Википеди
inhwiki
https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Медиа
Гӏулакха
Ювцар
Доакъашхо
Доакъашхочун дувцар
Википеди
Википеди ювцар
Файл
Файл ювцар
MediaWiki
MediaWiki ювцар
Ло
Ло бувцар
Новкъостал
Новкъостал дувцар
ОагӀат
ОагӀат ювцар
Моартал
Моарталах къамаьл
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль ювцар
Event
Event talk
Киев
0
2194
74447
66375
2026-06-07T00:03:44Z
InternetArchiveBot
2350
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74447
wikitext
text/x-wiki
{{НП-Украина
|статус = [[Украина]]й нанагӀала
|ингушское название = Киев, КиӀив
|русское название = Киев
|оригинальное название = Київ
|изображение = {{Photomontage
| photo1a =
| photo2a = P1130119-1.JPG{{!}}
| photo2b = Ku02.JPG{{!}}
| photo3a = Банкова вул., 10 DSC 8398.JPG{{!}}
| photo3b = Дзвіниця собору Святої Софії в Києві, Україна.jpg
| photo4a = 17-07-02-Maidan Nezalezhnosti RR74377-PANORAMA.jpg{{!}}
| photo4b =
| photo5a = Маріїнський палац в Києві (cropped).jpg
| photo5b =
| color = white
| color_border = white
| position = center
| spacing = 2
| size = 266
| foot_montage =
}}
|описание изображения = Лакхерча аьттача саьнгара сахьата гӀоаролга духьала: [[Верховная рада|Лаккхера рада]], [[Киево-Печерская лавра|Киева-Печерий лавра]], [[Киевский национальный университет имени Тараса Шевченко|Шевченко Тараса цӀерагӀа йола Киева къаман университет]], [[Дом с химерами (Киев)|Химерашцара цӀенош]], [[Софийский собор (Киев)|Софийски собор]], [[Майдан Независимости|Кортамукъален майда]], [[Мариинский дворец (Киев)|Мариински гӀала]]
|подчинение = НанагӀала, [[город со специальным статусом|лаьрххӀа статус йола пхье]]
|описание герба = Киева герб
|описание флага = Киева байракх
|ширина герба = 80
|ширина флага = 160
|lat_deg = 50 |lat_min = 27 |lat_sec = 0
|lon_deg = 30 |lon_min = 31 |lon_sec = 0
|CoordScale =
|вид региона =
|область =
|область в таблице =
|район =
|район в таблице =
|вид общины =
|община =
|община в таблице =
|карта страны = Ukraine location map.svg
|карта региона =
|карта района =
|внутреннее деление = 10 шахьар
|вид главы = Пхьен корта, [[Киевская городская государственная администрация|Киева пхьан паччахьалкхен администрен]] корта
|глава = [[Кличко, Виталий Владимирович|Кличко Виталий]]
|дата основания = [[V век|V]]<ref name="eob">[https://www.britannica.com/place/Kiev Kiev] at [[Encyclopedia of Britannica]]</ref><ref>Tolochko, P., Ivakin, G., Vermenych, Ya. ''[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Kyiv_mst Kiev]''. Encyclopedia of History of Ukraine.</ref>—[[X век]]<ref name="Толочко">''Толочко П. П.'' Новые археологические исследования Киева (1963—1978) // Новое в археологии Киева. — Киев, 1981.</ref><ref>{{Из|Британника|http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317542/Kiev|Kiev}}</ref><ref>[http://www.iananu.kiev.ua/archaeology/2003-1/zukerman.htm К. Цукерман. Два этапа формирования древнерусского государства] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20121125195042/http://www.iananu.kiev.ua/archaeology/2003-1/zukerman.htm |date=2012-11-25 }}</ref><ref>{{книга|автор= А. В. Комар|часть= Киев и Правобережное Поднепровье|заглавие= Русь в IX–XI веках: археологическая панорама / Rus' in 9th - 10th centuries: archaeological panorama|ссылка= http://www.academia.edu/5028113|ответственный= Н. А. Макаров|место= Москва; Вологда|издательство= Древности Севера|год= 2012|страниц= 496|isbn= 978-5-93061-068-0}}</ref>
|первое упоминание =
|Магдебургское право = 1356 шу
|площадь = 826,35<ref name="Увеличение площади">[https://kmr.gov.ua/uk/content/mezhi-kyyeva-mozhut-zminytysya Межі Києва можуть змінитися]</ref> либо 847,66<ref name="гк">{{cite web |url = http://atu.gki.com.ua/atu/26 |title = Государственная служба Украины по вопросам геодезии, картографии и кадастра |lang = uk |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150918152231/http://atu.gki.com.ua/atu/26 |archivedate = 2015-09-18 }}</ref>
