽ fag.<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> 633rmel73gvcp5g3kjhkfy248v643gx 7283625 7283405 2026-08-13T17:32:00Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283625 wikitext text/x-wiki == Jakrĩ tógtó kãme == [[File:20250926 northern house wren point meadows PD201007.jpg|thumb|Jakrĩ tógtó]] Jakrĩ tógtó vỹ tỹ jẽsĩ sĩ jẽ, ko há tóg nĩ gé, hãra ũ tátá fi tỹ kon kỹ fi tỹ gĩr ven kỹ vỹ sĩ jẽj mũ, kar ũ tỹ ko mũ vỹ kẽnhvy jẽj mũ gé. Ũ tỹ jẽsĩ tag ko mũ vỹ vẽnh mãg vãnh jẽj mũ, tĩg mãgtũ jẽ ja tóg mũ, ke fag tóg tĩ gufẽ fag.<!-- Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. --> [[Category:Wp/kgp]] a6pmuwauggblpbgb6d7z7o98fs28n9r 0 3799765 7283406 2026-08-13T14:32:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်လက်တင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴlɛʔtɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အလွန် အကျွမ်းဝင်ရေ။ ၂၊ လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းဖေါ်သည် === အင်္ဂလိပ် === husband and wife === ဗမာ === ၁၊..." 7283406 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်လက်တင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴlɛʔtɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အလွန် အကျွမ်းဝင်ရေ။ ၂၊ လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းဖေါ်သည် === အင်္ဂလိပ် === husband and wife === ဗမာ === ၁၊ အလွန် အကျွမ်းဝင်သည်။ ၂၊ လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းဖေါ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d499dga6ff9bu85d1acq5vb1sqdju2d 0 3799766 7283408 2026-08-13T14:33:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်လက်ယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴlɛʔʃɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အလွန် အကျွမ်းဝင်ရေ။ ၂၊ လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းဖေါ်သည် === အင်္ဂလိပ် === husband and wife === ဗမာ === ၁..." 7283408 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်လက်ယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴlɛʔʃɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အလွန် အကျွမ်းဝင်ရေ။ ၂၊ လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းဖေါ်သည် === အင်္ဂလိပ် === husband and wife === ဗမာ === ၁၊ အလွန် အကျွမ်းဝင်သည်။ ၂၊ လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းဖေါ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r2j5g354ib2663yatlxiw0vn5fkh7oz 0 3799767 7283409 2026-08-13T14:33:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်သုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴθoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်းဆုံးလားရေ။ ဇကုန်လားသည် === အင်္ဂလိပ် === go quickly === ဗမာ === အမြန်ဆုံးသွားသည်။ အစွမ်းကုန်သ..." 7283409 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတင်သုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtɪ̀ɴθoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်းဆုံးလားရေ။ ဇကုန်လားသည် === အင်္ဂလိပ် === go quickly === ဗမာ === အမြန်ဆုံးသွားသည်။ အစွမ်းကုန်သွားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] reuj9uq2xvt0eszf2cuxu95fcjla0eo 0 3799768 7283412 2026-08-13T14:34:24Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283412 wikitext text/x-wiki == Fẽfẽn == [[File:Tatu-galinha.jpg|thumb]] Fẽfẽn vỹ nẽn kãmĩ tĩgtĩ, goj kron ti jẽ, fẽfẽn ti. Fẽfẽn vỹ fár tar jẽ, ti fár vy tỹ nén ũ tỹ ti pra kamãg fã nĩ. Ti nĩ vỹ ko há nĩ, kusin ãg tóg tĩ gé, ẽg tỹ ẽmĩ to kon jé. Ti ĩn vỹ tỹ krénh nor nĩ, rỹ kã vỹ tãgy nĩgtĩ, jo vỹ kusa kã ti kré kãki nỹtĩgtĩ gé. Kỹ hã vã ser. p4f9shmku68nvvy4plv8soi0j9648dw 7283626 7283412 2026-08-13T17:32:02Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283626 wikitext text/x-wiki == Fẽfẽn == [[File:Tatu-galinha.jpg|thumb]] Fẽfẽn vỹ nẽn kãmĩ tĩgtĩ, goj kron ti jẽ, fẽfẽn ti. Fẽfẽn vỹ fár tar jẽ, ti fár vy tỹ nén ũ tỹ ti pra kamãg fã nĩ. Ti nĩ vỹ ko há nĩ, kusin ãg tóg tĩ gé, ẽg tỹ ẽmĩ to kon jé. Ti ĩn vỹ tỹ krénh nor nĩ, rỹ kã vỹ tãgy nĩgtĩ, jo vỹ kusa kã ti kré kãki nỹtĩgtĩ gé. Kỹ hã vã ser. [[Category:Wp/kgp]] rtq97j9e5jbl5tfag5xq2e4mte0eq6k 0 3799769 7283413 2026-08-13T14:34:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝက်သတ္တဝါ။ ၂၊ ဝက်သတ္တဝါကို ခေါ်သော စကားလုံး === အင်္ဂလိပ် === pig === ဗမာ === ၁၊ ဝက်သတ္တဝါ။ ၂၊ ဝက်သတ္တဝါ..." 7283413 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဝက်သတ္တဝါ။ ၂၊ ဝက်သတ္တဝါကို ခေါ်သော စကားလုံး === အင်္ဂလိပ် === pig === ဗမာ === ၁၊ ဝက်သတ္တဝါ။ ၂၊ ဝက်သတ္တဝါကို ခေါ်သော စကားလုံး == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတို၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ပိုင်ရ အလာရ အကြိမ်ပေါင်း တိစွာ။ ငါရို့လားဖန်တိလို့ ခြီတိုဝင်ဗျယ်ဒေးကေ လမ်းချောင်းဖြစ်လှားခဗျာလ် အရပ်သုံး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === (ဥပစါ) အသွားရ အလာရ အကြိမ်ပေါင်း များသည်။ ငါရို့လားဖန်များလို့ ခြီတိုဝင်ပြီးကေ လမ်းချောင်းဖြစ်လားခဗျာလ် အရပ်သုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jnqkt1bwj1xlxynusdz5txv6b4h9khk 0 3799770 7283415 2026-08-13T14:34:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတိုလက်တို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtÒlɛʔtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေလက်တိုသော သူ။ အရပ်တိုသော သူ။ ၂၊ (ဥပစါ) ဝက်သတ္တဝါ === အင်္ဂလိပ် === pig === ဗမာ === ၁၊ ခြေလက်တိ..." 7283415 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတိုလက်တို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtÒlɛʔtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြေလက်တိုသော သူ။ အရပ်တိုသော သူ။ ၂၊ (ဥပစါ) ဝက်သတ္တဝါ === အင်္ဂလိပ် === pig === ဗမာ === ၁၊ ခြေလက်တိုသော သူ။ အရပ်တိုသော သူ။ ၂၊ (ဥပစါ) ဝက်သတ္တဝါ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီတိုလက်တို၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtÒlɛʔtÒ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) ပိုင်ရ အလာရ အကြိမ်ပေါင်း တိစွာ။ ငါရို့လားဖန်တိလို့ ခြီတိုဝင်ဗျယ်ဒေးကေ လမ်းချောင်းဖြစ်လှားခဗျာလ် အရပ်သုံး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === (ဥပစါ) အသွားရ အလာရ အကြိမ်ပေါင်း များသည်။ ငါရို့လားဖန်များလို့ ခြီတိုဝင်ပြီးကေ လမ်းချောင်းဖြစ်လားခဗျာလ် အရပ်သုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kcvdra10e6g3nwxh92g3nzejp2dqd6d 0 3799771 7283417 2026-08-13T14:35:15Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထားလက်ထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰálɛʔtʰá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (သူ) တတ်ကျွမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်မှု၊ လိ့လာမှု၊ အရည်အခြင်း။ အရည်အသွီး === အင်္ဂလိပ် === ability === ဗမ..." 7283417 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထားလက်ထား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰálɛʔtʰá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (သူ) တတ်ကျွမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်မှု၊ လိ့လာမှု၊ အရည်အခြင်း။ အရည်အသွီး === အင်္ဂလိပ် === ability === ဗမာ === (သူ၏) ကျွမ်းကျင်မှု၊ လေ့ကျင့်မှု၊ လေ့လာမှု၊ အရည်အချင်း။ အရည်အသွေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 03ipgg1ntm751oer9gve4wc7b7j1fcz 0 3799772 7283419 2026-08-13T14:35:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြီဖျားအထိဖြစ်ရေ ကိုယ်အင်္ဂါ။ ခြီထောက် === အင်္ဂလိပ် === leg === ဗမာ === ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြေဖျ..." 7283419 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြီဖျားအထိဖြစ်ရေ ကိုယ်အင်္ဂါ။ ခြီထောက် === အင်္ဂလိပ် === leg === ဗမာ === ၂၊ ဒူးဆစ်မှ ခြေဖျားအထိဖြစ်သော ကိုယ်အင်္ဂါ။ ခြေထောက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qvuntwei0daqc6g34b0dwangxmex78c 0 3799773 7283420 2026-08-13T14:36:03Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထောက်ဆွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰɔ́ɛʔsʰwɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်ကို ဒရွက် ဆွဲလားရေ === အင်္ဂလိပ် === The leg was pulling leaves === ဗမာ === ခြေထောက်ကို ဒရွက် ဆွဲသွား..." 7283420 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထောက်ဆွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰɔ́ɛʔsʰwɛ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်ကို ဒရွက် ဆွဲလားရေ === အင်္ဂလိပ် === The leg was pulling leaves === ဗမာ === ခြေထောက်ကို ဒရွက် ဆွဲသွားသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထောက်ဆွဲ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰɔ́ɛʔsʰwɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက်ကို ဒရွက် ဆွဲသွားသူ === အင်္ဂလိပ် === The leg was pulling leaves === ဗမာ === ခြေထောက်ကို ဒရွက် ဆွဲသွားသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] a9pf0z8utrjisqll317dmkuqzdyswxm 0 3799774 7283421 2026-08-13T14:36:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထိပ်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰìaʔpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖျားကျပနာ ခြီဖျားထိပ်သို့ အပူလျော့ကျ ဆင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === (of body temperature) fall === ဗမာ === အဖျားကျ..." 7283421 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထိပ်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰìaʔpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဖျားကျပနာ ခြီဖျားထိပ်သို့ အပူလျော့ကျ ဆင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === (of body temperature) fall === ဗမာ === အဖျားကျ၍ ခြေဖျားထိပ်သို့ အပူလျော့ကျ ဆင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] scth3x7do3fwcp2n6wi8a2doy4ffcg3 0 3799775 7283422 2026-08-13T14:36:32Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283422 wikitext text/x-wiki == Krygnyg vỹ jẽ == [[File:Capivara(Hydrochoerus hydrochaeris).jpg|thumb]] Krygnyg vỹ jẽ, ã mãg jã ti jẽ, nẽn kãmĩ vỹ tĩg tĩ krygnyg ti. Ti vỹ goj fyr mĩ tĩg tĩ, nãn kãmĩ ka féj ko ti tĩ, kar tỹ gãr ko tĩ gé. Kỹ krygnyg ag vỹ vẽnhmãn han kỹ mũgtĩ goj óré fyr mĩ. Nénũ fy ko ti tĩ gé, kar vỹ nẽn kãmĩ kakanẽ ko tĩ. Ti si ag tỹ ãkrénh kỹ krygnyg tãnh tĩ, ti nĩ ẽn vỹ ko há nĩ. Krygnyg fi vỹ, kejẽn fi krã gég tĩ, kỹ vỹ régre, tẽgtũ nỹgtĩ. Krygnyg vẽnhmã vỹ ãkré kókég tĩ. Hã kỹ vãsa kanhgág ag tóg to vãjy kỹ pénũg tĩ. fu5ryxvteoco7yptxoqr08mr36xqf2x 7283627 7283422 2026-08-13T17:32:04Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283627 wikitext text/x-wiki == Krygnyg vỹ jẽ == [[File:Capivara(Hydrochoerus hydrochaeris).jpg|thumb]] Krygnyg vỹ jẽ, ã mãg jã ti jẽ, nẽn kãmĩ vỹ tĩg tĩ krygnyg ti. Ti vỹ goj fyr mĩ tĩg tĩ, nãn kãmĩ ka féj ko ti tĩ, kar tỹ gãr ko tĩ gé. Kỹ krygnyg ag vỹ vẽnhmãn han kỹ mũgtĩ goj óré fyr mĩ. Nénũ fy ko ti tĩ gé, kar vỹ nẽn kãmĩ kakanẽ ko tĩ. Ti si ag tỹ ãkrénh kỹ krygnyg tãnh tĩ, ti nĩ ẽn vỹ ko há nĩ. Krygnyg fi vỹ, kejẽn fi krã gég tĩ, kỹ vỹ régre, tẽgtũ nỹgtĩ. Krygnyg vẽnhmã vỹ ãkré kókég tĩ. Hã kỹ vãsa kanhgág ag tóg to vãjy kỹ pénũg tĩ. [[Category:Wp/kgp]] 8e2mv0r95dcla8wb0s31ihgl0v27mgq 0 3799776 7283423 2026-08-13T14:37:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွိကို မသိပိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === be numbed === ဗမာ === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ..." 7283423 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွိကို မသိပိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === be numbed === ဗမာ === ခြေတဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ကာ အထိအတွေ့ကို မသိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qzi67i8g2mbd16vd54tox50pwunitkm 0 3799777 7283424 2026-08-13T14:37:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ဥပစါ) တဦးနန့်တဦး မသင့်မတင့်ဖြစ်ယောင် ကြားဝင် ကုန်းချောရေ။ ၂၊ လူတိဧ့ အလုပ်အကိုင် အကြံအစည်..." 7283424 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ဥပစါ) တဦးနန့်တဦး မသင့်မတင့်ဖြစ်ယောင် ကြားဝင် ကုန်းချောရေ။ ၂၊ လူတိဧ့ အလုပ်အကိုင် အကြံအစည် ပျက်စီးကြောင်းကို ကြံစည်ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === slander === ဗမာ === ၁၊ (ဥပစါ) တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မသင့်မတင့်ဖြစ်အောင် ကြားဝင် ကုန်းချောသည်။ ၂၊ သူတစ်ပါး၏ အလုပ်အကိုင် အကြံအစည် ပျက်စီးကြောင်းကို ကြံစည်ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] h0aul7svqwwm78u4lh61vn30vlfd86e 0 3799779 7283426 2026-08-13T14:37:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထွန်ထွန်လက်ထွန်ထွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰʊ̀ɴtʰʊ̀ɴlɛʔtʰʊ̀ɴtʰʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက် ကာနာသောသူ === အင်္ဂလိပ် === cripple === ဗမာ === ခြေလက် မသန်စွမ်းသောသူ ==..." 7283426 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီထွန်ထွန်လက်ထွန်ထွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìtʰʊ̀ɴtʰʊ̀ɴlɛʔtʰʊ̀ɴtʰʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက် ကာနာသောသူ === အင်္ဂလိပ် === cripple === ဗမာ === ခြေလက် မသန်စွမ်းသောသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mlorb8ylgo2l6h5qou1584y1gxrd0as 0 3799780 7283428 2026-08-13T14:38:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဒိုးလက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìdólɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဒူးဆစ်ဟိ့မာ ဟိရေ ခုံညင်းသဏ္ဍာန် အရိုးပြားအချေ။ ခုံညင်းရိုး === အင်္ဂလိပ် === patella === ဗမာ === ဒူးဆစ..." 7283428 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဒိုးလက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìdólɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဒူးဆစ်ဟိ့မာ ဟိရေ ခုံညင်းသဏ္ဍာန် အရိုးပြားအချေ။ ခုံညင်းရိုး === အင်္ဂလိပ် === patella === ဗမာ === ဒူးဆစ်ရှေ့တွင် ရှိသော ခုံညင်းသဏ္ဍာန် အရိုးပြားကလေး။ ခုံညင်းရိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ps8s6xeqsafhdeasyhxy5htr008czgz 0 3799781 7283429 2026-08-13T14:38:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဖိနပ်ဟူသမျှကို ခြုံလို့ခေါ်သော စကား။ ၂၊ ရက်ကန်းနှပ်တံနန့် ဆက်တွဲထားရေ အရာ။ ၃၊ (ဥပစါ) လူတိဧ့..." 7283429 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဖိနပ်ဟူသမျှကို ခြုံလို့ခေါ်သော စကား။ ၂၊ ရက်ကန်းနှပ်တံနန့် ဆက်တွဲထားရေ အရာ။ ၃၊ (ဥပစါ) လူတိဧ့ အသုံးတော်ခံ။ ၄၊ အလွန် နိမ့်ကျသော ဘဝ === အင်္ဂလိပ် === foot wear === ဗမာ === ၁၊ ဖိနပ်ဟူသမျှကို ခြုံ၍ခေါ်သော စကား။ ၂၊ ယက်ကန်းနှပ်တံနှင့် ဆက်တွဲထားသော အရာ။ ၃၊ (ဥပစါ) သူတစ်ပါး၏ အသုံးတော်ခံ။ ၄၊ အလွန် နိမ့်ကျသော ဘဝ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8wan81n0wstrmc70q8b6cfxxk62yny7 0 3799782 7283430 2026-08-13T14:39:34Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနင်းစက်ဘီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnɪ́ɴsɛʔbʱï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘီးနှစ်ခု တပ်ထားရေ ခြေနင်းယာဉ်။ စက်သီး === အင်္ဂလိပ် === bicycle === ဗမာ === ဘီးနှစ်ခု တပ်ထားသေ..." 7283430 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနင်းစက်ဘီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnɪ́ɴsɛʔbʱï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘီးနှစ်ခု တပ်ထားရေ ခြေနင်းယာဉ်။ စက်သီး === အင်္ဂလိပ် === bicycle === ဗမာ === ဘီးနှစ်ခု တပ်ထားသော ခြေနင်းယာဉ်။ စက်ဘီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3t0e2f1m1oo5tuo70x466whqkmstnqf 0 3799783 7283431 2026-08-13T14:39:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနင်းဖတ်စာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnɪ́ɴpʰaʔsà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သူတိတိုင်း နင်းလားလာရာ ခြေဖဝါးအောက်ဟိ အရာဝတ္တု။ (ဥပစါ) အလွန် နိမ့်ကျရေဧ့ အဖြစ် === အင်..." 7283431 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနင်းဖတ်စာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnɪ́ɴpʰaʔsà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သူတိတိုင်း နင်းလားလာရာ ခြေဖဝါးအောက်ဟိ အရာဝတ္တု။ (ဥပစါ) အလွန် နိမ့်ကျရေဧ့ အဖြစ် === အင်္ဂလိပ် === foot wear === ဗမာ === သူများတကာ နင်းသွားလာရာ ခြေဖဝါးအောက်ရှိ အရာဝတ္တု။ (ဥပစါ) အလွန် နိမ့်ကျသည်၏ အဖြစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] oi11doxctxju4y6nm0nuqah0csp39wu 3 3799784 7283433 2026-08-13T14:40:10Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7283433 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 14:40, 13 August 2026 (UTC) 2wkx60arh4ymgpnitfv51u1i9qx1cn9 0 3799785 7283434 2026-08-13T14:40:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနိုင်လက်နိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnàɪɴlɛʔnàɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့် ခွန်အားဗလနန့် လုပ်နိုင်ကိုင်နှိုင်ရေ အင်အားအစွမ်းသတ္တိ..." 7283434 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနိုင်လက်နိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnàɪɴlɛʔnàɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့် ခွန်အားဗလနန့် လုပ်နိုင်ကိုင်နှိုင်ရေ အင်အားအစွမ်းသတ္တိ။ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်နိုင်သမျှ === အင်္ဂလိပ် === capability === ဗမာ === မိမိ ခွန်အားဗလနှင့် လုပ်နိုင်ကိုင်နိုင်သော အင်အားအစွမ်းသတ္တိ။ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်နိုင်သမျှ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 01brh1onp8cd46hbrrsk8c38nhxodiy 0 3799786 7283436 2026-08-13T14:40:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနှာရောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnm̥àɹàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေသလုံးအပြင်ဘက်ဟိ အရိုး === အင်္ဂလိပ် === calf (of the leg) === ဗမာ === ခြေသလုံးအပြင်ဘက်ရှိ အရိုး == ကိုး..." 7283436 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီနှာရောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìnm̥àɹàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေသလုံးအပြင်ဘက်ဟိ အရိုး === အင်္ဂလိပ် === calf (of the leg) === ဗမာ === ခြေသလုံးအပြင်ဘက်ရှိ အရိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d3mcj6rg7q042x3bf2nzk5npw09id1e 0 3799787 7283437 2026-08-13T14:40:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်း ငါးချောင်းထက် အပိုထွက်လှာသော ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === extra toe === ဗမာ === ခြေချောင်း ငါးချေ..." 7283437 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်း ငါးချောင်းထက် အပိုထွက်လှာသော ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === extra toe === ဗမာ === ခြေချောင်း ငါးချောင်းထက် အပိုထွက်လာသော ခြေချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] omuw6wz32vrjv7sbezbhe8dxgxpv8dz 0 3799788 7283438 2026-08-13T14:41:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပစ်လက်ပစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɪʔlɛʔpɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်အင်္ဂါရို့ကို မသယ်နိုင်၊ မမနိုင်ဖြစ်ရွီတွက်နန့် === အင်္ဂလိပ် === c..." 7283438 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပစ်လက်ပစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɪʔlɛʔpɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်အင်္ဂါရို့ကို မသယ်နိုင်၊ မမနိုင်ဖြစ်ရွီတွက်နန့် === အင်္ဂလိပ် === clap-fagged-frazzled === ဗမာ === ခြေလက်အင်္ဂါတို့ကို မသယ်နိုင်၊ မမနိုင်ဖြစ်သောအားဖြင့် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပစ်လက်ပစ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɪʔlɛʔpɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်အင်္ဂါရို့ကို အားရပါးရ ဆန့်တန်းဗျာယ် လှဲသည် === အင်္ဂလိပ် === sprawl === ဗမာ === ခြေလက်အင်္ဂါတို့ကို အားပါးတရ ဆန့်တန်းလျက် လဲလျောင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6b1tlcmf4srp9qeqxx2gadngjriqakx 0 3799789 7283439 2026-08-13T14:42:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပစ်လက်ပစ်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɪʔlɛʔpɪʔt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လက်ခြေရို့မာ အားခွန်ဗလ ယုတ်လျော့ရေ။ အလွန် ပန်းရိ နွမ်းရိသည် === အင်္ဂလိပ် === clap-fagged-f..." 7283439 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပစ်လက်ပစ်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɪʔlɛʔpɪʔt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လက်ခြေရို့မာ အားခွန်ဗလ ယုတ်လျော့ရေ။ အလွန် ပန်းရိ နွမ်းရိသည် === အင်္ဂလိပ် === clap-fagged-frazzled === ဗမာ === လက်ခြေတို့တွင် အားခွန်ဗလ ယုတ်လျော့သည်။ အလွန် ပန်းရိ နွမ်းနယ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] da3c80brjuzsbwohrt5err73ui4agdn 0 3799790 7283440 2026-08-13T14:42:34Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283440 wikitext text/x-wiki == Nér kókré kãme == [[File:Red fox at Gamla.jpg|thumb]] Nér kokré ti vỹ kor jẽgja jẽ, garĩnh ko tóg tĩ gé. Kar kasor vỹ ti mãtĩn kỹ kãgmĩg tĩ, kỹ ser ti ger mĩ vẽsĩn tĩ. Kar ũn kusũg tóg nãn kãmĩ ke tĩg nĩ gé. Nén ũ kar ko tóg tĩ, ag vãjãn to há hẽ vỹ tỹ karnẽ nĩ, kar ũ ag tóg pénkrĩg ko ti gé, nén ũ kãsĩr ti ke gé. Inh kãnẽg kã sóg nẽn kãtá nér kokré ve kỹ nĩ, kỹ inh ne inh vó fi mỹ tén kỹ nĩ, fi tỹ kamãg kỹ. Kỹ inh ne ti jãnky ki pénũg mũ, kar inh ne ti krĩ ki tãnh mũ ser. 5tsrsuzbxxk21k1agodpkub3drd9lxq 7283628 7283440 2026-08-13T17:32:07Z Arcstur 2579240 added [[Category:Wp/kgp]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 7283628 wikitext text/x-wiki == Nér kókré kãme == [[File:Red fox at Gamla.jpg|thumb]] Nér kokré ti vỹ kor jẽgja jẽ, garĩnh ko tóg tĩ gé. Kar kasor vỹ ti mãtĩn kỹ kãgmĩg tĩ, kỹ ser ti ger mĩ vẽsĩn tĩ. Kar ũn kusũg tóg nãn kãmĩ ke tĩg nĩ gé. Nén ũ kar ko tóg tĩ, ag vãjãn to há hẽ vỹ tỹ karnẽ nĩ, kar ũ ag tóg pénkrĩg ko ti gé, nén ũ kãsĩr ti ke gé. Inh kãnẽg kã sóg nẽn kãtá nér kokré ve kỹ nĩ, kỹ inh ne inh vó fi mỹ tén kỹ nĩ, fi tỹ kamãg kỹ. Kỹ inh ne ti jãnky ki pénũg mũ, kar inh ne ti krĩ ki tãnh mũ ser. [[Category:Wp/kgp]] 50xq7w491uyol5gvkd4tmrfiwq1pyg7 0 3799791 7283442 2026-08-13T14:43:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုထိုဒေဒေ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လားလာနှိုင်ရေ အရွယ် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ထိုထိုဤဤ ကိုယ်လက်လ..." 7283442 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုထိုဒေဒေ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လားလာနှိုင်ရေ အရွယ် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ထိုထိုဤဤ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား သွားလာနိုင်သော အရွယ် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပေါက်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထိုထိုဒေဒေ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လားလာနှိုင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ထိုထိုဤဤ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား သွားလာနိုင်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပေါက်၃ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခရီးလားရဖန်များသနန့် ခြေဖဝါးမာ အဖုအသီးဖြစ်ရေ အနာအဆာ။ === အင်္ဂလိပ် === ကြိ === ဗမာ === ခရီးသွားရဖန်များသဖြင့် ခြေဖဝါးတွင် အဖုအပိမ့်ဖြစ်သော အနာအဆာ။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rprr38d7q24rw2cc1cetnhq5f87k38c 0 3799792 7283443 2026-08-13T14:43:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပေါက်လက်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpaʊʔlɛʔpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်ဘဝကို ကိုယ့်ရပ်တည် ထူထောင်နိုင်စွမ်း သတ္တိကောင်းရေ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိရ..." 7283443 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပေါက်လက်ပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpaʊʔlɛʔpaʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်ဘဝကို ကိုယ့်ရပ်တည် ထူထောင်နိုင်စွမ်း သတ္တိကောင်းရေ အဖြစ်သို့ ရောက်ဟိရေ။ လူလားမြောက်ရေ အဖြစ်သို့ရောက် ဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === come of age === ဗမာ === မိမိဘဝကို မိမိကိုယ်တိုင်ရပ်တည် ထူထောင်နိုင်စွမ်း သတ္တိရှိသည့် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသည်။ လူလားမြောက်သည့် အဖြစ်သို့ရောက် ရှိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2u8wf47epwunhzk7vtlu9k1591zoh5r 0 3799793 7283445 2026-08-13T14:43:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပုန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpóʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူမသိယောင် နောက်က တတိန်းချေ လိုက်ရေ။ ၂၊ သူတိလုပ်ရေကို အတုယူလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === emulate === ဗမာ..." 7283445 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပုန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpóʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူမသိယောင် နောက်က တတိန်းချေ လိုက်ရေ။ ၂၊ သူတိလုပ်ရေကို အတုယူလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === emulate === ဗမာ === ၁၊ လူမသိအောင် နောက်က တိတ်တဆိတ် လိုက်သည်။ ၂၊ သူများလုပ်သည်ကို အတုယူလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3xcrmwhmuy9p43fs5zdkeqr6qn42pqq 0 3799794 7283446 2026-08-13T14:44:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပုန်းတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpóʊɴtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတိန်းချေ ပုန်းဝှက် မကောင်းကြံသည် === အင်္ဂလိပ် === plot against === ဗမာ === တိတ်တိတ်ပုန်း မကောင်းက..." 7283446 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပုန်းတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpóʊɴtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တတိန်းချေ ပုန်းဝှက် မကောင်းကြံသည် === အင်္ဂလိပ် === plot against === ဗမာ === တိတ်တိတ်ပုန်း မကောင်းကြံသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4y7jmrfhfx19ooibvotw0v2pst0jci6 0 3799795 7283447 2026-08-13T14:44:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပျက်လိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìprɛʔlaɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိုးကာလ ထွန်ချးသားရို့ဧ့ ခြီမာ ရေနူးဖန်များတွက်နန့် ခြီချောင်းအကြားမာ ဖြစ်တတ်ရေ အနာ..." 7283447 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပျက်လိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìprɛʔlaɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မိုးကာလ ထွန်ချးသားရို့ဧ့ ခြီမာ ရေနူးဖန်များတွက်နန့် ခြီချောင်းအကြားမာ ဖြစ်တတ်ရေ အနာ === အင်္ဂလိပ် === be inflicted with scabies at leg === ဗမာ === မိုးကာလ လယ်ထွန်းသားတို့၏ ခြေတွင် ရေနူးဖန်များ၍ ခြေချောင်းအကြားတွင် ဖြစ်တတ်သော အနာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nc84c19odfrzvjydqetsyc2z8kga0d1 0 3799796 7283449 2026-08-13T14:44:36Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283449 wikitext text/x-wiki == Fójin == [[File:A Pacific Northwest Porcupine.jpg|thumb]] Fójin fár vỹ tỹ sónh tavĩ nĩ, ag sónh vỹ tar gy tavĩ nỹtĩ. Ti sónh vỹ tỹ ti tỹ ẽg pénũj fã nĩgtĩ. Hãra tóg ti fár to grãngrãn ke kỹ nỹtĩ. Ẽg tỹ ti kãkrỹ ke kã tóg, ẽg ki gunh kej mũ, kỹ tóg kunũnh kórég nĩj mũ sir. 9r0v9jx0l9bsdcslf4a4wgy1xhfqbql 0 3799797 7283450 2026-08-13T14:45:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပြင်းတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɹɪ́ɴtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်းဆုံးလားရေ။ ဇကုန်လားရေ။ ပြာသိပြာယာ၊ အမြမြန်ဆဆန်လားရေ။ ပုဏ္ဏားအိုမာ၊ ထိုအဂု..." 7283450 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီပြင်းတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpɹɪ́ɴtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပြင်းဆုံးလားရေ။ ဇကုန်လားရေ။ ပြာသိပြာယာ၊ အမြမြန်ဆဆန်လားရေ။ ပုဏ္ဏားအိုမာ၊ ထိုအဂုပင်၊ ခြီပြင်းတိုက်လို့၊ ဆိုက်ရောက်ကိုယ့်အိမ် (ဥဒိန်သာ) === အင်္ဂလိပ် === hie === ဗမာ === အမြန်ဆုံးသွားသည်။ အစွမ်းကုန်သွားသည်။ ကပျာကယာ၊ အဆောတလျင်သွားသည်။ ပုဏ္ဏားအိုမှာ၊ ထိုချက်ချင်းပင်၊ ခြီပြင်းတိုက်လို့၊ ဆိုက်ရောက်ကိုယ့်အိမ် (ဥဒိန်သာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tuk92b8a51k036c58euj6fvq3fqwo8t 0 3799798 7283451 2026-08-13T14:45:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖနောင့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰnɔ́ɪ̰ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီဖျားဧ့ နောက်ပိုင်းအစွန်း === အင်္ဂလိပ် === heel === ဗမာ === ခြေဖျား၏ နောက်ပိုင်းအစွန်း == ကိုးက..." 7283451 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖနောင့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰnɔ́ɪ̰ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီဖျားဧ့ နောက်ပိုင်းအစွန်း === အင်္ဂလိပ် === heel === ဗမာ === ခြေဖျား၏ နောက်ပိုင်းအစွန်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qwsjq5fsjzo2bj0wybidqx7u5rm85lp 0 3799799 7283452 2026-08-13T14:45:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖဝါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰwà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီဖျားနန့် ဖနောင့်အကြားဟိ အလယ်ပိုင်း အောက်ဘက် === အင်္ဂလိပ် === sole === ဗမာ === ခြေဖျားနှင့် ဖနောင့်အ..." 7283452 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖဝါး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰwà:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီဖျားနန့် ဖနောင့်အကြားဟိ အလယ်ပိုင်း အောက်ဘက် === အင်္ဂလိပ် === sole === ဗမာ === ခြေဖျားနှင့် ဖနောင့်အကြားရှိ အလယ်ပိုင်း အောက်ဘက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] idaxo2m5fp1clg6hwa5qnx6ed8afvtz 0 3799800 7283453 2026-08-13T14:46:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖျား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰrá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်းများဟိရာ အပိုင်း။ ဇောင်ပင်ရာလား၊ တချက်လွှားကေ၊ ခြီဖျားယေမှ၊ မထိခပဲ (မိုး) === အင်္ဂလ..." 7283453 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖျား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰrá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်းများဟိရာ အပိုင်း။ ဇောင်ပင်ရာလား၊ တချက်လွှားကေ၊ ခြီဖျားယေမှ၊ မထိခပဲ (မိုး) === အင်္ဂလိပ် === feet === ဗမာ === ခြေချောင်းများရှိရာ အပိုင်း။ ဇောင်ပင်ရာလား၊ တချက်လွှားကေ၊ ခြီဖျားယေမှ၊ မထိခပဲ (မိုး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2ub2w83rwf5vkjfjkyyvt95uxpphbh7 0 3799801 7283454 2026-08-13T14:46:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖျားထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰrátʰɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြီချောင်းပိုင်း ဘက်ဖြင့် ထောက်လို့ တန့်ရေ။ ၂၊ (ဥပစာ) စိတ်နိန်မြင့်ရေ။ ကိုယ့်ကိ..." 7283454 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖျားထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰrátʰɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြီချောင်းပိုင်း ဘက်ဖြင့် ထောက်လို့ တန့်ရေ။ ၂၊ (ဥပစာ) စိတ်နိန်မြင့်ရေ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အထင်ကြီးရေ။ စိတ်နီမြင့်ရေ။ စိတ်နိန်မြင့်ရေ။ မောက်မာသည် === အင်္ဂလိပ် === on tiptoe-haughty === ဗမာ === ၁၊ ခြေချောင်းပိုင်း ဘက်ဖြင့် ထောက်၍ ရပ်သည်။ ၂၊ (ဥပစာ) ဘဝင်မြင့်သည်။ မိမိကိုယ်ကို အထင်ကြီးသည်။ စိတ်နေမြင့်သည်။ စိတ်ကြီးဝင်သည်။ မောက်မာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dco1h5lx1a4sq3lmaed054hhb67flyp 0 3799802 7283455 2026-08-13T14:46:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖျားသိန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰráθèɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဝတ်ကို ခြီဖျားထိတောင် ဝတ်ဆင်ရေ။ လက်ချိတ်ထပိန်၊ ခြီဖျားသိန် (တေး) === အင်..." 7283455 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဖျားသိန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìpʰráθèɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဝတ်ကို ခြီဖျားထိတောင် ဝတ်ဆင်ရေ။ လက်ချိတ်ထပိန်၊ ခြီဖျားသိန် (တေး) === အင်္ဂလိပ် === ravine-gully === ဗမာ === အဝတ်ကို ခြေဖျားထိအောင် ဝတ်ဆင်သည်။ လက်ချိတ်ထပိန်၊ ခြီဖျားသိန် (တေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bftttfnymzuhs9sbk5uc7um3kryuhu9 0 3799803 7283457 2026-08-13T14:47:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìm/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်း ငါးချောင်းမာ အကြီးဆုံးသော ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === big toe === ဗမာ === ခြေချောင်း ငါးချောင်းတွင..." 7283457 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìm/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်း ငါးချောင်းမာ အကြီးဆုံးသော ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === big toe === ဗမာ === ခြေချောင်း ငါးချောင်းတွင် အကြီးဆုံးသော ခြေချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] l4h5zxf0nc0wgyjb51y296u3ozyzckt 0 3799804 7283459 2026-08-13T14:47:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမကိုင်တတ်လက်မကိုင်တတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmkàɪɴtaʔlɛʔmkàɪɴtaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဟိုယောင်ယောင် သည်ယောင်ယောင် ဖြစ်ဗျာယ်။ ၂၊ စိတ်တု..." 7283459 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမကိုင်တတ်လက်မကိုင်တတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmkàɪɴtaʔlɛʔmkàɪɴtaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ဟိုယောင်ယောင် သည်ယောင်ယောင် ဖြစ်ဗျာယ်။ ၂၊ စိတ်တုန်တုန် ရီရီချောက်ချားသောအနိန်နန့်။ ကမန်းကတန်း။ သုတ်သုတ်ပျာပျာ === အင်္ဂလိပ် === hurriedly === ဗမာ === ၁၊ ဟိုယောင်ယောင် သည်ယောင်ယောင် ဖြစ်လျက်။ ၂၊ စိတ်တုန်တုန် ရီရီချောက်ချားသော အားဖြင့်။ အလျင်စလို။ သုတ်သုတ်ပျာပျာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fcz9dph1q946oq286bvva0p1fqq5rml 0 3799805 7283460 2026-08-13T14:48:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမကြိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmt͡ɕó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသီအလောင်းဧ့ ခြီမနှစ်ချောင်းကို ပူးတွဲပြီးကေ လံထားရေ ကြိုး === အင်္ဂလိပ် === cable === ဗမာ === လူသေအလ..." 7283460 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမကြိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmt͡ɕó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူသီအလောင်းဧ့ ခြီမနှစ်ချောင်းကို ပူးတွဲပြီးကေ လံထားရေ ကြိုး === အင်္ဂလိပ် === cable === ဗမာ === လူသေအလောင်း၏ ခြေမနှစ်ချောင်းကို ပူးတွဲ၍ ချည်ထားသော ကြိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] srz4oim5l5wcde0m4v533vu1kvq9imr 0 3799806 7283461 2026-08-13T14:48:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမဆီးပုစွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmsʰïpoʊsʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လက်မနှစ်ချောင်းမာ ရီညှိများ ပေကပ်ပြီးကေ ဟိနိန်ရေ ပုစွန်တုပ်နန့် ဆင်တူရေ ပုစွန်တမ..." 7283461 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမဆီးပုစွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmsʰïpoʊsʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လက်မနှစ်ချောင်းမာ ရီညှိများ ပေကပ်ပြီးကေ ဟိနိန်ရေ ပုစွန်တုပ်နန့် ဆင်တူရေ ပုစွန်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === prawn === ဗမာ === လက်မနှစ်ချောင်းတွင် ရေညှိများ ပေကပ်လျက် ရှိနေသော ပုစွန်တုပ်နှင့် ဆင်တူသော ပုစွန်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s51xbh9jmdksqeqv65ezh4g8pd2uyol 0 3799807 7283462 2026-08-13T14:48:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမနိုင်လက်မနိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmnàɪɴlɛʔmnàɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စိတ်တုန်လှုပ် ချောက်ချားလို့ ဣန္ဒြေပျက်ပြားဗျာယ်။ ၂၊ သွက်..." 7283462 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမနိုင်လက်မနိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmnàɪɴlɛʔmnàɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စိတ်တုန်လှုပ် ချောက်ချားလို့ ဣန္ဒြေပျက်ပြားဗျာယ်။ ၂၊ သွက်လက် ဖြတ်လတ်စွာ။ ပျာပျာလဲ။ (မဟိရွီတွက်နန့်) === အင်္ဂလိပ် === be quick === ဗမာ === ၁၊ စိတ်တုန်လှုပ် ချောက်ချား၍ ဣန္ဒြေပျက်ပြားလျက်။ ၂၊ သွက်လက် ဖျတ်လတ်စွာ။ ပျာပျာသလဲ။ (မရှိသောအားဖြင့်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5kbmx649t00kdwhyj41do4252gr32fw 0 3799808 7283464 2026-08-13T14:49:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမျက်စိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmrɛʔsì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေချင်းဝတ် ဖီးတဖက် တချက်မာဟိရေ အဖုနှစ်ခု === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ခြေချင်းဝတ် ဘေးတစ်ဘက်..." 7283464 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမျက်စိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmrɛʔsì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေချင်းဝတ် ဖီးတဖက် တချက်မာဟိရေ အဖုနှစ်ခု === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ခြေချင်းဝတ် ဘေးတစ်ဘက် တစ်ချက်တွင်ရှိသော အဖုနှစ်ခု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tplukvcm4cs4xs8pk8uwrmgm5wfp9w6 0 3799809 7283466 2026-08-13T14:49:41Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283466 wikitext text/x-wiki == Grun == [[File:082 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|thumb]] Grun vỹ nẽn kãmĩ tĩgtĩ, kejẽn tin jitóg nẽn fyr mĩ kãtĩg tĩ, ti tỹ garĩnh kẽgmĩ kỹ tóg ko tĩ, mĩg sĩ vẽ, kar tóg jẽsĩ jagfe kri kugmĩg tĩ gé, sỹm tar tóg jé, ti hunh vỹ sĩnvĩ tavĩ nĩ, nẽn mág kãtá ti kãtĩ tĩ, ẽg ẽmã ra, ti kókĩr vã sir, nãn kãmi tóg ũn e tavĩ nĩ ser. Kar tóg sir nãn kãmĩ pẽnfág kugmĩg tĩ gé, kar tóg kuty kar mĩ tĩg tĩ, kar vỹ tãpry kỹ nũr tĩ. Grun ag vỹ tỹ pygfaj fã nỹtĩ gé. 34ejcfol35vzv9bdqs2ew227ft1rvwf 0 3799810 7283468 2026-08-13T14:50:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမဦးတည်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmʔútɛ̀ɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောက်မိရောက်ရာ။ ကြုံရာ။ ရည်ရွယ်ချက်မဟိဘဲ လားလာ လည်ပတ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ..." 7283468 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမဦးတည်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmʔútɛ̀ɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောက်မိရောက်ရာ။ ကြုံရာ။ ရည်ရွယ်ချက်မဟိဘဲ လားလာ လည်ပတ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === activity without aim or purpose === ဗမာ === ရောက်မိရောက်ရာ။ ကြုံရာ။ ရည်ရွယ်ချက်မရှိပဲ သွားလာ လည်ပတ်လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 41kx9ven6xpmre0t048nbrgejdjoxhf 0 3799811 7283469 2026-08-13T14:50:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမျက်ဆစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmrɛʔsʰɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမျက်စိအောက် အဆစ် === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ခြေမျက်စိအောက် အဆစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [..." 7283469 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမျက်ဆစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmrɛʔsʰɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီမျက်စိအောက် အဆစ် === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ခြေမျက်စိအောက် အဆစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9rrx9o4kuf9rqr0sjemgvqgqzuzdcim 0 3799812 7283470 2026-08-13T14:50:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမျက်ဖု === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmrɛʔpʰoʊ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေချင်းဝတ် ဖီးတဖက် တချက်မာဟိရေ အဖုနှစ်ခု === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ခြေချင်းဝတ် ဘေးတစ်ဘက..." 7283470 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမျက်ဖု === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmrɛʔpʰoʊ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေချင်းဝတ် ဖီးတဖက် တချက်မာဟိရေ အဖုနှစ်ခု === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ခြေချင်းဝတ် ဘေးတစ်ဘက် တစ်ချက်တွင်ရှိသော အဖုနှစ်ခု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gfbo0n5a41eyhndrwv1luexyevjmazk 0 3799813 7283471 2026-08-13T14:50:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmɹàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုင်မြန်သော မင်းစေအမှုထမ်း။ ခြီမြန်။ ၂၊ ခြေသည်သူရဲ === အင်္ဂလိပ် === royal messenger === ဗမာ === အသွားမြန်သော..." 7283471 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmɹàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုင်မြန်သော မင်းစေအမှုထမ်း။ ခြီမြန်။ ၂၊ ခြေသည်သူရဲ === အင်္ဂလိပ် === royal messenger === ဗမာ === အသွားမြန်သော မင်းစေအမှုထမ်း။ ခြေမြန်။ ၂၊ ခြေသည်သူရဲ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nnid54ymjq94cup3ifp1ylbu6v0uou1 0 3799814 7283474 2026-08-13T14:51:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမြန်တပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmɹàɴtaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရန်သူတိဟိရာသို့ အယင့်အယင်လားပနာ တိုက်ခိုက်ရရေ ခြီကျင်တပ် === အင်္ဂလိပ် === light infantry unit === ဗမာ === ရ..." 7283474 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမြန်တပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmɹàɴtaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရန်သူတိဟိရာသို့ အယင့်အယင်လားပနာ တိုက်ခိုက်ရရေ ခြီကျင်တပ် === အင်္ဂလိပ် === light infantry unit === ဗမာ === ရန်သူများရှိရာသို့ အလျင်အမြန်သွား၍ တိုက်ခိုက်ရသော ခြေလျင်တပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ct8ijr7i8d8m8e0kk93qmvy2mj9t0i0 0 3799815 7283475 2026-08-13T14:51:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမြန်လက်မြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmɹàɴlɛʔmɹàɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပေါ့ပါး ကကောင်းလျင်သော။ သွက်လက် ဖြတ်လတ်သော === အင်္ဂလိပ် === quick to act === ဗမာ === ပေ..." 7283475 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမြန်လက်မြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmɹàɴlɛʔmɹàɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပေါ့ပါး ကကောင်းလျင်သော။ သွက်လက် ဖြတ်လတ်သော === အင်္ဂလိပ် === quick to act === ဗမာ === ပေါ့ပါး လျင်မြန်သော။ သွက်လက် ဖျတ်လတ်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 65petrenu42znbh1ukkki1sbe0czrbp 0 3799816 7283477 2026-08-13T14:52:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmw/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမှုန့်မှုန့် အညက်ညက် ဖြစ်ယောင်လုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === crumple === ဗမာ === အမှုန့်မှုန့် အညက်ညက် ဖြစ်အောင်လ..." 7283477 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmw/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမှုန့်မှုန့် အညက်ညက် ဖြစ်ယောင်လုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === crumple === ဗမာ === အမှုန့်မှုန့် အညက်ညက် ဖြစ်အောင်လုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2g6v6w2wsxtrq8ifac9oq1cn4nqd40f 0 3799817 7283478 2026-08-13T14:52:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမွီးရောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmwïɹàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေသလုံး အပြင်ဘက်ဟိ အရိုး === အင်္ဂလိပ် === calf (of the leg) === ဗမာ === ခြေသလုံး အပြင်ဘက်ရှိ အရိုး == ကို..." 7283478 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီမွီးရောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìmwïɹàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေသလုံး အပြင်ဘက်ဟိ အရိုး === အင်္ဂလိပ် === calf (of the leg) === ဗမာ === ခြေသလုံး အပြင်ဘက်ရှိ အရိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jymq4wfltg0ms26gbn2t7uqru6cljdn 0 3799818 7283479 2026-08-13T14:52:50Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီယှုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʃoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီ လုပ်ဆောင်မှုမာ မကိုက် အနှောင့်အယှက် ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === disturb-annoy === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ရာ လု..." 7283479 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီယှုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʃoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီ လုပ်ဆောင်မှုမာ မကိုက် အနှောင့်အယှက် ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === disturb-annoy === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ရာ လုပ်ဆောင်မှု၌ အဆင်မပြေ အနှောင့်အယှက် ပြုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rtcv7kosa1j1lz4tac2td9x6q8ns8yw 0 3799819 7283480 2026-08-13T14:53:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေဖဝါး နင်းရာမာ ထင်လို့ ကျန်ရစ်သော ခြေဖဝါး ပုံသဏ္ဍာန် === အင်္ဂလိပ် === foot print === ဗမာ === ခြေဖဝါး နင်းရာတ..." 7283480 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေဖဝါး နင်းရာမာ ထင်လို့ ကျန်ရစ်သော ခြေဖဝါး ပုံသဏ္ဍာန် === အင်္ဂလိပ် === foot print === ဗမာ === ခြေဖဝါး နင်းရာတွင် ထင်၍ ကျန်ရစ်သော ခြေဖဝါး ပုံသဏ္ဍာန် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fpcio1hlk3wcrrpyhb38jqgp0q7oe8n 0 3799820 7283481 2026-08-13T14:53:13Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283481 wikitext text/x-wiki == Honh honh == [[File:202305 Mustela putorius furo.svg|thumb]] Honh honh ti ven ja vỹ ge nĩ, ti pẽn ki tóg nĩjuja pénkar ke nĩ, ti nĩgrẽg vỹ runror nỹtĩ, my téj ra tóg kyki mag nĩ, ti nĩje vỹ ror nĩ gé, jẽ tigtéj, jurỹnrỹr vỹ nĩ. Ti mré nẽn kãmĩ mũj fã kãsĩr kũgmĩ kỹ tóg ko ti. Honh honh vỹ nẽn kãmĩ tỹ ũn pygfaj fã nĩ. Ti ven ja vỹ sá mré kuprĩ nĩ kar ũ ag vỹ kupri tavĩ nỹtĩ ge. Nén ũ nĩ ko kamẽ tóg nĩ gé, ũ tẽtá fi hár vỹ un gré kónẽn kãfór nĩ re kãmĩ fag tóg fag krẽ gég tĩ, mrogmro há fag nỹtĩ, kar fag jãgpry há nỹti, ti ger tỹ ti vẽnh jyven kỹ tỹ vẽnh kirĩr tĩ, ũ tỹ ti rỹnh tũ nĩ jé. 4vyxehncngn396mb3wl5bauy3727nxk 0 3799821 7283482 2026-08-13T14:53:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàkɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီရာကို ကြေ့ပနာ ခြီရာဟိရာသို့ လိုက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === trace-track === ဗမာ === ခြေရာကို ကြည့်ပြီး ခြ..." 7283482 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာကောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàkɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီရာကို ကြေ့ပနာ ခြီရာဟိရာသို့ လိုက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === trace-track === ဗမာ === ခြေရာကို ကြည့်ပြီး ခြေရာရှိရာသို့ လိုက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s0rit9f1ib62q09kkzx4sd7okxfol1t 0 3799822 7283483 2026-08-13T14:53:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာခံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàkʰəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာရေ ခြီရာအစိုင်ကို ကြည့်လို့ လားရေ သူပါးကို လိုက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === trail === ဗမာ === သွားလာသည့်..." 7283483 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာခံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàkʰəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာရေ ခြီရာအစိုင်ကို ကြည့်လို့ လားရေ သူပါးကို လိုက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === trail === ဗမာ === သွားလာသည့် ခြေရာအစဉ်ကို ကြည့်၍ သွားသော သူ၏ထံသို့ လိုက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tr38p7mlv2w1ctcny0nu9cfr4b9gez9 0 3799823 7283485 2026-08-13T14:54:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာစစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàsɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရှေ့မှအရင်လား ပြေးသော သူ ခြီရာကို နောက်ခါ လိုက်လံ ရှာဖွီ စနည်းနာရေ === အင်္ဂလိပ် === trail === ဗမာ ===..." 7283485 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာစစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàsɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရှေ့မှအရင်လား ပြေးသော သူ ခြီရာကို နောက်ခါ လိုက်လံ ရှာဖွီ စနည်းနာရေ === အင်္ဂလိပ် === trail === ဗမာ === ရှေ့မှသွားနှင့် ပြေးသော သူ၏ ခြေရာကို နောက်မှ လိုက်လံ ရှာဖွေ စုံစမ်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] q48zbgeqzr3t68xa8o52m1r95gxjcf9 0 3799824 7283486 2026-08-13T14:54:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာတိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàtáɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုရေ။ ကလန်ကဆန်သည် === အင်္ဂလိပ် === contend-challenge === ဗမာ === ခွန..." 7283486 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာတိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàtáɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုရေ။ ကလန်ကဆန်သည် === အင်္ဂလိပ် === contend-challenge === ဗမာ === ခွန်အား စွမ်းအားချင်း တူမတူ အပြိုင်ပြုသည်။ အန်တုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] n6okyqur9z8w4wb1qakxsc7w1ptl6tm 0 3799825 7283487 2026-08-13T14:55:03Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာနင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹànɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထပ်တူ တုပရေ။ နည်းတူလိုက်ပြီးကေ ပြုမူ ဆောင်ရွက်သည် === အင်္ဂလိပ် === imitate === ဗမာ === ထပ်တူ တုပသည်။..." 7283487 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာနင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹànɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထပ်တူ တုပရေ။ နည်းတူလိုက်ပြီးကေ ပြုမူ ဆောင်ရွက်သည် === အင်္ဂလိပ် === imitate === ဗမာ === ထပ်တူ တုပသည်။ နည်းတူလိုက်၍ ပြုမူ ဆောင်ရွက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] knfjc3qugyjt8hxx93z698o8rjodhub 0 3799826 7283488 2026-08-13T14:55:13Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283488 wikitext text/x-wiki == Jótiti == [[File:Squirrel posing.jpg|thumb]] Jótiti vỹ nãn kamĩ ke nĩ, nãn kãmĩ fág ja mĩ ag mũg tĩ. Ag tỹ ti fy koj jé. Kejẽn ag tóg nãn fyr mĩ kãmũ tĩ ke gé. Jótiti vỹ nén ũ fy vár jãvãnh tĩ, mãn kỹ tóg ga kãkã nĩm tĩ, ti mur jé. Jótiti vỹ my téj nĩ kar kyki tigtéj tóg nĩ ti nĩgrẽg mĩ. Ga kũkũm tóg tĩ, ti tỹ kãki ti jagfe han jé, kar ti tỹ ti vẽjẽn vin jé. Kar vỹ jẽsĩ ag o ko tĩ gé. 4i6a5p4cze56ybhycrpygi264wngxa6 0 3799827 7283489 2026-08-13T14:55:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာပျောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàprɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစအန မကြားရ မသိရယောင် ဖုံးကွယ်ထားရေ။ ပျောက်ပျက်စီရေ === အင်္ဂလိပ် === disappear completely === ဗမာ === အစအ..." 7283489 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာပျောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàprɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစအန မကြားရ မသိရယောင် ဖုံးကွယ်ထားရေ။ ပျောက်ပျက်စီရေ === အင်္ဂလိပ် === disappear completely === ဗမာ === အစအန မကြားရ မသိရအောင် ဖုံးကွယ်ထားသည်။ ပျောက်ပျက်စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i2mogtyvyfosvr1ht8zm6314kxthzhw 0 3799828 7283490 2026-08-13T14:55:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာပွား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàpWà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပို သက်သာလောင်းာက်ရာ။ ဇာ အရာမာမှ သုံးနှုန်းလို့ မရသိလို့ === အင်္ဂလိပ် === extra ===..." 7283490 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာပွား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàpWà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပို သက်သာလောင်းာက်ရာ။ ဇာ အရာမာမှ သုံးနှုန်းလို့ မရသိလို့ === အင်္ဂလိပ် === extra === ဗမာ === အပို သက်သာမျှသာ။ မည်သည့် အရာတွင်မှ သုံးနှုန်း၍ မရသဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gaf5vjyn39nn2xs56b0zgwj9zmyhxfv 0 3799829 7283491 2026-08-13T14:56:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာလက်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàlɛʔɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တယောက်တလီသော သူ ပြုမူ ဆောင်ရွက်ချက် အစအန === အင်္ဂလိပ် === clue === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူ၏ ပ..." 7283491 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာလက်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàlɛʔɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တယောက်တလီသော သူ ပြုမူ ဆောင်ရွက်ချက် အစအန === အင်္ဂလိပ် === clue === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူ၏ ပြုမူ ဆောင်ရွက်ချက် အစအန == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ppsn7unjtdvmo65btgp9rb7c66ofr94 0 3799830 7283492 2026-08-13T14:56:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာလက်ရာပျောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàlɛʔɹàprɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လုံးဝ အစအန ရှာမတွိ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === not found clue === ဗမာ === လုံးဝ အစအန ရှာမတွေ့ ဖြစ်သ..." 7283492 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရာလက်ရာပျောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹàlɛʔɹàprɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လုံးဝ အစအန ရှာမတွိ ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === not found clue === ဗမာ === လုံးဝ အစအန ရှာမတွေ့ ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pk0akf63wp7g8gw41zuwdx6gelz5fj2 0 3799831 7283493 2026-08-13T14:57:04Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283493 wikitext text/x-wiki == Kajẽr == [[File:Macaca mulatta juvenile, Puerto Rico.jpg|thumb]] Vãsỹ inh panh vỹ nẽn kãmĩ tĩ ja nĩgtĩ, hãra tóg kajẽr fi kar fi krẽ ag vigve ja nĩ, ka kri ag jitóg nỹtĩ nĩ, ag mỹnh fi ki ag tóg pygfa nỹtĩ nĩ. Kajẽr ag vẽjẽn vỹ tỹ kakanẽ nỹtĩ, kar ag manỹnỹ ve ky ko tĩ gé, nẽn fyr mĩ. Sĩnvĩ ag tóg nỹtĩg nĩ gé, tỹ ẽg hã sĩ ag nỹtĩ gé. Kajẽr fag vỹ fag krẽ ga jãvãn kỹ ko ti gé, kar fag tỹ fag kósin kupég tĩ ke gé, kajẽr fag vỹ fag nunh to fag krẽ sygsa kỹ mũg tĩ, fag vẽjẽn jãvãj jé, nẽn kãmĩ. Ũn tỹ kajẽr kãgmĩ sór mũ tóg ka to tãpry kỹ kógjũj ke nĩ, kỹ kajẽr tóg ka kri ti krã mré nỹtĩn kỹ ag krẽ vỹ ga kri vár ke mũ. Ã tỹ kar ag krẽ kãgmĩj ke vẽ ser. Ẽg tỹ kajẽr ve kỹ ẽg pi tén kenĩ, mỹr ag tóg pir nỹtĩ ha, hã tugnĩn ẽg tóg ag kirĩr ke nỹtĩ. 5q3163pl9an4xzz2ipb7fnnmxp1paky 0 3799832 7283500 2026-08-13T14:57:34Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရိ. === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹì./}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာရာ လမ်း === အင်္ဂလိပ် === road === ဗမာ === သွားလာရာ လမ်း == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရိ.၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹì./}} === ကြိယ..." 7283500 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရိ. === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹì./}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လားလာရာ လမ်း === အင်္ဂလိပ် === road === ဗမာ === သွားလာရာ လမ်း == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရိ.၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹì./}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီထောက် အင်အားကုန်ခန်းလို့ မသယ်ချင်၊ မလားလာချင် ဖြစ်တေ။ ပင်ပန်း နွမ်းရိသည် === အင်္ဂလိပ် === tired === ဗမာ === ခြေထောက် အင်အားကုန်ခန်း၍ မသယ်ချင်၊ မသွားလာချင် ဖြစ်သည်။ ပင်ပန်း နွမ်းရိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hby44qxwwwuejw4tetn7ux00qb262i8 0 3799833 7283501 2026-08-13T14:57:51Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283501 wikitext text/x-wiki == Sókó kãme vẽ == [[File:Egretta thula - La garceta nívea.jpg|thumb|sókó]] Sókó vỹ ti mũja mĩ e mũg tĩ, ũ vỹ sá nỹtĩ, jo ũ vỹ kupri nỹtĩ gé. Kỹ ũn kupri ag vỹ kejãn kãmũ tĩ gé. Jo kejẽn sókó sá ag vỹ tĩg kỹnỹ kej mũ, ẽn kã kanhgág ag tỹ vẽnh géj ke vẽ, kanhgág ũ ag kato. Ãn kã kanhgág ag vỹ ser vẽnh kógángán mãn mũ, ag tỹ vẽnh génh tar nỹtĩn jé. Ãg tỹ kar kanhgág ũ ag mãn jé. Kỹ sókó to vẽme hã vẽ. q3oxjrybfthkj6r1e08ggaj5n47flz7 0 3799834 7283502 2026-08-13T14:57:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်၊ ကျောင်းအစဟိစွာရို့မာ အိပ်ရေအခါ ခြေထားရာ အရပ်။ ၂၊ လှဲနီရေအခိုက် ခြေထားဟိရာ အရပ်။ ၃၊ ထံပ..." 7283502 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်၊ ကျောင်းအစဟိစွာရို့မာ အိပ်ရေအခါ ခြေထားရာ အရပ်။ ၂၊ လှဲနီရေအခိုက် ခြေထားဟိရာ အရပ်။ ၃၊ ထံပါး။ နံဖီး။ ခြီရင်းတော်ဟပ်၊ အပါးကပ်ပြီးကေ။ (ထွန်းဟိ === အင်္ဂလိပ် === foot === ဗမာ === အိမ်၊ ကျောင်းစသည်တို့တွင် အိပ်သောအခါ ခြေထားရာ အရပ်။ ၂၊ လဲလျောင်းနေသည့်အခိုက် ခြေထားရှိရာ အရပ်။ ၃၊ ထံပါး။ အနီး။ ခြီရင်းတော်ဟပ်၊ အပါးကပ်လျက်။ (ထွန်းဟိ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 48k5p2hgafwqg18ed57mjbez0jt3v6h 0 3799835 7283503 2026-08-13T14:58:10Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရင်းမြစ်ရင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹɪ́ɴmɹɪʔɹɪ́ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခြီခံ ကျကျ။ အရင်းခံ ကျကျ။ ခိုင်ခိုင်လုံလုံ။ နောင်းနောင်း === အင်..." 7283503 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရင်းမြစ်ရင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɹɪ́ɴmɹɪʔɹɪ́ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခြီခံ ကျကျ။ အရင်းခံ ကျကျ။ ခိုင်ခိုင်လုံလုံ။ နောင်းနောင်း === အင်္ဂလိပ် === basic-sufficient === ဗမာ === အခြေခံ ကျကျ။ အရင်းခံ ကျကျ။ ခိုင်ခိုင်လုံလုံ။ ခိုင်ခိုင်မာမာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] depvd53lw9s45ri8sz8ez0362l9l856 0 3799836 7283504 2026-08-13T14:58:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရှည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʃɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခေါက်ပြန် ပိုင်အလာ တိစွာ === အင်္ဂလိပ် === Fold traffic === ဗမာ === ခေါက်ပြန် အသွားအလာ များသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရှ..." 7283504 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရှည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʃɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခေါက်ပြန် ပိုင်အလာ တိစွာ === အင်္ဂလိပ် === Fold traffic === ဗမာ === ခေါက်ပြန် အသွားအလာ များသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီရှည်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʃɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တနီရာတည်းမာ အငြိမ်မနေ။ ထိုထိုဒေဒေ လားလာ လှည့်ပတ် လှုပ်ရှားနီသူ === အင်္ဂလိပ် === fidget === ဗမာ === တစ်နေရာတည်းတွင် အငြိမ်မနေ။ ထိုထိုဤဤ သွားလာ လှည့်ပတ် လှုပ်ရှားနေသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] np8fuc67fj239pqjofcpakz20g7skrp 0 3799837 7283505 2026-08-13T14:59:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလီးလက်လီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlïlɛʔlï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ကိုယ်ခန္ဓာ) ထိုင်းမှိုင်း ဖင့်နွဲ့ရေ။ ကြာရေ === အင်္ဂလိပ် === cumber === ဗမာ === (ကိုယ်ခန္ဓာ) လေးလံ..." 7283505 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလီးလက်လီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlïlɛʔlï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ကိုယ်ခန္ဓာ) ထိုင်းမှိုင်း ဖင့်နွဲ့ရေ။ ကြာရေ === အင်္ဂလိပ် === cumber === ဗမာ === (ကိုယ်ခန္ဓာ) လေးလံ ဖင့်နွဲ့သည်။ နှေးကွေးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fhtjr6n1btkiggg8b0gg7crd8lxtweg 0 3799838 7283506 2026-08-13T14:59:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလီးလက်ဝန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlïlɛʔwàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရင့်သော ပဋိသန္ဓေဟိသူ === အင်္ဂလိပ် === pregnant woman === ဗမာ === ရင့်မာသော ပဋိသန္ဓေရှိသူ == ကိုးကား == * {{Tem..." 7283506 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလီးလက်ဝန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlïlɛʔwàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရင့်သော ပဋိသန္ဓေဟိသူ === အင်္ဂလိပ် === pregnant woman === ဗမာ === ရင့်မာသော ပဋိသန္ဓေရှိသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] fln9mqtb8m47ziqus7u4zs1fsm8ejhc 0 3799839 7283508 2026-08-13T15:00:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်း ငါးချောင်းမာ အလယ်က ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === third toe === ဗမာ === ခြေချောင်း ငါးချောင်းတွင် အ..." 7283508 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်း ငါးချောင်းမာ အလယ်က ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === third toe === ဗမာ === ခြေချောင်း ငါးချောင်းတွင် အလယ်က ခြေချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 26d4hugaf1fsjwuut1begwffeg1mgli 0 3799840 7283509 2026-08-13T15:00:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလိမ်ချိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlèɪɴɕeɪʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက် များရေ။ အထဲလား ကောက်ကျစ်သော === အင်္ဂလိပ် === dishonest === ဗမာ === ဉာဏ..." 7283509 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလိမ်ချိတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlèɪɴɕeɪʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက် များရေ။ အထဲလား ကောက်ကျစ်သော === အင်္ဂလိပ် === dishonest === ဗမာ === ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက် များသော။ ကောက်ကျစ် စဉ်းလဲသော == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလိမ်ချိတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlèɪɴɕeɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက် တိစွာ။ အထဲလား ကောက်ကျစ်သည် === အင်္ဂလိပ် === dishonest === ဗမာ === ဉာဏ်လိမ် ဉာဏ်ကောက် များသည်။ ကောက်ကျစ် စဉ်းလဲသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2q4pgr8u62wtm7e3ojm7blvyukdtlcj 0 3799841 7283510 2026-08-13T15:01:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလွန်လက်လွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlʊ̀ɴlɛʔlʊ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သင့်ရေ ပမာဏထက် လွန်ကဲလို့ လုပ်မိဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === overshoot === ဗမာ === သင့်..." 7283510 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလွန်လက်လွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlʊ̀ɴlɛʔlʊ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သင့်ရေ ပမာဏထက် လွန်ကဲလို့ လုပ်မိဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === overshoot === ဗမာ === သင့်သည့် ပမာဏထက် လွန်ကဲ၍ လုပ်မိလျက် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလွန်လက်လွန်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìlʊ̀ɴlɛʔlʊ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တပါးသော မမာ့အား လားလာ လွန်ကျူးမိရေ === အင်္ဂလိပ် === rape === ဗမာ === တစ်ပါးသော မိန်းမအား သွားလာ လွန်ကျူးမိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] g5vawz7gg6dc11gkoa0q5quu3w5r0x1 0 3799842 7283511 2026-08-13T15:01:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းကြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴkɹï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရီးတကြီး ကိစ္စတိအတွက် လားရ လာရရေ === အင်္ဂလိပ် === important case for going === ဗမာ === အရေးတကြီး ကိစ္စများအ..." 7283511 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းကြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴkɹï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရီးတကြီး ကိစ္စတိအတွက် လားရ လာရရေ === အင်္ဂလိပ် === important case for going === ဗမာ === အရေးတကြီး ကိစ္စများအတွက် သွားရ လာရသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bwunxs0t0nd9qp6arvuovckz185giji 0 3799843 7283512 2026-08-13T15:02:10Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283512 wikitext text/x-wiki [[File:Crow page 750.jpg|thumb|Jãtã]] == Jãtã kãme vỹ == Jãtã vỹ sá nỹtĩ, mág há ti vỹ jẽ. Hãrimũn ã kanhkã mén ketũ mỹr ã kósin vỹ gojfa kron kamã nĩj mũ, kỹ ã vỹ jãtã ẽn tãnh kỹ ti fẽr téj jẽ ẽn kunũj mũ, kỹ pũn kar gũ kỹ péju kỹ ũ tỹ vég tũ ẽn kã ti jo gojfa ẽn ki vãm mũ, kỹ vỹ mré kron mũ, kỹ ti pi kar kron mãm mũ. Tĩ tỹ kron rén kỹ ti vỹ tũgtũj ke mũ. Ãn kã vỹ ser kron tũg mũ. cbj6ybvul7fk8g7mlmi7t7mu1am8sg8 0 3799844 7283513 2026-08-13T15:02:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းပျက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴprɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခြီအရဲ ဖေါက်ပြန်ရေ။ ပကတိဟိရင်းစွဲ အခြီအရဲမာ မတည်ပဲ ပြောင်းလဲရေ === အင်္ဂလိပ် === change for the w..." 7283513 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းပျက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴprɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခြီအရဲ ဖေါက်ပြန်ရေ။ ပကတိဟိရင်းစွဲ အခြီအရဲမာ မတည်ပဲ ပြောင်းလဲရေ === အင်္ဂလိပ် === change for the worst === ဗမာ === အခြေအနေ ဖေါက်ပြန်သည်။ ပကတိရှိရင်းစွဲ အခြေအနေ၌ မတည်ပဲ ပြောင်းလဲသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rpz7fogwnl4ct4kbb988fact4othxin 0 3799845 7283514 2026-08-13T15:02:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းပျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴprɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီသော အမှုကို ဦးစွာ ဆောင်ရွက်ပြုလုပ်ဖို့ ပျင်ဆင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === preparing for solve case === ဗမာ..." 7283514 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းပျင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴprɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီသော အမှုကို ဦးစွာ ဆောင်ရွက်ပြုလုပ်ဖို့ ပျင်ဆင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === preparing for solve case === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ခုသော အမှုကို ဦးစွာ ဆောင်ရွက်ပြုလုပ်ရန် ပြင်ဆင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] o0n473xcz1lpazlgdr7lqb9041lig6c 0 3799846 7283515 2026-08-13T15:03:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းပြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴpɹɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီသော အရီးကိစ္စကို စတင် ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် အရီးတကြီး လားရလာရရေ === အင်္ဂလိပ် === i..." 7283515 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းပြင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴpɹɪ́ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခုတရီသော အရီးကိစ္စကို စတင် ဆောင်ရွက်ဖို့အတွက် အရီးတကြီး လားရလာရရေ === အင်္ဂလိပ် === important case for going === ဗမာ === တစ်စုံတစ်ခုသော အရေးကိစ္စကို စတင် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အရေးတကြီး သွားရလာရသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5gcshuoymzawmfsc09xs0g63yl1cshe 0 3799847 7283516 2026-08-13T15:03:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းမှား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴmm̥à:/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လုပ်နည်းလုပ်ဟန် လွဲမားရေ။ မမှန်မကန် ဖြစ်တေ။ တိမ်းစောင်းသည် === အင်္ဂလိပ် === wrong === ဗမာ === လ..." 7283516 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီလှမ်းမှား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìɬáɴmm̥à:/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လုပ်နည်းလုပ်ဟန် လွဲမားရေ။ မမှန်မကန် ဖြစ်တေ။ တိမ်းစောင်းသည် === အင်္ဂလိပ် === wrong === ဗမာ === လုပ်နည်းလုပ်ဟန် လွဲမှားသည်။ မမှန်မကန် ဖြစ်သည်။ တိမ်းစောင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0ztzwibbhjyf9au4n7d1wkgtosxfb6c 0 3799848 7283517 2026-08-13T15:03:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသကျဉ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθt͡ɕɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဒူးအောက် ခြီမျက်စိ အထက်ဖြစ်ရေ အစိတ်အပိုင်း === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ဒူးအောက် ခြေမျက်စိ အ..." 7283517 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသကျဉ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθt͡ɕɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဒူးအောက် ခြီမျက်စိ အထက်ဖြစ်ရေ အစိတ်အပိုင်း === အင်္ဂလိပ် === malleolus === ဗမာ === ဒူးအောက် ခြေမျက်စိ အထက်ဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nfoz6sccogljvy9c8mzct75yy6iwc8t 0 3799849 7283519 2026-08-13T15:04:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသကျဉ်းအိမ်တိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθt͡ɕɪ́ɴʔèɪɴtàɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရဟန်းရို့ဧ့ တအိမ်ဝင် တအိမ်ထွက် ဆွမ်းခံဝတ်။ ၂၊ နီထိုင်စရာ အတည်မဟိ လှည့်..." 7283519 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသကျဉ်းအိမ်တိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθt͡ɕɪ́ɴʔèɪɴtàɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ရဟန်းရို့ဧ့ တအိမ်ဝင် တအိမ်ထွက် ဆွမ်းခံဝတ်။ ၂၊ နီထိုင်စရာ အတည်မဟိ လှည့်လည် လားလာနီသူ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ၁၊ ရဟန်းတို့၏ တစ်အိမ်ဝင် တစ်အိမ်ထွက် ဆွမ်းခံဝတ်။ ၂၊ နေထိုင်စရာ အတည်မရှိ လှည့်လည် သွားလာနေသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] no1tz3ac4qghpb4w1b1439xlvc40zg3 0 3799850 7283520 2026-08-13T15:05:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ခြီသံမကြားရယောင်) ခြေကို ကြွပြီးကေ လားရေ။ ပိုင်အလာ သာယာနူးညံရေ။၂၊ ပိုသော စွမ်းရည်ဟိရေ === အင်..." 7283520 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ခြီသံမကြားရယောင်) ခြေကို ကြွပြီးကေ လားရေ။ ပိုင်အလာ သာယာနူးညံရေ။၂၊ ပိုသော စွမ်းရည်ဟိရေ === အင်္ဂလိပ် === slowly movement === ဗမာ === ၁၊ (ခြေသံမကြားရအောင်) ခြေကို ကြွ၍ သွားသည်။ အသွားအလာ သာယာနူးညံသည်။၂၊ ပိုသော စွမ်းရည်ရှိသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ca2d3n434vnvuv9kolq6tgw6ymytifl 0 3799851 7283521 2026-08-13T15:05:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသူကြွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθùkWɹɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်းငါးချောင်းမာ အလယ်ကခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === fourth toe === ဗမာ === ခြေချောင်းငါးချောင်း..." 7283521 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသူကြွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθùkWɹɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်းငါးချောင်းမာ အလယ်ကခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === fourth toe === ဗမာ === ခြေချောင်းငါးချောင်းတွင် အလယ်ကခြေချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ea8z02uitug87nagtsq2kghu1pl1om9 0 3799852 7283522 2026-08-13T15:06:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသီလက်ညောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθílɛʔɲáʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်ရို့မာ အားခွန်ဗလ နည်းပါ ယုတ်လျော့ပနာ မသယ်နိုင်မမနိုင် ဖြစ်ဗ..." 7283522 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသီလက်ညောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθílɛʔɲáʊɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်ရို့မာ အားခွန်ဗလ နည်းပါ ယုတ်လျော့ပနာ မသယ်နိုင်မမနိုင် ဖြစ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === be exhauted === ဗမာ === ခြေလက်တို့တွင် အားခွန်ဗလ နည်းပါ ယုတ်လျော့၍ မသယ်နိုင်မမနိုင် ဖြစ်လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 59q4wb4cd48fwekrzrzn450ckww5nw8 0 3799853 7283523 2026-08-13T15:06:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသီလက်သီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθílɛʔθí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လီလိုက်ရောဂါ ဖြစ်ပိုင် ခြေလက်ရို့ ခွန်အားဗလ ကုန်ခန်းလို့ မလှုပ်နိုင်၊ မရှားနိုင်၊ မက..." 7283523 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသီလက်သီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθílɛʔθí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လီလိုက်ရောဂါ ဖြစ်ပိုင် ခြေလက်ရို့ ခွန်အားဗလ ကုန်ခန်းလို့ မလှုပ်နိုင်၊ မရှားနိုင်၊ မကိုင်နိုင် ဖြစ်တေ === အင်္ဂလိပ် === just like suffer from paralytic stroke === ဗမာ === လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်သကဲ့သို့ ခြေလက်တို့ ခွန်အားဗလ ကုန်ခန်း၍ မလှုပ်နိုင်၊ မရှားနိုင်၊ မကိုင်နိုင် ဖြစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cwqn500eiluwmrpbb23snwy8tejke1g 0 3799854 7283524 2026-08-13T15:06:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသည်သူရဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθɛ̀θùɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားမပါရာနန့် ခြီကျင်လားပနာ စစ်တိုက်ရရေ စစ်သားတော် === အင်္ဂလိပ် === infantryman === ဗမာ..." 7283524 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသည်သူရဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθɛ̀θùɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားမပါရာနန့် ခြီကျင်လားပနာ စစ်တိုက်ရရေ စစ်သားတော် === အင်္ဂလိပ် === infantryman === ဗမာ === ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားမပါပဲ ခြေကျင်သွား၍ စစ်တိုက်ရသော စစ်သည်တော် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d8rroxwito6b6lvsymmw9qbovyc52ab 0 3799855 7283525 2026-08-13T15:07:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသည်းလက်သည်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθɛ́lɛʔθɛ́/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်းဖျား၊ လက်ချောင်းဖျားမာ ကွပ်အုပ်ထားရေ အခွံမာ === အင်္ဂလိပ် === nail === ဗမာ === ခြ..." 7283525 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသည်းလက်သည်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθɛ́lɛʔθɛ́/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြီချောင်းဖျား၊ လက်ချောင်းဖျားမာ ကွပ်အုပ်ထားရေ အခွံမာ === အင်္ဂလိပ် === nail === ဗမာ === ခြေချောင်းဖျား၊ လက်ချောင်းဖျား၌ ကွပ်အုပ်ထားသော အခွံမာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9xjju6rgz73joodc2wb496jlhg51zfy 0 3799856 7283526 2026-08-13T15:07:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθàʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပကတိ ခြေထက်ငယ်ရေ။ နုပ်သော။ သိမ်သော။ ဗယ်ဘက်ခြီအနာဖြစ်လို့ သောင်လားခရေ === အင်္ဂလိပ..." 7283526 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθàʊɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပကတိ ခြေထက်ငယ်ရေ။ နုပ်သော။ သိမ်သော။ ဗယ်ဘက်ခြီအနာဖြစ်လို့ သောင်လားခရေ === အင်္ဂလိပ် === small-tiny === ဗမာ === ပကတိ ခြေထက်သေးငယ်သော။ နုပ်သော။ သိမ်သော။ ဗယ်ဘက်ခြီအနာဖြစ်လို့ သောင်လားခရေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jxszuk9xu0dlu320oyjnycjov7khcrp 0 3799857 7283527 2026-08-13T15:08:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသုတ်ပုဆိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθoʊʔpoʊsʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်အား ထိပါးလာကေလေ့ ရန်တုန့်မမူပဲ ဒေါသမာန်မာနကို နှိမ့်ချထားရေ။ ၂၊ ဒေါသမာန်..." 7283527 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသုတ်ပုဆိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθoʊʔpoʊsʰó/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်အား ထိပါးလာကေလေ့ ရန်တုန့်မမူပဲ ဒေါသမာန်မာနကို နှိမ့်ချထားရေ။ ၂၊ ဒေါသမာန် မာနမထွက်စီရန် စိတ်ကို ချုပ်တည်းထားရေ === အင်္ဂလိပ် === control anger mind === ဗမာ === မိမိအား ထိပါးလာသော်လည်း ရန်တုန့်မမူပဲ ဒေါသမာန်မာနကို နှိမ့်ချထားသည်။ ၂၊ ဒေါသမာန် မာနမထွက်စေရန် စိတ်ကို ချုပ်တည်းထားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ce2nus1waxvys7ja4wtuelgrqmnufte 0 3799858 7283528 2026-08-13T15:08:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသံလက်သံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθəɴlɛʔθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသံဧ့ အနိမ့်အမြင့်၊ အဖြတ်အတောက် စရေ။ ၂၊ အရည်အခြင်း။ အရည်အသွီး === အင်္ဂလိပ် === ability === ဗမာ..." 7283528 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသံလက်သံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθəɴlɛʔθəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အသံဧ့ အနိမ့်အမြင့်၊ အဖြတ်အတောက် စရေ။ ၂၊ အရည်အခြင်း။ အရည်အသွီး === အင်္ဂလိပ် === ability === ဗမာ === ၁၊ အသံ၏ အနိမ့်အမြင့်၊ အဖြတ်အတောက် စသည်။ ၂၊ အရည်အချင်း။ အရည်အသွေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] q0h4p2f3dg07v3ah2f823i259ydpoz7 0 3799859 7283529 2026-08-13T15:08:51Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283529 wikitext text/x-wiki == Norkokog kãme vỹ == Norkokog vỹ kanã mág nĩ, hãra ti vỹ kuty ũ mỹ hu, hu ke tĩ, ẽn kã ẽg kanhgág tỹ nén ũ mãj ke vẽ. Jo ũ vỹ kejẽn nĩjau, nĩjau ke tĩj mũ gé, ẽn kã gĩr tỹ nén mãj ke vẽ, kanhgág ag nỹtĩ ẽn ki. [[File:Athene cunicularia 20110524 02.jpg|thumb|norkokog]] Hãvẽ ser norkokog kãme ti. ss9xht0akl0ros1fd97bc94adwkynsu 0 3799860 7283530 2026-08-13T15:09:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθáɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေငါးချောင်းမာ အဆုံး (အထွီးဆုံး) ဖြစ်ရေ ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === fifth toe === ဗမာ === ခြေငါးချောင်းတွ..." 