Википеди inhwiki https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Медиа Гӏулакха Ювцар Доакъашхо Доакъашхочун дувцар Википеди Википеди ювцар Файл Файл ювцар MediaWiki MediaWiki ювцар Ло Ло бувцар Новкъостал Новкъостал дувцар ОагӀат ОагӀат ювцар Моартал Моарталах къамаьл TimedText TimedText talk Модуль Модуль ювцар Event Event talk Нохч-ГӀалгӀай Автономе Советий Социализма Республика 0 6910 74349 74321 2026-05-22T19:32:11Z Тоадархо 5207 74349 wikitext text/x-wiki {{Административная единица |Цвет1 = {{Цвет|СССР}} |Русское название = Нохч-ГӀалгӀай Автономе Советий Социалистически Республика |Оригинальное название = {{Lang-ru|Чече́но-Ингу́шская Автоно́мная Сове́тская Социалисти́ческая Респу́блика}}<br>{{lang-ce|Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика}} |Герб = Emblem of the Checheno-Ingush ASSR.svg |Флаг = Flag of Chechen-Ingush ASSR 1978.svg |Страна = {{Флаг СССР}} [[СССР]] |Гимн = |Статус = [[АССР]] |Входит в = [[РСФСР]] |Включает = |Столица = [[Грозный|Шолжа-ГӀала]] |Крупный город = |Крупные города = |Дата = {{s|1936—1944, 1957—1993}} |Глава = [[Доку Завгаев]] (тӀеххьара) |Название главы = Лакхерча Совета тхьамада |Глава2 = |Название главы2 = |ВВП = |Год ВВП = |Место по ВВП = |ВВП на душу населения = |Место по ВВП на душу населения = |Язык = |Языки = [[русский язык|эрсий]], [[чеченский язык|нохчий]], [[Ингушский язык|гӀалгӀай]] |Население = 1 275 513<ref name="Перепись1989">{{cite web|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php|title=Всесоюзная перепись населения 1989 г.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110622084005/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php|archivedate=2011-06-22|accessdate=2010-10-10|deadlink=yes}}</ref> |Год переписи = 1989 |Процент от населения = |Место по населению = |Плотность = |Место по плотности = |Национальный состав = |Конфессиональный состав = |Площадь = 19 300 |Процент от площади = |Место по площади = |Максимальная высота = |Средняя высота = |Минимальная высота = |Широта = |Долгота = |Карта = Checheno-Ingush ASSR in the Soviet Union (European part).svg |Размер карты = |Карта административной единицы = |Размер карты ае = |Часовой пояс = {{nobr|{{MSK+0}}}} |Аббревиатура = |ISO = |FIPS = |Телефонный код = |Почтовые индексы = |Интернет-домен = |Код автомобильных номеров = |Сайт = |Категория в Commons = Checheno-Ingush Autonomous Soviet Socialist Republic |Примечания = |До = Нохч-ГӀалгӀай автономе область |До2 = Шолжа-ГӀалий область |После = Шолжа-ГӀалий область |После2 = Нохчийче |После3 = ГӀалгӀайче }} [[Файл:1960 CPA 2430.jpg|thumb|Нохч-ГӀалгӀай АССР, Шолжа-ГӀала, Августовски [[урам]], <small>СССР марка 1960.</small>]] '''Нохч-ГӀалгӀай Автонóме Совéтий Социали́зма Респу́блика''' ({{lang-ce|Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика}}, {{lang-ru|Чечено-Ингушская Автономная Советская Социалистическая Республика}}), е лоацца '''Нохч-ГӀалгӀай АССР''' — [[1934|1934 шера]] денз [[1944 шу]] кхаччалцеи, [[1957|1957 шера]] денз [[1992|1992 шерага]] кхаччалцеи хинна [[РСФСР]] административни-лаьттан да́къа. НанагӀала — [[Грозный|Шолжа-гӀала]]. == Тархьар == === Республика хьакхоллар === 1936 шера оагӀой бетта 5-ча дийнахьа керда [[Конституция СССР 1936 года|СССР Сталина конституци]] тIаэцарца [[Чечено-Ингушская автономная область|Нохч-ГIалгIай автономе область]] [[Северо-Кавказский край|Даькъастерча йиста]] юкъера хьа а яьккха, цох '''Нохч-ГIалгIай АССР''' хьаяьй<ref>{{Cite web |url=http://stavkomarchiv.ru/userfiles/file/4%20%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D1%83%20%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8E%20%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%201920%20%D0%BF%D0%BE%201992%20%D0%B3_.doc |title=Краткая справка об административно-территориальных изменениях Ставропольского края за 1920—1992 гг. |access-date=2013-08-05 |archive-date=2018-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180511012727/http://www.stavkomarchiv.ru/userfiles/file/4%20%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D1%83%20%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8E%20%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%201920%20%D0%BF%D0%BE%201992%20%D0%B3_.doc |url-status=live }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20180511012727/http://www.stavkomarchiv.ru/userfiles/file/4%20%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%20%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE-%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D1%83%20%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8E%20%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%201920%20%D0%BF%D0%BE%201992%20%D0%B3_.doc |date=2018-05-11 }}</ref>. 1941 шера аьтинга бетта 24-ча денгара денз кӀимарса бетта 10-ча денга кхаччалца 17 эзарал совгIа республикан вахархо [[Ополчение|халкъа ополчене]] дӀаязвеннав, царех 10 эзар гергга [[вайнахи|вайнаьха]] хиннаб. Нохч-ГӀалгӀайчен доазон тӀа хьаяь хиннай 317-гӀа чарахьий дивизии, 80 процент лоамароех латташ хинна 114-гӀа нохч-гӀалгӀай дошлой дивизиони (Кириченко инарала хьовдал леладеш хиннача 4-гӀча гӀазкхий дошлой корпуса лоаттаме йолаш). Уж тӀема тоабаш Маздака-МагӀалбика лостаме тӀом беш хиннай. Хьоахаяьчарел совгӀа, республике иштта вӀашагӀтехай 242-гӀа лоаман-стрелокий дивизи, 16-гӀа сапёрий бригада, 4-гӀа маневрий-фе бригада, автобатальон, стрелокий марший дивизи, массехк резервни подразделени{{Sfn|Ермекбаев|2009|с=73—74}}. 