|вид высоты = Высота НУМ
|высота центра НП = 100—200
|климат =
|население = 2 967 360<ref name="Население 1 янв 2020">[http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2019/ds/kn/kn_u/kn1219_u.html Чисельність населення (за оцінкою) на 1 січня 2020 року та середня чисельність у 2019 році] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20200302174910/http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2019/ds/kn/kn_u/kn1219_u.html |date=2020-03-02 }}</ref> или<br> 3 703 100
|год переписи = 2019/20
|плотность = 4481
|агломерация = [[Киевская агломерация|Киева агломераци]]<br>4 071 000
|национальный состав = (2001-ча шера дӀаяздарах)<br> [[украинхой]] — 82,2 %,<br>[[эрсий]] — 13,1 %,<br>[[жугтий]] — 0,7 %,<br>[[белорусы|кӀайэрсий]] — 0,6 %,<br>[[поляки|полхой]] — 0,3 %
|конфессиональный состав = [[Православие|православхой]], [[Католицизм|католикий]], [[Протестантизм|протестантий]], [[Мусульманин|бусалба]], [[Иудаизм|жугтий]]
|этнохороним = киевхо, киевхой
|телефонный код = 44
|почтовый индекс =
|почтовые индексы = 01001—06999
|КОАТУУ =
|сайт = https://kyivcity.gov.ua
|язык сайта = uk
|язык сайта 2 =
|язык сайта 3 =
|язык сайта 4 =
|язык сайта 5 =
| add1n = СовгӀаташ
| add1 =
|add2n = Гимн
|add2 = «[[Як тебе не любити, Києве мій!]]» ({{lang-inh|Ай мишта езац сона хьо, са Киев?}})<ref>[http://kiev.pravda.com.ua/news/5464ecc6c3e17/ Київрада затвердила гімн Києва - Українська Правда]{{ref-uk}}</ref>
|add3n =
|add3 =
|add4n = Неофициальные названия
|add4 = [[Мать городов русских|Эрсий пхьений нана]] {{lang-ru|Мать городов русских}}), <br>[[Новый Иерусалим|Керда Байтулмакъдис]]<ref>{{cite web|url=http://www.academia.edu/1975891/Topography_of_Salvation._Kyiv-the_New_Jerusalem_in_the_Ruthenian_Literary_Polemics_end_of_the_16th-beginning_of_the_17th_century_|title=‘Kyiv-the New Jerusalem’ in the Ruthenian Literary Polemics (end of the 16th-beginning of the 17th century)}}</ref>
|Сайт=https://kyivcity.gov.ua}}
'''Ки́ев''' ({{lang-uk|Київ}} {{IPA|[ˈkɪjiu̯]}} {{audio|Uk-Київ.ogg|дӀаалар}}, {{lang-orv|Кыѥвъ}}{{Переход|#ЦӀи|blue}}) — [[Украина]]й [[нанагӀала]], иштта цун эггара йоккхагӀа йола [[пхье]]. [[Киевская агломерация|Киева агломераци]] а йолаш, [[Днепр]]хи тӀа улл Украина юкъе. 2010-ча шера бахархой дукхалах Киев [[Города Европы с населением более 500 тысяч человек|ворхӀлагӀа]] хиннай [[Европа|Европе]] укх пхьешта тӀехьа: [[Истмале]], [[Москва]], [[Лондон]], [[Санкт-Петербург|Петербург]], [[Берлин]], [[Мадрид]]<ref>{{cite web|url=http://www.blatantworld.com/feature/europe/most_populous_cities.html|deadlink=yes|title=Top 100 Most Populous Cities In Europe 2010|date=2010|publisher=Blatant Independent Media!|lang=en|accessdate=2012-12-04|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CfCdO3E4?url=http://www.blatantworld.com/feature/europe/most_populous_cities.html|archivedate=2012-12-04}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20121218192937/http://www.blatantworld.com/feature/europe/most_populous_cities.html |date=2012-12-18 }}</ref>.
==Белгалдаккхар==
{{белгалдаккхар}}
th6u2yfugdafuvjkwzl9ay1vo1x7e3l
Белокаш
0
8895
74444
57790
2026-06-06T13:09:54Z
~2026-33315-61
6309
74444
wikitext
text/x-wiki
[[File:Superfície_de_proteínas.png|thumb]]
'''Бело́каш''' ('''протеи́наш''', '''полипепти́даш'''<ref>С химической точки зрения все белки являются полипептидами. Однако короткие, меньше 30 аминокислотных остатков в длину полипептиды, особенно химически синтезированные, нельзя назвать белками.</ref>) — [[аминокислоты|аминокислотех]] латташ йола, [[пептидная связь|пептидий бувзамца]] хетта а йола [[полимеры|лакха молекулярни]] [[органические вещества|органикай хӀамаш]]. Дийнача организмашка белокий лоаттам [[генетический код|генетикай кодашка]] хьежжа хул. Белокаш вӀашагӀъехкача хана дукхагӀча хана ткъаь [[Аминокислоты|аминокислотий]] тайпа тоъ.