7283530 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθáɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေငါးချောင်းမာ အဆုံး (အထွီးဆုံး) ဖြစ်ရေ ခြီချောင်း === အင်္ဂလိပ် === fifth toe === ဗမာ === ခြေငါးချောင်းတွင် အဆုံး (အငယ်ဆုံး) ဖြစ်သော ခြေချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tthkmog62zdj21pw41ck9do0936am1y 0 3799861 7283531 2026-08-13T15:09:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသွက်လက်သွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθwɛʔlɛʔθwɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပိုင်အလာ ပေါ့ပါးကကောင်းလျင်သော။ သွက်လက် သွက်သော။ ၂၊ အကြံအစည် အလုပ်..." 7283531 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသွက်လက်သွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθwɛʔlɛʔθwɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပိုင်အလာ ပေါ့ပါးကကောင်းလျင်သော။ သွက်လက် သွက်သော။ ၂၊ အကြံအစည် အလုပ် အကိုင်အစဟိစွာမာ ကကောင်းလျင် သွက်သော === အင်္ဂလိပ် === be quick === ဗမာ === ၁၊ အသွားအလာ ပေါ့ပါးလျင်မြန်သော။ သွက်လက် ဖြတ်လတ်သော။ ၂၊ အကြံအစည် အလုပ် အကိုင်စသည်၌ လျင်မြန် ဖြတ်လတ်သော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] e3p6fam1oemu5v89t4zrv0qmu9hpznu 0 3799862 7283532 2026-08-13T15:09:28Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283532 wikitext text/x-wiki == KYRẼR == [[File:FRUTA ARAÇA.jpg|thumb]] Kyrẽr pẽn vỹ jẽ. Kyrẽr tóg tỹ ka kanẽ jẽ. Ti kanẽ tóg tánh nỹtĩ. Kyrẽr pẽn vỹ ror jẽ. Kyrẽr kanẽ tóg ko há nỹtĩ. Ti kanẽ tỹ rãnrãn mỹr tóg gera tánh nỹtĩ, ti fár ti. Hãra tóg tánh ra gera grẽjgy nỹtĩ. Kỹ ẽg tóg ti tónãj ẽn ko tĩ. Kyrẽr féj vỹ tỹ ẽg nug kaga ki há nĩ. Nénh kỹ ẽg tóg kron tĩ hã vẽ ser kyrẽr to vãme ti. 5wevu1lruwalgkqs49s4mrsx6p6brcf 0 3799863 7283533 2026-08-13T15:09:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθwɪ̀ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပကတိ ခြေထက်ငယ်ရေ။ နုပ်သော။ သိမ်သော။ ဗယ်ဘက်ခြီအနာဖြစ်လို့ သောင်လားခရေ === အင်္ဂလိပ..." 7283533 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီသွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìθwɪ̀ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပကတိ ခြေထက်ငယ်ရေ။ နုပ်သော။ သိမ်သော။ ဗယ်ဘက်ခြီအနာဖြစ်လို့ သောင်လားခရေ === အင်္ဂလိပ် === small-tiny === ဗမာ === ပကတိ ခြေထက်သေးငယ်သော။ နုပ်သော။ သိမ်သော။ ဗယ်ဘက်ခြီအနာဖြစ်လို့ သောင်လားခရေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] d4bbgdmwqk89gr83ai9uaryvc3zpsr0 0 3799864 7283534 2026-08-13T15:10:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဟန်လက်ဟန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìhàɴlɛʔhàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တက်ချလက်ချ။ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်။ ခြေအမူအရာ။ လက်အမူအရာ။ လုပ်ပုံဆောင်ရွက်ပုံ === အင်္ဂလိပ..." 7283534 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဟန်လက်ဟန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìhàɴlɛʔhàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တက်ချလက်ချ။ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်။ ခြေအမူအရာ။ လက်အမူအရာ။ လုပ်ပုံဆောင်ရွက်ပုံ === အင်္ဂလိပ် === gesture === ဗမာ === လုပ်ပုံကိုင်ပုံ။ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်။ ခြေအမူအရာ။ လက်အမူအရာ။ လုပ်ပုံဆောင်ရွက်ပုံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rzv95f4z9ri8cpxbkothr9ekepxeesp 0 3799865 7283535 2026-08-13T15:10:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဟုန်တိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìhòʊɴtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြေးပိုင် စုံလားရရေ။ သုတ်ပြာသုတ်နင်း အယင့်ယင် လားလာရေ။ ဇကုန်လားသည် === အင်္ဂလိပ် === walk a..." 7283535 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဟုန်တိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìhòʊɴtaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြေးပိုင် စုံလားရရေ။ သုတ်ပြာသုတ်နင်း အယင့်ယင် လားလာရေ။ ဇကုန်လားသည် === အင်္ဂလိပ် === walk away quickly === ဗမာ === ပြေးသကဲ့သို့ လျှောက်သွားရသည်။ သုတ်ခြေတင် လျင်မြန်စွာ သွားလာသည်။ အစွမ်းကုန်သွားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 868q1a20umfktteg8hvfp54gmvqpz81 0 3799866 7283536 2026-08-13T15:10:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဦးပေါက်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʔúpaʊʔɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေဦးတည်ရာ။ ရည်ရွယ်ချက် မဟိ ဆိုက်ရောက်သမျှ ကြုံရာဒေသ။ ရောက်ရာပေါက်ရာ === အင်္ဂလိပ် === ai..." 7283536 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဦးပေါက်ရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʔúpaʊʔɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေဦးတည်ရာ။ ရည်ရွယ်ချက် မဟိ ဆိုက်ရောက်သမျှ ကြုံရာဒေသ။ ရောက်ရာပေါက်ရာ === အင်္ဂလိပ် === aimless === ဗမာ === ခြေဦးတည်ရာ။ ရည်ရွယ်ချက် မရှိ ဆိုက်ရောက်သမျှ ကြုံရာဒေသ။ ရောက်ရာပေါက်ရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8ilfwyk3gnlgo6t4nvyn88qly4ciit8 0 3799867 7283537 2026-08-13T15:10:59Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဦးလှည့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʔúɬɛ̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းဟိရာဘက်ကို ရည်မှန်းသက်ဝင်ကာ လားရေ === အင်္ဂလိပ် === going to aim direction === ဗမာ === အကြောင်းရှိရာဘ..." 7283537 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီဦးလှည့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹìʔúɬɛ̰/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းဟိရာဘက်ကို ရည်မှန်းသက်ဝင်ကာ လားရေ === အင်္ဂလိပ် === going to aim direction === ဗမာ === အကြောင်းရှိရာဘက်သို့ ရည်မှန်းသက်ဝင်ကာ သွားသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] to4x78bvdh2ujwap2bcfu3sj9n3wakq 0 3799868 7283538 2026-08-13T15:11:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူရို့ဧ့ ကိုယ်ခန္ဓာကို လားလာလှုပ်ရှားနှိုင်ယောင် ထောက်မထားရေ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း။ လင်မင်ကျေ..." 7283538 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူရို့ဧ့ ကိုယ်ခန္ဓာကို လားလာလှုပ်ရှားနှိုင်ယောင် ထောက်မထားရေ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း။ လင်မင်ကျော်လီ၊ ခြီတော်ဦးမာ၊ နဖူးခလို့ (ဓမ္မသာ) === အင်္ဂလိပ် === leg === ဗမာ === လူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွားလာလှုပ်ရှားနိုင်အောင် ထောက်မထားသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း။ လင်မင်ကျော်လေ၊ ခြီတော်ဦးမှာ၊ နဖူးခလို့ (ဓမ္မသာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3pa85nap8ysjdrb6dvfcv1u06d0dcwl 0 3799869 7283539 2026-08-13T15:14:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူချီခြူယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùɕíkʰɹùʃɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းနိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === be mixed up === ဗမာ === အစီအစဉ်မကျ စု..." 7283539 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူချီခြူယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùɕíkʰɹùʃɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းနိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === be mixed up === ဗမာ === အစီအစဉ်မကျ စုပေါင်း ရောပြွမ်းနေသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7hvfjbd0bvviikr7m1aasog2cwjgmrg 0 3799870 7283540 2026-08-13T15:14:27Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စူး၊ ငြှောင့်၊ ခလုတ်ရို့ ဖရို့ဖရဲ ဗလဗွီသတ်ပွေဗျာယ်။ ခရီးဝီးကွာ၊ ဟေမဝါမာ၊ ခြူခ..." 7283540 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စူး၊ ငြှောင့်၊ ခလုတ်ရို့ ဖရို့ဖရဲ ဗလဗွီသတ်ပွေဗျာယ်။ ခရီးဝီးကွာ၊ ဟေမဝါမာ၊ ခြူခြာထွီးယှုပ်၊ ငြှောင့်ခလုတ်နန့် (ပန်း) === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ဆူး၊ ငြှောင့်၊ ခလုတ်တို့ ဖရို့ဖရဲ ရှုပ်ထွေးပွေလျက်။ ခရီးဝီးကွာ၊ ဟေမဝါမှာ၊ ခြူခြာထွီးယှုပ်၊ ငြှောင့်ခလုတ်နှင့် (ပန်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] m2xxc351aqng8iybr29mc0nybna40qr 0 3799871 7283541 2026-08-13T15:14:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာဖာသား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàpʰàθá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဝတ်အထည် အစုပ်အပြတ်ရို့ကို အထပ်ထပ် အလွှာလွှာ ခြူအောင် ချုပ်စပ်ဖာထားရေ အဝတ်အထည်။ အထပ..." 7283541 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာဖာသား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàpʰàθá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဝတ်အထည် အစုပ်အပြတ်ရို့ကို အထပ်ထပ် အလွှာလွှာ ခြူအောင် ချုပ်စပ်ဖာထားရေ အဝတ်အထည်။ အထပ်တရာ၊ လိပ်ခွံပေါ်ယောင်၊ ခြူခြာဖာသား၊ ဆိုးငြားအစုတ်၊ အထည်လွှာကို၊ ကိုယ်မာဝတ်လို့(နာရဒ) === အင်္ဂလိပ် === cloth === ဗမာ === အဝတ်အထည် အစုပ်အပြတ်တို့ကို အထပ်ထပ် အလွှာလွှာ ရှုပ်ပွေအောင် ချုပ်စပ်ဖာထားသော အဝတ်အထည်။ အထပ်တစ်ရာ၊ လိပ်ခွံပေါ်အောင်၊ ခြူခြာဖာသား၊ ဆိုးငြားအစုတ်၊ အထည်လွှာကို၊ ကိုယ်မှာဝတ်လို့(နာရဒ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7d36ayg2yydel7uf0k40wl74bxazqe8 0 3799872 7283542 2026-08-13T15:15:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာဗါဂျာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàbàɡrà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစရှာမရယောင် ထွီးယှက် ရောပွမ်းဗျာယ်။ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ရောပွမ်း ဗလ..." 7283542 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာဗါဂျာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàbàɡrà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစရှာမရယောင် ထွီးယှက် ရောပွမ်းဗျာယ်။ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ရောပွမ်း ဗလဗွီသတ် === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === အစရှာမရအောင် ထွေးယှက် ရောပွမ်းလျက်။ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိပဲ။ ရောပွမ်း ရှုပ်ထွေးလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f40trrl44o3g8duxhni0dixb0u30wyd 0 3799873 7283543 2026-08-13T15:15:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာမရ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàmɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစရှာမရယောင် ထွီးယှက် ရောပွမ်းဗျာယ်။ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ရောပွမ်း ဗလဗွီသ..." 7283543 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာမရ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàmɹ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစရှာမရယောင် ထွီးယှက် ရောပွမ်းဗျာယ်။ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ရောပွမ်း ဗလဗွီသတ်။ အယှုပ်ယှုက်ကေ၊ ခလုပ်များစွာ၊ အဖြာဖြာကေ၊ ခြူခြာမရ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === အစရှာမရအောင် ထွေးယှက် ရောပွမ်းလျက်။ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိပဲ။ ရောပွမ်း ရှုပ်ထွေးလျက်။ အယှုပ်ယှုက်ကေ၊ ခလုပ်များစွာ၊ အဖြာဖြာကေ၊ ခြူခြာမရ (ရာမ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7d7idowmxz98gcwj893da9dqsvofiq5 0 3799874 7283544 2026-08-13T15:15:36Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàʃɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမျိုးမျိုးအထွီထွီ ရောပြွမ်း ဗလဗွီသတ်။ ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းဗျာယ..." 7283544 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàʃɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အမျိုးမျိုးအထွီထွီ ရောပြွမ်း ဗလဗွီသတ်။ ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းဗျာယ်။ ဝါးလုံးမာလျင်၊ ခြူခြာယှက်ကေ၊ ကြက်ခြေတိကို၊ စာသားအက္ခရာ၊ တဘာသာဖြင့်၊ ပါရေအမှတ် (ဒွေး) === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === အမျိုးမျိုးအထွေထွေ ရောပြွမ်း ရှုပ်ထွေးလျက်။ အစီအစဉ်မကျ စုပေါင်း ရောပြွမ်းလျက်။ ဝါးလုံးမှာလျင်၊ ခြူခြာယှက်ကေ၊ ကြက်ခြေများကို၊ စာသားအက္ခရာ၊ တဘာသာဖြင့်၊ ပါသည့်အမှတ် (ဒွေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i72o99suapndm379szu6d7vobpc75ul 0 3799875 7283545 2026-08-13T15:16:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာယှုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàʃoʊʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းဗျာယ်။ နွယ်ခြုံများ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ထ..." 7283545 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာယှုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàʃoʊʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းဗျာယ်။ နွယ်ခြုံများ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ထွေယှက် ရောပြွမ်းသောအနိန်နန့်။ နွယ်ခြုံရစ်အုပ်၊ ဖြူပြာပြာလေ၊ ခြူခြာယှုတ်လို့ (ပန်း)။ ဖြူပြာပြာယှုတ်လို့၊ သစ်ပုပ်ပင်ကြီး၊ တပင်ဟိဧ့ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === be mixed up === ဗမာ === အစီအစဉ်မကျ စုပေါင်း ရောပြွမ်းလျက်။ နွယ်ချုံများ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိပဲ။ ထွေယှက် ရောပြွမ်းသော အားဖြင့်။ နွယ်ခြုံရစ်အုပ်၊ ဖြူပြာပြာလေ၊ ခြူခြာယှုတ်လို့ (ပန်း)။ ဖြူပြာပြာယှုတ်လို့၊ သစ်ပုပ်ပင်ကြီး၊ တစ်ပင်ဟိ၏ (ရာမ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bpv877j7egt9turyip4q39uxpttjwq9 0 3799876 7283546 2026-08-13T15:16:36Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283546 wikitext text/x-wiki == Vinven vén == Ẽg ta tỹ Kaingang tóg Brasil kãki tỹ kanhgág e tỹvĩ nỹtĩ, ũn tẽgtũ ki ẽg tóg nỹtĩ, ẽg e ki. Ẽg tỹ Kaingang tóg nén ũ han há mré ẽg nĩgé tỹ rãnhrãj há tag vỹ vãsỹ ẽg si ag mĩ kãtĩg kỹ nĩ, ag tỹ to kinhra, ag tỹ to kanhró ẽn mré. Ẽg tỹ kanhgág tag tóg tỹ vẽnhkãpó régre nỹtῖ, Kamẽ mré Kanhru ag. Ẽg vẽnhkanhkãn jé ẽg tóg ẽg panh ag rá vãg tĩ. Ag ó tugtój fã mĩ ag tóg ag tỹ mĩ mũ há han ge to ge ke nỹtĩgtĩ, ag tỹ ũ jyjyn ge, ag prũgprũg ge, ag tỹ ag há sonson fã mré ag tỹ Topẽ kar nén ũ tãn ag mré vãmén jé hyn-han fã ẽn mĩ ti kãtĩ nĩ. Kanhgág ag tỹ ag ga kãki vẽnhvĩ régre ki gĩr ag kanhrãnrãn jé fóg vĩ ki mré Kaingang/ Guarani ki ke gé. Hã tóg ag tỹ ag tũ pẽ tỹ tar nĩ jé mré tóg ag tũ ag kanhró, ag tỹ kinhra pẽ ẽn ke gé. Kaingang ag nĩgé tỹ rãnhrãj há tag tóg ag tỹ ag kanhkã ag mré hyn-han fã nĩ, ag kã ũ tóg ag tỹ han há hyn-han tĩ, ag kanhkã ag mré, ag ĩn tá. Ti hyn-han ge ẽn mĩ ag tóg kãmũ kãn tĩ, tỹ han ge ẽn, ne jé ke ẽn ke gé. Ũ tỹ nĩgé tỹ rãnhrãj há ẽn ag tóg ũ ag kanhrãnrãn tĩ, kỹ tag tóg ũ ag mỹ ge kej mũ gé tã ki. Uri nĩgé tỹ rãnhrãj há tũgrĩn ũn e ag tóg to nén ũ vég tĩ ag kanhkã ag mỹ, ũ tỹ rãnrãj nỹtĩ tũ ẽn ag. == Tag to jykrén kỹ profesor tóg gej ke nĩ: == • Gĩr ag mỹ vãgfy kar ẽn to vãmén kar ti tóg ti hár ũ vinven ge nĩ gé, ti tỹ kar ag mré to rãnhrãj jé. • Vãgfyj fã to vãmén kar tóg ag mré to nén ũ hyn-han ge ẽn to jykrén ja ẽn han kãmẽj mũ ser. • Vãgfy ti ne tỹ hyn-han kỹ nỹtĩ: vãn tỹ ne; nén ũ fy tỹ ne; ka tỹ nẽ há; nén ũ fẽr tỹ ne, ka féj tỹ ne; ka tỹ ne fár. == Hyn-han ge tag vỹ tỹ go’or tỹ han ge nỹtĩ == Vẽnhkanhrãn fã ti tóg gĩr ag mré goj ra tĩg ge nĩ, ketũ nĩ mỹr, go’or nĩ ja ẽn ra. Kar ag mỹ pipin nĩ, ag ta tỹ kanhinnhir nỹtĩ ki vẽsóki tỹ nén ũ kãgrá hyn han jé. Tag kar, gĩr ag tỹ go’or tỹ nén ũ kãgran ja vinven kỹ vin nĩ, ũ ag tỹ vigve jé gé. Go’or tỹ nũmro hyn-han ge kemũ mỹr nũmro kri vinvin ge tãgrynh kỹ. == Han ge == 1- Profesor tóg nén ũ fẽr sonsor pipin vén ge nĩ, ti tỹ kar sonson fã tỹ gĩr ag kanhrãnrãn jé ẽg vĩ ki kar fóg vĩ ki. 2- Gĩr ag mỹ profesor tóg nén ũ fẽr son kỹ nỹ ũ ven gej ke nĩ, ag tỹ ve kỹ nén ũ tỹ ti kor ẽn rike tugtó jé. 3- Nén ũ fẽr tỹ kãgrá kri to tỹ grẽngrẽn gej ke. 4- Gĩr ag nĩgé sonson kỹ ag tỹ papé kupri ki vinvin ge. == Nén ũ fy tỹ jẽnka hyn-han ge == Tag han jé profesor ti tóg, nén ũ fy nognor nỹtĩ, kar vãfe gég tĩ ge nĩ, ti tỹ gĩr ag mỹ hẽren kỹ jẽnka han ge ven jé. Profesor tóg nén ũ fy tỹ hẽnrike, kar ti kor tỹ jagnẽ nón vinvin ge ẽn ven ge nĩ, ag tỹ ve kỹ ag tũ hyn-han jé gé. Ag tỹ kãnkãn kỹ ag tóg ag ĩn ra gég mũj mũ ser ag tỹ ag mỹnh fag mỹ vinven jé ag rãnhrãj ti. == Nĩgé tỹ han fã to nén ũ kinhrãg ge == • Profesor ti tóg gĩr ag mré kanhgág ag to vãmém vén ge nĩ. Ag tũ pẽ kar ẽn to ti vãmén ge nĩ. Mỹr kanhgág tỹ ga kri mũ tĩ ag tóg tỹ ũ nỹtĩ ke nĩ ag nỹtĩg ja mĩ Mrasir kãki. • Kanhgág ag tỹ ag nĩgé tỹ han há pẽ ẽn vinven nĩ arũnũ ag mỹ, ag tỹ ti rá ta tỹ Kamẽ kar kanhru. • kinhra pẽ nỹtĩn jé. • Ãjag rãnhrãj tỹ ver há tavĩ kutẽ jé, kãgrá vugvo tĩ ki kanhgág ag tỹ ag há sonson fã vinven nĩ gé. • Tãmĩ kanhgág ũ ag tỹ ag há sonson fã ẽn kãgrá vinven nĩ gé ag tỹ kinhrãg jé. • Kaingang ag tỹ ag vãfy ránrán fã pẽ ẽn kãgrá vinve nĩ, ag tỹ ve kỹ kãgran sór jé ag kanérnũ ki. == Kaingang ag rá == Vãgfy ag hán-hár kar ag rá tóg, Kaingang ag tũ pẽ to ke ven tĩ, ag tỹ ag nỹtĩg ja ki, vẽnhvin han fã ẽn, ag tỹ ga kri nén ũ han fã, kar nén ũ tãn ag mré vĩj fã ẽn ti kegé, ag jagtã tỹ Kamẽ mré kairu ki. Ag rá tóg to gej ke pẽ kar ag nỹtĩg ge to ke nĩ, ũ tỹ rá nỹtĩ tỹ téjgy ẽn, tigtéj, róm kỹ nỹtĩ ẽn ag tóg tỹ téj nỹtĩ mré tóg Kamẽ ag jo nỹtĩ. Ũn rá nỹtĩ tỹ ronror, ror, nĩgfe ag tóg tỹ ror nỹtĩ mré ag tóg Kairu ag jo nỹtĩ. Ũ ag rá tóg jagnẽ ki ge nỹtĩgtĩ gé, tag to ẽn rá jãja ke tĩ. == Nĩgé tỹ hyn-han fã == Ver ẽg tóg nĩgé tỹ hyn-han fã to jykrén ge nỹtĩ, ti sĩnvĩ tỹvĩ mĩ kãtĩ ẽn kar ẽg há to ke mré ver ẽg jykre ti nĩgé hyn-han fã to, mỹr tóg tãmĩ vẽnh tũ pẽ kar mĩ ke nĩ, ag tỹ to vẽnhven fã hã vẽ. Nĩgé tỹ hyn-han fã vỹ ẽg há kar ẽg jykre mĩ kãtĩg nĩ, kỹ tag tóg ẽg jykre, ẽg tỹ nón kri fij fã, ẽg fe tá kãtĩg fã kar ẽg tỹ to mũ háj fã ke gé. == Kanhgág ag ránrán fã == Kanhgág ag tỹ ag há mĩ ránrán/sonson fã, ag kur, ag tỹ ki nén ũ vinvin fã mré ag vãgfy mĩ hyn-han fã tóg ag tỹ ag povo tũ pẽ vinven nĩ. Rárán fã vỹ ẽg tũ pẽ rike nĩ. Rárán fã tóg ẽg ta tỹ kanhgág tỹ ẽg kanhkã ag mré ga kri nỹtĩ tag ẽn ven ge jé ke nĩ gé. Kar tóg ag tỹ vẽnhprũg há han ge ẽn ki há nĩ gé. Ẽg tũ pẽ ũ hyn-han fã jé tóg ke pẽ nĩ gé, ũ hã tóg tỹ ag vẽnhprũg mré ũ ter kỹ vẽnh sonson ge jé ke nĩ. == Pãri ti == Povo tỹ Kaingang ag tỹ ẽgfi rĩnh jé hyn-han fã tag vỹ ag tỹ Pãri nĩgtĩ. Han ge ketũmỹr hyn-han fã tag tóg han ge jagy nĩ, mỹr pi vé ké prỹg kãki han ge nĩ. Nãn ki rã jé tóg kurã há ẽg tugnỹm vén ge nĩ. Goj tóg pãrér saj ke nĩ mré tóg kã fij ke há ẽn vej ke nĩ gé. Vãn tỹ ẽg pãri han tĩ, kusã ki ver, ũ tỹ han nỹtĩ ẽn ag tỹ rãkãnh kỹ pó vinvin han jée ag tỹ kar kã pãri fi han jé. Pãri tag vỹ tỹ vaj kỹ hã vóg ge nĩ, krẽkufár tỹ ra ge ja ẽn ve jé. == Ẽkrénh jé hyn-han fã == Ẽg tỹ kanhgág tóg ẽg vẽnhkãnkãn ge pẽ ũ nỹtĩ, ũn gré ag mré kyrũ ag tỹ ẽkréj mũj ke ẽn ag. Ag tỹ ag nỹtĩj ke ẽn tá junjun kỹ hyn-han ge ẽn mré hẽrej ke ẽn ti ag tỹ mũg há han jé. E tỹvĩ tóg nỹtĩ Kanhgág ag ta tỹ ẽkréj fã ti. Ũ hã vỹ nỹtĩ: Jẽsĩ kugmĩj fã, fãfãn kãgmĩ jé. Ẽg pi ẽkréj jé hyn-han fã tỹvĩ tugtój ke nĩ, ẽgfi rĩnh jé han fã ẽn ke gé, mỹr mũg há han jé tóg ge kej ke ũ nĩ gé. == Kanérnũ ti rĩnja to jãn ge == Kanérnũ rĩnja tóg krẽ tỹ han kỹ nĩ. Ẽg tỹ kanhgág tóg krẽ ke mũ tỹ rãnhrãj tĩ, kỹ ẽg tóg nãn kãtá krej mũ tĩ. Kre kar ẽg tóg arũnũ ag mỹ ge kej mũ, ti han ge mĩ tĩg kỹ kãn ge ti. Krẽ jugjãn kar kỹ ẽg tóg sonson fã tỹ anĩrĩnỹ ke mũ ẽn mĩ tĩgtĩn tĩ. Kar ẽg tóg rãrĩn ja ki kãgvij ke nĩ ti tỹ kãgũgãg jé. Kar ẽg ser tỹ kanérnũ rĩnja to kygfỹg tĩ ketũmỹr nén ũ tỹ ũ mãn fy ke gé, ũ vỹ tỹ ajẽna, kopo kar garafa nỹtĩj fã. jk9h7xggup1lj4onv1ch0ck8pb60eu6 0 3799877 7283547 2026-08-13T15:16:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူယှုပ်ယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹùʃoʊʔʃɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းဗျာယ်။ နွယ်ခြုံများ ရှင်းလင်းခြင်းမ..." 7283547 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူယှုပ်ယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹùʃoʊʔʃɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ စုပေါင်း ရောပြွမ်းဗျာယ်။ နွယ်ခြုံများ ရှင်းလင်းခြင်းမဟိဘဲ။ ထွေယှက်ရောပြွမ်းသောအနိန်နန့်။ နွယ်ခြုံရစ်အုပ်၊ ဖြူပြာပြာလေ၊ ခြူခြာယှုတ်လို့ (ပန်း)။ ဖြူပြာပြာယှုတ်လို့၊ သစ်ပုပ်ပင်ကြီး၊ တပင်ဟိဧ့ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === be mixed up === ဗမာ === အစီအစဉ်မကျ စုပေါင်း ရောပြွမ်းလျက်။ နွယ်ချုံများ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိပဲ။ ထွေယှက်ရောပြွမ်းသော အားဖြင့်။ နွယ်ခြုံရစ်အုပ်၊ ဖြူပြာပြာလေ၊ ခြူခြာယှုတ်လို့ (ပန်း)။ ဖြူပြာပြာယှုတ်လို့၊ သစ်ပုပ်ပင်ကြီး၊ တစ်ပင်ဟိ၏ (ရာမ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] chz4g8819982akfjrkvurgesqbhwrw8 0 3799878 7283548 2026-08-13T15:17:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာသက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàθɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အစရှာမရယောင် အလွန်သပွတ်အူလိုက်အနိန်နန့်။ ၂၊ ရောနှော ထွီးလုံး ရစ်ပတ်ဗျ..." 7283548 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြာသက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹàθɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အစရှာမရယောင် အလွန်သပွတ်အူလိုက်အနိန်နန့်။ ၂၊ ရောနှော ထွီးလုံး ရစ်ပတ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ၁၊ အစရှာမရအောင် အလွန်ရှုပ်ထွေးသော အားဖြင့်။ ၂၊ ရောနှော ထွေးလုံး ရစ်ပတ်လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0nsmmls0xvu49i9b6alj9vqy00n9yek 0 3799879 7283549 2026-08-13T15:17:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြီခြူခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹìkʰɹùkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နှောင့်ယှက်ရွီတွက်နန့်။ ၂၊ အမြင်ကတ်စရာ။ တယောက်ရုပ်သွင်၊ တယောက်ပ..." 7283549 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြီခြူခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹìkʰɹùkʰɹà/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နှောင့်ယှက်ရွီတွက်နန့်။ ၂၊ အမြင်ကတ်စရာ။ တယောက်ရုပ်သွင်၊ တယောက်ပင်လေ၊ မြင်ချင်ကတ်လို့၊ ကြားကပြကတိ၊ ဆီးကာဟိကေ၊ ခြူခြိခြူခြာ (ဥဒိန်သာ)။ ၃၊ မကြည့်ချင်၊ မမြင်ချင်ရွီတွက်နန့်။ ကြည့်ရှုလို့ နှစ်လိုခြင်း မဟိရေဖြစ်ပနာ၊ ခြူခြိခြူခြာ၊ ငါ့နောက်ပါလို့ (ပန်း) === အင်္ဂလိပ် === disturb-annoy === ဗမာ === ၁၊ နှောင့်ယှက်သောအားဖြင့်။ ၂၊ အမြင်ကတ်စရာ။ တစ်ယောက်ရုပ်သွင်၊ တစ်ယောက်ပင်လေ၊ မြင်ချင်ကြလို့၊ ကြားကပြကတိ၊ ဆီးကာဟိကေ၊ ခြူခြိခြူခြာ (ဥဒိန်သာ)။ ၃၊ မကြည့်ချင်၊ မမြင်ချင်သောအားဖြင့်။ ကြည့်ရှု၍ နှစ်လိုခြင်း မရှိသည်ဖြစ်၍၊ ခြူခြိခြူခြာ၊ ငါ့နောက်ပါလို့ (ပန်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] e2i91ticv2nhppns044709h75iwdv2k 0 3799880 7283550 2026-08-13T15:17:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြီခြူခြတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹìkʰɹùkʰɹaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နှောင့်ယှက်ရွီတွက်နန့်။ ၂၊ အမြင်ကတ်စရာ။ တယောက်ရုပ်သွင်၊ တယောက..." 7283550 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြီခြူခြတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹìkʰɹùkʰɹaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နှောင့်ယှက်ရွီတွက်နန့်။ ၂၊ အမြင်ကတ်စရာ။ တယောက်ရုပ်သွင်၊ တယောက်ပင်လေ၊ မြင်ချင်ကတ်လို့၊ ကြားကပြကတိ၊ ဆီးကာဟိကေ၊ ခြူခြိခြူခြာ (ဥဒိန်သာ)။ ၃၊ မကြည့်ချင်၊ မမြင်ချင်ရွီတွက်နန့်။ ကြည့်ရှုလို့ နှစ်လိုခြင်း မဟိရေဖြစ်ပနာ၊ ခြူခြိခြူခြာ၊ ငါ့နောက်ပါလို့ (ပန်း) === အင်္ဂလိပ် === disturb-annoy === ဗမာ === ၁၊ နှောင့်ယှက်သောအားဖြင့်။ ၂၊ အမြင်ကတ်စရာ။ တစ်ယောက်ရုပ်သွင်၊ တစ်ယောက်ပင်လေ၊ မြင်ချင်ကြလို့၊ ကြားကပြကတိ၊ ဆီးကာဟိကေ၊ ခြူခြိခြူခြာ (ဥဒိန်သာ)။ ၃၊ မကြည့်ချင်၊ မမြင်ချင်သောအားဖြင့်။ ကြည့်ရှု၍ နှစ်လိုခြင်း မရှိသည်ဖြစ်၍၊ ခြူခြိခြူခြာ၊ ငါ့နောက်ပါလို့ (ပန်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tlc2yfxntjkoz9l02faj1jfx7y7bd7m 0 3799881 7283551 2026-08-13T15:17:33Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283551 wikitext text/x-wiki Kókũ vỹ kanẽ kãsir jẽ, kar tóg kanẽ kusũg jẽ, ti pẽn ũ tóg mag nỹti,  kar ti pẽn ũ ag tỹ kãsir nỹ tĩ. Ti kysã vỹ tỹ mãrso kã ke nĩ. 711lb8z7xoi6z13et5w3kqiropowuda 7283634 7283551 2026-08-13T17:35:49Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283634 wikitext text/x-wiki === Kókũ === Kókũ vỹ kanẽ kãsir jẽ, kar tóg kanẽ kusũg jẽ, ti pẽn ũ tóg mag nỹti,  kar ti pẽn ũ ag tỹ kãsir nỹ tĩ. Ti kysã vỹ tỹ mãrso kã ke nĩ.<gallery> File:ESTA IMAGEM É UMA FOTO DA FRUTA VACUM.jpg </gallery> a2oyhq4y88t4xfqb1d0j9o0gpunxx0h 7283646 7283634 2026-08-13T17:43:15Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283646 wikitext text/x-wiki == Kókũ == Kókũ vỹ kanẽ kãsir jẽ, kar tóg kanẽ kusũg jẽ, ti pẽn ũ tóg mag nỹti,  kar ti pẽn ũ ag tỹ kãsir nỹ tĩ. Ti kysã vỹ tỹ mãrso kã ke nĩ.<gallery> File:ESTA IMAGEM É UMA FOTO DA FRUTA VACUM.jpg </gallery> 55j1a2s5ib3peq49rikz7dfp19fl0ur 0 3799882 7283552 2026-08-13T15:18:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹù/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောဝင် နှောင့်ယှက်ရေ။ ဗလဗွီသတ်အောင် ဖန်တီးရေ === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ရောဝင် နှောင့်ယှက်သည်။..." 7283552 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹù/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောဝင် နှောင့်ယှက်ရေ။ ဗလဗွီသတ်အောင် ဖန်တီးရေ === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ရောဝင် နှောင့်ယှက်သည်။ ရှုပ်ထွေးအောင် ဖန်တီးသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆံခြည်ထွီး၊ ကြိုးထွေးဆိုရာမာ ပါရေ အထွီး။ ငြိယှက်ခြူသော အရာ။ ယင်းကနိန်ာဖက်ကကြည့်လိုက်ပြန်၊ ဆံပင်ခြူခြူ၊ ပေါင်တုတ်တုတ်နန့်၊ ဘီးလူးမရုပ်အစိုနံ (သံချပ်) === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ဆံချည်ထွေး၊ ကြိုးထွေးဆိုရာတွင် ပါသော အထွေး။ ငြိယှက်ရှုပ်ပွေသော အရာ။ ထိုမှာဖက်ကကြည့်လိုက်ပြန်၊ ဆံပင်ခြူခြူ၊ ပေါင်တုတ်တုတ်နန့်၊ ဘီးလူးမရုပ်အစိုနံ (သံချပ်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qrahxfw0gvd5knbc4f4q6wk4mco2sy9 0 3799883 7283553 2026-08-13T15:19:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹùkʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောဝင် နှောင့်ယှက်ရေ။ ဗလဗွီသတ်အောင် ဖန်တီးရေ === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ရောဝင် နှော..." 7283553 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူခြာခြာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹùkʰɹàkʰɹà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရောဝင် နှောင့်ယှက်ရေ။ ဗလဗွီသတ်အောင် ဖန်တီးရေ === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ရောဝင် နှောင့်ယှက်သည်။ ရှုပ်ထွေးအောင် ဖန်တီးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f123f0spnf1wqr5vmvuhl8eehfgrf73 0 3799884 7283554 2026-08-13T15:19:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူယှက်ယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹùʃɛʔʃɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိတွယ် ခြူသော။ အရောရော နှောနှော ဖြစ်ရေ။ ဗရမ်းဗတာ မကျစုပေါင်း ရောပြွမ်..." 7283554 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူခြူယှက်ယှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùkʰɹùʃɛʔʃɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိတွယ် ခြူသော။ အရောရော နှောနှော ဖြစ်ရေ။ ဗရမ်းဗတာ မကျစုပေါင်း ရောပြွမ်းနိန်ရေ။ မရှင်းမလင်းသော။ နာမည်း၊ အဖြူ၊ ဗရမ်းမုတ်ဆွီး၊ နှုတ်ခမ်းမွီးရို့၊ ရောထွီးခြူကေ၊ ရိုက်ကာပင့်သက်(ပန်း) === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === ငြိတွယ် ရှုပ်ပွေသော။ အရောရော နှောနှော ဖြစ်သော။ အစီအစဉ်မကျ မကျစုပေါင်း ရောပြွမ်းနေသော။ မရှင်းမလင်းသော။ အမည်း၊ အဖြူ၊ ဗရမ်းမုတ်ဆွီး၊ နှုတ်ခမ်းမွီးတို့၊ ရောထွီးခြူကေ၊ ရိုက်ကာပင့်သက်(ပန်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] iye89kko0rg9i2zdk8v2a9qq5v9j1sf 0 3799885 7283555 2026-08-13T15:20:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူဆောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùsʰáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုံနွယ်ပိတ် ပေါင်းထူထပ်သော တောအုံ === အင်္ဂလိပ် === jungle === ဗမာ === ချုံနွယ်ပိတ် ပေါင်းထူထပ်သော တ..." 7283555 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူဆောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùsʰáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုံနွယ်ပိတ် ပေါင်းထူထပ်သော တောအုံ === အင်္ဂလိပ် === jungle === ဗမာ === ချုံနွယ်ပိတ် ပေါင်းထူထပ်သော တောအုံ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူဆောင်း၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùsʰáʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ ကရားကထား ပြန့်ကျဲနိန်ရေ ဆံပင်စု === အင်္ဂလိပ် === tangled mass of hair === ဗမာ === အစီအစဉ်မကျ ဖရိုဖရဲ ပြန့်ကျဲနေသော ဆံပင်စု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mgrsvuw5fak3w67mdr77lsno0ptsn0t 0 3799886 7283556 2026-08-13T15:20:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူယှက်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùʃɛʔtʰó/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ ကရားကထား ဗလဗွီသတ် ရောပြွမ်းဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === အစီအစဉ..." 7283556 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြူယှက်ထိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹùʃɛʔtʰó/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗရမ်းဗတာ ကရားကထား ဗလဗွီသတ် ရောပြွမ်းဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === အစီအစဉ်မကျ ဖရိုဖရဲ ရှုပ်ထွေး ရောပြွမ်းလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8xhagteo3y7hi0xox21hwigvhdhquzm 0 3799887 7283557 2026-08-13T15:20:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသံကျကျယ်လောင်လောင် အော်မြည်သည် === အင်္ဂလိပ် === shout loudly === ဗမာ === အသံကျယ်လောင်စွာ အော်မြည်သည် == ကိုးကား ==..." 7283557 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသံကျကျယ်လောင်လောင် အော်မြည်သည် === အင်္ဂလိပ် === shout loudly === ဗမာ === အသံကျယ်လောင်စွာ အော်မြည်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] g79f4prqe72qcdc5pjfo11n448s5ges 0 3799888 7283558 2026-08-13T15:21:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြေးခြေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹékʰɹé/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျကျယ်လောင်လောင် အော်မြည်သော အသံဖြင့် ဟစ်အော်ဗျာယ်။ သံကျော်ခြေးခြေး၊ ကိုယ်..." 7283558 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြေးခြေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹékʰɹé/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျကျယ်လောင်လောင် အော်မြည်သော အသံဖြင့် ဟစ်အော်ဗျာယ်။ သံကျော်ခြေးခြေး၊ ကိုယ်တိုင်ပီးပြီးကေ၊ အရီးဇာသို့၊ ဟာလူရို့ဟု၊ မေးမြို့ပြီးရေ် (ကင်းမဟော်) === အင်္ဂလိပ် === shout loudly === ဗမာ === ကျယ်လောင်စွာ အော်မြည်သော အသံဖြင့် ဟစ်အော်လျက်။ သံကျော်ခြေးခြေး၊ ကိုယ်တိုင်ပေး၍၊ အရေးဘယ်သို့၊ ဟာလူရို့ဟု၊ မေးမြို့ပြီးသော် (ကင်းမဟော်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6o7v9t22sdr1k99h4oe1oog2znpworr 0 3799889 7283559 2026-08-13T15:29:19Z Elmelson Mikekerry 2661924 Created page with "==Jaku Iban== ===Reti=== ====Jaku nama==== {{Wt/iba/head|iba|jaku nama}} #balun asap chelum tebal ti ngebo ke langit lebuh maya nunu umai, rumah angus #: {{Wt/iba/ux|iba|Irau ati sida Apai Kenang meda '''kelebung''' nya datai ari jalai ngagai rumah sida.}} ===Sebut=== * {{Wt/iba/hyph|iba|ke |le|bung }} [[Category:Wt/iba]]" 7283559 wikitext text/x-wiki ==Jaku Iban== ===Reti=== ====Jaku nama==== {{Wt/iba/head|iba|jaku nama}} #balun asap chelum tebal ti ngebo ke langit lebuh maya nunu umai, rumah angus #: {{Wt/iba/ux|iba|Irau ati sida Apai Kenang meda '''kelebung''' nya datai ari jalai ngagai rumah sida.}} ===Sebut=== * {{Wt/iba/hyph|iba|ke |le|bung }} [[Category:Wt/iba]] 2bv3zlz72j9ne9szba4t8uz2nyaw8yn 0 3799890 7283593 2026-08-13T16:20:05Z علي شرارتي 2671774 [[Page title]] 7283593 wikitext text/x-wiki '''سعدي الحلي'''، وأسمه الحقيقي سعدي جابر حمزة الشمري هوه مطرب [[عراقي]] انولد بسنة 1922 بمدينة [[بابل]] بمحافظة الحلة، وچان من المطربين المعروفين [[العراق|بالعراق]].<ref>[https://ar.irakipedia.org/wiki/5174/%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%8A سعدي الحلي - الموسوعة العراقية]</ref> == حياته ومسيرته بالفن == انولد سعدي الحلي سنة 1922 ببيت صغير بـعكد الكرعيين، بمحلة المهدية بمدينة الحلة.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=P2cxuDLa9jo&feature=youtu.be اصدقاء المغني الراحل سعدي الحلي يستذكرونه في بابل". Alhurra Iraq الحرة عراق.]</ref> وبفترة شبابه اشتغل سايق باص بين الحلة وطويريج، وچان بهاي الفترة چان يغني للركاب بالطريق، ويتأثر بالأغاني والأصوات اللي چان يسمعها من المطربين المعروفين هناك، ومنهم عبد الأمير طويرجاوي، وهذا الشي الي ساعده حتى يطور صوته ويزيد خبرته بالغِنا خصوصًا بالغِنا الفراتي. وبسنة 1964، انتبه إله زيد الحلي، اللي چان يشتغل بالإذاعة العراقية واكتشف بيه صوت ريفي جديد اسمه سعدي الحلي. وزيد بحكم حبه للأصوات والوجوه الجديدة وعلاقاته بالإذاعة والفن كدر يعرّف الناس على صوت سعدي وينشره بشكل أكثر بالإذاعة والتلفزيون. ومن السبعينيات صار سعدي الحلي واحد من أهم الأصوات الريفية بالعراق وبدأ اسمه ينتشر داخل العراق وحتى خارجه. ولحّن إله الفنان الرائد محمد نوشي عدد من الأغاني، ومن هالأغاني «ليلة ويوم» و«عشك أخضر»، واللي خلّت بشكل جبير بانتشار اسمه وشهرته.<ref>[https://aawsat.com/home/article/2133296/%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%84%D9%8A-%D8%A3%D8%BA%D8%A7%D9%86%D9%8D-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D9%8A%D9%86 سعدي الحلي... أغانٍ وحدت العراقيين - صحيفة الشرق الأوسط]</ref> == أغانيه ومواويله == === أغانيه === {| class="wikitable sortable" |+ |- ! الأغنية !! كلمات !! الحان |- | يمته ألكاك || كاظم الرويعي || محمد جواد اموري |- | ليش ماسلمت || محمد حيدر || جابر محمد |- | يمه يا يمه || رحيم العراقي || جابر محمد |- | رفت عيوني || محمد المحاويلي || جابر محمد |- | منو غيرك || محمد المحاويلي || جابر محمد |- | ياعزيز الروح يابعد عيني || || |- | أحبك مو بيدي || || |- | غيبي ياشمس || || |- | ابتلينا || || |- | تانيناك شو ماجيت |- | الأنصاف |- | بوسه من وجنتك |- | الدنيا ما قدر عليها |- | الك وحدك أغنيلك |- | الله يسامحهم |- | انا وأنت ظلمنا الحب |- | صغير وتكبر سنة |- | تلفن الروح |- | باعوك وخلوك |- | تمنيت الوكت |- | تمنيت الوكت يسمح |- | تهجرني من كلمة |- | جانا وسد بابه |- | خايف عليك |- | ذاب كلبي |- | دان ودان |- | روح إنساني |- | روحي ياروحي |- | آخر زمن |- | شكلك يا كلب |- | أمري لله |- | شموعي |- | شيصبرني |- | ياحبيب الروح |- | خطيته بركبتك |- | عجيب |- | عشت بعدك |- | عشق أخضر |- | عشكتك طفل |- | غالي يابوي |- | قطار |- | كافي يادنيانا |- | أريد أبجي عليك |- | كل الذنوب ذنوبك |- | كل شي |- | لا تتصور نسيتك |- | لا يا وليدي |- | لا ياولدي |- | لالا ياكلبي |- |يروح الصبر |- | ليله ويوم |- | ما أصدق كلمة عتب |- | ماتكدر تنساني |- | من عداهم |- | من يقدر موال |- | نسيتك |- | لوين انا لوين |- | وين نروح |- | يا عاذل |- | يادنيا |- | يوم |- | لايا ولدي |- | اشكد شفت بحياتي |} === مواويله === * أصيح وألتفت * ألكاك حتى أشكي * أنا بوصلك حبيبي * اشكيلك الحال * اشوفك * الله يجازيك * شعلمنها * ياويلي * لهاي * ضعن الولف * عاشر صحيبًا وفي * عشت بعدك * غريب أنته * كتهن * لحنى لجيرانك * صبر أنسان * حال الدنيا * على هموم اليالي * نسونا * ويروح * يايابه == وفاته == توفّى سعدي الحلي ببغداد يوم الجمعة 22 نيسان 2005، بعد مرض عضال ظل يعاني منه لسنين طويلة، واندفن بمقبرة مدينة المدائن ببغداد.<ref>[https://elaph.com/Web/ElaphArts/2005/4/57519.htm رحيل الفنان العراقي سعدي الحلي]</ref> kqakm7upxzjtiexkfva4bft3pp208qw 3 3799891 7283594 2026-08-13T16:20:07Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7283594 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 16:20, 13 August 2026 (UTC) 8qfetpxin10sly6njrof53u2xiih5gj 0 3799892 7283605 2026-08-13T16:44:51Z Ainomugisha Brendah 2608909 I have translated an article of Sarah Kiyingi 7283605 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu Uganda, owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya Rakai kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya Uganda ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya Rakai. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na Makerere University ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * Miria Matembe == Eby'okureeberaho. == hycok8qp1b6uoo1ys44fj1v91qg0ffv 7283606 7283605 2026-08-13T16:45:55Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283606 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya Rakai kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya Uganda ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya Rakai. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na Makerere University ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * Miria Matembe == Eby'okureeberaho. == 6jfzq37fpv7n1iiarr5naqlrg4opwb0 7283607 7283606 2026-08-13T16:46:39Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283607 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya Uganda ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya Rakai. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na Makerere University ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * Miria Matembe == Eby'okureeberaho. == 8obd05e4ilbh5er9ftcdqil0ctlh2f7 7283608 7283607 2026-08-13T16:47:25Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283608 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya Rakai. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na Makerere University ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * Miria Matembe == Eby'okureeberaho. == 7itcnza3jijtwqgyvd18no1rvgil5zq 7283609 7283608 2026-08-13T16:47:53Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283609 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na Makerere University ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * Miria Matembe == Eby'okureeberaho. == eqovfrarli90put17tf0im0p16xq4gk 7283611 7283609 2026-08-13T16:48:48Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283611 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * Miria Matembe == Eby'okureeberaho. == t3174z8pr3lkzda7lbxsijy8qmbty08 7283656 7283611 2026-08-13T17:59:02Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283656 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * Eriya Kategaya * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == kzry78wq2z756h9cvjwpoiq4n2ebqpf 7283657 7283656 2026-08-13T17:59:32Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283657 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * National Resistance Movement * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == gpgiofgm7baxivj6n77f12kdajvkxgg 7283658 7283657 2026-08-13T18:00:05Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283658 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya National Resistance Movement omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == r42t064iwvz844qg7vwa9pjzm4xblxo 7283662 7283658 2026-08-13T18:00:57Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283662 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == Yoweri Museveni akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == fug02xyakon8ztpcqogvxu7n3us5l6t 7283665 7283662 2026-08-13T18:02:33Z Ainomugisha Brendah 2608909 added hyperlink 7283665 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016. == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == 0eam6jvaoiv97qf5z1smwodpwyiom8t 7283685 7283665 2026-08-13T18:26:00Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283685 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref>[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]]. Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == 12w2qdf05d1m0wh8o9x3sn5y8hrtino 7283687 7283685 2026-08-13T18:26:54Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283687 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref>[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini. == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == t9g9dbps2igvp4lh3sfnn4lolz5ak94 7283688 7283687 2026-08-13T18:27:21Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283688 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref name=":0">[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru. Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == 98qqg06rq2us8xjvaqh20o6w0hkvd83 7283689 7283688 2026-08-13T18:27:52Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283689 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref name=":0">[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru.<ref name=":0" /> Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu. Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == bf5hgciz0aiwntdi547ad9z2azgd8ol 7283691 7283689 2026-08-13T18:28:40Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283691 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref name=":0">[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru.<ref name=":0" /> Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu.<ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1121522 "Ignore Kakooza Mutale moves at your own peril"]. ''New Vision''. Retrieved 2022-04-04.</ref> Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona. == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == mrl4nqwvd3s0rmblsec4g6n7g9b2xvf 7283694 7283691 2026-08-13T18:29:32Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283694 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref name=":0">[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru.<ref name=":0" /> Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu.<ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1121522 "Ignore Kakooza Mutale moves at your own peril"]. ''New Vision''. Retrieved 2022-04-04.</ref> Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona.<ref>[[Reporter, Independent (2020-04-21). "17,000 sign petition against COVID-19 allocation to Parliament"]]. ''The Independent Uganda''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == hpenn74pp0jdcu3dghhmtc5jro4j2q5 7283696 7283694 2026-08-13T18:30:32Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added Reference 7283696 wikitext text/x-wiki '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref name=":0">[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru.<ref name=":0" /> Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu.<ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1121522 "Ignore Kakooza Mutale moves at your own peril"]. ''New Vision''. Retrieved 2022-04-04.</ref> Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona.<ref>Reporter, Independent (2020-04-21). [https://www.independent.co.ug/17000-sign-petition-against-covid-19-allocation-to-parliament/ "17,000 sign petition against COVID-19 allocation to Parliament"]. ''The Independent Uganda''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == 53qtedg3x6m50wbck6gukxlxar204ik 7283699 7283696 2026-08-13T18:32:47Z Ainomugisha Brendah 2608909 Added databox 7283699 wikitext text/x-wiki {{Wp/nyn/Databox|item=Q111507048}} '''<big>Sarah Kiyingi Musoke</big>''' (owazairwe Okwakana 16, 1960) n'omunyabyabutegyeki omu [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]], owaabaireho minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda kandi owaabaireho omukiiki omukazi omu ishengyero orikujwekyera Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]] kuruga omu ishengyero rya mukaaga erya [[Wp/nyn/Uganda|Uganda]] ahagati ya 1996 na 2016.<ref name=":0">[http://archive.observer.ug/specials/mu7/mus200507284.php "The Observer Media Ltd. :: The Weekly Observer :: Uganda's Top Resource site"]. ''archive.observer.ug''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Obuto bwe n'obwegyese bwe. == Musoke akazaarwa David Livingstone kuruga omu Disiturikiti ya [[Wp/nyn/Rakai|Rakai]].<ref>[https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/i-regret-joining-politics-says-former-minister-sarah-kiyingi-3233900 "I regret joining politics, says former minister Sarah Kiyingi"]. ''Monitor''. 2020-12-19. Retrieved 2022-04-04.</ref> Akaza omu ishomero rya Bwanda Primary School atakagiire omu ishomero rya Kalagala Primary School. Bwanyima akaza omu ishomero rya St Catherine Girls School (obwahati Dr. Obote College), Kyebambe Girls na [[Wp/nyn/Makerere University|Makerere University]] ahu yaatungire diguri y'okubanza omu sociology hamwe n'okushoma ediini. Bwanyima akaza omu University of Nairobi kutunga diguri y'akabiri omu by'ediini.<ref name=":0" /> == Omurimo gw'akukora. == [[Wp/nyn/Yoweri Museveni|Yoweri Museveni]] akatoorana Musoke kuba minisita w'eihanga ow'enshonga z'omunda omuri 1999. Akaba ari mukuru w'akakiiko k'eishengyero akarikujunanizibwa aha nshonga z'aheeru.<ref name=":0" /> Museveni akabinga Musoke omu ntebe ye nk'omu minisita ahabw'okuba we n'abandi bakahakanisa enteekateeka y'ekibiina kya [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] omu kisanja kya kashatu.<ref>[https://www.newvision.co.ug/articledetails/1121522 "Ignore Kakooza Mutale moves at your own peril"]. ''New Vision''. Retrieved 2022-04-04.</ref> Omu Kwakana 2021, Musoke akagambwa ngu akatandikaho n'okushaba aha intaneeti okwabaire nikugyenderera okuhakanisa okuheebwa kw'obuhumbi ikumi bwa siringi aha babaka ba ishengyero, okurwanisa okujanjaara kw'akakooko ka korona.<ref>Reporter, Independent (2020-04-21). [https://www.independent.co.ug/17000-sign-petition-against-covid-19-allocation-to-parliament/ "17,000 sign petition against COVID-19 allocation to Parliament"]. ''The Independent Uganda''. Retrieved 2022-04-04.</ref> == Reeba n'ebindi. == * Juliet Kyinyamatama Suubi * [[Wp/nyn/National Resistance Movement|National Resistance Movement]] * [[Wp/nyn/Eriya Kategaya|Eriya Kategaya]] * [[Wp/nyn/Miria Matembe|Miria Matembe]] == Eby'okureeberaho. == [[Category:Wp/nyn]] 4b9ekmyh3v84a25aq2sw3koekgm6tkf 0 3799893 7283617 2026-08-13T17:27:10Z ExfactoLexander 2596303 Created page with "Mēlūrî khīamkhà nòng Nāgālând sīngkhàkǜ kì nyē nǜhè īndîa Shīngâ-ôtsīpík môngkǜ shī jē. Āpǖ ōh nǜ chīkāmkhèu Mēlūrî tòwnkǜ thìh jē. {| class="wikitable" |+ Mēlūrî khīamkhà |- ! Shēulūap | [[File:Zungki River.jpg]] |- ! Kōuhkâng | [[File:Meluri in Nagaland (India).svg]] |- ! Āthāng ! Information |- | Khāmkhà | Mēlūrî |- | Shīngkhà | Nagaland |- | Shīngkhànyù | India |- | Chīkāmkhèu | Mēlūrî |- | N..." 7283617 wikitext text/x-wiki Mēlūrî khīamkhà nòng Nāgālând sīngkhàkǜ kì nyē nǜhè īndîa Shīngâ-ôtsīpík môngkǜ shī jē. Āpǖ ōh nǜ chīkāmkhèu Mēlūrî tòwnkǜ thìh jē. {| class="wikitable" |+ Mēlūrî khīamkhà |- ! Shēulūap | [[File:Zungki River.jpg]] |- ! Kōuhkâng | [[File:Meluri in Nagaland (India).svg]] |- ! Āthāng ! Information |- | Khāmkhà | Mēlūrî |- | Shīngkhà | Nagaland |- | Shīngkhànyù | India |- | Chīkāmkhèu | Mēlūrî |- | Nyīe-īp | Brotherhood Khīamkhà |- | Coordinates | 26.1°N, 94.9°E |- | Population (2011) | 34,223 |- | Lok Sabha Constituency | Nagaland |- | Member of Parliament | Tokheho Yepthomi (NDPP) |- | Deputy Commissioner | Y. Chingyak Konyak, NCS |- | Assembly Constituency | 1 constituency |- | Major Highway | NH 202 |- | Time Zone | IST (UTC+05:30) |} ==Ālīevā nyūlāh== 2025 nài òh khīamkhà èp nyè. Nòng khòkǜ Nākā hīlls khīamkhà môngkǜ nòi jǖ lā. == Kōuhsǖ-ēm == Mēlūrî nòng Kōhīmā ānǜ ôtsīpík, Mǖkōkjûng nǜhè Tsǖnyībōtô ānǜ shīngmùi, Mānīpûr ànǖ shīngngâ, Mēlūrî ànǖ ôtsinápkǜ kì nōi nyê. == Āchíhìelīam== Mēlūrî khīamkhà môngkǜ chíkhèunyòh nǖ òh shīu lōuhkǜ kìhìe jē lōunyīh shî sāu kō. Kōuhvài nǜhè khìam ìuh mêmtshòu chíkǖ ò hìe jē. == Khèunyòh nǜhè jāmkhèu hāuvì == Īndîahái 2011 census òh khèunyòh hāuvì língshá tēu nô 196,596, nòi nyē. Nòngkòu àihkǜ sex ratio nò mīenyùhāi 930 nòi nyê mīelòuhhāi ká tsāk nǖ kòu. Ānyī àmūa hāuvì nǖ 75% thótsóh nòi háu nyê. == Āmōnglâm == {| class="wikitable" |+ Phēk Khīamkhà kǜ Āmōnglâmhōi nó(2011) ! Āmōnglâm ! Percentage |- | Tûathìhhāi | 96.97% |- | Hīndūhái | 2.02% |- | Islam | 0.62% |- | Buddhishāi | 0.35% |- | Jainism | 0.002% |- | Sikhism | 0.02% |- | Not stated | 0.04% |} Khīamkhà nǜ kòu īsúo táh mōnglām jǖn nǖ āpīo thīhkǖ nòi nyê. Īndîahái 2011 census òh língshá tēu nō 95% môngkò, tǖ líng tēu nyê. == Nyū == Nyū nǖ shānglīak āmōumōu sūi kǘ kīhìekǜ shī nǜhè kīhìe jē. Nòng tsàk lǜkǜhò, shīanglīak āmōumōu nǖ shèuh, Pātshó, Thāng, Pǖshū, Nǖkū, Vèulām tǖ nòi nyê. Āshèuh ōngkō Wūi sūi nǘ āmōumōu tīng tsāk hō nyê. ==Āthāplòuh chàmhōi== [[Category:Wp/kix]] 9gaj3on9gezz5krtartxyevxuhowu5u 7283619 7283617 2026-08-13T17:29:05Z ExfactoLexander 2596303 7283619 wikitext text/x-wiki Mēlūrî khīamkhà nòng Nāgālând sīngkhàkǜ kì nyē nǜhè īndîa Shīngâ-ôtsīpík môngkǜ shī jē. Āpǖ ōh nǜ chīkāmkhèu Mēlūrî tòwnkǜ thìh jē. {| class="wikitable" |+ Mēlūrî khīamkhà |- ! Shēulūap | [[File:Zungki River.jpg]] |- ! Kōuhkâng | [[File:Meluri in Nagaland (India).svg]] |- ! Āthāng ! Information |- | Khāmkhà | Mēlūrî |- | Shīngkhà | Nagaland |- | Shīngkhànyù | India |- | Chīkāmkhèu | Mēlūrî |- | Nyīe-īp | Brotherhood Khīamkhà |- | Coordinates | 26.1°N, 94.9°E |- | Population (2011) | 34,223 |- | Lok Sabha Constituency | Nagaland |- | Member of Parliament | Tokheho Yepthomi (NDPP) |- | Deputy Commissioner | Y. Chingyak Konyak, NCS |- | Assembly Constituency | 1 constituency |- | Major Highway | NH 202 |- | Time Zone | IST (UTC+05:30) |} ==Ālīevā nyūlāh== Ālèih òu 2, 2024 nài òh khīamkhà èp nyè. Nòng khòkǜ Nākā hīlls khīamkhà môngkǜ nòi jǖ lā. == Kōuhsǖ-ēm == Mēlūrî nòng Kōhīmā ānǜ ôtsīpík, Mǖkōkjûng nǜhè Tsǖnyībōtô ānǜ shīngmùi, Mānīpûr ànǖ shīngngâ, Mēlūrî ànǖ ôtsinápkǜ kì nōi nyê. == Āchíhìelīam== Mēlūrî khīamkhà môngkǜ chíkhèunyòh nǖ òh shīu lōuhkǜ kìhìe jē lōunyīh shî sāu kō. Kōuhvài nǜhè khìam ìuh mêmtshòu chíkǖ ò hìe jē. == Khèunyòh nǜhè jāmkhèu hāuvì == Īndîahái 2011 census òh khèunyòh hāuvì língshá tēu nô 196,596, nòi nyē. Nòngkòu àihkǜ sex ratio nò mīenyùhāi 930 nòi nyê mīelòuhhāi ká tsāk nǖ kòu. Ānyī àmūa hāuvì nǖ 75% thótsóh nòi háu nyê. == Āmōnglâm == {| class="wikitable" |+ Phēk Khīamkhà kǜ Āmōnglâmhōi nó(2011) ! Āmōnglâm ! Percentage |- | Tûathìhhāi | 96.97% |- | Hīndūhái | 2.02% |- | Islam | 0.62% |- | Buddhishāi | 0.35% |- | Jainism | 0.002% |- | Sikhism | 0.02% |- | Not stated | 0.04% |} Khīamkhà nǜ kòu īsúo táh mōnglām jǖn nǖ āpīo thīhkǖ nòi nyê. Īndîahái 2011 census òh língshá tēu nō 95% môngkò, tǖ líng tēu nyê. == Nyū == Nyū nǖ shānglīak āmōumōu sūi kǘ kīhìekǜ shī nǜhè kīhìe jē. Nòng tsàk lǜkǜhò, shīanglīak āmōumōu nǖ shèuh, Pātshó, Thāng, Pǖshū, Nǖkū, Vèulām tǖ nòi nyê. Āshèuh ōngkō Wūi sūi nǘ āmōumōu tīng tsāk hō nyê. ==Āthāplòuh chàmhōi== [[Category:Wp/kix]] rc2fy6yp3v9qpx3asv47m79i2qbqdsr 7283621 7283619 2026-08-13T17:29:53Z ExfactoLexander 2596303 Adding interwiki links to [[d:Q131191793]] 7283621 wikitext text/x-wiki Mēlūrî khīamkhà nòng Nāgālând sīngkhàkǜ kì nyē nǜhè īndîa Shīngâ-ôtsīpík môngkǜ shī jē. Āpǖ ōh nǜ chīkāmkhèu Mēlūrî tòwnkǜ thìh jē. {| class="wikitable" |+ Mēlūrî khīamkhà |- ! Shēulūap | [[File:Zungki River.jpg]] |- ! Kōuhkâng | [[File:Meluri in Nagaland (India).svg]] |- ! Āthāng ! Information |- | Khāmkhà | Mēlūrî |- | Shīngkhà | Nagaland |- | Shīngkhànyù | India |- | Chīkāmkhèu | Mēlūrî |- | Nyīe-īp | Brotherhood Khīamkhà |- | Coordinates | 26.1°N, 94.9°E |- | Population (2011) | 34,223 |- | Lok Sabha Constituency | Nagaland |- | Member of Parliament | Tokheho Yepthomi (NDPP) |- | Deputy Commissioner | Y. Chingyak Konyak, NCS |- | Assembly Constituency | 1 constituency |- | Major Highway | NH 202 |- | Time Zone | IST (UTC+05:30) |} ==Ālīevā nyūlāh== Ālèih òu 2, 2024 nài òh khīamkhà èp nyè. Nòng khòkǜ Nākā hīlls khīamkhà môngkǜ nòi jǖ lā. == Kōuhsǖ-ēm == Mēlūrî nòng Kōhīmā ānǜ ôtsīpík, Mǖkōkjûng nǜhè Tsǖnyībōtô ānǜ shīngmùi, Mānīpûr ànǖ shīngngâ, Mēlūrî ànǖ ôtsinápkǜ kì nōi nyê. == Āchíhìelīam== Mēlūrî khīamkhà môngkǜ chíkhèunyòh nǖ òh shīu lōuhkǜ kìhìe jē lōunyīh shî sāu kō. Kōuhvài nǜhè khìam ìuh mêmtshòu chíkǖ ò hìe jē. == Khèunyòh nǜhè jāmkhèu hāuvì == Īndîahái 2011 census òh khèunyòh hāuvì língshá tēu nô 196,596, nòi nyē. Nòngkòu àihkǜ sex ratio nò mīenyùhāi 930 nòi nyê mīelòuhhāi ká tsāk nǖ kòu. Ānyī àmūa hāuvì nǖ 75% thótsóh nòi háu nyê. == Āmōnglâm == {| class="wikitable" |+ Phēk Khīamkhà kǜ Āmōnglâmhōi nó(2011) ! Āmōnglâm ! Percentage |- | Tûathìhhāi | 96.97% |- | Hīndūhái | 2.02% |- | Islam | 0.62% |- | Buddhishāi | 0.35% |- | Jainism | 0.002% |- | Sikhism | 0.02% |- | Not stated | 0.04% |} Khīamkhà nǜ kòu īsúo táh mōnglām jǖn nǖ āpīo thīhkǖ nòi nyê. Īndîahái 2011 census òh língshá tēu nō 95% môngkò, tǖ líng tēu nyê. == Nyū == Nyū nǖ shānglīak āmōumōu sūi kǘ kīhìekǜ shī nǜhè kīhìe jē. Nòng tsàk lǜkǜhò, shīanglīak āmōumōu nǖ shèuh, Pātshó, Thāng, Pǖshū, Nǖkū, Vèulām tǖ nòi nyê. Āshèuh ōngkō Wūi sūi nǘ āmōumōu tīng tsāk hō nyê. ==Āthāplòuh chàmhōi== [[Category:Wp/kix]] {{INTERWIKI|Q131191793}} tf5tapn5ehr9njp9nn0nbua64tvfi46 7283629 7283621 2026-08-13T17:32:39Z ExfactoLexander 2596303 /* */ 7283629 wikitext text/x-wiki Mēlūrî khīamkhà nòng Nāgālând sīngkhàkǜ kì nyē nǜhè īndîa Shīngâ-ôtsīpík môngkǜ shī jē. Āpǖ ōh nǜ chīkāmkhèu Mēlūrî tòwnkǜ thìh jē. {| class="wikitable" |+ Mēlūrî khīamkhà |- ! Shēulūap | [[File:Zungki River.jpg]] |- ! Kōuhkâng | [[File:Meluri in Nagaland (India).svg]] |- ! Āthāng ! Information |- | Khāmkhà | Mēlūrî |- | Shīngkhà | Nagaland |- | Shīngkhànyù | India |- | Chīkāmkhèu | Mēlūrî |- | Nyīe-īp | Land of Fortune Khīamkhà |- | Coordinates | 26.1°N, 94.9°E |- | Population (2011) | 34,223 |- | Lok Sabha Constituency | Nagaland |- | Member of Parliament | Tokheho Yepthomi (NDPP) |- | Deputy Commissioner | Y. Chingyak Konyak, NCS |- | Assembly Constituency | 1 constituency |- | Major Highway | NH 202 |- | Time Zone | IST (UTC+05:30) |} ==Ālīevā nyūlāh== Ālèih òu 2, 2024 nài òh khīamkhà èp nyè. Nòng khòkǜ Nākā hīlls khīamkhà môngkǜ nòi jǖ lā. == Kōuhsǖ-ēm == Mēlūrî nòng Kōhīmā ānǜ ôtsīpík, Mǖkōkjûng nǜhè Tsǖnyībōtô ānǜ shīngmùi, Mānīpûr ànǖ shīngngâ, Mēlūrî ànǖ ôtsinápkǜ kì nōi nyê. == Āchíhìelīam== Mēlūrî khīamkhà môngkǜ chíkhèunyòh nǖ òh shīu lōuhkǜ kìhìe jē lōunyīh shî sāu kō. Kōuhvài nǜhè khìam ìuh mêmtshòu chíkǖ ò hìe jē. == Khèunyòh nǜhè jāmkhèu hāuvì == Īndîahái 2011 census òh khèunyòh hāuvì língshá tēu nô 196,596, nòi nyē. Nòngkòu àihkǜ sex ratio nò mīenyùhāi 930 nòi nyê mīelòuhhāi ká tsāk nǖ kòu. Ānyī àmūa hāuvì nǖ 75% thótsóh nòi háu nyê. == Āmōnglâm == {| class="wikitable" |+ Phēk Khīamkhà kǜ Āmōnglâmhōi nó(2011) ! Āmōnglâm ! Percentage |- | Tûathìhhāi | 96.97% |- | Hīndūhái | 2.02% |- | Islam | 0.62% |- | Buddhishāi | 0.35% |- | Jainism | 0.002% |- | Sikhism | 0.02% |- | Not stated | 0.04% |} Khīamkhà nǜ kòu īsúo táh mōnglām jǖn nǖ āpīo thīhkǖ nòi nyê. Īndîahái 2011 census òh língshá tēu nō 95% môngkò, tǖ líng tēu nyê. == Nyū == Nyū nǖ shānglīak āmōumōu sūi kǘ kīhìekǜ shī nǜhè kīhìe jē. Nòng tsàk lǜkǜhò, shīanglīak āmōumōu nǖ shèuh, Pātshó, Thāng, Pǖshū, Nǖkū, Vèulām tǖ nòi nyê. Āshèuh ōngkō Wūi sūi nǘ āmōumōu tīng tsāk hō nyê. ==Āthāplòuh chàmhōi== [[Category:Wp/kix]] {{INTERWIKI|Q131191793}} shuiy4p0118k7hjxi2svqutzfrizpgp 0 3799894 7283630 2026-08-13T17:33:09Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283630 wikitext text/x-wiki [[File:Rufous hornero (Red ovenbird)(Furnarius rufus) and nest.JPG|thumb|Marero]] Marero ti vỹ tỹ jẽsĩ ũ nĩ, fi on kỹ fi vỹ ũn tẽgtũ ketũmỹr vẽnh kãgra. Kri nũr tĩ ki fi vỹ kurã tỹ 18 ke han tĩ. Setẽmro kãki fi vỹ on tĩ. Fag ĩn vỹ vẽnh kuju ki kym kỹ jẽ fi krẽ mỹ. Óré tuj tỹ ag han tĩ, ag ĩn ti. Kar ka kãsir tỹ ke gé. Ag ĩn jãnkã vỹ rã katu jẽg han tĩ. Kỹ vỹ ῖn kãki kuty ke kar jẽngrẽg kej mũ, ag krẽ kẽsir mỹ. Fag krẽ nũgnũr mũ jãvo fag vỹ kynkyr kỹ mỹsinsér tῖ. p7mkj7x3d4gvo6699kmrrnno2fhu94t 3 3799895 7283633 2026-08-13T17:34:53Z Robertsky 1634453 Robertsky moved page [[User talk:Neuskeus]] to [[User talk:Vidius28]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Neuskeus|Neuskeus]]" to "[[Special:CentralAuth/Vidius28|Vidius28]]" 7283633 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Vidius28]] dwcimfwb6lwc1t3uwg721m0bmx3gnpo 0 3799896 7283635 2026-08-13T17:36:48Z 海南深情 2661224 Created page with "'''管辖'''（英话：Jurisdiction）是[[Wp/hnm/法院|法院]]抑司法机构其听证同审判诉讼，抑是[[Wp/hnm/主权|主权]]其主要表现形式。伫𪨧多地方，无同法院其管辖无同，通常用区域同类别划分。比论讲区域法院单识听证伫许枚地方发生其诉讼，钱债法院单识听证同金钱纠纷有关其诉讼，军事法庭单单识听证同军侬有关其诉讼等。管辖抑同法院级别有关，比论讲上级法..." 7283635 wikitext text/x-wiki '''管辖'''（英话：Jurisdiction）是[[Wp/hnm/法院|法院]]抑司法机构其听证同审判诉讼，抑是[[Wp/hnm/主权|主权]]其主要表现形式。伫𪨧多地方，无同法院其管辖无同，通常用区域同类别划分。比论讲区域法院单识听证伫许枚地方发生其诉讼，钱债法院单识听证同金钱纠纷有关其诉讼，军事法庭单单识听证同军侬有关其诉讼等。管辖抑同法院级别有关，比论讲上级法院识听证无服下级法院判决其上诉案件，反之就无使。 [[Category:Wp/hnm]] 6szn3xyfu977z1brysa7rapuq54y6k7 0 3799897 7283636 2026-08-13T17:37:05Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/管辖]] 7283636 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/管辖|管辖]] gjameq6ljf4jxcrffkxhabjaa4cdioo 0 3799898 7283637 2026-08-13T17:39:27Z 海南深情 2661224 Created page with "<small>・[[File:Confusion grey.svg|20px]] 讲遘用武力手段控制特定海域其状态，请看「'''[[Wp/hnm/制海|制海]]'''」（英话：Command of the sea）。</small> [[File:Anphitrite Group and Woody Island 1.JPG|thumb|三沙市其[[Wp/hnm/永兴岛|永兴岛]]|300px]] '''海洋法益'''（英话：Maritime rights）是一只[[Wp/hnm/国家|国家]]其[[Wp/hnm/领土|领土]]向[[Wp/hnm/海洋|海洋]]延伸形成其[[Wp/hnm/法益|法益]]。Wp/hnm/清..." 7283637 wikitext text/x-wiki <small>・[[File:Confusion grey.svg|20px]] 讲遘用武力手段控制特定海域其状态，请看「'''[[Wp/hnm/制海|制海]]'''」（英话：Command of the sea）。</small> [[File:Anphitrite Group and Woody Island 1.JPG|thumb|三沙市其[[Wp/hnm/永兴岛|永兴岛]]|300px]] '''海洋法益'''（英话：Maritime rights）是一只[[Wp/hnm/国家|国家]]其[[Wp/hnm/领土|领土]]向[[Wp/hnm/海洋|海洋]]延伸形成其[[Wp/hnm/法益|法益]]。[[Wp/hnm/清朝|清朝]]末期其陈寿彭编译其《新译中国江海险要图志》，表明[[Wp/hnm/中国|中国]]其海洋法益意识伫[[Wp/hnm/中国近代史|近代]]觉醒。 海墘国家伫领海区域享有完全排他性其主权法益，这同陆地领土主权性质完全平样。伫毗连区享有其法益抑属于排他性法益，主要[[Wp/hnm/管辖|管辖]]安全、海关、财政、卫生，这批是由领海主权延伸抑是衍生去。伫专属[[Wp/hnm/经济|经济]]区同大陆架，国家享有勘探开发[[Wp/hnm/自然|自然]]资源其主权法益。另外，国家抑拥有对海洋污染、海洋[[Wp/hnm/科学|科学]]研究、海上人工设施建设其管理。伊抑延伸遘其他领域，比论讲分海洋作科学实验基地认识自然规律，阁再开展海洋[[Wp/hnm/旅行|旅行]]、举办跨海域[[Wp/hnm/文化|文化]]活动等。 [[Category:Wp/hnm]] 7rq3tyiiq8uxje95yyusnrfpi4a552w 7283644 7283637 2026-08-13T17:41:45Z 海南深情 2661224 7283644 wikitext text/x-wiki <small>・[[File:Confusion grey.svg|20px]] 讲遘用武力手段控制特定海域其状态，请看「'''[[Wp/hnm/制海|制海]]'''」（英话：Command of the sea）。</small> [[File:Anphitrite Group and Woody Island 1.JPG|thumb|[[Wp/hnm/海南省|海南省]][[Wp/hnm/三沙市|三沙市]]其[[Wp/hnm/永兴岛|永兴岛]]|300px]] '''海洋法益'''（英话：Maritime rights）是一只[[Wp/hnm/国家|国家]]其[[Wp/hnm/领土|领土]]向[[Wp/hnm/海洋|海洋]]延伸形成其[[Wp/hnm/法益|法益]]。[[Wp/hnm/清朝|清朝]]末期其陈寿彭编译其《新译中国江海险要图志》，表明[[Wp/hnm/中国|中国]]其海洋法益意识伫[[Wp/hnm/中国近代史|近代]]觉醒。 海墘国家伫领海区域享有完全排他性其主权法益，这同陆地领土主权性质完全平样。伫毗连区享有其法益抑属于排他性法益，主要[[Wp/hnm/管辖|管辖]]安全、海关、财政、卫生，这批是由领海主权延伸抑是衍生去。伫专属[[Wp/hnm/经济|经济]]区同大陆架，国家享有勘探开发[[Wp/hnm/自然|自然]]资源其主权法益。另外，国家抑拥有对海洋污染、海洋[[Wp/hnm/科学|科学]]研究、海上人工设施建设其管理。伊抑延伸遘其他领域，比论讲分海洋作科学实验基地认识自然规律，阁再开展海洋[[Wp/hnm/旅行|旅行]]、举办跨海域[[Wp/hnm/文化|文化]]活动等。 [[Category:Wp/hnm]] 1jv050ro56bxhdboqte3kqfcvrf0vd7 0 3799899 7283638 2026-08-13T17:39:58Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/海洋法益]] 7283638 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/海洋法益|海洋法益]] 8aysux8htlbvsuve018k352k4egh9s1 0 3799900 7283640 2026-08-13T17:40:31Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/海洋法益]] 7283640 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/海洋法益|海洋法益]] 8aysux8htlbvsuve018k352k4egh9s1 0 3799901 7283641 2026-08-13T17:40:46Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/海洋法益]] 7283641 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/海洋法益|海洋法益]] 8aysux8htlbvsuve018k352k4egh9s1 0 3799902 7283642 2026-08-13T17:41:16Z Ngminnie 2608586 Created page with "Abū al-Qāsim Khalaf ibn al-'Abbās al-Zahrāwī al-Ansari( vorihuŋ saŋa 936–1013), jɛmaa banuʋ al-Zahrawi, ka Laatin tɩrɩŋ baŋ buoɔnuʋ Albucasis bɩɩ ka Abulcasis (Lorbi tɩrɩ Abū al-Qāsim la bla) daaŋ ɩyɛ Lorbi tɩɩŋ-ɩra, sɛra anɩŋ chemist ayi al-Andalus (jine Spain). Ʋ paaheyɛ nɩba mine aŋ baŋ wɛrɩbʋ nimbiri suŋ, soŋsogo jɛmanɩ nƶŋ." 7283642 wikitext text/x-wiki Abū al-Qāsim Khalaf ibn al-'Abbās al-Zahrāwī al-Ansari( vorihuŋ saŋa 936–1013), jɛmaa banuʋ al-Zahrawi, ka Laatin tɩrɩŋ baŋ buoɔnuʋ Albucasis bɩɩ ka Abulcasis (Lorbi tɩrɩ Abū al-Qāsim la bla) daaŋ ɩyɛ Lorbi tɩɩŋ-ɩra, sɛra anɩŋ chemist ayi al-Andalus (jine Spain). Ʋ paaheyɛ nɩba mine aŋ baŋ wɛrɩbʋ nimbiri suŋ, soŋsogo jɛmanɩ nƶŋ. 3g0wc7wjexf78f6tj40k53u5ie4esut 7283759 7283642 2026-08-13T20:08:38Z Syunsyunminmin 2576388 Syunsyunminmin moved page [[Wp/wlx/al-Zahrawi]] to [[Wp/wlx/Al-Zahrawi]] without leaving a redirect: [[I:CASE]] 7283642 wikitext text/x-wiki Abū al-Qāsim Khalaf ibn al-'Abbās al-Zahrāwī al-Ansari( vorihuŋ saŋa 936–1013), jɛmaa banuʋ al-Zahrawi, ka Laatin tɩrɩŋ baŋ buoɔnuʋ Albucasis bɩɩ ka Abulcasis (Lorbi tɩrɩ Abū al-Qāsim la bla) daaŋ ɩyɛ Lorbi tɩɩŋ-ɩra, sɛra anɩŋ chemist ayi al-Andalus (jine Spain). Ʋ paaheyɛ nɩba mine aŋ baŋ wɛrɩbʋ nimbiri suŋ, soŋsogo jɛmanɩ nƶŋ. 3g0wc7wjexf78f6tj40k53u5ie4esut 0 3799903 7283643 2026-08-13T17:41:36Z Derli Bento 2698767 Kókũ vỹ kanẽ kãsir jẽ, kar tóg kanẽ kusũg jẽ, ti pẽn ũ tóg mag nỹti, kar ti pẽn ũ ag tỹ kãsir nỹ tĩ. Ti kysã vỹ tỹ mãrso kã ke nĩ. 7283643 wikitext text/x-wiki == Kẽkág == Kókũ vỹ kanẽ kãsir jẽ, kar tóg kanẽ kusũg jẽ, ti pẽn ũ tóg mag nỹti,  kar ti pẽn ũ ag tỹ kãsir nỹ tĩ. Ti kysã vỹ tỹ mãrso kã ke nĩ. 8oh2wed1k6pcdsyjoinznce44f2xzip 0 3799904 7283645 2026-08-13T17:41:50Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283645 wikitext text/x-wiki == Pirã grã == Vỹsa ke ag vẽjẽn hỹ vỹ tỹ pirã grã ja nỹtĩg nĩ. Kỹ ag vỹ pãri han kỹ goj [[File:Ensenada fish market 2.jpg|thumb]] var kãkã fig tĩ, krẽkufár ag tỹ goj jagma re kỹ ag vỹ pãri ki vár tĩ, ẽn ki ag pi jãpry mãn tĩ ser. Kỹ ag vỹ goj kãki pãri kunũnh kỹ krẽkufár mág ag tavĩn gég tĩ, ag tỹ ko jé ser, ũn kẽsir ag tỹ ag vỹ vyrmỹ vin tĩ. Kỹ ag vỹ krẽkufár nug vãm kar pĩ gru kri vãm tĩ, ag tỹ ti grã kỹ ko jé ser. Ketũmỹr ag vỹ ty féj nũnh kỹ pirã tỹ kãkã fig tĩ, kar ag tóg mrãj rỹ ki grãg tĩ gé, ag tỹ ti grã kỹ ko jé gé ser. 7vrhdq7bkoyaq60n6i3k03cpq8lbpeb 0 3799905 7283648 2026-08-13T17:45:39Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283648 wikitext text/x-wiki == Jyjy si == Ẽg tỹ ũ kri kanhágág jyjy si fi kỹ, ẽg tỹ tag mỹ ẽg tỹ nén ũ há ven ẽn ri ke nῖ vẽnh jykre há ki kanhrãn jé ẽn ke gé. Ẽg jyjy vỹ tỹ ẽg patrimônio nỹ tῖ, ẽg pi ti vég tῖ hãra tỹ ẽk krῖ ki jã ẽg jykre ki ke gé ẽg kãme tag ti, ẽg historia ke mũ tag ti vỹ krỹg jé tũ nῖ. Ẽg jyjy tag tugnῖn ẽg tỹ janẽ kinhra nỹ tῖ, tag tugnῖn ẽg tỹ jagnẽ tu há nỹ tῖ, ẽg tỹ janẽ kãmũ já ki kanhró nỹ tῖn kỹ. Kỹ ẽg tỹ tag tugnῖnẽg tỹ jagnẽ mré ke pẽ nỹ tῖ ki kanhró nũ tῖ. == Ẽg to vãme == Tỹ ẽg kanhgág nỹtῖ, kỹ ẽg vỹ sul do Mrasir ki nỹtῖ, e tỹvῖ ẽg nỹtῖ. Kar ẽg vỹ kanhgág ũ ag rikén ẽg kãme vin han ki kanhró ẽg tῖ gé, ẽg tỹ ẽg nón kãmũ ag mỹ tón jé gé, ag tỹ ẽg vãme tag kãjatun tũ nῖnjé. Ẽg to jykren ki,  ẽg tỹ ga tag kri nén vég mũ tag vỹ tỹ ẽg mré ke nỹtῖ, mỹr ẽg mỹnh ga fi krẽ kar vẽ, hã kỹ ẽg tỹ ser jagnẽ vῖ ki kanhró nỹtῖ ke mũ ser, kar ẽg tỹ ẽg mỹnh ga fi hã ki ẽg vẽjẽn kunũnh ke mũ ser, ẽg tỹ jagnẽ mré ko kỹ rῖnrῖr mũ jé. Vãnh rãnhraj tag vỹ tỹ kanhgág tỹ vãnh kanhrãn tῖ ag tỹ kãki vẽnhkanhrãn fã tẽgtũ ki nỹtῖ tỹ: Escola Estadual Indῖgena de Ensino Médio Cacique Sỹgre, Escola Estadual de Ensino Fundamental Goj Ror kar Escola Estadual de Ensino Fundamental Jag mág, ẽmã Pinhalzinho ki nỹtῖ, Planalto ki. Vẽnhkanhrãn fã ag rãnhrãj tag vỹ kanhgág ag jyjy si tu han ka nῖ, vãsỹ ẽg si ag tỹ ag krẽ jyjyn fã. Hãra ũri ẽg tỹ tugnỹm mỹr, ẽg tóg ẽg tũ pẽ tag kãjatun nỹtῖ nῖ, kỹ ẽg tỹ ser jãfῖn kỹ rán kỹ tuvãnh sór mũ, ẽg nón kãmũ ag tỹ ve kỹ ag krẽ kri vin jé, ẽg si ag jyjy tỹ vãfor tũ nῖnjé. Kar ẽg kãmῖ ũ tỹ ẽg jyjy ne tó ẽn ki kagtῖg nỹtῖ gé, kỹ ẽn ag vỹ ser vãsóg ki jãfῖn kỹ ki kanhrãn mũ, ã jyjy tỹ ne tó nῖ ẽn ti. Vãnh rãnhrãj tag vỹ jãfin mág nón han kỹ nῖ, kófa a vῖ ag jykre, ag tỹ nén ũ ki kanhró mág tỹ vãnh kamhrãn tῖ ag mỹ tó jé hãvẽ ser. Mỹr ag tỹ han fã si vẽ, ag tỹ vãnhkagta pũn kỹ vãsynsán kar ag mré ke ag synsán fã ẽn ti ke gé. Kanhgág vῖ ki ẽg jyjy vỹ e nỹtῖ ũri, ũ vỹ  nãn kãmῖ ãkré rῖnh kỹ nỹtῖ, javo ũ vỹ kãmῖ sẽ ag jyjy rῖnh kỹ nỹtῖ gé, kar ũ vỹ pã, ῖ mag ag jyjy rῖnh kỹ nỹtῖ gé. == Kunyn == Kunyn vỹ tỹ ag jyjy nῖ (gῖr gré ag), kar gῖr tag vỹ rá ror jẽj mũ gé. Kunyn vỹ kanẽ há tavῖ nῖ, vãnh pénῖn tỹ nén ũ kar vég tῖ. Hã kỹ ẽg tỹ kunyn to jẽsῖ pãvanh há ke ke mũ. == Mῖg == Mῖg vỹ tỹ ag jyjy nῖ (gῖr gré ag) Gῖr tag vỹ jatu nῖj mũ, tar tavῖ ra, jũ kórég nῖ jé tóg mũ. Kamẽ vẽ Mῖg ti. == Gatẽn == Gatẽn vỹ tỹ fag jyjy nῖ (gῖr tẽtá fag). Gatẽn fi vỹ kujá mré rãnhrãj mũ, mỹr pẽj fi vẽ. == Gavóg Sῖ == Gavóg Sῖ vỹ tỹ ag jyjy nῖ (gῖr gré ag), Gavóg Sῖ vỹ tỹ pẽj nῖ gé, tag vỹ kujá mré rãnhrãj mũ gé. == Kanhgág ag kãmũ ja kãme == Kanhgág ag kãmũ ja to vãme tag ki vãnh mỹ kanhgág ag je tỹ ga ki pa kỹ nỹtῖ, hã kỹ ẽg tỹ ga kor ve nỹtῖ. Paraná sudeste tá ga nor je tỹ nῖ kanhgág ag pa ja ti vãnhmỹ. Ag kãpa mũn kã ag mré ag junỹtῖ ag je tỹ kãmũ ja nῖ gé: Kanhru kar Kamẽ ti ke gé. Kỹ ser Kanhru je tóg kãkutã vén ã tũ ag mré, hãra ag ja tỹ kyjo pãn kãsir, hãra ag je tỹ tar há tỹvῖ nỹtῖ. Kar ser Kamẽ je tóg ã tũ ag mré kãkutã mũ gé ser, hãra ag je tóg ag há kar mág nỹtῖ, pãn mag, kar ag je tóg mũ krój nỹtῖ. == Vãjã’ỹr == Jagnẽ régre tag ag vỹ ser vãja’ỹn mág mũ, kar ag vỹ ser ag krẽ tỹ ga kri tarũm ke mũ gé ser, kỹ ser Kanhru mré Kamẽ tỹ vãnhgrun mág mũ ser, hãra ag tỹ ag rá tugnῖn jagnẽ ki kanhró nỹtῖ. Kanhru vỹ ráror ni, javo Kamẽ vỹ rátéj nῖ, nãn kãmῖ ãkré kar, kar sẽ ag ke gé. == Jagnẽ jamré fag tỹ jagnẽ synsán vẽ ser, kujá ag mré vãnh kanhrãnrãn kar == Tag tugnῖn ẽg tỹ kanhgág vῖ ki jyjy vỹ ẽg rá to vin kỹ nỹtῖ. Gῖr tỹ mur kỹ ẽg si ag kar kujá ag tỹ ser gῖr ẽn jyjy fij mũ, ti jóg rá tugnỹm kar, ti tỹ ti mog kỹ vãnh kygnãg tũ nῖnjé. Kamẽ fi vẽ tag fi, javo fi kósin vỹ rá ror jé, ti panh rá tugnῖn ke gé. op0hlfm9f7k9bjq427pr7w2ahtm61pj 0 3799906 7283651 2026-08-13T17:55:02Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283651 wikitext text/x-wiki == Ẽgpénh me == Ẽgpénh vỹ tỹ mỹg mág pẽ nĩ. Ẽgpénh ti me ta tỹ kafej grẽjgy tỹ han ka nĩ. [[File:Runny hunny.jpg|thumb]] [[File:Apis mellifera flying.jpg|thumb|Ẽgpénh]] Ẽgpénh ag tóg tỹ Mrasir ki ke pẽ nỹtĩ. Ẽgpénh sy ag tóg mỹrér kyrẽg nỹtĩg nĩ. [[File:Pangetkon, Shan Hills, Myanmar, Fresh organic honey in honeycombs.jpg|thumb]] Ẽgpénh me tóg mỹrér kyrẽg nĩgtĩ. Ẽg tỹ ko kỹ tóg grẽjgy ra fẽjgy mẽ nĩgnĩ. Ti me tóg tỹ vẽnhkuhur kagta nĩ. Kar ta ẽg nĩjé kutar ki há nĩgé. tcckl3hjdy8l6w9c36pw20pwh1i3cpr 0 3799907 7283652 2026-08-13T17:56:52Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283652 wikitext text/x-wiki == Hẽren kỹ ẽgpénh me koj ke nẽ == Kanhgág ag tóg sĩnkỹ kron ketĩ kurẽ kar kã. Ẽg kuhur kỹ ẽg tỹ kron fã vẽ gé. Gĩr kar ũn sénh há vỹ kron ke nĩ gé. 43sc15osvurphbzv4apo887ionkee33 0 3799908 7283653 2026-08-13T17:57:59Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283653 wikitext text/x-wiki == Jẽsĩ ko tĩ ũ, to vẽme == Kanhgág vỹ vãsỹ ti ẽkrénh tĩg kỹ ti tỹ nén ũ koj ke ẽn tavĩ nón tĩ tĩ. Kỹ kanhgág vỹ jẽsĩ jo ẽgje han tĩ, hãra ẽgje to jẽsĩ nĩ sá vỹ sa ja nĩgtĩ. Ka kanhgág vỹ vyn ja tũ nĩgtĩ, jẽsĩ nĩ sá vỹ tỹ kirĩr ke nỹtĩ, jẽsĩ tag vóg ge tũ ẽg nỹtĩ. Mỹr pi tỹ ẽg ta koj ke nỹtĩ. Kỹ kanhgág vỹ jẽsĩ nĩ kupri ẽn tavĩ hẽ vóg ge mũ. Jẽsĩ tỹ eg vóg ge mũ ũ hã vỹ tỹ, pẽnku’ĩ, pẽti, sórẽg, vo, pénu, krónhkrónh ke mũ. Jẽ vo ẽg ta jẽsĩ vóg ge mũ ũ hã vỹ tỹ, sẽgsó tyryr, kó’y, ynhynh, tyryry, marero, pẽnfág ke mũ. Kỹ sa jẽsĩ jo ẽgje ũ han, hãra sórẽg vỹ sa, kỹ inh vé sórẽg vyn kỹ ti tén mỹ ha, sỹ ti fẽr nũj jé, ti pãn kar ti nug kar ti jẽ nũj jé sóg, kar inh vé goj mãn kỹ ki sórẽg kupej mũ ha, ti tỹ jẽnhkri ke jé, kar inh vé sa tỹ to tĩn mũ ha ke gé, sỹ kar kusin kỹ ti grã kỹ ko jé. Pĩ han kar inh vé sórẽg tỹ kri fij mũ ha, pĩ tỹ pránh gen kỹ. Ti grã kỹ inh vé koj mũ ha ser, hãra sỹ kumẽr hã ko tĩ, sỹ ti kuka tỹ kãmkãm kej ha mãn kỹ, mỹr ti si tỹ ẽg mỹ jag tỹ jẽsĩ ko kỹ ti kuka tỹ kãmkãm ke tũgnĩ ke tĩ, kỹ sóg ser to ẽkrén kỹ kumẽr hã ko tĩ. Vẽnh mỹ ẽg tỹ jẽsĩ ko kỹ ti kuka mré tỹ kãmkãm ke kỹ ẽg tỹ kejẽn nãn ki rã kỹ vẽnh péju kỹ ẽg nẽji tóg tẽmtẽm ge tĩgtĩ. Kỹ ẽg tỹ jẽsĩ ko kỹ ti kuka tỹ kãm kej ke pi jé ser. 824mh5ewnulu8ihkp59ttfacg729fu0 0 3799909 7283654 2026-08-13T17:58:03Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283654 wikitext text/x-wiki == Nérjór == [[File:Bieberbach Kirschgarten Kirschen-20230709-RM-171017.jpg|thumb]] Nérjór pẽn vỹ téj jẽ. Ti pẽn vỹ kanér jẽ. Ti rãn kỹ tóg grẽ nĩ ti, kanẽ vỹ kusũg nĩ. Vẽnh kaga mỹ tóg há nĩ gé, ti féj ti: artriti kar, presỹo téj kar ẽg rỹj mỹ ke gé. akzrwuxigfov9rnyztnbw5zqksnc5w2 0 3799910 7283659 2026-08-13T18:00:06Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283659 wikitext text/x-wiki == Mỹg me kãme == Mỹg me vỹ ta kanhgág ag vẽjẽn pẽ nĩ. Órog finhfej, kar gãr finhfej kỹ mỹg vỹ me nĩ ser. Ko há vỹ nĩ mỹg me ti. Ka nor kãki tóg ti me han tĩ, kar ga nor kãki ke gé. Ẽg tỹ mỹg me jãvanh kỹ ẽg tóg ti sy hã jãfĩn tĩg mũ, kỹ ẽg tóg vej mũ ser, kỹ ẽg vỹ to pĩ han tĩ, pĩ nĩjãg kỹ ti sy vỹ pétãj mũ, kỹ ẽg tóg pẽfyn mũ ser. Ti néj vỹ kupri, mỹrér kar sá nĩ. Tinéj kupri vỹ me jãpréj nĩ ver, ti néj mỹrér vỹ me mỹrér tuj nĩ ser. Jãvo ti néj sá vỹ tỹ ti si nĩ ser, me tuj tãvĩ tóg nĩ, kãgãg ve tóg nĩ tỹ asukri ve ti nĩ. Kỹ hã vẽ mỹg me kãme ti. 2ksqgzekwb5fixmrmmo5ak4pazx6sl0 0 3799911 7283661 2026-08-13T18:00:42Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283661 wikitext text/x-wiki == Ẽg jẽgá == Ẽgjẽgá vỹ ta kanhgág vẽjẽn ũ nĩ gé, vỹsã ẽg si ag tỹ koj fã ũ vã gé. Ẽg tỹ han jé ẽg gãr tóg grãnh kỹ goj ki néj mũ, gãr junun kãtá ti kanẽ ẽn tỹ ẽg han kenĩ, gãr kanẽ há tavĩ ẽn pi ta han há nĩj mũ, mỹr tỹ grã vãnh han mũ. Ti ko vỹ grẽjgy nĩj mũ. Ka hã vỹ ser ẽgjẽgá to vãme ti. bohnsudks7o9wmyd51xmow36wvdh6jn 0 3799912 7283663 2026-08-13T18:01:27Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283663 wikitext text/x-wiki == KYRŨ AG KAR TYTÃG FAG TO VÃME == == Ẽg tỹ rãnhrãj ke == Ẽg tỹ sexualidade tỹ gῖr mré rãnhrãj jé, ẽg tóg to jykrén vén mũ, ẽg tỹ kar tavĩn tỹ rãnhrãj jé. Jagy sῖ tóg nã hãra, ẽg to ke tag ti, kỹ ẽg gera tỹ rãnhraj sór kỹ tóg hãra ki kroj mũ gé, mỹr kejẽn ũn gré ag tóg ũn tẽtá fag tã ũ kamã han tĩ kejẽn ẽg vẽnh kanhrãn fãn kãki, tag tunῖn ẽg tóg ser kyrũ ag mré ũn tẽtá fag kanhrãnrãn sór mũ, nén ũ tag to. Tag ki sóg ser inh ẽg vẽnh kanhrãn fã kãki gῖr mré to vãmén kar kãgrán mũ, gĩr fag tỹ ag mré tỹ rãnhrãj jé, kỹ ser ũn gré ag tỹ ũn tẽtá fag mré kãgrá sánsán tῖ ser. Vẽsỹ vẽnh jóg, vẽnh nỹ pi ti krẽ tỹ mogmog nỹtĩ nĩ kỹ mré vẽmén kỹ mỹ, ge vẽ ke jãfã nỹtĩ, kỹ tóg ki kagtĩg nỹtĩ sir, ẽn kin pi vẽnh kirĩr kinhra nỹtĩnh mũ, kỹ tóg vẽsỹrénh tĩ sir vẽnh kaga kórég kẽgmĩn kỹ. Ũn tẽtá fi tóg fi tỹ gĩr ra kyfyg tĩ gé. Tag tugnĩn ẽg tóg to vẽsãnsãn mũ, ẽg mỹ, há vẽ, ge vẽ ken jé. Taki inh ne ser ẽg há kãgrán mũ. Kỹ gῖr ag ne ser gῖr fag mré tỹ rãnhrãj mũ, gῖr mỹ ẽg tóg respeito to vãmén ke nỹ tĩ gé, mỹ ke? Ẽg to ke, vãmén kar gῖr kar tỹ jag nẽ renhpenhta ke han tῖ ẽg vẽnh kanhrãn fã kãki, ketũmỹr ag tỹ kanhinhir vẽnh mỹ han kamẽ nỹtῖnh mũ. Jo ser tytãg fag kyrũ ag mré to vãmén tóg tỹ ũ nỹj mũ gé, ãn ki tóg jagy nỹ ser, mỹr tỹ nén ũ kar mré toj ke vẽ; sῖgar, gojfa, jagnẽ to há, vẽnh kaga kórég, ũn tẽtá fag prỹg ve, preservativo ke mũ ẽn, kỹ gῖr fag, kar gῖr ag tỹ kãnhmar jag nẽ mỹ krẽg tũ nῖn jé. Ẽg vẽnh kanhrãn fã kãki gῖr mré tỹ rãnhrãj. == Vãsỹ ke ag jykre == Vãsỹ ũn tẽtá fi mog jẽn kỹ fag mỹnh, kar fag panh tóg ser fag mỹ fag mén ke to vãmén tῖ, hẽremũn fi panh tóg rá ror nῖj mũ, kỹ ser ũn rá téj tóg tỹ fi kakrẽ nῖj mũ. Kỹ jo gῖr tẽtá fi tỹ ser kri prỹg tỹ 10 ketũnĩmỹr 12 ke ãn kã, fi má fi hẽ tóg ser fi vej mũ, fi kirĩr jé fi mũ gé, fi kanhrãn jé fi tóg mũ, ũn tẽtá fi má fi, vẽjẽn han ki, kur kygfa, pisé han, ῖn kirῖr kar, kỹ ser fi tỹ mén mỹr fi tóg to kanhró nῖj mũ. Kar fi mén mỹr fi tóg to jygre nῖj mũ ser, ke fag tóg tĩ ũn si fag, kar fag tóg ũn tẽtá fag kygtãg tῖ gé, kỹ fag tỹ kãnhmar kufyg mỹr fag tóg fag krẽ mẽn há han mũ ser. Ẽg tỹ ẽg krã mỹ, ũn si ag jykre tó vãnh kỹ tóg nén ũ korég han sór ke mũ, ẽg krẽ mog jẽn kỹ ẽg tóg, ẽg tũ pẽ to ti mré vãmén ke nῖ, kã tóg tĩg há han mũ. == Kanhgág si ag jykre to vãme == Ã krẽ mog jẽn kỹ mỹ ũn si ag jykre tóm nῖ, kóreg pi jé, ti mỹ há vã, mỹr ẽg to jykrén kỹ tóg tỹ respeito ke mũ ẽn rike nĩ. Ũn tỹ ã mré ke ẽn ag mỹ régre kem nῖ, ũ tỹ ã jo ke ẽn ag mỹ kẽke kem nῖ, ũn tỹ ã nón ke mỹ jẽvy kem nῖ, jo ũn si ag mỹ jóg kem nĩ, ketũmỹr jóg kófa kem nῖ, hẽremũn tóg ã mré ã rá kãmi ke tũ nῖn kỹ ti mỹ, kakrẽ kem nῖ, kỹ ti krẽ tũ nῖ vẽ, hãra respeito vã, kar ũn tetá fag mỹ kem nῖ gé, ã kakrẽ prũ fi mỹ ã tóg, má kej mũ, kar ã jóg prũ fi mỹ, inh nã kem nῖ. Ẽg tỹ kanhgág jykre pẽ vã tag ti, kã fi han nῖ, kỹ ã tóg kejẽnh ã krẽ mỹ tój mũ, ke gé. == Nén ũ kóreg tag vóg ge tũ. == Goj fa: Goj fa ke mũ tag vón ge tũ, nén ũ há pi jé, gῖr mỹ ke pi jé gé, ẽg kókég tóg tῖ, ẽg jykre kókég tóg tĩ gé. Kar tóg ẽg tỹmã krãg mũ, kar tóg ẽg nũné krãg tĩ gé, nén há pi jé, kyrũ kar tytẽg fag mỹ ke pi jé gé, gῖr mogmog nỹtĩ ẽn mré to vãmén nῖ, tóm nῖ vẽnhkanhrãn fã kãki, ketũmỹr ẽg ῖn kãki tóm nĩ gé. Nén kórég vẽ goj fa ti, ũ tóg tin kron kỹ ti prũ fi rẽg tĩ ha mẽ, rárá kỹ tóg jag tén tĩ gé pénmé ti, ti pi nén há ũ han tĩ, pénmé ti.Sĩgar: Sῖgar pi tỹ gῖr mỹ ke nĩ, nén ũ korég vã tag ti, hã rike tóg nĩ gé, ũn ti nῖja tag ko mũ ẽn mỹ kórég vẽ kegé, kejẽn ũ tỹ ã mỹ ven sór kỹ, ko sór tũg nῖ, ketũmỹr tóg ã tamã kokén mũ, cancer kemũ ãn nῖm tóg ti, kar tóg ẽg jã kórég han mũ gé, sῖgar tóg ẽg jãnger tỹ kymkym ke tῖ gé, kuhur krỹg ja tũ han tóg tῖ ser kegé. Vẽnh kirῖr nῖ, nén ũ kórég tag vóg sór tũg nῖ. Kyrũ mré tytãg fag mỹ ke vã, vẽnh jykre tag ti, kỹ jãmãm nῖ, ũn kanhró tỹ ã mỹ vẽnh jykre nῖm kỹ jãmãm