1941-гӏча шера лайчилла беттагара денз Шолжа-Гӏалий тӏа 114-гӏа Нохч-Гӏалгӏай дошлой дивизи вӏашагӏтохар додаш хиннад. Штатагӏа воагӀачул 600 лоӀамхо дукхагӀа дӀаязвенна хиннав{{Sfn|Музаев}}. Бакъда, из вӏашагӏтохар чакхдаккха аьттув баьннабац: 1942-гӏча шу долалуш нохчийи гӏалгӏайи тӏом беш долча эскаре тӀабехар соцаде яхаши, царех белгалбаьннача бӏухошта совгӏаташ ма тела яхаши къайлагӏа амар даь хиннад{{Sfn|Ахмадов|2005|с=793}}. Нохч-ГӀалгӀайчен бахархошта юкъера лоӀамхой гулбебалара аьнна Ӏаьдалга йистхиннара нохчийи гӀалгӀайи [[офицер|эпсарех]] тоаба я{{Sfn|Межиев}}{{Sfn|Ибаева}}. 1942 шера дивизе база тӀа [[Сталинградская битва|Сталинградерча тӀема тӀа]] дакъа лаьца дола [[255-й отдельный Чечено-Ингушский кавалерийский полк|255-гӀа къаьстта Нохч-ГӀалгӀай дошлой сур]] вӀашагӀтехад{{Sfn|Висаитов|1966|с=71}}. 1942-ча шера маьцхали бутт чакхбоалаш [[вермахт]]а эскараш («А» эскарий тоаба), [[Малгобекский район|МагӀалбика шахьара]] зIамига дакъа дIа а лаьца, [[Прохладни]] — [[Маздак]] — [[Ищёрская|Ишоре]] яхача доазон тIа даьлар. 1943-ча шера оагӀой бетта 3-ча дийнахьа [[Моздок-Малгобекская операция|Маздака-МагӀалбика операци]] дIахьоча хана, республикан территори еррига фашистех ӀоцӀенъяьяр. Цу сахьате дIадоладенна хиннад республикад промышленни потенциал меттаоттаяр. 1944—1945-ча шерашка эвакуаци яр духьа вIашагIъяьха хиннача мехкадаьттан промыслий а промышленни предприятий а доккхагIа дола дакъа меттаоттадаьд. ТIема шерашка ШолжагIалахоша 5 миллион тоннал дукхагIа мехкадаьтта даьккхад, хIаьта заводаша миллионаш тоннаш мехкадаьттан продукташ хьаяьй. 1944-ча шера энергетически боахам дегIабахара хьал тIом хилалехьа хиннача боарамга кхаьча хиннад{{sfn|Казаков|1984|с=130—131}}. Тӏом болча хана карагӀдийнача дикача гӏулакхех, [[Список Героев Советского Союза (Чечено-Ингушетия)|Нохч-Гӏалгӏайчера хьаваьннача 36 сага́]] [[Герой Советского Союза|Советий Союза Турпал]] яха цӏи еннай{{Sfn|Ахмадов|2005|с=793—794}}.Вешта, советашта духьалара настроенеш республике чIоагIа хиннай, царех пайда а эцаш, советий тӀеча чукхувсаш хинна немций агентура Нохч-ГӀалгӀай АССР-а доазона тIа гIоттам айбе гӀерташ хиннай, цу гIулакхаца [[Битва за Кавказ|Кавказа́ тIалаташ]] толам баккха шийна аттагIа хилийта. Массови гIоттам айбе немций а цар агентий а аьттув баьннабац. Нохч-ГӀалгӀай АССР доазона тӀа латташ хиннача духхьала цхьан [[178-й отдельный мотострелковый батальон|НКВД чурча бӀуний 141-гӀча стрелокий суро]] 413 тӀема операци дӀайихьа хиннай, 9 НВФ а йохаяьй, 529 тӀемахо а вийнав, 632 лаьца а лаьцав, ший 65 саг вуйташи, 28 сага́ чов яйташи<ref>''Самойлов С. В.'' «Для охраны войсковых тылов и наведения там строжайшего порядка организовать…» Мероприятия органов государственного и военного управления по организации борьбы с бандитизмом на Северном Кавказе в годы Великой Отечественной войны. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2013. — № 11. — С.26-30.</ref>. == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} [[ОагӀат:Нохч-ГӀалгӀай АССР]] h9uok8fvc50l18jvtm0238hwacmfi9l ВорхӀ бухь 0 9788 74350 57892 2026-05-22T23:25:37Z InternetArchiveBot 2350 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74350 wikitext text/x-wiki [[Файл:Seven+Summits+Elevation+World+Map.png|thumb|350px|Семь вершин на карте высот мира]] '''ВорхӀ бухь''' ''(ба)'' — [[Части света|ворхӀ дунен доакъой]] эггара (ГӀинбухереи ЗӀилбухереи Америкаш къаьста лоархӀ). Дунен доакъошта декъарца оттабаь бола мугӀами [[Список высочайших вершин мира|Лаьттан эггара лакхагӀа долча бовхьамий мугӀами]] цаӀ боацалга кхетаде деза. Эггара лакхагӀа бола беррига бӀаь лоам Азе боалл, [[Гималаи]], [[Каракорум (горная система)|Каракорум]] яхача довкъех а иштта кхычаре а да уж лоамаш. == Улг == {| class="standard" |- ! Дунен дакъа !! ЦӀи !! Лакхал, м !! Лоаман массив !! Мохк |- | [[Ази]] || '''[[Джомолунгма]]**''' || 8848 || [[Гималаи]] || [[Непал]]/[[КНР|ЧХР]] |- | [[ЗӀилбухера Америка]] || '''[[Аконкагуа]]''' || 6962 || [[Анды|Андаш]] || [[Аргентина]] |- | [[ГӀинбухера Америка]] || '''[[Денали (гора)|Денали]]''' (Мак-Кинли) || 6190 || [[Аляскинский хребет|Алаьскан дукъ]] || [[США]] |- | [[Африка]] || '''[[Килиманджаро]]''' || 5895 || [[Килиманджаро]] || [[Танзания|Танзани]] |- | rowspan="2" |[[Европа]]* || '''[[Эльбрус|Аьлбоарз]]''' || 5642 || [[Большой Кавказ|Йоккха Кавказ]] || [[Россия|Эрсече]] |- | '''[[Монблан]]''' || 4810 || [[Западные Альпы|Малхбузера Альпаш]] || [[Франция|Ференгий мохк]]/[[Италия|Итали]] |- | [[Антарктида]] || '''[[массив Винсон]]''' || 4892 || [[Элсуэрт (горы)|Элсуэрт]] || |- | [[Астралии Океании]] || '''[[Джая]]''' || 4884 || [[Маоке]] || [[Индонезия|ХӀиндонези]] |- | [[Австралия|Астрали]] || '''[[Косцюшко (гора)|Косцюшко лоам]]''' || 2228 || [[Австралийские Альпы|Астрале Альпаш]] || [[Австралия|Астрали]] |} <nowiki>*</nowiki> [[Граница между Европой и Азией|Еврапани Азени юкъе доазув]] мишта къоастаду хьежжа <nowiki>**</nowiki> Дунен рекорд == Клуб семи вершин == {{основная статья|Клуб 7 вершин}} '''Клуб семи вершин''' — неформальное объединение [[альпинист]]ов, совершивших восхождения на [[Семь вершин|высочайшие вершины шести континентов]]<ref name="Семь">[http://www.7summits.ru/index.php3?id=25 7 ВЕРШИН: ПРОЕКТ И ИСТОРИЯ.]