Кхыча [[биополимеры|биополимерашка]] хьежача ([[полисахарид]]аш, [[Дезоксирибонуклеиновая кислота|ДНК]]) [[клетка|Оагилг]]ашка белокаша кхоачашдеш дола гӀулакхаш дуккха дукхагӀа да. Ишта белокаша-[[ферменты|ферменташа]] биохиме реакцеш сихъю, из бахьан долаш [[обмен веществ|хӀамаш хувцаялар]]гахьа лоадам бола да́къа лоац цар. Цхьайолча белокаша механикай балхаш а леладу, оагилгий дегӀ чӀоагӀдеш болча [[цитоскелет|го́м]]а даькъе а йолхаш хиларца. Иштта, белокаша керттера [[амал]] ловзаду [[Иммунитет (биология)|иммунитето жоп луш]] [[Передача сигнала (биология)|сигнал дӀа-хьа йохийташи]], [[клеточный цикл|оагилга цикл]] йодаши.
Белокаш [[животные|дийнатий]] ([[адам]]ий а) [[кхача]]н лоадаме дакъа да. ДукхагӀа цу дийнаташца хоттаденна долча даарашка йоалл белок: дулха чу, чкъаьра чу, шура чу, иштта бӀарашкеи, кхешкеи. Йиа йола белокаш [[пищеварение|кхача Ӏохьача]] хана ферменташа аминокислоташ хьа а хулаш е́къ (ший [[трансляция (биология)|белокаш хьаяр]] духьа) е кхы а чӀоагӀагӀа йохаю ([[энергия|хьинар]] даккхар духьа).
==Хьажа иштта==
* [[Фуа шод]] ({{lang-ru|яичный белок}})
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{книга
|автор = Альбертс Б., Брей Д., Льюис Дж. и др.
|часть =
|заглавие = Молекулярная биология клетки. В 3 томах
|оригинал =
|ссылка =
|издание =
|место = М.
|издательство = Мир
|год = 1994
|том =
|страницы =
|страниц =
|isbn = 5-03-001986-3
}}
* {{книга
|автор = Ленинджер А.
|часть =
|заглавие = Основы биохимии. В 3 томах
|оригинал =
|ссылка =
|издание =
|место = М.
|издательство = Мир
|год = 1985
|том =
|страницы =
|страниц =
|isbn =
}}
* {{книга
|автор = Страйер Л.
|часть =
|заглавие = Биохимия. В 3 томах
|оригинал =
|ссылка =
|издание =
|место = М.
|издательство = Мир
|год = 1984
|том =
|страницы =
|страниц =
|isbn =
}}
== ТӀатовжамаш ==
* [http://www.molbiol.ru/appendix/02_01.html Свойства аминокислот и белков]
* [https://web.archive.org/web/20080828002005/http://www.rcsb.org./pdb PDB — Protein Data Bank]
* [https://web.archive.org/web/20080916182640/http://minskfoldingteam.at.tut.by/sciencearticles.html Обзоры статей о фолдинге белков на русском]
* [http://ej.kubagro.ru/a/viewaut.asp?id=762 Хаос и порядок дискретных систем в свете синергетической теории информации] (В статье проводится количественный анализ первичной структуры белков со стороны соотношения хаоса и порядка)
* [https://www.youtube.com/watch?v=HxoQDhHQWuQ Научно-популярный фильм «Белок»]
[[Category:Белокаш| ]]
[[Category:Питательные вещества]]
[[Category:Кхачан чура дикал]]
mxw02rff2nluv8sovwf3g1yvjyjnumv
Доакъашхочун дувцар:Ziv
3
18367
74448
73364
2026-06-07T11:19:26Z
Ziv
5127
/* Hello dear visitor */ corr
74448
wikitext
text/x-wiki
== Hello dear visitor ==
[[Image:Anna Purni.jpg|left|240px]]
<div style="text-align: center">''Welcome!''</div>
<div style="text-align: center">''Feel free to leave me a message here,<br />but you will get a quicker response if you visit my [[:de:Benutzer Diskussion:Ziv|German Wikipedia]] or [[:Commons:User talk:Ziv|Commons Wikimedia]] user talk page.<br />Preferably in English, and I will be happy to answer your questions.''
''Have a nice day! Best regards,''</div>
<div style="text-align: center">[[Доакъашхо:Ziv|Ziv]] ([[Доакъашхочун дувцар:Ziv|къамаьл]]) 18:50, 26 саькура 2026 (UTC)</div>
r7riyxeechpcj2j9g6mhivvopfl9w0k
Ло:Potd/2026-06-07
10
18748
74445
2026-06-06T15:43:16Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg»
74445
wikitext
text/x-wiki
Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg
7qp2i09e7igwtmrp8f614zqzejg4v5h
Ло:Motd/2026-06-07
10
18749
74446
2026-06-06T15:48:54Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Nerobergbahn Wiesbaden.webm»
74446
wikitext
text/x-wiki
Nerobergbahn Wiesbaden.webm
nxbo75418ph53mo991pl8km4g3smj65