nῖ, fi han nῖ, ã krῖ kãki. Kar nén kórég jyjy ne mỹkãjỹ ke ti gé ha mẽ, ũn mỹ vῖ kórég hã vỹ ser tag vóg tῖ, nén ũ korég tavĩ vã ser. Ũn tỹ tag ko mũ ẽn tóg ser krῖ vẽnh mỹ han kỹ tῖj mũ ser,kar tóg jykre tũ tῖj mũ, jũ kamã han tóg tῖ, ũn nén tag vóg tĩ ti. Krój nῖ mã nῖ ja tóg mũ. Kỹ nén ũ kórég tag vóg sór tũg nῖ, mỹ ke? Vẽsỹ pi ge tĩg nĩ kanhgág jamã kãmĩ, ũ pi nén ũ kórég tag kinhra nỹtĩg nĩ, hãra tóg ũri ke tũ tĩ, gĩr mré hã tóg vóg mũ nĩ ha, kỹ tag tóg ẽg mỹ jagy tĩ, hã kỹ ẽg tóg mág ki ãjag mỹ nén kórég vẽ ke sór mũ, kir vóg sór hẽ, ã tỹ vóg kỹ ã pi kar krỹ ke mãn mũ, nén kórég hã tóg ã ki ge kej mũ sir, ã tỹ krỹ ke sór mũra ã pi ti kato tar nĩ sir, ã tar kãfór tóg nĩ, ẽn ki ã tóg ki vẽnh fón han tĩg mũ sir, ki venh fón han tĩg jé ã tóg ke mũ. Kỹ ha mẽ nén ũ kórég tag to grẽn ke tũg, ã mã há jé ke vẽ. == Vẽnhkaga kóreg: == Ẽg krẽ kyrũ ag, kar tytẽg fag mré ẽg tóg vẽnh kaga korég to vãmén ke nỹtῖ, ẽg tỹ ta vẽnhkanhrãn tῖ tag ti, mỹr kyrũ ta ser kri prỹg ta 13, 14 ẽn tỹ ser, jag to há ke sór kamã jẽg nῖ, kar ũn tẽtá fag tóg hẽrike nỹtῖ ke gé, kỹ ser ẽg tỹ vẽnhkaga kóreg tag tój ke nỹtῖ ham, kỹ kyrũ kar tytãg fag tỹ vẽnh kirῖr kinhrãg mũ. Mỹr vẽnhkaga kórég ag (DST) kemũ ẽn tỹ jagy tavῖ nỹ, to tóg ẽg mỹ a tῖ, ẽg tỹ ti kagta ki króm tũn kỹ tóg ẽg tén tῖ. Vãsa vẽnhkaga tag tóg ẽg kãmi tῖ, fóg kaga vã tóg, ũn si ag tóg ti kagta kinhra nỹti, jo tóg fóg ag mỹ kagta tũ nῖ, ky kejẽn kyrũ ty tytãg fi mré nũr sór kỹ tóg vẽnh kirῖr ke nῖ, preservativo ke mũ ẽn usa kej ke nῖ. Kyrũ tỹ tag kinhra nĩ kỹ tóg vẽnhkaga kórég mãn ke tũ nĩ sir. Tytãg kar kyru mré nén korég to vãmén. Escola Estadual Indígena Fág Nhin. Kar ser vẽnh kaga korég tag pi pir nỹ ti, e tóg tῖ, kã vẽnh kirῖr nῖ. Sῖgar, gojfa, kar nén ũ kórég ke mũ ẽn ko sór tũg nῖ, ketũmỹr ã tỹ ã kurã kãmũj ke mũ kókén mũ, kar tỹ ẽg há kókén mũ gé. == Kyrũ ag kygtãg fag == Vãsỹ ũn si ag tóg gῖr mog jẽ ãn kỹ, nãn kãmῖ vẽnhkagta tỹ ag vóg tῖ. Ag tar há nỹtῖ jé, ag tỹ no tỹ pẽg há nỹtῖ jé gé, ag tỹ jykre há mog jé gé, vẽnhkagta nénh ag tĩ, kar ũ tóg pũn mũ gé. Vẽnhkagta tag jiji ũ hã vã karug mág ke mũ, kar vẽnhkagta ũ jiji hã vã krygmẽ ke mũ, vẽnhkagta nej tag tỹ ũn si ag tóg tỹ kyrũ ag kupej mũ, kar ag tóg pũn kỹ ti pránh tỹ gῖr ag nῖgnó mῖ tῖn mũ, kar ag ne tóg ag fa mῖ sánsán mũ ke gé, ag krῖ mré hã ag tỹ vẽnhkagta tỹ kupég tῖ, kar ag ne tóg ti féj nénh kỹ krokon mũ gé. Ẽn ki ag jykre tóg mur tỹ mrãnh kej mũ, ẽg tỹ kanhgág tóg vẽnhkagta kar kinhra nỹtĩj ke nĩ. == Ã mog kỹ (kyrũ kar tytãg fag) == Kyrũ ag tỹ kri prỹg tỹ 11 ketũmỹr 12 ke ãn kỹ, ag mog vẽ ser, ne nã herej? • Ti pãn tỹ mog tῖ. • Ti kyki tóg kãpaj, ti jãrã mῖ. • Ti juvã vã munmur mũ. • Ti vῖ vã mág mũ. • Ti gré tỹ mog mũ gé. • Ti jãnmanh vã mog ti gé. • Ti jagfy tỹ kãpaj. • Ti jãrã tỹ ger mũ gé. Kỹ tag tugnῖn vẽnh kirῖr nῖ, vẽnh kupe mé han nῖ, ky ũ pi ã ger mãj mũ ser, pẽnva féj kar jumi féj mur tẽg tỹ ã jãrã kupem nῖ, kỹ ã pi ger, kar vãn tánh to farῖnh ve ẽn tỹ ã kakã mῖ tĩn nῖ, kỹ ã jagfy tỹ pipir kej mũ. == Ũn tẽtá fag mỹ ke == Ũn tẽtá fag ty kri prỹg tỹ 10 ketũmar 12 ke ãn kỹ fag tóg hẽn rikej mũ gé: • Fag pãn tỹ mogmog vén tῖ. • Fag jãrã tỹ ger mũ gé. • Fag kyki tỹ kãpaj mũ gé. • Fag nũgje tỹ mogmog mũ gé ser. • Fag kysẽ ve vã térej mũ gé. • Fag fu ta mog mũ gé. Ũn tẽtá fag tóg vẽnh kirῖr mág han ge nỹtῖ, fag vẽnh kirῖr tũ nĩn kã fag krẽg mũ kãnhmar. Kỹ ũn tẽtá fi tỹ fi kysẽ ve kỹ fi tóg vẽnh kype kamẽ han mũ, fi tỹ ge tũ nĩ kã fi kyvénh tóg fi kã fun kej mũ sir, hã kỹ fi tóg vẽnh jãnhkrig han ge nĩ. == Gĩr fag kysẽ ve to vãme == Gῖr tẽtá fag tỹ ser kri prỹg tỹ 10, 11 ketũmỹr 12 ke ẽn kã fag nũgje tóg mogmog vén mũ, hãn kỹ fag tóg vẽnh kirῖr mág han ke mũ, ũ tỹ fag vej ke mũ ẽn fag hãva tỹ fag mỹnh fag nỹ tῖ ser. Fag mỹnh fag vỹ fag mré to vãmén ke mũ, kỹ fag pi jurũn kej mũ, kanẽ jur ke tũ fag nῖ ser, mỹr tỹ fag gaga rike nỹ, nén ũ kar to fag vẽnh kirῖr mũ, tytẽg sῖ fi kysẽ kãtere kỹ fi pi fi krῖ kupej, goj vóg ge tũ, rãrῖr mῖ tĩg ge tũ, fi tỹ fi krῖ kupe kỹ fi tóg krῖ kaga tar han mũ, jo fi tỹ goj vóg mág kỹ fi gró tóg kaga kãfãn mũ, fi tỹ fi kysẽ ven kỹ. Kar fi tỹ rãrῖr mi tῖ kamã han kỹ fi kyvénh tóg kãtĩg mág mũ gé. Ẽg tỹ kysẽ tá krỹg kỹ ẽg gró tóg kaga kãtãvῖn tῖ gé, kỹ ũn si fag vẽnhkagta hẽ vã tỹ pri pãn sá nῖ, nénh kỹ ẽg tóg kron ti kỹ ẽg gró kaga tỹ kẽnhvy kej mũ kar ẽg kyvénh tỹ sῖ tig mũ gé, kã hẽ vẽ ser gῖr fag kysẽ to vãme ti. == Kófa Felipe ó == Vãsa inh mog jẽn kỹ sóg nén ũ han sór kamã jẽg nῖ, kỹ inh ne kejẽnh jẽsῖ pénũg mũ, kỹ sóg inh mỹnh fi mỹ vatῖmũ, kỹ inh mỹnh fi ne, kósin vãsa kanhgág jũ fag tỹ, fag krẽ kyrũn jẽn kỹ, ag ẽkrénh krãn tĩ, ke mũ. Kỹ sóg ã mỹ ã ẽkrénh ve krãn mũ gé, ke fi tóg mũ, inh mỹnh fi, inh mỹ. Pῖ kato nῖ kỹ fi tóg tỹnh mũ ser: Inh kósin vỹ jẽsῖ pénũ Inh kósin vã jẽsῖ pénũ Kỹ sa ti mỹ krãn ge vã Kỹ sa ti mỹ krãn ge vã Ke kỹ fi tóg mrãj mĩ tĩn tẽgtũ han mũ, kỹ kyrũ sῖ ne tóg ser nén ũ pénũ há jẽj mũ ser. Kỹ sóg ti mỹ nῖm mũ, ti tỹ kon jé. Kỹ pi ti kagãg mũ gé, sỹ ti ẽkrénh krãn tugnῖn, ke fi tóg mũ, fi tỹnh kãmĩ. == Kyrũ kar tytãg fag mỹ jykre ũ == Vãsỹ ũn si ag tỹ gῖr mogmog nỹtῖ ẽn mỹ tój fã ũ vã: Jykre há nῖm nῖ. • Nén ũ péju tũg nῖ, ũn sénh tỹ ã mỹ vῖ kỹ jẽmẽm nῖ, kato vῖ sór tũg nῖ, ã jũ hãra vῖ kónãn tũg nῖ. • Fagrῖnh mỹ ũ to vῖ tũg nῖ, kakanẽ vãnhkygnã ko tũg nῖ, ketũmỹr ã tỹ vãnhkygnãj mũ ã vẽnhpéju kỹ. • Ũ tẽtá fag pi garῖnh tỹfór koj mũ ketũmỹr fi tỹ vãsãréj mũ, fi tỹ fi kósin mãn kỹ. • Garῖnh nér ko tũg nῖ gé, ketũmỹr ã tóg jãfaj mũ, ũ tỹ ã tãnh kỹ. • Nén ũ krῖ kojo koj ke tũ nĩ gé, ketũmỹr ã tóg kãnhmar gãnh kuprig mũ. Nén pãn ko tũg nῖ gé, ketũmỹr ã tóg ã pãn tỹ jón ke kamã han mũ. • Prũ ter ja kar mén ter ja ki ã kanã tãn tũg nῖ, ketũmỹr ã tóg nũr kufy nῖj mũ, kar ã tóg kaga kamã nῖj mũ gé. • Vãnh kar jagãgtãn nῖ, kỹ ã tóg vãnh kar mỹ jagãgtar nῖj mũ, pã´i vĩ ki jãmãm nĩ, ã tῖg ja mῖ. • Vẽnh kãmi vẽnhkagta tỹ vẽnhkupem nῖ, kỹ ã pi kagaj mũ. • Ã mré ã rá kãki ke mré jãg sór tũg nῖ gé. Kỹ hẽ ve ser, ũn si ag jykre ti, kỹ fi han nῖ. == Vãsa tytãg kar kyrũ tu jykre == Vãsỹ kanhgág tóg ti krẽ ki rῖr há ja nỹtῖg nῖ, tytẽg fi mén tũ ki fi nỹ fag hẽnỹ fi tỹ rῖr mũ, fi juvẽn ja fag tóg mũ. Fi pi ũ mré nũr kỹ jãnh ke nῖ, vãsỹrῖr mág ge fi tóg nῖ, hã ki kyrũ kar ag tóg fi sῖn mũ, fi má fag tóg fi sῖn mũ gé, kar fi mỹnh fi tóg fi mỹ, ã ty kyrũ mré nũr kar ã tóg korég kãn mũ, ke fag tóg tῖ vãsa ũn si fag gῖr tẽtá fag mỹ, kỹ vãsa gῖr fag tóg tag tugnῖn kanẽ jur tῖ. Tytãg fag tỹ kinh ra nỹtῖnh ke nỹti, fag tỹ han kỹ fag tóg krónh ke kamẽ han mũ ser. Ã tỹ kyrũ mré nũr kar ã fár tóg ryg ryg kej mũ, ke fag tóg tῖ fag krẽ fag mỹ, ãjag fa, ãjag nér tóg tãnãj kej mũ, ke fag tóg tῖ, fag krẽ tẽtá fag mỹ. Jãvo kyrũ ag tóg ũ tetá mré nũr ve kã krój jẽhn mũ, kỹ vẽnhkagta tỹ tῖ kupem nῖ, kanhgág tũ pẽ vẽ ser tag ti. Tytãg fi mén kỹ fi pi ũ mré nũr kỹ jẽnh ke nῖ, ke fag tóg tĩ, ẽg nỹ fag, jo ser fi tỹ ũ mré nũr kỹ jẽn kỹ fi mén mỹr, ũn tỹ fi mré nũr vénja hã tóg tỹ fi mén ve rike jẽ ser. Hã kỹ vẽnh kirῖr, ke fag tóg tĩ, ẽg mỹnh kófa fag. == Ã mỹ hán tũn kỹ, va kem nĩ == Ã mog jẽn kỹ, ũn e tóg ã mré jẽg sór mũ, ã sῖn sór ja tóg mũ, mỹr ũ tóg jykre há jẽnh mũ, jo ũn tóg jykre kórég jẽnh mũ, ũ tẽtá fag mỹ tóg jagy tavῖ tῖg tῖ, ãn ki vẽnh kirῖr nῖ, kejẽn ũ tỹ ã mỹ vῖ kónẽn ke tũ mỹr, ã vóg kónẽn sór mũ, hãra péju tũg nῖ, tá ti ã mỹ jagy nỹ vã hãra tó sór nῖ, ũ tỹ ã mré to jykrén há ẽn mỹ tóm nῖ, proteção pini kem nῖ gé, ã tỹ ũ mỹ tó tũn kỹ tóg ã krῖ kagãg mũ, ã jykre kókén ja tóg mũ, tỹ ti tỹ ã kanhkã nῖ vẽ hãra gera tóm nῖ, ketũmũr pã´i ag mỹ tóm nῖ, ã mỹnh fi mỹ tóm nῖ gé, vãnh kajãm sór nῖ gé, kanẽ jur tũg nῖ, vãsãn nῖ mỹ ke? Péju tũg nῖ, ketumỹr tóg ã mỹ kórég ja nãj mũ. Há ta nῖ, kem nῖ! Va kem nῖ. Tó ja mũ, kem nῖ! Mỹr nén ũ tỹ ũri jagy tavῖ tĩ, kar tóg gῖr tỹ mogmog nỹtῖ ãn nón lei tῖ gé. Jykre tag tóg tỹ gῖr ag mỹ ke vẽ gé. == Kyrũ régre ag tỹ ũn pir fi mré jãg kãme == Kejẽn kyrũ ũ ne tóg tytãg sῖ tỹ vῖ fi vég tῖn tῖ, kỹ tóg fi tỹ prũg ge tῖg tῖ gé, hãra ti tỹ fi vej kãtῖ ra ũ je tóg fi mré nῖ fi ῖn tá, kỹ tóg fi kri jẽg ja nῖ. Kỹ tóg ser tytẽg fi mỹ ã ne inh mỹ ón ja nῖ, ke mũ ser, kỹ fi tỹ ti mỹ: vó, inh pi ti mré há nῖ, ke fi tóg. Kỹ tóg ser ti régre mỹ: - Ã tũ fi mỹ ke mũ? - Kỹ tóg ser ti mỹ háo ke mũ. Kỹ tóg ser ti mỹ, kỹ ã ne tu fi rán ja tũ nῖ ke mũ, ke tóg mũ ti régre mỹ. Fi tỹ rán kỹ jãra inh pi fi vej kãtig mũ vã ke tóg ser, kỹ tóg ser ti régre mỹ kasa tῖ mũ há ke ta mũ, ã mỹ sa fi tu vãn mũ ke tóg, ti tỹ fi jé ke kỹ tóg tỹ tỹnh mũ: Ã ty isũ vã ken kỹ Fi rán jã Fi rán jã Hãra sa ti tũ fi vã kejanh Hã sa ti tũ fi vã kejanh Hã sa kãnῖ! nῖ! Hãranh inh pi kãtig mũ vã Ka sa tῖ ge vã ser! Kã sa tῖ ge vã ser! Ã mỹ sa fi tu vãnh mũ Ã mỹ sa fi tu vãnh mũ Ke kỹ tóg ser ũ fi jãvãnh vyr ser. Kỹ hã vẽ ser kófa Felipe ti ó ti. == Vãsỹ ke kar uri ke. == Vãsỹ gῖr tỹ kanhinnhir fã ũ nỹ tῖg nῖ: Nẽgnẽg ja han kỹ ag tóg tỹ kanhir tῖ; kar ag tóg gãr kanẽ tỹ vẽnh kanhir han tῖ gé; no kãsir hyn-han kỹ ag tóg tỹ ẽkrénh tῖ gé; ẽminko hyn-han ag tóg tῖ gé; kar ag tóg ka tu jãpry tῖ gé. Jo ũ tẽta fag tóg vẽrῖgsῖn tῖ jagnẽ mré, gãr mó tẽg tỹ fag tóg kósinsin tῖ, ketũnῖnkỹ gãr kuka tỹ; óré tỹ fag tóg kukrũ kãsir hyn-han tῖ gé. Ũri tóg jagy tῖ mỹ, gῖr tỹ ser TV tỹvῖ to kanã fór jẽg tῖ, kyrũ kar tytãg fag tỹ ser serurar tag tugnῖn krῖ tũ nỹ ve nỹ tῖ, hã kỹ tóg kagyga nỹ tῖ ser. mb8ty9qdgazxhhijrdqeg6hm6hg9p3q 0 3799913 7283664 2026-08-13T18:02:05Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283664 wikitext text/x-wiki == Vãsỹ kanhgág ag vỹ kakanẽ kanãn kar goj kãmĩ nén ũ rĩr jamãn kỹ mũg tĩ. == Prỹg kar kã, kusa tá krỹg kỹ (kysã tỹ amrir/jurijo) kanhgág ag vã kakanẽ to fág kemũ ẽn jẽkrug tĩ, prỹg tag kã ag vỹ mỹg péfyn tĩ gé, ag tỹ fág mré ko jé. Vãsỹ ke ag vỹ ãprã pĩ mrãj ki fág grãgrãg tĩ, ti fár hãra ag vỹ grãgrãg tĩ, kar ag tóg kugfãn tĩ ag tỹ ko jé, ketũmỹr ag vỹ kugfãn kỹ grãgrãg tĩ gé, kar ag vã kréj ki tynyn tĩ, tỹ farĩnh han jé. Fág kórég tũ nĩ jé ag vã goj nig ja kãkã nĩm tĩ, mrũr tỹ kre kãki ag vã manỹnỹ féj vin tĩ, kar ag vỹ fág tỹ kre ki fãg kỹ goj nig ja kãkã nĩm tĩ, ẽn ge kỹ fág vã kórég vãnh han tĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ prỹg kãranh mỹr, ag tỹ goj tá vin ja génh kỹ tỹ ẽkór han tĩ. Genkỹ kanhgág ag vỹ kusa kãranh tĩ, kókĩnkĩr mẽ. Fág vỹ tỹ nãn kãmĩ nén ũ rĩnrĩr kar ag vãjãn nĩ. kzh65o7mt3buqrwvpw47u97tj9ig205 7283666 7283664 2026-08-13T18:06:30Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283666 wikitext text/x-wiki == Vãsỹ kanhgág ag vỹ kakanẽ kanãn kar goj kãmĩ nén ũ rĩr jamãn kỹ mũg tĩ. == Prỹg kar kã, kusa tá krỹg kỹ (kysã tỹ amrir/jurijo) kanhgág ag vã kakanẽ [[File:Pinhao Araucaria Angustifolia.JPG|thumb]] to fág kemũ ẽn jẽkrug tĩ, prỹg tag kã ag vỹ mỹg péfyn tĩ gé, ag tỹ fág mré ko jé. Vãsỹ ke ag vỹ ãprã pĩ mrãj ki fág grãgrãg tĩ, ti fár hãra ag vỹ grãgrãg tĩ, kar ag tóg kugfãn tĩ ag tỹ ko jé, ketũmỹr ag vỹ kugfãn kỹ grãgrãg tĩ gé, [[File:Flours.jpg|thumb]] kar ag vã kréj ki tynyn tĩ, tỹ farĩnh han jé. Fág kórég tũ nĩ jé ag vã goj nig ja kãkã nĩm tĩ, mrũr tỹ kre kãki ag vã manỹnỹ féj vin tĩ, kar ag vỹ fág tỹ kre ki fãg kỹ goj nig ja kãkã nĩm tĩ, ẽn ge kỹ fág vã kórég vãnh han tĩ. Kỹ kanhgág ag vỹ prỹg kãranh mỹr, ag tỹ goj tá vin ja génh kỹ tỹ ẽkór han tĩ. Genkỹ kanhgág ag vỹ kusa kãranh tĩ, kókĩnkĩr mẽ. Fág vỹ tỹ nãn kãmĩ nén ũ rĩnrĩr kar ag vãjãn nĩ. == Hẽren kỹ han ge == Mrãj tỹ rỹ ken kỹ, fág kugfar tỹ manỹnỹ féj tỹ pãg nĩ, tỹ mrãj kãkã nĩm kỹ mrãj tỹ kri gan nĩ, kri pĩ ki jãkám nĩ, pránh rỹ tỹ fág grãg jé, ẽmĩ grãg ẽn ge. Fág grã kar, kréj ki tynyn ka tỹ farĩnh han ge. b0ssdskfer65bv02yu59v5t311navlm 0 3799914 7283667 2026-08-13T18:10:06Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283667 wikitext text/x-wiki == Karmasénh == Karmasénh tóg tỹ kakanẽ jẽ, tỹ sónh tóg jẽ. Tỹ tóg vẽnhkagta jẽ gé, ti pẽ pũn kỹ tynyn kỹ ẽg rỹj to saj mũ, kỹ tóg ẽg rỹj kygtãg mũ sir. Hã vẽ, karmasénh kãme ti. 5lkhxbqimsibpmfdhm1jukec77gsf0p 0 3799915 7283668 2026-08-13T18:10:30Z Nckaingang 2625674 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283668 wikitext text/x-wiki == Kanhág ag ga tỹ Nonoai == Kanhgág ag mỹ, ga pi kaja nῖ, ga vỹ tỹ nén ũ kar há kãfór nĩ, mỹr ga tag mĩ ag si ag tỹ nỹtĩj fã vẽ, mũj fã vẽ, ag topẽ vỹ tag mῖ tῖg ja nĩ gé. Ga tag tóg ag mỹ nén ũ kar nῖm tῖ ag tỹ jagnẽ mré há kar nỹtῖn jé, jagnẽ mré mỹ sinsér mũn jé. Kanhgág tỹ ti ga ki ti kunũn kỹ ga ũ ra ti jẽnẽn kỹ, ti tén rike vẽ,  ti ga ki ti kunũnh ti. == Ga tỹ Nonoai to vãme. == Ga kren ja vyn mãn. Ẽg tỹ kanhgág tỹ ẽg ga kren kỹ ẽg tóg to vẽsãnsãn mág han mũ sir, ag ga kren ja ki ge mãn jé. Kanhgág ga tỹ Nonoai ke mũ ẽn, Rio Grande do Sul ki. Ũ tỹ rãnhrãj tag han mũ hã vỹ tỹ prosor ag nỹtĩ, kanhgág ga tag kãki gĩr kanhrãnrãn tĩ ag, vẽsỹ prỹg tỹ 1911 kã governũ tóg kanhgág ag mỹ ga tag kãmun kỹ fi ja nĩ, ẽmã tag ki. Vẽnhrá mĩ tó kỹ nĩm ja mĩ tóg ve há tĩ, kanhgág ag vẽsãnsãn ja ti, ag tar ven jé ag tóg nĩ, ag ga jagfy jũgjũ kỹ. == Jãfĩn kỹ rán. == Vẽnh rãnhrãj tag tóg tỹ kanhgág ga tỹ Nonoai ki gĩr kanhrãnrãn nỹtĩ tỹ kuprẽg kỹ han ja nĩ, gĩr kanhrãnrãn nỹtĩ tag ag tóg tỹ vẽnh kanhrãn ja fã kãki kanhgág kanhró ki ránrán kỹ nỹtĩ. Nén tỹ tag ki ránrán kỹ nỹtĩ tóg tỹ kanhgág ag tỹ hẽren kỹ vẽnh vinven ja, kanhgág ag tỹ ga tỹ Nonoai ki nỹtĩ ag tỹ 1911 kã ga tỹ ag mỹ nỹ ja krinkren kar nũnh mãn ja to ránrán kỹ nĩ, ga tag ti kãgrá vỹ ki nỹtĩ gé. Vẽnh rãnhrãj tag ki gĩr kẽsir, ũn mág kẽsir ag, kar ũn sanh há ag mré to rãnhrãj ke ũ tóg nỹtĩ. == Kanhgág ag tỹ hẽren kỹ vẽnh ven. == Vãsỹ kanhgág ag tỹ vẽnh ven ve kã, ag tóg vẽnh mãn mág rẽgre ki vẽnh kãpãm kỹ nỹtῖ ja nῖgnῖ, vẽnh mãn mág tag kãki ag pã’i vỹ pir ja nῖgnῖ, pã’i tag tóg kanhgág kar tỹ nén ũ hyn-han ge kar to ag mỹ ge ke tῖ. Pã’i tag ag hã vỹ tỹ Kanhru kar Kamẽ ja nỹtῖg nῖ. Kanhru vỹ pãn, kakã, ronror ja nỹtῖg nῖ, mré ag pi nén ũ to mrãnhmrãj nỹtῖg nῖ. Jãvo kamẽ vỹ tỹ ũ ja nῖgtῖ, ti pãn, mré ti há kar vỹ mygmag kar ja nỹtῖg nῖ. Mré ag pi nén ũ to mrãnhmrãj nỹtῖg nῖ gé. Hãra ag pi nén ũ sῖ to krónhkrónh ke tῖ. Kỹ ũn rẽgre tag ag tóg jagnẽ kóm nén ũ kar hyn-han ja nῖgtῖ: kỹ nén ũ kar tỹ tigtéj ke tũ nῖ mỹr rá téj nỹtῖ kỹ ẽn ag vỹ tỹ Kamẽ tũ nỹtῖ, jãvo nén ũ kar tỹ ronror ketũmỹr rá ror nỹtῖ kỹ ẽn vỹ tỹ Kanhru tũ nỹtῖ gé. Hã kỹ Kanhgág ag tóg ver ũri ag jag vẽnh mãn kã jag mỹ nén ũ pipin jan hã rike mĩ mũ ver. Kỹ Kanhgág kar tóg rá nỹtĩ sir, ũ tóg tỹ Kamẽ nỹtĩ, jo ũ tóg tỹ Kanhru nỹtĩ. Kỹ nén ũ kar tóg rá nỹtĩ gé, ũ tóg tỹ Kanhru tũ nỹtĩ jo ũ tóg tỹ Kamẽ tũ nỹtĩ sir. Prỹg tỹ 1856 kã ga tỹ Nonoai ti kãmur vỹ tỹ (420.000 he) ke ja nĩgtĩ. Prỹg tỹ 1911 kã ga tỹ Rio Grande do Sul ag tóg Nonoai mỹ 34.908 hectares rán kỹ fi ja nῖ, ti rá tag vỹ secretaria de viação kar obras públicas do estado do Rio Grande do Sul tá rán kỹ nῖ. Tag to jykrég kỹ, ga tỹ Rio Grande do Sul kirῖr tῖ mré secretaria da agricultura, ag tóg ti kãgrá han, kar ti tỹ hẽ tá jun ke ti, kỹ ti kãgrá pẽ vỹ setor de terras públicas do estado tá nῖm han kỹ nῖ, secretaria da agricultura ke mũ ẽn tá. Prỹg tỹ 1949 kã, ga mág tỹ Rio Grande do Sul ki pã’i mág Walter Jobin, ke mũ ẽn tóg, kanhgág ag tỹ ga kri nỹtῖ ja ẽn kã 19.998 hectare ke kunũnh, ti tỹ Nonoai ki parque florestal ke mũ ẽn han jé. Ti tỹ tag han jé tóg decreto estadual nῖkrer tỹ 658 ke, kurã tỹ 10, kysẽ tỹ mỹrso prỹg tỹ 1949 ke mũ kã han. Art. ve ki tóg ga tag, nãn tag kar krẽm rán rán kỹ nỹtῖ kar tag tóg tỹ Estado tũ nỹj mỹ ke mũ. 19.998 hectares tỹ ẽmã tỹ Nonoai to sa, fóg ag ẽmã tỹ Sarandi tá nỹ ẽn vỹ ũri ge nỹj mũ ha. • Rã jur ja kãtá tóg ẽmã tỹ Nonoai nῖ. • Rã pur ja kã tá goj tỹ Lageado Demétrio mré goj tỹ Rio da Várzea tá krỹ nã. • Kãka rỹ kãtῖg ja kãtá ga tỹ Nonoai tá jur nỹ. • Kãka kusa kãtῖg ja kãtá fóg ag ẽmã vẽ (1º) tỹ secção Pinhalzinho kar ẽmã ẽgno(2º) tỹ secção Pinhalzinho nῖ. Prỹg tỹ 1962 kã, ga tỹ Rio Grande do Sul ki pã’i mág tỹ ke mũ ẽn tóg kurã tỹ 10, kysẽ tỹ jurjo, prỹg tỹ 1962 kã decreto estadual nῖkrer tỹ 13.795 ke mũ tag han, decreto ke mũ tag tỹ 658 tá rán kỹ nῖ ẽn fi mãn, kỹ ag tỹ nén ũ ránrán mũ ẽn fi mãn kỹ tỹ ũ ke mũ. Kỹ vỹ gen kỹ nỹj mũ. Artigo ve ki tóg, decreto 658 kurã tỹ 10, kysẽ tỹ mỹrso prỹg tỹ 1949 tá rán kỹ nῖ, ẽn vỹ ũri gen kỹ nỹj mũ. Kãka rỹ kãtῖg ja vỹ ẽmῖn tỹ Nonoai tá kutẽ kỹ ga tỹ Nonoai kãmῖ kutẽ kỹ, fóg ag ẽmã tỹ Planalto tá jun kỹ saj mũ. Kãka kusa kãtῖg ja tá vỹ tỹ sesỹo pinhalzinho nῖ kar estado ki ga. Cirino Velozo de Linhares mỹ ga rán kỹ fi ja jagma saj mũ. Rã pur ja kãtá vỹ ag tỹ fóg ag mỹ ga ránrán kỹ vin ja mῖ tῖg mũ, kar goj tỹ Lajeado Demétrio mré goj tỹ Rio da Várzea mῖ saj mũ. Fóg ag tóg nonoai ki kanhgág ag ga vyn kãn ja nῖ vẽ, kỹ kanhgág ag tóg jag vẽnh mãn mũ, ẽmã ũ mῖ kanhgág ũ ag mré, ag tỹ to jykrén jé, ag tỹ hẽren kỹ fóg ag pan jé. Kỹ prỹg tỹ 1978 kã ag tóg ag tỹ nén to jykrén ja ẽn han mũ ser, kỹ ag tóg ser fóg ag pétãn mũ, ag pan mũ. Prỹg tag kã pã’i mág tỹ cacique vỹ tỹ Nelson Sỹgre ja nῖ. Prỹg tỹ 1949 kã nãn mág tỹ Parque Florestal ke mũ ẽn vỹ tỹ estado tũ ja nỹg nĩ, ũ tỹ nãn tag kãmĩ ẽkrénh tũ nĩn jé, kar krẽkufár kar mỹg péfyn tũ nĩn jé, ki nén ũ kunũnh tũ nĩn jé ag tóg ũ ag vin, ag tỹ ag mỹ kirĩr jé, tag ag to ag vỹ guardas florestais ke tĩ. Tag ve kỹ, prỹg tỹ 1992 kã kanhgág tỹ pã’i ag tóg kanhgág kar ag vẽnh mãn mũ, ag tỹ ũ tỹ ag tỹ vẽnyn mũ nĩ ke mũ ẽn ag to vãmén jé. To vãmén kar ag tóg ũ tỹ ag tỹ vẽnyn mũj fã ag pétãn mũ, kar ag tóg nãn mág kuju tá ag vãre vin mũ, kanhgág si ag vẽnh kej rã. Tá nỹtĩ ki ag tóg fóg tỹ pã’i tỹ ag mỹ to vãnh pẽ han ẽn to mẽg mũ. Ũri ver pã’i ag tóg kanhgág kar ag mré to vãmén tĩ, ag tỹ hẽren kỹ ga sĩ tag vyn mãn ge to jykrén jé, ga ke sĩ tag tóg ẽmã mág tỹ Nonoai to hã sa, goj tỹ Rio Tigre ke mũ ẽn kar RS 406 tỹ fyn kỹ tóg nỹ gé. [[File:Está imagem é um mapa da terra indígena de Nonoai, localizada no estado do Rio Grande do Sul..jpg|384x384px]] kap95yzud0c92mttsvxprfz80dbhajf 7284255 7283668 2026-08-14T09:53:15Z CommonsDelinker 992 Removing "Está_imagem_é_um_mapa_da_terra_indígena_de_Nonoai,_localizada_no_estado_do_Rio_Grande_do_Sul..jpg", it has been deleted from Commons by [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:CSD#F3|CSD F3]] (derivative work of non-free content)&#58; 7284255 wikitext text/x-wiki == Kanhág ag ga tỹ Nonoai == Kanhgág ag mỹ, ga pi kaja nῖ, ga vỹ tỹ nén ũ kar há kãfór nĩ, mỹr ga tag mĩ ag si ag tỹ nỹtĩj fã vẽ, mũj fã vẽ, ag topẽ vỹ tag mῖ tῖg ja nĩ gé. Ga tag tóg ag mỹ nén ũ kar nῖm tῖ ag tỹ jagnẽ mré há kar nỹtῖn jé, jagnẽ mré mỹ sinsér mũn jé. Kanhgág tỹ ti ga ki ti kunũn kỹ ga ũ ra ti jẽnẽn kỹ, ti tén rike vẽ,  ti ga ki ti kunũnh ti. == Ga tỹ Nonoai to vãme. == Ga kren ja vyn mãn. Ẽg tỹ kanhgág tỹ ẽg ga kren kỹ ẽg tóg to vẽsãnsãn mág han mũ sir, ag ga kren ja ki ge mãn jé. Kanhgág ga tỹ Nonoai ke mũ ẽn, Rio Grande do Sul ki. Ũ tỹ rãnhrãj tag han mũ hã vỹ tỹ prosor ag nỹtĩ, kanhgág ga tag kãki gĩr kanhrãnrãn tĩ ag, vẽsỹ prỹg tỹ 1911 kã governũ tóg kanhgág ag mỹ ga tag kãmun kỹ fi ja nĩ, ẽmã tag ki. Vẽnhrá mĩ tó kỹ nĩm ja mĩ tóg ve há tĩ, kanhgág ag vẽsãnsãn ja ti, ag tar ven jé ag tóg nĩ, ag ga jagfy jũgjũ kỹ. == Jãfĩn kỹ rán. == Vẽnh rãnhrãj tag tóg tỹ kanhgág ga tỹ Nonoai ki gĩr kanhrãnrãn nỹtĩ tỹ kuprẽg kỹ han ja nĩ, gĩr kanhrãnrãn nỹtĩ tag ag tóg tỹ vẽnh kanhrãn ja fã kãki kanhgág kanhró ki ránrán kỹ nỹtĩ. Nén tỹ tag ki ránrán kỹ nỹtĩ tóg tỹ kanhgág ag tỹ hẽren kỹ vẽnh vinven ja, kanhgág ag tỹ ga tỹ Nonoai ki nỹtĩ ag tỹ 1911 kã ga tỹ ag mỹ nỹ ja krinkren kar nũnh mãn ja to ránrán kỹ nĩ, ga tag ti kãgrá vỹ ki nỹtĩ gé. Vẽnh rãnhrãj tag ki gĩr kẽsir, ũn mág kẽsir ag, kar ũn sanh há ag mré to rãnhrãj ke ũ tóg nỹtĩ. == Kanhgág ag tỹ hẽren kỹ vẽnh ven. == Vãsỹ kanhgág ag tỹ vẽnh ven ve kã, ag tóg vẽnh mãn mág rẽgre ki vẽnh kãpãm kỹ nỹtῖ ja nῖgnῖ, vẽnh mãn mág tag kãki ag pã’i vỹ pir ja nῖgnῖ, pã’i tag tóg kanhgág kar tỹ nén ũ hyn-han ge kar to ag mỹ ge ke tῖ. Pã’i tag ag hã vỹ tỹ Kanhru kar Kamẽ ja nỹtῖg nῖ. Kanhru vỹ pãn, kakã, ronror ja nỹtῖg nῖ, mré ag pi nén ũ to mrãnhmrãj nỹtῖg nῖ. Jãvo kamẽ vỹ tỹ ũ ja nῖgtῖ, ti pãn, mré ti há kar vỹ mygmag kar ja nỹtῖg nῖ. Mré ag pi nén ũ to mrãnhmrãj nỹtῖg nῖ gé. Hãra ag pi nén ũ sῖ to krónhkrónh ke tῖ. Kỹ ũn rẽgre tag ag tóg jagnẽ kóm nén ũ kar hyn-han ja nῖgtῖ: kỹ nén ũ kar tỹ tigtéj ke tũ nῖ mỹr rá téj nỹtῖ kỹ ẽn ag vỹ tỹ Kamẽ tũ nỹtῖ, jãvo nén ũ kar tỹ ronror ketũmỹr rá ror nỹtῖ kỹ ẽn vỹ tỹ Kanhru tũ nỹtῖ gé. Hã kỹ Kanhgág ag tóg ver ũri ag jag vẽnh mãn kã jag mỹ nén ũ pipin jan hã rike mĩ mũ ver. Kỹ Kanhgág kar tóg rá nỹtĩ sir, ũ tóg tỹ Kamẽ nỹtĩ, jo ũ tóg tỹ Kanhru nỹtĩ. Kỹ nén ũ kar tóg rá nỹtĩ gé, ũ tóg tỹ Kanhru tũ nỹtĩ jo ũ tóg tỹ Kamẽ tũ nỹtĩ sir. Prỹg tỹ 1856 kã ga tỹ Nonoai ti kãmur vỹ tỹ (420.000 he) ke ja nĩgtĩ. Prỹg tỹ 1911 kã ga tỹ Rio Grande do Sul ag tóg Nonoai mỹ 34.908 hectares rán kỹ fi ja nῖ, ti rá tag vỹ secretaria de viação kar obras públicas do estado do Rio Grande do Sul tá rán kỹ nῖ. Tag to jykrég kỹ, ga tỹ Rio Grande do Sul kirῖr tῖ mré secretaria da agricultura, ag tóg ti kãgrá han, kar ti tỹ hẽ tá jun ke ti, kỹ ti kãgrá pẽ vỹ setor de terras públicas do estado tá nῖm han kỹ nῖ, secretaria da agricultura ke mũ ẽn tá. Prỹg tỹ 1949 kã, ga mág tỹ Rio Grande do Sul ki pã’i mág Walter Jobin, ke mũ ẽn tóg, kanhgág ag tỹ ga kri nỹtῖ ja ẽn kã 19.998 hectare ke kunũnh, ti tỹ Nonoai ki parque florestal ke mũ ẽn han jé. Ti tỹ tag han jé tóg decreto estadual nῖkrer tỹ 658 ke, kurã tỹ 10, kysẽ tỹ mỹrso prỹg tỹ 1949 ke mũ kã han. Art. ve ki tóg ga tag, nãn tag kar krẽm rán rán kỹ nỹtῖ kar tag tóg tỹ Estado tũ nỹj mỹ ke mũ. 19.998 hectares tỹ ẽmã tỹ Nonoai to sa, fóg ag ẽmã tỹ Sarandi tá nỹ ẽn vỹ ũri ge nỹj mũ ha. • Rã jur ja kãtá tóg ẽmã tỹ Nonoai nῖ. • Rã pur ja kã tá goj tỹ Lageado Demétrio mré goj tỹ Rio da Várzea tá krỹ nã. • Kãka rỹ kãtῖg ja kãtá ga tỹ Nonoai tá jur nỹ. • Kãka kusa kãtῖg ja kãtá fóg ag ẽmã vẽ (1º) tỹ secção Pinhalzinho kar ẽmã ẽgno(2º) tỹ secção Pinhalzinho nῖ. Prỹg tỹ 1962 kã, ga tỹ Rio Grande do Sul ki pã’i mág tỹ ke mũ ẽn tóg kurã tỹ 10, kysẽ tỹ jurjo, prỹg tỹ 1962 kã decreto estadual nῖkrer tỹ 13.795 ke mũ tag han, decreto ke mũ tag tỹ 658 tá rán kỹ nῖ ẽn fi mãn, kỹ ag tỹ nén ũ ránrán mũ ẽn fi mãn kỹ tỹ ũ ke mũ. Kỹ vỹ gen kỹ nỹj mũ. Artigo ve ki tóg, decreto 658 kurã tỹ 10, kysẽ tỹ mỹrso prỹg tỹ 1949 tá rán kỹ nῖ, ẽn vỹ ũri gen kỹ nỹj mũ. Kãka rỹ kãtῖg ja vỹ ẽmῖn tỹ Nonoai tá kutẽ kỹ ga tỹ Nonoai kãmῖ kutẽ kỹ, fóg ag ẽmã tỹ Planalto tá jun kỹ saj mũ. Kãka kusa kãtῖg ja tá vỹ tỹ sesỹo pinhalzinho nῖ kar estado ki ga. Cirino Velozo de Linhares mỹ ga rán kỹ fi ja jagma saj mũ. Rã pur ja kãtá vỹ ag tỹ fóg ag mỹ ga ránrán kỹ vin ja mῖ tῖg mũ, kar goj tỹ Lajeado Demétrio mré goj tỹ Rio da Várzea mῖ saj mũ. Fóg ag tóg nonoai ki kanhgág ag ga vyn kãn ja nῖ vẽ, kỹ kanhgág ag tóg jag vẽnh mãn mũ, ẽmã ũ mῖ kanhgág ũ ag mré, ag tỹ to jykrén jé, ag tỹ hẽren kỹ fóg ag pan jé. Kỹ prỹg tỹ 1978 kã ag tóg ag tỹ nén to jykrén ja ẽn han mũ ser, kỹ ag tóg ser fóg ag pétãn mũ, ag pan mũ. Prỹg tag kã pã’i mág tỹ cacique vỹ tỹ Nelson Sỹgre ja nῖ. Prỹg tỹ 1949 kã nãn mág tỹ Parque Florestal ke mũ ẽn vỹ tỹ estado tũ ja nỹg nĩ, ũ tỹ nãn tag kãmĩ ẽkrénh tũ nĩn jé, kar krẽkufár kar mỹg péfyn tũ nĩn jé, ki nén ũ kunũnh tũ nĩn jé ag tóg ũ ag vin, ag tỹ ag mỹ kirĩr jé, tag ag to ag vỹ guardas florestais ke tĩ. Tag ve kỹ, prỹg tỹ 1992 kã kanhgág tỹ pã’i ag tóg kanhgág kar ag vẽnh mãn mũ, ag tỹ ũ tỹ ag tỹ vẽnyn mũ nĩ ke mũ ẽn ag to vãmén jé. To vãmén kar ag tóg ũ tỹ ag tỹ vẽnyn mũj fã ag pétãn mũ, kar ag tóg nãn mág kuju tá ag vãre vin mũ, kanhgág si ag vẽnh kej rã. Tá nỹtĩ ki ag tóg fóg tỹ pã’i tỹ ag mỹ to vãnh pẽ han ẽn to mẽg mũ. Ũri ver pã’i ag tóg kanhgág kar ag mré to vãmén tĩ, ag tỹ hẽren kỹ ga sĩ tag vyn mãn ge to jykrén jé, ga ke sĩ tag tóg ẽmã mág tỹ Nonoai to hã sa, goj tỹ Rio Tigre ke mũ ẽn kar RS 406 tỹ fyn kỹ tóg nỹ gé. lx6azgp5ndt160wdpbsqu5fqh72so5l 0 3799916 7283669 2026-08-13T18:11:37Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283669 wikitext text/x-wiki == VẼNHKAGTA KÃME == Ẽg venhkagta tóg tỹ nénũ há tavĩ nỹtĩ ẽg kygtãg tóg tĩ hãkỹ ẽg há mũ ní kemũ. Ẽg tỹ kanhgág rá génh kỹ tóg nỹtĩ kamẽ ti kar kajru ti. Ẽg tỹ génh kỹ han ken kỹ ẽg tóg nẽn tãn mỹ to vĩ ke nỹtĩ ka ag kãmĩ ũ tóg ẽg rá rính kỹ nỹtĩ, fág vỹ tỹ rá tej (kamẽ) jé jãvo kẽnhkórá (grápia) vỹ tỹ rá ror (kajru) jẽ. s4hgha76ps6sqt1m29r0jw53rn5017x 0 3799917 7283670 2026-08-13T18:12:23Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283670 wikitext text/x-wiki == Kókũ Kãme == === Vacum: Kanhgág vĩ ki ti jiji vỹ tỹ kókũ nĩ === Kanhgág ag tóg ka tag kinhra nỹtĩ, fóg ag vỹ ti to Vacum ke tĩ. Ti vỹ ẽmã mág tỹ Mrasir kar ẽmã kar ẽn mĩ jẽ ke nĩ gé. Kanhgág jykre pẽ ki ka tag, vỹ tỹ nén ũ há tavĩ ja jẽ. Kókũ pẽn tóg éhé jẽ, ti pẽn mog kỹ tóg pénkar kri ũn pir ki mog tĩ. Kókũ ti kanẽ vỹ ko há nĩ gé, ẽg mỹ kar jẽsĩ ag mỹ tóg tỹ vẽjẽn nĩ gé. Kỹ jẽsĩ ag vỹ kókũ ti fy pipin tĩ ag tỹ vỹsimér ẽn mĩ mur jé ser nãn kãmĩ. Ka tag tóg kanhgág jykre pẽ ki tỹ vẽnhkaga ũ ki há jẽ gé, ũn tỹ krĩ vẽnhmỹ mỹ, fóg ag vĩ ki tóg ti to nepresỹo ke tĩ. Kókũ féj tỹ kukrũ ki goj mré nénh nĩ, ti tỹ rỹ sĩ ken kỹ tóg kron há nĩ ser. Kỹ ti kanẽ, ti féj vỹ tỹ vẽnhkaga tỹ ẽg tỹró, kar ẽg nug kaga, kar ẽg tỹ nén ũ ko kỹ ki há tũn kỹ kegé, tag kar ki tóg há nĩ, kókũ ti. Kar kỹ tag vỹ tỹ fóg ag mỹ vẽnhkagta jẽ gé, ti to chicha ke ag tóg tĩ, ag jamã mág tỹ Amazonas, Ceará, Mato Grosso, Minas Gerais, Rio de Janeiro, São Paulo, Santa Catarina kar Rio Grande do Sul ki. Jo ẽg kanhgág si ag jykre pẽ ki, ka tag vỹ tỹ ẽg mỹ nén ũ kar fig tĩ. t5gaifbtejjj1t078cz0tap5hn82n06 0 3799918 7283671 2026-08-13T18:13:22Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283671 wikitext text/x-wiki == Fĩr == Ka tag vỹ kanẽ sá jã. Ka sĩ tag jãre vỹ ãg kãmĩ kaga ki há nĩ, ẽg rỹj to kórég ẽn ti. Ãg kãmĩ ãg rỹnhrỹj kaga kỹ, ãg tóg ka tag jãre nénh tĩ ser. Kỹ ãg tỹ goj han kỹ kron ge tĩj mũ ser, kurã e ki ãg há kar jãnhkrig jé. Mỹr ẽg karnẽ tỹ rỹj kỹ nĩn kỹ, ẽg kyvénh pi tĩg há han mũ ser. Hã kỹ ãg tóg fĩr jãre nénh kỹ kron ge mũ, ag kyvénh tỹ ag kãki rỹj kỹ nĩ ãn tỹ jãnhkri ken jé. cezm0ogpiu2mx4m6fmy9j6844cw2wco 0 3799919 7283672 2026-08-13T18:13:46Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283672 wikitext text/x-wiki == Fó-sa kãme sĩ == === Fóg vĩ ki: canjarana === Kanhgág ag jykre pẽ ki fã-sá rá vỹ tỹ kamẽ nĩ, vỹsỹ ẽg ẽmã ki ka tag vỹ e ja nĩ nãn kãtá. Ti pẽn vỹ éhé jẽ 18 m ki tóg mog tĩ, fó-sa kãki tóg kósóg nĩ, tar tavĩ ti nĩ, ti ka ti. Ka tag tóg ga han ja tá mur tĩ, ga nãhér ẽn ki tóg mũr tĩ, kỹ ti jãvãnh vỹ e nĩgtĩ, kanhgág ag tỹ ĩn han sór kỹ ag ne fó-sa kym tĩ nãn kãtá, mỹr ẽg tỹ ĩn nũna han sór kỹ ẽg tóg, ka há kym tĩ, kỹ pi kãnhmar kórég mũ ser. Vỹsỹ gufã ag vỹ ag jykre pẽ, tỹ vẽnh kar ag mỹ tugtó tĩ, ag tỹ kinhrãg jé, kar kãjatun tũg jé ser. Ka tag vỹ tỹ vẽnhkagta nĩ gé, vẽnh kuhur ki tóg há nĩ, kar nin kaga ki ke gé. Nãn kãtá jẽsĩ kar, nén ũ kar vỹ fó-sa fy ko tĩ. Vỹsỹ fóg ag ne kanhgág ag ga ki kãge ja nĩ, ag tỹ fó-sa kykym jé, ag tỹ vẽne ke jé, mỹr ti kaja vỹ há ja nĩ. Ag tỹ nén ũ kar han jé, ĩn kãmĩ vin fã tag ti. Kỹ ũri ẽg pi fó-sa vég tĩ ẽg ĩn pénĩn, nãn kãhá hã tá tóg ke sĩ nĩ ver. Fó-sa vỹ tỹ ka há nĩ, tar tavĩ tóg nĩ, pi kãnhmar kórég tĩ. Ũ ag tóg vãsỹ, kar ũri ke gé, ka tag gỹn tĩ, ag ĩn han jé, kar nén ũ tỹ kri fi ja fã ti. Fóg ag tỹ vãsỹ kanhgág ag ga ki kre kãnja nĩn kỹ ag tỹ vẽne kejé, ẽg gufã ag vỹ tó tĩ. Kỹ tóg ũri pir tavĩ tĩ ha, nãn kãhá tavĩ hã tá tóg ke sĩ nĩ. Fó-sa tag vỹ ẽn mĩ krãn há nĩ, ka ũ tỹ ga ki tũ nĩnkỹ. Ka tag pi kãnhmar mog tĩ, hãra fóg ag tóg ẽmã e mĩ krãnkrãn tĩ, mỹr ti tỹ kaja há nĩn kỹ, ag tỹ jẽnkamũ han jé. Fó-sa tóg ẽmã tag ag mĩ mog tĩ. Ẽmã tỹ Sao Paulo, Paraná, Minas Gerais, Mato Grosso do Sul, Santa Catarina, Bahia, Rio de Janeiro, Espírito Santo kar Rio Grande do Sul. Fó-sa tỹ ga mĩ munmur fãn hã vẽ. mr3jsijf9otbb9x367a67knwy3xjh54 0 3799920 7283673 2026-08-13T18:14:54Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283673 wikitext text/x-wiki == Kẽtatẽnh == Kẽtatẽnh fár tỹ ẽg tóg kópu ki vin kar ki goj rỹ mĩg tĩ, kar ẽg tóg tumã sĩ han tĩ. Kar ser vãnhkagta tỹ kar kỹ jã ãn kã ã tóg kron ge tĩj mũ, ti tỹ ã tỹ há ke to mã to. Kẽtatẽnh tỹ vãnhkagta hár tóg fãj gy sĩ jãj mũ hãra. rw1kmmh2znu7be7473aybpkt8ddiiyr 0 3799921 7283674 2026-08-13T18:16:04Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283674 wikitext text/x-wiki == Jẽnjóg tỹ vẽnhkagta == Ka tag féj, ketũnĩnkỹ ti fár vỹ ũ tátá nugror fag mỹ nĩm jé há nĩ. Mỹr gufã ag tỹ ẽg mỹ tó ja hã vẽ, ka tag nénh kỹ kron ge ti, kỹ gĩr ãn tỹ tar jẽj mũ. Kỹ gĩr tỹ tar há tyj mũ, ke fag tóg tĩ. Jẽnjóg vỹ ũn tátá fag kygtãg ki há nĩ gé. Gĩr mãn kar ũn tẽtá fag vỹ jẽnjóg fár nénh kỹ kron mũ. Jẽnjóg nej tag vỹ gĩr nĩg ja tỹ há ke tĩ. Há tavĩ tóg nĩ, nãn kãmĩ tóg e tavĩ nỹtĩ, monh ag jyró kãmĩ ke gé. oog7cazg9s9yvycbbrje30d6xccsmkn 0 3799922 7283676 2026-08-13T18:17:13Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283676 wikitext text/x-wiki == Renh == Renh jãre vỹ ũ tẽtá fag tỹ gĩr mãn tỹ mrãnh ke jé há nĩ. Renh tóho jãre nénh kỹ ẽg tóg ũn nugror fi mỹ fãg tĩ, fi tỹ gĩr mãn ge to hã. Ũ tẽtá fi pi ãn ki fi tỹ gĩr mãn kaga mãj mũ ser. Hã kỹ gufã fag vãnh kãmĩ vanhkagta kronkron nĩ, ke mũ hamẽ, renh ti. Hã kỹ fóg ag tóg to joá ke mũ. kmo6lf2m00h63e2yuirtuqx3gd65xji 0 3799923 7283677 2026-08-13T18:18:17Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283677 wikitext text/x-wiki == Kẽtãnh == Ũn tẽtá fi tỹ gĩr ra nĩnkỹ, gĩr jóg tóg ser ka tag ve pãn ka fẽg tĩ nãn kãtá, ti kujo ki tóg goj nĩgtĩ, kỹ tóg hã tỹ gĩr kupej mũ ser ti kósin mur mũn hã ki, ti mog jé, vẽnhkaga pi ti kãgmĩj mũ ser, kỹ gĩr tóg mog há han mũ. evs1nw4zpbzdluosira3c9rcmso6q4u 0 3799924 7283678 2026-08-13T18:19:16Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283678 wikitext text/x-wiki == Kẽgtaprẽ == Vẽnhkagta tag tóg há tỹvĩ nĩ gé, gĩr mur tãg mỹ, hãra pi kẽtánh rike nĩ, vé ẽg tóg ti féj mur tãg kre kỹ ti tynyn tĩ, kar nĩm han tĩ, tỹ vajkỹ ser tỹ gĩr mron jé ke vã ser. Vẽnhkaga kórég tỹ gĩr sĩ kãgmĩg tũ nĩnjé, mog jé tóg mũ kaga kónãn mẽ. enhvjj34twa1gstubo3xit248aa3us9 0 3799925 7283679 2026-08-13T18:20:32Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283679 wikitext text/x-wiki == Kanẽsá == Kanẽsá vỹ jẽ, ti pẽn tóg téj jẽ, ti ka tóg kanér jẽ. Ti fej tóg kupri nỹtĩ. Kanẽn tóg tĩ, kysã tỹ janẽro mré feverero kã. Ti pránh tóg gru tar nĩ. Ti féj vỹ tỹ vẽnh kagta há nĩ, ẽg nug kaga mỹ ke vẽ. Tag hã vẽ sir, kanẽsá kãme ti.<gallery> File:ESTA IMAGEM É DE UMA FOTO DA FRUTA GUABIJU.jpg </gallery> s33yc8j2mwtn8lmoc76crql4tjzd6jo 0 3799926 7283680 2026-08-13T18:20:48Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283680 wikitext text/x-wiki == Kẽfa == Ka tag tóg vẽnhkaga tỹ ti fo sá mỹ ke nĩ, kar ẽg krĩ kãki ẽg ga mỹ ke gé. Ã rỹg nĩnkỹ kron nĩ, kãnhmar ã tóg kusa kej mũ, kyvénh grẽ mỹ tóg há nĩ, kyvénh tãg gy mỹ ke gé. Goj ki fãg kỹ ã tóg tỹ goj han kỹ kron tĩj mũ ser, ã tỹ há ken jé. m813re6c5w7xi7wsex0y0ghjy74gmyp 0 3799927 7283681 2026-08-13T18:22:01Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283681 wikitext text/x-wiki == Gig == Gĩr sĩ tỹ jẽnky krykry kỹ tóg mĩ tĩn ke nĩ, kar tóg vãnh fo kórég mỹ há nĩ gé. Jo ti kojo tóg fag tỹ jóm ke tỹ há ke tĩ, há tavĩ ti jẽ gig ti vẽnh kaga tag ag mỹ. 9zsqyk4jrchlrteyk0ebf2g0wyg4qus 0 3799928 7283682 2026-08-13T18:23:44Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283682 wikitext text/x-wiki == Syu == Syu vỹ tỹ ka mág jẽ, kar tóg rãr tavĩ jẽ. Nãn kãkã tóg jãg tĩ. Syu fár vỹ ãg kaga kar ki há nĩ. Kejẽn ãg rỹj ja si kaga kỹ ẽg syu fár nénh ky kron tĩ. Syu vỹ ãg kãmĩ kaga kar ki há nĩ. Syu vỹ vãnhkaga ũn ki há nĩ gé, hãra vãnhkagta fár ũ jãgja kỹ. Ti tỹ ãg kãmĩ grãjgy tỹ tũ ke jé kanhgág ag tỹ kẽnhkórá fár mré syu nénh kỹ kron tĩ. Vãnhkagta tag vỹ ãg kyvénh grãjgy tỹ tũ ke tĩ. b1jc2haidp34s8m7fwbp6z35wiaofhi 0 3799929 7283683 2026-08-13T18:24:56Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283683 wikitext text/x-wiki == Hunh to ke == Hunh-kókré vỹ tỹ ãg nug kaga kygta nĩ. Vãnhkagta rỹ vẽ, kar tóg ẽg nug tỹ ti nỹtĩg ja ki hã vin mãn tĩ. Kejẽn ũ tỹhór tỹ jur mũ. Ãn ki ẽg tỹ hunh-kókré féj nénh kỹ mỹ fãg tĩ. Kỹ vãnh kamĩ vãnhkagta kri fim nĩ, mỹr ãg vãnhkagta pã hã vã. Ti si ag tỹ ẽg mỹ vãnh kajró há tuvãj ja vẽ. Hã kỹ ẽg mĩ hã han ge nĩ, ag tỹ ãg mỹ vãnhkagta tó ja ti. 8o4zc5gbipwdoi3agtyubgrrbe6jyyy 0 3799930 7283684 2026-08-13T18:25:52Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283684 wikitext text/x-wiki == Pẽnva féj == Ũn tátá fi nugror nĩnkỹ, kysã tỹ vẽnhkẽgra kar fi tóg pẽnva féj tãgtũ kre kỹ néj ke nĩ, kujé pir kron kej ke fi nĩ, kuty kỹ, fi nũr ken kỹ. Fi mãn ke to rãn kỹ fi tóg ser kópo pir kron ke nĩ ser, fi tỹ mãn tỹ mrãnh ke jé. sq16560q1fofey7pmbf0kqk1qe4ri50 0 3799931 7283686 2026-08-13T18:26:48Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283686 wikitext text/x-wiki == Sa tánh == Vẽnhkagta há tỹvĩ vẽ, nãn kãmĩ tóg ke nĩ, kar tóg kron há nĩ gé, kỹ tóg vẽnhkaga tag ag mỹ há nĩ: kyvénh grẽ, ẽg kamĩ ẽg tãg gy ki tóg há nĩ gé, kar vẽnhkaga kórég ag mỹ ke gé. iauybqyyqk5jud5uhievjf8bfcqq7hz 0 3799932 7283690 2026-08-13T18:28:01Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283690 wikitext text/x-wiki == Krén vẽ == Kakanẽ tag tóg, tỹ sónh jẽ, féj kafẽj tóg jẽ, pi mog tỹvĩ tĩ, mrũn ti tĩ gé. Ti fej tóg kupri nĩ. Javo ti kanẽ tóg kusũg pẽ nĩ, ti rãn kỹ hã tóg kusũg-sá, he tĩ. Krén ag tóg régre nỹtĩ. Ũ tóg tỹ ũn tánh jẽ. Ũn kusũg hẽri ke ti jẽ gé. Jẽsĩ kar ẽn tóg ko tĩ. Kar ẽg ke gé. Kysã tỹ amrir kã tóg rãnrãn tĩ. Javo ti jãre nej vỹ ser, nug-kaga (prénhpréj), hepatite, kyvénh grẽ ki tóg há jẽ gé. Fag tỹ gĩr mãn kar krĩ vỹrỹr ki ke gé, ke tĩ ẽn mỹ. si2k1ri8w8xp60n2vhi7imv76qi5jtf 0 3799933 7283692 2026-08-13T18:29:00Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283692 wikitext text/x-wiki == Mĩg jã == Nén ũ há tag tóg ti ki ke nĩ: A, B6 kar proteína kar nén ũ há tag tóg ti ki ke nĩ C ti ke gé. Ũn kájon sór ag mỹ tóg há nĩ gé, ẽg tãnhkra kãki kar tỹmẽ jynh kãmĩ pó kãsir ag mỹ tóg há tỹvĩ nĩ, ẽg kãmĩ tóg tỹ jãnhkri ke tĩ ser. hnjdku5pwrwmyi9a2dtyq11emmaome7 0 3799934 7283693 2026-08-13T18:29:30Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283693 wikitext text/x-wiki == Kósán == Kósán tóg tỹ kakanẽ jẽ, ti mó tóg ti rãn kỹ mãrér nỹtĩ. Kỹ ti kanẽ tóg mó tigtéj nỹtĩ. Kỹ ẽg tóg ti mó kãmĩ ti kanẽ nũnh kỹ kãhun tĩ.<gallery> File:ESTA IMAGEM É UMA FOTO DA FRUTA INGÁ.jpg </gallery> irqw3rbbd2y5lfyc7koe7jdak07ecsp 0 3799935 7283695 2026-08-13T18:29:46Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283695 wikitext text/x-wiki == Ajo == Ẽg tãg gy tỹ tũ ke tóg tĩ, ẽg pressão mỹ há tỹvĩ, ã tỹ kuhur kygta han kỹ kurã pir ki kron tẽgtu han nĩ sir. Ẽg fe krój ki tóg há nĩ, ẽg kãmĩ nénũ kar tỹ há ken jé. 0l67xr87h13iqot4egjswqydv16dh27 0 3799936 7283697 2026-08-13T18:30:54Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283697 wikitext text/x-wiki == Karipijo == Kuhur mỹ ke vẽ, jẽnger há han jé, tỹmẽ kupri kaga, jẽnger kórég mỹ ki tóg há nĩ vẽnhkagta tag ti. 3igvzxdekyf8cbvizmy5kyxaqah7k8d 0 3799937 7283698 2026-08-13T18:31:44Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283698 wikitext text/x-wiki == Re tỹ rĩmã == Ti féj kre kỹ ã tóg kópo ki fẽg kỹ néj mũ, tỹ sa han kỹ, kurã kar ki ã tóg kron kej ke nĩ. Nug kaga ki tóg há nĩ ẽg kãmĩ, kar ansiedade mỹ tóg há nĩ gé. p90w55brvx6o00u8thu6ed0jjbg22yk 0 3799938 7283701 2026-08-13T18:33:10Z Sival Cadete 2625692 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283701 wikitext text/x-wiki == Gĩr nĩgja kygtãg == Gĩr nĩg ja kygtãg há han jé, ẽg tóg ẽg vãnhkagta pẽ han tĩ. Ãn jiji hã vỹ: pétór mré nár kar sónh tánh ke mũ. Pétór jãre néj ja ẽg tóg mũ, sónh tánh féj mré kar nár pãn rygryg kỹ tỹ jẽjaj mũ ke gé. Kỹ ẽg tóg kron tĩj mũ ser, ti tỹ gĩr nĩgja tỹ há ken jé. Mỹr gĩr nĩg ja tỹ krój nĩj mũ ha mẽ, ũn tẽtá fi tỹ gĩr mãn kar. Kar tóg jagy há nĩ gé, gĩr nĩg ja tỹ prónh kej ke ti. Hã kỹ ẽg tóg jag mỹ vãnh kãmĩ vãnhkagta kronkron nĩ ke mũ, pétór mré sónh tánh ti kar nár mré. t0rj797orij1si3gbbx80axo4x2utky 0 3799939 7283702 2026-08-13T18:34:01Z Derli Bento 2698767 Adaptado de material produzido por professores Kaingang da Ação Saberes Indígenas na Escola/Núcleo UFRGS, 5ª Edição, 2022. 7283702 wikitext text/x-wiki == Mã/Mẽ == [[File:Plinia cauliflora 2.jpg|thumb]] Mã kanẽ tóg sá nĩ. Ti pẽn tóg kanér jẽ. Ti kanẽ tóg kysã tỹ setẽmru kar outubro kã rãnrãn tĩ. Mã fár tóg tỹ vẽnhkagta há nĩ, vẽnhkaga e ki tóg há nĩ: Ẽg nug kaga, jãfa kyvénh mỹ, kar kãnhmar kófãn tũ nĩ jé. Tag hã vẽ, mã to vãme ti. k432yut9ppalnp7z9u11rb7c3fr8lk5 0 3799940 7283706 2026-08-13T19:07:16Z Bermensterflora 2695091 Created page with "Rosa beauvaisii-Ачвапщ тгӏачва апны ахӏврапшдза гӏайыраква рквпшырапӏ. Ауи Лахъвымгъ ткъвым квпшырапӏ (rosa)<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/731739-1</ref>. == Примечания ==" 7283706 wikitext text/x-wiki Rosa beauvaisii-Ачвапщ тгӏачва апны ахӏврапшдза гӏайыраква рквпшырапӏ. Ауи Лахъвымгъ ткъвым квпшырапӏ (rosa)<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/731739-1</ref>. == Примечания == p8uvub9akd2n5rti7z9njexq85x705r 0 3799942 7283723 2026-08-13T19:40:35Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/Boon]] to [[Wp/yua/Colorante]] 7283723 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Colorante]] 3tm0tjvwvk7cbil41j9noughou77l2i 7283726 7283723 2026-08-13T19:46:07Z 26agcp 2575807 Changed redirect target from [[Wp/yua/Colorante]] to [[Wp/yua/Boonilo'ob]] 7283726 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Boonilo'ob|Boonilo'ob]] 2zhzvkacewib3ty3j2dp9qzbk2p4a04 0 3799943 7283731 2026-08-13T19:48:44Z 26agcp 2575807 Redirected page to [[Wp/yua/Boonilo'ob]] 7283731 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Boonilo'ob|Boonilo'ob]] 2zhzvkacewib3ty3j2dp9qzbk2p4a04 8 3799944 7283732 2026-08-13T19:51:45Z Syunsyunminmin 2576388 [[I:CASE]] 7283732 wikitext text/x-wiki * Common move reasons ** Misspelled title ** [[I:CASE]] aya2wqakz1iwanm6eaiul177xozxlc2 0 3799945 7283737 2026-08-13T19:56:41Z 26agcp 2575807 26agcp moved page [[Wp/yua/Itsamna']] to [[Wp/yua/Itzamná]] 7283737 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/yua/Itzamná]] h6vpvhywcr6m7welnme3tekhzcffui1 0 3799946 7283763 2026-08-13T20:11:15Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Parker Bolili Miambanzila''', muledibua mu dia matuku 16 ngondo muinayi 1992 mu tshimenga tshia kinshasa, udi muena ditunga dia congo (drc) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]]" 7283763 wikitext text/x-wiki '''Parker Bolili Miambanzila''', muledibua mu dia matuku 16 ngondo muinayi 1992 mu tshimenga tshia kinshasa, udi muena ditunga dia congo (drc) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]] aab1dtp5cc9egy0wxbbtipo99bem51a 0 3799947 7283768 2026-08-13T20:14:38Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Eley Sephora Baelenge''' (muledibua mu dia matuku 3 ngondo muitanu 1993) i muena Congo udi mumanye manaya a taekwondo. Uvua muleja mpala wa ditunga dia Congo mu manaya a bungi a pa buloba bujima, bu mudi manaya a Olympique a bansonga a mu 2010 mu Singapour ne manaya a Taekwondo a mu Afrike. [[Category:Wp/lua]]" 7283768 wikitext text/x-wiki '''Eley Sephora Baelenge''' (muledibua mu dia matuku 3 ngondo muitanu 1993) i muena Congo udi mumanye manaya a taekwondo. Uvua muleja mpala wa ditunga dia Congo mu manaya a bungi a pa buloba bujima, bu mudi manaya a Olympique a bansonga a mu 2010 mu Singapour ne manaya a Taekwondo a mu Afrike. [[Category:Wp/lua]] jcl10cb52pif1n66kof0x89jo7gwt8l 0 3799948 7283773 2026-08-13T20:18:51Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Gradie Kamuanya Mpoyi''', muledibue mu dia matuku 19 ngondo muitanu 1995, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]]" 7283773 wikitext text/x-wiki '''Gradie Kamuanya Mpoyi''', muledibue mu dia matuku 19 ngondo muitanu 1995, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]] ls969dnh1p4az94j87dn34mwq24r1zk 0 3799949 7283776 2026-08-13T20:21:53Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Naomie Katoka Kasumpata''', muledibua mu dia matuku 10 ngondo wa muanda mukulu 1999, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]]" 7283776 wikitext text/x-wiki '''Naomie Katoka Kasumpata''', muledibua mu dia matuku 10 ngondo wa muanda mukulu 1999, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]] 5a0o7yyzv6i6q0yewllr2kkkpxny61t 0 3799950 7283777 2026-08-13T20:25:37Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Rosa Keleku Lukusa'''(muledibue mu dia matuku 16 ngondo wa kumpala 1995 mu tshimenga tshia Kinshasa), udi muena ditunga dia congo. [[Category:Wp/lua]]" 7283777 wikitext text/x-wiki '''Rosa Keleku Lukusa'''(muledibue mu dia matuku 16 ngondo wa kumpala 1995 mu tshimenga tshia Kinshasa), udi muena ditunga dia congo. [[Category:Wp/lua]] p64bw6cvwreyu8vg4v2kk2drm0r5j9q 7283778 7283777 2026-08-13T20:27:36Z Hortensembuyi 2696347 /* */ 7283778 wikitext text/x-wiki '''Rosa Keleku Lukusa'''(muledibue mu dia matuku 16 ngondo wa kumpala 1995 mu tshimenga tshia Kinshasa), udi muena ditunga dia congo. [[File:Rosa tenant le drapeau congolais aux j.o de rio 2016.png|160px|right]] [[Category:Wp/lua]] jrlnyfnvj6thp5auhha57ucbcc9rna1 0 3799951 7283782 2026-08-13T20:33:41Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Brenda Mahonza Aldine''', muledibua mu dia matuku 3 ngondo muibidi 1996, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]]" 7283782 wikitext text/x-wiki '''Brenda Mahonza Aldine''', muledibua mu dia matuku 3 ngondo muibidi 1996, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]] cryni4fzue8v3k2oyggxkyalyabov5c 0 3799952 7283783 2026-08-13T20:36:26Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Flore Mbubu''', muledibua mu dia matuku 25 ngondo muitanu 2000, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]]" 7283783 wikitext text/x-wiki '''Flore Mbubu''', muledibua mu dia matuku 25 ngondo muitanu 2000, udi muena Congo (RDC) muena manaya a taekwondo. [[Category:Wp/lua]] lkymo7qk24l5kg9gycnq6e1cnzrdpio 0 3799953 7283784 2026-08-13T20:39:26Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Niclette Yamani Mbele''', muledibua mu dia matuku 11 ngondo wa dikumi 1990, udi muena mvita wa mu ditunga dia Congo. [[Category:Wp/lua]]" 7283784 wikitext text/x-wiki '''Niclette Yamani Mbele''', muledibua mu dia matuku 11 ngondo wa dikumi 1990, udi muena mvita wa mu ditunga dia Congo. [[Category:Wp/lua]] pnc0ukf8tkoxfw8ugvylcoiil05srf3 0 3799954 7283785 2026-08-13T20:42:27Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Nancy Tshiaba''', muledibua mu dia matuku 26 ngondo muisatu 1991 mu tshimenga tshia kinshasa, udi muena congo (RDC) karateka. [[Category:Wp/lua]]" 7283785 wikitext text/x-wiki '''Nancy Tshiaba''', muledibua mu dia matuku 26 ngondo muisatu 1991 mu tshimenga tshia kinshasa, udi muena congo (RDC) karateka. [[Category:Wp/lua]] rispa4sp6qq0syhsy2t9im7r0fug0f8 0 3799955 7283787 2026-08-13T20:45:08Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Marie Branser''', muledibua mu dia matuku 15 ngondo wa muanda mukulu 1992 mu Leipzig, udi muena Allemagne, pashishe muena Congo (RDC) ne muena Guinée. [[Category:Wp/lua]]" 7283787 wikitext text/x-wiki '''Marie Branser''', muledibua mu dia matuku 15 ngondo wa muanda mukulu 1992 mu Leipzig, udi muena Allemagne, pashishe muena Congo (RDC) ne muena Guinée. [[Category:Wp/lua]] dciu1qyj50uemujj7v4200gv3ahgmdn 0 3799956 7283789 2026-08-13T20:49:14Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "Monica Bwanga Misenga Judokate wa mu Congo (RDC) [[Category:Wp/lua]]" 7283789 wikitext text/x-wiki Monica Bwanga Misenga Judokate wa mu Congo (RDC) [[Category:Wp/lua]] qretnra7i13a19uw043b8fypftmd6xs 7283790 7283789 2026-08-13T20:49:33Z Hortensembuyi 2696347 /* */ 7283790 wikitext text/x-wiki '''Monica Bwanga Misenga''' Judokate wa mu Congo (RDC) [[Category:Wp/lua]] mne2dwp41vvtovug8b0jvn7aupiyfcg 0 3799957 7283792 2026-08-13T20:55:11Z Phxlm 2697478 Created page with "= Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu W..." 7283792 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: 1. Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier bik neiloa article ziek. 2. Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. 3. Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai thangpuina tieng an hmang leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a tan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin atha tiin anin pak anih. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo thang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} --- == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: 1. Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? 2. Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? 3. Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? 4. Content coverage hi fair am? An balance hne am? --- == See Also == * [[Wp/hmr/Dan Bulthut|Dan Bulthut]] * [[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulthut]] nik6plp0fgz3s433z7foexmuebq3ygu 7283803 7283792 2026-08-13T21:05:16Z Phxlm 2697478 7283803 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: # Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. # Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. # Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: #Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? #Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? #Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? #Content coverage hi fair am? An balance hne am? == See Also == * [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] * [[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] mv6la2ue4bmkxc2xtna3sz5v98o9fsi 7283805 7283803 2026-08-13T21:08:15Z Phxlm 2697478 /* Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo */ 7283805 wikitext text/x-wiki Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: # Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. # Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. # Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: #Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? #Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? #Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? #Content coverage hi fair am? An balance hne am? == See Also == * [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] * [[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] mwrf0xcn8zzl1jvrzte7cxbcq5c67eb 7283808 7283805 2026-08-13T21:39:36Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo]] to [[Wp/hmr/WP:Ṭan Bik Neilo]] 7283805 wikitext text/x-wiki Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: # Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. # Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. # Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: #Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? #Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? #Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? #Content coverage hi fair am? An balance hne am? == See Also == * [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] * [[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] mwrf0xcn8zzl1jvrzte7cxbcq5c67eb 7283812 7283808 2026-08-13T21:48:49Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/WP:Ṭan Bik Neilo]] to [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 7283805 wikitext text/x-wiki Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: # Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. # Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. # Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: #Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? #Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? #Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? #Content coverage hi fair am? An balance hne am? == See Also == * [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] * [[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] mwrf0xcn8zzl1jvrzte7cxbcq5c67eb 7283838 7283812 2026-08-14T00:47:35Z Phxlm 2697478 7283838 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Ṭan Bik Neilo policy page}}Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: # Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. # Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. # Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: #Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? #Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? #Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? #Content coverage hi fair am? An balance hne am? == See Also == * [[Wp/hmr/Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] * [[Wp/hmr/Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/Thu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] 6coro12kl4u9cvpozl2xmq8da172vqk 7283850 7283838 2026-08-14T01:23:57Z Phxlm 2697478 7283850 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: -1. Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. -2. Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. -3. Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} --- == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? *4. Content coverage hi fair am? An balance hne am? --- == See Also == * [[Wp/hmr/Wikipedia:Dan Bulṭhut|Dan Bulṭhut]] * [[Wp/hmr/Wikipedia:Thubelchiengdawl Cho|Thubelchiengdawl Cho]] * [[Wp/hmr/Wikipedia:Mani Phuok Fom Phallo|Mani Phuok Fom Phallo]] * [[Wp/hmr/WikipediaThu Hnar Ringtlak|Thu Hnar Ringtlak]] [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] 6gj34vbn9u05pf1bsn9m7974qkqwbyf 7284201 7283850 2026-08-14T08:14:47Z Phxlm 2697478 /* See Also */ 7284201 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: -1. Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. -2. Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. -3. Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} --- == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? *4. Content coverage hi fair am? An balance hne am? --- == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Dan Bulṭhut Chungchang| desc1 = Wikipedia a dan pawimaw umhai, Dan Bulṭhut chungchang. | title2 = Thubelchiengdawl Cho | desc2 = Wikipedia a thu finfie theilo chungchanga a thutlukna pawimaw. | title3 = Mani Phuok Fom Phallo | desc3 = Thu phuok fom loa article ziek a tul thu chungchanga a dan pawimaw. | title4 = Thu Hnar Ringtlak | desc4 = Article ahai hmang tlak thu hnar chungchanga a dan pawimaw. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] 1kqk1mzlz5xrz5x9zljd4576ohmh5lw 7284202 7284201 2026-08-14T08:20:26Z Phxlm 2697478 /* Tiem Ding Dang */ 7284202 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: -1. Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. -2. Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. -3. Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} --- == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? *4. Content coverage hi fair am? An balance hne am? --- == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Dan Bulṭhut Chungchang| desc1 = Wikipedia a dan pawimaw umhai, Dan Bulṭhut chungchang. | title2 = Thubelchiengdawl Cho | desc2 = Wikipedia a thu finfie theilo chungchanga a thutlukna pawimaw. | title3 = Mani Phuok Fom Phallo | desc3 = Thu phuok fom loa article ziek a tul thu chungchanga a dan pawimaw. | title4 = Thu Hnar Ringtlak | desc4 = Article ahai hmang tlak thu hnar chungchanga a dan pawimaw. | title5 = Ṭan Bik Neilo | desc5 = Ṭan bik neiloa article ziek dan chunchanga dan bulṭhut. | title6 = Wikipedia Hi Iem Ani Naw | desc6 = Wikipedia hi iem ani naw ti hril felna. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] 71fbxvtfl8eahebslvmrt7zq9ojzsbl 7284203 7284202 2026-08-14T08:24:26Z Phxlm 2697478 /* Policy Overview */ 7284203 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: #1. Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. #2. Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. #3. Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} --- == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? *4. Content coverage hi fair am? An balance hne am? --- == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Dan Bulṭhut Chungchang| desc1 = Wikipedia a dan pawimaw umhai, Dan Bulṭhut chungchang. | title2 = Thubelchiengdawl Cho | desc2 = Wikipedia a thu finfie theilo chungchanga a thutlukna pawimaw. | title3 = Mani Phuok Fom Phallo | desc3 = Thu phuok fom loa article ziek a tul thu chungchanga a dan pawimaw. | title4 = Thu Hnar Ringtlak | desc4 = Article ahai hmang tlak thu hnar chungchanga a dan pawimaw. | title5 = Ṭan Bik Neilo | desc5 = Ṭan bik neiloa article ziek dan chunchanga dan bulṭhut. | title6 = Wikipedia Hi Iem Ani Naw | desc6 = Wikipedia hi iem ani naw ti hril felna. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] c10legaw8opi9ewaxkxrjundgfpa8ht 7284204 7284203 2026-08-14T08:25:14Z Phxlm 2697478 /* Policy Overview */ 7284204 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Overview == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: #Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlier.bik neiloa article ziek. #Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, ngaidan hai buk indik a, article a an hmun hluo ding zat a buk izira sem ṭhe. #Thudik fie thei le mimal ngaidan hai fel taka tlier hran. == Dan Pawimaw Hai == === Inpakna Ṭawngkam Hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * Inpakna Ṭawngkam: Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * TBN Style: Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu ṭawngkam anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo tawngkam hrilsawng chu khap anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> *Hmangdan Indiklo: Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *TBN STYLE: Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === Buk Indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i buk indik a tul anih. Mi tlawmte ngaidan article ah hmun a chang rawn lem chun i buk indik naw anih. Chuong ang chi chun a tlawmlem ngaidan ziek hmai tawp hi phal ani chuong nawh. === Nunphung, Sulhnung le Sakhuona Thupui Ahai === Hnam sulhnung, tuolsung rorelna, annawleh sakhuo chungchang ziek tikah: * Pawl, Kohran le Hnam le Pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. * Thuchang Hnar ahai, finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, Khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British Sawrkar kuoma Sipai Za chuong alo inhlan ve anih. |} --- == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Tone hi a neutral am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng an dawl am? Finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a ziektu hming dungzuia tarlang a ni am? *4. Content coverage hi fair am? An balance hne am? --- == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Dan Bulṭhut Chungchang| desc1 = Wikipedia a dan pawimaw umhai, Dan Bulṭhut chungchang. | title2 = Thubelchiengdawl Cho | desc2 = Wikipedia a thu finfie theilo chungchanga a thutlukna pawimaw. | title3 = Mani Phuok Fom Phallo | desc3 = Thu phuok fom loa article ziek a tul thu chungchanga a dan pawimaw. | title4 = Thu Hnar Ringtlak | desc4 = Article ahai hmang tlak thu hnar chungchanga a dan pawimaw. | title5 = Ṭan Bik Neilo | desc5 = Ṭan bik neiloa article ziek dan chunchanga dan bulṭhut. | title6 = Wikipedia Hi Iem Ani Naw | desc6 = Wikipedia hi iem ani naw ti hril felna. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] ad5fiuupy4k9lmzreqmjogr8k2x5o11 7284222 7284204 2026-08-14T09:39:15Z Phxlm 2697478 /* Buk Indik */ 7284222 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Biekuolna == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: #Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlierbik neiloa article ziek. #Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, thu hnar haia ngaidan hai ziek ding zat buk indik a. #Thudik fie thei le mimal ngaidan bik hai fel taka ṭhe hran. == Dan Pawimaw Hai == === 1.Inpakna ṭawngkam hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * '''Inpakna Ṭawngkam''': Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * '''TBN Style''': Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu kamsuok anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo ṭawngkam hrilsawng chu khap tlat anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> ti a, atitu bik umlo, thu hnar akhawm finfie theilo thu ahai hmang khap anih. Thu hnar in hieng thumal hai a hmang anichun va hmang ve kha a pawi hran nawh amiruokchu thu hnar in a titu chieng tawk a ahril chun atitu hming va ziek kha adan dik tak lem anih. *'''Hmangdan Indiklo''': Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *'''TBN STYLE''': Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === 2. Ziek ding zat buk indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i ziek ding zat i buk indik a ṭul anih. Ngaidan inṭawmpui lei ringawt in i article ziek a va ngai pawimaw bik hi phal ani nawh. #Mi tlawmte ngaidan, atam lem ngaidan ni awm taka ziek hi khap anih. #Mi tlawmte ngaidan in article ah hmun a chang rawn lem hi phal annawh. #A tam lem ngaidan i ziek leiin a tlawm lem ngaidan ziek hmai hi phal an nawh. === 3. Thudik fie thei le ngaidan bik tlier hran === Mimal chanchin, Hnam sulhnung, tuolsung rorelna le politics, annawleh sakhuo le kohran chungchang ahai ngaidan le thudik tlier ṭhe thiem a pawimaw: #Pawl, kohran, hnam le pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. #Thu hnar ahai finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. #Indona le political movement, civil movement le history, ahai thudik anga ziek ding chintawk hriet ding. #Political topic ahai reng reng a suol le fel, indik le indik naw a ṭhe ngailo ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han an hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British sawrkar kuoma sipai za chuong anlo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Article hi a hnang tawk am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng a finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a thu hnar a aziektu dungzuia tarlang a ni am? *4. Thuhnar a ngaidan hai hi ziek ding zat ka buk indik am? == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Dan Bulṭhut Chungchang| desc1 = Wikipedia a dan pawimaw umhai, Dan Bulṭhut chungchang. | title2 = Thubelchiengdawl Cho | desc2 = Wikipedia a thu finfie theilo chungchanga a thutlukna pawimaw. | title3 = Mani Phuok Fom Phallo | desc3 = Thu phuok fom loa article ziek a tul thu chungchanga a dan pawimaw. | title4 = Thu Hnar Ringtlak | desc4 = Article ahai hmang tlak thu hnar chungchanga a dan pawimaw. | title5 = Ṭan Bik Neilo | desc5 = Ṭan bik neiloa article ziek dan chunchanga dan bulṭhut. | title6 = Wikipedia Hi Iem Ani Naw | desc6 = Wikipedia hi iem ani naw ti hril felna. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] ce9d57g1tmf0lifkxaa5d3a9pctfsiq 7284227 7284222 2026-08-14T09:40:03Z Phxlm 2697478 /* Dan Pawimaw Hai */ 7284227 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo = {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:ṬBN | shortcut2 = WP:TBN | shortcut3 = WP:NPOV }} Ṭan Bik Neilo (ṬBN) hi Wikipedia a Dan Bulṭhut pawimaw tak le inchie-dawng theilo anih. Hi policy hin article tinreng huopzo taka, tu tieng khawm ṭan bik nei loa, indik taka tarlang a ṭul zie a hril. == Policy Biekuolna == Wikipedia hi free encyclopedia ani ang takin, article hung suok hai hi editor hai mimal ngaidan tarlangna ding annawleh brand promotion thawna dinga hmang phal ani nawh. Article i ziek hai hi, a hming phurtu chu Wikipedia ani leiin ngaidan bik le ṭan bik neila article i ziek khan Wikipedia in ṭan bik a nei angin an lang pha leiin, ṭan bik neia thu ziek hi khap tlat anih. Article ziek tuhai in ahnuoia thuthlung pathum hai hi zawm zinga ziek hlak ding anih: #Inpakna ṭawngkam hmangloa, tlierbik neiloa article ziek. #Thu chang hnar a ngaidan hai indik taka tar lang ve ve a, thu hnar haia ngaidan hai ziek ding zat buk indik a. #Thudik fie thei le mimal ngaidan bik hai fel taka ṭhe hran. == Dan Pawimaw Hai == === 1. Inpakna ṭawngkam hmanglo === Article ziek tikah thil reng reng chu inpak na ṭawngkam hmang loa tarlang ding anih. Entirnan <code> ropui tak </code>, <code> ropui em em </code>, <code> tlawmngai em em </code>, <code> mawi tak </code>,<code> mawi lem </code>, annawleh <code> hmeltha em em </code> ti hai nek in, "'''objective factual statement'''" ringawt tarlang lem ding anih. * '''Inpakna Ṭawngkam''': Tv. Lalsanglien hi Hmar hnam ta dinga mi ṭangkai ani a, mi inngaitlawm em em a nih. * '''TBN Style''': Tv. Lalsanglien hin Hmar hnam chungchangah lekhabu bu 5 a ziek ta a, kum 2025 khan chawimawna a lo dawng a ni. Inpakna ṭawngkam hmang ding chun Wikipedia Article ziektu kamsuok anga ziek hi khap ana, mi inpakna ṭawngkam hmang hrilsawng na a ruok chun hmang thei ani a, amiruokchu finfie theilo, a titu bik umlo ṭawngkam hrilsawng chu khap tlat anih, entirnan <code>Mipui tamtak</code>,<code>Hnam Ṭhuoitu hai</code>, <code>Assam a cheng hai.</code> ti a, atitu bik umlo, thu hnar akhawm finfie theilo thu ahai hmang khap anih. Thu hnar in hieng thumal hai a hmang anichun va hmang ve kha a pawi hran nawh amiruokchu thu hnar in a titu chieng tawk a ahril chun atitu hming va ziek kha adan dik tak lem anih. *'''Hmangdan Indiklo''': Mi tamtak in Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih antih. *'''TBN STYLE''': Assam, Nuhmei Ṭhangruol Pawl (Hmar Womens Association) chun Tv. Lalsanglien hi mi tlawmngai tak le hnam ta dinga ṭangkai anih tiin anin pak anih. === 2. Ziek ding zat buk indik === Thu chang i lak na hnar ahai mi tam lem ngaidan le mi tlawmte ngaidan hai hi i article ziek ah i ziek ding zat i buk indik a ṭul anih. Ngaidan inṭawmpui lei ringawt in i article ziek a va ngai pawimaw bik hi phal ani nawh. #Mi tlawmte ngaidan, atam lem ngaidan ni awm taka ziek hi khap anih. #Mi tlawmte ngaidan in article ah hmun a chang rawn lem hi phal annawh. #A tam lem ngaidan i ziek leiin a tlawm lem ngaidan ziek hmai hi phal an nawh. === 3. Thudik fie thei le ngaidan bik tlier hran === Mimal chanchin, Hnam sulhnung, tuolsung rorelna le politics, annawleh sakhuo le kohran chungchang ahai ngaidan le thudik tlier ṭhe thiem a pawimaw: #Pawl, kohran, hnam le pahnam bik ngaidan ringawt fepui lo ding. #Thu hnar ahai finfiena um dungzui in article ziek hlak ding. #Indona le political movement, civil movement le history, ahai thudik anga ziek ding chintawk hriet ding. #Political topic ahai reng reng a suol le fel, indik le indik naw a ṭhe ngailo ding. == Ziek Dan Entirna == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! Topic !! Hmangdan Indiklo !! TBN Style |- | Biography | Pastor Jeho Lungtau hi pastor ṭha tak le thlarau mi tak anih. | Pastor Jeho Lungtau hi kohran ah a rawngbbawlna khelah, khawsung a tleirawl zu le damdawi addict hai ta dinga an hmangna leiin Muolhoi HSA chun chawimawina lawmman an hlan anih. |- | History | Lansanlien a pawl hai policy hin tuolsung hmasawnna a suksiet. | Lalsanlien a economic policy hai leiin tuolsung hmasawnna a suksiet tiin critics le opposition han an hrila, a ṭan tu hai ruok chun a policy chu sumdawng hai ta dingin aṭha tiin anin pak thung. |- | Cultural Heritage | Zote pahnam hai hi Hmar achun hnam bengvar tak an nih asanchu Indopui Pahnina a khawm khan anlo ṭhang ve a. | Historian Lalrawngbawl Hmar in a sui danin, Zote pahnam hin Indopui Pahnina a khan Japan ral do dingin British sawrkar kuoma sipai za chuong anlo inhlan ve anih. |} == Editors Hai Ta Ding Checklist == Article i save hma in ahnuoia zawna hai hi check hlak rawh: *1. Article hi a hnang tawk am? Inpakna tawngkam a um am? *2. Thuziek hai hi belchieng a finfie thei an ni am? *3. Ngaidan hai hi a thu hnar a aziektu dungzuia tarlang a ni am? *4. Thuhnar a ngaidan hai hi ziek ding zat ka buk indik am? == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Dan Bulṭhut Chungchang| desc1 = Wikipedia a dan pawimaw umhai, Dan Bulṭhut chungchang. | title2 = Thubelchiengdawl Cho | desc2 = Wikipedia a thu finfie theilo chungchanga a thutlukna pawimaw. | title3 = Mani Phuok Fom Phallo | desc3 = Thu phuok fom loa article ziek a tul thu chungchanga a dan pawimaw. | title4 = Thu Hnar Ringtlak | desc4 = Article ahai hmang tlak thu hnar chungchanga a dan pawimaw. | title5 = Ṭan Bik Neilo | desc5 = Ṭan bik neiloa article ziek dan chunchanga dan bulṭhut. | title6 = Wikipedia Hi Iem Ani Naw | desc6 = Wikipedia hi iem ani naw ti hril felna. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] d7a0pfxmsm7sssno8jed3opmwlkke8n 0 3799958 7283794 2026-08-13T20:57:11Z TimumachtikanNawat 2586780 TimumachtikanNawat moved page [[Wt/ppl/-MUTIA]] to [[Wt/ppl/-mutia]] 7283794 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wt/ppl/-mutia]] mfcr2iij2j3ttvxmivt7ca72xu1rwvv 0 3799959 7283796 2026-08-13T20:57:36Z TimumachtikanNawat 2586780 TimumachtikanNawat moved page [[Wt/ppl/-MUTKITIA]] to [[Wt/ppl/-mutkitia]] 7283796 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wt/ppl/-mutkitia]] 4mwv4zso1nxk316zukyn34i9jxa71ix 0 3799960 7283800 2026-08-13T21:01:11Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Yolande Bukasa Mabika''', muledibua mu dia matuku 8 ngondo wa tshitema 1987, udi muena ditunga dia Brésil wa ditunga dia Congo. Uvua musungudibua kudi komite wa manaya a buloba bujima (IOC) bua kuenza manaya a manaya a Olympique a bena tshimuangi mu manaya a Olympique a mu muvu uvua mu 2016 mu Rio de Janeiro, mu ditunga dia Brésil. [[Category:Wp/lua]]" 7283800 wikitext text/x-wiki '''Yolande Bukasa Mabika''', muledibua mu dia matuku 8 ngondo wa tshitema 1987, udi muena ditunga dia Brésil wa ditunga dia Congo. Uvua musungudibua kudi komite wa manaya a buloba bujima (IOC) bua kuenza manaya a manaya a Olympique a bena tshimuangi mu manaya a Olympique a mu muvu uvua mu 2016 mu Rio de Janeiro, mu ditunga dia Brésil. [[Category:Wp/lua]] 0nom548v843qd96uq900eegattz9wkb 7283801 7283800 2026-08-13T21:02:22Z Hortensembuyi 2696347 /* */ 7283801 wikitext text/x-wiki '''Yolande Bukasa Mabika''', muledibua mu dia matuku 8 ngondo wa tshitema 1987, udi muena ditunga dia Brésil wa ditunga dia Congo. Uvua musungudibua kudi komite wa manaya a buloba bujima (IOC) bua kuenza manaya a manaya a Olympique a bena tshimuangi mu manaya a Olympique a mu muvu uvua mu 2016 mu Rio de Janeiro, mu ditunga dia Brésil. [[File:Tegla Loroupe.jpg|160px|right]] [[Category:Wp/lua]] rftvf97bhb5jqogl88xo75xmbb1rqf6 0 3799961 7283807 2026-08-13T21:38:48Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Hriet ding pawimaw]] to [[Wp/hmr/WP:Hriet ding pawimaw]] 7283807 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/WP:Hriet ding pawimaw]] olz1e3ux1l7uqgo5yzwi67sitf2rw6p 7284321 7283807 2026-08-14T11:46:49Z Syunsyunminmin 2576388 fix redirect 7284321 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Wikipedia:Hriet ding pawimaw|Wikipedia:Hriet ding pawimaw]] 2y33jldd20pa0s66y4kyprqg23fql41 0 3799962 7283809 2026-08-13T21:39:37Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Ṭan Bik Neilo]] to [[Wp/hmr/WP:Ṭan Bik Neilo]] 7283809 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/WP:Ṭan Bik Neilo]] len2srmdr49yxk3atskfy8x1lcttam2 0 3799964 7283813 2026-08-13T21:48:49Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/WP:Ṭan Bik Neilo]] to [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 7283813 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 646a9ssit9utzxguaw6zsntclmbiqlo 0 3799965 7283815 2026-08-13T21:52:51Z Phxlm 2697478 Phxlm moved page [[Wp/hmr/Main Page]] to [[Wp/hmr/Main]] 7283815 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Main]] 56ad72npvp3xt8oepv5970dmo8yhb00 7283817 7283815 2026-08-13T21:58:13Z Phxlm 2697478 Changed redirect target from [[Wp/hmr/Main]] to [[Wp/hmr/Phekpui]] 7283817 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Phekpui|Phekpui]] bhv6hnyya6c4fgb2yi71g3wh4fvavds 0 3799966 7283840 2026-08-14T00:51:47Z ~2026-44559-37 2699185 Created page with "[[File:The Lion King logo.svg|thumb]] '''The Lion King'''. Roger Allers. Rob Minkoff. Disney. 1994. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q36479}}" 7283840 wikitext text/x-wiki [[File:The Lion King logo.svg|thumb]] '''The Lion King'''. Roger Allers. Rob Minkoff. Disney. 1994. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q36479}} 082vwjb8av104m8d4p92qktq6poq5kg 10 3799967 7283841 2026-08-14T01:09:27Z Phxlm 2697478 Created page with "<includeonly><div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #cbd5e1; border-left: 6px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; margin-bottom: 20px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; flex-wrap: wrap; gap: 15px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04);"> <div style="display: flex; align-items: center; gap: 14px; flex: 1; m..." 7283841 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #cbd5e1; border-left: 6px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; margin-bottom: 20px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; flex-wrap: wrap; gap: 15px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04);"> <div style="display: flex; align-items: center; gap: 14px; flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="font-size: 1.8em; line-height: 1;">⚖️</div> <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1.05em; color: #0369a1; margin-bottom: 2px;">Official Policy</div> <div style="font-size: 0.9em; color: #334155; line-height: 1.4;">{{{text|Hi page hi official policy page anih. Hi page a thil inziek hai hi zawm seng dinga inhriettir ei ni a. A sunga thil um hai hi mani nuom thu a ziek danglam phal an nawh. Hi policy chungchang hriet chieng nuom le ngaidan hrilnuom i nei chun talk page hmang in Editor le Admin hai hung bie rawh.}}}</div> </div> </div> {{#if:{{{shortcut|}}}|<div style="background: #ffffff; border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 6px; padding: 6px 14px; font-size: 0.85em; text-align: center; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; color: #64748b; font-size: 0.78em; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.05em;">Shortcut</div> <div style="font-weight: 700; color: #0284c7; font-size: 1.05em;">{{{shortcut}}}</div> </div>}} </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} He template hi policy page ahai, policy page anih ti inhriettirna notice a hmang anih. ===== Copy Code ===== <pre> {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:TBN }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> dwnpy5falpibymfbgpbb480cv6otozw 7283848 7283841 2026-08-14T01:17:36Z Phxlm 2697478 7283848 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #cbd5e1; border-left: 6px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; margin-bottom: 20px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; flex-wrap: wrap; gap: 15px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04);"> <div style="display: flex; align-items: center; gap: 14px; flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="font-size: 1.8em; line-height: 1;">⚖️</div> <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1.05em; color: #0369a1; margin-bottom: 2px;">Official Policy</div> <div style="font-size: 0.9em; color: #334155; line-height: 1.4;">{{{text|Hi page hi official policy page anih. Hi page a inziek hai hi zawm seng dinga inhriettir ei ni a. A sunga thil um hai hi mani nuom thu a ziek danglam phal an nawh. Hi policy chungchang hriet chieng nuom le ngaidan hrilnuom i nei chun talk page hmang in editor le admin hai hung bie rawh.