</ref>. Идея покорить все высочайшие вершины различных [[континент]]ов Земли возникла в [[1981]] г.<ref name="Е">[http://www.7summits.ru/index.php3?id=25 Александр Ельков ДИК БАСС И ПРОЕКТ «СЕМЬ ВЕРШИН»]</ref> и с тех пор стала пользоваться популярностью. Однако в определении того, что считать высшей точкой [[континент Австралия|континента Австралия]], есть разногласия. Если не учитывать другие вершины, кроме тех, которые расположены на континенте Австралии, то седьмой вершиной должен быть пик Косцюшко — высшая точка Австралии. Однако, если учитывать всю [[Австралия и Океания|Австралию и Океанию]], то высшей точкой следует признать [[Джая|пирамиду Карстенса]] — вершину высотой 4884 м, расположенную на острове [[Новая Гвинея]]. Поэтому на сегодняшний день существует два варианта программы семь вершин: Программа с пиком Косцюшко и Программа с Пирамидой Карстенса. Основным вариантом программы 7 вершин признаётся вариант с Пирамидой Карстенса. По данным [http://7summits.com/index.php сайта], на котором ведётся статистика восхождений, 231 альпинист, в том числе 33 женщины, по состоянию на декабрь 2011 полностью завершили эту программу<ref name="Карстенс">[http://7summits.com/info/7stats/statistics_cp.php?s_fm=0&s_fl=0&s_qfn=&s_qf10_id=Yes&s_qf10_id=Yes&s_sfn%5b0%5d=0&s_sfn%5b1%5d=1 The 7summits statistics: the Carstensz Pyramid list]{{ref-en}}]</ref>, 347 спортсменов покорили все 7 вершин хотя бы по одному варианту (либо по варианту с Карстенсом, либо по варианту с Косцюшко)<ref name="K">[http://7summits.com/index.php The full 8 summits list: both CP & K{{ref-en}}]</ref> и 118 альпинистов выполнили оба варианта программы 7 вершин<ref name="К+К">[http://7summits.com/7summits_statistics.php The 7summits statistics: the 8 summits: both CP and K{{ref-en}}] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20171019014851/http://7summits.com/7summits_statistics.php |date=2017-10-19 }}</ref>. В настоящее время всё большее число людей из разных стран мира стремятся взойти на высочайшие вершины всех континентов Земли. Статистика покорителей всех семи вершин по обеим версиям ведётся на [http://7summits.com/info/7stats/statistics_all_basic.php сайте]. == Вторые семь вершин == {{основная статья|Вторые семь вершин}} {{iw|Вторые семь вершин||en|Seven Second Summits}} — вторые по высоте горы каждого из семи континентов. == Третьи семь вершин == {{основная статья|Третьи семь вершин}} {{iw|Третьи семь вершин||en|Seven Third Summits}} — третьи по высоте горы каждого из семи континентов. == Хьажа иштта == * [[Список высочайших вершин Земли]] * [[Восьмитысячники]] * [[Олимп (Марс)]] — высочайший внеземной вулкан (потухший) * [[Реясильвия (кратер)|Реясильвия (Веста)]] — высочайшая внеземная гора == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == Литература == * [[Абрамов, Александр Викторович|Абрамов Александр]], [[Ельков, Александр Фёдорович|Ельков Александр]], [[Штиль Евгений]] «7 вершин мира: Наука путешествовать» — М.: Ниола-Пресс, 2009. — 320 с. ISBN 978-5-366-00403-9 * [[Абрамов, Александр Викторович]], [[Ельков, Александр Фёдорович|Ельков Александр]], [[Штиль Евгений]], [[Коробешко, Людмила Сергеевна|Коробешко Людмила]] «7 Вершин по-РУССКИ!» — М.: Маска, 2018. — 228 с. + 2 цв. вкл. ISBN 978-5-906955-79-1 == ТӀатовжамаш == * {{placemark|http://googis.info/load/0-0-0-581-20|Высочайшие вершины семи частей света}} (файл меток [[KMZ]] для [[Google Earth]]) * MapsCamp https://mapscamp.com/map/9effa06fc11e42ef9783a86a2b1fed5f/poi.html {{Семь вершин}} [[ОагӀат:Лоамаш]] [[ОагӀат:Альпинизм]] [[ОагӀат:Экстремальные точки Земли]] d3vtiu9jqwccconyclfpa7juc2tr9ii Эрсий 0 15557 74351 74237 2026-05-23T02:43:59Z InternetArchiveBot 2350 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74351 wikitext text/x-wiki {{Народ | численность = ≈133,5 млн саг<ref name=JoshuaProject>{{Cite web|url=https://joshuaproject.net/people_groups/14598|title=Russian people group in all countries {{!}} Joshua Project|website=joshuaproject.net|access-date=2023-03-06|archive-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815021547/https://www.joshuaproject.net/people_groups/14598|url-status=live}}</ref> | расселение = * {{Флагификация|RUS}}: 105 579 179 (нах дӀаязбарах 2021)<ref name="Nac_total_2021">{{Cite web |url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx |title=Национальный состав населения Российской Федерации |subtitle=[https://rosstat.gov.ru/vpn_popul Согласно итогам переписи населения 2020—2021 года] |url-status=live |access-date=2023-03-07 |archive-date=2022-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221230204643/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx }}</ref> * {{Флагификация|UKR}}: 6,9 млн саг{{sfn|Русские — БРЭ|2015|с=59—60}} * {{Флагификация|USA}}: 3 163 084<ref name=census1>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-format=&-_lang=en&-search_map_config=|title=Selected Social Characteristics in the United States: 2009|publisher=U.S. Census American Community Survey|access-date=2011-08-29|archive-url=https://archive.today/20200211182006/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-format=&-_lang=en&-search_map_config=|archive-date=2020-02-11|url-status=dead}} {{Архиве диллад|url=https://archive.today/20200211182006/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-format=&-_lang=en&-search_map_config= |date=2020-02-11 }}</ref> * {{Флагификация|KAZ}}: 2 983 317 (оценка 2024)<ref>{{Cite web|url=https://stat.gov.kz/ru/industries/social-statistics/demography/publications/157456/|title=Численность населения Республики Казахстан (на начало 2024 г.)