Википеди
inhwiki
https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Медиа
Гӏулакха
Ювцар
Доакъашхо
Доакъашхочун дувцар
Википеди
Википеди ювцар
Файл
Файл ювцар
MediaWiki
MediaWiki ювцар
Ло
Ло бувцар
Новкъостал
Новкъостал дувцар
ОагӀат
ОагӀат ювцар
Моартал
Моарталах къамаьл
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль ювцар
Event
Event talk
Ӏарамхий
0
6276
74880
71307
2026-07-17T15:20:20Z
Тоадархо
5207
74880
wikitext
text/x-wiki
{{тувла ма де|МохтӀе|эрсий меттала «Армхи» яхача юртаца}}
{{о|дóдача хих я, нах ба́хача моттигах де́ша — [[МохтӀе]]}}
{{Река
|Название = Ӏарамхий (Кистихий)
|Национальное название =
|Изображение = Армхи.jpg
|Подпись изображения =
|Длина = 28
|Площадь водосбора = 298
|Бассейн = Тийрк/Къаспий форд
|Расход воды =
|Место измерения =
|Исток =
|Местоположение истока =
|Высота истока =
|Координаты истока = 42.7146/44.8445
|Устье = Тийрк
|Местоположение устья =
|Высота устья =
|Координаты устья = 42.8593/44.6452
|Уклон реки =
|Страна = Россия
|Регион = ГӀалгӀайче
|Район = ЖӀайраха шахьар
|Позиционная карта = Россия Ингушетия
}}
'''Ӏарамхий''', е '''Кистихий''' ''(да)'' ({{lang-ru|Армхи́}}, {{lang-ru2|Кистинка}}, {{lang-os|Мӕхъхъӕлдон}}, {{lang-ka|ქისტეთისწყალი}}) — [[ГӀалгӀайче|ГӀалгӀай Мехка]] [[ЖӀайраха шахьар]]е [[дода хий]] да. [[Тийрк]]ах дӀакхеташ да. 28 км дӀаьха да<ref name="ГВР"/>. Хий хьагулалуча бассейна майда 298 км² я<ref name="ГВР"/>.
Ӏарамхий, [[Шолжа|Шолжеи]], [[Эса|Эсеи]], [[Форта|Фортеи]] санна [[Ингушетия|ГӀалгӀай Мехка]] керттерча до́дача хих да. Цар юкъара бассейна майда 3073 км² я<ref>{{cite web |url = http://www.regionalprojects.ru/up_menu/regiony_rossii/ingushetiya_resp |title = Информация о Ингушетии |accessdate = 2010-01-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100711081821/http://www.regionalprojects.ru/up_menu/regiony_rossii/ingushetiya_resp |archivedate = 2010-07-11 |deadlink = yes }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20100711081821/http://www.regionalprojects.ru/up_menu/regiony_rossii/ingushetiya_resp |date=2010-07-11 }}</ref>.
== ЦӀи ==
ГӀалгӀай меттала укх хих ''Ӏарамхий'' е ''Кистийхий'' оал, цкъаза [[лоаца такилг]] оттадеш ''Ӏарам-хий'', ''Кисти-хий'' а язду<ref>{{публикация|книга |часть = II часть: Горная Ингушетия (юго-западная часть), Горная Чечня (центральная и юго-восточная части) |часть вид = топоним. [[словарь|слов]]. |заглавие = Топонимия Чечено-Ингушетии |вид = в IV частях (1976—1985 гг.) |ответственный = Сост. [[Сулейманов, Ахмад Сулейманович|А. С. Сулейманов]], ред. [[Шайхиев, Алвади Хасмагомедович|А. Х. Шайхиев]] |место = {{Гр.}} |издательство = {{comment|ЧИ кн. изд-во|Чечено-Ингушское книгоиздательство}} |год = 1978 |страниц = 289 |тираж = 5000 |ref = Топоним. слов. Сулейманова}}</ref><ref name="Гидронимы Кистетии">{{статья |автор = Сампиев И. М. |заглавие = Гидронимы Кистетии (Кистинского общества Ингушетии) |ссылка = http://dzurdzuki.com/2019/11/12/gidronimy-kistetii-kistinskogo-obshhestva-ingushetii/#more-1387 |язык = ru |издание = Сборник научных статей института социальных исследований |тип = |год = 2019 |месяц = |число = |том = |номер = |страницы = 176—185 |issn = |archivedate = 2019-11-18 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20191118162723/http://dzurdzuki.com/2019/11/12/gidronimy-kistetii-kistinskogo-obshhestva-ingushetii/#more-1387}}</ref><ref>{{cite web |author = |url = https://ghalghay.com/2010/02/08/по-следам-легенды/ |title = По следам легенды |lang = ru |website = ghalghay.com |date = |access-date = 2019-11-29 |deadlink = no |archive-date = 2020-06-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200618015215/https://ghalghay.com/2010/02/08/по-следам-легенды/}}</ref>. Эрсий меттала а гӀалгӀай цӀерашта тарра, ''Армхи́''<ref>{{ГКГН|Ингушетия|22.04.2019|0155288|Армхи}}</ref><ref name="K-38-42">{{карта|K-38-42}}</ref> е ''Кистинка''<ref name="ГВР"/><ref name="Гидронимы Кистетии"/> оал.