}}}</div> </div> </div> {{#if:{{{shortcut|}}}|<div style="background: #ffffff; border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 6px; padding: 6px 12px; font-size: 0.85em; text-align: center; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; color: #64748b; font-size: 0.78em; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.05em; margin-bottom: 2px;">Shortcut</div> <div style="font-weight: 700; color: #0284c7; font-size: 0.98em; display: flex; flex-direction: column; gap: 2px;"> <div>{{{shortcut}}}</div> {{#if:{{{shortcut2|}}}|<div>{{{shortcut2}}}</div>}} {{#if:{{{shortcut3|}}}|<div>{{{shortcut3}}}</div>}} </div> </div>}} </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} ===About=== He template hi policy page ahai, policy page anih ti inhriettirna notice a hmang anih. ==== Copy Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:TBN | shortcut2 = WP:NPOV }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> eioyhy9xytuenio09dnlr543rklgba8 7283849 7283848 2026-08-14T01:20:12Z Phxlm 2697478 7283849 wikitext text/x-wiki <includeonly><div style="background: #f8fafc; border: 1px solid #cbd5e1; border-left: 6px solid #0284c7; border-radius: 8px; padding: 14px 18px; margin-bottom: 20px; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; flex-wrap: wrap; gap: 15px; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.04);"> <div style="display: flex; align-items: center; gap: 14px; flex: 1; min-width: 260px;"> <div style="font-size: 1.8em; line-height: 1;">⚖️</div> <div> <div style="font-weight: 700; font-size: 1.05em; color: #0369a1; margin-bottom: 2px;">Official Policy</div> <div style="font-size: 0.9em; color: #334155; line-height: 1.4;">{{{text|Hi page hi official policy page anih. Hi page a inziek hai hi zawm seng dinga inhriettir ei ni a. A sunga thil um hai hi mani nuom thu a ziek danglam phal an nawh. Hi policy chungchang hriet chieng nuom le ngaidan hrilnuom i nei chun talk page hmang in editor le admin hai bie rawh.}}}</div> </div> </div> {{#if:{{{shortcut|}}}|<div style="background: #ffffff; border: 1px solid #cbd5e1; border-radius: 6px; padding: 6px 12px; font-size: 0.85em; text-align: center; box-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.03);"> <div style="font-weight: 700; color: #64748b; font-size: 0.78em; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.05em; margin-bottom: 2px;">Shortcut</div> <div style="font-weight: 700; color: #0284c7; font-size: 0.98em; display: flex; flex-direction: column; gap: 2px;"> <div>{{{shortcut}}}</div> {{#if:{{{shortcut2|}}}|<div>{{{shortcut2}}}</div>}} {{#if:{{{shortcut3|}}}|<div>{{{shortcut3}}}</div>}} {{#if:{{{shortcut4|}}}|<div>{{{shortcut4}}}</div>}} {{#if:{{{shortcut5|}}}|<div>{{{shortcut5}}}</div>}} </div> </div>}} </div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} ==== About ==== He template hi policy page ahai, policy page anih ti inhriettirna notice a hmang anih. ==== Copy Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Policy notice | shortcut = WP:TBN | shortcut2 = WP:NPOV }} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> gqzbwbi9q2a9s8tyrag212wqy2vf1fz 0 3799968 7283842 2026-08-14T01:13:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုပ်စပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔsaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပ်ဖြင့် ချုပ်ရေ။ အထည် နှစ်ခုကို တပူးတည်း ပေါင်းစပ်နှောင်ဖွဲ့ သည် === အင်္ဂလိပ် === sew === ဗမာ === အပ..." 7283842 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုပ်စပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹoʊʔsaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပ်ဖြင့် ချုပ်ရေ။ အထည် နှစ်ခုကို တပူးတည်း ပေါင်းစပ်နှောင်ဖွဲ့ သည် === အင်္ဂလိပ် === sew === ဗမာ === အပ်ဖြင့် ချုပ်သည်။ အထည် နှစ်ခုကို တပူးတည်း ပေါင်းစပ်နှောင်ဖွဲ့ သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qsows61t47f9oke8xvpups0n6dxla88 0 3799969 7283843 2026-08-14T01:13:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသားထူလို့ အဆစ်စိပ်စိပ်ဟိရေ ဝါးတမျိုး။ ခြခတ်သားကေ၊ ဝါးခေါင်းအုံးနန့် (ထာနု) === အင်္ဂလိပ် === bamboo === ဗ..." 7283843 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြခတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹkʰaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသားထူလို့ အဆစ်စိပ်စိပ်ဟိရေ ဝါးတမျိုး။ ခြခတ်သားကေ၊ ဝါးခေါင်းအုံးနန့် (ထာနု) === အင်္ဂလိပ် === bamboo === ဗမာ === အသားထူ၍ အဆစ်စိပ်စိပ်ရှိသော ဝါးတစ်မျိုး။ ခြခတ်သားကေ၊ ဝါးခေါင်းအုံးနှင့် (ထာနု) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] phl1aovj8vum6f2dmtsi8elb7hczpb7 0 3799970 7283844 2026-08-14T01:13:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ပိုက်ချရန်) မြစ်ကမ်းခြီလျောက်မာ ကမ်းနန့်ပြိုင်ဗျာယ် ရှည်လျားသော ယင်းတန်းတိနန့် ဖြစ်စီ၊ ဗဝန်..." 7283844 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ပိုက်ချရန်) မြစ်ကမ်းခြီလျောက်မာ ကမ်းနန့်ပြိုင်ဗျာယ် ရှည်လျားသော ယင်းတန်းတိနန့် ဖြစ်စီ၊ ဗဝန်းဖြင့်ဖြစ်စီ ပြုလုပ်ထားရေ ပိုက်ချကိရိယာဖြင့် ထောင်ဖမ်းရေ === အင်္ဂလိပ် === fishing === ဗမာ === (ငါးဖမ်းရန်) မြစ်ကမ်းခြေလျောက်တွင် ကမ်းနှင့်ပြိုင်လျက် ရှည်လျားသော ယင်းတန်းများဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ဗဝန်းဖြင့်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ထားသော ငါးဖမ်းကိရိယာဖြင့် ထောင်ဖမ်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jq20x78e76hq1rcud0ru4169opjt1x2 0 3799971 7283845 2026-08-14T01:14:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံစည်းရိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴsɛ́ɹó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်ဝင်း ၊ ကျောင်းဝင်း အစဟိစွာရို့ကို ပတ်ဝန်းထားရေ အကာအရံ === အင်္ဂလိပ် === fence === ဗမာ === အိမ်ဝ..." 7283845 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံစည်းရိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴsɛ́ɹó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်ဝင်း ၊ ကျောင်းဝင်း အစဟိစွာရို့ကို ပတ်ဝန်းထားရေ အကာအရံ === အင်္ဂလိပ် === fence === ဗမာ === အိမ်ဝင်း ၊ ကျောင်းဝင်း စသည်တို့ကို ပတ်ဝန်းထားသော အကာအရံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1anb6f409mrg3isw3ic3qlq8e73lq48 0 3799972 7283846 2026-08-14T01:14:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံတိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴtàɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုက်ချသော ခြံများ ဖို့လဲရယောင် စိုက်ထားရေ သစ်သားချောင်း === အင်္ဂလိပ် === catch for fish pole === ဗမာ === ငါးဖမ..." 7283846 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံတိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴtàɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုက်ချသော ခြံများ ဖို့လဲရယောင် စိုက်ထားရေ သစ်သားချောင်း === အင်္ဂလိပ် === catch for fish pole === ဗမာ === ငါးဖမ်းသော ခြံများ မလဲရအောင် စိုက်ထားသော သစ်သားချောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r2qejtdpq0b75vjp9ux8kjw8yqz8ybg 0 3799973 7283847 2026-08-14T01:14:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံတပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴtaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်ဝင်း ၊ ကျောင်းဝင်း အစဟိစွာရို့ကို ပတ်ဝန်းထားရေ အကာအရံ === အင်္ဂလိပ် === fence === ဗမာ === အိမ်ဝင်း ၊ ကျ..." 7283847 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံတပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴtaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်ဝင်း ၊ ကျောင်းဝင်း အစဟိစွာရို့ကို ပတ်ဝန်းထားရေ အကာအရံ === အင်္ဂလိပ် === fence === ဗမာ === အိမ်ဝင်း ၊ ကျောင်းဝင်း စသည်တို့ကို ပတ်ဝန်းထားသော အကာအရံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kqh7h8tj9p7aqnom5b2w4w12tdmnj1m 0 3799974 7283851 2026-08-14T01:34:15Z Phxlm 2697478 Redirected page to [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 7283851 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 646a9ssit9utzxguaw6zsntclmbiqlo 0 3799975 7283852 2026-08-14T01:36:35Z Phxlm 2697478 Redirected page to [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 7283852 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 646a9ssit9utzxguaw6zsntclmbiqlo 0 3799976 7283853 2026-08-14T01:37:37Z Phxlm 2697478 Redirected page to [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 7283853 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hmr/Wikipedia:Ṭan Bik Neilo]] 646a9ssit9utzxguaw6zsntclmbiqlo 0 3799984 7283879 2026-08-14T02:04:09Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283879 wikitext text/x-wiki '''Porokamuykane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 22 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ti}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q716}} tc5efq5zmfvf56ur63532kxbi69g285 0 3799985 7283880 2026-08-14T02:06:30Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283880 wikitext text/x-wiki '''Retarkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 30 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Zn}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q758}} d4h4qup1crpbnq7rmfe2gbexv3027zo 0 3799986 7283881 2026-08-14T02:09:32Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283881 wikitext text/x-wiki '''Toitcuemkokane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 32 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ge}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q867}} cvx5oed2ia6qktt90242bkvf61735z9 7283882 7283881 2026-08-14T02:11:47Z トラネコマン 2597037 KaneではなくEmkokaneなので訂正 7283882 wikitext text/x-wiki '''Toitcuemkokane''' anak sine [[Wp/ain/Emkokane|emkokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 32 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ge}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Emkokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q867}} tcsi5sbyy7dh978ol7wsj71ccbnms7f 14 3799987 7283883 2026-08-14T02:12:10Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283883 wikitext text/x-wiki {{Wp/ain/See|Emkokane}} aeby66bgaar8x0f671i3zg22iobqck0 0 3799988 7283886 2026-08-14T02:14:54Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283886 wikitext text/x-wiki '''Surkuemkokane''' anak sine [[Wp/ain/Emkokane|emkokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 33 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{As}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Emkoane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q871}} 7iynjj5olunk7na0hml0z6ryqy760zr 7283887 7283886 2026-08-14T02:15:15Z トラネコマン 2597037 7283887 wikitext text/x-wiki '''Surkuemkokane''' anak sine [[Wp/ain/Emkokane|emkokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 33 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{As}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Emkokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q871}} dgtwnfh580ta4keydoktd7kut1stnal 0 3799989 7283888 2026-08-14T02:16:27Z Ulukutek oncom 2681305 Created page with "Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu." 7283888 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. 9t43aor2jq6k6k5or16pdmo5z6hb9pa 7283889 7283888 2026-08-14T02:17:51Z Ulukutek oncom 2681305 7283889 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. f7h6fcci84q1tfwajk4w7hcy3sc6p4d 7284029 7283889 2026-08-14T03:43:34Z Ulukutek oncom 2681305 7284029 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. gdwam2av1gzvcb010zjyzdes194uxgz 7284033 7284029 2026-08-14T03:44:25Z Ulukutek oncom 2681305 7284033 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. iwbogumouyizhcrf8rib506lcwkzpqa 7284035 7284033 2026-08-14T03:44:59Z Ulukutek oncom 2681305 7284035 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. c43kl851e8n56g33nn35tkn84q1k4pq 7284043 7284035 2026-08-14T04:12:43Z Ulukutek oncom 2681305 7284043 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. b4n5u2njjcf9t4aat57vio7to2v9skg 7284044 7284043 2026-08-14T04:13:55Z Ulukutek oncom 2681305 7284044 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. fun0h9blanchk1cv1bioht8ac04e9f0 7284045 7284044 2026-08-14T04:14:36Z Ulukutek oncom 2681305 7284045 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. 4ln72loqt7u8se14rlv0ja29o0endu1 7284047 7284045 2026-08-14T04:14:48Z Ulukutek oncom 2681305 7284047 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. 4r2d15siz612mjojlu1iegismuk8n6d 7284048 7284047 2026-08-14T04:14:59Z Ulukutek oncom 2681305 7284048 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. 7wxbfl9m2k4u1t4ccj1yzb61b4i3hx3 7284049 7284048 2026-08-14T04:15:18Z Ulukutek oncom 2681305 7284049 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. rizbukcc4w5nvrs8wjr7qv5u3z948ug 7284050 7284049 2026-08-14T04:15:34Z Ulukutek oncom 2681305 7284050 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." t96e019u8jds9qni313jaik3f9e7gds 7284051 7284050 2026-08-14T04:15:46Z Ulukutek oncom 2681305 7284051 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. qtw0kgguezysxa9ym6n6jhw97obx2yw 7284052 7284051 2026-08-14T04:16:45Z Ulukutek oncom 2681305 7284052 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. fjzajffozk7dnbxktfra90zdky32bxo 7284053 7284052 2026-08-14T04:17:02Z Ulukutek oncom 2681305 7284053 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." 0syw8mm1touw4jtb1stajmwmkpl3z4s 7284054 7284053 2026-08-14T04:17:13Z Ulukutek oncom 2681305 7284054 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Ren, éta aya es krim anu kuér di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Ibuna polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. 993o5k63ob0hf9t5xtjnshfwskjx03n 7284105 7284054 2026-08-14T07:05:19Z Ulukutek oncom 2681305 7284105 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Rendi ngeréhan motorna tuluy mékolkeun ka parkiran minimarket éta. Manéhna lebet ka jero tuluy meuli tilu ''cone'' es krim rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. 6735szkywt7obpqgel49uhmpns07kln 7284106 7284105 2026-08-14T07:06:24Z Ulukutek oncom 2681305 7284106 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di emperan minimarket, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu mimiti nyala. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. kifm8jycwjhu8q8oxpfvdth4936vvgn 7284107 7284106 2026-08-14T07:06:54Z Ulukutek oncom 2681305 7284107 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, lezat geuning nya Ren, tiis jeung amis," ceuk Ibuna bari ngaletak es krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. 3wao80uyh4beivlw6r35v7zm7ha5cgk 7284109 7284107 2026-08-14T07:07:46Z Ulukutek oncom 2681305 7284109 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, meni ni'mat kacida geuning nya Kar, tiis jeung amis," ceuk Indungna bari ngalamotan és krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan nikmat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan kekinian. "Bapa mah nempo Ibu manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Ren." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. ot7woregmjloje0mnez9rvxcpaj47s7 7284110 7284109 2026-08-14T07:08:24Z Ulukutek oncom 2681305 7284110 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, meni ni'mat kacida geuning nya Kar, tiis jeung amis," ceuk Indungna bari ngalamotan és krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan ni'mat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan jaman kiwari. "Bapa mah nempo Indung manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Kar." Rendi neuteup kaua kolotna anu keur diuk di gigireunana. Es krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahaya dina panon ibuna, Rendi ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. f95zpi2xyxbnr6ba55cnjy2ro9ipu9x 7284111 7284110 2026-08-14T07:09:37Z Ulukutek oncom 2681305 7284111 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, meni ni'mat kacida geuning nya Kar, tiis jeung amis," ceuk Indungna bari ngalamotan és krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan ni'mat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan jaman kiwari. "Bapa mah nempo indung manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Kar." Askar neuteup ka kolotna anu keur diuk di gigireunana. És krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahya dina panon indungna, Askar ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Ren, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk Ibuna bari ngusap biwirna ku tisu. Rendi ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Kapan waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. d5h2cu7or9z7mbc2t2qhlkxiayq6ii7 7284112 7284111 2026-08-14T07:10:32Z Ulukutek oncom 2681305 7284112 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, meni ni'mat kacida geuning nya Kar, tiis jeung amis," ceuk Indungna bari ngalamotan és krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan ni'mat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan jaman kiwari. "Bapa mah nempo indung manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Kar." Askar neuteup ka kolotna anu keur diuk di gigireunana. És krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahya dina panon indungna, Askar ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Kar, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk indungna bari ngusap biwirna ku tisu. Askar ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Iraha waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Sore éta, di antara tiisna es krim jeung haneutna deudeuh kulawarga, Rendi ngarasakeun kabagjaan anu saleresna. ivqtg6w1oqrj6yv4l145e2l03v18zas 7284113 7284112 2026-08-14T07:11:13Z Ulukutek oncom 2681305 7284113 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. - "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, meni ni'mat kacida geuning nya Kar, tiis jeung amis," ceuk Indungna bari ngalamotan és krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan ni'mat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan jaman kiwari. "Bapa mah nempo indung manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Kar." Askar neuteup ka kolotna anu keur diuk di gigireunana. És krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahya dina panon indungna, Askar ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Kar, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk indungna bari ngusap biwirna ku tisu. Askar ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Iraha waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Soré éta, di antara tiisna és krim jeung haneutna kadeudeuh anu ngarana kulawarga, Askar ngarasakeun kabagjaan anu sabenerna kabagjaan. qyb8g9jligmv7po1ufkg3uqhhv2xaei 7284114 7284113 2026-08-14T07:11:24Z Ulukutek oncom 2681305 7284114 wikitext text/x-wiki Jam geus némbongkeun angka lima soré. Askar karék kaluar ti tempat gawéna bari mawa awak anu laleus jeung pikiran anu rada lieur ku rupa-rupa urusan gawéan. Di parkiran, manéhna neuteup motor matic kolotna anu geus satia matangan manéhna sababaraha taun ieu. Pikiranana ngalayang ka lembur. Poé ieu, bapa jeung indungna keur nyaba ka kota ngadatangan manéhna. Gantina ngajak jalan-jalan ka mall méwah atawa réstoran mahal anu asri siga urang kota ayeuna, Askar rumasa tabunganana keur dipaké keur kabutuhan séjén. Aya rasa euweuh jeung rumasa teu bisa ngabagjakeun kolot ku hal-hal anu leuwih méwah. Bapana anu geus asup umur 60 taun jeung indungna anu geus mimiti huisan geus nungguan di kontrakan Askar anu basajan. "Kar, hayang ngarasa angin soré, ulin ka luar yu?" ceuk bapana bari mesem nalika Askar anyar nepi. "Hayu, Pa, Bu. Tapi hampura nya, Askar ngan bisa ngajak numpak motor," walon Askar rada isin. Tungtungna, maranéhna tiluan naék motor. Askar di hareup, Indungna di tengah, jeung Bapana di tukang. Sanajan rada heureut, euweuh sora kukulutus ti kolotna. Sabalikna, sora seuri jeung obrolan leutik marengan sapanjang jalan. Nalika ngaliwat ka hareup minimarkét di sisi jalan gedé, Indungna ngadadak nyempilkeun obrolan. "Kar, éta aya és krim anu bodas di handapna. Salila ieu Ibu ngan ukur ningali di TV atawa HP batur, siga anu ngeunah nya?" ceuk Indungna semu polos. Askar ngeureunkeun motorna tuluy méngkolkeun ka parkiran minimarkét éta. Manéhna abus ka jero tuluy meuli tilu es krim anu dicorongan rasa vanila-coklat anu hargana teu nepi ka sapuluh rebu per hijina. Murah pisan keur ukuran jajanan ayeuna. Maranéhna tiluan diuk dina korsi beusi di émperan minimarkét, nyanghareup ka jalan raya anu pinuh ku kandaraan jeung lampu-lampu kota anu geus ngamimitian harurung. "Euleuh, meni ni'mat kacida geuning nya Kar, tiis jeung amis," ceuk Indungna bari ngalamotan és krimna kalayan beungeut anu katémbong bagja pisan, siga budak leutik anu kakara meunang kaulinan anyar. Bapana ogé dahar kalayan ni'mat, jurung jalma anu jarang ngarasakeun jajanan jaman kiwari. "Bapa mah nempo indung manéh bungah kieu gé geus seubeuh, Kar." Askar neuteup ka kolotna anu keur diuk di gigireunana. És krim anu didahar ku maranéhna nyaéta es krim murah, anu dijual di mana-mana jeung bisa dibeuli ku saha waé. Tapi, nempokeun imut dina beungeut bapana anu geus karut jeung cahya dina panon indungna, Askar ujug-ujug ngarasa leungit kabéh beban pikiranana. "Nuhun nya Kar, geus ngajak Ibu jeung Bapa jajan," ceuk indungna bari ngusap biwirna ku tisu. Askar ngagelenyu mesem, leungeunna ngarangkul taktak kolotna. "Sami-sami, Bu, Pa. Iraha waé Bapa jeung Ibu hayang, urang jajan deui." Soré éta, di antara tiisna és krim jeung haneutna kadeudeuh anu ngarana kulawarga, Askar ngarasakeun kabagjaan anu sabenerna kabagjaan. 9qmosw6sd1e5dy61paos72hnypkem04 0 3799990 7283890 2026-08-14T02:18:22Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283890 wikitext text/x-wiki '''Kunnecuppe''' anak sine [[Wp/ain/Somokane|somokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 34 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Se}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q876}} ftwr5ev6rzn9que88xt0qb7st08v0vt 0 3799991 7283891 2026-08-14T02:20:00Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283891 wikitext text/x-wiki '''Huremompe''' anak sine [[Wp/ain/Somokane|somokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 35 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Br}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q879}} 21sreugn4xd3z3wcpi8n87x5c7imfxk 0 3799992 7283892 2026-08-14T02:23:17Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283892 wikitext text/x-wiki '''Itturikane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 39 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Y}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q941}} dwzr8nkrehwz80yh6s06ylf6riplcud 0 3799993 7283893 2026-08-14T02:25:46Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283893 wikitext text/x-wiki '''Anunmaw''' [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor cipiskip anak 54 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Xe}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Somokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1106}} kqi4z260kaawqbqfyfl1z0m9ty3v0i1 0 3799994 7283894 2026-08-14T02:27:57Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283894 wikitext text/x-wiki '''Rusiwninkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 55 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Cs}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1108}} ipr99v3yk9orenrrhtncivfe60jlczt 0 3799995 7283896 2026-08-14T02:29:23Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283896 wikitext text/x-wiki '''Pasekane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 56 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ba}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1112}} s0h5ne6c0g2b62xyjcfxv3dji72cjq1 0 3799996 7283897 2026-08-14T02:31:52Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283897 wikitext text/x-wiki '''Ewropakane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 63 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Eu}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1396}} kviwzerlltw95jfrdqckmjsr1uv32rp 0 3799997 7283898 2026-08-14T02:33:34Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283898 wikitext text/x-wiki '''Terpikane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 65 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Tb}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1838}} p8vhxwlxz6j7f05vu6gl2zr3a5artxr 0 3799998 7283899 2026-08-14T02:35:51Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283899 wikitext text/x-wiki '''Erpikane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 68 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Er}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1849}} kbno5ulcoprado2wb1vs59anriwxcnf 0 3799999 7283902 2026-08-14T02:38:00Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283902 wikitext text/x-wiki '''Matkunawmosirkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 69 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Tm}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1853}} dtlcdk40wgnyodgbkuqrs58n3806zfq 0 3800000 7283904 2026-08-14T02:39:27Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283904 wikitext text/x-wiki '''Itterpikane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 70 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Yb}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1855}} czluamib07yk7a6jukkbie3x4wr1usc 0 3800001 7283906 2026-08-14T02:41:25Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283906 wikitext text/x-wiki '''Hurakane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 76 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Os}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q751}} qww6r81t779uodn0bjuraw1cjmib55p 0 3800002 7283908 2026-08-14T02:42:43Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283908 wikitext text/x-wiki '''Rayocikane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 77 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Ir}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q877}} n2oijyyyxxd0k34n7yuyxcrpv5143oq 0 3800003 7283909 2026-08-14T02:44:03Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283909 wikitext text/x-wiki '''Ponsirokane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 78 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Pt}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q880}} 5jzf87e9wcaaograzloy6uylz41dqgt 0 3800004 7283911 2026-08-14T02:46:47Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283911 wikitext text/x-wiki '''Momkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 80 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Hg}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q925}} 0x6z0xtkxgfpwxomv0p7sctgwu4payi 0 3800005 7283915 2026-08-14T02:49:47Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283915 wikitext text/x-wiki '''Porantoemkokane''' anak sine [[Wp/ain/Emkokane|emkokane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 84 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Po}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Emkokane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q979}} t5m9xg183nykdokpikh40uzitkkndd6 0 3800006 7283916 2026-08-14T02:51:46Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283916 wikitext text/x-wiki '''Huransukane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 87 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Fr}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q671}} ol60cjrbv9j8yv2vdkfbkg6y64ye3a9 0 3800008 7283922 2026-08-14T02:53:42Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283922 wikitext text/x-wiki '''Kantokorkamuynociwkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 92 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{U}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1098}} c533ijfixius60dqnhih8i0mrb23y58 0 3800009 7283923 2026-08-14T02:55:03Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283923 wikitext text/x-wiki '''Atuykorkamuynociwkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 93 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Np}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1105}} 1q6s1hz03unurgjfbj4jn0ank9th3gx 0 3800010 7283924 2026-08-14T02:56:30Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283924 wikitext text/x-wiki '''Poknamosirkorkamuynociwkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 94 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Pu}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1102}} 25gvx8pypju9w8s2z53n0ao8zdvevq1 0 3800011 7283925 2026-08-14T02:57:53Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283925 wikitext text/x-wiki '''Amerikakane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 95 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Am}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1872}} k12ex3k48sddgs10uaiyrewgfzypyd2 0 3800012 7283926 2026-08-14T02:59:21Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7283926 wikitext text/x-wiki '''Tupnakane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 105 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Db}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1232}} lehn0ityq2qm3p0bj0s86e6ovgj3zpf 0 3800013 7283927 2026-08-14T02:59:49Z ~2026-44482-84 2699199 Created page with "[[File:Underworld film series official logo.png|thumb]] '''Underworld'''. Kevin Grevioux. Len Wiseman. Danny McBride. Screen Gems. 2003. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q82332}}" 7283927 wikitext text/x-wiki [[File:Underworld film series official logo.png|thumb]] '''Underworld'''. Kevin Grevioux. Len Wiseman. Danny McBride. Screen Gems. 2003. [[Category:Wp/nyn]] {{INTERWIKI|Q82332}} ihu7re5ypfxlrwzji73tws8sze0vbi0 0 3800014 7283928 2026-08-14T03:03:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ကင်ပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkɪ̀ɴpèàɪ́ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ကြောင်ကစပ်သော ခြည်ခင်ပိုင်) အစရှာမရယောင် သပွတ်အူလိုက် === အင်္ဂလိပ် === unclear =..." 7283928 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ကင်ပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkɪ̀ɴpèàɪ́ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ကြောင်ကစပ်သော ခြည်ခင်ပိုင်) အစရှာမရယောင် သပွတ်အူလိုက် === အင်္ဂလိပ် === unclear === ဗမာ === (ကြောင်ကစားသော ချည်ခင်ကဲ့သို့) အစရှာမရအောင် ရှုပ်ထွေးသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3sv7t6u3bvd75scy4ok1du3h68zg0mk 0 3800015 7283929 2026-08-14T03:04:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ကပ်စက္ကူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkaʔskə́kəù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (အယင်က ခြည်အကတ် အထက်အောက်မာပါရေ) မာတောင့်သော စက္ကူချပ် အထူ။ ဂျပ်စက္ကူ === အင်္ဂလိပ် === packe..." 7283929 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ကပ်စက္ကူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkaʔskə́kəù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (အယင်က ခြည်အကတ် အထက်အောက်မာပါရေ) မာတောင့်သော စက္ကူချပ် အထူ။ ဂျပ်စက္ကူ === အင်္ဂလိပ် === packet === ဗမာ === (ယခင်က ချည်အကတ် အထက်အောက်တွင်ပါသော) မာတောင့်သော စက္ကူချပ် အထူ။ ဂျပ်စက္ကူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j8r06o42k9m8mpzvm0bir845t8974by 0 3800016 7283930 2026-08-14T03:04:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ကျော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛt͡ɕɔ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရက်ကန်းရက်ရာမာ အတိုင်ခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဖါခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ် အစိုင်မလားပဲ ကျော်လွ..." 7283930 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ကျော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛt͡ɕɔ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရက်ကန်းရက်ရာမာ အတိုင်ခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဖါခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ် အစိုင်မလားပဲ ကျော်လွန်နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ယက်ကန်းရက်ရာတွင် အတိုင်ခြည်သည် လည်းကောင်း၊ အဖါခြည်သည် လည်းကောင်း အစဉ်မသွားပဲ ကျော်လွန်နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t71s7gjagw1rhrdybr14pofe5il53se 0 3800017 7283931 2026-08-14T03:04:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ခင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်မျှင်တိကို အစုပြုထားရေ ယင်းခြည်စုဧ့ အကွင်း === အင်္ဂလိပ် === hank skein (of yarn) === ဗမာ === ချည်မျှင်များက..." 7283931 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ခင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်မျှင်တိကို အစုပြုထားရေ ယင်းခြည်စုဧ့ အကွင်း === အင်္ဂလိပ် === hank skein (of yarn) === ဗမာ === ချည်မျှင်များကို အစုပြုထားသော ယင်းချည်စု၏ အကွင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] thcqgkm7rtmf6phwl0a7a8cr4o36yvn 0 3800018 7283932 2026-08-14T03:05:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ခင်စွပ်ငှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɪ̀ɴswaʔŋ̊ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်တံဖြူ၊ နှုတ်သီးနက်လို့ ရေကမ်းစမာ ကျက်စားလိ့ဟိရေ ငှက်တမျိုး။ (နှမများငှက..." 7283932 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ခင်စွပ်ငှက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰɪ̀ɴswaʔŋ̊ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်တံဖြူ၊ နှုတ်သီးနက်လို့ ရေကမ်းစမာ ကျက်စားလိ့ဟိရေ ငှက်တမျိုး။ (နှမများငှက် လို့လေ့ ခေါ်ရေ။ === အင်္ဂလိပ် === bird === ဗမာ === လည်တံဖြူ၊ နှုတ်သီးနက်၍ ရေကမ်းစပ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ငှက်တစ်မျိုး။ (နှမများငှက် ဟုလည်း ခေါ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] k0lsa0tk2dvzkv7cvj4z18rtmqu2bc7 0 3800019 7283933 2026-08-14T03:05:23Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပစမာထည့်လို့ ခင်ကြိုးကို ဆွဲလှုပ်မှုတ်ရရေ ကိရိယာတမျိုး။ (ဝါးကိုဖြစ်စီ၊ ကြီးပြားကိုဖြ..." 7283933 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ခေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛkʰèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပစမာထည့်လို့ ခင်ကြိုးကို ဆွဲလှုပ်မှုတ်ရရေ ကိရိယာတမျိုး။ (ဝါးကိုဖြစ်စီ၊ ကြီးပြားကိုဖြစ်စီ၊ အလျား၆လက်မ၊ အနံ တလက်မလောက်ကို အလယ်ခင်ရိုးတဖက်ကို စပါးလုံးတထောက်လောက် ပိုင်းပစ်ရရေ။ ခင်ထိပ်ခေါ် ခြီခေါင်းထိပ်ဖျားမာ ကြိုးချိုင်လို့ ခင်ကို ပစမာထည့်ကာ၊ န === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ပါးစပ်တွင်ထည့်၍ ခင်ကြိုးကို ဆွဲလှုပ်မှုတ်ရသော ကိရိယာတစ်မျိုး။ (ဝါးကိုဖြစ်စေ၊ ကြေးပြားကိုဖြစ်စေ၊ အလျား၆လက်မ၊ အနံ တစ်လက်မခန့်ကို အလယ်ခင်ရိုးတစ်ဘက်ကို စပါးလုံးတစ်ထောက်လောက် ဖြတ်ပစ်ရသည်။ ခင်ထိပ်ခေါ် ခြီခေါင်းထိပ်ဖျားတွင် ကြိုးချည်၍ ခင်ကို ပါးစပ်မှာထည့်ကာ၊ န == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lnyegtxpp6lj31kqqi5yzpr7awkim51 10 3800020 7283934 2026-08-14T03:05:48Z Phxlm 2697478 Created page with "<includeonly>[[File:Flag of {{{1}}}.svg|22x20px|border|alt={{{1}}} flag]]&nbsp;[[{{{1}}}]]</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi template helper ana, Infobox settlement a hmang dinga siem anih. Ram hming le Flag a suklang hlak anih. ==== Copy Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Flag|India}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude>" 7283934 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[File:Flag of {{{1}}}.svg|22x20px|border|alt={{{1}}} flag]]&nbsp;[[{{{1}}}]]</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi template helper ana, Infobox settlement a hmang dinga siem anih. Ram hming le Flag a suklang hlak anih. ==== Copy Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Flag|India}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> 68f5w0lmb5fvef9uyrwtlmwj7jmrpe3 7283948 7283934 2026-08-14T03:09:24Z Phxlm 2697478 7283948 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[File:Flag of {{{1}}}.svg|28x22px|border|alt={{{1}}} flag]]&nbsp;[[{{{1}}}]]</includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi Ram Flag le Ram hming sam taka tarlangna ding a siem anih. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Flag|India}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> l5ysewzzg9wmhkljkf4q7fx935gsrzn 0 3800021 7283935 2026-08-14T03:06:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ငင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛŋɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗိုင်းတောင့်မှ ခြည်စပေါ်ယောင် ဝါမျှင်တိကို ဆွဲထုတ်ပနာ ရစ်ဖြင့်လှည့်ပနာ ကျစ်သည် === အင်္ဂလိ..." 7283935 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ငင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛŋɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဗိုင်းတောင့်မှ ခြည်စပေါ်ယောင် ဝါမျှင်တိကို ဆွဲထုတ်ပနာ ရစ်ဖြင့်လှည့်ပနာ ကျစ်သည် === အင်္ဂလိပ် === spin === ဗမာ === ဗိုင်းတောင့်မှ ချည်စပေါ်အောင် ဝါမျှင်များကို ဆွဲထုတ်ကာ ရစ်ဖြင့်လှည့်၍ ကျစ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kzikpf2fo0gd4yakksbam4wv6ekgux6 0 3800022 7283936 2026-08-14T03:06:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်စာချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛsàɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစီရန် ထမင်းအိုးအရည်ဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကော်ရည်ဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်..." 7283936 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်စာချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛsàɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစီရန် ထမင်းအိုးအရည်ဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကော်ရည်ဖြင့်ပင်ဖြစ်ဖြစ် ဆွတ်ဖျန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === starch a skein of yarn === ဗမာ === ချည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစေရန် ထမင်းရည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကော်ရည်ဖြင့်လည်းကောင်း ဆွတ်ဖျန်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] biuakcousdpr5bl2vsbz3u6fha3xk5c 0 3800023 7283937 2026-08-14T03:06:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်စာနယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛsànɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစီရန် ထမင်းအိုးအရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကော်ရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖ..." 7283937 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်စာနယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛsànɛ̀/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစီရန် ထမင်းအိုးအရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကော်ရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် နယ်ပီးရရေ === အင်္ဂလိပ် === starch a skein of yarn === ဗမာ === ချည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစေရန် ထမင်းရည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကော်ရည်ဖြင့် လည်းကောင်း နယ်ပေးရသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7kiymsvjh0lie9vb7ihlhtoz2upt6t2 0 3800024 7283938 2026-08-14T03:06:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်စာပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛsàpï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစီရန် ထမင်းအိုးအရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကော်ရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြ..." 7283938 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်စာပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛsàpï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစီရန် ထမင်းအိုးအရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ကော်ရည်ဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ဆွတ်ဖျန်းသည် === အင်္ဂလိပ် === starch a skein of yarn === ဗမာ === ချည်ခင်ကို ကျစ်လစ်သိပ်သည်းစေရန် ထမင်းရည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကော်ရည်ဖြင့် လည်းကောင်း ဆွတ်ဖျန်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 79lwn57euwrz4bh9fnrbalpsld7ajzy 0 3800025 7283939 2026-08-14T03:07:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ထည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛtʰɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝါခြည်ဖြင့် ရက်ထားရေ အထည် === အင်္ဂလိပ် === cotton cloth === ဗမာ === ဝါချည်ဖြင့် ရက်ထားသော အထည် == ကိုးကား == * {{Template..." 7283939 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ထည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛtʰɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝါခြည်ဖြင့် ရက်ထားရေ အထည် === အင်္ဂလိပ် === cotton cloth === ဗမာ === ဝါချည်ဖြင့် ရက်ထားသော အထည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gd33du45fted36s3mpok16ih3fs9lea 0 3800026 7283940 2026-08-14T03:07:26Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ထုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛtʰóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အလုံးဖြစ်ယောင် ရစ်ပတ်ထားရေ ခြည်မျှင်စု။ ၂၊ ခြည်လုံး === အင်္ဂလိပ် === spindle === ဗမာ === ၁၊ အလုံးဖြစ်..." 7283940 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ထုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛtʰóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အလုံးဖြစ်ယောင် ရစ်ပတ်ထားရေ ခြည်မျှင်စု။ ၂၊ ခြည်လုံး === အင်္ဂလိပ် === spindle === ဗမာ === ၁၊ အလုံးဖြစ်အောင် ရစ်ပတ်ထားသော ချည်မျှင်စု။ ၂၊ ချည်လုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 730fr3ablygfn4lhdaq2x1m5qh1rtin 0 3800027 7283943 2026-08-14T03:08:16Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ထွီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛtʰwï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထွီးလုံးရစ်ပတ်လို့ ပူးတွဲရောယှက် ခြူနိန်ရေ ခြည်မျှင်အစု။ ၂၊ ခြည်လုံး === အင်္ဂလိပ် === spindle === ဗ..." 7283943 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ထွီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛtʰwï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထွီးလုံးရစ်ပတ်လို့ ပူးတွဲရောယှက် ခြူနိန်ရေ ခြည်မျှင်အစု။ ၂၊ ခြည်လုံး === အင်္ဂလိပ် === spindle === ဗမာ === ၁၊ ထွေးလုံးရစ်ပတ်၍ ပူးတွဲရောယှက် ရှုပ်ပွေနေသော ချည်မျှင်အစု။ ၂၊ ချည်လုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 55kxw335aan89dbb1xnjhy01dl76wu9 0 3800028 7283944 2026-08-14T03:08:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ပူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချားမာဟိရေ ခြည်ခင်မှ ခြည်မျှင်ကို လုတ်တွား ခေါ်ဘီးမာထည့်လို့ ရစ်ပတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ ===..." 7283944 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ပူး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpù:/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချားမာဟိရေ ခြည်ခင်မှ ခြည်မျှင်ကို လုတ်တွား ခေါ်ဘီးမာထည့်လို့ ရစ်ပတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချားတွင်ရှိသော ချည်ခင်မှ ချည်မျှင်ကို လုတ်တွား ခေါ်ဘီးတွင်ထည့်၍ ရစ်ပတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6rj69mgssk1zlzumtfkur0f789wyt6u 0 3800029 7283945 2026-08-14T03:08:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ပင့်ကူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpɪ̰ɴkù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရက်ကန်းရက်ရာမာ အတိုင်ခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဖါခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ် တမျှင်နန့်တမျှင် ပင့..." 7283945 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ပင့်ကူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpɪ̰ɴkù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရက်ကန်းရက်ရာမာ အတိုင်ခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အဖါခြည်သည် ပင်ဖြစ်ဖြစ် တမျှင်နန့်တမျှင် ပင့်ကူအိမ်ပိုင် ယှက်သန်းနိန်ရေ အရာ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ယက်ကန်းရက်ရာတွင် အတိုင်ခြည်သည် လည်းကောင်း၊ အဖါခြည်သည် လည်းကောင်း တစ်မျှင်နှင့်တစ်မျှင် ပင့်ကူအိမ်သဖွယ် ယှက်သန်းနေသော အရာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] b1zl4njmghpocgzy3uk89rojkh579av 0 3800030 7283946 2026-08-14T03:09:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ပတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချားမာဟိရေ ခြည်ခင်မှ ခြည်မျှင်ကို လုတ်တွား ခေါ်ဘီးမာထည့်လို့ ရစ်ပတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမ..." 7283946 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ပတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချားမာဟိရေ ခြည်ခင်မှ ခြည်မျှင်ကို လုတ်တွား ခေါ်ဘီးမာထည့်လို့ ရစ်ပတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချားတွင်ရှိသော ချည်ခင်မှ ချည်မျှင်ကို လုတ်တွား ခေါ်ဘီးတွင်ထည့်၍ ရစ်ပတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] li1qvoi8a6aifbu1f2vaopcu7wf5iuc 0 3800031 7283947 2026-08-14T03:09:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဖီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpʰï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်စာကျွေးရာမာ ထမင်းအိုးအရည်သို့မဟုတ် ကော်ရည် များလားပနာ တမျှင်နန့်တမျှင် ခွဲမရယောင် ပူး..." 7283947 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဖီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpʰï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်စာကျွေးရာမာ ထမင်းအိုးအရည်သို့မဟုတ် ကော်ရည် များလားပနာ တမျှင်နန့်တမျှင် ခွဲမရယောင် ပူးကပ်နီရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချည်စာကျွေးရာတွင် ထမင်းရည်သို့မဟုတ် ကော်ရည် များသွား၍ တစ်မျှင်နှင့်တစ်မျှင် ခွဲမရအောင် ပူးကပ်နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0tgkp3bysgiltxyr4x3mwi6rn53vlmm 0 3800032 7283949 2026-08-14T03:09:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဖြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpʰɹï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အထည်ရက်ရန် ရက်ကန်းစင်မာ တင်ထားရေ ခြည်မျှင်စုတိကို မရှုပ်ထွီးစီရန် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သိပ်သည်းစီ..." 7283949 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဖြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpʰɹï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အထည်ရက်ရန် ရက်ကန်းစင်မာ တင်ထားရေ ခြည်မျှင်စုတိကို မရှုပ်ထွီးစီရန် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သိပ်သည်းစီရန် ပင်ဖြစ်ဖြစ် (ဆပ်သွားဘီးပိုင်) ကကျစ်သီးဘီးဖြင့် ဖြီးပီးရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အထည်ရက်ရန် ယက်ကန်းစင်တွင် တင်ထားသော ချည်မျှင်စုများကို မရှုပ်ထွေးစေရန် လည်းကောင်း၊ သိပ်သည်းစေရန် လည်းကောင်း (ဆပ်သွားဘီးကဲ့သို့) ကကျစ်သီးဘီးဖြင့် ဖြီးပေးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nmjtn2edk8oigz73jo1qwrllfytgzy7 0 3800034 7283950 2026-08-14T03:11:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဖြီးသီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpʰɹïθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်မျှင်တိကို ခြည်စာ ကျွေးပြီးကေ ဖြီးရရေ ကကျစ်သီး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချည်မျှင်မျ..." 7283950 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဖြီးသီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛpʰɹïθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်မျှင်တိကို ခြည်စာ ကျွေးပြီးကေ ဖြီးရရေ ကကျစ်သီး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချည်မျှင်များကို ခြည်စာ ကျွေးပြီးနောက် ဖြီးရသော ကကျစ်သီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p6669d3mrfyvhmrjj1hitziaxgnwcob 0 3800035 7283951 2026-08-14T03:11:22Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်မျက်စု === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛmrɛʔsoʊ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို မရှုပ်ထွီးရယောင် ခြည်ထိန်းကြိုးဖြင့် ပိုင်းခြာထားရေ ခြည်မျှင်စု === အင်္ဂလိပ..." 7283951 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်မျက်စု === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛmrɛʔsoʊ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်ခင်ကို မရှုပ်ထွီးရယောင် ခြည်ထိန်းကြိုးဖြင့် ပိုင်းခြာထားရေ ခြည်မျှင်စု === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ချည်ခင်ကို မရှုပ်ထွေးရအောင် ချည်ထိန်းကြိုးဖြင့် ပိုင်းခြားထားသော ချည်မျှင်စု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4coesh2ii2to8enpmas9vt4tlj13pjk 0 3800036 7283953 2026-08-14T03:11:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်မျှင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛmɹ̯ɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပပိန်ချေလို့ ရှည်လျားသော ခြည်လွန်းငယ်။ ဒေအိမ်ရှင်လေ၊ ခြည်မျှင်စွပ်ကေ၊ မလွတ်နှိုင်ယောင..." 7283953 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်မျှင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛmɹ̯ɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပပိန်ချေလို့ ရှည်လျားသော ခြည်လွန်းငယ်။ ဒေအိမ်ရှင်လေ၊ ခြည်မျှင်စွပ်ကေ၊ မလွတ်နှိုင်ယောင် (လွမ်း) === အင်္ဂလိပ် === cotton fibre === ဗမာ === သေးသွယ်၍ ရှည်လျားသော ချည်လွန်းငယ်။ ဤအိမ်ရှင်လေ၊ ခြည်မျှင်စွပ်ကေ၊ မလွတ်နိုင်အောင် (လွမ်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] m7kfcagx2vwkkiw8oaihynk6u7xjyj6 0 3800037 7283955 2026-08-14T03:11:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ယောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛjɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချားမာဟိရေ ခြည်ခင်က ခြည်မျှင်ကို တညင်လုံးသို့ ကူးပြောင်း ရစ်သွင်းသည် === အင်္ဂလိပ် === spin (yarn) ===..." 7283955 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ယောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛjɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချားမာဟိရေ ခြည်ခင်က ခြည်မျှင်ကို တညင်လုံးသို့ ကူးပြောင်း ရစ်သွင်းသည် === အင်္ဂလိပ် === spin (yarn) === ဗမာ === ချားတွင်ရှိသော ချည်ခင်က ချည်မျှင်ကို တညင်လုံးသို့ ကူးပြောင်း ရစ်သွင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mzqurkioewxlt3mef21da51w6yftxtk 0 3800038 7283956 2026-08-14T03:12:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဝင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟိ (ပန်းဝှက်)။ ၂၊ အပင်ထွက်ဖို့ အုန်းသီးအထဲမာဟိရေ ဖြူဖွေးသော အလုံးအချေ။ ခြည်ဝင်ယူခ၊ အုန်းတောက (..." 7283956 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဝင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟိ (ပန်းဝှက်)။ ၂၊ အပင်ထွက်ဖို့ အုန်းသီးအထဲမာဟိရေ ဖြူဖွေးသော အလုံးအချေ။ ခြည်ဝင်ယူခ၊ အုန်းတောက (တေး) === အင်္ဂလိပ် === ball of yarn taken from a spindle === ဗမာ === ဟိ (ပန်းဝှက်)။ ၂၊ အပင်ထွက်မည့် အုန်းသီးအတွင်း၌ရှိသော ဖြူဖွေးသော အလုံးကလေး။ ခြည်ဝင်ယူခ၊ အုန်းတောက (တေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8hqd0qbg6w7c6x1fepqp2sh6mxuk4w7 0 3800039 7283957 2026-08-14T03:12:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဝင်အူထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛwɪ̀ɴʔùtʰwɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ)(အစယှာရန် အလွန်ခက်ဘိပိုင်) အလွန်ဗလဗွီသတ် ရောပြွန်းဗျာယ်။ ရောယ..." 7283957 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်ဝင်အူထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛwɪ̀ɴʔùtʰwɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ)(အစယှာရန် အလွန်ခက်ဘိပိုင်) အလွန်ဗလဗွီသတ် ရောပြွန်းဗျာယ်။ ရောယှက် ခြူနိန်ရေအနိန်နန့်။ သူ့စိတ်မာလေ၊ ခြည်ဝင်အူထွက်၊ ဗရပွက်ဆူ (ပဋါ) === အင်္ဂလိပ် === tangld ball of yarn === ဗမာ === (ဥပစါ)(အစရှာရန် အလွန်ခက်ဘိသကဲ့သို့) အလွန်ရှုပ်ထွေး ရောပြွန်းလျက်။ ရောယှက် ရှုပ်ပွေနေသော အားဖြင့်။ သူ့စိတ်တွင်လေ၊ ခြည်ဝင်အူထွက်၊ ဗရပွက်ဆူ (ပဋါ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7r2av0p5l9usmlbpg3bs7dydpgal07k 0 3800040 7283959 2026-08-14T03:12:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်အူထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔùtʰwɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ)(အစယှာရန် အလွန်ခက်ဘိပိုင်) အလွန်ဗလဗွီသတ် ရောပြွန်းဗျာယ်။ ရောယှက် ခြ..." 7283959 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်အူထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛʔùtʰwɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ)(အစယှာရန် အလွန်ခက်ဘိပိုင်) အလွန်ဗလဗွီသတ် ရောပြွန်းဗျာယ်။ ရောယှက် ခြူနိန်ရေအနိန်နန့်။ သူ့စိတ်မာလေ၊ ခြည်ဝင်အူထွက်၊ ဗရပွက်ဆူ (ပဋါ) === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === (ဥပစါ)(အစရှာရန် အလွန်ခက်ဘိသကဲ့သို့) အလွန်ရှုပ်ထွေး ရောပြွန်းလျက်။ ရောယှက် ရှုပ်ပွေနေသော အားဖြင့်။ သူ့စိတ်တွင်လေ၊ ခြည်ဝင်အူထွက်၊ ဗရပွက်ဆူ (ပဋါ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0gawtoj4dxkymscr3ftwp4qfu82k3v9 0 3800041 7283960 2026-08-14T03:12:54Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြယ်မ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛ̀m/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မယားဧ့ ညီမ။ ၂၊ ညီဧ့ မယား။ ခယ်မ။ ညီငယ်မောင်လှ၊ ငါ့ခြယ်မလျင်၊ တောကလိုက်လာ (ပန်း)။ သမီးကြာညို၊ ရစ်..." 7283960 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြယ်မ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛ̀m/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မယားဧ့ ညီမ။ ၂၊ ညီဧ့ မယား။ ခယ်မ။ ညီငယ်မောင်လှ၊ ငါ့ခြယ်မလျင်၊ တောကလိုက်လာ (ပန်း)။ သမီးကြာညို၊ ရစ်ကာဆို၊ နာလိုဖို့လား၊ ခြယ်မချေ (တေး) === အင်္ဂလိပ် === Sister-in-law === ဗမာ === ၁၊ မယား၏ ညီမ။ ၂၊ ညီ၏ မယား။ ခယ်မ။ ညီငယ်မောင်လှ၊ ငါ့ခြယ်မလျင်၊ တောကလိုက်လာ (ပန်း)။ သမီးကြာညို၊ ရစ်ကာဆို၊ နာလိုမည်လား၊ ခြယ်မချေ (တေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cw5gbqmihupbal5f5lndrzahcwfv1z6 10 3800042 7283961 2026-08-14T03:13:42Z Exec8 362080 . 7283961 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst:#invoke:Wp/pau/Wd|main}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> [[Category:Wp/pau| ]] kk2w63jmid3tl5rzdavhhxfwao6yxjo 0 3800043 7283962 2026-08-14T03:14:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်သီး === အင်္ဂလိပ် === spindle === ဗမာ === အပ်ချည်လုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]" 7283962 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြည်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹɛθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြည်သီး === အင်္ဂလိပ် === spindle === ဗမာ === အပ်ချည်လုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] n0fc4tqkiny4wcfuc4eadhaaag76q01 828 3800044 7283963 2026-08-14T03:14:23Z Exec8 362080 . 7283963 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:w:en:Module:Wd]] and [[:w:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p o27ordvb1ehumna7d2ntlps821q86ll 828 3800045 7283964 2026-08-14T03:14:57Z Exec8 362080 . 7283964 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 0 3800046 7283965 2026-08-14T03:15:29Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴtʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်ခြံမှ ထွက်သော ဝန်။ ဟင်းသီး ဟင်းရွက် စရေ သီးနှံများ === အင်္ဂလိပ် === home-grown === ဗမာ === မိမိခြံမှ..." 7283965 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံထွက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴtʰwɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်ခြံမှ ထွက်သော ဝန်။ ဟင်းသီး ဟင်းရွက် စရေ သီးနှံများ === အင်္ဂလိပ် === home-grown === ဗမာ === မိမိခြံမှ ထွက်သော ပစ္စည်း။ ဟင်းသီး ဟင်းရွက် စသည့် သီးနှံများ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] itelmtoe4t9wmjdx2pqp7fnsfndzp2m 828 3800047 7283966 2026-08-14T03:15:35Z Exec8 362080 . 7283966 Scribunto text/plain -- Version: 2023-07-10 -- Module to implement use of a blacklist and whitelist for infobox fields -- Can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article -- if not supplied, it will use the Wikidata ID associated with the current page. -- Fields in blacklist are never to be displayed, i.e. module must return nil in all circumstances -- Fields in whitelist return local value if it exists or the Wikidata value otherwise -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name -- The name is compulsory when blacklist or whitelist is used, -- so the module returns nil if it is not supplied. -- blacklist is passed in named parameter |suppressfields (or |spf) -- whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata (or |fwd) require("strict") local p = {} local cdate -- initialise as nil and only load _complex_date function if needed -- Module:Complex date is loaded lazily and has the following dependencies: -- Module:Calendar -- Module:ISOdate -- Module:DateI18n -- Module:I18n/complex date -- Module:Ordinal -- Module:I18n/ordinal -- Module:Yesno -- Module:Formatnum -- Module:Linguistic -- -- The following, taken from https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times, -- is needed to use Module:Complex date which seemingly requires date precision as a string. -- It would work better if only the authors of the mediawiki page could spell 'millennium'. local dp = { [6] = "millennium", [7] = "century", [8] = "decade", [9] = "year", [10] = "month", [11] = "day", } local i18n = { ["errors"] = { ["property-not-found"] = "Property not found.", ["No property supplied"] = "No property supplied", ["entity-not-found"] = "Wikidata entity not found.", ["unknown-claim-type"] = "Unknown claim type.", ["unknown-entity-type"] = "Unknown entity type.", ["qualifier-not-found"] = "Qualifier not found.", ["site-not-found"] = "Wikimedia project not found.", ["labels-not-found"] = "No labels found.", ["descriptions-not-found"] = "No descriptions found.", ["aliases-not-found"] = "No aliases found.", ["unknown-datetime-format"] = "Unknown datetime format.", ["local-article-not-found"] = "Article is available on Wikidata, but not on Wikipedia", ["dab-page"] = " (dab)", }, ["months"] = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }, ["century"] = "century", ["BC"] = "BC", ["BCE"] = "BCE", ["ordinal"] = { [1] = "st", [2] = "nd", [3] = "rd", ["default"] = "th" }, ["filespace"] = "File", ["Unknown"] = "Unknown", ["NaN"] = "Not a number", -- set the following to the name of a tracking category, -- e.g. "[[Category:Articles with missing Wikidata information]]", or "" to disable: ["missinginfocat"] = "[[Category:Articles with missing Wikidata information]]", ["editonwikidata"] = "Edit this on Wikidata", ["latestdatequalifier"] = function (date) return "before " .. date end, -- some languages, e.g. Bosnian use a period as a suffix after each number in a date ["datenumbersuffix"] = "", ["list separator"] = ", ", ["multipliers"] = { [0] = "", [3] = " thousand", [6] = " million", [9] = " billion", [12] = " trillion", } } -- This allows an internationisation module to override the above table if 'en' ~= mw.getContentLanguage():getCode() then require("Module:i18n").loadI18n("Module:WikidataIB/i18n", i18n) end -- This piece of html implements a collapsible container. Check the classes exist on your wiki. local collapsediv = '<div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%; overflow:auto;" data-expandtext="{{int:show}}" data-collapsetext="{{int:hide}}">' -- Some items should not be linked. -- Each wiki can create a list of those in Module:WikidataIB/nolinks -- It should return a table called itemsindex, containing true for each item not to be linked local donotlink = {} local nolinks_exists, nolinks = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/nolinks") if nolinks_exists then donotlink = nolinks.itemsindex end -- To satisfy Wikipedia:Manual of Style/Titles, certain types of items are italicised, and others are quoted. -- The submodule [[Module:WikidataIB/titleformats]] lists the entity-ids used in 'instance of' (P31), -- which allows this module to identify the values that should be formatted. -- WikidataIB/titleformats exports a table p.formats, which is indexed by entity-id, and contains the value " or '' local formats = {} local titleformats_exists, titleformats = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/titleformats") if titleformats_exists then formats = titleformats.formats end ------------------------------------------------------------------------------- -- Private functions ------------------------------------------------------------------------------- -- ------------------------------------------------------------------------------- -- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above: -- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string -- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local makeOrdinal = function(cardinal) local ordsuffix = i18n.ordinal.default if cardinal % 10 == 1 then ordsuffix = i18n.ordinal[1] elseif cardinal % 10 == 2 then ordsuffix = i18n.ordinal[2] elseif cardinal % 10 == 3 then ordsuffix = i18n.ordinal[3] end -- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th' -- similarly for 12 and 13, etc. if (cardinal % 100 == 11) or (cardinal % 100 == 12) or (cardinal % 100 == 13) then ordsuffix = i18n.ordinal.default end return tostring(cardinal) .. ordsuffix end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLang takes a "langcode" parameter if supplied and valid -- otherwise it tries to create it from the user's set language ({{int:lang}}) -- failing that it uses the wiki's content language. -- It returns a language object ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local findLang = function(langcode) local langobj langcode = mw.text.trim(langcode or "") if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langcode = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('int', {'lang'}) if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode) then langobj = mw.language.new( langcode ) else langobj = mw.language.getContentLanguage() end end return langobj end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getItemLangCode = function(qid) qid = mw.text.trim(qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local prop17 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P17")[1] if not prop17 or prop17.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid17 = prop17.mainsnak.datavalue.value.id local prop37 = mw.wikibase.getBestStatements(qid17, "P37")[1] if not prop37 or prop37.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end local qid37 = prop37.mainsnak.datavalue.value.id local prop424 = mw.wikibase.getBestStatements(qid37, "P424")[1] if not prop424 or prop424.mainsnak.snaktype ~= "value" then return end return prop424.mainsnak.datavalue.value end ------------------------------------------------------------------------------- -- roundto takes a number (x) -- and returns it rounded to (sf) significant figures ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local roundto = function(x, sf) if x == 0 then return 0 end local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end if sf < 1 then sf = 1 end local p = 10 ^ (math.floor(math.log10(x)) - sf + 1) x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalToDMS takes a decimal degrees (x) with precision (p) -- and returns degrees/minutes/seconds according to the precision ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalToDMS = function(x, p) -- if p is not supplied, use a precision around 0.1 seconds if not tonumber(p) then p = 1e-4 end local d = math.floor(x) local ms = (x - d) * 60 if p > 0.5 then -- precision is > 1/2 a degree if ms > 30 then d = d + 1 end ms = 0 end local m = math.floor(ms) local s = (ms - m) * 60 if p > 0.008 then -- precision is > 1/2 a minute if s > 30 then m = m +1 end s = 0 elseif p > 0.00014 then -- precision is > 1/2 a second s = math.floor(s + 0.5) elseif p > 0.000014 then -- precision is > 1/20 second s = math.floor(10 * s + 0.5) / 10 elseif p > 0.0000014 then -- precision is > 1/200 second s = math.floor(100 * s + 0.5) / 100 else -- cap it at 3 dec places for now s = math.floor(1000 * s + 0.5) / 1000 end return d, m, s end ------------------------------------------------------------------------------- -- decimalPrecision takes a decimal (x) with precision (p) -- and returns x rounded approximately to the given precision -- precision should be between 1 and 1e-6, preferably a power of 10. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local decimalPrecision = function(x, p) local s = 1 if x < 0 then x = -x s = -1 end -- if p is not supplied, pick an arbitrary precision if not tonumber(p) then p = 1e-4 elseif p > 1 then p = 1 elseif p < 1e-6 then p = 1e-6 else p = 10 ^ math.floor(math.log10(p)) end x = math.floor(x / p + 0.5) * p * s -- if it's integral, cast to an integer: if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end -- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp -- 9e-5 becomes 0.000090 if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end return x end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate takes a datetime of the usual format from mw.wikibase.entity:formatPropertyValues -- like "1 August 30 BCE" as parameter 1 -- and formats it according to the df (date format) and bc parameters -- df = ["dmy" / "mdy" / "y"] default will be "dmy" -- bc = ["BC" / "BCE"] default will be "BCE" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local format_Date = function(datetime, dateformat, bc) local datetime = datetime or "1 August 30 BCE" -- in case of nil value -- chop off multiple vales and/or any hours, mins, etc. -- keep anything before punctuation - we just want a single date: local dateval = string.match( datetime, "[%w ]+") local dateformat = string.lower(dateformat or "dmy") -- default to dmy local bc = string.upper(bc or "") -- can't use nil for bc -- we only want to accept two possibilities: BC or default to BCE if bc == "BC" then bc = "&nbsp;" .. i18n["BC"] -- prepend a non-breaking space. else bc = "&nbsp;" .. i18n["BCE"] end local postchrist = true -- start by assuming no BCE local dateparts = {} for word in string.gmatch(dateval, "%w+") do if word == "BCE" or word == "BC" then -- *** internationalise later *** postchrist = false else -- we'll keep the parts that are not 'BCE' in a table dateparts[#dateparts + 1] = word end end if postchrist then bc = "" end -- set AD dates to no suffix *** internationalise later *** local sep = "&nbsp;" -- separator is nbsp local fdate = table.concat(dateparts, sep) -- set formatted date to same order as input -- if we have day month year, check dateformat if #dateparts == 3 then if dateformat == "y" then fdate = dateparts[3] elseif dateformat == "mdy" then fdate = dateparts[2] .. sep .. dateparts[1] .. "," .. sep .. dateparts[3] end elseif #dateparts == 2 and dateformat == "y" then fdate = dateparts[2] end return fdate .. bc end ------------------------------------------------------------------------------- -- dateFormat is the handler for properties that are of type "time" -- It takes timestamp, precision (6 to 11 per mediawiki), dateformat (y/dmy/mdy), BC format (BC/BCE), -- a plaindate switch (yes/no/adj) to en/disable "sourcing circumstances"/use adjectival form, -- any qualifiers for the property, the language, and any adjective to use like 'before'. -- It passes the date through the "complex date" function -- and returns a string with the internatonalised date formatted according to preferences. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); cdate(); dp[] ------------------------------------------------------------------------------- local dateFormat = function(timestamp, dprec, df, bcf, pd, qualifiers, lang, adj, model) -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy/ymd) df = (df or ""):lower() -- if ymd is required, return the part of the timestamp in YYYY-MM-DD form -- but apply Year zero#Astronomers fix: 1 BC = 0000; 2 BC = -0001; etc. if df == "ymd" then if timestamp:sub(1,1) == "+" then return timestamp:sub(2,11) else local yr = tonumber(timestamp:sub(2,5)) - 1 yr = ("000" .. yr):sub(-4) if yr ~= "0000" then yr = "-" .. yr end return yr .. timestamp:sub(6,11) end end -- A year can be stored like this: "+1872-00-00T00:00:00Z", -- which is processed here as if it were the day before "+1872-01-01T00:00:00Z", -- and that's the last day of 1871, so the year is wrong. -- So fix the month 0, day 0 timestamp to become 1 January instead: timestamp = timestamp:gsub("%-00%-00T", "-01-01T") -- just in case date precision is missing dprec = dprec or 11 -- override more precise dates if required dateformat is year alone: if df == "y" and dprec > 9 then dprec = 9 end -- complex date only deals with precisions from 6 to 11, so clip range dprec = dprec>11 and 11 or dprec dprec = dprec<6 and 6 or dprec -- BC format is "BC" or "BCE" bcf = (bcf or ""):upper() -- plaindate only needs the first letter (y/n/a) pd = (pd or ""):sub(1,1):lower() if pd == "" or pd == "n" or pd == "f" or pd == "0" then pd = false end -- in case language isn't passed lang = lang or findLang().code -- set adj as empty if nil adj = adj or "" -- extract the day, month, year from the timestamp local bc = timestamp:sub(1, 1)=="-" and "BC" or "" local year, month, day = timestamp:match("[+-](%d*)-(%d*)-(%d*)T") local iso = tonumber(year) -- if year is missing, let it throw an error -- this will adjust the date format to be compatible with cdate -- possible formats are Y, YY, YYY0, YYYY, YYYY-MM, YYYY-MM-DD if dprec == 6 then iso = math.floor( (iso - 1) / 1000 ) + 1 end if dprec == 7 then iso = math.floor( (iso - 1) / 100 ) + 1 end if dprec == 8 then iso = math.floor( iso / 10 ) .. "0" end if dprec == 10 then iso = year .. "-" .. month end if dprec == 11 then iso = year .. "-" .. month .. "-" .. day end -- add "circa" (Q5727902) from "sourcing circumstances" (P1480) local sc = not pd and qualifiers and qualifiers.P1480 if sc then for k1, v1 in pairs(sc) do if v1.datavalue and v1.datavalue.value.id == "Q5727902" then adj = "circa" break end end end -- deal with Julian dates: -- no point in saying that dates before 1582 are Julian - they are by default -- doesn't make sense for dates less precise than year -- we can suppress it by setting |plaindate, e.g. for use in constructing categories. local calendarmodel = "" if tonumber(year) > 1582 and dprec > 8 and not pd and model == "http://www.wikidata.org/entity/Q1985786" then calendarmodel = "julian" end if not cdate then cdate = require("Module:Complex date")._complex_date end local fdate = cdate(calendarmodel, adj, tostring(iso), dp[dprec], bc, "", "", "", "", lang, 1) -- this may have QuickStatements info appended to it in a div, so remove that fdate = fdate:gsub(' <div style="display: none;">[^<]*</div>', '') -- it may also be returned wrapped in a microformat, so remove that fdate = fdate:gsub("<[^>]*>", "") -- there may be leading zeros that we should remove fdate = fdate:gsub("^0*", "") -- if a plain date is required, then remove any links (like BC linked) if pd then fdate = fdate:gsub("%[%[.*|", ""):gsub("]]", "") end -- if 'circa', use the abbreviated form *** internationalise later *** fdate = fdate:gsub('circa ', '<abbr title="circa">c.</abbr>&nbsp;') -- deal with BC/BCE if bcf == "BCE" then fdate = fdate:gsub('BC', 'BCE') end -- deal with mdy format if df == "mdy" then fdate = fdate:gsub("(%d+) (%w+) (%d+)", "%2 %1, %3") end -- deal with adjectival form *** internationalise later *** if pd == "a" then fdate = fdate:gsub(' century', '-century') end return fdate end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseParam takes a (string) parameter, e.g. from the list of frame arguments, -- and makes "false", "no", and "0" into the (boolean) false -- it makes the empty string and nil into the (boolean) value passed as default -- allowing the parameter to be true or false by default. -- It returns a boolean. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseParam = function(param, default) if type(param) == "boolean" then param = tostring(param) end if param and param ~= "" then param = param:lower() if (param == "false") or (param:sub(1,1) == "n") or (param == "0") then return false else return true end else return default end end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local _getSitelink = function(qid, wiki) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end wiki = wiki or "" local sitelink if wiki == "" then sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid) else sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid, wiki) end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getCommonslink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the Wikidata entity - but not if onlycat=true and it's not a category; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the Wikidata entity; -- the Commons category of the Wikidata entity - unless fallback=false. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- local _getCommonslink = function(qid, onlycat, fallback) qid = (qid or ""):upper() if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end onlycat = parseParam(onlycat, false) if fallback == "" then fallback = nil end local sitelink = _getSitelink(qid, "commonswiki") if onlycat and sitelink and sitelink:sub(1,9) ~= "Category:" then sitelink = nil end if not sitelink then -- check for topic's main category local prop910 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P910")[1] if prop910 then local tmcid = prop910.mainsnak.datavalue and prop910.