|lang=ru|website=stat.gov.kz|access-date=2024-05-15}}</ref> * {{Флагификация|DEU}}: 2 213 000 (оценка)<ref>{{Cite web|url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Forschung/Migrationsberichte/migrationsbericht-2012.html;jsessionid=9484B6DA92F72DE9402E1125628FA2B8.internet551?nn=403964|title=Migrationsbericht 2012|publisher=BAMF - Bundesamt für Migration und Flüchtlinge|lang=de|access-date=2020-02-09|archive-date=2021-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225211859/https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Forschung/Migrationsberichte/migrationsbericht-2012.html;jsessionid=9484B6DA92F72DE9402E1125628FA2B8.internet551?nn=403964|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|UZB}}: 720 300 (оценка 2021)<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/08/20/ethnic-groups/|title=Опубликованы данные об этническом составе населения Узбекистана|website=Газета.uz|date=2021-08-20|access-date=2023-03-07|archive-date=2021-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823170555/https://www.gazeta.uz/ru/2021/08/20/ethnic-groups/|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|BLR}}: 706 992 (нах дӀаязбарах 2019)<ref>{{Cite web |url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/df5/df5842f32b1b8a711043f8f54856f5c8.pdf |title=Итоги переписи населения Беларуси 2019 г. |access-date=2021-04-07 |archive-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420032346/https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/df5/df5842f32b1b8a711043f8f54856f5c8.pdf |url-status=live }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20210420032346/https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/df5/df5842f32b1b8a711043f8f54856f5c8.pdf |date=2021-04-20 }}</ref> * {{CAN}}: 622 445 (2016)<ref>{{Cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=24&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=3|title=Census Profile, 2016 Census|author=Statistics Canada Government of Canada|publisher=www12.statcan.gc.ca|access-date=2021-05-14|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514150540/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=24&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=24&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=3|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|LVA}}: 454 350 (на начало 2022 года)<ref>{{Cite web|url=https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/IRE030/|title=Iedzīvotāju skaits un īpatsvars pēc tautības reģionos, republikas pilsētās, novados un 21 attīstības centrā gada sākumā 2011 - 2022|lang=lv|website=Oficiālās statistikas portāls|access-date=2023-12-14|archive-date=2021-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604130522/https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/IRE030/|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|KGZ}}: 335 237 (оценка 2022)<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.kg/ru/opendata/category/312/|title=Национальный состав населения — Открытые данные — Статистика Кыргызстана|website=www.stat.kg|access-date=2023-08-04|archive-date=2018-03-11|archive-url=https://archive.today/20180311083524/http://www.stat.kg/ru/opendata/category/312/|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|EST}}: 315 252 (2021)<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://andmed.stat.ee:443/pxweb/en/stat/stat__rahvaloendus__rel_vordlus__rahvastiku-demograafilised-ja-etno-kultuurilised-naitajad/RLV428.px/|title=RLV428: POPULATION BY ETHNIC NATIONALITY AND SEX (1959, 1970, 1979, 1989, 2000, 2011, 2021)|website=PxWeb|access-date=2023-03-07}}</ref> * {{Флагификация|ISR}}: ≈ 200 000—300 000<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://goldpass.ru/israel/skolko-russkih-v-izraile/|title=Сколько русских в Израиле|author=Dominika|website=goldpass.ru|date=2022-06-28|access-date=2023-03-07|archive-date=2023-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307095058/https://goldpass.ru/israel/skolko-russkih-v-izraile/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cbs.gov.il/archive/200701/yarhon/e4_e.htm|title=Oops, Something is wrong|publisher=www.cbs.gov.il|lang=he|access-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20071104011621/http://www.cbs.gov.il/archive/200701/yarhon/e4_e.htm|archive-date=2007-11-04|url-status=dead}}</ref> * {{Флагификация|ARG}}: 250 000<ref>{{Cite web|url=https://www.argentina-excepcion.com/es/guia-viaje/nacionalidades/rusos-alemanes-polacos-judios|title=Русские в Аргентине|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-11|archive-date=2016-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160921090120/http://www.argentina-excepcion.com/es/guia-viaje/nacionalidades/rusos-alemanes-polacos-judios|url-status=live}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20160921090120/http://www.argentina-excepcion.com/es/guia-viaje/nacionalidades/rusos-alemanes-polacos-judios |date=2016-09-21 }}</ref> * {{Флагификация|TKM}}: 242 307 (нах дӀаязбарах 2012)<ref>{{Cite web|url=http://www.chrono-tm.org/en/2015/02/the-results-of-census-in-turkmenistan/|title=The results of census in Turkmenistan {{!