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end if not sitelink then -- check for list's main category local prop1754 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P1754")[1] if prop1754 then local tmcid = prop1754.mainsnak.datavalue and prop1754.mainsnak.datavalue.value.id sitelink = _getSitelink(tmcid, "commonswiki") end end end if not sitelink and fallback then -- check for Commons category (string value) local prop373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1] if prop373 then sitelink = prop373.mainsnak.datavalue and prop373.mainsnak.datavalue.value if sitelink then sitelink = "Category:" .. sitelink end end end return sitelink end ------------------------------------------------------------------------------- -- The label in a Wikidata item is subject to vulnerabilities -- that an attacker might try to exploit. -- It needs to be 'sanitised' by removing any wikitext before use. -- If it doesn't exist, return the id for the item -- a second (boolean) value is also returned, value is true when the label exists ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local labelOrId = function(id, lang) if lang == "default" then lang = findLang().code end local label if lang then label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, lang) else label = mw.wikibase.getLabel(id) end if label then return mw.text.nowiki(label), true else return id, false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- linkedItem takes an entity-id and returns a string, linked if possible. -- This is the handler for "wikibase-item". Preferences: -- 1. Display linked disambiguated sitelink if it exists -- 2. Display linked label if it is a redirect -- 3. TBA: Display an inter-language link for the label if it exists other than in default language -- 4. Display unlinked label if it exists -- 5. Display entity-id for now to indicate a label could be provided -- dtxt is text to be used instead of label, or nil. -- shortname is boolean switch to use P1813 (short name) instead of label if true. -- lang is the current language code. -- uselbl is boolean switch to force display of the label instead of the sitelink (default: false) -- linkredir is boolean switch to allow linking to a redirect (default: false) -- formatvalue is boolean switch to allow formatting as italics or quoted (default: false) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId(); donotlink[] ------------------------------------------------------------------------------- local linkedItem = function(id, args) local lprefix = (args.lp or args.lprefix or args.linkprefix or ""):gsub('"', '') -- toughen against nil values passed local lpostfix = (args.lpostfix or ""):gsub('"', '') local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local dtxt = args.dtxt local shortname = args.shortname or args.sn local lang = args.lang or "en" -- fallback to default if missing local uselbl = args.uselabel or args.uselbl uselbl = parseParam(uselbl, false) local linkredir = args.linkredir linkredir = parseParam(linkredir, false) local formatvalue = args.formatvalue or args.fv formatvalue = parseParam(formatvalue, false) -- see if item might need italics or quotes local fmt = "" if next(formats) and formatvalue then for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P31") ) do if v.mainsnak.datavalue and formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] then fmt = formats[v.mainsnak.datavalue.value.id] break -- pick the first match end end end local disp local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(id) local label, islabel if dtxt then label, islabel = dtxt, true elseif shortname then -- see if there is a shortname in our language, and set label to it for k, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(id, "P1813") ) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == lang then label, islabel = v.mainsnak.datavalue.value.text, true break end -- test for language match end -- loop through values of short name -- if we have no label set, then there was no shortname available if not islabel then label, islabel = labelOrId(id) shortname = false end else label, islabel = labelOrId(id) end if mw.site.siteName ~= "Wikimedia Commons" then if sitelink then if not (dtxt or shortname) then -- if sitelink and label are the same except for case, no need to process further if sitelink:lower() ~= label:lower() then -- strip any namespace or dab from the sitelink local pos = sitelink:find(":") or 0 local slink = sitelink if pos > 0 then local pfx = sitelink:sub(1,pos-1) if mw.site.namespaces[pfx] then -- that prefix is a valid namespace, so remove it slink = sitelink:sub(pos+1) end end -- remove stuff after commas or inside parentheses - ie. dabs slink = slink:gsub("%s%(.+%)$", ""):gsub(",.+$", "") -- if uselbl is false, use sitelink instead of label if not uselbl then -- use slink as display, preserving label case - find("^%u") is true for 1st char uppercase if label:find("^%u") then label = slink:gsub("^(%l)", string.upper) else label = slink:gsub("^(%u)", string.lower) end end end end if donotlink[label] then disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix else disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end elseif islabel then -- no sitelink, label exists, so check if a redirect with that title exists, if linkredir is true -- display plain label by default disp = prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix if linkredir then local artitle = mw.title.new(label, 0) -- only nil if label has invalid chars if not donotlink[label] and artitle and artitle.redirectTarget then -- there's a redirect with the same title as the label, so let's link to that disp = "[[".. lprefix .. label .. lpostfix .. "|" .. prefix .. fmt .. label .. fmt .. postfix .. "]]" end end -- test if article title exists as redirect on current Wiki else -- no sitelink and no label, so return whatever was returned from labelOrId for now -- add tracking category [[Category:Articles with missing Wikidata information]] -- for enwiki, just return the tracking category if mw.wikibase.getGlobalSiteId() == "enwiki" then disp = i18n.missinginfocat else disp = prefix .. label .. postfix .. i18n.missinginfocat end end else local ccat = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P373")[1] if ccat and ccat.mainsnak.datavalue then ccat = ccat.mainsnak.datavalue.value disp = "[[" .. lprefix .. "Category:" .. ccat .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" elseif sitelink then -- this asumes that if a sitelink exists, then a label also exists disp = "[[" .. lprefix .. sitelink .. lpostfix .. "|" .. prefix .. label .. postfix .. "]]" else -- no sitelink and no Commons cat, so return label from labelOrId for now disp = prefix .. label .. postfix end end return disp end ------------------------------------------------------------------------------- -- sourced takes a table representing a statement that may or may not have references -- it looks for a reference sourced to something not containing the word "wikipedia" -- it returns a boolean = true if it finds a sourced reference. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local sourced = function(claim) if claim.references then for kr, vr in pairs(claim.references) do local ref = mw.wikibase.renderSnaks(vr.snaks) if not ref:find("Wiki") then return true end end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- setRanks takes a flag (parameter passed) that requests the values to return -- "b[est]" returns preferred if available, otherwise normal -- "p[referred]" returns preferred -- "n[ormal]" returns normal -- "d[eprecated]" returns deprecated -- multiple values are allowed, e.g. "preferred normal" (which is the default) -- "best" will override the other flags, and set p and n ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local setRanks = function(rank) rank = (rank or ""):lower() -- if nothing passed, return preferred and normal -- if rank == "" then rank = "p n" end local ranks = {} for w in string.gmatch(rank, "%a+") do w = w:sub(1,1) if w == "b" or w == "p" or w == "n" or w == "d" then ranks[w] = true end end -- check if "best" is requested or no ranks requested; and if so, set preferred and normal if ranks.b or not next(ranks) then ranks.p = true ranks.n = true end return ranks end ------------------------------------------------------------------------------- -- parseInput processes the Q-id , the blacklist and the whitelist -- if an input parameter is supplied, it returns that and ends the call. -- it returns (1) either the qid or nil indicating whether or not the call should continue -- and (2) a table containing all of the statements for the propertyID and relevant Qid -- if "best" ranks are requested, it returns those instead of all non-deprecated ranks ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- local parseInput = function(frame, input_parm, property_id) -- There may be a local parameter supplied, if it's blank, set it to nil input_parm = mw.text.trim(input_parm or "") if input_parm == "" then input_parm = nil end -- return nil if Wikidata is not available if not mw.wikibase then return false, input_parm end local args = frame.args -- can take a named parameter |qid which is the Wikidata ID for the article. -- if it's not supplied, use the id for the current page local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end -- if there's no Wikidata item for the current page return nil if not qid then return false, input_parm end -- The blacklist is passed in named parameter |suppressfields local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" -- The whitelist is passed in named parameter |fetchwikidata local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end -- The name of the field that this function is called from is passed in named parameter |name local fieldname = args.name or "" if blacklist ~= "" then -- The name is compulsory when blacklist is used, so return nil if it is not supplied if fieldname == "" then return false, nil end -- If this field is on the blacklist, then return nil if blacklist:find(fieldname) then return false, nil end end -- If we got this far then we're not on the blacklist -- The blacklist overrides any locally supplied parameter as well -- If a non-blank input parameter was supplied return it if input_parm then return false, input_parm end -- We can filter out non-valid properties if property_id:sub(1,1):upper() ~="P" or property_id == "P0" then return false, nil end -- Otherwise see if this field is on the whitelist: -- needs a bit more logic because find will return its second value = 0 if fieldname is "" -- but nil if fieldname not found on whitelist local _, found = whitelist:find(fieldname) found = ((found or 0) > 0) if whitelist ~= 'ALL' and (whitelist:upper() == "NONE" or not found) then return false, nil end -- See what's on Wikidata (the call always returns a table, but it may be empty): local props = {} if args.reqranks.b then props = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property_id) else props = mw.wikibase.getAllStatements(qid, property_id) end if props[1] then return qid, props end -- no property on Wikidata return false, nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- createicon assembles the "Edit at Wikidata" pen icon. -- It returns a wikitext string inside a span class="penicon" -- if entityID is nil or empty, the ID associated with current page is used -- langcode and propertyID may be nil or empty ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: i18n[]; ------------------------------------------------------------------------------- local createicon = function(langcode, entityID, propertyID) langcode = langcode or "" if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end propertyID = propertyID or "" local icon = "&nbsp;<span class='penicon autoconfirmed-show'>[[" -- "&nbsp;<span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge .. i18n["filespace"] .. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt=" .. i18n["editonwikidata"] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end icon = icon .. "|" .. i18n["editonwikidata"] .. "]]</span>" return icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- assembleoutput takes the sequence table containing the property values -- and formats it according to switches given. It returns a string or nil. -- It uses the entityID (and optionally propertyID) to create a link in the pen icon. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- local assembleoutput = function(out, args, entityID, propertyID) -- sorted is a boolean passed to enable sorting of the values returned -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local sorted = parseParam(args.sorted, false) -- noicon is a boolean passed to suppress the trailing "edit at Wikidata" icon -- for use when the value is processed further by the infobox -- if nothing or an empty string is passed set it false -- if "false" or "no" or "0" is passed set it false local noic = parseParam(args.noicon, false) -- list is the name of a template that a list of multiple values is passed through -- examples include "hlist" and "ubl" -- setting it to "prose" produces something like "1, 2, 3, and 4" local list = args.list or "" -- sep is a string that is used to separate multiple returned values -- if nothing or an empty string is passed set it to the default -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed -- e.g. |sep=" - " local sepdefault = i18n["list separator"] local separator = args.sep or "" separator = string.gsub(separator, '"', '') if separator == "" then separator = sepdefault end -- collapse is a number that determines the maximum number of returned values -- before the output is collapsed. -- Zero or not a number result in no collapsing (default becomes 0). local collapse = tonumber(args.collapse) or 0 -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") -- if there's anything to return, then return a list -- comma-separated by default, but may be specified by the sep parameter -- optionally specify a hlist or ubl or a prose list, etc. local strout if #out > 0 then if sorted then table.sort(out) end -- if there's something to display and a pen icon is wanted, add it the end of the last value local hasdisplay = false for i, v in ipairs(out) do if v ~= i18n.missinginfocat then hasdisplay = true break end end if not noic and hasdisplay then out[#out] = out[#out] .. createicon(args.langobj.code, entityID, propertyID) end if list == "" then strout = table.concat(out, separator) elseif list:lower() == "prose" then strout = mw.text.listToText( out ) else strout = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} end if collapse >0 and #out > collapse then strout = collapsediv .. strout .. "</div>" end else strout = nil -- no items had valid reference end if replacetext ~= "" and strout then strout = replacetext end return strout end ------------------------------------------------------------------------------- -- rendersnak takes a table (propval) containing the information stored on one property value -- and returns the value as a string and its language if monolingual text. -- It handles data of type: -- wikibase-item -- time -- string, url, commonsMedia, external-id -- quantity -- globe-coordinate -- monolingualtext -- It also requires linked, the link/pre/postfixes, uabbr, and the arguments passed from frame. -- The optional filter parameter allows quantities to be be filtered by unit Qid. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); labelOrId(); i18n[]; dateFormat(); -- roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); linkedItem(); ------------------------------------------------------------------------------- local rendersnak = function(propval, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) lpre = lpre or "" lpost = lpost or "" pre = pre or "" post = post or "" args.lang = args.lang or findLang().code -- allow values to display a fixed text instead of label local dtxt = args.displaytext or args.dt if dtxt == "" then dtxt = nil end -- switch to use display of short name (P1813) instead of label local shortname = args.shortname or args.sn shortname = parseParam(shortname, false) local snak = propval.mainsnak or propval local dtype = snak.datatype local dv = snak.datavalue dv = dv and dv.value -- value and monolingual text language code returned local val, mlt if propval.rank and not args.reqranks[propval.rank:sub(1, 1)] then -- val is nil: value has a rank that isn't requested ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "somevalue" then -- value is unknown val = i18n["Unknown"] ------------------------------------ elseif snak.snaktype == "novalue" then -- value is none -- val = "No value" -- don't return anything ------------------------------------ elseif dtype == "wikibase-item" then -- data type is a wikibase item: -- it's wiki-linked value, so output as link if enabled and possible local qnumber = dv.id if linked then val = linkedItem(qnumber, args) else -- no link wanted so check for display-text, otherwise test for lang code local label, islabel if dtxt then label = dtxt else label, islabel = labelOrId(qnumber) local langlabel = mw.wikibase.getLabelByLang(qnumber, args.lang) if langlabel then label = mw.text.nowiki( langlabel ) end end val = pre .. label .. post end -- test for link required ------------------------------------ elseif dtype == "time" then -- data type is time: -- time is in timestamp format -- date precision is integer per mediawiki -- output formatting according to preferences (y/dmy/mdy) -- BC format as BC or BCE -- plaindate is passed to disable looking for "sourcing cirumstances" -- or to set the adjectival form -- qualifiers (if any) is a nested table or nil -- lang is given, or user language, or site language -- -- Here we can check whether args.df has a value -- If not, use code from Module:Sandbox/RexxS/Getdateformat to set it from templates like {{Use mdy dates}} val = dateFormat(dv.time, dv.precision, args.df, args.bc, args.pd, propval.qualifiers, args.lang, "", dv.calendarmodel) ------------------------------------ -- data types which are strings: elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "external-id" or dtype == "string" or dtype == "url" then -- commonsMedia or external-id or string or url -- all have mainsnak.datavalue.value as string if (lpre == "" or lpre == ":") and lpost == "" then -- don't link if no linkpre/postfix or linkprefix is just ":" val = pre .. dv .. post elseif dtype == "external-id" then val = "[" .. lpre .. dv .. lpost .. " " .. pre .. dv .. post .. "]" else val = "[[" .. lpre .. dv .. lpost .. "|" .. pre .. dv .. post .. "]]" end -- check for link requested (i.e. either linkprefix or linkpostfix exists) ------------------------------------ -- data types which are quantities: elseif dtype == "quantity" then -- quantities have mainsnak.datavalue.value.amount and mainsnak.datavalue.value.unit -- the unit is of the form http://www.wikidata.org/entity/Q829073 -- -- implement a switch to turn on/off numerical formatting later local fnum = true -- -- a switch to turn on/off conversions - only for en-wiki local conv = parseParam(args.conv or args.convert, false) -- if we have conversions, we won't have formatted numbers or scales if conv then uabbr = true fnum = false args.scale = "0" end -- -- a switch to turn on/off showing units, default is true local showunits = parseParam(args.su or args.showunits, true) -- -- convert amount to a number local amount = tonumber(dv.amount) or i18n["NaN"] -- -- scale factor for millions, billions, etc. local sc = tostring(args.scale or ""):sub(1,1):lower() local scale if sc == "a" then -- automatic scaling if amount > 1e15 then scale = 12 elseif amount > 1e12 then scale = 9 elseif amount > 1e9 then scale = 6 elseif amount > 1e6 then scale = 3 else scale = 0 end else scale = tonumber(args.scale) or 0 if scale < 0 or scale > 12 then scale = 0 end scale = math.floor(scale/3) * 3 end local factor = 10^scale amount = amount / factor -- ranges: local range = "" -- check if upper and/or lower bounds are given and significant local upb = tonumber(dv.upperBound) local lowb = tonumber(dv.lowerBound) if upb and lowb then -- differences rounded to 2 sig fig: local posdif = roundto(upb - amount, 2) / factor local negdif = roundto(amount - lowb, 2) / factor upb, lowb = amount + posdif, amount - negdif -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end if posdif ~= negdif then -- non-symmetrical range = " +" .. posdif .. " -" .. negdif elseif posdif ~= 0 then -- symmetrical and non-zero range = " ±" .. posdif else -- otherwise range is zero, so leave it as "" end else -- round scaled numbers to integers or 4 sig fig if (scale > 0 or sc == "a") then if amount < 1e4 then amount = roundto(amount, 4) else amount = math.floor(amount + 0.5) end end if fnum then amount = args.langobj:formatNum( amount ) end end -- unit names and symbols: -- extract the qid in the form 'Qnnn' from the value.unit url -- and then fetch the label from that - or symbol if unitabbr is true local unit = "" local usep = "" local usym = "" local unitqid = string.match( dv.unit, "(Q%d+)" ) if filter and unitqid ~= filter then return nil end if unitqid and showunits then local uname = mw.wikibase.getLabelByLang(unitqid, args.lang) or "" if uname ~= "" then usep, unit = " ", uname end if uabbr then -- see if there's a unit symbol (P5061) local unitsymbols = mw.wikibase.getBestStatements(unitqid, "P5061") -- construct fallback table, add local lang and multiple languages local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( args.lang, mw.language.FALLBACK_STRICT ) table.insert( fbtbl, 1, args.lang ) table.insert( fbtbl, "mul" ) table.insert( fbtbl, "en" ) local found = false for idx1, us in ipairs(unitsymbols) do for idx2, fblang in ipairs(fbtbl) do if us.mainsnak.datavalue.value.language == fblang then usym = us.mainsnak.datavalue.value.text found = true break end end -- loop through fallback table if found then break end end -- loop through values of P5061 if found then usep, unit = "&nbsp;", usym end end end -- format display: if conv then if range == "" then val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {amount, unit}} else val = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "cvt", args = {lowb, "to", upb, unit}} end elseif unit == "$" or unit == "£" then val = unit .. amount .. range .. i18n.multipliers[scale] else val = amount .. range .. i18n.multipliers[scale] .. usep .. unit end ------------------------------------ -- datatypes which are global coordinates: elseif dtype == "globe-coordinate" then -- 'display' parameter defaults to "inline, title" *** unused for now *** -- local disp = args.display or "" -- if disp == "" then disp = "inline, title" end -- -- format parameter switches from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- not needed for now -- -- show parameter allows just the latitude, or just the longitude, or both -- to be returned as a signed decimal, ignoring the format parameter. local show = (args.show or ""):lower() if show ~= "longlat" then show = show:sub(1,3) end -- local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision if show == "lat" then val = decimalPrecision(lat, prec) elseif show == "lon" then val = decimalPrecision(long, prec) elseif show == "longlat" then val = decimalPrecision(long, prec) .. ", " .. decimalPrecision(lat, prec) else local ns = "N" local ew = "E" if lat < 0 then ns = "S" lat = - lat end if long < 0 then ew = "W" long = - long end if form == "dec" then lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) val = lat .. "°" .. ns .. " " .. long .. "°" .. ew else local latdeg, latmin, latsec = decimalToDMS(lat, prec) local longdeg, longmin, longsec = decimalToDMS(long, prec) if latsec == 0 and longsec == 0 then if latmin == 0 and longmin == 0 then val = latdeg .. "°" .. ns .. " " .. longdeg .. "°" .. ew else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°".. longmin .. "′" .. ew end else val = latdeg .. "°" .. latmin .. "′" .. latsec .. "″" .. ns .. " " val = val .. longdeg .. "°" .. longmin .. "′" .. longsec .. "″" .. ew end end end ------------------------------------ elseif dtype == "monolingualtext" then -- data type is Monolingual text: -- has mainsnak.datavalue.value as a table containing language/text pairs -- collect all the values in 'out' and languages in 'mlt' and process them later val = pre .. dv.text .. post mlt = dv.language ------------------------------------ else -- some other data type so write a specific handler val = "unknown data type: " .. dtype end -- of datatype/unknown value/sourced check return val, mlt end ------------------------------------------------------------------------------- -- propertyvalueandquals takes a property object, the arguments passed from frame, -- and a qualifier propertyID. -- It returns a sequence (table) of values representing the values of that property -- and qualifiers that match the qualifierID if supplied. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); sourced(); labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); assembleoutput(); ------------------------------------------------------------------------------- local function propertyvalueandquals(objproperty, args, qualID) -- needs this style of declaration because it's re-entrant -- onlysourced is a boolean passed to return only values sourced to other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) -- linked is a a boolean that enables the link to a local page via sitelink -- if nothing or an empty string is passed set it true local linked = parseParam(args.linked, true) -- prefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local prefix = (args.prefix or ""):gsub('"', '') -- postfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local postfix = (args.postfix or ""):gsub('"', '') -- linkprefix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this creates a link and is then prefixed to each value -- useful when when multiple values are returned and indirect links are needed -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lprefix = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- linkpostfix is a string that may be nil, empty (""), or a string of characters -- this is postfixed to each value when linking is enabled with lprefix -- useful when when multiple values are returned -- any double-quotes " are stripped out, so that spaces may be passed local lpostfix = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') -- wdlinks is a boolean passed to enable links to Wikidata when no article exists -- if nothing or an empty string is passed set it false local wdl = parseParam(args.wdlinks or args.wdl, false) -- unitabbr is a boolean passed to enable unit abbreviations for common units -- if nothing or an empty string is passed set it false local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) -- qualsonly is a boolean passed to return just the qualifiers -- if nothing or an empty string is passed set it false local qualsonly = parseParam(args.qualsonly or args.qo, false) -- maxvals is a string that may be nil, empty (""), or a number -- this determines how many items may be returned when multiple values are available -- setting it = 1 is useful where the returned string is used within another call, e.g. image local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- pd (plain date) is a string: yes/true/1 | no/false/0 | adj -- to disable/enable "sourcing cirumstances" or use adjectival form for the plain date local pd = args.plaindate or args.pd or "no" args.pd = pd -- allow qualifiers to have a different date format; default to year unless qualsonly is set args.qdf = args.qdf or args.qualifierdateformat or args.df or (not qualsonly and "y") local lang = args.lang or findLang().code -- qualID is a string list of wanted qualifiers or "ALL" qualID = qualID or "" -- capitalise list of wanted qualifiers and substitute "DATES" qualID = qualID:upper():gsub("DATES", "P580, P582") local allflag = (qualID == "ALL") -- create table of wanted qualifiers as key local qwanted = {} -- create sequence of wanted qualifiers local qorder = {} for q in mw.text.gsplit(qualID, "%p") do -- split at punctuation and iterate local qtrim = mw.text.trim(q) if qtrim ~= "" then qwanted[mw.text.trim(q)] = true qorder[#qorder+1] = qtrim end end -- qsep is the output separator for rendering qualifier list local qsep = (args.qsep or ""):gsub('"', '') -- qargs are the arguments to supply to assembleoutput() local qargs = { ["osd"] = "false", ["linked"] = tostring(linked), ["prefix"] = args.qprefix, ["postfix"] = args.qpostfix, ["linkprefix"] = args.qlinkprefix or args.qlp, ["linkpostfix"] = args.qlinkpostfix, ["wdl"] = "false", ["unitabbr"] = tostring(uabbr), ["maxvals"] = 0, ["sorted"] = tostring(args.qsorted), ["noicon"] = "true", ["list"] = args.qlist, ["sep"] = qsep, ["langobj"] = args.langobj, ["lang"] = args.langobj.code, ["df"] = args.qdf, ["sn"] = parseParam(args.qsn or args.qshortname, false), } -- all proper values of a Wikidata property will be the same type as the first -- qualifiers don't have a mainsnak, properties do local datatype = objproperty[1].datatype or objproperty[1].mainsnak.datatype -- out[] holds the a list of returned values for this property -- mlt[] holds the language code if the datatype is monolingual text local out = {} local mlt = {} for k, v in ipairs(objproperty) do local hasvalue = true if (onlysrc and not sourced(v)) then -- no value: it isn't sourced when onlysourced=true hasvalue = false else local val, lcode = rendersnak(v, args, linked, lprefix, lpostfix, prefix, postfix, uabbr) if not val then hasvalue = false -- rank doesn't match elseif qualsonly and qualID then -- suppress value returned: only qualifiers are requested else out[#out+1], mlt[#out+1] = val, lcode end end -- See if qualifiers are to be returned: local snak = v.mainsnak or v if hasvalue and v.qualifiers and qualID ~= "" and snak.snaktype~="novalue" then -- collect all wanted qualifier values returned in qlist, indexed by propertyID local qlist = {} local timestart, timeend = "", "" -- loop through qualifiers for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if allflag or qwanted[k1] then if k1 == "P1326" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "before") elseif k1 == "P1319" then local ts = v1[1].datavalue.value.time local dp = v1[1].datavalue.value.precision qlist[k1] = dateFormat(ts, dp, args.qdf, args.bc, pd, "", lang, "after") elseif k1 == "P580" then timestart = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one start time as valid elseif k1 == "P582" then timeend = propertyvalueandquals(v1, qargs)[1] or "" -- treat only one end time as valid else local q = assembleoutput(propertyvalueandquals(v1, qargs), qargs) -- we already deal with circa via 'sourcing circumstances' if the datatype was time -- circa may be either linked or unlinked *** internationalise later *** if datatype ~= "time" or q ~= "circa" and not (type(q) == "string" and q:find("circa]]")) then qlist[k1] = q end end end -- of test for wanted end -- of loop through qualifiers -- set date separator local t = timestart .. timeend -- *** internationalise date separators later *** local dsep = "&ndash;" if t:find("%s") or t:find("&nbsp;") then dsep = " &ndash; " end -- set the order for the list of qualifiers returned; start time and end time go last if next(qlist) then local qlistout = {} if allflag then for k2, v2 in pairs(qlist) do qlistout[#qlistout+1] = v2 end else for i2, v2 in ipairs(qorder) do qlistout[#qlistout+1] = qlist[v2] end end if t ~= "" then qlistout[#qlistout+1] = timestart .. dsep .. timeend end local qstr = assembleoutput(qlistout, qargs) if qualsonly then out[#out+1] = qstr else out[#out] = out[#out] .. " (" .. qstr .. ")" end elseif t ~= "" then if qualsonly then if timestart == "" then out[#out+1] = timeend elseif timeend == "" then out[#out+1] = timestart else out[#out+1] = timestart .. dsep .. timeend end else out[#out] = out[#out] .. " (" .. timestart .. dsep .. timeend .. ")" end end end -- of test for qualifiers wanted if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of for each value loop -- we need to pick one value to return if the datatype was "monolingualtext" -- if there's only one value, use that -- otherwise look through the fallback languages for a match if datatype == "monolingualtext" and #out >1 then lang = mw.text.split( lang, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( lang ) table.insert( fbtbl, 1, lang ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- Common code for p.getValueByQual and p.getValueByLang ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getvaluebyqual = function(frame, qualID, checkvalue) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if propertyID == "" then return "no property supplied" end if qualID == "" then return "no qualifier supplied" end -- onlysourced is a boolean passed to return property values -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, args[2], propertyID) local linked = parseParam(args.linked, true) local lpre = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') local lpost = (args.linkpostfix or ""):gsub('"', '') local pre = (args.prefix or ""):gsub('"', '') local post = (args.postfix or ""):gsub('"', '') local uabbr = parseParam(args.unitabbr or args.uabbr, false) local filter = (args.unit or ""):upper() local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 if filter == "" then filter = nil end if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is "pronunciation audio (P443)" in propertyID -- with a qualifier like "language of work or name (P407)" in qualID -- whose value has the required ID, like "British English (Q7979)", in qval for k1, v1 in ipairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" then -- check if it has the right qualifier local v1q = v1.qualifiers if v1q and v1q[qualID] then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- so see if matches the required value -- We'll only deal with wikibase-items and strings for now if v1q[qualID][1].datatype == "wikibase-item" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value.id) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end elseif v1q[qualID][1].datatype == "string" then if checkvalue(v1q[qualID][1].datavalue.value) then out[#out + 1] = rendersnak(v1, args, linked, lpre, lpost, pre, post, uabbr, filter) end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers else return nil end -- of check for string if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- _location takes Q-id and follows P276 (location) -- or P131 (located in the administrative territorial entity) or P706 (located on terrain feature) -- from the initial item to higher level territories/locations until it reaches the highest. -- An optional boolean, 'first', determines whether the first item is returned (default: false). -- An optional boolean 'skip' toggles the display to skip to the last item (default: false). -- It returns a table containing the locations - linked where possible, except for the highest. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); labelOrId(); linkedItem ------------------------------------------------------------------------------- local _location = function(qid, first, skip) first = parseParam(first, false) skip = parseParam(skip, false) local locs = {"P276", "P131", "P706"} local out = {} local langcode = findLang():getCode() local finished = false local count = 0 local prevqid = "Q0" repeat local prop for i1, v1 in ipairs(locs) do local proptbl = mw.wikibase.getBestStatements(qid, v1) if #proptbl > 1 then -- there is more than one higher location local prevP131, prevP131id if prevqid ~= "Q0" then prevP131 = mw.wikibase.getBestStatements(prevqid, "P131")[1] prevP131id = prevP131 and prevP131.mainsnak.datavalue and prevP131.mainsnak.datavalue.value.id end for i2, v2 in ipairs(proptbl) do local parttbl = v2.qualifiers and v2.qualifiers.P518 if parttbl then -- this higher location has qualifier 'applies to part' (P518) for i3, v3 in ipairs(parttbl) do if v3.snaktype == "value" and v3.datavalue.value.id == prevqid then -- it has a value equal to the previous location prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching last location end -- of loop through values of 'applies to part' else -- there's no qualifier 'applies to part' (P518) -- so check if the previous location had a P131 that matches this alternate if qid == prevP131id then prop = proptbl[i2] break end -- of test for matching previous P131 end end -- of loop through parent locations -- fallback to second value if match not found prop = prop or proptbl[2] elseif #proptbl > 0 then prop = proptbl[1] end if prop then break end end -- check if it's an instance of (P31) a country (Q6256) or sovereign state (Q3624078) -- and terminate the chain if it is local inst = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P31") if #inst > 0 then for k, v in ipairs(inst) do local instid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id -- stop if it's a country (or a country within the United Kingdom if skip is true) if instid == "Q6256" or instid == "Q3624078" or (skip and instid == "Q3336843") then prop = nil -- this will ensure this is treated as top-level location break end end end -- get the name of this location and update qid to point to the parent location if prop and prop.mainsnak.datavalue then if not skip or count == 0 then local args = { lprefix = ":" } out[#out+1] = linkedItem(qid, args) -- get a linked value if we can end qid, prevqid = prop.mainsnak.datavalue.value.id, qid else -- This is top-level location, so get short name except when this is the first item -- Use full label if there's no short name or this is the first item local prop1813 = mw.wikibase.getAllStatements(qid, "P1813") -- if there's a short name and this isn't the only item if prop1813[1] and (#out > 0)then local shortname -- short name is monolingual text, so look for match to the local language -- choose the shortest 'short name' in that language for k, v in pairs(prop1813) do if v.mainsnak.datavalue.value.language == langcode then local name = v.mainsnak.datavalue.value.text if (not shortname) or (#name < #shortname) then shortname = name end end end -- add the shortname if one is found, fallback to the label -- but skip it if it's "USA" if shortname ~= "USA" then out[#out+1] = shortname or labelOrId(qid) else if skip then out[#out+1] = "US" end end else -- no shortname, so just add the label local loc = labelOrId(qid) -- exceptions go here: if loc == "United States of America" then out[#out+1] = "United States" else out[#out+1] = loc end end finished = true end count = count + 1 until finished or count >= 10 -- limit to 10 levels to avoid infinite loops -- remove the first location if not required if not first then table.remove(out, 1) end -- we might have duplicate text for consecutive locations, so remove them if #out > 2 then local plain = {} for i, v in ipairs(out) do -- strip any links plain[i] = v:gsub("^%[%[[^|]*|", ""):gsub("]]$", "") end local idx = 2 repeat if plain[idx] == plain[idx-1] then -- duplicate found local removeidx = 0 if (plain[idx] ~= out[idx]) and (plain[idx-1] == out[idx-1]) then -- only second one is linked, so drop the first removeidx = idx - 1 elseif (plain[idx] == out[idx]) and (plain[idx-1] ~= out[idx-1]) then -- only first one is linked, so drop the second removeidx = idx else -- pick one removeidx = idx - (os.time()%2) end table.remove(out, removeidx) table.remove(plain, removeidx) else idx = idx +1 end until idx >= #out end return out end ------------------------------------------------------------------------------- -- _getsumofparts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list (args.vlist) consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifer 'quantity' (P1114), those quantites are summed. -- The sum is returned as a number (i.e. 0 if none) -- a table of arguments is supplied implementing the usual parameters. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseParam; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- local _getsumofparts = function(args) local vallist = (args.vlist or ""):upper() if vallist == "" then return end args.reqranks = setRanks(args.rank) local f = {} f.args = args local qid, props = parseInput(f, "", "P527") if not qid then return 0 end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local sum = 0 for k1, v1 in ipairs(props) do if (onlysrc == false or sourced(v1)) and v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" and vallist:match( v1.mainsnak.datavalue.value.id ) and v1.qualifiers then local quals = v1.qualifiers["P1114"] if quals then for k2, v2 in ipairs(quals) do sum = sum + v2.datavalue.value.amount end end end end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- Public functions ------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------- -- _getValue makes the functionality of getValue available to other modules ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p._getValue = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw, not usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- parameterset 1, but usable in infoboxes because the 2018 RFC requires sources args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "yes" args.noicon = "true" end -- implement eid parameter local eid = args.eid if eid == "" then return nil elseif eid then args.qid = eid end local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") args.reqranks = setRanks(args.rank) -- replacetext (rt) is a string that is returned instead of any non-empty Wikidata value -- this is useful for tracking and debugging, so we set fetchwikidata=ALL to fill the whitelist local replacetext = mw.text.trim(args.rt or args.replacetext or "") if replacetext ~= "" then args.fetchwikidata = "ALL" end local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, f.args[2], propertyID) if not entityid then return props -- either the input parameter or nothing end -- qual is a string containing the property ID of the qualifier(s) to be returned -- if qual == "ALL" then all qualifiers returned -- if qual == "DATES" then qualifiers P580 (start time) and P582 (end time) returned -- if nothing or an empty string is passed set it nil -> no qualifiers returned local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end -- set a language object and code in the args table args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- table 'out' stores the return value(s): local out = propertyvalueandquals(props, args, qualID) -- format the table of values and return it as a string: return assembleoutput(out, args, entityid, propertyID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValue is used to get the value(s) of a property -- The property ID is passed as the first unnamed parameter and is required. -- A locally supplied parameter may optionaly be supplied as the second unnamed parameter. -- The function will now also return qualifiers if parameter qual is supplied ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; parseParam; sourced; -- labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValue = function(frame) local args= frame.args if not args[1] then args = frame:getParent().args if not args[1] then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getValue(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPreferredValue is used to get a value, -- (or a comma separated list of them if multiple values exist). -- If preferred ranks are set, it will return those values, otherwise values with normal ranks -- now redundant to getValue with |rank=best ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: p.getValue; setRanks; parseInput; propertyvalueandquals; assembleoutput; -- parseParam; sourced; labelOrId; i18n.latestdatequalifier; format_Date; -- makeOrdinal; roundto; decimalPrecision; decimalToDMS; ------------------------------------------------------------------------------- p.getPreferredValue = function(frame) frame.args.rank = "best" return p.getValue(frame) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCoords is used to get coordinates for display in an infobox -- whitelist and blacklist are implemented -- optional 'display' parameter is allowed, defaults to nil - was "inline, title" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: setRanks(); parseInput(); decimalPrecision(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getCoords = function(frame) local propertyID = "P625" -- if there is a 'display' parameter supplied, use it -- otherwise default to nothing local disp = frame.args.display or "" if disp == "" then disp = nil -- default to not supplying display parameter, was "inline, title" end -- there may be a format parameter to switch from deg/min/sec to decimal degrees -- default is deg/min/sec -- decimal degrees needs |format = dec local form = (frame.args.format or ""):lower():sub(1,3) if form ~= "dec" then form = "dms" end -- just deal with best values frame.args.reqranks = setRanks("best") local qid, props = parseInput(frame, frame.args[1], propertyID) if not qid then return props -- either local parameter or nothing else local dv = props[1].mainsnak.datavalue.value local lat, long, prec = dv.latitude, dv.longitude, dv.precision lat = decimalPrecision(lat, prec) long = decimalPrecision(long, prec) local lat_long = { lat, long } lat_long["display"] = disp lat_long["format"] = form -- invoke template Coord with the values stored in the table return frame:expandTemplate{title = 'coord', args = lat_long} end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierValue is used to get a formatted value of a qualifier -- -- The call needs: a property (the unnamed parameter or 1=) -- a target value for that property (pval=) -- a qualifier for that target value (qual=) -- The usual whitelisting and blacklisting of the property is implemented -- The boolean onlysourced= parameter can be set to return nothing -- when the property is unsourced (or only sourced to Wikipedia) ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam(); setRanks(); parseInput(); sourced(); -- propertyvalueandquals(); assembleoutput(); -- labelOrId(); i18n.latestdatequalifier(); format_Date(); -- findLang(); makeOrdinal(); roundto(); decimalPrecision(); decimalToDMS(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierValue = function(frame) -- The property ID that will have a qualifier is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or "") -- The value of the property we want to match whose qualifier value is to be returned -- is passed in named parameter |pval= local propvalue = frame.args.pval -- The property ID of the qualifier -- whose value is to be returned is passed in named parameter |qual= local qualifierID = frame.args.qual -- A filter can be set like this: filter=P642==Q22674854 local filter, fprop, fval local ftable = mw.text.split(frame.args.filter or "", "==") if ftable[2] then fprop = mw.text.trim(ftable[1]) fval = mw.text.trim(ftable[2]) filter = true end -- onlysourced is a boolean passed to return qualifiers -- only when property values are sourced to something other than Wikipedia -- if nothing or an empty string is passed set it true -- if "false" or "no" or 0 is passed set it false local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set a language object and language code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- check for locally supplied parameter in second unnamed parameter -- success means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} -- Scan through the values of the property -- we want something like property is P793, significant event (in propertyID) -- whose value is something like Q385378, construction (in propvalue) -- then we can return the value(s) of a qualifier such as P580, start time (in qualifierID) for k1, v1 in pairs(props) do if v1.mainsnak.snaktype == "value" and v1.mainsnak.datavalue.type == "wikibase-entityid" then -- It's a wiki-linked value, so check if it's the target (in propvalue) and if it has qualifiers if v1.mainsnak.datavalue.value.id == propvalue and v1.qualifiers then if onlysrc == false or sourced(v1) then -- if we've got this far, we have a (sourced) claim with qualifiers -- which matches the target, so apply the filter and find the value(s) of the qualifier we want if not filter or (v1.qualifiers[fprop] and v1.qualifiers[fprop][1].datavalue.value.id == fval) then local quals = v1.qualifiers[qualifierID] if quals then -- can't reference qualifer, so set onlysourced = "no" (args are strings, not boolean) local qargs = frame.args qargs.onlysourced = "no" local vals = propertyvalueandquals(quals, qargs, qid) for k, v in ipairs(vals) do out[#out + 1] = v end end end end -- of check for sourced end -- of check for matching required value and has qualifiers end -- of check for wikibase entity end -- of loop through values of propertyID return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- either local parameter or nothing end -- of test for success return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSumOfParts scans the property 'has part' (P527) for values matching a list. -- The list is passed in parameter vlist. -- It consists of a string of Qids separated by spaces or any usual punctuation. -- If the matched values have a qualifier 'quantity' (P1114), those quantities are summed. -- The sum is returned as a number or nothing if zero. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getsumofparts; ------------------------------------------------------------------------------- p.getSumOfParts = function(frame) local sum = _getsumofparts(frame.args) if sum == 0 then return end return sum end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByQual gets the value of a property which has a qualifier with a given entity value -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the ID of a qualifier for that property (qualID=Pyyy) -- either the Wikibase-entity ID of a value for that qualifier (qvalue=Qzzz) -- or a string value for that qualifier (qvalue=abc123) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; -- assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByQual = function(frame) local qualID = frame.args.qualID -- The Q-id of the value for the qualifier we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = frame.args.qvalue or "" if qval == "" then return "no qualifier value supplied" end local function checkQID(id) return id == qval end return _getvaluebyqual(frame, qualID, checkQID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByLang gets the value of a property which has a qualifier P407 -- ("language of work or name") whose value has the given language code -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the MediaWiki language code to match the language (lang=xx[-yy]) -- (if no code is supplied, it uses the default language) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getvaluebyqual; parseParam; setRanks; parseInput; sourced; assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByLang = function(frame) -- The language code for the qualifier we want to match is in named parameter |lang= local langcode = findLang(frame.args.lang).code local function checkLanguage(id) -- id should represent a language like "British English (Q7979)" -- it should have string property "Wikimedia language code (P424)" -- qlcode will be a table: local qlcode = mw.wikibase.getBestStatements(id, "P424") if (#qlcode > 0) and (qlcode[1].mainsnak.datavalue.value == langcode) then return true end end return _getvaluebyqual(frame, "P407", checkLanguage) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getValueByRefSource gets the value of a property which has a reference "stated in" (P248) -- whose value has the given entity-ID. -- The call needs: -- a property ID (the unnamed parameter or 1=Pxxx) -- the entity ID of a value to match where the reference is stated in (match=Qzzz) -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getValueByRefSource = function(frame) -- The property ID that we want to check is the first unnamed parameter local propertyID = mw.text.trim(frame.args[1] or ""):upper() if propertyID == "" then return "no property supplied" end -- The Q-id of the value we want to match is in named parameter |qvalue= local qval = (frame.args.match or ""):upper() if qval == "" then qval = "Q21540096" end local unit = (frame.args.unit or ""):upper() if unit == "" then unit = "Q4917" end local onlysrc = parseParam(frame.args.onlysourced or frame.args.osd, true) -- set the requested ranks flags frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) -- set a language object and code in the frame.args table frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local linked = parseParam(frame.args.linked, true) local uabbr = parseParam(frame.args.uabbr or frame.args.unitabbr, false) -- qid not nil means no local parameter and the property exists local qid, props = parseInput(frame, frame.args[2], propertyID) if qid then local out = {} local mlt= {} for k1, v1 in ipairs(props) do if onlysrc == false or sourced(v1) then if v1.references then for k2, v2 in ipairs(v1.references) do if v2.snaks.P248 then for k3, v3 in ipairs(v2.snaks.P248) do if v3.datavalue.value.id == qval then out[#out+1], mlt[#out+1] = rendersnak(v1, frame.args, linked, "", "", "", "", uabbr, unit) if not mlt[#out] then -- we only need one match per property value -- unless datatype was monolingual text break end end -- of test for match end -- of loop through values "stated in" end -- of test that "stated in" exists end -- of loop through references end -- of test that references exist end -- of test for sourced end -- of loop through values of propertyID if #mlt > 0 then local langcode = frame.args.lang langcode = mw.text.split( langcode, '-', true )[1] local fbtbl = mw.language.getFallbacksFor( langcode ) table.insert( fbtbl, 1, langcode ) local bestval = "" local found = false for idx1, lang1 in ipairs(fbtbl) do for idx2, lang2 in ipairs(mlt) do if (lang1 == lang2) and not found then bestval = out[idx2] found = true break end end -- loop through values of property end -- loop through fallback languages if found then -- replace output table with a table containing the best value out = { bestval } else -- more than one value and none of them on the list of fallback languages -- sod it, just give them the first one out = { out[1] } end end return assembleoutput(out, frame.args, qid, propertyID) else return props -- no property or local parameter supplied end -- of test for success end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropertyIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropertyIDs = function(args) args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( snak.datatype == "wikibase-item" ) and ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then out[#out+1] = snak.datavalue.value.id end if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end return assembleoutput(out, args, qid, pid) end p.getPropertyIDs = function(frame) local args = frame.args return p._getPropertyIDs(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQualifierIDs takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- It takes a property-id as the first unnamed parameter, and an optional parameter qlist -- which is a list of qualifier property-ids to search for (default is "ALL") -- It returns the Entity-IDs (Qids) of the values of a property if it is a Wikibase-Entity. -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getQualifierIDs = function(frame) local args = frame.args args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code -- change default for noicon to true args.noicon = tostring(parseParam(args.noicon or "", true)) local f = {} f.args = args local pid = mw.text.trim(args[1] or ""):upper() -- get the qid and table of claims for the property, or nothing and the local value passed local qid, props = parseInput(f, args[2], pid) if not qid then return props end if not props[1] then return nil end -- get the other parameters local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qlist = args.qlist or "" if qlist == "" then qlist = "ALL" end qlist = qlist:gsub("[%p%s]+", " ") .. " " local out = {} for i, v in ipairs(props) do local snak = v.mainsnak if ( v.rank and args.reqranks[v.rank:sub(1, 1)] ) and ( snak.snaktype == "value" ) and ( sourced(v) or not onlysrc ) then if v.qualifiers then for k1, v1 in pairs(v.qualifiers) do if qlist == "ALL " or qlist:match(k1 .. " ") then for i2, v2 in ipairs(v1) do if v2.datatype == "wikibase-item" and v2.snaktype == "value" then out[#out+1] = v2.datavalue.value.id end -- of test that id exists end -- of loop through qualifier values end -- of test for kq in qlist end -- of loop through qualifiers end -- of test for qualifiers end -- of test for rank value, sourced, and value exists if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through property values return assembleoutput(out, args, qid, pid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getPropOfProp takes two propertyIDs: prop1 and prop2 (as well as the usual parameters) -- If the value(s) of prop1 are of type "wikibase-item" then it returns the value(s) of prop2 -- of each of those wikibase-items. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p._getPropOfProp = function(args) -- parameter sets for commonly used groups of parameters local paraset = tonumber(args.ps or args.parameterset or 0) if paraset == 1 then -- a common setting args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" elseif paraset == 2 then -- equivalent to raw args.rank = "best" args.fetchwikidata = "ALL" args.onlysourced = "no" args.noicon = "true" args.linked = "no" args.pd = "true" elseif paraset == 3 then -- third set goes here end args.reqranks = setRanks(args.rank) args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pid1 = args.prop1 or args.pid1 or "" local pid2 = args.prop2 or args.pid2 or "" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local f = {} f.args = args local qid1, statements1 = parseInput(f, args[1], pid1) -- parseInput nulls empty args[1] and returns args[1] if nothing on Wikidata if not qid1 then return statements1 end -- otherwise it returns the qid and a table for the statement local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] then local out2 = propertyvalueandquals(statements2, args, qualID) out[#out+1] = assembleoutput(out2, args, qid2, pid2) end end -- of test for valid property1 value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end p.getPropOfProp = function(frame) local args= frame.args if not args.prop1 and not args.pid1 then args = frame:getParent().args if not args.prop1 and not args.pid1 then return i18n.errors["No property supplied"] end end return p._getPropOfProp(args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAwardCat takes most of the usual parameters. If the item has values of P166 (award received), -- then it examines each of those awards for P2517 (category for recipients of this award). -- If it exists, it returns the corresponding category, -- with the item's P734 (family name) as sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getAwardCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " local pid1 = args.prop1 or "P166" local pid2 = args.prop2 or "P2517" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end -- locally supplied value: local localval = mw.text.trim(args[1] or "") local qid1, statements1 = parseInput(frame, localval, pid1) if not qid1 then return localval end -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid1, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 local qualID = mw.text.trim(args.qual or ""):upper() if qualID == "" then qualID = nil end local out = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then local snak = v.mainsnak if snak.datatype == "wikibase-item" and snak.snaktype == "value" then local qid2 = snak.datavalue.value.id local statements2 = {} if args.reqranks.b then statements2 = mw.wikibase.getBestStatements(qid2, pid2) else statements2 = mw.wikibase.getAllStatements(qid2, pid2) end if statements2[1] and statements2[1].mainsnak.snaktype == "value" then local qid3 = statements2[1].mainsnak.datavalue.value.id local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid3) -- if there's no local sitelink, create the sitelink from English label if not sitelink then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(qid3, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then sitelink = mw.text.nowiki(lbl) else sitelink = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end if sitelink then if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. sitelink .. "]]" end -- of check for sort keys end -- of test for sitelink end -- of test for category end -- of test for wikibase item has a value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #out >= maxvals then break end end -- of loop through values of property1 return assembleoutput(out, args, qid1, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getIntersectCat takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented -- It takes two properties, |prop1 and |prop2 (e.g. occupation and country of citizenship) -- Each property's value is a wiki-base entity -- For each value of the first parameter (ranks implemented) it fetches the value's main category -- and then each value of the second parameter (possibly substituting a simpler description) -- then it returns all of the categories representing the intersection of those properties, -- (e.g. Category:Actors from Canada). A joining term may be supplied (e.g. |join=from). -- The item's P734 (family name) is the sort key, or no sort key if there is no family name. -- The sort key may be overridden by the parameter |sortkey (alias |sk). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; propertyvalueandquals assembleoutput; ------------------------------------------------------------------------------- p.getIntersectCat = function(frame) frame.args.reqranks = setRanks(frame.args.rank) frame.args.langobj = findLang(frame.args.lang) frame.args.lang = frame.args.langobj.code local args = frame.args args.sep = " " args.linked = "no" local pid1 = args.prop1 or "P106" local pid2 = args.prop2 or "P27" if pid1 == "" or pid2 == "" then return nil end local qid, statements1 = parseInput(frame, "", pid1) if not qid then return nil end local qid, statements2 = parseInput(frame, "", pid2) if not qid then return nil end -- topics like countries may have different names in categories from their label in Wikidata local subs_exists, subs = pcall(mw.loadData, "Module:WikidataIB/subs") local join = args.join or "" local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local maxvals = tonumber(args.maxvals) or 0 -- linkprefix (strip quotes) local lp = (args.linkprefix or args.lp or ""):gsub('"', '') -- sort key (strip quotes, hyphens and periods): local sk = (args.sortkey or args.sk or ""):gsub('["-.]', '') -- family name: local famname = "" if sk == "" then local p734 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P734")[1] local p734id = p734 and p734.mainsnak.snaktype == "value" and p734.mainsnak.datavalue.value.id or "" famname = mw.wikibase.getSitelink(p734id) or "" -- strip namespace and disambigation local pos = famname:find(":") or 0 famname = famname:sub(pos+1):gsub("%s%(.+%)$", "") if famname == "" then local lbl = mw.wikibase.getLabel(p734id) famname = lbl and mw.text.nowiki(lbl) or "" end end local cat1 = {} for k, v in ipairs(statements1) do if not onlysrc or sourced(v) then -- get the ID representing the value of the property local pvalID = (v.mainsnak.snaktype == "value") and v.mainsnak.datavalue.value.id if pvalID then -- get the topic's main category (P910) for that entity local p910 = mw.wikibase.getBestStatements(pvalID, "P910")[1] if p910 and p910.mainsnak.snaktype == "value" then local tmcID = p910.mainsnak.datavalue.value.id -- use sitelink or the English label for the cat local cat = mw.wikibase.getSitelink(tmcID) if not cat then local lbl = mw.wikibase.getLabelByLang(tmcID, "en") if lbl then if lbl:sub(1,9) == "Category:" then cat = mw.text.nowiki(lbl) else cat = "Category:" .. mw.text.nowiki(lbl) end end end cat1[#cat1+1] = cat end -- of test for topic's main category exists end -- of test for property has vaild value end -- of test for sourced if maxvals > 0 and #cat1 >= maxvals then break end end local cat2 = {} for k, v in ipairs(statements2) do if not onlysrc or sourced(v) then local cat = rendersnak(v, args) if subs[cat] then cat = subs[cat] end cat2[#cat2+1] = cat end if maxvals > 0 and #cat2 >= maxvals then break end end local out = {} for k1, v1 in ipairs(cat1) do for k2, v2 in ipairs(cat2) do if sk ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. sk .. "]]" elseif famname ~= "" then out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "|" .. famname .. "]]" else out[#out+1] = "[[" .. lp .. v1 .. " " .. join .. " " .. v2 .. "]]" end -- of check for sort keys end end args.noicon = "true" return assembleoutput(out, args, qid, pid1) end ------------------------------------------------------------------------------- -- qualsToTable takes most of the usual parameters. -- The usual whitelisting, blacklisting, onlysourced, etc. are implemented. -- A qid may be given, and the first unnamed parameter is the property ID, which is of type wikibase item. -- It takes a list of qualifier property IDs as |quals= -- For a given qid and property, it creates the rows of an html table, -- each row being a value of the property (optionally only if the property matches the value in |pval= ) -- each cell being the first value of the qualifier corresponding to the list in |quals ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; setRanks; parseInput; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- p.qualsToTable = function(frame) local args = frame.args local quals = args.quals or "" if quals == "" then return "" end args.reqranks = setRanks(args.rank) local propertyID = mw.text.trim(args[1] or "") local f = {} f.args = args local entityid, props = parseInput(f, "", propertyID) if not entityid then return "" end args.langobj = findLang(args.lang) args.lang = args.langobj.code local pval = args.pval or "" local qplist = mw.text.split(quals, "%p") -- split at punctuation and make a sequential table for i, v in ipairs(qplist) do qplist[i] = mw.text.trim(v):upper() -- remove whitespace and capitalise end local col1 = args.firstcol or "" if col1 ~= "" then col1 = col1 .. "</td><td>" end local emptycell = args.emptycell or "&nbsp;" -- construct a 2-D array of qualifier values in qvals local qvals = {} for i, v in ipairs(props) do local skip = false if pval ~= "" then local pid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if pid ~= pval then skip = true end end if not skip then local qval = {} local vqualifiers = v.qualifiers or {} -- go through list of wanted qualifier properties for i1, v1 in ipairs(qplist) do -- check for that property ID in the statement's qualifiers local qv, qtype if vqualifiers[v1] then qtype = vqualifiers[v1][1].datatype if qtype == "time" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) qv = frame:expandTemplate{title="dts", args={qv}} else qv = "?" end elseif qtype == "url" then if vqualifiers[v1][1].snaktype == "value" then qv = mw.wikibase.renderSnak(vqualifiers[v1][1]) local display = mw.ustring.match( mw.uri.decode(qv, "WIKI"), "([%w ]+)$" ) if display then qv = "[" .. qv .. " " .. display .. "]" end end else qv = mw.wikibase.formatValue(vqualifiers[v1][1]) end end -- record either the value or a placeholder qval[i1] = qv or emptycell end -- of loop through list of qualifiers -- add the list of qualifier values as a "row" in the main list qvals[#qvals+1] = qval end end -- of for each value loop local out = {} for i, v in ipairs(qvals) do out[i] = "<tr><td>" .. col1 .. table.concat(qvals[i], "</td><td>") .. "</td></tr>" end return table.concat(out, "\n") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getGlobe takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- otherwise it uses the linked item for the current page. -- If returns the Qid of the globe used in P625 (coordinate location), -- or nil if there isn't one. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getGlobe = function(frame) local qid = frame.args.qid or frame.args[1] or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end local coords = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P625")[1] local globeid if coords and coords.mainsnak.snaktype == "value" then globeid = coords.mainsnak.datavalue.value.globe:match("(Q%d+)") end return globeid end ------------------------------------------------------------------------------- -- getCommonsLink takes an optional qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It returns one of the following in order of preference: -- the Commons sitelink of the linked Wikidata item; -- the Commons sitelink of the topic's main category of the linked Wikidata item; ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getCommonslink(); _getSitelink(); parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p.getCommonsLink = function(frame) local oc = frame.args.onlycat or frame.args.onlycategories local fb = parseParam(frame.args.fallback or frame.args.fb, true) return _getCommonslink(frame.args.qid, oc, fb) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getSitelink takes the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- It takes an optional parameter |wiki= to determine which wiki is to be checked for a sitelink -- If the parameter is blank, then it uses the local wiki. -- If there is a sitelink to an article available, it returns the plain text link to the article -- If there is no sitelink, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getSiteLink = function(frame) return _getSitelink(frame.args.qid, frame.args.wiki or mw.text.trim(frame.args[1] or "")) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLink has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns a link to the article -- with the Wikidata label as the displayed text. -- If there is no sitelink, it returns the label as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLink = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemID) local label = labelOrId(itemID) if sitelink then return "[[:" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]" else return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLabel has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it displays the qid instead. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLabel = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label = labelOrId(itemID, lang) return label end ------------------------------------------------------------------------------- -- label has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- if no qid is supplied, it uses the qid associated with the current page. -- It returns the Wikidata label for the local language as plain text. -- If there is no label in the local language, it returns nil. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.label = function(frame) local qid = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return end local lang = frame.args.lang or "" if lang == "" then lang = nil end local label, success = labelOrId(qid, lang) if success then return label end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAT (Article Title) -- has the qid of a Wikidata entity passed as the first unnamed parameter or as |qid= -- If there is a sitelink to an article on the local Wiki, it returns the sitelink as plain text. -- If there is no sitelink or qid supplied, it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAT = function(frame) local itemID = mw.text.trim(frame.args[1] or frame.args.qid or "") if itemID == "" then return end return mw.wikibase.getSitelink(itemID) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDescription has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- Any local parameter passed (other than "Wikidata" or "none") becomes the return value. -- It returns the article description for the Wikidata entity if the local parameter is "Wikidata". -- Nothing is returned if the description doesn't exist or "none" is passed as the local parameter. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getDescription = function(frame) local desc = mw.text.trim(frame.args[1] or "") local itemID = mw.text.trim(frame.args.qid or "") if itemID == "" then itemID = nil end if desc:lower() == 'wikidata' then return mw.wikibase.getDescription(itemID) elseif desc:lower() == 'none' then return nil else return desc end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAliases has the qid of a Wikidata entity passed as |qid= -- (it defaults to the associated qid of the current article if omitted) -- and a local parameter passed as the first unnamed parameter. -- It implements blacklisting and whitelisting with a field name of "alias" by default. -- Any local parameter passed becomes the return value. -- Otherwise it returns the aliases for the Wikidata entity with the usual list options. -- Nothing is returned if the aliases do not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); assembleoutput() ------------------------------------------------------------------------------- p.getAliases = function(frame) local args = frame.args local fieldname = args.name or "" if fieldname == "" then fieldname = "alias" end local blacklist = args.suppressfields or args.spf or "" if blacklist:find(fieldname) then return nil end local localval = mw.text.trim(args[1] or "") if localval ~= "" then return localval end local whitelist = args.fetchwikidata or args.fwd or "" if whitelist == "" then whitelist = "NONE" end if not (whitelist == 'ALL' or whitelist:find(fieldname)) then return nil end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return nil end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return nil end args.langobj = findLang(args.lang) local langcode = args.langobj.code args.lang = langcode local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do if v1[1].language == langcode then for k1, v2 in ipairs(v1) do out[#out+1] = v2.value end break end end return assembleoutput(out, args, qid) end ------------------------------------------------------------------------------- -- pageId returns the page id (entity ID, Qnnn) of the current page -- returns nothing if the page is not connected to Wikidata ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.pageId = function(frame) return mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatDate is a wrapper to export the private function format_Date ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: format_Date(); ------------------------------------------------------------------------------- p.formatDate = function(frame) return format_Date(frame.args[1], frame.args.df, frame.args.bc) end ------------------------------------------------------------------------------- -- location is a wrapper to export the private function _location -- it takes the entity-id as qid or the first unnamed parameter -- optional boolean parameter first toggles the display of the first item -- optional boolean parameter skip toggles the display to skip to the last item -- parameter debug=<y/n> (default 'n') adds error msg if not a location ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _location(); ------------------------------------------------------------------------------- p.location = function(frame) local debug = (frame.args.debug or ""):sub(1, 1):lower() if debug == "" then debug = "n" end local qid = mw.text.trim(frame.args.qid or frame.args[1] or ""):upper() if qid == "" then qid=mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then if debug ~= "n" then return i18n.errors["entity-not-found"] else return nil end end local first = mw.text.trim(frame.args.first or "") local skip = mw.text.trim(frame.args.skip or "") return table.concat( _location(qid, first, skip), ", " ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkBlacklist implements a test to check whether a named field is allowed -- returns true if the field is not blacklisted (i.e. allowed) -- returns false if the field is blacklisted (i.e. disallowed) -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Joe |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "blacklisted" -- {{#if:{{#invoke:WikidataIB |checkBlacklist |name=Jim |suppressfields=Dave; Joe; Fred}} | not blacklisted | blacklisted}} -- displays "not blacklisted" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkBlacklist = function(frame) local blacklist = frame.args.suppressfields or frame.args.spf or "" local fieldname = frame.args.name or "" if blacklist ~= "" and fieldname ~= "" then if blacklist:find(fieldname) then return false else return true end else -- one of the fields is missing: let's call that "not on the list" return true end end ------------------------------------------------------------------------------- -- emptyor returns nil if its first unnamed argument is just punctuation, whitespace or html tags -- otherwise it returns the argument unchanged (including leading/trailing space). -- If the argument may contain "=", then it must be called explicitly: -- |1=arg -- (In that case, leading and trailing spaces are trimmed) -- It finds use in infoboxes where it can replace tests like: -- {{#if: {{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}} | <span class="xxx">{{#invoke:WikidatIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> | }} -- with a form that uses just a single call to Wikidata: -- {{#invoke |WikidataIB |emptyor |1= <span class="xxx">{{#invoke:WikidataIB |getvalue |P99 |fwd=ALL}}</span> }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.emptyor = function(frame) local s = frame.args[1] or "" if s == "" then return nil end local sx = s:gsub("%s", ""):gsub("<[^>]*>", ""):gsub("%p", "") if sx == "" then return nil else return s end end ------------------------------------------------------------------------------- -- labelorid is a public function to expose the output of labelOrId() -- Pass the Q-number as |qid= or as an unnamed parameter. -- It returns the Wikidata label for that entity or the qid if no label exists. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: labelOrId ------------------------------------------------------------------------------- p.labelorid = function(frame) return (labelOrId(frame.args.qid or frame.args[1])) end ------------------------------------------------------------------------------- -- getLang returns the MediaWiki language code of the current content. -- If optional parameter |style=full, it returns the language name. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getLang = function(frame) local style = (frame.args.style or ""):lower() local langcode = mw.language.getContentLanguage().code if style == "full" then return mw.language.fetchLanguageName( langcode ) end return langcode end ------------------------------------------------------------------------------- -- getItemLangCode takes a qid parameter (using the current page's qid if blank) -- If the item for that qid has property country (P17) it looks at the first preferred value -- If the country has an official language (P37), it looks at the first preferred value -- If that official language has a language code (P424), it returns the first preferred value -- Otherwise it returns nothing. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: _getItemLangCode() ------------------------------------------------------------------------------- p.getItemLangCode = function(frame) return _getItemLangCode(frame.args.qid or frame.args[1]) end ------------------------------------------------------------------------------- -- findLanguage exports the local findLang() function -- It takes an optional language code and returns, in order of preference: -- the code if a known language; -- the user's language, if set; -- the server's content language. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang ------------------------------------------------------------------------------- p.findLanguage = function(frame) return findLang(frame.args.lang or frame.args[1]).code end ------------------------------------------------------------------------------- -- getQid returns the qid, if supplied -- failing that, the Wikidata entity ID of the "category's main topic (P301)", if it exists -- failing that, the Wikidata entity ID associated with the current page, if it exists -- otherwise, nothing ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getQid = function(frame) local qid = (frame.args.qid or ""):upper() -- check if a qid was passed; if so, return it: if qid ~= "" then return qid end -- check if there's a "category's main topic (P301)": qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if qid then local prop301 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P301") if prop301[1] then local mctid = prop301[1].mainsnak.datavalue.value.id if mctid then return mctid end end end -- otherwise return the page qid (if any) return qid end ------------------------------------------------------------------------------- -- followQid takes four optional parameters: qid, props, list and all. -- If qid is not given, it uses the qid for the connected page -- or returns nil if there isn't one. -- props is a list of properties, separated by punctuation. -- If props is given, the Wikidata item for the qid is examined for each property in turn. -- If that property contains a value that is another Wikibase-item, that item's qid is returned, -- and the search terminates, unless |all=y when all of the qids are returned, separated by spaces. -- If |list= is set to a template, the qids are passed as arguments to the template. -- If props is not given, the qid is returned. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam() ------------------------------------------------------------------------------- p._followQid = function(args) local qid = (args.qid or ""):upper() local all = parseParam(args.all, false) local list = args.list or "" if list == "" then list = nil end if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local out = {} local props = (args.props or ""):upper() if props ~= "" then for p in mw.text.gsplit(props, "%p") do -- split at punctuation and iterate p = mw.text.trim(p) for i, v in ipairs( mw.wikibase.getBestStatements(qid, p) ) do local linkedid = v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value.id if linkedid then if all then out[#out+1] = linkedid else return linkedid end -- test for all or just the first one found end -- test for value exists for that property end -- loop through values of property to follow end -- loop through list of properties to follow end if #out > 0 then local ret = "" if list then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = list, args = out} else ret = table.concat(out, " ") end return ret else return qid end end p.followQid = function(frame) return p._followQid(frame.args) end ------------------------------------------------------------------------------- -- globalSiteID returns the globalSiteID for the current wiki -- e.g. returns "enwiki" for the English Wikipedia, "enwikisource" for English Wikisource, etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.globalSiteID = function(frame) return mw.wikibase.getGlobalSiteId() end ------------------------------------------------------------------------------- -- siteID returns the root of the globalSiteID -- e.g. "en" for "enwiki", "enwikisource", etc. -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.siteID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be_x_old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- projID returns the code used to link to the reader's language's project -- e.g "en" for [[:en:WikidataIB]] -- treats "en-gb" as "en", etc. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.projID = function(frame) local txtlang = frame:callParserFunction('int', {'lang'}) or "" -- This deals with specific exceptions: be-tarask -> be-x-old if txtlang == "be-tarask" then return "be-x-old" end local pos = txtlang:find("-") local ret = "" if pos then ret = txtlang:sub(1, pos-1) else ret = txtlang end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- formatNumber formats a number according to the the supplied language code ("|lang=") -- or the default language if not supplied. -- The number is the first unnamed parameter or "|num=" ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang() ------------------------------------------------------------------------------- p.formatNumber = function(frame) local lang local num = tonumber(frame.args[1] or frame.args.num) or 0 lang = findLang(frame.args.lang) return lang:formatNum( num ) end ------------------------------------------------------------------------------- -- examine dumps the property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' (or the other unnamed parameter) -- or from the item corresponding to the current page if qid is not supplied. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |examine |pid=P26 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26 |Q42}} or any combination of these -- or {{#invoke:WikidataIB |examine |P26}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.examine = function( frame ) local args if frame.args[1] or frame.args.pid or frame.args.qid then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local par = {} local pid = (args.pid or ""):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() par[1] = mw.text.trim( args[1] or "" ):upper() par[2] = mw.text.trim( args[2] or "" ):upper() table.sort(par) if par[2]:sub(1,1) == "P" then par[1], par[2] = par[2], par[1] end if pid == "" then pid = par[1] end if qid == "" then qid = par[2] end local q1 = qid:sub(1,1) if pid:sub(1,1) ~= "P" then return "No property supplied" end if q1 ~= "Q" and q1 ~= "M" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return "No item for this page" end return "<pre>" .. mw.dumpObject( mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) ) .. "</pre>" end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkvalue looks for 'val' as a wikibase-item value of a property (the unnamed parameter or pid) -- from the item given by the parameter 'qid' -- or from the Wikidata item associated with the current page if qid is not supplied. -- It only checks ranks that are requested (preferred and normal by default) -- If property is not supplied, then P31 (instance of) is assumed. -- It returns val if found or nothing if not found. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |pid=P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |qid=Q42}} -- or {{#invoke:WikidataIB |checkvalue |val=Q5 |P31}} for the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.checkvalue = function( frame ) local args if frame.args.val then args = frame.args else args = frame:getParent().args end local val = args.val if not val then return nil end local pid = mw.text.trim(args.pid or args[1] or "P31"):upper() local qid = (args.qid or ""):upper() if pid:sub(1,1) ~= "P" then return nil end if qid:sub(1,1) ~= "Q" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local ranks = setRanks(args.rank) local stats = {} if ranks.b then stats = mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid) else stats = mw.wikibase.getAllStatements( qid, pid ) end if not stats[1] then return nil end if stats[1].mainsnak.datatype == "wikibase-item" then for k, v in pairs( stats ) do local ms = v.mainsnak if ranks[v.rank:sub(1,1)] and ms.snaktype == "value" and ms.datavalue.value.id == val then return val end end end return nil end ------------------------------------------------------------------------------- -- url2 takes a parameter url= that is a proper url and formats it for use in an infobox. -- If no parameter is supplied, it returns nothing. -- This is the equivalent of Template:URL -- but it keeps the "edit at Wikidata" pen icon out of the microformat. -- Usually it will take its url parameter directly from a Wikidata call: -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |url2 |url={{wdib |P856 |qid=Q23317 |fwd=ALL |osd=no}} }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.url2 = function(frame) local txt = frame.args.url or "" if txt == "" then return nil end -- extract any icon local url, icon = txt:match("(.+)&nbsp;(.+)") -- make sure there's at least a space at the end url = (url or txt) .. " " icon = icon or "" -- extract any protocol like https:// local prot = url:match("(https*://).+[ \"\']") -- extract address local addr = "" if prot then addr = url:match("https*://(.+)[ \"\']") or " " else prot = "//" addr = url:match("[^%p%s]+%.(.+)[ \"\']") or " " end -- strip trailing / from end of domain-only url and add <wbr/> before . and / local disp, n = addr:gsub( "^([^/]+)/$", "%1" ):gsub("%/", "<wbr/>/"):gsub("%.", "<wbr/>.") return '<span class="url">[' .. prot .. addr .. " " .. disp .. "]</span>&nbsp;" .. icon end ------------------------------------------------------------------------------- -- getWebsite fetches the Official website (P856) and formats it for use in an infobox. -- This is similar to Template:Official website but with a url displayed, -- and it adds the "edit at Wikidata" pen icon beyond the microformat if enabled. -- A local value will override the Wikidata value. "NONE" returns nothing. -- e.g. {{#invoke:WikidataIB |getWebsite |qid= |noicon= |lang= |url= }} ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: findLang(); parseParam(); ------------------------------------------------------------------------------- p.getWebsite = function(frame) local url = frame.args.url or "" if url:upper() == "NONE" then return nil end local urls = {} local quals = {} local qid = frame.args.qid or "" if url and url ~= "" then urls[1] = url else if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return nil end local prop856 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P856") for k, v in pairs(prop856) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then urls[#urls+1] = v.mainsnak.datavalue.value if v.qualifiers and v.qualifiers["P1065"] then -- just take the first archive url (P1065) local au = v.qualifiers["P1065"][1] if au.snaktype == "value" then quals[#urls] = au.datavalue.value end -- test for archive url having a value end -- test for qualifers end -- test for website having a value end -- loop through website(s) end if #urls == 0 then return nil end local out = {} for i, u in ipairs(urls) do local link = quals[i] or u local prot, addr = u:match("(http[s]*://)(.+)") addr = addr or u local disp, n = addr:gsub("%.", "<wbr/>%.") out[#out+1] = '<span class="url">[' .. link .. " " .. disp .. "]</span>" end local langcode = findLang(frame.args.lang).code local noicon = parseParam(frame.args.noicon, false) if url == "" and not noicon then out[#out] = out[#out] .. createicon(langcode, qid, "P856") end local ret = "" if #out > 1 then ret = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = "ubl", args = out} else ret = out[1] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllLabels fetches the set of labels and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllLabels = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local labels = mw.wikibase.getEntity(qid).labels if not labels then return i18n["labels-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(labels) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllDescriptions fetches the set of descriptions and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllDescriptions = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local descriptions = mw.wikibase.getEntity(qid).descriptions if not descriptions then return i18n["descriptions-not-found"] end local out = {} for k, v in pairs(descriptions) do out[#out+1] = v.value .. " (" .. v.language .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- getAllAliases fetches the set of aliases and formats it for display as wikitext. -- It takes a parameter 'qid' for arbitrary access, otherwise it uses the current page. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.getAllAliases = function(frame) local args = frame.args or frame:getParent().args or {} local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid or not mw.wikibase.entityExists(qid) then return i18n["entity-not-found"] end local aliases = mw.wikibase.getEntity(qid).aliases if not aliases then return i18n["aliases-not-found"] end local out = {} for k1, v1 in pairs(aliases) do local lang = v1[1].language local val = {} for k1, v2 in ipairs(v1) do val[#val+1] = v2.value end out[#out+1] = table.concat(val, ", ") .. " (" .. lang .. ")" end return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- showNoLinks displays the article titles that should not be linked. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- p.showNoLinks = function(frame) local out = {} for k, v in pairs(donotlink) do out[#out+1] = k end table.sort( out ) return table.concat(out, "; ") end ------------------------------------------------------------------------------- -- checkValidity checks whether the first unnamed parameter represents a valid entity-id, -- that is, something like Q1235 or P123. -- It returns the strings "true" or "false". -- Change false to nil to return "true" or "" (easier to test with #if:). ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: none ------------------------------------------------------------------------------- function p.checkValidity(frame) local id = mw.text.trim(frame.args[1] or "") if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then return true else return false end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getEntityFromTitle returns the Entity-ID (Q-number) for a given title. -- Modification of Module:ResolveEntityId -- The title is the first unnamed parameter. -- The site parameter determines the site/language for the title. Defaults to current wiki. -- The showdab parameter determines whether dab pages should return the Q-number or nil. Defaults to true. -- Returns the Q-number or nil if it does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam ------------------------------------------------------------------------------- function p.getEntityFromTitle(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end if not args[1] then return nil end local title = mw.text.trim(args[1]) local site = args.site or "" local showdab = parseParam(args.showdab, true) local qid = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(title, site) if qid then local prop31 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P31")[1] if not showdab and prop31 and prop31.mainsnak.datavalue.value.id == "Q4167410" then return nil else return qid end end end ------------------------------------------------------------------------------- -- getDatePrecision returns the number representing the precision of the first best date value -- for the given property. -- It takes the qid and property ID -- The meanings are given at https://www.mediawiki.org/wiki/Wikibase/DataModel#Dates_and_times -- 0 = 1 billion years .. 6 = millennium, 7 = century, 8 = decade, 9 = year, 10 = month, 11 = day -- Returns 0 (or the second unnamed parameter) if the Wikidata does not exist. ------------------------------------------------------------------------------- -- Dependencies: parseParam; sourced; ------------------------------------------------------------------------------- function p.getDatePrecision(frame) local args=frame.args if not args[1] then args=frame:getParent().args end local default = tonumber(args[2] or args.default) or 0 local prop = mw.text.trim(args[1] or "") if prop == "" then return default end local qid = args.qid or "" if qid == "" then qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end if not qid then return default end local onlysrc = parseParam(args.onlysourced or args.osd, true) local stat = mw.wikibase.getBestStatements(qid, prop) for i, v in ipairs(stat) do local prec = (onlysrc == false or sourced(v)) and v.mainsnak.datavalue and v.mainsnak.datavalue.value and v.mainsnak.datavalue.value.precision if prec then return prec end end return default end return p ------------------------------------------------------------------------------- -- List of exported functions ------------------------------------------------------------------------------- --[[ _getValue getValue getPreferredValue getCoords getQualifierValue getSumOfParts getValueByQual getValueByLang getValueByRefSource getPropertyIDs getQualifierIDs getPropOfProp getAwardCat getIntersectCat getGlobe getCommonsLink getSiteLink getLink getLabel label getAT getDescription getAliases pageId formatDate location checkBlacklist emptyor labelorid getLang getItemLangCode findLanguage getQID followQid globalSiteID siteID projID formatNumber examine checkvalue url2 getWebsite getAllLabels getAllDescriptions getAllAliases showNoLinks checkValidity getEntityFromTitle getDatePrecision --]] ------------------------------------------------------------------------------- ql7i3j6aywa93pfslfr0svyicj7ctkn 0 3800048 7283967 2026-08-14T03:15:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်မွီးစပ်ထားရေ ကျွဲ၊ နွား။ ခြံထဲက ပေါက်သော ကျွဲ၊ နွား အစဟိစွာ === အင်္ဂလိပ် === born and bred on own farm === ဗ..." 7283967 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်မွီးစပ်ထားရေ ကျွဲ၊ နွား။ ခြံထဲက ပေါက်သော ကျွဲ၊ နွား အစဟိစွာ === အင်္ဂလိပ် === born and bred on own farm === ဗမာ === မိမိမွေးစားထားသော ကျွဲ၊ နွား။ ခြံထဲမှ ပေါက်သော ကျွဲ၊ နွား စသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3aff5in85ied42r6vffsce7m2x0ggyb 828 3800049 7283968 2026-08-14T03:15:59Z Exec8 362080 . 7283968 Scribunto text/plain --[[ This module is intended to provide access to basic string functions. Most of the functions provided here can be invoked with named parameters, unnamed parameters, or a mixture. If named parameters are used, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter. Depending on the intended use, it may be advantageous to either preserve or remove such whitespace. Global options ignore_errors: If set to 'true' or 1, any error condition will result in an empty string being returned rather than an error message. error_category: If an error occurs, specifies the name of a category to include with the error message. The default category is [Category:Errors reported by Module String]. no_category: If set to 'true' or 1, no category will be added if an error is generated. Unit tests for this module are available at Module:String/tests. ]] local str = {} --[[ len This function returns the length of the target string. Usage: {{#invoke:String|len|target_string|}} OR {{#invoke:String|len|s=target_string}} Parameters s: The string whose length to report If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the target string. ]] function str.len( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s'} ) local s = new_args['s'] or '' return mw.ustring.len( s ) end --[[ sub This function returns a substring of the target string at specified indices. Usage: {{#invoke:String|sub|target_string|start_index|end_index}} OR {{#invoke:String|sub|s=target_string|i=start_index|j=end_index}} Parameters s: The string to return a subset of i: The first index of the substring to return, defaults to 1. j: The last index of the string to return, defaults to the last character. The first character of the string is assigned an index of 1. If either i or j is a negative value, it is interpreted the same as selecting a character by counting from the end of the string. Hence, a value of -1 is the same as selecting the last character of the string. If the requested indices are out of range for the given string, an error is reported. ]] function str.sub( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, { 's', 'i', 'j' } ) local s = new_args['s'] or '' local i = tonumber( new_args['i'] ) or 1 local j = tonumber( new_args['j'] ) or -1 local len = mw.ustring.len( s ) -- Convert negatives for range checking if i < 0 then i = len + i + 1 end if j < 0 then j = len + j + 1 end if i > len or j > len or i < 1 or j < 1 then return str._error( 'String subset index out of range' ) end if j < i then return str._error( 'String subset indices out of order' ) end return mw.ustring.sub( s, i, j ) end --[[ This function implements that features of {{str sub old}} and is kept in order to maintain these older templates. ]] function str.sublength( frame ) local i = tonumber( frame.args.i ) or 0 local len = tonumber( frame.args.len ) return mw.ustring.sub( frame.args.s, i + 1, len and ( i + len ) ) end --[[ _match This function returns a substring from the source string that matches a specified pattern. It is exported for use in other modules Usage: strmatch = require("Module:String")._match sresult = strmatch( s, pattern, start, match, plain, nomatch ) Parameters s: The string to search pattern: The pattern or string to find within the string start: The index within the source string to start the search. The first character of the string has index 1. Defaults to 1. match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single string. This specifies which match to return, where the first match is match= 1. If a negative number is specified then a match is returned counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting the last match. Defaults to 1. plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain text. Defaults to false. nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error. For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see: * http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1 * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns ]] -- This sub-routine is exported for use in other modules function str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch ) if s == '' then return str._error( 'Target string is empty' ) end if pattern == '' then return str._error( 'Pattern string is empty' ) end start = tonumber(start) or 1 if math.abs(start) < 1 or math.abs(start) > mw.ustring.len( s ) then return str._error( 'Requested start is out of range' ) end if match_index == 0 then return str._error( 'Match index is out of range' ) end if plain_flag then pattern = str._escapePattern( pattern ) end local result if match_index == 1 then -- Find first match is simple case result = mw.ustring.match( s, pattern, start ) else if start > 1 then s = mw.ustring.sub( s, start ) end local iterator = mw.ustring.gmatch(s, pattern) if match_index > 0 then -- Forward search for w in iterator do match_index = match_index - 1 if match_index == 0 then result = w break end end else -- Reverse search local result_table = {} local count = 1 for w in iterator do result_table[count] = w count = count + 1 end result = result_table[ count + match_index ] end end if result == nil then if nomatch == nil then return str._error( 'Match not found' ) else return nomatch end else return result end end --[[ match This function returns a substring from the source string that matches a specified pattern. Usage: {{#invoke:String|match|source_string|pattern_string|start_index|match_number|plain_flag|nomatch_output}} OR {{#invoke:String|match|s=source_string|pattern=pattern_string|start=start_index |match=match_number|plain=plain_flag|nomatch=nomatch_output}} Parameters s: The string to search pattern: The pattern or string to find within the string start: The index within the source string to start the search. The first character of the string has index 1. Defaults to 1. match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single string. This specifies which match to return, where the first match is match= 1. If a negative number is specified then a match is returned counting from the last match. Hence match = -1 is the same as requesting the last match. Defaults to 1. plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain text. Defaults to false. nomatch: If no match is found, output the "nomatch" value rather than an error. If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from each string. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. If the match_number or start_index are out of range for the string being queried, then this function generates an error. An error is also generated if no match is found. If one adds the parameter ignore_errors=true, then the error will be suppressed and an empty string will be returned on any failure. For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see: * http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1 * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns * http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns ]] -- This is the entry point for #invoke:String|match function str.match( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s', 'pattern', 'start', 'match', 'plain', 'nomatch'} ) local s = new_args['s'] or '' local start = tonumber( new_args['start'] ) or 1 local plain_flag = str._getBoolean( new_args['plain'] or false ) local pattern = new_args['pattern'] or '' local match_index = math.floor( tonumber(new_args['match']) or 1 ) local nomatch = new_args['nomatch'] return str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch ) end --[[ pos This function returns a single character from the target string at position pos. Usage: {{#invoke:String|pos|target_string|index_value}} OR {{#invoke:String|pos|target=target_string|pos=index_value}} Parameters target: The string to search pos: The index for the character to return If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the target string. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. The first character has an index value of 1. If one requests a negative value, this function will select a character by counting backwards from the end of the string. In other words pos = -1 is the same as asking for the last character. A requested value of zero, or a value greater than the length of the string returns an error. ]] function str.pos( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'target', 'pos'} ) local target_str = new_args['target'] or '' local pos = tonumber( new_args['pos'] ) or 0 if pos == 0 or math.abs(pos) > mw.ustring.len( target_str ) then return str._error( 'String index out of range' ) end return mw.ustring.sub( target_str, pos, pos ) end --[[ str_find This function duplicates the behavior of {{str_find}}, including all of its quirks. This is provided in order to support existing templates, but is NOT RECOMMENDED for new code and templates. New code is recommended to use the "find" function instead. Returns the first index in "source" that is a match to "target". Indexing is 1-based, and the function returns -1 if the "target" string is not present in "source". Important Note: If the "target" string is empty / missing, this function returns a value of "1", which is generally unexpected behavior, and must be accounted for separatetly. ]] function str.str_find( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target'} ) local source_str = new_args['source'] or '' local target_str = new_args['target'] or '' if target_str == '' then return 1 end local start = mw.ustring.find( source_str, target_str, 1, true ) if start == nil then start = -1 end return start end --[[ find This function allows one to search for a target string or pattern within another string. Usage: {{#invoke:String|find|source_str|target_string|start_index|plain_flag}} OR {{#invoke:String|find|source=source_str|target=target_str|start=start_index|plain=plain_flag}} Parameters source: The string to search target: The string or pattern to find within source start: The index within the source string to start the search, defaults to 1 plain: Boolean flag indicating that target should be understood as plain text and not as a Lua style regular expression, defaults to true If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or trailing whitespace from the parameter. In some circumstances this is desirable, in other cases one may want to preserve the whitespace. This function returns the first index >= "start" where "target" can be found within "source". Indices are 1-based. If "target" is not found, then this function returns 0. If either "source" or "target" are missing / empty, this function also returns 0. This function should be safe for UTF-8 strings. ]] function str.find( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target', 'start', 'plain' } ) local source_str = new_args['source'] or '' local pattern = new_args['target'] or '' local start_pos = tonumber(new_args['start']) or 1 local plain = new_args['plain'] or true if source_str == '' or pattern == '' then return 0 end plain = str._getBoolean( plain ) local start = mw.ustring.find( source_str, pattern, start_pos, plain ) if start == nil then start = 0 end return start end --[[ replace This function allows one to replace a target string or pattern within another string. Usage: {{#invoke:String|replace|source_str|pattern_string|replace_string|replacement_count|plain_flag}} OR {{#invoke:String|replace|source=source_string|pattern=pattern_string|replace=replace_string| count=replacement_count|plain=plain_flag}} Parameters source: The string to search pattern: The string or pattern to find within source replace: The replacement text count: The number of occurences to replace, defaults to all. plain: Boolean flag indicating that pattern should be understood as plain text and not as a Lua style regular expression, defaults to true ]] function str.replace( frame ) local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'pattern', 'replace', 'count', 'plain' } ) local source_str = new_args['source'] or '' local pattern = new_args['pattern'] or '' local replace = new_args['replace'] or '' local count = tonumber( new_args['count'] ) local plain = new_args['plain'] or true if source_str == '' or pattern == '' then return source_str end plain = str._getBoolean( plain ) if plain then pattern = str._escapePattern( pattern ) replace = string.gsub( replace, "%%", "%%%%" ) --Only need to escape replacement sequences. end local result if count ~= nil then result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace, count ) else result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace ) end return result end --[[ simple function to pipe string.rep to templates. ]] function str.rep( frame ) local repetitions = tonumber( frame.args[2] ) if not repetitions then return str._error( 'function rep expects a number as second parameter, received "' .. ( frame.args[2] or '' ) .. '"' ) end return string.rep( frame.args[1] or '', repetitions ) end --[[ escapePattern This function escapes special characters from a Lua string pattern. See [1] for details on how patterns work. [1] https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns Usage: {{#invoke:String|escapePattern|pattern_string}} Parameters pattern_string: The pattern string to escape. ]] function str.escapePattern( frame ) local pattern_str = frame.args[1] if not pattern_str then return str._error( 'No pattern string specified' ) end local result = str._escapePattern( pattern_str ) return result end --[[ count This function counts the number of occurrences of one string in another. ]] function str.count(frame) local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern', 'plain'}) local source = args.source or '' local pattern = args.pattern or '' local plain = str._getBoolean(args.plain or true) if plain then pattern = str._escapePattern(pattern) end local _, count = mw.ustring.gsub(source, pattern, '') return count end --[[ endswith This function determines whether a string ends with another string. ]] function str.endswith(frame) local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern'}) local source = args.source or '' local pattern = args.pattern or '' if pattern == '' then -- All strings end with the empty string. return "yes" end if mw.ustring.sub(source, -mw.ustring.len(pattern), -1) == pattern then return "yes" else return "" end end --[[ join Join all non empty arguments together; the first argument is the separator. Usage: {{#invoke:String|join|sep|one|two|three}} ]] function str.join(frame) local args = {} local sep for _, v in ipairs( frame.args ) do if sep then if v ~= '' then table.insert(args, v) end else sep = v end end return table.concat( args, sep or '' ) end -- findpagetext returns the position of a piece of text in a page -- First positional parameter or |text is the search text -- Optional parameter |title is the page title, defaults to current page -- Optional parameter |plain is either true for plain search (default) or false for Lua pattern search -- Optional parameter |nomatch is the return value when no match is found; default is nil function str._findpagetext(args) -- process parameters local nomatch = args.nomatch or "" if nomatch == "" then nomatch = nil end -- local text = mw.text.trim(args[1] or args.text or "") if text == "" then return nil end -- local title = args.title or "" local titleobj if title == "" then titleobj = mw.title.getCurrentTitle() else titleobj = mw.title.new(title) end -- local plain = args.plain or "" if plain:sub(1, 1) == "f" then plain = false else plain = true end -- get the page content and look for 'text' - return position or nomatch local content = titleobj and titleobj:getContent() return content and mw.ustring.find(content, text, 1, plain) or nomatch end function str.findpagetext(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args for k, v in pairs(pargs) do args[k] = v end if not (args[1] or args.text) then return nil end -- just the first value return (str._findpagetext(args)) end --[[ Helper function that populates the argument list given that user may need to use a mix of named and unnamed parameters. This is relevant because named parameters are not identical to unnamed parameters due to string trimming, and when dealing with strings we sometimes want to either preserve or remove that whitespace depending on the application. ]] function str._getParameters( frame_args, arg_list ) local new_args = {} local index = 1 local value for _, arg in ipairs( arg_list ) do value = frame_args[arg] if value == nil then value = frame_args[index] index = index + 1 end new_args[arg] = value end return new_args end --[[ Helper function to handle error messages. ]] function str._error( error_str ) local frame = mw.getCurrentFrame() local error_category = frame.args.error_category or 'Errors reported by Module String' local ignore_errors = frame.args.ignore_errors or false local no_category = frame.args.no_category or false if str._getBoolean(ignore_errors) then return '' end local error_str = '<strong class="error">String Module Error: ' .. error_str .. '</strong>' if error_category ~= '' and not str._getBoolean( no_category ) then error_str = '[[Category:' .. error_category .. ']]' .. error_str end return error_str end --[[ Helper Function to interpret boolean strings ]] function str._getBoolean( boolean_str ) local boolean_value if type( boolean_str ) == 'string' then boolean_str = boolean_str:lower() if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == '0' or boolean_str == '' then boolean_value = false else boolean_value = true end elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then boolean_value = boolean_str else error( 'No boolean value found' ) end return boolean_value end --[[ Helper function that escapes all pattern characters so that they will be treated as plain text. ]] function str._escapePattern( pattern_str ) return ( string.gsub( pattern_str, "[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]", "%%%0" ) ) end return str j3b8d4sejqnvazpfl0gk0yfaa503gli 0 3800050 7283969 2026-08-14T03:16:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံပုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴpoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မြစ်ကမ်းတလျောက်မာ ကမ်းနန့်ပြိုင်ဗျာယ် အမြဲတမ်း ကာရံချထားရေ ဝါးခြမ်းထရံတိနန့် ပြုလုပ်ထားရ..." 7283969 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံပုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴpoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မြစ်ကမ်းတလျောက်မာ ကမ်းနန့်ပြိုင်ဗျာယ် အမြဲတမ်း ကာရံချထားရေ ဝါးခြမ်းထရံတိနန့် ပြုလုပ်ထားရေ ပိုက်ချကိရိယာ === အင်္ဂလိပ် === fish net trap === ဗမာ === မြစ်ကမ်းတစ်လျောက်တွင် ကမ်းနှင့်ပြိုင်လျက် အမြဲတမ်း ကာရံချထားသော ဝါးခြမ်းထရံများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ငါးဖမ်းကိရိယာ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jknz5m0wnv6rrmhonmkkr96nz1zbiga 0 3800051 7283970 2026-08-14T03:16:14Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံရံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴɹəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နံဖီးအနား တဝိုက်မာ တည်ဟိရေ။ ၂၊ ဝင်းခြံ အကာအရံ ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === enclose === ဗမာ === ၁၊ အနီးအနား..." 7283970 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြံရံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹəɴɹəɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ နံဖီးအနား တဝိုက်မာ တည်ဟိရေ။ ၂၊ ဝင်းခြံ အကာအရံ ပြုလုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === enclose === ဗမာ === ၁၊ အနီးအနား တစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၊ ဝင်းခြံ အကာအရံ ပြုလုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 09ioi6358906oql2wrk07bjk91dl3km 0 3800052 7283971 2026-08-14T03:16:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တူညီစွာ ခွဲရေ။ ထက်ဝက်ခွဲရေ။ ၂၊ အထူးမဟုတ် သာမညအားဖြင့် ခွဲစိတ်ရေ။ ၃၊ အမြွာမြွာ ခွဲစိတ်သည် === အ..." 7283971 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တူညီစွာ ခွဲရေ။ ထက်ဝက်ခွဲရေ။ ၂၊ အထူးမဟုတ် သာမညအားဖြင့် ခွဲစိတ်ရေ။ ၃၊ အမြွာမြွာ ခွဲစိတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === dissect === ဗမာ === ၁၊ တူညီစွာ ခွဲသည်။ ထက်ဝက်ခွဲသည်။ ၂၊ အထူးမဟုတ် သာမညအားဖြင့် ခွဲစိတ်သည်။ ၃၊ အမြွာမြွာ ခွဲစိတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cb0u1c2p9g25ggk76aid7b56byd2vgb 0 3800053 7283972 2026-08-14T03:16:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမ်းကွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáɴkwɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖေ့သာတခတ်ဧ့ လေးဖို့တဖို့(ဖေသာ) === အင်္ဂလိပ် === quarter a kyat === ဗမာ === ပိုက်ဆံတစ်ပြား၏ လေးဖို့တစ်ဖို့(ပို..." 7283972 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမ်းကွဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáɴkwɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖေ့သာတခတ်ဧ့ လေးဖို့တဖို့(ဖေသာ) === အင်္ဂလိပ် === quarter a kyat === ဗမာ === ပိုက်ဆံတစ်ပြား၏ လေးဖို့တစ်ဖို့(ပိုက်ဆံ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qbp367ehpk2gxfnzeg06gplivzg1spy 0 3800054 7283973 2026-08-14T03:17:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမ်းစိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáɴsì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖေ့သာတခတ်ဧ့ နှစ်ဖို့တဖို့(ဖေသာ) === အင်္ဂလိပ် === half a kyat === ဗမာ === ပိုက်ဆံတစ်ပြား၏ နှစ်ဖို့တစ်ဖို့(ပို..." 7283973 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြမ်းစိ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹáɴsì/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဖေ့သာတခတ်ဧ့ နှစ်ဖို့တဖို့(ဖေသာ) === အင်္ဂလိပ် === half a kyat === ဗမာ === ပိုက်ဆံတစ်ပြား၏ နှစ်ဖို့တစ်ဖို့(ပိုက်ဆံ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gdrxvgseptlhz6phhtf45oy158bi2r9 0 3800055 7283974 2026-08-14T03:18:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိမ့်ညောင်းရေ။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအီးရေ။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === melodiously === ဗမာ === ငြိ..." 7283974 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိမ့်ညောင်းရေ။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအီးရေ။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === melodiously === ဗမာ === ငြိမ့်ညောင်းသည်။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအေးသည်။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j8pn3wrkbtolv7slyt4pbhrma5r5hgy 0 3800056 7283975 2026-08-14T03:18:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့်ခြိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴkʰɹḛɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြင်းထန်စွာ (မြည်ဟည်းလျှက်)။ ဘင်ခံမြောက်၊ လက်ခုပ်ဖြောက်သည်၊ ကျော်မြေ..." 7283975 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့်ခြိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴkʰɹḛɪɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြင်းထန်စွာ (မြည်ဟည်းလျှက်)။ ဘင်ခံမြောက်၊ လက်ခုပ်ဖြောက်သည်၊ ကျော်မြောက်အသံ၊ ခြိမ့်ခြိမ့်တည်း(ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === sound loudly === ဗမာ === ပြင်းထန်စွာ (မြည်ဟည်းလျှက်)။ ဘင်ခံမြောက်၊ လက်ခုပ်ဖြောက်သည်၊ ကျော်မြောက်အသံ၊ ခြိမ့်ခြိမ့်တည်း(ရခိုင်ကာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 14o2es9mqvw5qn9gdsoydnibw918zrn 0 3800057 7283976 2026-08-14T03:19:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့်ခြိမ့်သဲသဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴkʰɹḛɪɴθɛθɛ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ပွဲလမ်း သဘင်မာလူ) အလွန်စည်ကား များပြားသည် ဖြစ်ပနာ။ ၂၊ ပြင်း..." 7283976 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့်ခြိမ့်သဲသဲ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴkʰɹḛɪɴθɛθɛ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ပွဲလမ်း သဘင်မာလူ) အလွန်စည်ကား များပြားသည် ဖြစ်ပနာ။ ၂၊ ပြင်းထန်စွာ မြည်ဟည်းလျှက် === အင်္ဂလိပ် === sound loudly === ဗမာ === ၁၊ (ပွဲလမ်း သဘင်တွင်လူ) အလွန်စည်ကား များပြားသည် ဖြစ်၍။ ၂၊ ပြင်းထန်စွာ မြည်ဟည်းလျှက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] svja4km7trevlicf6z9f69fz6g9vsdu 0 3800058 7283977 2026-08-14T03:19:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့်ညောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴɲáʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိမ့်ညောင်းရေ။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအီးရေ။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === melodiously ==..." 7283977 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့်ညောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴɲáʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိမ့်ညောင်းရေ။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအီးရေ။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === melodiously === ဗမာ === ငြိမ့်ညောင်းသည်။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအေးသည်။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] l7tsfi677nhwl5hgrl2bx8h7ieupc0f 0 3800059 7283978 2026-08-14T03:21:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိမ့်ညောင်းရေ။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအီးရေ။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === melodiously === ဗမာ === ငြိ..." 7283978 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹḛɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငြိမ့်ညောင်းရေ။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအီးရေ။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းရေ === အင်္ဂလိပ် === melodiously === ဗမာ === ငြိမ့်ညောင်းသည်။ (တေးသံ) သာယာ ချိုအေးသည်။ သာယာ နာပျော်ဖွယ် ကောင်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j8pn3wrkbtolv7slyt4pbhrma5r5hgy 0 3800061 7283979 2026-08-14T03:21:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ်းခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹéɪɴkʰɹɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသံဖြင့် ကြောက်စေ၊ လှန့်စီရေ။ လှန့်သည် === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === အသံဖြင့် ကြောက်စေ၊..." 7283979 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ်းခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹéɪɴkʰɹɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အသံဖြင့် ကြောက်စေ၊ လှန့်စီရေ။ လှန့်သည် === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === အသံဖြင့် ကြောက်စေ၊ လှန့်စေသည်။ လှန့်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7o7lyivwybt7be1k9d5sbb047jbjmhi 0 3800062 7283980 2026-08-14T03:22:05Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ်းပ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹéɪɴp/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကျယ်သောအသံဖြင့် ထုတ်ဖေါ် မြွက်ဟပြောဆိုဗျာယ်။ ၂၊ တံပက်လူ ကြောက်လ..." 7283980 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ်းပ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹéɪɴp/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကျယ်သောအသံဖြင့် ထုတ်ဖေါ် မြွက်ဟပြောဆိုဗျာယ်။ ၂၊ တံပက်လူ ကြောက်လန့်အောင် ကျွီး ပြောဆိုဗျာယ်။ လောင်းတော်ကုသ၊ အာလုပ်ဟလို့၊ ခြိမ်းပြခင်းရာက (ကုသရ)။ သိန်းဇိုဠ်ပြည်က၊ ဂေါင်းဆယ်ခွမာ၊ ခြိမ်းပခြင်းရာ (ရာမ) === အင်္ဂလိပ် === shout loudly === ဗမာ === မိမိ၏ဂုဏ်ကို ကျယ်သောအသံဖြင့် ထုတ်ဖေါ် မြွက်ဟပြောဆိုလျက်။ ၂၊ တစ်ဘက်သား ကြောက်လန့်အောင် အော်ဟစ် ပြောဆိုလျက်။ လောင်းတော်ကုသ၊ အာလုပ်ဟ၍၊ ခြိမ်းပြခင်းရာက (ကုသရ)။ သိန်းဇိုဠ်ပြည်က၊ ဂေါင်းဆယ်ခွမှာ၊ ခြိမ်းပခြင်းရာ (ရာမ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qsgprxa5b4548crf2a1vy62p63zhkjb 0 3800063 7283981 2026-08-14T03:22:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ်းမောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹéɪɴmáʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သတ်ပုတ်ရေ။ ညှဉ်းဆဲ နှိပ်စက်ရေ။ ၂၊ အသံဖြင့် ကြောက်လှန့် စီရေ။ ၃၊ တဖက်သား ကြောက်လန့..." 7283981 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြိမ်းမောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹéɪɴmáʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သတ်ပုတ်ရေ။ ညှဉ်းဆဲ နှိပ်စက်ရေ။ ၂၊ အသံဖြင့် ကြောက်လှန့် စီရေ။ ၃၊ တဖက်သား ကြောက်လန့်အောင် မျိုးက်ခြောက်ခြောက်ရေ။ ကလူနှိပ်စက်၊ ကလဝီမဟု၊ ရက်ရက်ရဲရဲ၊ ခြိမ်းမောင်းမဲလို၊ ရိုက်ပတ်ဆိုလို့ (မျိုးက်) === အင်္ဂလိပ် === frighten === ဗမာ === ၁၊ သတ်ပုတ်သည်။ ညှဉ်းဆဲ နှိပ်စက်သည်။ ၂၊ အသံဖြင့် ကြောက်လှန့် စေသည်။ ၃၊ တစ်ဖက်သား ကြောက်လန့်အောင် ခြိမ်းခြောက်သည်။ ကလူနှိပ်စက်၊ မိန်းမပျက်ဟု၊ ရက်ရက်ရဲရဲ၊ ခြိမ်းမောင်းမဲလို၊ ရိုက်ပတ်ဆို၍ (မျောက်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dz40o5tepwrox23tbfjuxrovhhlm5vy 0 3800064 7283982 2026-08-14T03:22:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကိုင်း၊ အခက်၊ အရွက်၊ အနွယ် စစွာတိနန့် ရောထွီးယှက်ဗျာယ် ပေါက်ရောက်နီသော အပင်စု။ တောခြုံ။ ဝနက်ခြု..." 7283982 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကိုင်း၊ အခက်၊ အရွက်၊ အနွယ် စစွာတိနန့် ရောထွီးယှက်ဗျာယ် ပေါက်ရောက်နီသော အပင်စု။ တောခြုံ။ ဝနက်ခြုံ၊ စူးခြုံတောက၊ အိမ်ခြိုးမကြူ၊ တောခြိုးကြူယောင် (ဇမ်း)။ မြတ်လေးငုံလေ၊ ပန်းခြုံအောက်မာ၊ လောင်းကျော်ထင်ကို မြင်ရေအခါ (ဓမ္မက) === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === အကိုင်း၊ အခက်၊ အရွက်၊ အနွယ် စသည်တို့ဖြင့် ရောထွေးယှက်လျက် ပေါက်ရောက်နေသော အပင်စု။ တောချုံ။ ဝနက်ခြုံ၊ ဆူးခြုံတောက၊ အိမ်ခြိုးမကြူ၊ တောခြိုးကြူယောင် (ဇမ်း)။ မြတ်လေးငုံလေ၊ ပန်းခြုံအောက်တွင်၊ လောင်းကျော်ထင်ကို မြင်သောအခါ (ဓမ္မက) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tvdiacqmpsvcnkvv4nllswn40ig68ls 0 3800065 7283983 2026-08-14T03:22:48Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တောခြုံ အကြိုအကြား။ ၂၊ ချောက်ကမ်းထောင်း။ ခြုံကြားအများ၊ သီးငြားချောက်မာ (နတ်သိုက်) === အင..." 7283983 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံကြား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴt͡ɕá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တောခြုံ အကြိုအကြား။ ၂၊ ချောက်ကမ်းထောင်း။ ခြုံကြားအများ၊ သီးငြားချောက်မာ (နတ်သိုက်) === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === ၁၊ တောချုံ အကြိုအကြား။ ၂၊ ချောက်ကမ်းပါး။ ခြုံကြားအများ၊ သီးငြားချောက်မှာ (နတ်သိုက်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f0foddwj9u9vju7wdk3cuwtk69zam0w 0 3800066 7283984 2026-08-14T03:24:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံဆစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴsʰɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုံနွယ် ထူထပ်သော တောအုံ။ ခြုံပိတ်ပေါင်း === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === ချုံနွယ် ထူထပ်သော တောအုံ။ ခ..." 7283984 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံဆစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴsʰɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုံနွယ် ထူထပ်သော တောအုံ။ ခြုံပိတ်ပေါင်း === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === ချုံနွယ် ထူထပ်သော တောအုံ။ ချုံပိတ်ပေါင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i2nvtpsu84cev080pg3af8jvg9mnk7h 0 3800067 7283985 2026-08-14T03:24:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံနု === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴnoʊ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အနုကို ဟင်းချက်စားရရေ ခြုံပုတ်ပင်ငယ် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === အနုကို ဟင်းချက်စားရသော ချ..." 7283985 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံနု === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴnoʊ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အနုကို ဟင်းချက်စားရရေ ခြုံပုတ်ပင်ငယ် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === အနုကို ဟင်းချက်စားရသော ချုံပုတ်ပင်ငယ် တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 08ic8hevyt8u2wnr54yptl9x650pjqv 0 3800068 7283986 2026-08-14T03:24:35Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံပုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴpoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပင်အုပ်စုငယ်။ ခြုံအုပ်အချေ === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === အပင်အုပ်စုငယ်။ ချုံအုပ်ကလေး == ကိုးကား == *..." 7283986 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံပုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴpoʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပင်အုပ်စုငယ်။ ခြုံအုပ်အချေ === အင်္ဂလိပ် === bush === ဗမာ === အပင်အုပ်စုငယ်။ ချုံအုပ်ကလေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8evmpbb9uyhvg55m8e8oc1s9ib2ppxv 0 3800069 7283987 2026-08-14T03:24:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံပျစ်တော === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴprɪʔtɔ́/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုံနွယ်များ အစမရယောင် ဗရဗွီသတ် ငြိယှက်နိန်ရေ တောခြုံ === အင်္ဂလိပ် === clump of bushes === ဗမာ === ချုံ..." 7283987 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံပျစ်တော === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴprɪʔtɔ́/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုံနွယ်များ အစမရယောင် ဗရဗွီသတ် ငြိယှက်နိန်ရေ တောခြုံ === အင်္ဂလိပ် === clump of bushes === ဗမာ === ချုံနွယ်များ အစမရအောင် ရှုတ်ထွေး ငြိယှက်နေသော တောချုံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pg6rfxh2vzuh1vxukqgio11qcydj7bb 0 3800070 7283988 2026-08-14T03:25:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံဗျိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴbráɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နိအခါ ခြုံထဲမာနိန်ပနာ ညဇာအခါကျမှရာ အစာယှာစားလိ့ဟိရေ ဗျိုင်းငှက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === gra..." 7283988 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံဗျိုင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴbráɪɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === နိအခါ ခြုံထဲမာနိန်ပနာ ညဇာအခါကျမှရာ အစာယှာစားလိ့ဟိရေ ဗျိုင်းငှက်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === gray heron === ဗမာ === နေ့အခါ ချုံထဲတွင်နေ၍ ညအခါကျမှသာ အစာရှာစားလေ့ရှိသော ဗျိုင်းငှက်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8qmmeui9o2gdoejk5z9ys3vwm4l2cxx 0 3800071 7283989 2026-08-14T03:25:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံမုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴmòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အားလုံးခြုံလို့ သိမြင်နားလည်ရေ။ သဖောပေါက်ရေ။ ၂၊ အားလုံးခြုံလို့ ပါဝင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === Know-all..." 7283989 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုံမုံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹÒʊɴmòʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အားလုံးခြုံလို့ သိမြင်နားလည်ရေ။ သဖောပေါက်ရေ။ ၂၊ အားလုံးခြုံလို့ ပါဝင်ရေ === အင်္ဂလိပ် === Know-all === ဗမာ === အားလုံးခြုံ၍ သိမြင်နားလည်သည်။ သဘောပေါက်သည်။ ၂၊ အားလုံးခြုံ၍ ပါဝင်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j60n9kbj1qpabgl3t4om5njzjq0turl 0 3800072 7283990 2026-08-14T03:25:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရုန်ရင်းခက်ထန်ရေ။ ကြမ်းတမ်းသည် === အင်္ဂလိပ် === rough === ဗမာ === ရုန်ရင်းခက်ထန်သည်။ ကြမ်းတမ်းသည် == ကိုး..." 7283990 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရုန်ရင်းခက်ထန်ရေ။ ကြမ်းတမ်းသည် === အင်္ဂလိပ် === rough === ဗမာ === ရုန်ရင်းခက်ထန်သည်။ ကြမ်းတမ်းသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1n1fj5a30a4qxorgrxds0d47rvc89bm 0 3800073 7283991 2026-08-14T03:25:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုန်းခြုန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóʊɴkʰɹóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ညည့်တိန်းရေအခါ (တခုတရီ လားလားသံ) ကြားလိုက်ရရေ အသံ === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ === ညည့်တိတ်..." 7283991 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခြုန်းခြုန်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰɹóʊɴkʰɹóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ညည့်တိန်းရေအခါ (တခုတရီ လားလားသံ) ကြားလိုက်ရရေ အသံ === အင်္ဂလိပ် === beep at night === ဗမာ === ညည့်တိတ်ဆိတ်သည့်အခါ (တစ်စုံတစ်ရာ သွားလားသံ) ကြားလိုက်ရသော အသံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bepzfasewiie0c440nqqhdtzgg7r9sj 0 3800074 7283992 2026-08-14T03:27:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီခွီပြတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíkʰwípɹaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (အသည်းကိုအပ်နှင့် ဆွပိုင်) အလွန်နာကျည်းသော === အင်္ဂလိပ် === rankle === ဗမာ === (အသည်းကိုအပ်..." 7283992 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီခွီပြတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíkʰwípɹaʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (အသည်းကိုအပ်နှင့် ဆွပိုင်) အလွန်နာကျည်းသော === အင်္ဂလိပ် === rankle === ဗမာ === (အသည်းကိုအပ်နှင့် ဆွသကဲ့သို့) အလွန်နာကျည်းသော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ftkavxxfios18pykkae7016ykpu2t2d 0 3800075 7283993 2026-08-14T03:27:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီခွီသီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíkʰwíθí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကွေးဝိုက်လို့၊ ခွေလို့သီရေ။ မြွီပိုင် ခွီလို့ သေနိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === coil === ဗမာ === ကွေးဝိုက်၍..." 7283993 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီခွီသီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíkʰwíθí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကွေးဝိုက်လို့၊ ခွေလို့သီရေ။ မြွီပိုင် ခွီလို့ သေနိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === coil === ဗမာ === ကွေးဝိုက်၍၊ ခွေ၍သေသည်။ မြွေကဲ့သို့ ခွီ၍ သေနေသည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီခွီသီ၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíkʰwíθí/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေ၊ လက် အင်အား ယုတ်လျော့ပနာ နွမ်းလျခွေယိုင်သောအနိန်နန့် === အင်္ဂလိပ် === totter === ဗမာ === ခြေ၊ လက် အင်အား ယုတ်လျော့၍ နွမ်းလျခွေယိုင်သော အားဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cae3luxb6k4wz0u73p4i6cqelp251vz 0 3800076 7283994 2026-08-14T03:27:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီယိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíjàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွန်အားကုန်ခန်းလို့ အလွန် ပင်ပန်းနွမ်းလျသည် === အင်္ဂလိပ် === totter === ဗမာ === ခွန်အားကုန်ခန်း၍ အလွန..." 7283994 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီယိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíjàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွန်အားကုန်ခန်းလို့ အလွန် ပင်ပန်းနွမ်းလျသည် === အင်္ဂလိပ် === totter === ဗမာ === ခွန်အားကုန်ခန်း၍ အလွန် ပင်ပန်းနွမ်းလျသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9aj4q10wpqs7jzklmx4w79lgna8xqn1 0 3800077 7283995 2026-08-14T03:27:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီသျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíʃè/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သင်္ဘော၊ ရေယာဉ်အစဟိစွာရို့မာ အရီးကြီးလျှင် အသုံးပြုဖို့ တင်ဆောင် ယူလာရေ လောင်းငယ်။ တက်ကြသီး..." 7283995 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီသျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwíʃè/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သင်္ဘော၊ ရေယာဉ်အစဟိစွာရို့မာ အရီးကြီးလျှင် အသုံးပြုဖို့ တင်ဆောင် ယူလာရေ လောင်းငယ်။ တက်ကြသီးသီး၊ လောင်းသငယ်လေ၊ ခွီမာစီးကေ၊ ခတ်ပြီးသွားထွေ (ထာနု) === အင်္ဂလိပ် === lifeboat === ဗမာ === သင်္ဘော၊ ရေယာဉ်စသည်တို့၌ အရေးကြီးလျှင် အသုံးပြုရန် တင်ဆောင် ယူလာသော လှေငယ်။ တက်ကြသီးသီး၊ လှေသငယ်လေ၊ ခွီမှာစီးကေ၊ ခတ်ပြီးသွားထွေ (ထာနု) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] n60pkdaq3lifh2zoqdt26ubfgq3zmh2 0 3800078 7283996 2026-08-14T03:28:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïktɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်ဟိ ဖက်မာ အိမ်မဧ့ ကြမ်းပြင်ထက်နိမ့်လို့ ပြုလုပ်ထားရေ အဆင့်။ ဖိနပ်ချွတ်ခန်း === အင်္ဂလိပ် ===..." 7283996 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကတက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïktɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အိမ်ဟိ ဖက်မာ အိမ်မဧ့ ကြမ်းပြင်ထက်နိမ့်လို့ ပြုလုပ်ထားရေ အဆင့်။ ဖိနပ်ချွတ်ခန်း === အင်္ဂလိပ် === doorstep === ဗမာ === အိမ်ရှေ့ ဘက်တွင် အိမ်မ၏ ကြမ်းပြင်ထက်နိမ့်၍ ပြုလုပ်ထားသော အဆင့်။ ဖိနပ်ချွတ်ခန်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6lys3jr21gl7scplcyj8efycqxbwmcd 0 3800079 7283997 2026-08-14T03:28:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အကျနာရေ။ ၂၊ ခွီးပိုင် ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်း နစ်မွန်း ယုတ်လျော့ရေ။ အဆင့်အတန်း အစဟိစွာရို့ ဖ..." 7283997 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕt͡ɕ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အကျနာရေ။ ၂၊ ခွီးပိုင် ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်း နစ်မွန်း ယုတ်လျော့ရေ။ အဆင့်အတန်း အစဟိစွာရို့ ဖြစ်သင့်ရေ့ စွာထက် လျော့နည်းလားရေ။ ကြောင်ကျမကျ၊ ခွီးကျကျရေ (ပုံ) === အင်္ဂလိပ် === suffer a downfall === ဗမာ === ၁၊ အကျနာသည်။ ၂၊ ခွေးကဲ့သို့ ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်း နစ်မွန်း ယုတ်လျော့သည်။ အဆင့်အတန်း စသည်တို့ ဖြစ်သင့်သည့် သည်ထက် လျော့နည်းသွားသည်။ ကြောင်ကျမကျ၊ ခွီးကျကျရေ (ပုံ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] kabnolvvsp2lh0gthagd1jbhggake6x 0 3800080 7283998 2026-08-14T03:29:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျော်ကြောင်ကျော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕɔ̀kɹàʊɴt͡ɕɔ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများထံ အနှိမ်ခံရရေ ဘဝ။ ၂၊ ဖိစီး နှိပ်စက်ခံရရေဧ့ အဖြစ် === အင်္ဂလိပ် === persecut..." 7283998 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျော်ကြောင်ကျော် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕɔ̀kɹàʊɴt͡ɕɔ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများထံ အနှိမ်ခံရရေ ဘဝ။ ၂၊ ဖိစီး နှိပ်စက်ခံရရေဧ့ အဖြစ် === အင်္ဂလိပ် === persecute-torment === ဗမာ === သူတစ်ပါးထံ အနှိမ်ခံရသော ဘဝ။ ၂၊ ဖိစီး နှိပ်စက်ခံရသည်၏ အဖြစ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] l6gw8sqni1mdcgo7gdg1c36kl0y9u27 0 3800081 7283999 2026-08-14T03:29:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျင့်ကျင့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕɪ̀ɴ့t͡ɕɪ̀ɴ့/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ယုတ်ညံ့သော အပြုအမူ။ ၂၊ လူမူရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မူ မဟိရေ အပြုအမူမျ..." 7283999 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျင့်ကျင့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕɪ̀ɴ့t͡ɕɪ̀ɴ့/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ယုတ်ညံ့သော အပြုအမူ။ ၂၊ လူမူရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မူ မဟိရေ အပြုအမူမျိုး === အင်္ဂလိပ် === Improper manner === ဗမာ === ၁၊ ယုတ်ညံ့သော အပြုအမူ။ ၂၊ လူမူရေးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မူ မရှိသော အပြုအမူမျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] gqk46f36qk7edfin2wd0h5f8dvd22t7 0 3800082 7284000 2026-08-14T03:30:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျင့်ခွီးကြံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕɪ̀ɴ့kʰwït͡ɕəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူမဆန် ယုတ်ညံ့သော အကြံအစီမျိုး။ ၂၊ မဖွယ်မရာသော အလုပ်အကိုင်တိကို လုပ်ကို..." 7284000 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးကျင့်ခွီးကြံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwït͡ɕɪ̀ɴ့kʰwït͡ɕəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ လူမဆန် ယုတ်ညံ့သော အကြံအစီမျိုး။ ၂၊ မဖွယ်မရာသော အလုပ်အကိုင်တိကို လုပ်ကိုင် ကြံစည်ခြင်းမျိုး === အင်္ဂလိပ် === Improper manner === ဗမာ === ၁၊ လူမဆန် ယုတ်ညံ့သော အကြံအစီမျိုး။ ၂၊ မဖွယ်မရာသော အလုပ်အကိုင်များကို လုပ်ကိုင် ကြံစည်ခြင်းမျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9t38re0nkqnpgbi78n50w62dgf35ams 0 3800083 7284001 2026-08-14T03:30:27Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးခနင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïkʰnɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးဧ့ ပစ။ ခံမား === အင်္ဂလိပ် === dog’s mouth === ဗမာ === ခွေး၏ ပါးစပ်။ ခံတွင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} Category:..." 7284001 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးခနင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïkʰnɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးဧ့ ပစ။ ခံမား === အင်္ဂလိပ် === dog’s mouth === ဗမာ === ခွေး၏ ပါးစပ်။ ခံတွင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] j12o63dw7x2droneuzw5c4bmkbfwmbs 0 3800084 7284002 2026-08-14T03:30:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးချီးပင်နာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɕïpɪ̀ɴnà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်းမှ တကူကူမြည်ပြီး သလိပ်ဆို့ပိတ်ကာ အသက်ရှူကျပ်သော ခြောင်းဆိုးနာ တမျိုး =..." 7284002 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးချီးပင်နာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɕïpɪ̀ɴnà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လိုင်ခြောင်းမှ တကူကူမြည်ပြီး သလိပ်ဆို့ပိတ်ကာ အသက်ရှူကျပ်သော ခြောင်းဆိုးနာ တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === လည်ချောင်းမှ တကူကူမြည်ပြီး သလိပ်ဆို့ပိတ်ကာ အသက်ရှူကျပ်သော ချောင်းဆိုးနာ တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3gyag8t7ejgn3y9icotbbb782n637e6 0 3800085 7284003 2026-08-14T03:31:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးချီးမှို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɕïm̥Ò/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုက်ကွန်ဧ့ အကွက်၊ ဇာပေါက်ပိုင် အပေါက်ကွက်ပါရေ မှိုတမျိုး။ ယင်းမှိုကို မှိုနာပေါက်ရာ..." 