}} Chronicles of Turkmenistan|date=2016-10-06|publisher=web.archive.org|access-date=2020-02-17|archive-date=2016-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006054812/http://www.chrono-tm.org/en/2015/02/the-results-of-census-in-turkmenistan/|url-status=unfit}}</ref> * {{Флагификация|FRA}}: от 200 000 до 500 000<ref>{{Cite web|url=http://www.russieinfo.com/la-communaute-russe-en-france-est-eclectique-2014-10-30|title=La communauté russe en France est "éclectique" {{!}} Russie Information|publisher=www.russieinfo.com|access-date=2020-02-09|archive-date=2019-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191122143216/http://www.russieinfo.com/la-communaute-russe-en-france-est-eclectique-2014-10-30|url-status=live}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20191122143216/http://www.russieinfo.com/la-communaute-russe-en-france-est-eclectique-2014-10-30 |date=2019-11-22 }}</ref> * {{Флагификация|BRA}}: ≈ 200 000<ref>{{Cite web |date=2018-06-14 |title=Contra país estagnado, comunidade russa foge e se estabelece no Brasil |url=http://noticias.r7.com/sao-paulo/contra-pais-estagnado-comunidade-russa-foge-e-se-estabelece-no-brasil-14062018 |access-date=2022-03-01 |website=R7.com |language=pt-br |archive-date=2021-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213013233/https://noticias.r7.com/sao-paulo/contra-pais-estagnado-comunidade-russa-foge-e-se-estabelece-no-brasil-14062018 |url-status=live }}</ref> * {{Флагификация|LTU}}: 141 122 ([[нах дӀаязбарах населения Литвы (2021)|нах дӀаязбарах 2021]])<ref>{{Cite web|lang=lt|url=https://osp.stat.gov.lt/informaciniai-pranesimai?eventId=288049|title=2021 m. gyventojų ir būstų surašymo pagrindiniai rezultatai|website=Oficialiosios statistikos portalas|publisher=Lietuvos statistikos departamentas|access-date=2021-12-30|archive-date=2022-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128063107/https://osp.stat.gov.lt/informaciniai-pranesimai?eventId=288049|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|ITA}}: 120 459<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/str2006/index.html|title=2006 census|access-date=2021-04-18|archive-date=2013-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814010947/http://demo.istat.it/str2006/index.html|url-status=live}}</ref> * ''{{флагификация|Приднестровье}}'': 161 300 (нах дӀаязбарах 2015)<ref>{{Cite web|url=http://mer.gospmr.org/gosudarstvennaya-sluzhba-statistiki/informacziya/ezhegodnik-gosudarstvennoj-sluzhby-statistiki/statisticheskij-ezhegodnik-2017.html|title=Статистический ежегодник 2017. — Министерство экономического развития Приднестровской Молдавской Республики|publisher=mer.gospmr.org|access-date=2020-02-15|archive-date=2019-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026152825/http://mer.gospmr.org/gosudarstvennaya-sluzhba-statistiki/informacziya/ezhegodnik-gosudarstvennoj-sluzhby-statistiki/statisticheskij-ezhegodnik-2017.html|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|AZE}}: 119 300 (нах дӀаязбарах 2009)<ref>{{Cite web|url=https://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls|title=Русское население в Азербайджане|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130723050147/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls|archive-date=2013-07-23|url-status=dead}}</ref> * {{Флагификация|MDA}}: 111 726 (нах дӀаязбарах 2014)<ref>{{Cite web|url=http://recensamant.statistica.md/ru|title=Recensamântul Populației si al Locuințelor 2014|publisher=recensamant.statistica.md|access-date=2018-06-30|archive-date=2018-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702014227/http://recensamant.statistica.md/ru|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|FIN}}: 85 534<ref>{{Cite web|url=http://pxnet2.stat.fi/PXWebPXWeb/pxweb/fi/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rv.px/|title=Väestö 31.12. muuttujina Alue, Taustamaa, Sukupuoli, Vuosi ja Tiedot|publisher=Tilastokeskuksen PX-Web tietokannat|access-date=2020-02-09}}{{Недоступная ссылка|date=Февраль 2020|bot=InternetArchiveBot}}</ref> * {{Флагификация|AUS}}: 74 317<ref>{{Cite web|url=https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/settlement-services/programs-policy/a-multicultural-australia/programs-and-publications/community-information-summaries/the-russian-federation-born-community|title=Русское население в