7284003 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးချီးမှို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɕïm̥Ò/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုက်ကွန်ဧ့ အကွက်၊ ဇာပေါက်ပိုင် အပေါက်ကွက်ပါရေ မှိုတမျိုး။ ယင်းမှိုကို မှိုနာပေါက်ရာမာ မှိုဆီးအဖြစ် အသုံးပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === mould === ဗမာ === ပိုက်ကွန်၏ အကွက်၊ ဇာပေါက်ကဲ့သို့ အပေါက်ကွက်ပါသော မှိုတစ်မျိုး။ ယင်းမှိုကို မှိုနာပေါက်ရာတွင် မှိုဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r61tu541c81fppxgnw9s1va3nhfoemf 0 3800086 7284004 2026-08-14T03:31:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးချီးဟင်းခနွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɕïhɪ́ɴkʰnwɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟင်းချက်စားသည့် ဟင်းနုနယ်ပင် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === species of amaranth === ဗမာ === ဟင်းချက်စား..." 7284004 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးချီးဟင်းခနွယ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɕïhɪ́ɴkʰnwɛ̀/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဟင်းချက်စားသည့် ဟင်းနုနယ်ပင် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === species of amaranth === ဗမာ === ဟင်းချက်စားသည့် ဟင်းနုနယ်ပင် တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9p71lpz9ya02hawppve3jszmqxzmcnm 0 3800087 7284005 2026-08-14T03:32:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးခြီထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïkʰɹìtʰɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခြီ လေးချောင်းတပ် ထိုင်စရာခုံ တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === chair === ဗမာ === အခြေ လေးချောင်းတပ် ထို..." 7284005 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးခြီထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïkʰɹìtʰɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခြီ လေးချောင်းတပ် ထိုင်စရာခုံ တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === chair === ဗမာ === အခြေ လေးချောင်းတပ် ထိုင်စရာခုံ တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6lqpkly394x9rvz0mcdqng103oz6ivx 0 3800088 7284006 2026-08-14T03:32:19Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးစားဝက်စား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïsáwɛʔsá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ငတ်မွတ်နိန်ရေ ခွီး၊ ဝက်သည်) ငမ်းငမ်းတက် (စားပိုင်) === အင်္ဂလိပ် === with ardor === ဗ..." 7284006 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးစားဝက်စား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïsáwɛʔsá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ငတ်မွတ်နိန်ရေ ခွီး၊ ဝက်သည်) ငမ်းငမ်းတက် (စားပိုင်) === အင်္ဂလိပ် === with ardor === ဗမာ === (ငတ်မွတ်နေသော ခွေး၊ ဝက်သည်) ငမ်းငမ်းတက် (စားသကဲ့သို့) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i9rz9tift0aqi4jyzperchss8ycvinp 0 3800089 7284007 2026-08-14T03:32:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးတူဝက်တူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtùwɛʔtù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်တိုလို့ နှုတ်သီးရှည်ပြီး အဂေါင်းပိုင်း ဝက်နှင့်တူလို့၊ နောက်ပိုင်း ခွီးနှင့်တူ..." 7284007 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးတူဝက်တူ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtùwɛʔtù/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြေလက်တိုလို့ နှုတ်သီးရှည်ပြီး အဂေါင်းပိုင်း ဝက်နှင့်တူလို့၊ နောက်ပိုင်း ခွီးနှင့်တူကာ မားအောင်းနေ တိရိစ္ဆာန် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === badger === ဗမာ === ခြေလက်တို၍ နှုတ်သီးရှည်ပြီး ဦးခေါင်းပိုင်း ဝက်နှင့်တူ၍၊ နောက်ပိုင်း ခွေးနှင့်တူကာ တွင်းအောင်းနေ တိရိစ္ဆာန် တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9u00qf3ghbdlmk6eqz2sryiyx0maj11 0 3800090 7284008 2026-08-14T03:32:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးတောက်ပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtɔ́ɛʔpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးစားကေ တောက်ရေလို့ ဆိုရေ၊ ခါးသော အရသာဟိရေ သီးရွက်ဟိရေ့ နွယ်ပင် တမျိုး === အင်္ဂလိပ..." 7284008 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးတောက်ပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtɔ́ɛʔpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးစားကေ တောက်ရေလို့ ဆိုရေ၊ ခါးသော အရသာဟိရေ သီးရွက်ဟိရေ့ နွယ်ပင် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === dregea climber === ဗမာ === ခွေးစားလျှင် တောက်သည်ဟု ဆိုသော၊ ခါးသော အရသာရှိသော သီးရွက်ရှိသည့် နွယ်ပင် တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3gf28zqruc2x7ymtpcnvzcxbmyzo7jf 0 3800091 7284009 2026-08-14T03:33:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးတောင်းကြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtáʊɴkɹï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရိုးရိုး ခွီးထက်ကြီးရေ ခတီးကြီး === အင်္ဂလိပ် === big dog === ဗမာ === ရိုးရိုး ခွေးထက်ကြီးသော ခွ..." 7284009 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးတောင်းကြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtáʊɴkɹï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ရိုးရိုး ခွီးထက်ကြီးရေ ခတီးကြီး === အင်္ဂလိပ် === big dog === ဗမာ === ရိုးရိုး ခွေးထက်ကြီးသော ခွေးထီးကြီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6rxsdkvt4xe11vkyahi3dz8211izcg7 0 3800092 7284010 2026-08-14T03:36:44Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးထွက်သံယို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtʰwɛʔθəɴjÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြုပ်များ ဒီးဒီးယိုစီးကျဗျာယ်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းတိကိ..." 7284010 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးထွက်သံယို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïtʰwɛʔθəɴjÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြုပ်များ ဒီးဒီးယိုစီးကျဗျာယ်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းတိကို လုပ်ရအတွက်နန့် ခြုပ်များပြားစွာ ယိုစီးကျသော အနိန်နန့် === အင်္ဂလိပ် === sweat === ဗမာ === ၁၊ ချွေးများ ဒီးဒီးယိုစီးကျလျက်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းများကို လုပ်ရသောကြောင့် ချွေးများပြားစွာ ယိုစီးကျသော အားဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] pk83u3faoojx05bwd4xhac7kplnrwf8 0 3800093 7284011 2026-08-14T03:37:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးနင်းကြောင်နင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïnɪ́ɴkɹàʊɴnɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများ လေးစားခြင်းကို မခံရရေဧ့ အဖြစ်။ ဖိစီးနှိပ်စက် ခံရရေဧ့ အဖြစ်။ သူတပါးထ..." 7284011 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးနင်းကြောင်နင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïnɪ́ɴkɹàʊɴnɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လူများ လေးစားခြင်းကို မခံရရေဧ့ အဖြစ်။ ဖိစီးနှိပ်စက် ခံရရေဧ့ အဖြစ်။ သူတပါးထံ အနှိမ့်ခံရရေ ဘဝ === အင်္ဂလိပ် === downtrodden === ဗမာ === သူတစ်ပါး လေးစားခြင်းကို မခံရသည်၏ အဖြစ်။ ဖိစီးနှိပ်စက် ခံရသည်၏ အဖြစ်။ သူတပါးထံ အနှိမ့်ခံရသော ဘဝ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] m9nqenmrs2g5hgokiorf3yocnza0z0a 0 3800094 7284012 2026-08-14T03:37:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးပိုင်ဝက်ပိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpàɪɴwɛʔpàɪɴ/}} === ပစ္စည်း === *{{Wt/rki/head|rki|ပစ္စည်း}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ခွီးဝက်ပိုင် အကျင့်) တူညီချက်ကို နှိုင်းနိူင်းပနာ ပြသော စကားလုံး။ ၂၊..." 7284012 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးပိုင်ဝက်ပိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpàɪɴwɛʔpàɪɴ/}} === ပစ္စည်း === *{{Wt/rki/head|rki|ပစ္စည်း}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ (ခွီးဝက်ပိုင် အကျင့်) တူညီချက်ကို နှိုင်းနိူင်းပနာ ပြသော စကားလုံး။ ၂၊ လူဧ့ ကျင့်ဝတ် တရားအားဖြင့် နိမ့်ကျသော သဘော === အင်္ဂလိပ် === a kind of pig === ဗမာ === ၁၊ (ခွေးဝက်ကဲ့သို့ အကျင့်) တူညီချက်ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ပြသော စကားလုံး။ ၂၊ လူ၏ ကျင့်ဝတ် တရားအားဖြင့် နိမ့်ကျသော သဘော == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4n29c77fx8wngnxs64pyd6r0k5v64gf 0 3800095 7284013 2026-08-14T03:37:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးပြီးဝက်ပြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpɹïwɛʔpɹï/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (တုန်လှုပ်ချောက်ချား နိန်ရေ ခွီး၊ ဝက်အစဟိစွာရို့စွာ) စိတ်တိုင်းခြင..." 7284013 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးပြီးဝက်ပြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpɹïwɛʔpɹï/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (တုန်လှုပ်ချောက်ချား နိန်ရေ ခွီး၊ ဝက်အစဟိစွာရို့စွာ) စိတ်တိုင်းခြင်းကို မရပဲ (လွတ်ရာသို့ ပြေးသွားပိုင်။ === အင်္ဂလိပ် === fled helter-skelter === ဗမာ === (တုန်လှုပ်ချောက်ချား နေသော ခွေး၊ ဝက်စသည်တို့သည်) စိတ်တည်ငြိမ်ခြင်းကို မရပဲ (လွတ်ရာသို့ ပြေးသွားသကဲ့သို့။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 346a9u0jwpbmemh3jjd550l77yos6m5 0 3800096 7284014 2026-08-14T03:37:51Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးပြောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpɹàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရွယ်ရောက်ယားသော ခတီး။ မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်ရေ ခတီး === အင်္ဂလိပ် === male dog === ဗမာ === အရွယ်ရောက်..." 7284014 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးပြောင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpɹàʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အရွယ်ရောက်ယားသော ခတီး။ မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်ရေ ခတီး === အင်္ဂလိပ် === male dog === ဗမာ === အရွယ်ရောက်ပြီးသော ခွေးထီး။ မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်သော ခွေးထီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 19tjqkq7yquwc9dbvtk12el0l8xqwwh 0 3800097 7284015 2026-08-14T03:38:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဖင်ခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpʰɪ̀ɴkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိန်ကပ် ကြုံလှီလို့ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော (ခွီး) === အင်္ဂလိပ် === dry dog bein =..." 7284015 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဖင်ခြောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpʰɪ̀ɴkʰɹɔ́ɛʔ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိန်ကပ် ကြုံလှီလို့ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော (ခွီး) === အင်္ဂလိပ် === dry dog bein === ဗမာ === ပိန်ကပ် ကြုံလှီ၍ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော (ခွေး) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] esd053vih3rmd7qhk1iu78kp42leyxz 0 3800098 7284016 2026-08-14T03:38:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဖင်တွား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpʰɪ̀ɴtWà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးသည် ဖင်ကိုမြီကြီးပြင်၊ ကြမ်းပြင် အစဟိစွာမာ ချပနာ ဒရွတ် တိုက်ဆွဲရေ === အင်္ဂလိပ် === of..." 7284016 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဖင်တွား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpʰɪ̀ɴtWà/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးသည် ဖင်ကိုမြီကြီးပြင်၊ ကြမ်းပြင် အစဟိစွာမာ ချပနာ ဒရွတ် တိုက်ဆွဲရေ === အင်္ဂလိပ် === of clay === ဗမာ === ခွေးသည် ဖင်ကိုမြေကြီးပြင်၊ ကြမ်းပြင် စသည်တွင် ချ၍ ဒရွတ် တိုက်ဆွဲသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] sus4bddsjhsinhr1o227hespytu7s13 0 3800099 7284017 2026-08-14T03:39:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဖြစ်ဝက်ဖြစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpʰɹɪʔwɛʔpʰɹɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) (ခွီးပိုင်) ဗဟရီ ဖြစ်ရရေ။ ယုတ်ညံ့နိမ့်ကျသော အဖြစ်သို့ ရောက်..." 7284017 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဖြစ်ဝက်ဖြစ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïpʰɹɪʔwɛʔpʰɹɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) (ခွီးပိုင်) ဗဟရီ ဖြစ်ရရေ။ ယုတ်ညံ့နိမ့်ကျသော အဖြစ်သို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === dog pig === ဗမာ === (ဥပစါ) (ခွေးကဲ့သို့) အသုံးမကျ ဖြစ်ရသည်။ ယုတ်ညံ့နိမ့်ကျသော အဖြစ်သို့ ရောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] c1f573icv2d7w4zqrdtwjc2oxa8jm7k 0 3800100 7284018 2026-08-14T03:39:28Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဘရားဝက်ဘရား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïbʱɹáwɛʔbʱɹá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးလို၊ ဝက်လို ( နေခြင်း၊ စားခြင်း၊ သီခြင်း) လေးစား တန်ဖိုးထားခြင..." 7284018 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဘရားဝက်ဘရား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïbʱɹáwɛʔbʱɹá/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးလို၊ ဝက်လို ( နေခြင်း၊ စားခြင်း၊ သီခြင်း) လေးစား တန်ဖိုးထားခြင်း မဟိဘဲ။ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မဟိဘဲ။ ပစ်စလက်ခတ် ဖြစ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === dog pig === ဗမာ === ခွေးလို၊ ဝက်လို ( နေခြင်း၊ စားခြင်း၊ သေခြင်း) လေးစား တန်ဖိုးထားခြင်း မရှိပဲ။ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မရှိပဲ။ ပစ်စလက်ခတ် ဖြစ်လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] cgkm6cfy4tlndze3wlg5uuymczu3pdm 0 3800101 7284019 2026-08-14T03:39:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးမတုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïmtóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးဧ့ ပတုံး === အင်္ဂလိပ် === tail === ဗမာ === ခွေး၏ အမြီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]]" 7284019 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးမတုံး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïmtóʊɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးဧ့ ပတုံး === အင်္ဂလိပ် === tail === ဗမာ === ခွေး၏ အမြီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 8pv9172sk6zui8cief4l3o1vsn52hbw 0 3800102 7284020 2026-08-14T03:39:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးမဒုံးကျိန်တောက်စွပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïmdóʊɴt͡ɕèɪɴtɔ́ɛʔswaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြောရေ့အတိုင်း အဟိ့မာသာ မှန်ပါ ဘုရား၊ တန်ပါ ဘုရားစကားကို လိုက်နာ..." 7284020 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးမဒုံးကျိန်တောက်စွပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïmdóʊɴt͡ɕèɪɴtɔ́ɛʔswaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြောရေ့အတိုင်း အဟိ့မာသာ မှန်ပါ ဘုရား၊ တန်ပါ ဘုရားစကားကို လိုက်နာပိုင်ယှောင်နှင့်၊ ကွယ်ရာမာ ထင်ပိုင် လွှဲဖယ်ပြီး လုပ်ရေ။ (မူလ မူလအတိုင်းရာ ဖြစ်တေ။ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ပြောသည့်အတိုင်း အရှေ့တွင်သာ မှန်ပါ ဘုရား၊ တန်ပါ ဘုရားစကားကို နာခံသလိုလိုနှင့်၊ ကွယ်ရာတွင် ထင်သလို လွှဲဖယ်ပြီး လုပ်သည်။ (မူလ နဂိုအတိုင်းပဲ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] knjma3tm31442grjgwr5ni2w3fzzb76 0 3800103 7284021 2026-08-14T03:40:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးယေပိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïjèpó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငယ်ရေ ပိုးကောင်ငယ် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === flea === ဗမာ === သေးငယ်သော ပိုးကောင်ငယ် တစ်မျိုး == ကိုးကား..." 7284021 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးယေပိုး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïjèpó/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ငယ်ရေ ပိုးကောင်ငယ် တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === flea === ဗမာ === သေးငယ်သော ပိုးကောင်ငယ် တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2h8f41emz8z4x3smpkgwzv29slo3rj0 0 3800104 7284022 2026-08-14T03:41:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးရူးနာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɹù:nà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခဲဝါကိုက်ခံရပြီးကေ ဖြစ်တတ်ရေ အနာရောဂါ === အင်္ဂလိပ် === rabies === ဗမာ === ခွေးအကိုက်ခံရ၍ ဖြစ်တတ်သော အ..." 7284022 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးရူးနာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɹù:nà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခဲဝါကိုက်ခံရပြီးကေ ဖြစ်တတ်ရေ အနာရောဂါ === အင်္ဂလိပ် === rabies === ဗမာ === ခွေးအကိုက်ခံရ၍ ဖြစ်တတ်သော အနာရောဂါ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] af2wk3uskk6qmcdfs3gbh6losdxat8s 0 3800105 7284023 2026-08-14T03:41:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးရူးပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɹù:pɹàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးရူးရောဂါ ပြန်ပနာဖြစ်တေ။ ထသည် === အင်္ဂလိပ် === rabies === ဗမာ === ခွေးရူးရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်သည်..." 7284023 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးရူးပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïɹù:pɹàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွီးရူးရောဂါ ပြန်ပနာဖြစ်တေ။ ထသည် === အင်္ဂလိပ် === rabies === ဗမာ === ခွေးရူးရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်သည်။ ထသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] qxonivrzmipgx4eocuv5cv7oif9b2sh 0 3800106 7284024 2026-08-14T03:42:42Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလခပတ်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïlkʰpaʔθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အညှာတံမာ တဖက်တလုံးစီ သွယ်တန်းလို့ သီးသော နွယ်ပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === cowhage === ဗမာ === အညှာတံ..." 7284024 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလခပတ်သီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïlkʰpaʔθï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အညှာတံမာ တဖက်တလုံးစီ သွယ်တန်းလို့ သီးသော နွယ်ပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === cowhage === ဗမာ === အညှာတံတွင် တစ်ဘက်တစ်လုံးစီ သွယ်တန်း၍ သီးသော နွယ်ပင်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4659cnspcxqxajwzvab04zxkc2githb 0 3800107 7284025 2026-08-14T03:42:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïljà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြားချပ်ချပ် ဟိရေ ငါးတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === fish === ဗမာ === ပြားချပ်ချပ် ရှိသော ငါးတစ်မျိုး == ကိုးကား == *..." 7284025 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလယာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïljà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပြားချပ်ချပ် ဟိရေ ငါးတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === fish === ဗမာ === ပြားချပ်ချပ် ရှိသော ငါးတစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lriteqns6m16vj5zd150gclihtipsgi 10 3800108 7284026 2026-08-14T03:43:17Z Phxlm 2697478 Created page with "<includeonly><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params={{{1}}}_{{{2}}}_{{{3}}}_{{{4}}} {{{1}}}°{{{2}}} {{{3}}}°{{{4}}}]</span></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi latitude le longitude coordinate tarlangna ding a siem anih. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Coord|25.17|N|93.12|E}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude>" 7284026 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?params={{{1}}}_{{{2}}}_{{{3}}}_{{{4}}} {{{1}}}°{{{2}}} {{{3}}}°{{{4}}}]</span></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi latitude le longitude coordinate tarlangna ding a siem anih. ==== Copy-Paste Code ==== <pre> {{Wp/hmr/Coord|25.17|N|93.12|E}} </pre> [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] </noinclude> kb3xdxy0um6qe0f4hw94s86whdqsd5y 0 3800109 7284027 2026-08-14T03:43:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလင်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïlɪ̀ɴt͡ɕ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခွီးပိုင်) အသိဉာဏ်ကင်းမဲ့လို့ နိမ့်ကျလွန်လွန်းသူ === အင်္ဂလိပ် === fool === ဗမာ === (ခွေးကဲ့သို့) အသ..." 7284027 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလင်ကျ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïlɪ̀ɴt͡ɕ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခွီးပိုင်) အသိဉာဏ်ကင်းမဲ့လို့ နိမ့်ကျလွန်လွန်းသူ === အင်္ဂလိပ် === fool === ဗမာ === (ခွေးကဲ့သို့) အသိဉာဏ်ကင်းမဲ့၍ နိမ့်ကျလွန်လွန်းသူ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] b592zaanxxnpw7ksan11nyr2n3bgkk6 0 3800110 7284028 2026-08-14T03:43:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလင်ပြည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïlɪ̀ɴpɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သင်းလိုက်နိန်ရေ ခဲဝါုပ်စု။ ၂၊ (ခွီးကဲသို့ အရှက်အကြောက် မဟိ) ကိလေသာ သောင်းကျန်းသော အရ..." 7284028 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးလင်ပြည် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïlɪ̀ɴpɹɛ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ သင်းလိုက်နိန်ရေ ခဲဝါုပ်စု။ ၂၊ (ခွီးကဲသို့ အရှက်အကြောက် မဟိ) ကိလေသာ သောင်းကျန်းသော အရပ် === အင်္ဂလိပ် === mating === ဗမာ === ၁၊ မိတ်လိုက်နေသော ခွေးအုပ်စု။ ၂၊ (ခွေးကဲသို့ အရှက်အကြောက် မရှိ) ကိလေသာ သောင်းကျန်းသော အရပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dtzdvx0290l1yelw9enwqh14y8mbky1 0 3800111 7284030 2026-08-14T03:43:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဝင်ကြောင်ဝင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïwɪ̀ɴkɹàʊɴwɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အားနာမှု မဟိဘဲ။ ၂၊ ရိုသေ လေးစားမှု မဟိဘဲ === အင်္ဂလိပ် === Do not fear === ဗ..." 7284030 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဝင်ကြောင်ဝင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïwɪ̀ɴkɹàʊɴwɪ̀ɴ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ အားနာမှု မဟိဘဲ။ ၂၊ ရိုသေ လေးစားမှု မဟိဘဲ === အင်္ဂလိပ် === Do not fear === ဗမာ === ၁၊ အားနာမှု ကင်းမဲ့စွာ။ ၂၊ ရိုသေ လေးစားမှု မရှိပဲ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bcwa2pwn2nleqgop3u1f6gnz0v1nwg8 0 3800112 7284031 2026-08-14T03:44:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဝင်စား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïwɪ̀ɴsá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခြားအရပ်မှ လာပြီးကေ ကပ်ခိုနိန်ရေ ခွီး === အင်္ဂလိပ် === dog === ဗမာ === တစ်ခြားအရပ်မှ လာ၍ ကပ်ခိုနေ..." 7284031 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးဝင်စား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïwɪ̀ɴsá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခြားအရပ်မှ လာပြီးကေ ကပ်ခိုနိန်ရေ ခွီး === အင်္ဂလိပ် === dog === ဗမာ === တစ်ခြားအရပ်မှ လာ၍ ကပ်ခိုနေသော ခွေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rfraolxaneiiykhnenen95dpzfcov7m 0 3800113 7284032 2026-08-14T03:44:18Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးသီ-သီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïθí-θí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခွီးပိုင်) သီခြင်းဆိုးမျိုးနန့် သီရေ === အင်္ဂလိပ် === just like dog dead === ဗမာ === (ခွေးကဲ့သို့) သေခြင်းဆိုး..." 7284032 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးသီ-သီ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïθí-θí/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ခွီးပိုင်) သီခြင်းဆိုးမျိုးနန့် သီရေ === အင်္ဂလိပ် === just like dog dead === ဗမာ === (ခွေးကဲ့သို့) သေခြင်းဆိုးမျိုးဖြင့် သေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ea8ovam134js16ekm60umrfnqsq0qy3 0 3800114 7284034 2026-08-14T03:44:33Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးသင်းပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïθɪ́ɴpèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သင်းလိုက်နိန်ရေ ခဲဝါုပ်စု === အင်္ဂလိပ် === mating === ဗမာ === မိတ်လိုက်နေသော ခွေးအုပ်စု == ကိ..." 7284034 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွီးသင်းပေါင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwïθɪ́ɴpèàɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သင်းလိုက်နိန်ရေ ခဲဝါုပ်စု === အင်္ဂလိပ် === mating === ဗမာ === မိတ်လိုက်နေသော ခွေးအုပ်စု == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tw6hjzrj7wjwbhhbcesk7bq2ee1ca26 0 3800115 7284072 2026-08-14T05:05:28Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284072 wikitext text/x-wiki '''Kopernikuskane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 112 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Cn}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1278}} bpfo2r2z18pvl4f09uwr0zpcyoboong 0 3800116 7284073 2026-08-14T05:06:35Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284073 wikitext text/x-wiki '''Sisamkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 113 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Nh}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1301}} 4gg1mre8j1t2l7mf4s84l9b9zewsqxg 0 3800117 7284074 2026-08-14T05:08:03Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284074 wikitext text/x-wiki '''Moskuwakane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 115 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Mc}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1303}} 76pqh6oxji4arpyeelsrqldwr4dfy2u 0 3800118 7284075 2026-08-14T05:09:13Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284075 wikitext text/x-wiki '''Riwermorkane''' anak sine [[Wp/ain/Kane|kane]] ne. [[Wp/ain/Somoperkep|Somoperkep]] kor cipiskip anak 116 ne wa, [[Wp/ain/Somoperkep|somoperkep]] kor sirosi anak '''-{Lv}-''' ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Kane]] [[Category:Wp/ain/Somoperkep]] {{INTERWIKI|Q1304}} tbe2qnyj76heoe0dk9vijajibv6e4qx 0 3800119 7284076 2026-08-14T05:20:23Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284076 wikitext text/x-wiki [[File:Easter breakfast in Serbia (close-up).jpg|thumb|300px|Kunneywaipe]] '''Kunneywaipe''' kunneywa a=e [[Wp/ain/Ipe|ipe]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ipe]] cd6jc7t6bnanuij3wax60oo9pvljmi2 7284077 7284076 2026-08-14T05:20:38Z トラネコマン 2597037 Adding interwiki links to [[d:Q80973]] 7284077 wikitext text/x-wiki [[File:Easter breakfast in Serbia (close-up).jpg|thumb|300px|Kunneywaipe]] '''Kunneywaipe''' kunneywa a=e [[Wp/ain/Ipe|ipe]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ipe]] {{INTERWIKI|Q80973}} sgtjibkx0ipx4w1uait8577xndk4l8l 14 3800120 7284078 2026-08-14T05:21:06Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284078 wikitext text/x-wiki {{Wp/ain/See|Ipe}} 7lskskrzbq78ou2oz6pz6tss5bjdkuo 0 3800121 7284079 2026-08-14T05:38:20Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284079 wikitext text/x-wiki [[File:Day 2 lunch, ESEAP Conference 2026 (02).jpg|thumb|300px|Cuwan]] '''Cuwan''' tokap a=e [[Wp/ain/Ipe|ipe]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ipe]] 5njgjjazgkhggnn6kreqhpl7g41zg5n 7284080 7284079 2026-08-14T05:38:41Z トラネコマン 2597037 Adding interwiki links to [[d:Q12896105]] 7284080 wikitext text/x-wiki [[File:Day 2 lunch, ESEAP Conference 2026 (02).jpg|thumb|300px|Cuwan]] '''Cuwan''' tokap a=e [[Wp/ain/Ipe|ipe]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ipe]] {{INTERWIKI|Q12896105}} 6u845igrriiv3b5yui4epnagdn27b77 3 3800122 7284081 2026-08-14T05:45:59Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7284081 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 05:45, 14 August 2026 (UTC) dtcwfbscpgaa1iyt02ujyx01t32hyj2 0 3800123 7284082 2026-08-14T05:49:00Z トラネコマン 2597037 ページの作成 7284082 wikitext text/x-wiki [[File:Dinner in Brewhouse & Kitchen, Worthing 2025-11-11.jpg|thumb|300px|Onumanipe]] '''Onumanipe''' onuman a=e [[Wp/ain/Ipe|ipe]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ipe]] mymagr1m7tt4d2ep57dys3avrvs25i0 7284083 7284082 2026-08-14T05:49:17Z トラネコマン 2597037 Adding interwiki links to [[d:Q568285]] 7284083 wikitext text/x-wiki [[File:Dinner in Brewhouse & Kitchen, Worthing 2025-11-11.jpg|thumb|300px|Onumanipe]] '''Onumanipe''' onuman a=e [[Wp/ain/Ipe|ipe]] ne ruwe ne. [[Category:Wp/ain]] [[Category:Wp/ain/Ipe]] {{INTERWIKI|Q568285}} h4ksypi36st4nfr4js1x1eu39x569fv 0 3800124 7284090 2026-08-14T06:24:35Z Phxlm 2697478 Created page with "= Wp/hmr/Mahur = {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Mahur | settlement_type = Town | image_skyline = | caption = Mahur khawpui thlalak | flag = India | pushpin_map1 = India_Assam_locator_map.svg | pushpin_map_caption = Location in India | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Has..." 7284090 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Mahur = {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Mahur | settlement_type = Town | image_skyline = | caption = Mahur khawpui thlalak | flag = India | pushpin_map1 = India_Assam_locator_map.svg | pushpin_map_caption = Location in India | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Hasao | governing_body = Mahur Town Committee | coordinates = {{Wp/hmr/Coord|25.17|N|93.12|E}} | elevation_m = 727 | population_total = 5485 | population_as_of = 2001 | timezone = IST (+5:30) | registration_plate = AS }} '''Mahur''' hi India ram a Assam, Dima Hasao district sunga um anih. == Geography == Mahur hi latitude 25.17° N le longitude 93.12° E ah a uma.<ref>[https://www.fallingrain.com/world/IN/03/Mahur.html Falling Rain Genomics, Inc – Mahur]</ref> Tuipui anthaw metre 727 a insang a um anih. == Transportation == Mahur ahin vuongna ṭumhmun a um naw leiin, Guwahati, Silchar annawleh Dimapur hai anthawk motor annawleh rel in an zin thei anih. Mahur hi Lumding–Sabroom rail line a um ana, Guwahati le Silchar infe pawna lam tak anih. == Demographics == Kum 2001 India census dungzui chun,<ref>{{Wp/hmr/Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archivedate=2004-06-16 |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns |accessdate=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> Mahur a hin mipui 5,485 an uma. Mipui cheng hai laia 55% hi pasal an ni a, 45% hi nuhmei an nih. Mahur a literacy rate hi 76% a ni a, India ram pumpui a literacy rate 59.5% nek in a sang lem a, Pasal literacy rate 80% a ni a, nuhmei chu 71% a ni ve thung. Mahur mipui cheng hai laia 13% hi kum 6 hnuoi tieng naupang an nih.<ref>{{Wp/hmr/Cite journal |date=2021-06-15 |title=Ethnobotany: The Ethnicity of the Dimasa Kachari, Dima Hasao, Assam, India |url=https://www.opensciencepublications.com/fulltextarticles/JPSR-2349-2805-8-206.pdf |journal=Journal of Plant Science and Research |language=en-US |volume=8 |issue=2}}</ref> == Reference Hai == <references/> [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Assam a khaw hai]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao district]] gi8740ziftvo66atwzi5cg681v31exa 7284091 7284090 2026-08-14T06:26:32Z Phxlm 2697478 7284091 wikitext text/x-wiki = Wp/hmr/Mahur = {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Mahur | settlement_type = Town | image_skyline = | caption = Mahur khawpui thlalak | flag = India | pushpin_map1 = India_Assam_locator_map.svg | pushpin_map_caption = Location in India | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Hasao | governing_body = Mahur Town Committee | coordinates = {{Wp/hmr/Coord|25.17|N|93.12|E}} | elevation_m = 727 | population_total = 5485 | population_as_of = 2001 | timezone = IST (+5:30) | registration_plate = AS }} '''Mahur''' hi India ram a Assam, Dima Hasao district sunga um anih. == Geography == Mahur hi latitude 25.17° N le longitude 93.12° E ah a uma.<ref>[https://www.fallingrain.com/world/IN/03/Mahur.html Falling Rain Genomics, Inc – Mahur]</ref> Tuipui anthaw metre 727 a insang a um anih. == Transportation == Mahur ahin vuongna ṭumhmun a um naw leiin, Guwahati, Silchar annawleh Dimapur hai anthawk motor annawleh rel in an zin thei anih. Mahur hi Lumding–Sabroom rail line a um ana, Guwahati le Silchar infe pawna lam tak anih. == Demographics == Kum 2001 India census dungzui chun,<ref>{{Wp/hmr/Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archivedate=2004-06-16 |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns |accessdate=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> Mahur a hin mipui 5,485 an uma. Mipui cheng hai laia 55% hi pasal an ni a, 45% hi nuhmei an nih. Mahur a literacy rate hi 76% a ni a, India ram pumpui a literacy rate 59.5% nek in a sang lem a, Pasal literacy rate 80% a ni a, nuhmei chu 71% a ni ve thung. Mahur mipui cheng hai laia 13% hi kum 6 hnuoi tieng naupang an nih.<ref>{{Wp/hmr/Cite journal |date=2021-06-15 |title=Ethnobotany: The Ethnicity of the Dimasa Kachari, Dima Hasao, Assam, India |url=https://www.opensciencepublications.com/fulltextarticles/JPSR-2349-2805-8-206.pdf |journal=Journal of Plant Science and Research |language=en-US |volume=8 |issue=2}}</ref> == Reference Hai == <references/> [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Assam A Veng Um Po]] 8q5y1096rlvs8fb6c5f73myhhw70zcl 7284095 7284091 2026-08-14T06:33:43Z Phxlm 2697478 7284095 wikitext text/x-wiki {{Wp/hmr/Short description|Assam, Dima Hasao a Mahur khuo chungchang}} {{Wp/hmr/Infobox settlement | name = Mahur | settlement_type = Town | image_skyline = | caption = Mahur khawpui thlalak | flag = India | pushpin_map1 = India_Assam_locator_map.svg | pushpin_map_caption = Location in India | subdivision_type = Country | subdivision_name = India | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Assam | subdivision_type2 = District | subdivision_name2 = Dima Hasao | governing_body = Mahur Town Committee | coordinates = {{Wp/hmr/Coord|25.17|N|93.12|E}} | elevation_m = 727 | population_total = 5485 | population_as_of = 2001 | timezone = IST (+5:30) | registration_plate = AS }} '''Mahur''' hi India ram a Assam, Dima Hasao district sunga um anih. == Geography == Mahur hi latitude 25.17° N le longitude 93.12° E ah a uma.<ref>[https://www.fallingrain.com/world/IN/03/Mahur.html Falling Rain Genomics, Inc – Mahur]</ref> Tuipui anthaw metre 727 a insang a um anih. == Transportation == Mahur ahin vuongna ṭumhmun a um naw leiin, Guwahati, Silchar annawleh Dimapur hai anthawk motor annawleh rel in an zin thei anih. Mahur hi Lumding–Sabroom rail line a um ana, Guwahati le Silchar infe pawna lam tak anih. == Demographics == Kum 2001 India census dungzui chun,<ref>{{Wp/hmr/Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |archivedate=2004-06-16 |title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns |accessdate=2008-11-01 |publisher=Census Commission of India}}</ref> Mahur a hin mipui 5,485 an uma. Mipui cheng hai laia 55% hi pasal an ni a, 45% hi nuhmei an nih. Mahur a literacy rate hi 76% a ni a, India ram pumpui a literacy rate 59.5% nek in a sang lem a, Pasal literacy rate 80% a ni a, nuhmei chu 71% a ni ve thung. Mahur mipui cheng hai laia 13% hi kum 6 hnuoi tieng naupang an nih.<ref>{{Wp/hmr/Cite journal |date=2021-06-15 |title=Ethnobotany: The Ethnicity of the Dimasa Kachari, Dima Hasao, Assam, India |url=https://www.opensciencepublications.com/fulltextarticles/JPSR-2349-2805-8-206.pdf |journal=Journal of Plant Science and Research |language=en-US |volume=8 |issue=2}}</ref> == Reference Hai == <references/> [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dima Hasao A Veng Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Assam A Veng Um Po]] 6k2s6to0yh8wbdqqpnn4xd9gcqcaofl 10 3800125 7284108 2026-08-14T07:06:59Z Phxlm 2697478 Created page with "<includeonly><div class="tiem-ding-dang-wrapper" style="margin: 1em 0; clear: both;"><!-- -->{{#switch:{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|1|0}} |111000|111111=<!-- Valid: Exactly 3 or 6 cards --> |#default=<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border: 1px sol..." 7284108 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="tiem-ding-dang-wrapper" style="margin: 1em 0; clear: both;"><!-- -->{{#switch:{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|1|0}} |111000|111111=<!-- Valid: Exactly 3 or 6 cards --> |#default=<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border: 1px solid #fecaca; font-size: 85%; margin-bottom: 8px; border-radius: 2px;">⚠️ '''Error:''' Invalid card count in <code>Tiem ding dang</code>! Only <b>3</b> or <b>6</b> items are allowed to maintain grid balance. Please provide exactly 3 or 6 items.</div> }}<div style="font-weight: bold; font-size: 100%; color: #202122; margin-bottom: 8px; padding-bottom: 4px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;">{{{section_title|Tiem ding dang}}}</div><div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px;">{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|<div style="flex: 1 1 200px; min-width: 180px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px;">[[Wp/hmr/{{{1|{{{title1}}}}}}|<span style="font-weight: bold; color: #36c; display: block;">{{{1|{{{title1}}}}}}</span>]]{{#if:{{{desc1|{{{description1|{{{1_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc1|{{{description1|{{{1_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|<div style="flex: 1 1 200px; min-width: 180px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px;">[[Wp/hmr/{{{2|{{{title2}}}}}}|<span style="font-weight: bold; color: #36c; display: block;">{{{2|{{{title2}}}}}}</span>]]{{#if:{{{desc2|{{{description2|{{{2_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc2|{{{description2|{{{2_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|<div style="flex: 1 1 200px; min-width: 180px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px;">[[Wp/hmr/{{{3|{{{title3}}}}}}|<span style="font-weight: bold; color: #36c; display: block;">{{{3|{{{title3}}}}}}</span>]]{{#if:{{{desc3|{{{description3|{{{3_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc3|{{{description3|{{{3_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|<div style="flex: 1 1 200px; min-width: 180px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px;">[[Wp/hmr/{{{4|{{{title4}}}}}}|<span style="font-weight: bold; color: #36c; display: block;">{{{4|{{{title4}}}}}}</span>]]{{#if:{{{desc4|{{{description4|{{{4_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc4|{{{description4|{{{4_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|<div style="flex: 1 1 200px; min-width: 180px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px;">[[Wp/hmr/{{{5|{{{title5}}}}}}|<span style="font-weight: bold; color: #36c; display: block;">{{{5|{{{title5}}}}}}</span>]]{{#if:{{{desc5|{{{description5|{{{5_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc5|{{{description5|{{{5_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|<div style="flex: 1 1 200px; min-width: 180px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px;">[[Wp/hmr/{{{6|{{{title6}}}}}}|<span style="font-weight: bold; color: #36c; display: block;">{{{6|{{{title6}}}}}}</span>]]{{#if:{{{desc6|{{{description6|{{{6_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc6|{{{description6|{{{6_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}</div></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi 'Tiem ding dang' (See also) section a article hrang hrang hai Vanilla Card style (3 annawleh 6 cards) a tarlangna na ding a siem anih. * **Strict Rules**: 1. Article pakhat ah **vawi 1 chauh** hmang theih a nih. 2. Card zat hi **3** annawleh **6** chauh a ni ding anih (1, 2, 4, 5 a theih nawh). ==== Copy-Paste Code ==== <pre> <!-- 3-Card Positional Mode --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur}} <!-- 6-Card Rich Mode (With Custom Descriptions) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Article 1 | desc1 = Short description for Article 1. | title2 = Article 2 | desc2 = Short description for Article 2. | title3 = Article 3 | desc3 = Short description for Article 3. | title4 = Article 4 | desc4 = Short description for Article 4. | title5 = Article 5 | desc5 = Short description for Article 5. | title6 = Article 6 | desc6 = Short description for Article 6. }} </pre> === Previews (3 or 6 Cards Rule Enforced) === ==== 1. Valid 3-Card Simple Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur}} ==== 2. Valid 6-Card Rich Grid (Dummy Articles) ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Article 1 | desc1 = Short description for Article 1. | title2 = Article 2 | desc2 = Short description for Article 2. | title3 = Article 3 | desc3 = Short description for Article 3. | title4 = Article 4 | desc4 = Short description for Article 4. | title5 = Article 5 | desc5 = Short description for Article 5. | title6 = Article 6 | desc6 = Short description for Article 6. }} ==== 3. Validation Error Test (2 Cards Provided) ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Article 1|Article 2}} [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Helper Template Um Po]] </noinclude> nwdf1k5fz37eqybcy2t5qvpv9cooqmm 7284167 7284108 2026-08-14T07:44:36Z Phxlm 2697478 7284167 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="tiem-ding-dang-wrapper" style="margin: 1.5em 0 1em 0; clear: both; width: 100%; box-sizing: border-box;"><!-- -->{{#switch:{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|1|0}} |110000|111000|111100|111111=<!-- Valid: Exactly 2, 3, 4, or 6 cards --> |#default=<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border: 1px solid #fecaca; font-size: 85%; margin-bottom: 8px; border-radius: 2px;">⚠️ Hi template <code><nowiki>{{</nowiki>Wp/hmr/Tiem ding dang<nowiki>}}</nowiki></code> a hin article '''2''', '''3''', '''4''' annawleh '''6''' hai cho link thei anih.</div> }}<div style="font-size: 100%; color: #202122; margin-bottom: 8px; padding-bottom: 4px; border-bottom: 1px solid #a2a9b1;">'''{{{section_title|Tiem ding dang}}}'''</div><div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px;">{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{1|{{{title1}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{1|{{{title1}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc1|{{{description1|{{{1_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc1|{{{description1|{{{1_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{2|{{{title2}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{2|{{{title2}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc2|{{{description2|{{{2_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc2|{{{description2|{{{2_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{3|{{{title3}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{3|{{{title3}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc3|{{{description3|{{{3_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc3|{{{description3|{{{3_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{4|{{{title4}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{4|{{{title4}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc4|{{{description4|{{{4_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc4|{{{description4|{{{4_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{5|{{{title5}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{5|{{{title5}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc5|{{{description5|{{{5_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc5|{{{description5|{{{5_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{6|{{{title6}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{6|{{{title6}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc6|{{{description6|{{{6_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc6|{{{description6|{{{6_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}</div></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi 'Tiem ding dang' (See also) section a article hrang hrang hai Vanilla Card style in article dang hai link tarlangna na ding a siem anih. Grid an balance na din '''2''', '''3''', '''4''', annawleh '''6''' items cho pawm anih. Mobile a chun '''2x columns''' in anlang. * '''Dan le Dun''': # Article pakhat ah '''vawi 1 cho''' hmang thei anih. #Card hai hi '''2''', '''3''', '''4''', annawleh '''6''' cho a ni ding anih (1 le 5 an thei nawh). ==== Copy-Paste Code ==== <pre> <!-- 2-Card Grid (1 Row of 2) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao}} <!-- 3-Card Grid (1 Row of 3 on Desktop, 2x on Mobile) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur}} <!-- 4-Card Grid (2x2 Square Grid) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur|Silchar}} <!-- 6-Card Rich Mode (2x3 Grid on Desktop, 3x2 Grid on Mobile) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Article 1 | desc1 = Short description for Article 1. | title2 = Article 2 | desc2 = Short description for Article 2. | title3 = Article 3 | desc3 = Short description for Article 3. | title4 = Article 4 | desc4 = Short description for Article 4. | title5 = Article 5 | desc5 = Short description for Article 5. | title6 = Article 6 | desc6 = Short description for Article 6. }} </pre> === Previews === ==== 1. Valid 2-Card Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao}} ==== 2. Valid 3-Card Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur}} ==== 3. Valid 4-Card Square Grid (2x2) ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur|Silchar}} ==== 4. Valid 6-Card Rich Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Article 1 | desc1 = Short description for Article 1. | title2 = Article 2 | desc2 = Short description for Article 2. | title3 = Article 3 | desc3 = Short description for Article 3. | title4 = Article 4 | desc4 = Short description for Article 4. | title5 = Article 5 | desc5 = Short description for Article 5. | title6 = Article 6 | desc6 = Short description for Article 6. }} [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Helper Template Um Po]] </noinclude> mo9qrhq335gnj3lucaxio0bxsno6lk9 7284194 7284167 2026-08-14T07:58:34Z Phxlm 2697478 7284194 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="tiem-ding-dang-wrapper" style="margin: 1em 0 1em 0; clear: both; width: 100%; box-sizing: border-box;"><!-- -->{{#switch:{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|1|0}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|1|0}} |110000|111000|111100|111111=<!-- Valid: Exactly 2, 3, 4, or 6 cards --> |#default=<div style="color: #991b1b; font-weight: 500; padding: 6px 10px; background-color: #fef2f2; border: 1px solid #fecaca; font-size: 85%; margin-bottom: 8px; border-radius: 2px;">⚠️ Hi template <code><nowiki>{{</nowiki>Wp/hmr/Tiem ding dang<nowiki>}}</nowiki></code> a hin article '''2''', '''3''', '''4''' annawleh '''6''' hai cho link thei anih.</div> }}<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 8px;">{{#if:{{{1|{{{title1|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{1|{{{title1}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{1|{{{title1}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc1|{{{description1|{{{1_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc1|{{{description1|{{{1_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{2|{{{title2|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{2|{{{title2}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{2|{{{title2}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc2|{{{description2|{{{2_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc2|{{{description2|{{{2_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{3|{{{title3|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{3|{{{title3}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{3|{{{title3}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc3|{{{description3|{{{3_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc3|{{{description3|{{{3_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{4|{{{title4|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{4|{{{title4}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{4|{{{title4}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc4|{{{description4|{{{4_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc4|{{{description4|{{{4_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{5|{{{title5|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{5|{{{title5}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{5|{{{title5}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc5|{{{description5|{{{5_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc5|{{{description5|{{{5_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}{{#if:{{{6|{{{title6|}}}}}}|<div style="{{#ifeq:{{#if:{{{1|}}}|1|0}}{{#if:{{{2|}}}|1|0}}{{#if:{{{3|}}}|1|0}}{{#if:{{{4|}}}|1|0}}{{#if:{{{5|}}}|1|0}}{{#if:{{{6|}}}|1|0}}|111100|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%;|flex: 1 1 calc(50% - 8px); max-width: 48%; min-width: 130px;}} border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 8px 12px; border-radius: 2px; box-sizing: border-box;">'''[[Wp/hmr/{{{6|{{{title6}}}}}}|<span style="color: #36c; display: block;">{{{6|{{{title6}}}}}}</span>]]'''{{#if:{{{desc6|{{{description6|{{{6_desc|}}}}}}}}}|<div style="font-size: 85%; color: #54595d; margin-top: 3px; line-height: 1.4;">{{{desc6|{{{description6|{{{6_desc}}}}}}}}}</div>}}</div>}}</div></div></includeonly><noinclude> {{Wp/hmr/Template warning}} === Hmangdan === Hi template hi 'Tiem ding dang' (See also) section a article hrang hrang hai Vanilla Card style in article dang hai link tarlangna na ding a siem anih. Grid an balance na din '''2''', '''3''', '''4''', annawleh '''6''' items cho pawm anih. Mobile a chun '''2x columns''' in anlang. * '''Dan le Dun''': # Article pakhat ah '''vawi 1 cho''' hmang thei anih. #Card hai hi '''2''', '''3''', '''4''', annawleh '''6''' cho a ni ding anih (1 le 5 an thei nawh). ==== Copy-Paste Code ==== <pre> <!-- 2-Card Grid (1 Row of 2) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao}} <!-- 3-Card Grid (1 Row of 3 on Desktop, 2x on Mobile) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur}} <!-- 4-Card Grid (2x2 Square Grid) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur|Silchar}} <!-- 6-Card Rich Mode (2x3 Grid on Desktop, 3x2 Grid on Mobile) --> {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Article 1 | desc1 = Short description for Article 1. | title2 = Article 2 | desc2 = Short description for Article 2. | title3 = Article 3 | desc3 = Short description for Article 3. | title4 = Article 4 | desc4 = Short description for Article 4. | title5 = Article 5 | desc5 = Short description for Article 5. | title6 = Article 6 | desc6 = Short description for Article 6. }} </pre> === Previews === ==== 1. Valid 2-Card Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao}} ==== 2. Valid 3-Card Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur}} ==== 3. Valid 4-Card Square Grid (2x2) ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang|Haflong|Dima Hasao|Mahur|Silchar}} ==== 4. Valid 6-Card Rich Grid ==== {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Article 1 | desc1 = Short description for Article 1. | title2 = Article 2 | desc2 = Short description for Article 2. | title3 = Article 3 | desc3 = Short description for Article 3. | title4 = Article 4 | desc4 = Short description for Article 4. | title5 = Article 5 | desc5 = Short description for Article 5. | title6 = Article 6 | desc6 = Short description for Article 6. }} [[Category:Wp/hmr/System Template Um Po]] [[Category:Wp/hmr/Helper Template Um Po]] </noinclude> oykskjb362u1x4ztd7qmsgiuxrorwf9 0 3800126 7284116 2026-08-14T07:14:15Z Ulukutek oncom 2681305 Created page with "Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen." 7284116 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. obikburtl90n84hi017v2yg4lfz0hh0 7284117 7284116 2026-08-14T07:15:37Z Ulukutek oncom 2681305 7284117 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. 39iulw2dga9j2gtyvzju1g6dkn2k6ct 7284119 7284117 2026-08-14T07:18:11Z Ulukutek oncom 2681305 7284119 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. lu2xctiroasczwq70zqq2ezih8z8u24 7284120 7284119 2026-08-14T07:18:55Z Ulukutek oncom 2681305 7284120 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. oqcsrcwzbq0lgrqiw0npa1etactg5xa 7284121 7284120 2026-08-14T07:19:25Z Ulukutek oncom 2681305 7284121 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. rxc79nuqssn0bu5b5htvvjyy0nnp7fg 7284122 7284121 2026-08-14T07:20:14Z Ulukutek oncom 2681305 7284122 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. 51l2bzfo54gp89h58qrwq3le79fbhcr 7284123 7284122 2026-08-14T07:20:39Z Ulukutek oncom 2681305 7284123 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. Risa mesem, tuluy nyium bageur ka si budak. "Bapa, teu sawos-wios. Tétéh keur bosen ogé," ceuk Risa ka bapana. 5f86klyih7f04yme93a2y2q54jivxl4 7284130 7284123 2026-08-14T07:23:04Z Ulukutek oncom 2681305 7284130 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. Risa mesem, tuluy nyium bageur ka si budak. "Bapa, teu sawos-wios. Tétéh keur bosen ogé," ceuk Risa ka bapana. Mimitina si budak neuteup heula ka bapana, ménta idin. Saenggeus bapana unggeuk bari mesem isin, paroman beungeut si budak langsung robah marahmay pisan. Ramo leutikna nampa HP Risa kalayan ati-ati, siga keur nyepeng barang anu pangmahalna di dunya. og6317xctuvy6xbpg71zyykwj08aem0 7284132 7284130 2026-08-14T07:24:02Z Ulukutek oncom 2681305 7284132 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. Risa mesem, tuluy nyium bageur ka si budak. "Bapa, teu sawos-wios. Tétéh keur bosen ogé," ceuk Risa ka bapana. Mimitina si budak neuteup heula ka bapana, ménta idin. Saenggeus bapana unggeuk bari mesem isin, paroman beungeut si budak langsung robah marahmay pisan. Ramo leutikna nampa HP Risa kalayan ati-ati, siga keur nyepeng barang anu pangmahalna di dunya. Sapanjang karéta eureun di sababaraha stasion, si budak antusias pisan nyoo jeung nonton video tina HP Risa. Imutna teu bérés-bérés, sora seuri leutikna anu haneut mindeng kadéngé di antara sora mesin karéta. Bapana sababaraha kali mangut ka Risa, némbongkeun rasa nganuhunkeun anu pohara jerona tina sorot panonna. 1ppo10j528hbb3ztneafk5eat1p2tzz 7284134 7284132 2026-08-14T07:24:28Z Ulukutek oncom 2681305 7284134 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. Risa mesem, tuluy nyium bageur ka si budak. "Bapa, teu sawos-wios. Tétéh keur bosen ogé," ceuk Risa ka bapana. Mimitina si budak neuteup heula ka bapana, ménta idin. Saenggeus bapana unggeuk bari mesem isin, paroman beungeut si budak langsung robah marahmay pisan. Ramo leutikna nampa HP Risa kalayan ati-ati, siga keur nyepeng barang anu pangmahalna di dunya. Sapanjang karéta eureun di sababaraha stasion, si budak antusias pisan nyoo jeung nonton video tina HP Risa. Imutna teu bérés-bérés, sora seuri leutikna anu haneut mindeng kadéngé di antara sora mesin karéta. Bapana sababaraha kali mangut ka Risa, némbongkeun rasa nganuhunkeun anu pohara jerona tina sorot panonna. Nalika karéta nepi di stasion tujuan si bapa, si budak mulangkeun HP-na ka Risa. "Nuhun nya, Tétéh bageur," ceuk si budak bari ngasongkeun leungeun leutikna, sasalaman jeung nyium leungeun Risa. pvw0bl822h0wfl23latlqyvrxyazoxp 7284135 7284134 2026-08-14T07:24:48Z Ulukutek oncom 2681305 7284135 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. Risa mesem, tuluy nyium bageur ka si budak. "Bapa, teu sawos-wios. Tétéh keur bosen ogé," ceuk Risa ka bapana. Mimitina si budak neuteup heula ka bapana, ménta idin. Saenggeus bapana unggeuk bari mesem isin, paroman beungeut si budak langsung robah marahmay pisan. Ramo leutikna nampa HP Risa kalayan ati-ati, siga keur nyepeng barang anu pangmahalna di dunya. Sapanjang karéta eureun di sababaraha stasion, si budak antusias pisan nyoo jeung nonton video tina HP Risa. Imutna teu bérés-bérés, sora seuri leutikna anu haneut mindeng kadéngé di antara sora mesin karéta. Bapana sababaraha kali mangut ka Risa, némbongkeun rasa nganuhunkeun anu pohara jerona tina sorot panonna. Nalika karéta nepi di stasion tujuan si bapa, si budak mulangkeun HP-na ka Risa. "Nuhun nya, Tétéh bageur," ceuk si budak bari ngasongkeun leungeun leutikna, sasalaman jeung nyium leungeun Risa. "Sami-sami, bageur. Sing pinter nya," walon Risa bari ngusapan sirahna. 4ww00cox2x174xcwxi2qftzl2139zzu 7284139 7284135 2026-08-14T07:25:28Z Ulukutek oncom 2681305 7284139 wikitext text/x-wiki Karéta Commuter Line (KRL) jurusan Jakarta-Bogor keur meujeuhna pinuh. Risa, saurang mahasiswi anu kakara bérés kuliah magrib, untungna meunang diuk di pojok gerbong. Sapanjang jalan, manéhna ngan ukur neuteup layar HP, ngagulung média sosial keur maéhan rasa bosen. Nalika karéta eureun di salah sahiji stasion, aya saurang bapa satengah umur jeung anak awéwé leutikna kira-kira umur lima taun asup ka gerbong. Baju si bapa katémbong basajan pisan, leungeunna anu nungtun budakna katémbong rada kapalan, siga kuli wangunan atawa buruh kasar. Kusabab korsi geus pinuh, si bapa kapaksa nangtung bari mangku budakna sangkan teu kaésér-ésér ku panumpang séjén. Si budak leutik anu dipangku ku bapana kabeneran nangtung persis di hareupeun Risa. Panon éta budak katémbong rulas-reulis pinuh ku kapanasaran. Sababaraha kali manéhna neuteup ka luar jandéla anu poék, tuluy panonna pindah neuteup kana HP anu keur dicepeng ku Risa. Aya rasa panasaran anu gedé dina sorot matana anu polos. Unggal Risa ngésér layar, panon si budak nuturkeun ramo Risa bari bahamna rada calangap saeutik, kataji ku gambar-gambar anu marotah dina layar. Bapana sadar kana kalakuan anakna. Kalayan rasa éra, si bapa ngaharewos lalaunan, "Néng, ulah ningali waé ka dinya, bilih Tétéhna kaganggu." Si budak langsung tungkul, ramo-ramo leutikna muter-muter tungtung baju bapana. Ninggali kajadian éta, haté Risa ngadadak lééh. Manéhna ngarasa kageuing. HP di leungeunna meureun ukur barang biasa keur manéhna jeung urang sararéa, tapi keur éta budak, bisa jadi éta téh barang méwah anu can kungsi dicepeng ku sorangan. Risa mesem, tuluy nyium bageur ka si budak. "Bapa, teu sawos-wios. Tétéh keur bosen ogé," ceuk Risa ka bapana. Mimitina si budak neuteup heula ka bapana, ménta idin. Saenggeus bapana unggeuk bari mesem isin, paroman beungeut si budak langsung robah marahmay pisan. Ramo leutikna nampa HP Risa kalayan ati-ati, siga keur nyepeng barang anu pangmahalna di dunya. Sapanjang karéta eureun di sababaraha stasion, si budak antusias pisan nyoo jeung nonton video tina HP Risa. Imutna teu bérés-bérés, sora seuri leutikna anu haneut mindeng kadéngé di antara sora mesin karéta. Bapana sababaraha kali mangut ka Risa, némbongkeun rasa nganuhunkeun anu pohara jerona tina sorot panonna. Nalika karéta nepi di stasion tujuan si bapa, si budak mulangkeun HP-na ka Risa. "Nuhun nya, Tétéh bageur," ceuk si budak bari ngasongkeun leungeun leutikna, sasalaman jeung nyium leungeun Risa. "Sami-sami, bageur. Sing pinter nya," walon Risa bari ngusapan sirahna. Risa neuteup tonggong si bapa jeung anakna anu lalaunan leungit di antara jalma-jalma anu kaluar ti stasion. Aya rasa bagja anu haneut pisan nyaliara dina dada Risa. Manéhna sadar, kalemesan haté jeung perhatian leutik anu dibikeun ka batur sacara ihlas, bisa jadi tétéla mangrupa kenangan munggaran anu kacida éndahna jeung moal dipohokeun sapanjang hirup budak éta. 1tbj664cwlej2e2ux449bq4mizcstun 3 3800127 7284118 2026-08-14T07:17:34Z Welcoming Bot 9525 Welcome to Wikimedia Incubator! 7284118 wikitext text/x-wiki <div style="margin:.5em;"> {{Welcome-toolbox |create=(to create a wiki) |lang-support=Language support |float=right }} Welcome to Wikimedia Incubator! At the right there are some important links, and here are some tips and info: * If you haven't created a user page yet, please [[Special:MyPage|create one]] with for example [[Incubator:Babel|Babel templates]] on it. * You can select your interface language in [[Special:Preferences|your preferences]]. * If you make articles, templates or categories, don't forget to add a [[Help:FAQ#Prefix|prefix]]! * If your knowledge of English is good, you can [[Incubator:Translation project|help with translating]] pages to other languages you know, so more people can understand them! * If you want to translate the interface, please go to [[translatewiki:|Translatewiki.net]] and follow their instructions. If you have any questions, feel free to ask them on [[Incubator:Community Portal]]. </div> -- [[User:Welcoming Bot|Welcoming Bot]] 07:17, 14 August 2026 (UTC) kt4kpn8rxj82qt3gxd03lrmt0fo49no 0 3800128 7284124 2026-08-14T07:20:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချေမုန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕèmòʊɴ့/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆန်ကို ညက်အောင် ထောင်းထားရေ မုန့်မှုန်ဖြင့် ခွက်မာထည့်ပနာ ပေါင်းအိုးအထက်မာ တင်ကာ ပ..." 7284124 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချေမုန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕèmòʊɴ့/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆန်ကို ညက်အောင် ထောင်းထားရေ မုန့်မှုန်ဖြင့် ခွက်မာထည့်ပနာ ပေါင်းအိုးအထက်မာ တင်ကာ ပေါင်းထားရေ စားစရာ မုန့်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === steamed rice cake === ဗမာ === ဆန်ကို ညက်အောင် ထောင်းထားသော မုန့်မှုန်ဖြင့် ခွက်တွင်ထည့်၍ ပေါင်းအိုးအထက်၌ တင်ကာ ပေါင်းထားသော စားစရာ မုန့်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] g29izcqewpwgp870csi674me2484l4l 0 3800129 7284125 2026-08-14T07:21:07Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချင်းစင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕɪ́ɴsɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဆီး) တခွက်တိုက်ခြင်းနန့် သီခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === A drink be death === ဗမာ === (ဆေး) တ..." 7284125 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချင်းစင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕɪ́ɴsɪ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဆီး) တခွက်တိုက်ခြင်းနန့် သီခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === A drink be death === ဗမာ === (ဆေး) တစ်ခွက်တိုက်ခြင်းဖြင့် သေခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3tpsazsy9ixw7ti2qt0p6twk938hvjh 0 3800130 7284126 2026-08-14T07:21:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချင်းပြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕɪ́ɴpɹï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) (ဆီးတခွက်တည်းဖြင့် သီခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === A drink be death === ဗမာ === (ဥပစါ) (..." 7284126 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချင်းပြီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕɪ́ɴpɹï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဥပစါ) (ဆီးတခွက်တည်းဖြင့် သီခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === A drink be death === ဗမာ === (ဥပစါ) (ဆေးတစ်ခွက်တည်းဖြင့် သေခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] n90dqhilearzpblpu7q6y6ruhm3202m 0 3800131 7284127 2026-08-14T07:21:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချင်းလန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕɪ́ɴlàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဆီး) တခွက်တိုက်ခြင်းနန့် သီခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === A drink be death === ဗမာ === (ဆေး) တ..." 7284127 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ချင်းလန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔɕɪ́ɴlàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (ဆီး) တခွက်တိုက်ခြင်းနန့် သီခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်ရေ === အင်္ဂလိပ် === A drink be death === ဗမာ === (ဆေး) တစ်ခွက်တိုက်ခြင်းဖြင့် သေခြင်းအဆုံးသို့ ရောက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p4bjxn5mtn1n5y9zpszyojl25dm8y60 0 3800132 7284128 2026-08-14T07:21:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ခွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔkʰwɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြီးပြားဝိုင်း နှစ်ချပ်ဧ့ အလယ်ခွက်မာ ကြိုးတပ်ပြီးကေ အချင်းချင်း ခတ်တီးရရေ တူရိယာတမျိုး..." 7284128 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ခွင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔkʰwɪ́ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြီးပြားဝိုင်း နှစ်ချပ်ဧ့ အလယ်ခွက်မာ ကြိုးတပ်ပြီးကေ အချင်းချင်း ခတ်တီးရရေ တူရိယာတမျိုး။ သံသာခွက်ခွင်း၊ ခရုသင်းသည်၊ ဒုံမင်းထမ်းပိုး၊ သံပြိုင်နှိုးဗျာယ် (ရခိုင်ကာ) === အင်္ဂလိပ် === type of instruments === ဗမာ === ကြေးပြားဝိုင်း နှစ်ချပ်၏ အလယ်ခွက်တွင် ကြိုးတပ်၍ အချင်းချင်း ခတ်တီးရသော တူရိယာတစ်မျိုး။ သံသာခွက်ခွင်း၊ ခရုသင်းသည်၊ ဒုံမင်းတံပိုး၊ သံပြိုင်နှိုးလျက် (ရခိုင်ကာ) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hpuqigqxsh7uwazr4ickhn58ydxoesd 0 3800133 7284129 2026-08-14T07:22:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်စောင်းသတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔsáʊɴθaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဆင့်အတန်း တူညီရေ ဘဝတူ အချင်းချင်း သဖောကွဲလွဲရန် ဖြစ်ကတ်တေ === အင်္ဂလိပ် === disagree === ဗမာ ===..." 7284129 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်စောင်းသတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔsáʊɴθaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အဆင့်အတန်း တူညီရေ ဘဝတူ အချင်းချင်း သဖောကွဲလွဲရန် ဖြစ်ကတ်တေ === အင်္ဂလိပ် === disagree === ဗမာ === အဆင့်အတန်း တူညီသည့် ဘဝတူ အချင်းချင်း သဘော ကွဲလွဲရန် ဖြစ်ကြသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hi76lifpaprmmn2kfimibg2k400nu53 0 3800134 7284131 2026-08-14T07:23:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်တောင်းပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔtáʊɴpɹàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စုန်း၊ ဖုတ်၊ ဆစ္ဆီ၊ သဆီ အစဟိရေ မကောင်းဆိုးဝါးရို့ကို အစာထည့် ကျွေးရရေ အောက်ခြီပါရ..." 7284131 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်တောင်းပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔtáʊɴpɹàɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စုန်း၊ ဖုတ်၊ ဆစ္ဆီ၊ သဆီ အစဟိရေ မကောင်းဆိုးဝါးရို့ကို အစာထည့် ကျွေးရရေ အောက်ခြီပါရေ ခေါပန်းတောင်း === အင်္ဂလိပ် === knock cup === ဗမာ === စုန်း၊ ဖုတ်၊ တစ္ဆေ စသော မကောင်းဆိုးဝါးတို့ကို အစာထည့် ကျွေးရသော အောက်ခြေပါသော ခေါပန်းတောင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5ixiz9xpf5h6n0x2x9cw49isspsellv 0 3800135 7284133 2026-08-14T07:24:09Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်မှောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔm̥ɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်အကျွံ (စားရေ။) အလွန်အကျွံ (စားသည်) === အင်္ဂလိပ် === moderate eating === ဗမာ === အလွန်အကျွ..." 7284133 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်မှောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔm̥ɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အလွန်အကျွံ (စားရေ။) အလွန်အကျွံ (စားသည်) === အင်္ဂလိပ် === moderate eating === ဗမာ === အလွန်အကျွံ (စားသည်။) အလွန်အမင်း (စားသည်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] hv4h5xnkjpufwey754vx0m3utjjhbf7 0 3800136 7284136 2026-08-14T07:24:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်းချက်ဖို့ ဖိုခုံလောက် ဆိုင်ထားရေ့ မီးဖို။ ထမင်းကျက်ကေ ခွင်ကအိုးကို ထုတ်ယူခ။ ၂၊ အုပ်ချုပ်မှု..." 7284136 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်းချက်ဖို့ ဖိုခုံလောက် ဆိုင်ထားရေ့ မီးဖို။ ထမင်းကျက်ကေ ခွင်ကအိုးကို ထုတ်ယူခ။ ၂၊ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရေ အရပ် အပိုင်းအရာ။ ကန့်သတ် ပိုင်းခြာထားရေ အရပ်ဒေသ။ အကျယ်အဝန်း။ ၃၊ တခွင်တပြင်။ တစုတဝန်း။ လူတလွှား။ ပတ်ပတ်မွိန့်ကျင်၊ ရက်ကန်းခွင်ကို၊ ဝင်ရုံဝင === အင်္ဂလိပ် === make or build a fire === ဗမာ === ထမင်းချက်ရန် ဖိုခုံလောက် ဆိုင်ထားသည့် မီးဖို။ ထမင်းကျက်ကေ ခွင်ကအိုးကို ထုတ်ယူခ။ ၂၊ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အရပ် အပိုင်းအခြား။ ကန့်သတ် ပိုင်းခြားထားသော အရပ်ဒေသ။ အကျယ်အဝန်း။ ၃၊ တစ်ခွင်တစ်ပြင်။ တစ်စုတစ်ဝန်း။ လူတလွှား။ ပတ်ပတ်မွိန့်ကျင်၊ ရက်ကန်းခွင်ကို၊ ဝင်ရုံဝင == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ/}} === နာမဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|နာမဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ စိကေချေ ကွေးဝိုက်သော။ ခြီခွင်၊ လက်ခွင် စရေ။ ၂၊ ပြားချပ်ချပ် ဟိရေ။ ထိပ်ခွင်မာ လောက်စာသီးကျလို့ သွီးထွက်တေ === အင်္ဂလိပ် === bowleg === ဗမာ === ၁၊ အနည်းငယ် ကွေးဝိုက်သော။ ခြီခွင်၊ လက်ခွင် စသည်။ ၂၊ ပြားချပ်ချပ် ရှိသော။ ထိပ်ခွင်မှာ လောက်စာသီးကျလို့ သွီးထွက်တေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] i9l2g9ned1vrdaangevrl35190nmull 0 3800137 7284137 2026-08-14T07:25:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ခနောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴkʰnɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘိတ်မြေဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရာမာ မီးသျှိန်ထက်မာ အို..." 7284137 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ခနောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴkʰnɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘိတ်မြေဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရာမာ မီးသျှိန်ထက်မာ အိုးတင်ရန် ပြုလုပ်ထားရေ ဝန်။ ခုံတောက် === အင်္ဂလိပ် === tripod stand === ဗမာ === ရွှံ့မြေဖြင့် လည်းကောင်း၊ သံဖြင့် လည်းကောင်း ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရာ၌ မီးရှိန်ထက်တွင် အိုးတင်ရန် ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်း။ ဖိုခနောက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] f4kdol04ouhfqpzmwrm4jl61qm4394w 0 3800138 7284138 2026-08-14T07:25:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ခလောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴkʰlɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘိတ်မြေဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရာမာ မီးသျှိန်ထက်မာ အို..." 7284138 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ခလောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴkʰlɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဘိတ်မြေဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရာမာ မီးသျှိန်ထက်မာ အိုးတင်ရန် ပြုလုပ်ထားရေ ဝန်။ ခုံတောက် === အင်္ဂလိပ် === tripod stand === ဗမာ === ရွှံ့မြေဖြင့် လည်းကောင်း၊ သံဖြင့် လည်းကောင်း ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရာ၌ မီးရှိန်ထက်တွင် အိုးတင်ရန် ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်း။ ဖိုခနောက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7nioipaxxsutrf74as7i36f1deoxmmp 0 3800139 7284140 2026-08-14T07:26:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ပေါင်းမုန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔpèàɪ́ɴmòʊɴ့/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆန်ကို ညက်အောင် ထောင်းထားရေ မုန့်မှုန်ဖြင့် ခွက်မာထည့်ပနာ ပေါင်းအိုးအထက်မာ တ..." 7284140 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွက်ပေါင်းမုန့် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɛʔpèàɪ́ɴmòʊɴ့/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆန်ကို ညက်အောင် ထောင်းထားရေ မုန့်မှုန်ဖြင့် ခွက်မာထည့်ပနာ ပေါင်းအိုးအထက်မာ တင်ကာ ပေါင်းထားရေ စားစရာ မုန့်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === steamed rice cake === ဗမာ === ဆန်ကို ညက်အောင် ထောင်းထားသော မုန့်မှုန်ဖြင့် ခွက်တွင်ထည့်၍ ပေါင်းအိုးအထက်၌ တင်ကာ ပေါင်းထားသော စားစရာ မုန့်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tregni6ss5vpkggu4xqkgd6y4pliudj 0 3800140 7284141 2026-08-14T07:27:38Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ခြီထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴkʰɹìtʰɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်း၊ ဟင်းချက်ဖို့ အိုးကို ခုခံ ထောက်ပင့်ထားရေ အချောင်းအတံ === အင်္ဂလိပ် === tripod stand === ဗ..." 7284141 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ခြီထောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴkʰɹìtʰɔ́ɛʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်း၊ ဟင်းချက်ဖို့ အိုးကို ခုခံ ထောက်ပင့်ထားရေ အချောင်းအတံ === အင်္ဂလိပ် === tripod stand === ဗမာ === ထမင်း၊ ဟင်းချက်ရန် အိုးကို ခုခံ ထောက်ပင့်ထားသော အချောင်းအတံ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 4zd3h0dv42i0c4phl434vno0g13u591 0 3800141 7284142 2026-08-14T07:27:57Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ဆရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴsʰɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထားရေ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရေ နယ်ပယ်ခရိုင် တခုကို အုပ်ချုပ်ရေ အုပ်ချုပ်ရီးမ..." 7284142 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင်ဆရာ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴsʰɹà/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထားရေ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရေ နယ်ပယ်ခရိုင် တခုကို အုပ်ချုပ်ရေ အုပ်ချုပ်ရီးမှုး။ နယ်ပိုင် === အင်္ဂလိပ် === feudal lord === ဗမာ === ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထားသော အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ နယ်ပယ်ခရိုင် တစ်ခုကို အုပ်ချုပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးမှုး။ နယ်ပိုင် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 77uz7pzbezdl93bky8p26s6qq01x6h4 0 3800142 7284143 2026-08-14T07:30:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်တိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့tàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျရောက်ရေ့ တာဝန် ပျက်ကွက်မှုကြောင့် ဥပဒေအရ တောင်းပန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === ask leave === ဗမာ === ကျရော..." 7284143 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်တိုင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့tàɪɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကျရောက်ရေ့ တာဝန် ပျက်ကွက်မှုကြောင့် ဥပဒေအရ တောင်းပန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === ask leave === ဗမာ === ကျရောက်သည့် တာဝန် ပျက်ကွက်မှုကြောင့် ဥပဒေအရ တောင်းပန်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5plodizshetae21otryhwrlqnjesf05 0 3800143 7284144 2026-08-14T07:30:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်တောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့táʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းကိစ္စ တခုခုကို အချုပ်အချယ် မဟိဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တောင်းပန်ရေ === အင်္ဂလိပ..." 7284144 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်တောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့táʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းကိစ္စ တခုခုကို အချုပ်အချယ် မဟိဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တောင်းပန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === ask permission === ဗမာ === အကြောင်းကိစ္စ တစ်ခုခုကို အချုပ်အချယ် ကင်းမဲ့စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တောင်းပန်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 7oottzdf3occ4ldkjlp8hmasychuqgv 0 3800144 7284145 2026-08-14T07:31:02Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်ပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့pï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းကိစ္စ တခုခုကို အချုပ်အချယ် မဟိဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တောင်းပန်ရေကို ဆန္ဒအတိုင်း..." 7284145 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်ပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့pï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းကိစ္စ တခုခုကို အချုပ်အချယ် မဟိဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တောင်းပန်ရေကို ဆန္ဒအတိုင်း ဖြစ်စီသည် === အင်္ဂလိပ် === give permission === ဗမာ === အကြောင်းကိစ္စ တစ်ခုခုကို အချုပ်အချယ် ကင်းမဲ့စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တောင်းပန်သည်ကို ဆန္ဒအတိုင်း ဖြစ်စေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] mvayzkkhlwbfifh7t9j1uhjux9wzcj9 0 3800145 7284146 2026-08-14T07:32:20Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်ပန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့pàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းကိစ္စ တခုခုကို အချုပ်အချယ် မဟိဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တောင်းပန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === ask l..." 7284146 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင့်ပန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ့pàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြောင်းကိစ္စ တခုခုကို အချုပ်အချယ် မဟိဘဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ တောင်းပန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === ask leave === ဗမာ === အကြောင်းကိစ္စ တစ်ခုခုကို အချုပ်အချယ် ကင်းမဲ့စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တောင်းပန်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 93y3tr0t27kvgl0wibnjq3o7daqzizv 0 3800146 7284147 2026-08-14T07:35:04Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်းချက်ဖို့ ဖိုခုံလောက် ဆိုင်ထားရေ့ မီးဖို။ ထမင်းကျက်ကေ ခွင်ကအိုးကို ထုတ်ယူခ။ ၂၊ အုပ်ချုပ်မှု..." 7284147 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမင်းချက်ဖို့ ဖိုခုံလောက် ဆိုင်ထားရေ့ မီးဖို။ ထမင်းကျက်ကေ ခွင်ကအိုးကို ထုတ်ယူခ။ ၂၊ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရေ အရပ် အပိုင်းအရာ။ ကန့်သတ် ပိုင်းခြာထားရေ အရပ်ဒေသ။ အကျယ်အဝန်း။ ၃၊ တခွင်တပြင်။ တစုတဝန်း။ လူတလွှား။ ပတ်ပတ်မွိန့်ကျင်၊ ရက်ကန်းခွင်ကို၊ ဝင်ရုံဝင === အင်္ဂလိပ် === make or build a fire === ဗမာ === ထမင်းချက်ရန် ဖိုခုံလောက် ဆိုင်ထားသည့် မီးဖို။ ထမင်းကျက်ကေ ခွင်ကအိုးကို ထုတ်ယူခ။ ၂၊ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အရပ် အပိုင်းအခြား။ ကန့်သတ် ပိုင်းခြားထားသော အရပ်ဒေသ။ အကျယ်အဝန်း။ ၃၊ တစ်ခွင်တစ်ပြင်။ တစ်စုတစ်ဝန်း။ လူတလွှား။ ပတ်ပတ်မွိန့်ကျင်၊ ရက်ကန်းခွင်ကို၊ ဝင်ရုံဝင == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] bqzs86y9ip23izrjdxvlfdx2uyuyis0 0 3800147 7284148 2026-08-14T07:37:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထက်သော ပိုင်ဖြင့် ခုတ်ဖြတ်ရေ။ လျင်ဆွမနီ၊ စီးတော်လှီကို၊ ခွတ်မည်ရာ (စန္ဒြား)။ သစ်မပြောင့်သော်၊..." 7284148 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ထက်သော ပိုင်ဖြင့် ခုတ်ဖြတ်ရေ။ လျင်ဆွမနီ၊ စီးတော်လှီကို၊ ခွတ်မည်ရာ (စန္ဒြား)။ သစ်မပြောင့်သော်၊ ဖြောင့်ကာခွတ်လို့ (ကော်)။ ရွှီဖေသာ အစဟိစွာရို့ကို ဝတ္တုဝန် တခုခုဖြစ်ယောင် ပြုလုပ်ရေ။ လက်ကောက်၊ နဠေါင်းခွတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === cup === ဗမာ === ၁၊ ထက်သော အသွားဖြင့် ခုတ်ဖြတ်သည်။ လျင်ဆွမနီ၊ စီးတော်လှီကို၊ ခွတ်မည်ရာ (စန္ဒြား)။ သစ်မပြောင့်သော်၊ ဖြောင့်ကာခွတ်လို့ (ကော်)။ ရွှေငွေ စသည်တို့ကို ဝတ္တုပစ္စည်း တစ်ခုခုဖြစ်အောင် ပြုလုပ်သည်။ လက်ကောက်၊ နဠေါင်းခွတ်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောခြုံတိကို ခုတ်ထွင် ထွင်ရေ။ တောခွတ်တေ === အင်္ဂလိပ် === clear jungle === ဗမာ === တောချုံများကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းသည်။ တောခွတ်တေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] eo7vxpz1tdqfznzgt5x66fu6vqwznjo 0 3800148 7284149 2026-08-14T07:37:46Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ခွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔkʰwaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွတ်ခွတ်ဟု ခြောင်းဆိုးသော အသံ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခွတ်ခွတ်ဟု ချောင်းဆိုးသော အသံ == {{Wt/rki/=rki=}} ==..." 7284149 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ခွတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔkʰwaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခွတ်ခွတ်ဟု ခြောင်းဆိုးသော အသံ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === ခွတ်ခွတ်ဟု ချောင်းဆိုးသော အသံ == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ခွတ်၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔkʰwaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တခွတ်ခွတ် မပြတ်ခြောင်းဆိုးရေ === အင်္ဂလိပ် === cough === ဗမာ === တခွတ်ခွတ် မပြတ်ချောင်းဆိုးသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] jjjhnly2w88fl8lt6zoiy4sh7pxyt4m 0 3800149 7284150 2026-08-14T07:38:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ဆတ်ခွတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔsʰaʔkʰwaʔlaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တခုထက်တခု မကြီးမငယ်။ ၂၊ တဆင့်ပြီး တဆင့်။ အဆင့်ဆင့်။ အထပ်ထပ် === အင်္ဂလိပ် === step by step ==..." 7284150 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ဆတ်ခွတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔsʰaʔkʰwaʔlaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ တခုထက်တခု မကြီးမငယ်။ ၂၊ တဆင့်ပြီး တဆင့်။ အဆင့်ဆင့်။ အထပ်ထပ် === အင်္ဂလိပ် === step by step === ဗမာ === ၁၊ တစ်ခုထက်တစ်ခု မကြီးမငယ်။ ၂၊ တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်။ အဆင့်ဆင့်။ အထပ်ထပ် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] p588lvzudcpjan1o8q81obkoueqmr5a 0 3800150 7284151 2026-08-14T07:38:21Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်တောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔtɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပိုင်းပိုင်း ဖြစ်ယောင် ခွပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === cut === ဗမာ === အပိုင်းပိုင်း ဖြစ်အောင် ခုတ်သည် == က..." 7284151 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်တောက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔtɔ́ɛʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အပိုင်းပိုင်း ဖြစ်ယောင် ခွပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === cut === ဗမာ === အပိုင်းပိုင်း ဖြစ်အောင် ခုတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dhddjf8ky2pnp2hmsn7zekgtkclh70j 0 3800151 7284152 2026-08-14T07:38:39Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ပြင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔpɹɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောခြုံတိကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းသော လယ်မြီ === အင်္ဂလိပ် === paddy land === ဗမာ === တောခ..." 7284152 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်ပြင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔpɹɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တောခြုံတိကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းသော လယ်မြီ === အင်္ဂလိပ် === paddy land === ဗမာ === တောချုံများကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းသော လယ်မြေ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] e5440jjx13zgk1zxql0th4lkoyt023k 0 3800152 7284153 2026-08-14T07:39:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်လီခွတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔlíkʰwaʔlaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မြီမျက်နှာပြင် အာ့လုံးပြင်နိန်ရေ မဟုတ်ခြင်း။ ၂၊ နိမ့်တုံတခါ မြင့်တုံတချက်၊ လှို..." 7284153 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်လီခွတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔlíkʰwaʔlaʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ မြီမျက်နှာပြင် အာ့လုံးပြင်နိန်ရေ မဟုတ်ခြင်း။ ၂၊ နိမ့်တုံတခါ မြင့်တုံတချက်၊ လှိုင်းတက် လှိုင်းသက်ပိုင်ယှောင် လမ်းခရီး === အင်္ဂလိပ် === rough road === ဗမာ === ၁၊ မြေမျက်နှာပြင် တပြေးတည်း ပြန့်ပြူးသည် မဟုတ်ခြင်း။ ၂၊ နိမ့်တုံတစ်ခါ မြင့်တုံတစ်ချက်၊ လှိုင်းတက် လှိုင်းသက်ကဲ့သို့သော လမ်းခရီး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 09s06xmnu2mlbryc0duo7en658xn3at 0 3800153 7284154 2026-08-14T07:39:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်လတ်ခွတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔlaʔkʰwaʔlaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြိုးကြား ကြိုးကြား။ ရံဖိရံခါ။ ကွက်ကျား ကွက်ကျား။ အကြားအကြား === အင်္..." 7284154 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်လတ်ခွတ်လတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔlaʔkʰwaʔlaʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြိုးကြား ကြိုးကြား။ ရံဖိရံခါ။ ကွက်ကျား ကွက်ကျား။ အကြားအကြား === အင်္ဂလိပ် === sometimes === ဗမာ === ကြိုးကြား ကြိုးကြား။ ရံဖန်ရံခါ။ ကွက်ကျား ကွက်ကျား။ အကြားအကြား == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 9famhiapmngfebc37j5z7f6wgicwtkh 0 3800154 7284155 2026-08-14T07:39:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်သတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔθaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သီယောင် ပြုရေ။ ဒါးဖြင့် သတ်ဖြတ်ရေ။ ငါမာနီပါရေ သန်ဗျာယ် ဒါးနန့်၊ ငါလျှင်ခွတ်သတ်မည် (ဓမ္မက) ===..." 7284155 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွတ်သတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwaʔθaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သီယောင် ပြုရေ။ ဒါးဖြင့် သတ်ဖြတ်ရေ။ ငါမာနီပါရေ သန်ဗျာယ် ဒါးနန့်၊ ငါလျှင်ခွတ်သတ်မည် (ဓမ္မက) === အင်္ဂလိပ် === kill === ဗမာ === သေအောင် ပြုသည်။ ဒါးဖြင့် သတ်ဖြတ်သည်။ ငါမှာပါရေ သန်လျက် ဒါးနန့်၊ ငါလျှင်ခွတ်သတ်မည် (ဓမ္မက) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6vhyl8qggzp35da1npw8g64ssrj513n 0 3800155 7284156 2026-08-14T07:40:37Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပင်မမှ အခက်နှစ်ခု၊ သုံးခု ခွဲထွက်သော အရာ။ ၂၊ လမ်းနှစ်ခု၊ သုံးခုအစဟိစွာ ဖြာထွက်သော အရပ်။ ၃၊ စပါးအမျိ..." 7284156 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပင်မမှ အခက်နှစ်ခု၊ သုံးခု ခွဲထွက်သော အရာ။ ၂၊ လမ်းနှစ်ခု၊ သုံးခုအစဟိစွာ ဖြာထွက်သော အရပ်။ ၃၊ စပါးအမျိုးနာမည် တခု။ ၄၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်ရရေ အခြီအရဲ။ ၅၊ ဆန့်ကျင် ဖီဆန်ခြင်း။ ကန့်လန့်ဖီလာဖြစ်ခြင်း === အင်္ဂလိပ် === do not fit === ဗမာ === ၁၊ ပင်မမှ အခက်နှစ်ခု၊ သုံးခု ခွဲထွက်သော အရာ။ ၂၊ လမ်းနှစ်ခု၊ သုံးခုစသည် ဖြာထွက်သော အရပ်။ ၃၊ စပါးအမျိုးအမည် တစ်ခု။ ၄၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်ရသော အခြေအနေ။ ၅၊ ဆန့်ကျင် ဖီဆန်ခြင်း။ ကန့်လန့်ဖီလာဖြစ်ခြင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1cs2wb89q63yodpnvtwzml17gfva6af 0 3800156 7284157 2026-08-14T07:40:53Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွံဆတ်ပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwəɴsʰaʔpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခက်အလက် ကြွပ်ဆတ်သော အပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အခက်အလက် ကြွပ်ဆတ်သော အပင်တစ်မျိ..." 7284157 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွံဆတ်ပင် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwəɴsʰaʔpɪ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခက်အလက် ကြွပ်ဆတ်သော အပင်တမျိုး === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === အခက်အလက် ကြွပ်ဆတ်သော အပင်တစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2ts0phim5ev3ohaklrxfe7zge06dxx7 0 3800157 7284158 2026-08-14T07:41:11Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွံဝါသျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwəɴwàʃè/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခွံဝါသော ကောက်လတ် စပါးတမျိုးဧ့ နာမည် === အင်္ဂလိပ် === paddy === ဗမာ === အခွံဝါသော ကောက်လတ် စပါးတစ်မျ..." 7284158 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွံဝါသျှေ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰwəɴwàʃè/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခွံဝါသော ကောက်လတ် စပါးတမျိုးဧ့ နာမည် === အင်္ဂလိပ် === paddy === ဗမာ === အခွံဝါသော ကောက်လတ် စပါးတစ်မျိုး၏ အမည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] rds4ufo8vuzwizmqdwiwl0445a0nlyv 0 3800158 7284159 2026-08-14T07:41:32Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပင်မမှ အခက်နှစ်ခု၊ သုံးခု ခွဲထွက်သော အရာ။ ၂၊ လမ်းနှစ်ခု၊ သုံးခုအစဟိစွာ ဖြာထွက်သော အရပ်။ ၃၊ စပါးအမျိ..." 7284159 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰw/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ပင်မမှ အခက်နှစ်ခု၊ သုံးခု ခွဲထွက်သော အရာ။ ၂၊ လမ်းနှစ်ခု၊ သုံးခုအစဟိစွာ ဖြာထွက်သော အရပ်။ ၃၊ စပါးအမျိုးနာမည် တခု။ ၄၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်ရရေ အခြီအရဲ။ ၅၊ ဆန့်ကျင် ဖီဆန်ခြင်း။ ကန့်လန့်ဖီလာဖြစ်ခြင်း === အင်္ဂလိပ် === do not fit === ဗမာ === ၁၊ ပင်မမှ အခက်နှစ်ခု၊ သုံးခု ခွဲထွက်သော အရာ။ ၂၊ လမ်းနှစ်ခု၊ သုံးခုစသည် ဖြာထွက်သော အရပ်။ ၃၊ စပါးအမျိုးအမည် တစ်ခု။ ၄၊ ဟိုမရောက် သည်မရောက် ဖြစ်ရသော အခြေအနေ။ ၅၊ ဆန့်ကျင် ဖီဆန်ခြင်း။ ကန့်လန့်ဖီလာဖြစ်ခြင်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 1cs2wb89q63yodpnvtwzml17gfva6af 0 3800159 7284160 2026-08-14T07:42:00Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်ယာ ဟင်းခင်းခြံမှ ထွက်သော ဝန် === အင်္ဂလိပ် === Home-grown === ဗမာ === လယ်ယာ ဥယျာဉ်ခြံမှ ထွက်သော ပစ္စည်း == ကိုးက..." 7284160 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်ယာ ဟင်းခင်းခြံမှ ထွက်သော ဝန် === အင်္ဂလိပ် === Home-grown === ဗမာ === လယ်ယာ ဥယျာဉ်ခြံမှ ထွက်သော ပစ္စည်း == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] teg5k13osuhdgu185f7a9bdfco6cw6i 0 3800160 7284161 2026-08-14T07:42:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်စိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴsaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြိုးစား အားထုတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === with might and main === ဗမာ === ကြိုးစား အားထုတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV..." 7284161 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်စိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴsaɪʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ကြိုးစား အားထုတ်သည် === အင်္ဂလိပ် === with might and main === ဗမာ === ကြိုးစား အားထုတ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 58s8u7e6kcqzhk7frdwx9gv03e4j8z9 0 3800161 7284162 2026-08-14T07:42:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်အား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမ်းချီ ရွက်ဆောင်နှိုင်ရေ အင်အား။ အရည်အခြင်း။ သတ္တိ === အင်္ဂလိပ် === strength === ဗမာ === ထမ်းချီ ရွက်ဆောင..." 7284162 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်အား === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴá/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ထမ်းချီ ရွက်ဆောင်နှိုင်ရေ အင်အား။ အရည်အခြင်း။ သတ္တိ === အင်္ဂလိပ် === strength === ဗမာ === ထမ်းချီ ရွက်ဆောင်နိုင်သော အင်အား။ အရည်အချင်း။ သတ္တိ == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] ghthw273njvbyspb5w9es3wel2zt1f6 0 3800162 7284163 2026-08-14T07:43:34Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်အားစိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴásaɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မနားမနီ ကြိုးကုတ်လုံ့လ အားထုတ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === with might and main === ဗမာ === မနားမနေ..." 7284163 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်အားစိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴásaɪʔ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မနားမနီ ကြိုးကုတ်လုံ့လ အားထုတ်ဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === with might and main === ဗမာ === မနားမနေ ကြိုးကုတ်လုံ့လ အားထုတ်လျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 5dkzievghi73frdgwjgae8m050uwr8s 0 3800163 7284164 2026-08-14T07:44:01Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်ယာ ဟင်းခင်းခြံမှ ထွက်သော ဝန် === အင်္ဂလိပ် === Home-grown === ဗမာ === လယ်ယာ ဥယျာဉ်ခြံမှ ထွက်သော ပစ္စည်း == {{Wt/rki/=rki=}}..." 7284164 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === လယ်ယာ ဟင်းခင်းခြံမှ ထွက်သော ဝန် === အင်္ဂလိပ် === Home-grown === ဗမာ === လယ်ယာ ဥယျာဉ်ခြံမှ ထွက်သော ပစ္စည်း == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်း၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴ/}} === ပစ္စည်း === *{{Wt/rki/head|rki|ပစ္စည်း}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားလုံးကို ရွီတွက်ရာမာ အသုံးပြုရရေ စကားလုံး။ တခွန်းခေါ် ကျော်ကျော်မထူး၊ နှစ်ခွန်းခေါ် ကျော်ကျော်မထူး(ဇမ်း) === အင်္ဂလိပ် === counting speech === ဗမာ === စကားလုံးကို ရေတွက်ရာတွင် အသုံးပြုရသော စကားလုံး။ တခွန်းခေါ် ကျော်ကျော်မထူး၊ နှစ်ခွန်းခေါ် ကျော်ကျော်မထူး(ဇမ်း) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 08z5fxzyjm0qfco5scgml4tru7x3bdw 0 3800164 7284165 2026-08-14T07:44:17Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtaɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝန်ရောင်းချရာမာ ဈီးမှန်၊ ဝန်မှန်၊ တခွန်းတိုက်စကား။ (ဈီးဆိုက်စရာ မလို) === အင်္ဂလိပ် === prevailing price..." 7284165 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတိုက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtaɪʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဝန်ရောင်းချရာမာ ဈီးမှန်၊ ဝန်မှန်၊ တခွန်းတိုက်စကား။ (ဈီးဆိုက်စရာ မလို) === အင်္ဂလိပ် === prevailing price === ဗမာ === ပစ္စည်းရောင်းချရာ၌ ဈေးမှန်၊ ပစ္စည်းမှန်၊ တစ်ခွန်းတိုက်စကား။ (ဈေးဆိုက်စရာ မလို) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] a7bodma5v8cot6u1uqr94dawq2uxzj6 0 3800165 7284166 2026-08-14T07:44:31Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတိုင်းချီချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtáɪɴɕíɕ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားပြောတိုင်း ပြောတိုင်းသော အခါရို့မာ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော စက..." 7284166 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတိုင်းချီချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtáɪɴɕíɕ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားပြောတိုင်း ပြောတိုင်းသော အခါရို့မာ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော စကားတိကို ပြောဆိုမြဲ ပြောဆိုခြင်းကို ပြုဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === စကားပြောတိုင်း ပြောတိုင်းသော အခါတို့၌ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော စကားများကို ပြောဆိုမြဲ ပြောဆိုခြင်းကို ပြုလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 15j2par2ijy8xfqddxktq7gmjnol42c 0 3800166 7284168 2026-08-14T07:44:49Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတိုင်းပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtáɪɴpɹàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားပြောသမျှ ပြန်လှန် ပြောဆိုရေ === အင်္ဂလိပ် === talk back === ဗမာ === စကားပြောသမျှ ပြန်လှန်..." 7284168 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတိုင်းပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtáɪɴpɹàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားပြောသမျှ ပြန်လှန် ပြောဆိုရေ === အင်္ဂလိပ် === talk back === ဗမာ === စကားပြောသမျှ ပြန်လှန် ပြောဆိုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] nawdd9tc6g62ixvd6chfen61adubrdx 0 3800167 7284169 2026-08-14T07:45:03Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (တခုတရီသို့ လားဖို့) ခေါ်ဆောင်ရေ။ ပြည်တော်နန်းကို၊ ခွန်းတုတ်ခေါ်ကေ (ကော်) === အင်္ဂလိပ် === summon..." 7284169 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းတုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴtoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === (တခုတရီသို့ လားဖို့) ခေါ်ဆောင်ရေ။ ပြည်တော်နန်းကို၊ ခွန်းတုတ်ခေါ်ကေ (ကော်) === အင်္ဂလိပ် === summon === ဗမာ === (တစ်စုံတစ်ခုသို့ သွားရန်) ခေါ်ဆောင်သည်။ ပြည်တော်နန်းကို၊ ခွန်းတုတ်ခေါ်ကေ (ကော်) == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 3mouq0zfu6aukdbmt2p9k27zr3842ao 0 3800168 7284170 2026-08-14T07:45:56Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းဟချီချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴhɕíɕ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားပြောတိုင်း ပြောတိုင်းသော အခါရို့မာ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော စကားတိကို..." 7284170 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ခွန်းဟချီချ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰʊ́ɴhɕíɕ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စကားပြောတိုင်း ပြောတိုင်းသော အခါရို့မာ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော စကားတိကို ပြောဆိုမြဲ ပြောဆိုခြင်းကို ပြုဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === rude-violent-rough-harsh === ဗမာ === စကားပြောတိုင်း ပြောတိုင်းသော အခါတို့၌ ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော စကားများကို ပြောဆိုမြဲ ပြောဆိုခြင်းကို ပြုလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] s12ypv8otls8wm1d6e0xe70wgcybhlk 0 3800169 7284171 2026-08-14T07:46:12Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwpï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တံပက်လူ အလိုကို လိုက်လျောရေ။ လျော့ပီးရေ။ လျော့အောင်ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === indulge-gratify === ဗမာ === တစ်ဘက်သာ..." 7284171 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွပီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwpï/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === တံပက်လူ အလိုကို လိုက်လျောရေ။ လျော့ပီးရေ။ လျော့အောင်ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === indulge-gratify === ဗမာ === တစ်ဘက်သား အလိုကို လိုက်လျောသည်။ လျော့ပေးသည်။ လျော့အောင်ပြုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 0wdcxo4u0rjclf3bkyqvktecryefmnm 0 3800170 7284172 2026-08-14T07:48:06Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးကြီးပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïkɹïpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစက်အပေါက်ကြီးများ ဖြစ်နီသော ချွေး === အင်္ဂလိပ် === sweat === ဗမာ === အစက်အပေါက်ကြီးများ ဖြစ်..." 7284172 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးကြီးပေါက် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïkɹïpaʊʔ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အစက်အပေါက်ကြီးများ ဖြစ်နီသော ချွေး === အင်္ဂလိပ် === sweat === ဗမာ === အစက်အပေါက်ကြီးများ ဖြစ်နေသော ချွေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t8hnwjvkhalrfa42onh35cdgsxfh6o2 0 3800171 7284173 2026-08-14T07:48:30Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးခံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïkʰəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မမာ့ဖြစ်စီ၊ ယောက်ျားဖြစ်စီ အသားနန့်ကပ်လို့ ဝတ်သော အထဲခံတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bodice === ဗမာ === မိန်း..." 7284173 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးခံ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïkʰəɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === မမာ့ဖြစ်စီ၊ ယောက်ျားဖြစ်စီ အသားနန့်ကပ်လို့ ဝတ်သော အထဲခံတမျိုး === အင်္ဂလိပ် === bodice === ဗမာ === မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ အသားနှင့်ကပ်၍ ဝတ်သော အတွင်းခံတစ်မျိုး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] t7jla059r2llf0pnm0b87hzy32qqgkf 0 3800172 7284174 2026-08-14T07:48:52Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးငုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïŋoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ယိုထွက်နိန်ရေ ချွေးသည် အအီးဓါတ်ကြောင့် နောက်နောက်ထပ် မထွက်ပဲ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမ..." 7284174 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးငုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïŋoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ယိုထွက်နိန်ရေ ချွေးသည် အအီးဓါတ်ကြောင့် နောက်နောက်ထပ် မထွက်ပဲ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === none === ဗမာ === ယိုထွက်နေသော ချွေးသည် အအေးဓါတ်ကြောင့် နောက်တဖန် မထွက်ပဲ နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] axuwt0n1vicvzk0kjwgs8gzui5ik5il 0 3800173 7284175 2026-08-14T07:49:08Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးစီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïsï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြံအိုက်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ အလုပ်ကြမ်း လုပ်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ ထိတ်လန့်အတွက်နန့် ဖြစ်စီ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ယ..." 7284175 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးစီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïsï/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြံအိုက်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ အလုပ်ကြမ်း လုပ်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ ထိတ်လန့်အတွက်နန့် ဖြစ်စီ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ယိုထွက်လှာသော ချွေး === အင်္ဂလိပ် === clammy sweat === ဗမာ === အကြံအိုက်သည့်အခါ ဖြစ်စေ၊ အလုပ်ကြမ်း လုပ်သည့်အခါ ဖြစ်စေ၊ ထိတ်လန့်သောကြောင့် ဖြစ်စေ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ယိုထွက်လာသော ချွေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] c8xhxkn8jvao3rvwy27cz10vvaahkey 0 3800174 7284176 2026-08-14T07:49:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးစို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïsÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွေးစိကေချေ ထွက်စ ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === begin to sweat === ဗမာ === ချွေးအနည်းငယ် ထွက်စ ပြုသည် == ကိုးကား == * {{Tem..." 7284176 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးစို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïsÒ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွေးစိကေချေ ထွက်စ ပြုသည် === အင်္ဂလိပ် === begin to sweat === ဗမာ === ချွေးအနည်းငယ် ထွက်စ ပြုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] dvvsiv3k8oskew5ms8qtb1rguzgm6pg 0 3800175 7284177 2026-08-14T07:49:41Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးတတီးတီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïttïtï/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွဲတသောသော ယိုကျဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === beads of sweat === ဗမာ === ချွေးတပြိုက်ပြိုက် ယို..." 7284177 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးတတီးတီး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïttïtï/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွဲတသောသော ယိုကျဗျာယ် === အင်္ဂလိပ် === beads of sweat === ဗမာ === ချွေးတပြိုက်ပြိုက် ယိုကျလျက် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] o5kb1hyn8cnk2z1tqh4ujw920kcp0lr 0 3800176 7284178 2026-08-14T07:50:25Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးထုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïtʰoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆီးစားပနာ ချွေးထွက်အောင် လုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === distillate === ဗမာ === ဆေးစား၍ ချွေးထွက်အောင် လုပ်သည် =..." 7284178 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးထုတ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïtʰoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ဆီးစားပနာ ချွေးထွက်အောင် လုပ်ရေ === အင်္ဂလိပ် === distillate === ဗမာ === ဆေးစား၍ ချွေးထွက်အောင် လုပ်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] lzvmiplpprf5v6k3rzf1u1te9wwsabw 0 3800177 7284179 2026-08-14T07:50:34Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးထွက်သံယို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïtʰwɛʔθəɴjÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြုပ်များ ဒီးဒီးယို စီးကျဗျာယ်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းတိ..." 7284179 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးထွက်သံယို === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïtʰwɛʔθəɴjÒ/}} === ကြိယာဝိသေသန === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာဝိသေသန}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ၁၊ ခြုပ်များ ဒီးဒီးယို စီးကျဗျာယ်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းတိကို လုပ်ရအတွက်နန့် ခြုပ်များပြားစွာ ယိုစီးကျသော အနိန်နန့် === အင်္ဂလိပ် === sweat === ဗမာ === ၁၊ ချွေးများ ဒီးဒီးယို စီးကျလျက်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းများကို လုပ်ရသောကြောင့် ချွေးများပြားစွာ ယိုစီးကျသော အားဖြင့် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 2wbewwr5rssoveyighn4551ggqoufij 0 3800178 7284180 2026-08-14T07:50:40Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïpɹàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြံအိုက်လို့ ဖြစ်စီ၊ အလုပ်ကြမ်းလုပ်ပနာ ဖြစ်စီ၊ တုန်လှုပ် ချောက်ချားမှုကြောင့် ဖြစ်စီ ခ..." 7284180 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးပြန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïpɹàɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အကြံအိုက်လို့ ဖြစ်စီ၊ အလုပ်ကြမ်းလုပ်ပနာ ဖြစ်စီ၊ တုန်လှုပ် ချောက်ချားမှုကြောင့် ဖြစ်စီ ခြုပ်များ ယိုစီးထွက်ကျ လာရေ === အင်္ဂလိပ် === perspiration === ဗမာ === အကြံအိုက်၍ ဖြစ်စေ၊ အလုပ်ကြမ်းလုပ်၍ ဖြစ်စေ၊ တုန်လှုပ် ချောက်ချားမှုကြောင့် ဖြစ်စေ ချွေးများ ယိုစီးထွက်ကျ လာသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] q4yrvzxttkk1d5c52dxb0rh6x55h9jv 0 3800179 7284181 2026-08-14T07:50:55Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးလွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïlʊ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွေးလိုအပ်စွာထက် ပိုပြီးကေထွက်သည် === အင်္ဂလိပ် === sweaty === ဗမာ === ချွေးလိုအပ်သည်ထက် ပို၍ထွက်သည..." 7284181 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးလွန် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïlʊ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွေးလိုအပ်စွာထက် ပိုပြီးကေထွက်သည် === အင်္ဂလိပ် === sweaty === ဗမာ === ချွေးလိုအပ်သည်ထက် ပို၍ထွက်သည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] tw3kf6vh5jll97idf89xvo6ylp5quej 0 3800180 7284182 2026-08-14T07:51:43Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးသိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïθìaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွေးထွက် ရပ်တန့်ပြီးကေ တနားချေတဗွေချေမျှ ငြိမ်သက်စွာ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === appease-pacify-quieten === ဗမာ..." 7284182 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးသိပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïθìaʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ချွေးထွက် ရပ်တန့်ပြီးကေ တနားချေတဗွေချေမျှ ငြိမ်သက်စွာ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === appease-pacify-quieten === ဗမာ === ချွေးထွက် ရပ်တန့်ပြီးနောက် ခေတ္တမျှ ငြိမ်သက်စွာ နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6ycrof62ng259j5ia9wvti1woaefcbl 0 3800181 7284183 2026-08-14T07:51:58Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးအောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïʔáʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခန်းချောင်မာ ချွေးထွက်အောင် စောင်ခြုံလို့ အအီးသသာစွာ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === sudorific === ဗမာ ===..." 7284183 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးအောင်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïʔáʊɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === အခန်းချောင်မာ ချွေးထွက်အောင် စောင်ခြုံလို့ အအီးသသာစွာ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === sudorific === ဗမာ === အခန်းချောင်တွင် ချွေးထွက်အောင် စောင်ခြုံ၍ အေးဆေးစွာ နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 6zoe699kd0jrq8nvbe7kh49cf1s9cpi 0 3800182 7284184 2026-08-14T07:52:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးအုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïʔoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုပ်များထွက်အောင် အထည်စောင်ခြုံလို့ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === wear for sweat === ဗမာ === ချွေးများထွက်အော..." 7284184 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွီးအုပ် === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/kʰrwïʔoʊʔ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ခြုပ်များထွက်အောင် အထည်စောင်ခြုံလို့ နိန်ရေ === အင်္ဂလိပ် === wear for sweat === ဗမာ === ချွေးများထွက်အောင် အထည်စောင်ခြုံ၍ နေသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] 64ca1iwaaafqwo8y9913zn7q02picip 0 3800183 7284185 2026-08-14T07:52:47Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေညာလွမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwèɲàlʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သူတိပါးက တဆင့်စကားဖြင့် ကိုယ်တွိမြင် ပိုင် ပပိုက်နနိုက် နားသောတ ဆင်လောက်ယောင် အကျယ်ချ..." 7284185 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေညာလွမ်း === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwèɲàlʊ̀ɴ/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === သူတိပါးက တဆင့်စကားဖြင့် ကိုယ်တွိမြင် ပိုင် ပပိုက်နနိုက် နားသောတ ဆင်လောက်ယောင် အကျယ်ချဲ့ပြီး ချိုသာစွာ (နီရာအနှံ့) ပြောဆိုတတ်သူ။ လူစကားနန့် ချွေညာလွမ်းရေ (ပုံ) === အင်္ဂလိပ် === talk back-narrate === ဗမာ === သူများထံမှ တဆင့်စကားဖြင့် ကိုယ်တွေ့မြင် သကဲ့သို့ ပြေပြေပြစ်ပြစ် နားသောတ ဆင်လောက်အောင် အကျယ်ချဲ့ပြီး ချိုသာစွာ (နေရာအနှံ့) ပြောဆိုတတ်သူ။ လူစကားနန့် ချွေညာလွမ်းရေ (ပုံ) == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေညာလွမ်း၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwèɲàlʊ̀ɴ/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === ယင်းပိုင် ချိုသာစွာ ပြောဆိုရေ === အင်္ဂလိပ် === talk back-narrate === ဗမာ === ယင်းသို့ ချိုသာစွာ ပြောဆိုသည် == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] r5dk3kioyhiczux8gzn0cxcte6vaf9u 0 3800184 7284186 2026-08-14T07:53:13Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စာငှက်ရို့ကို ပျံလားယောင် မောင်းနှင်သည် === အင်္ဂလိပ် === hustle-chase === ဗမာ === စာငှက်တို့ကို ပျံသွားအောင် မေ..." 7284186 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စာငှက်ရို့ကို ပျံလားယောင် မောင်းနှင်သည် === အင်္ဂလိပ် === hustle-chase === ဗမာ === စာငှက်တို့ကို ပျံသွားအောင် မောင်းနှင်သည် == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေး၂ === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwé/}} === နာမ် === *{{Wt/rki/head|rki|နာမ်}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စာငှက်ရို့ကို ပျံလားယောင် (ချွေးဟု နှုတ်က ထွက်ပြီးကေ) မောင်းနှင်သော စကားလုံး === အင်္ဂလိပ် === hustle-chase === ဗမာ === စာငှက်တို့ကို ပျံသွားအောင် (ချွေးဟု နှုတ်မှ ထွက်၍) မောင်းနှင်သော စကားလုံး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] glohxki6tq59pxdrsmlfxvxcw6inl0b 0 3800185 7284187 2026-08-14T07:53:24Z SanNyein 2604145 Created page with "== {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေး-ချွေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwé-ɕwé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စာငှက်ရို့ကို ပျံလားယောင် မောင်းနှင်ရေ။။ စပါးဖျာစာနားရေ၊ နှင်ခလိုက်လည်း ချွေး-ချွေး (တေ..." 7284187 wikitext text/x-wiki == {{Wt/rki/=rki=}} == ချွေး-ချွေး === အသံထွက် === * {{Wt/rki/RKI_IPA|/ɕwé-ɕwé/}} === ကြိယာ === *{{Wt/rki/head|rki|ကြိယာ}} === ဖွင့်ဆိုချက် === စာငှက်ရို့ကို ပျံလားယောင် မောင်းနှင်ရေ။။ စပါးဖျာစာနားရေ၊ နှင်ခလိုက်လည်း ချွေး-ချွေး (တေး === အင်္ဂလိပ် === hustle-chase === ဗမာ === စာငှက်တို့ကို ပျံသွားအောင် မောင်းနှင်သည်။။ စပါးဖျာစာနားရေ၊ နှင်ခလိုက်လည်း ချွေး-ချွေး (တေး == ကိုးကား == * {{Template:Wt/rki/R:rki:WTV}} [[Category:Wt/rki]] heo7z3cshogz11cwyy9a0j4pmwpkjyg 0 3800186 7284205 2026-08-14T08:32:36Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Created page with "Un '''burdèl''' (bambino in [[Wp/rgn/Itagliàn|italièn]]) l'è 'na persona tra gli un e i dès an. L'è ciameda neca bastèrd. [[Category:Wp/rgn]]" 7284205 wikitext text/x-wiki Un '''burdèl''' (bambino in [[Wp/rgn/Itagliàn|italièn]]) l'è 'na persona tra gli un e i dès an. L'è ciameda neca bastèrd. [[Category:Wp/rgn]] hcellisg3sccouwbr5bkhh67cxp6s3j 7284208 7284205 2026-08-14T08:39:47Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 7284208 wikitext text/x-wiki Un '''burdèl''', o bastèrd<ref>[[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]]</ref>, o bambì<ref>[[Wp/rgn/Furlè|Furlè]]</ref>, l'è 'na persona tra gli un e i dès an. [[Category:Wp/rgn]] i244tyii9ew7l4rnh6t9a4ol2y9eo3n 7284211 7284208 2026-08-14T08:59:36Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q7569]] 7284211 wikitext text/x-wiki Un '''burdèl''', o bastèrd<ref>[[Wp/rgn/Rèmin|Rèmin]]</ref>, o bambì<ref>[[Wp/rgn/Furlè|Furlè]]</ref>, l'è 'na persona tra gli un e i dès an. [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q7569}} a2wquslzrc4yhxhf0hubjtjsjyt2uo4 0 3800187 7284207 2026-08-14T08:35:36Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 TheFlagandAnthemGuy moved page [[Wp/rgn/Furlé]] to [[Wp/rgn/Furlè]]: Misspelled title 7284207 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/rgn/Furlè]] 7hwd6dodsr108xx8yhcjat9wf8mwmr3 0 3800188 7284212 2026-08-14T09:13:14Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Tradòta dal Francéṡ 7284212 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} Na lengua l'è oun sistema evolutìv ad ségn lenguistégh, vuchèli, diṡignéd o id mòsi, ch'i fa pussébli la comunicaziòuna mal persòuni. [[Category:Wp/rgn]] a4vtynvnv0q6r9rigvr02hk31w625ja 7284213 7284212 2026-08-14T09:13:21Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q34770]] 7284213 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} Na lengua l'è oun sistema evolutìv ad ségn lenguistégh, vuchèli, diṡignéd o id mòsi, ch'i fa pussébli la comunicaziòuna mal persòuni. [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q34770}} 55lplrmzgj8dxf0zjji0x41xq8k3wkm 7284250 7284213 2026-08-14T09:47:28Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Category 7284250 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} Na lengua l'è oun sistema evolutìv ad ségn lenguistégh, vuchèli, diṡignéd o id mòsi, ch'i fa pussébli la comunicaziòuna mal persòuni. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt_Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q34770}} kg2q3j25le6oc7o3rvsrm867195pq0w 7284274 7284250 2026-08-14T10:37:12Z ~2026-43617-84 2698275 7284274 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} Na '''lengua''' l'è oun sistema evolutìv ad ségn lenguistégh, vuchèli, diṡignéd o id mòsi, ch'i fa pussébli la comunicaziòuna mal persòuni. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt_Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q34770}} 9d0ijket436kh9n6e08zh09lsob1j85 7284298 7284274 2026-08-14T10:57:04Z ~2026-43617-84 2698275 7284298 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/SM}} {{Wp/rgn/S}} Na '''lengua''' l'è oun sistema evolutìv ad ségn lenguistégh, vuchèli, diṡignéd o id mòsi, ch'i fa pussébli la comunicaziòuna mal persòuni. [[Category:Wp/rgn]] [[Category:Wp/rgn/Dialèt_Sammarinèiṡ]] {{INTERWIKI|Q34770}} srefgj17kq7jex1a1hxo1ze556qko00 0 3800189 7284214 2026-08-14T09:16:15Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Created page with "'''La Linea''' l'è 'na [[Wp/rgn/Serie|serie]] [[Wp/rgn/Italièn|italièna]] di [[Wp/rgn/Osvaldo Cavandoli|Osvaldo Cavandoli]] del [[Wp/rgn/1969|1969]] d'la [[Wp/rgn/Rai|Rai]]. La [[Wp/rgn/Lengua|lengua]] d'la serie l'è un [[Wp/rgn/Grammelot|grammelot]] fat sal Lombard milanes. [[Category:Wp/rgn]]" 7284214 wikitext text/x-wiki '''La Linea''' l'è 'na [[Wp/rgn/Serie|serie]] [[Wp/rgn/Italièn|italièna]] di [[Wp/rgn/Osvaldo Cavandoli|Osvaldo Cavandoli]] del [[Wp/rgn/1969|1969]] d'la [[Wp/rgn/Rai|Rai]]. La [[Wp/rgn/Lengua|lengua]] d'la serie l'è un [[Wp/rgn/Grammelot|grammelot]] fat sal Lombard milanes. [[Category:Wp/rgn]] iwepjwqvmqxvhued19g4yjtqjk1qli5 7284215 7284214 2026-08-14T09:16:24Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Adding interwiki links to [[d:Q840109]] 7284215 wikitext text/x-wiki '''La Linea''' l'è 'na [[Wp/rgn/Serie|serie]] [[Wp/rgn/Italièn|italièna]] di [[Wp/rgn/Osvaldo Cavandoli|Osvaldo Cavandoli]] del [[Wp/rgn/1969|1969]] d'la [[Wp/rgn/Rai|Rai]]. La [[Wp/rgn/Lengua|lengua]] d'la serie l'è un [[Wp/rgn/Grammelot|grammelot]] fat sal Lombard milanes. [[Category:Wp/rgn]] {{INTERWIKI|Q840109}} 554c8zg72ub4fegb6m90dxtfbdq46rl 0 3800190 7284219 2026-08-14T09:32:58Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Mélissa Agathe''' udi muena France muena manaya a bianza uvua muledibue mu dia matuku 6 ngondo wa 6 mu tshidimu tshia 1994 mu Saint-Pierre, mu Réunion, udi unaya bu muena dia bakaji wa CJF Fleury Loiret Handball. [[Category:Wp/lua]]" 7284219 wikitext text/x-wiki '''Mélissa Agathe''' udi muena France muena manaya a bianza uvua muledibue mu dia matuku 6 ngondo wa 6 mu tshidimu tshia 1994 mu Saint-Pierre, mu Réunion, udi unaya bu muena dia bakaji wa CJF Fleury Loiret Handball. [[Category:Wp/lua]] ct47268z9nfw0tcxdaweydiuml14c3j 7284220 7284219 2026-08-14T09:34:29Z Hortensembuyi 2696347 /* */ 7284220 wikitext text/x-wiki '''Mélissa Agathe''' udi muena France muena manaya a bianza uvua muledibue mu dia matuku 6 ngondo wa 6 mu tshidimu tshia 1994 mu Saint-Pierre, mu Réunion, udi unaya bu muena dia bakaji wa CJF Fleury Loiret Handball. [[File:Melissa Agathe 20170903.jpg|160px|right]] [[Category:Wp/lua]] cz50g52v639v9ls33ovi4pm4ucsghdk 0 3800191 7284221 2026-08-14T09:36:55Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Carole Babala''', muledibua mu dia matuku 14 ngondo wa 6 mu tshidimu tshia 1989, udi muena Congo (RDC) muena manaya a bianza. Mu tshikondo tshia mudimu wende, uvua unaya mu tshisumbu tshia US Alfortville ne mu tshisumbu tshia ditunga dia DR Congo. [[Category:Wp/lua]]" 7284221 wikitext text/x-wiki '''Carole Babala''', muledibua mu dia matuku 14 ngondo wa 6 mu tshidimu tshia 1989, udi muena Congo (RDC) muena manaya a bianza. Mu tshikondo tshia mudimu wende, uvua unaya mu tshisumbu tshia US Alfortville ne mu tshisumbu tshia ditunga dia DR Congo. [[Category:Wp/lua]] 9qu7xtzxr2br0el7zfc4dqh7nm8wwr7 0 3800192 7284224 2026-08-14T09:39:29Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Carine Babina''' muena Congo udi unaya manaya a bianza. Udi unaya mu tshisumbu tshia Mikishi Lubumbashi ne udi muena mu tshisumbu tshia ditunga dia Congo. Uvua mubuela mu 2015 mu manaya a bakaji a buloba bujima a mu Danemark. [[Category:Wp/lua]]" 7284224 wikitext text/x-wiki '''Carine Babina''' muena Congo udi unaya manaya a bianza. Udi unaya mu tshisumbu tshia Mikishi Lubumbashi ne udi muena mu tshisumbu tshia ditunga dia Congo. Uvua mubuela mu 2015 mu manaya a bakaji a buloba bujima a mu Danemark. [[Category:Wp/lua]] k13ztzsie44cimck5reo1q9r4yt4pdr 0 3800193 7284225 2026-08-14T09:39:48Z 海南深情 2661224 Created page with "[[File:Exclusive Economic Zones - World.svg|thumb|300px|[[Wp/hnm/世界|世界]]顶其领土、领海、毗连区同专属经济区]] '''领土'''（英话：Territory），抑叫'''领地'''、'''版图'''、'''疆域'''，是讲[[Wp/hnm/国家|国家]]行使[[Wp/hnm/主权|主权]]所[[Wp/hnm/管辖|管辖]]其地方范围，通常包括[[Wp/hnm/边境|边境]]内其[[Wp/hnm/陆地|陆地]]、[[Wp/hnm/河流|河流]]、[[Wp/hnm/湖泊|湖泊]]、[[Wp/hnm/内海|内海]..." 7284225 wikitext text/x-wiki [[File:Exclusive Economic Zones - World.svg|thumb|300px|[[Wp/hnm/世界|世界]]顶其领土、领海、毗连区同专属经济区]] '''领土'''（英话：Territory），抑叫'''领地'''、'''版图'''、'''疆域'''，是讲[[Wp/hnm/国家|国家]]行使[[Wp/hnm/主权|主权]]所[[Wp/hnm/管辖|管辖]]其地方范围，通常包括[[Wp/hnm/边境|边境]]内其[[Wp/hnm/陆地|陆地]]、[[Wp/hnm/河流|河流]]、[[Wp/hnm/湖泊|湖泊]]、[[Wp/hnm/内海|内海]]，同伊其底床、底土同上空，有时抑会包括领海。领土同国家存亡有密切关系，因为领土是国家其一部分，是作国家其必要条件。 [[Category:Wp/hnm]] o1tnpmiu2pnojwcjd4u9j5jey4766ac 0 3800194 7284226 2026-08-14T09:40:03Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/领土]] 7284226 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/领土|领土]] 58j3r68nf2r8swykk369rqo4yzcxvkz 0 3800195 7284228 2026-08-14T09:40:17Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/领土]] 7284228 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/领土|领土]] 58j3r68nf2r8swykk369rqo4yzcxvkz 0 3800196 7284229 2026-08-14T09:40:30Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/领土]] 7284229 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/领土|领土]] 58j3r68nf2r8swykk369rqo4yzcxvkz 0 3800197 7284231 2026-08-14T09:41:09Z 海南深情 2661224 Created page with "'''主权'''（英话：sovereignty）是一只[[Wp/hnm/国家|国家]]对伊管辖区域所拥有其至高无上、排他性其政治[[Wp/hnm/权力|权力]]，意思是[[Wp/hnm/自主|自主]]其第一高权威。是对内立法、司法、行政其权力来源，抑是对外交往保持独立自主其一种力量同意志。 [[Category:Wp/hnm]]" 7284231 wikitext text/x-wiki '''主权'''（英话：sovereignty）是一只[[Wp/hnm/国家|国家]]对伊管辖区域所拥有其至高无上、排他性其政治[[Wp/hnm/权力|权力]]，意思是[[Wp/hnm/自主|自主]]其第一高权威。是对内立法、司法、行政其权力来源，抑是对外交往保持独立自主其一种力量同意志。 [[Category:Wp/hnm]] sryfmhljygw69yqnvrqlue96pdjcix1 0 3800198 7284232 2026-08-14T09:41:25Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Carine Babina''' muena Congo udi unaya manaya a bianza. Udi unaya mu tshisumbu tshia Mikishi Lubumbashi ne udi muena mu tshisumbu tshia ditunga dia Congo. Uvua mubuela mu 2015 mu manaya a bakaji a buloba bujima a mu Danemark. [[Category:Wp/lua]]" 7284232 wikitext text/x-wiki '''Carine Babina''' muena Congo udi unaya manaya a bianza. Udi unaya mu tshisumbu tshia Mikishi Lubumbashi ne udi muena mu tshisumbu tshia ditunga dia Congo. Uvua mubuela mu 2015 mu manaya a bakaji a buloba bujima a mu Danemark. [[Category:Wp/lua]] k13ztzsie44cimck5reo1q9r4yt4pdr 0 3800199 7284233 2026-08-14T09:41:27Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/主权]] 7284233 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/主权|主权]] 5ewxowpqplq1nyxqyresd5uk3jp7vbd 0 3800200 7284234 2026-08-14T09:41:56Z 海南深情 2661224 Created page with "'''制海'''（英话：Command of the sea）是讲用武力手段控制特定海域其状态，这换来其并无是拥有[[Wp/hnm/海洋|海洋]]本身，而是将伊作为海上交通线加以利用其能力。自15～16世纪[[Wp/hnm/地理大发现|地理大发现]]起头，靠海阁再利用制海优势其[[Wp/hnm/国家|国家]]，开展一系列[[Wp/hnm/社会|社会]]同[[Wp/hnm/军事|军事]]这般活动，底侬能掌握海洋就变作强国，催生全球W..." 7284234 wikitext text/x-wiki '''制海'''（英话：Command of the sea）是讲用武力手段控制特定海域其状态，这换来其并无是拥有[[Wp/hnm/海洋|海洋]]本身，而是将伊作为海上交通线加以利用其能力。自15～16世纪[[Wp/hnm/地理大发现|地理大发现]]起头，靠海阁再利用制海优势其[[Wp/hnm/国家|国家]]，开展一系列[[Wp/hnm/社会|社会]]同[[Wp/hnm/军事|军事]]这般活动，底侬能掌握海洋就变作强国，催生全球[[Wp/hnm/帝国主义|帝国主义]]，代表国家有[[Wp/hnm/葡萄牙|葡萄牙]]、[[Wp/hnm/西班牙|西班牙]]、[[Wp/hnm/荷兰|荷兰]]、[[Wp/hnm/英国|英国]]、[[Wp/hnm/法国|法国]]。 [[Category:Wp/hnm]] 6wj930z2hlvxqudbzxr0ysgicad851g 0 3800201 7284235 2026-08-14T09:42:09Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/制海]] 7284235 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/制海|制海]] m916lkdef5ptp26x3dgtlxv1amwiiul 0 3800202 7284237 2026-08-14T09:43:11Z 海南深情 2661224 Created page with "'''自治区'''（英话：Autonomous region）是[[Wp/hnm/自主|自主]]其[[Wp/hnm/行政区|行政区]]，意思是伫一只[[Wp/hnm/国家|国家]]内向比其他地方阁较高度自主，通常设置伫少数[[Wp/hnm/民族|民族]]其主要居住地同传统领域，抑是[[Wp/hnm/离岛|离岛]]、[[Wp/hnm/边境|边境]]这般同国家中心有距离其地方，并定定作一级行政区存在。比论讲[[Wp/hnm/海南省|海南省]]就有Wp/hnm/陵水黎..." 7284237 wikitext text/x-wiki '''自治区'''（英话：Autonomous region）是[[Wp/hnm/自主|自主]]其[[Wp/hnm/行政区|行政区]]，意思是伫一只[[Wp/hnm/国家|国家]]内向比其他地方阁较高度自主，通常设置伫少数[[Wp/hnm/民族|民族]]其主要居住地同传统领域，抑是[[Wp/hnm/离岛|离岛]]、[[Wp/hnm/边境|边境]]这般同国家中心有距离其地方，并定定作一级行政区存在。比论讲[[Wp/hnm/海南省|海南省]]就有[[Wp/hnm/陵水黎族自治县|陵水黎族自治县]]、[[Wp/hnm/乐东黎族自治县|乐东黎族自治县]]、[[Wp/hnm/保亭黎族苗族自治县|保亭黎族苗族自治县]]、[[Wp/hnm/琼中黎族苗族自治县|琼中黎族苗族自治县]]、[[Wp/hnm/白沙黎族自治县|白沙黎族自治县]]、[[Wp/hnm/昌江黎族自治县|昌江黎族自治县]]。 [[Category:Wp/hnm]] 9zg5liajafun287d2ahin1ia4u2paqq 0 3800203 7284238 2026-08-14T09:43:34Z 海南深情 2661224 Created page with "[[File:FEMA - 21131 - Photograph by Marvin Nauman taken on 11-11-2005 in Louisiana.jpg|thumb|300px|[[Wp/hnm/美国|美国]][[Wp/hnm/路易斯安那州|路易斯安那州]]其志愿服务者]] '''人道'''是对[[Wp/hnm/人类|人类]]其[[Wp/hnm/生命|生命]]价值顶存有积极其信念，由此世侬实践仁慈待遇，为别侬提供援助，伫道义同逻辑拢遘[[Wp/hnm/人性|人性]]。[[Wp/hnm/哲学|哲学]]信念会从各方面改善人类行动，用来..." 7284238 wikitext text/x-wiki [[File:FEMA - 21131 - Photograph by Marvin Nauman taken on 11-11-2005 in Louisiana.jpg|thumb|300px|[[Wp/hnm/美国|美国]][[Wp/hnm/路易斯安那州|路易斯安那州]]其志愿服务者]] '''人道'''是对[[Wp/hnm/人类|人类]]其[[Wp/hnm/生命|生命]]价值顶存有积极其信念，由此世侬实践仁慈待遇，为别侬提供援助，伫道义同逻辑拢遘[[Wp/hnm/人性|人性]]。[[Wp/hnm/哲学|哲学]]信念会从各方面改善人类行动，用来形容同人类福祉有关其物事。医生分世侬叫「人道者」。 [[Category:Wp/hnm]] ast6w5ccz5cqjbjrwm1veai17ds4d5m 0 3800204 7284240 2026-08-14T09:44:06Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Julie Betu Nvite''', muledibua mu dia matuku 25 ngondo wa muanda mukulu 1995 mu tshimenga tshia kinshasa, udi muena ditunga dia congo. [[Category:Wp/lua]]" 7284240 wikitext text/x-wiki '''Julie Betu Nvite''', muledibua mu dia matuku 25 ngondo wa muanda mukulu 1995 mu tshimenga tshia kinshasa, udi muena ditunga dia congo. [[Category:Wp/lua]] 6vzy34bfdxcejdqttxk66gwuvqdaj5c 0 3800205 7284241 2026-08-14T09:44:07Z 海南深情 2661224 Created page with "[[File:HumanismSymbol.svg|thumb|300px|「欢喜侬」是人文主义其象征]] '''人文主义'''（英语：Humanism）是一种[[Wp/hnm/哲学|哲学]]其[[Wp/hnm/世界观|世界观]]，伊其核心是基于理性同仁慈，看重[[Wp/hnm/个人|个人]]同[[Wp/hnm/社会|社会]]潜能，还有我侬作为侬其能动性：抑是讲一只侬会得跟家己其心意、无受侬左右，家己作决定同采取行动其能力。伫赞同人文主义其厝墘当中，..." 7284241 wikitext text/x-wiki [[File:HumanismSymbol.svg|thumb|300px|「欢喜侬」是人文主义其象征]] '''人文主义'''（英语：Humanism）是一种[[Wp/hnm/哲学|哲学]]其[[Wp/hnm/世界观|世界观]]，伊其核心是基于理性同仁慈，看重[[Wp/hnm/个人|个人]]同[[Wp/hnm/社会|社会]]潜能，还有我侬作为侬其能动性：抑是讲一只侬会得跟家己其心意、无受侬左右，家己作决定同采取行动其能力。伫赞同人文主义其厝墘当中，研究[[Wp/hnm/道德|道德]]同哲学问题，一定要由[[Wp/hnm/人类|人类]]本身出发，靠[[Wp/hnm/科学|科学]]同理性去理解世界，而无是靠神其启示，讲道德无一定爱有[[Wp/hnm/宗教|宗教]]才行，所以伊侬反对宗教过度干预[[Wp/hnm/教育|教育]]抑是[[Wp/hnm/政府|政府]]运作。 这只词其意思，随着无同时代其思想运动一直伫变去。伫[[Wp/hnm/文艺复兴|文艺复兴]]许阵时，[[Wp/hnm/意大利|意大利]]学者受[[Wp/hnm/古希腊|古希腊]]其[[Wp/hnm/文化|文化]]启发，作起去文艺复兴人文主义。遘去[[Wp/hnm/启蒙时代|启蒙时代]]，[[Wp/hnm/科学|科学]]同科技进步分这批价值观阁较深入民心，分许时候其侬对探索[[Wp/hnm/世界|世界]]𪨧有信心。遘去二十世纪初，人文主义其厝墘伫[[Wp/hnm/欧洲|欧洲]]同[[Wp/hnm/北美|北美]]一带𪨧[[Wp/hnm/兴时|兴时]]，之后还传遍全球。遘去21世纪，这只词通常是讲爱关注[[Wp/hnm/人类|人类]]其福祉，追求[[Wp/hnm/自由|自由]]、[[Wp/hnm/欢喜|欢喜]]、[[Wp/hnm/自主|自主]]同进步。伊侬认为人类爱为家己其[[Wp/hnm/发展法益|发展法益]]负责，相信每只侬拢有平等同天生其尊严，还𪨧强调侬同世界其关系，所以通常会支持[[Wp/hnm/人类法益|人类法益]]、[[Wp/hnm/言论自由|言论自由]]同进步政策。 [[Category:Wp/hnm]] s6it7qt32kkapbovxmvuj5hs8imyk5j 0 3800206 7284242 2026-08-14T09:44:20Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/人文主义]] 7284242 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/人文主义|人文主义]] fop4x1rih1c85yoyyzkodmhwt8hjhve 0 3800207 7284243 2026-08-14T09:44:38Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/人文主义]] 7284243 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/人文主义|人文主义]] fop4x1rih1c85yoyyzkodmhwt8hjhve 0 3800208 7284244 2026-08-14T09:44:54Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/人文主义]] 7284244 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/人文主义|人文主义]] fop4x1rih1c85yoyyzkodmhwt8hjhve 0 3800209 7284245 2026-08-14T09:45:23Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/人文主义]] 7284245 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/人文主义|人文主义]] fop4x1rih1c85yoyyzkodmhwt8hjhve 14 3800210 7284246 2026-08-14T09:46:09Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Created page with "Paggni scrétt tel Rumagnul ad San Marèin, varianta id mount e campagna." 7284246 wikitext text/x-wiki Paggni scrétt tel Rumagnul ad San Marèin, varianta id mount e campagna. i47j17907y6kjevh85n4rl71lylslgs 0 3800211 7284247 2026-08-14T09:46:40Z 海南深情 2661224 Created page with "<div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width: 300px;"> <div style="display: flex; justify-content: space-between;"> [[File:Ming Dynasty Jin Ping Mei fireworks.jpg|110px]][[File:Sydney New Year's Eve 2.jpg|190px]]</div><div class="thumbcaption">[[Wp/hnm/明朝|明朝]]《[[Wp/hnm/金瓶梅|金瓶梅]]》其烟花[[Wp/hnm/插画|插画]]、[[Wp/hnm/澳大利亚|澳大利亚]][[Wp/hnm/悉尼|悉尼]]其新年烟花表演 </div> </div> </div> '''烟花'''..." 7284247 wikitext text/x-wiki <div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width: 300px;"> <div style="display: flex; justify-content: space-between;"> [[File:Ming Dynasty Jin Ping Mei fireworks.jpg|110px]][[File:Sydney New Year's Eve 2.jpg|190px]]</div><div class="thumbcaption">[[Wp/hnm/明朝|明朝]]《[[Wp/hnm/金瓶梅|金瓶梅]]》其烟花[[Wp/hnm/插画|插画]]、[[Wp/hnm/澳大利亚|澳大利亚]][[Wp/hnm/悉尼|悉尼]]其新年烟花表演 </div> </div> </div> '''烟花'''，抑叫'''烟火'''、'''焰火'''，是一种用[[Wp/hnm/火药|火药]]同[[Wp/hnm/金属|金属]]其粉末作出来其物件，用火点燃后会燃烧、爆炸阁再发出声同绽放出五颜六色其光线，通常伫户外使用。烟火伫10世纪已有记载于[[Wp/hnm/中国|中国]]被发明，大半是用伫盛大其典礼抑是表演当中。 [[Category:Wp/hnm]] 9ipymvbm8mgsplpgtgmej4k26v9m649 0 3800212 7284248 2026-08-14T09:46:55Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/烟花]] 7284248 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/烟花|烟花]] 2hnkdy1ck9e09l9uoc2ti7q7ujxel0k 0 3800213 7284249 2026-08-14T09:47:09Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/烟花]] 7284249 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/烟花|烟花]] 2hnkdy1ck9e09l9uoc2ti7q7ujxel0k 0 3800214 7284261 2026-08-14T09:57:19Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/自主]] 7284261 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/自主|自主]] d9mgki5pbygp6j2gt64gvum1p3nir82 0 3800215 7284262 2026-08-14T09:57:36Z 海南深情 2661224 Redirected page to [[Wp/hnm/自主]] 7284262 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wp/hnm/自主|自主]] d9mgki5pbygp6j2gt64gvum1p3nir82 14 3800216 7284267 2026-08-14T10:17:42Z TheFlagandAnthemGuy 2568147 Created page with "[[Category:Wp/rgn/Scienza]]" 7284267 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/rgn/Scienza]] kckji75no80f1qv3k40ec43fpimwco5 7284315 7284267 2026-08-14T11:08:06Z ~2026-43617-84 2698275 7284315 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/rgn]] bsuoggu87so50w9sis2lnsvpajldzmj 10 3800217 7284269 2026-08-14T10:26:03Z ङघिञ 2644823 Created page with "<div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 74 BCE | text = A gruup o' officials, led b' t' [[Wp/pih/Western Han|Western Han]] minista [[Wp/pih/Huo Guang|Huo Guang]], present articles o' impeachment against ve nyuu emperor, [[Wp/pih/Liu He|Liu He]], ti t' imperial reg..." 7284269 wikitext text/x-wiki <div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 74 BCE | text = A gruup o' officials, led b' t' [[Wp/pih/Western Han|Western Han]] minista [[Wp/pih/Huo Guang|Huo Guang]], present articles o' impeachment against ve nyuu emperor, [[Wp/pih/Liu He|Liu He]], ti t' imperial regent, empress Dowager Shangguan. }} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1592 | text = T' fas sighting o' t' [[Wp/pih/Falkland Ailens|Falkland Ailens]] b' John Davis. }} }} {{Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1816 | text = T' [[Wp/pih/Yunitid Kingdum|Yunitid Kingdum]] formally annexes t' [[Wp/pih/Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] archipelago, administering t' ailens from t' Cape colony en [[Wp/pih/Sauth Afreka|Sauth Afreka]]. }} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1921 | text = [[Wp/pih/Tannu Uriankhai|Tannu Uriankhai]], later [[Wp/pih/Tuvan Salan's Repablik|Tuvan Salan's Repablik]] es established as a completely endapendint kuntrii (which es supported b' [[Wp/pih/RSFSR|Soviet Rusha]]). }} }} <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column;min-width:150px;min-height:30vh" align=center> <div class="portada-imatge-flex"> [[File:FIS Ski Jumping World Cup 2014 - Engelberg - 20141220 - Richard Freitag 2.jpg|frameless|250px]] </div> <span style="font-family:Times New Roman, Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, serif;font-style:italics">[[Wp/pih/Richard Freitag|Richard Freitag]] waas born on 14 August 1991</span> </div><!-- END OF CAIXA --> </div> <div> <div style="padding:5px 10px 5px 10px;text-align:center"> <span style="font-family:Times New Roman, Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, serif;font-size:110%;"> [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 13|« August 13]] • [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 14| August 14]] • [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 15| August 15 »]] </div> </div> </div> hzqpp9gswvqst72wjfp0d0dgg5saenc 7284270 7284269 2026-08-14T10:27:12Z ङघिञ 2644823 Adding interwiki links to [[d:Q110366369]] 7284270 wikitext text/x-wiki <div class=caixa-flex> <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column; min-width:75%; height:100%"> <div class=caixa-flex> {{Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 74 BCE | text = A gruup o' officials, led b' t' [[Wp/pih/Western Han|Western Han]] minista [[Wp/pih/Huo Guang|Huo Guang]], present articles o' impeachment against ve nyuu emperor, [[Wp/pih/Liu He|Liu He]], ti t' imperial regent, empress Dowager Shangguan. }} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1592 | text = T' fas sighting o' t' [[Wp/pih/Falkland Ailens|Falkland Ailens]] b' John Davis. }} }} {{Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/Sanduka | content = {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1816 | text = T' [[Wp/pih/Yunitid Kingdum|Yunitid Kingdum]] formally annexes t' [[Wp/pih/Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] archipelago, administering t' ailens from t' Cape colony en [[Wp/pih/Sauth Afreka|Sauth Afreka]]. }} {{Wp/pih/Portada600k/OnThisDay/core | date = 1921 | text = [[Wp/pih/Tannu Uriankhai|Tannu Uriankhai]], later [[Wp/pih/Tuvan Salan's Repablik|Tuvan Salan's Repablik]] es established as a completely endapendint kuntrii (which es supported b' [[Wp/pih/RSFSR|Soviet Rusha]]). }} }} <div style="display:flex; flex:1 1 0; flex-direction:column;min-width:150px;min-height:30vh" align=center> <div class="portada-imatge-flex"> [[File:FIS Ski Jumping World Cup 2014 - Engelberg - 20141220 - Richard Freitag 2.jpg|frameless|250px]] </div> <span style="font-family:Times New Roman, Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, serif;font-style:italics">[[Wp/pih/Richard Freitag|Richard Freitag]] waas born on 14 August 1991</span> </div><!-- END OF CAIXA --> </div> <div> <div style="padding:5px 10px 5px 10px;text-align:center"> <span style="font-family:Times New Roman, Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, serif;font-size:110%;"> [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 13|« August 13]] • [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 14| August 14]] • [[Template:Wp/pih/Portada600k/OnThisDay August 15| August 15 »]] </div> </div> </div><noinclude> {{INTERWIKI|Q110366369}} </noinclude> bq39csc16faoq1dviokhzbovoriwufl 0 3800218 7284284 2026-08-14T10:51:09Z Phxlm 2697478 Created page with "Wikipedia a Dan bulṭhut hai hi Wikipedia hi iem ani ti finfie tu tak an ni a, hrietna beisei tu hai ta dinga ringtlak ani na san anih. A tiemtu maktaduoi tamtak in encyclopedia ringtlak a an ngaina san khawm anih. == Dan Bulṭhut Hai == Wikipedia ahin dan bulṭhut pathum a uma. Hieng dan hai hi kawng-a-inzawm an na, anin nghat tuo anih. Hi article a dan ziek a um hai hi a tawi zawnga ziek an ni leiin a kim naw anih. === 1. Ṭan Bik Umlo (ṬBU)=== * A Umzie : Ar..." 7284284 wikitext text/x-wiki Wikipedia a Dan bulṭhut hai hi Wikipedia hi iem ani ti finfie tu tak an ni a, hrietna beisei tu hai ta dinga ringtlak ani na san anih. A tiemtu maktaduoi tamtak in encyclopedia ringtlak a an ngaina san khawm anih. == Dan Bulṭhut Hai == Wikipedia ahin dan bulṭhut pathum a uma. Hieng dan hai hi kawng-a-inzawm an na, anin nghat tuo anih. Hi article a dan ziek a um hai hi a tawi zawnga ziek an ni leiin a kim naw anih. === 1. Ṭan Bik Umlo (ṬBU)=== * A Umzie : Article ahai ngaidan le hmudan hai in ang chie a ngaipawimaw bik umloa ziek. Editorial bias ṭhangloa thu sem. * Dan Tak : Wikipedia in ṭan bik anei naw a, sawrkar policy, political movement, civil movement, cause, sakhuo le doctrine le mimal ngaidan ahai inhnamhnawina le ṭan bik a nei nawh. Article hai reng reng hi academic, non-judgemental le matter-of-fact an ni ding anih. === 2. Finfiethei Cho (FFC)=== * A Umzie : Article tiemtu hai hin iengkim an finfie thei ding anih. Article a inziek taphawt chu thu hnar inhngat tlak anthawk a hung suok ding anih. Lekhabu, Academic Journal le News Organization Puitling hai anthawk thu chu ahung suok ding anih. * Dan Tak : "Thudik kher ni hran lo - Finfiethei" Editor han thudik ni a an hriet thuhnar ringtlak ahai finfie theilo hai chu article ahai ziek bel khap tlat anih. === 3. Phuok Fom Phallo (PFP)=== * A Umzie : Wikipedia hin mihriem hrietna namhngetsa cho a phur anih. Thuthar hrietsuok semna hmun an nawh. * Dan Tak : Editor han personal theory, original research, sungkuo chanchin hmun dang a umlo, hai chungathu ah article ziek phal an nawh. Thu dang dang bel khawm a thu thar pakhat a inchangtir phal an nawh. == An Pawimawna == == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Wikipedia:Ṭan Bik Neilo | desc1 = WP:TBN policy. | title2 = Wikipedia:Finfiethei Cho | desc2 = WP:FC policy. | title3 = Wikipedia:Phuok Fom Phallo | desc3 = WP:PFP policy. }} [[Category:Wp/hmr]] eim5w5gggiv8zncabuakr8lka2kj5vx 7284289 7284284 2026-08-14T10:53:29Z Phxlm 2697478 /* 1. Ṭan Bik Umlo (ṬBU) */ 7284289 wikitext text/x-wiki Wikipedia a Dan bulṭhut hai hi Wikipedia hi iem ani ti finfie tu tak an ni a, hrietna beisei tu hai ta dinga ringtlak ani na san anih. A tiemtu maktaduoi tamtak in encyclopedia ringtlak a an ngaina san khawm anih. == Dan Bulṭhut Hai == Wikipedia ahin dan bulṭhut pathum a uma. Hieng dan hai hi kawng-a-inzawm an na, anin nghat tuo anih. Hi article a dan ziek a um hai hi a tawi zawnga ziek an ni leiin a kim naw anih. === 1. Ṭan Bik Neilo (ṬBN)=== * A Umzie : Article ahai ngaidan le hmudan hai in ang chie a ngaipawimaw bik umloa ziek. Editorial bias ṭhangloa thu sem. * Dan Tak : Wikipedia in ṭan bik anei naw a, sawrkar policy, political movement, civil movement, cause, sakhuo le doctrine le mimal ngaidan ahai inhnamhnawina le ṭan bik a nei nawh. Article hai reng reng hi academic, non-judgemental le matter-of-fact an ni ding anih. === 2. Finfiethei Cho (FFC)=== * A Umzie : Article tiemtu hai hin iengkim an finfie thei ding anih. Article a inziek taphawt chu thu hnar inhngat tlak anthawk a hung suok ding anih. Lekhabu, Academic Journal le News Organization Puitling hai anthawk thu chu ahung suok ding anih. * Dan Tak : "Thudik kher ni hran lo - Finfiethei" Editor han thudik ni a an hriet thuhnar ringtlak ahai finfie theilo hai chu article ahai ziek bel khap tlat anih. === 3. Phuok Fom Phallo (PFP)=== * A Umzie : Wikipedia hin mihriem hrietna namhngetsa cho a phur anih. Thuthar hrietsuok semna hmun an nawh. * Dan Tak : Editor han personal theory, original research, sungkuo chanchin hmun dang a umlo, hai chungathu ah article ziek phal an nawh. Thu dang dang bel khawm a thu thar pakhat a inchangtir phal an nawh. == An Pawimawna == == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Wikipedia:Ṭan Bik Neilo | desc1 = WP:TBN policy. | title2 = Wikipedia:Finfiethei Cho | desc2 = WP:FC policy. | title3 = Wikipedia:Phuok Fom Phallo | desc3 = WP:PFP policy. }} [[Category:Wp/hmr]] 3gmy0ec23cvwoy85mlgik1shzsriktd 7284305 7284289 2026-08-14T10:58:45Z Phxlm 2697478 /* Tiem Ding Dang */ 7284305 wikitext text/x-wiki Wikipedia a Dan bulṭhut hai hi Wikipedia hi iem ani ti finfie tu tak an ni a, hrietna beisei tu hai ta dinga ringtlak ani na san anih. A tiemtu maktaduoi tamtak in encyclopedia ringtlak a an ngaina san khawm anih. == Dan Bulṭhut Hai == Wikipedia ahin dan bulṭhut pathum a uma. Hieng dan hai hi kawng-a-inzawm an na, anin nghat tuo anih. Hi article a dan ziek a um hai hi a tawi zawnga ziek an ni leiin a kim naw anih. === 1. Ṭan Bik Neilo (ṬBN)=== * A Umzie : Article ahai ngaidan le hmudan hai in ang chie a ngaipawimaw bik umloa ziek. Editorial bias ṭhangloa thu sem. * Dan Tak : Wikipedia in ṭan bik anei naw a, sawrkar policy, political movement, civil movement, cause, sakhuo le doctrine le mimal ngaidan ahai inhnamhnawina le ṭan bik a nei nawh. Article hai reng reng hi academic, non-judgemental le matter-of-fact an ni ding anih. === 2. Finfiethei Cho (FFC)=== * A Umzie : Article tiemtu hai hin iengkim an finfie thei ding anih. Article a inziek taphawt chu thu hnar inhngat tlak anthawk a hung suok ding anih. Lekhabu, Academic Journal le News Organization Puitling hai anthawk thu chu ahung suok ding anih. * Dan Tak : "Thudik kher ni hran lo - Finfiethei" Editor han thudik ni a an hriet thuhnar ringtlak ahai finfie theilo hai chu article ahai ziek bel khap tlat anih. === 3. Phuok Fom Phallo (PFP)=== * A Umzie : Wikipedia hin mihriem hrietna namhngetsa cho a phur anih. Thuthar hrietsuok semna hmun an nawh. * Dan Tak : Editor han personal theory, original research, sungkuo chanchin hmun dang a umlo, hai chungathu ah article ziek phal an nawh. Thu dang dang bel khawm a thu thar pakhat a inchangtir phal an nawh. == An Pawimawna == == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Wikipedia:Ṭan Bik Neilo | desc1 = WP:TBN policy. | title2 = Wikipedia:Finfiethei Cho | desc2 = WP:FC policy. | title3 = Wikipedia:Phuok Fom Phallo | desc3 = WP:PFP policy. }} [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] 6xwjitw5jp4bsdvg6l8y6wm2ngs0590 7284308 7284305 2026-08-14T10:59:36Z Phxlm 2697478 7284308 wikitext text/x-wiki Wikipedia a Dan bulṭhut hai hi Wikipedia hi iem ani ti finfie tu tak an ni a, hrietna beisei tu hai ta dinga ringtlak ani na san anih. A tiemtu maktaduoi tamtak in encyclopedia ringtlak a an ngaina san khawm anih. == Dan Bulṭhut Hai == Wikipedia ahin dan bulṭhut pathum a uma. Hieng dan hai hi kawng-a-inzawm an na, anin nghat tuo anih. Hi article a dan ziek a um hai hi a tawi zawnga ziek an ni leiin a kim naw anih. === 1. Ṭan Bik Neilo (ṬBN)=== * A Umzie : Article ahai ngaidan le hmudan hai in ang chie a ngaipawimaw bik umloa ziek. Editorial bias ṭhangloa thu sem. * Dan Tak : Wikipedia in ṭan bik anei naw a, sawrkar policy, political movement, civil movement, cause, sakhuo le doctrine le mimal ngaidan ahai inhnamhnawina le ṭan bik a nei nawh. Article hai reng reng hi academic, non-judgemental le matter-of-fact an ni ding anih. === 2. Finfiethei Cho (FFC)=== * A Umzie : Article tiemtu hai hin iengkim an finfie thei ding anih. Article a inziek taphawt chu thu hnar inhngat tlak anthawk a hung suok ding anih. Lekhabu, Academic Journal le News Organization Puitling hai anthawk thu chu ahung suok ding anih. * Dan Tak : "Thudik kher ni hran lo - Finfiethei" Editor han thudik ni a an hriet thuhnar ringtlak ahai finfie theilo hai chu article ahai ziek bel khap tlat anih. === 3. Phuok Fom Phallo (PFP)=== * A Umzie : Wikipedia hin mihriem hrietna namhngetsa cho a phur anih. Thuthar hrietsuok semna hmun an nawh. * Dan Tak : Editor han personal theory, original research, sungkuo chanchin hmun dang a umlo, hai chungathu ah article ziek phal an nawh. Thu dang dang bel khawm a thu thar pakhat a inchangtir phal an nawh. == An Pawimawna == == Tiem Ding Dang == {{Wp/hmr/Tiem ding dang | title1 = Wikipedia:Ṭan Bik Neilo | desc1 = WP:TBN policy. | title2 = Wikipedia:Finfiethei Cho | desc2 = WP:FC policy. | title3 = Wikipedia:Phuok Fom Phallo | desc3 = WP:PFP policy. }} [[Category:Wp/hmr]] [[Category:Wp/hmr/Dan Bulṭhut]] a7c2wvzzzbm3hnif6ihh6y55npw906i 10 3800219 7284285 2026-08-14T10:51:12Z ~2026-43617-84 2698275 Created page with "<div style="float: center; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin:auto;" | style="width: 35px; height: 30px; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); text-align: center; font-size: 9pt; color: inherit" | File:ISO 639 Icon lmo.svg|25px..." 7284285 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin:auto;" | style="width: 35px; height: 30px; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); text-align: center; font-size: 9pt; color: inherit" | [[File:ISO 639 Icon lmo.svg|25px|Lombard|link=|class=skin-invert]] | style="font-size: 9pt; padding: 1pt; line-height: 1.25em; color: inherit; text-align: center;" | Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin<includeonly>[[Category:Articoi in Scriver Lombard]]</includeonly> |}</div><noinclude>[[Category:Wp/rgn]]</noinclude> ffdx9ij001qz7g18lu7up459w0v2ykf 7284286 7284285 2026-08-14T10:51:40Z ~2026-43617-84 2698275 7284286 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin:auto;" | style="width: 35px; height: 30px; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); text-align: center; font-size: 9pt; color: inherit" | [[File:Flag of San Marino.svg|25px|Lombard|link=|class=skin-invert]] | style="font-size: 9pt; padding: 1pt; line-height: 1.25em; color: inherit; text-align: center;" | Sta paggna ché l'è scrétta tel Rumagnul ad San Marèin<includeonly>[[Category:Articoi in Scriver Lombard]]</includeonly> |}</div><noinclude>[[Category:Wp/rgn]]</noinclude> 6hm2r6yb4eu3vu8qdx8m7jc56kcvqij 7284292 7284286 2026-08-14T10:55:40Z ~2026-43617-84 2698275 7284292 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin:auto;" | style="width: 35px; height: 30px; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); text-align: center; font-size: 9pt; color: inherit" | [[File:Flag of San Marino.svg|25px|Lombard|link=|class=skin-invert]] | style="font-size: 9pt; padding: 1pt; line-height: 1.25em; color: inherit; text-align: center;" | Sta paggna ché l'è scrétta tel [[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ|Rumagnul ad San Marèin]]<includeonly>[[Category:Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marein]]</includeonly> |}</div><noinclude>[[Category:Wp/rgn]]</noinclude> b0zsa0rlmim6lvpq3h4ii4amuk9mez7 7284304 7284292 2026-08-14T10:58:22Z ~2026-43617-84 2698275 7284304 wikitext text/x-wiki <div style="float: center; border: 1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1); background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: inherit; margin:auto;" | style="width: 35px; height: 30px; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); text-align: center; font-size: 9pt; color: inherit" | [[File:Flag of San Marino.svg|25px|Lombard|link=|class=skin-invert]] | style="font-size: 9pt; padding: 1pt; line-height: 1.25em; color: inherit; text-align: center;" | Sta paggna ché l'è scrétta tel [[Wp/rgn/Dialet Sammarinoiṡ|Rumagnul ad San Marèin]]<includeonly>[[Category:Wp/rgn/Artécli scrétt tel Rumagnul ad San Marein]]</includeonly> |}</div><noinclude>[[Category:Wp/rgn]]</noinclude> dsxmlypobsn98vulnqvsqkpii9fokqd 14 3800220 7284306 2026-08-14T10:58:52Z ~2026-43617-84 2698275 Created page with "[[Category:Wp/rgn]]" 7284306 wikitext text/x-wiki [[Category:Wp/rgn]] bsuoggu87so50w9sis2lnsvpajldzmj 0 3800221 7284318 2026-08-14T11:24:52Z Hortensembuyi 2696347 Created page with "'''Cecilia Errin''', muledibua mu dia matuku 13 ngondo wa dikumi ne muibidi 1998 mu tshimenga tshia Pointe-à-Pitre, udi muena France-Congo muena manaya a bianza udi unaya bu mulami wa tshiibi. [[Category:Wp/lua]]" 7284318 wikitext text/x-wiki '''Cecilia Errin''', muledibua mu dia matuku 13 ngondo wa dikumi ne muibidi 1998 mu tshimenga tshia Pointe-à-Pitre, udi muena France-Congo muena manaya a bianza udi unaya bu mulami wa tshiibi. [[Category:Wp/lua]] 1p3fiyz5dny4ssgwtrg3y0w32gxpm7z 7284319 7284318 2026-08-14T11:26:37Z Hortensembuyi 2696347 /* */ 7284319 wikitext text/x-wiki '''Cecilia Errin''', muledibua mu dia matuku 13 ngondo wa dikumi ne muibidi 1998 mu tshimenga tshia Pointe-à-Pitre, udi muena France-Congo muena manaya a bianza udi unaya bu mulami wa tshiibi. [[File:Issy - Fleury, 3 September 2017 - 77.jpg|160px|right]] [[Category:Wp/lua]] di4oxu5qyc95lfwh3ghs37piocca4z3 0 3800222 7284320 2026-08-14T11:36:41Z ~2026-43617-84 2698275 Created page with "{{Wp/rgn/S}} '''Borg Tusgnàn''' (Borgo Tossignano in italièn) l'è un cumòn di 3.312 abitìnt. [[Category:Wp/rgn]]" 7284320 wikitext text/x-wiki {{Wp/rgn/S}} '''Borg Tusgnàn''' (Borgo Tossignano in italièn) l'è un cumòn di 3.312 abitìnt. [[Category:Wp/rgn]] eghyddhioamylp8n7w4m5hhezhop1l6 0 3800223 7284322 2026-08-14T11:55:47Z Tusasirwe Mackline 2612547 translated the article of Spellanza Baguma Muhenda 7284322 wikitext text/x-wiki Spellanza Baguma Muhenda [[Category:Wp/nyn]] 0hosl94r80qhhprsck6k1mi39o575vt 0 3800224 7284324 2026-08-14T11:58:44Z Chrisdanielkazadi 2595299 Created page with "'''Consolate Feza Mwange''' (muledibua mu dia matuku 23 ngondo muisatu 1985) i muena Congo udi unaya mu tshisumbu tshia Mikishi Lubumbashi ne tshisumbu tshia ditunga dia Congo. [[Category:Wp/lua]]" 7284324 wikitext text/x-wiki '''Consolate Feza Mwange''' (muledibua mu dia matuku 23 ngondo muisatu 1985) i muena Congo udi unaya mu tshisumbu tshia Mikishi Lubumbashi ne tshisumbu tshia ditunga dia Congo. [[Category:Wp/lua]] 198opskem6tv5dkms39ce2kpe0kli16