Австралии|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-16|archive-date=2019-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190307113938/https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/settlement-services/programs-policy/a-multicultural-australia/programs-and-publications/community-information-summaries/the-russian-federation-born-community|url-status=live}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20190307113938/https://www.dss.gov.au/our-responsibilities/settlement-services/programs-policy/a-multicultural-australia/programs-and-publications/community-information-summaries/the-russian-federation-born-community |date=2019-03-07 }}</ref> * {{Флагификация|ESP}}: 72 234 (2017)<ref>{{Cite web|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?path=/t20/e245/p08/l0/&file=03005.px&L=0|title=Población extranjera por Nacionalidad, provincias, Sexo y Año.|publisher=www.ine.es|access-date=2020-02-15|archive-date=2019-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224044103/https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?path=/t20/e245/p08/l0/&file=03005.px&L=0|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|KOR}}: 61 149<ref>{{Cite web|url=http://www.immigration.go.kr/viewer/skin/doc.html?rs=/viewer/result/bbs/227&fn=temp_1568963051567100|title=문서뷰어|publisher=www.immigration.go.kr|access-date=2020-02-09|archive-date=2021-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622020019/https://www.immigration.go.kr/viewer/skin/doc.html?rs=/viewer/result/bbs/227&fn=temp_1568963051567100|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|ARE}}: 56 000<ref>{{Cite web|url=http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/index.htm|title=Русское население в ОАЭ|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2008-05-10|archive-date=2007-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203182631/http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/index.htm|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|CUB}}: 50 200<ref>{{Cite web|url=http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/index.htm|title=Официальная статистика Кубы за 2002 г.|access-date=2011-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203182631/http://www.cubagob.cu/otras_info/censo/index.htm|archive-date=2007-02-03|url-status=dead}}</ref> * {{Флагификация|GBR}}: 49 043<ref name=ons2011>{{cite web|title=Nationality and country of birth by age, sex and qualifications Jan - Dec 2013 (Excel sheet 60Kb)|url=http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls|website=www.ons.gov.uk|publisher=[[Office for National Statistics]]|access-date=2014-06-11|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924060723/http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls|url-status=live}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20150924060723/http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls |date=2015-09-24 }}</ref> * {{Флагификация|ROU}}: 35 791<ref>Recensământul Populaţiei şi al Locuinţelor 2002: [http://www.insse.ro/cms/files/rpl2002rezgen1/14.pdf Populaţia după etnie] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20150924035456/http://www.insse.ro/cms/files/rpl2002rezgen1/14.pdf |date=2015-09-24 }}{{ref-ro}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/|title=Recensamant Romania 2002|access-date=2011-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513211550/http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/|archive-date=2007-05-13|url-status=dead}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20070513211550/http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ |date=2007-05-13 }}</ref> * {{Флагификация|CZE}}: 35 759<ref>{{Cite web |url=https://www.czso.cz/csu/cizinci/4-ciz_pocet_cizincu#cr |title=Data - počet cizinců{{!}}ČSÚ<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2020-11-16 |archive-date=2021-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031104655/https://www.czso.cz/csu/cizinci/4-ciz_pocet_cizincu#cr |url-status=live }}</ref> * {{Флагификация|TJK}}: 34 838 (нах дӀаязбарах 2010)<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf|title=Архивированная копия|access-date=2015-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014054442/http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf|archive-date=2013-10-14|url-status=dead}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20131014054442/http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf |date=2013-10-14 }}</ref> * {{Флагификация|VEN}}: 34 600<ref>{{Cite web|url=https://joshuaproject.net/countries/VE|title=Venezuela {{!}} Joshua Project|publisher=joshuaproject.net|access-date=2020-02-15|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107201540/https://joshuaproject.net/countries/VE|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|AUT}}: 30 249<ref>{{Cite web|url=http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstruktur/bevoelkerung_nach_staatsangehoerigkeit_geburtsland/index.html|title=Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit und Geburtsland|publisher=www.statistik.at|access-date=2020-02-15|archive-date=2019-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113213329/http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstruktur/bevoelkerung_nach_staatsangehoerigkeit_geburtsland/index.html|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|GEO}}: 26 453 (нах дӀаязбарах 2014)<ref>{{Статья|автор=Нодар Зейналович Мосаки|заглавие=Этническая картина Грузии по результатам переписи 2014 г., «Этнографическое обозрение»|ссылка=http://dx.doi.org/10.7868/s0869541518010086|издание=Этнографическое обозрение|год=2018|выпуск=1|страницы=104–120|issn=0869-5415|doi=10.7868/s0869541518010086}}</ref> * ''{{Флагификация|ABH}}'': 22 064 (нах дӀаязбарах 2011)<ref>{{Cite web|url=https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=85|title=2014 год — Национальный состав наличного населения по данным переписи населения 2011 года|publisher=Управление государственной статистики Республики Абхазия|access-date=2022-12-30|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118093407/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=85|url-status=live}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20210118093407/https://ugsra.org/ofitsialnaya-statistika.php?ELEMENT_ID=85 |date=2021-01-18 }}</ref> * {{Флагификация|CHN}}: 15 609<ref>http://141.211.142.26/member/census2000/ybListDetail.asp?ID=1# {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20070928214338/http://141.211.142.26/member/census2000/ybListDetail.asp?ID=1 |date=2007-09-28 }} (2000, нах дӀаязбарах)</ref> ** {{Флагификация|HKG}}: 5000<ref>{{cite news |url=https://orientaldaily.on.cc/cnt/news/20160228/00184_001.html |title=坦言集:俄羅斯在港 - 東方日報 |publisher=Orientaldaily |lang=zh |date=2016-02-28 |access-date=2020-02-15 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801100943/https://orientaldaily.on.cc/cnt/news/20160228/00184_001.html }}</ref> * {{Флагификация|BGR}}: 15 595<ref>[http://www.nccedi.government.bg/page.php?category=83&id=247 Национален съвет за сътрудничество по етническите и демографските въпроси. Етнически малцинствени общности] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20110706142940/http://www.nccedi.government.bg/page.php?category=83&id=247 |date=2011-07-06 }}{{ref-bg}}</ref> * {{Флагификация|NOR}}: 13 914<ref>{{Cite web|url=http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/tab-2009-04-30-01-en.html|title=Русское население в Норвегии|author=|website=|date=|publisher=}}</ref> * {{Флагификация|POL}}: 13 000<ref>{{Cite web|url=https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_ludnosc_stan_str_dem_spo_NSP2011.pdf|title=Русское население в Польше|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2020-11-16|archive-date=2018-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726211348/http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_ludnosc_stan_str_dem_spo_NSP2011.pdf|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|ARM}}: 11 911 (нах дӀаязбарах 2011)<ref name="docs.armstat.am">{{Cite web |url=http://www.armstat.am/file/doc/99478358.pdf |title=нах дӀаязбарах населения Армении 2011 г. Этно-возрастной состав |access-date=2020-11-06 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202184856/http://www.armstat.am/file/doc/99478358.pdf |url-status=live }}</ref> * {{Флагификация|SRB}}: 10 486 (нах дӀаязбарах 2022)<ref>{{cite web|url=https://publikacije.stat.gov.rs/G2023/Pdf/G20234001.pdf |title=Попис становништва, домаћинстава и станова 2022. године |subtitle=Национална Припадност. Подаци по општинама и градовима |lang=sr |publisher=Статистическое управление Республики Сербии |date=2023 |access-date=2024-04-09}}</ref> * {{Флагификация|NZL}}: 5979 (2013)<ref>{{Cite web|url=https://teara.govt.nz/en/russians-ukrainians-and-baltic-peoples/page-3|title=3. – Russians, Ukrainians and Baltic peoples – Te Ara Encyclopedia of New Zealand|author=New Zealand Ministry for Culture and Heritage Te Manatu Taonga|publisher=teara.govt.nz|lang=en|access-date=2020-02-15|archive-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215155548/https://teara.govt.nz/en/russians-ukrainians-and-baltic-peoples/page-3|url-status=live}}</ref> * {{Флагификация|QAT}}: 5000<ref>{{Cite web|url=http://www.bqdoha.com/2013/12/population-qatar|title=Population of Qatar|date=2013-12-22|publisher=web.archive.org|access-date=2020-02-15|archive-date=2013-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20131222095738/http://www.bqdoha.com/2013/12/population-qatar|url-status=unfit}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20140410141214/http://www.bqdoha.com/2013/12/population-qatar |date=2014-04-10 }}</ref> * {{Флагификация|ECU}}: 1000<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Любовь привела их из России в Эквадор|url=https://www.eluniverso.com/guayaquil/2018/06/21/nota/6820547/amor-trajo-rusia-ecuador/|website=El Universo|archive-date=2022-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515010932/https://www.eluniverso.com/guayaquil/2018/06/21/nota/6820547/amor-trajo-rusia-ecuador/|url-status=unfit|access-date=2022-05-15}}</ref> | язык = [[Русский язык|эрсий мотт]] | раса = [[Европеоидная раса|европеоидни]] | религия = [[православие|православи]]{{sfn|Русские — БРЭ|2015|с=59—60}} (цунна юкъе да [[старообрядчество]] а) | родственные = [[украинцы|украинхой]], [[белорусы|кӀайэрсий]], [[русины|русиний]] | входит = [[восточные славяне|малхбоалера славяний]] | включает = * [[севернорусская этнографическая группа|гӀинбухера эрсий]], * [[южнорусская этнографическая группа|зӀилбухера эрсий]], * [[казаки|гӀазкхий]], * [[сибиряки|сибархой]] * [[этнографические и субэтнические группы русских|иштта кхыбараш а]]{{sfn|Александров, Власова, Полищук|1997|loc=Этнографические группы русского народа|с=107—123}} | происхождение = [[древнерусская народность|шира эрсий къам]] }} '''Эрсий''' ({{lang-ru|ру́сские}}) — малхбоалерча славяний [[къам]] да, [[Эрсече]] эггара дукхагӀа дола [[халкъ]] да. Иштта Европерча къамашта юкъе а эггара дуккхагӀа ба уж. Дерригача дунен тӀа 135 млн гаргга эрсе ва. Цар къаман мотт — [[Русский язык|эрсий мотт]] ба<ref>https://bigenc.ru/text/3040752 {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20190407030226/https://bigenc.ru/text/3040752 |date=2019-04-07 }}</ref>. == Белгалдаккхар == ;Комментареш {{комментарии|group=К|2}} ;Хьасташ {{белгалдаккхар|2}} == ТӀатовжамаш == [[ОагӀат:Къамаш алапатах]] 1ah7qsb37ldhb4i9p43whsgy1wmw7n2 Доакъашхо:Daysiy/common.js 2 16445 74341 68310 2026-05-22T17:43:02Z Daysiy 32 74341 javascript text/javascript mw.loader.load('//en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Joeytje50/JWB.js/load.js&action=raw&ctype=text/javascript'); importScript('Участник:Lorsa/alignTemplateParameters.js'); o3pg571a4aw0uyukhq9kur1svczbgwh 74342 74341 2026-05-22T17:43:36Z Daysiy 32 74342 javascript text/javascript mw.loader.load('//en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Joeytje50/JWB.js/load.js&action=raw&ctype=text/javascript'); importScript('User:Daysiy/alignTemplateParameters.js'); brnlsmad3n272rb19lgracnu5679xka Янданаькъан 0 18646 74344 74337 2026-05-22T17:49:45Z Daysiy 32 74344 wikitext text/x-wiki '''Янданаькъан''' ({{lang-ru|Яндиевы}}) — [[ГӀалгӀай|гӀалгӀай]] [[тайпа]]. Цхьан хана [[Оарцхой]] яхача [[Тайпа|тайпанна]] юкъедоагӀаш хинна ваьр да. [[Аьрзи (пхьа)|Аьрзера]] Янд яхача сагагара дӀаболабеннаб тайпан никъ. == Янди и Мамилги == Тайпан оаламашка дувцачох, Янд чIоагIа говза [[пхьар]] хиннав [[гӀалгӀай гӀалаш|гIалаш]] йотташ. Цо хьалъяь я Аьрзе дукхагIйола гIалаш. Янда даь-веший воI Мамилг яхаш хиннав. ЧIоагIа вIаший тайна бахаш хиннаб уж. Дилла цхьана лелаш цхьана гIалаш йотташ, [[чарахьал|аькхе]] ухаш хиннаб. ХIанз Тирках IобоагIача наькъах гӀалгӀаша оалаш хиннад Кираникъ, аьле (хӀанз «[[Военно-Грузинская дорога|ТӀема-Гуржий никъ]]» оал цох). Из никъи цох хьакъаьста Аьрзегахьа бода никъи цхьана лорабеш хиннаб цар, дIай-хьай болхача нахагара [[йоал]] а йоаккхаш. Юххера а Янда саг йоалаяьй. Да-нана доацаш из хилар бахьан долаш, из був воалача хана, цар доал деш хинна никъ цу Янд́а хьожабаь хиннаб. Мамилг раьза хиннавац цу наькъах дола ший дакъа дIахеца. Янд а юхавоалаш хиннавац. ДIа-хьа къовсам а баьнна дов ийккхад царна юккъе, вIаший етташ. Цигача вийна хиннав Янда воI. Нах юкъе а баьхка вежарий бартабугаш, Мамилг Аьрзера ваьнна дIаваха везаш хиннав. [[ЖӀайраха шахьар|ЖIайраха]] ва́ха хайнав из. Оарцхой оалача тайпах хиннача Яндахи Мамилгахи иштта хьахиннад ши гIалгIай тайпа: Янданаькъани Мамилганаькъани{{sfn|Дахкильгов|2010|с=66-67}}. == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == Литература == * {{книга | автор = [[Дахкильгов, Ибрагим Абдурахманович|Дахкильгов И. А.]] | заглавие = Антология ингушского фольклора. Т. 7: Ингушские предания. — Вып. 1 | место = Нальчик | издательство = Эль-Фа | год = 2010 | страницы = 66—67 | ref = Дахкильгов }} == ТӀатовжамаш == [[ОагӀат:Янданаькъан]] s3x735h5ii7k7iid16sam64ljyh3by1 Доакъашхо:Don-Doka 2 18698 74340 2026-05-22T13:06:26Z Don-Doka 3227 Керда оагIув: «Ассалам алейкум, вежарий!» 74340 wikitext text/x-wiki Ассалам алейкум, вежарий! gvtbw1zabfc3ymm2v7w7ptdege7cfpo Доакъашхо:Daysiy/alignTemplateParameters.js 2 18699 74343 2026-05-22T17:45:11Z Daysiy 32 Керда оагIув: «mw.loader.load('https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Jack_who_built_the_house/codePrettifier.js&action=raw&ctype=text/javascript');» 74343 javascript text/javascript mw.loader.load('https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Jack_who_built_the_house/codePrettifier.js&action=raw&ctype=text/javascript'); 2tfyl485le5kg0ml6rnihpaf88a2lr7 ОагӀат:Янданаькъан 14 18700 74345 2026-05-22T17:51:07Z Daysiy 32 Керда оагIув: «[[ОагӀат:Гӏалгӏай тайпаш|Оарцхой]]» 74345 wikitext text/x-wiki [[ОагӀат:Гӏалгӏай тайпаш|Оарцхой]] 8z0k920bcl0ccz7xduoizsumeaom8ax 74346 74345 2026-05-22T17:52:17Z Daysiy 32 74346 wikitext text/x-wiki [[ОагӀат:ГӀалгӀай тайпаш|Оарцхой]] 6afwece6wlwyitah3po4z0hayogqokp Ло:Potd/2026-05-23 10 18701 74347 2026-05-22T19:04:49Z Frhdkazan 139 Керда оагIув: «1 Mercado do Bolhão.jpg» 74347 wikitext text/x-wiki 1 Mercado do Bolhão.jpg oed558l6gvoyg6s9lemc3uqf0m9m5qs Ло:Motd/2026-05-23 10 18702 74348 2026-05-22T19:09:32Z Frhdkazan 139 Керда оагIув: «Laysan albatross nests on Midway Atoll NWR (55226395261).webm» 74348 wikitext text/x-wiki Laysan albatross nests on Midway Atoll NWR (55226395261).webm 2tztztqt3tsyiwpg9vsiybbqday5f4d