ХӀираша Ӏарамхих ''Маккъалдон'' ({{lang-os|Махъхъæлдон}}) оал{{sfn|Сагов|2015}}, цу хи йисте цар ''[[макхалон|маккъалаш]]'' ({{lang-os|махъхъæл}}) оалаш хинна фаьппий]] баьха́ндаь, цудухьа эрсий меттала а «Армхи» а́ларал совгӀа «Макалдон» а оалаш хиннад Ӏарамхих{{sfn|Генко|1930|с=707}}. «Маккъал» яха цӀи гӀалгӀайи хӀирийи ''[[маккхал]]''/''мæхъхъæл'' ({{lang-ru|коршун}}) яхача дешаца дувзаду{{sfn|Генко|1930|с=707, 709}}{{sfn|Виноградов|1966|с=160}}. А. Н. Генконна хетачох, из цӀи хӀираша [[Аьрзи (кхала)|Аьрзи]] кхаьлахи, [[оарцхой|цун бахархоех]] хьаийцай{{sfn|Генко|1930|с=707, 709}}.
== Географи ==
Ӏарамхий [[Кистий чӀож]]е гӀолла дода. «[[Арджелом|Ӏаьржача лоам]]ани, [[Юкуруломдук|Юкъерча лоаман дукъа́и]] юкъерча шанашкара доагӀа из<ref name="K-38-42"/>. ГӀинбухен-малхбузехьа [[Дийхк (гаьний ваьр)|дийхка]]-[[дакх]]а [[орц]]а гӀолла додаш<ref name="K-38-42"/>, [[хи-тоатал]]аша дуз. Хин даьрже 551 км гаьна улл Тийрка аьтта берда тӀа<ref name="ГВР"/>. Ӏарамхин керттера [[приток|га]] — [[Шондон|Шанхий]] — аьрдехьара кхет<ref name="K-38-42"/>.
Ӏарамхи тӀа [[Ольгети|ОлгатӀеи]], [[Ляжги|Лаьжги]], шахьара юкъ йола [[ЖӀайрах]]и я́д<ref name="K-38-42"/>.
== Хин реестра дараш ==
[[Государственный водный реестр|Россе паччахьалкхен хин реестра]] дарашта тӀатайжача Ӏарамхий [[Западно-Каспийский бассейновый округ|Малхбузехьарча-Къаспий бассейний округа́]] юкъе́до́д, [[водохозяйственный участок|хибоахама дакъа]] — [[Эрсече]]н [[Гуржехье]]цара гӀайнашта тӀара дола а денна «Урсдон» яхача додача хих кхетталца дола [[Тийрк]] ([[Ардон (река)|АрадоагӀахий]] ца лоархӀаш). Хин додача хин бассейн — [[Идал]]еи [[Тийрк]]еи юкъера Къаспий форда бассейна дода хиш.
Паччахьалкхен хин реестра чура объекта код — 07020000212108200003039<ref name="ГВР">{{ГВР|173156|Армхи (Кистинка)}}</ref>.
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{статья
|автор = Сагов Р.З
|заглавие = Этнолокальные группы (общества) ингушей
|издание = Вестник [[Ингушский научно-исследовательский институт гуманитарных наук|ИНИИГН]]
|год = 2015
|номер = 2
|страницы = 39—47
|ref = Сагов
}}
* * {{публикация|книга
| автор = [[Генко, Анатолий Несторович|Генко А. Н.]]
| часть = Из культурного прошлого ингушей
| ссылка часть = https://dzurdzuki.com/download/genko-a-n-iz-kulturnogo-proshlogo-ingushej-1930/
| ссылка = http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=5927
| заглавие = Записки коллегии востоковедов при Азиатском музее
| nodot =
| язык = ru
| ответственный = Под ред. В. В. Бартольда
| место = Ленинград
| издательство = [[Наука (издательство)|Издательство Академии наук СССР]]
| год = 1930
| издание =
| том = 5
| страницы = 681—761
| страниц = 836
| isbn =
| doi =
| ref = Генко
}}
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хин объекташ]]
bpm9x3sg7ztchmaa4eall7va0ebu2b1
Ло:Potd/2026-07-18
10
18920
74881
2026-07-17T19:08:15Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Sur En-Sent. Sculpture Negativ - Positive. Artwork by Peter Gredig. 17-10-2024. (actm.) 01.jpg»
74881
wikitext
text/x-wiki
Sur En-Sent. Sculpture Negativ - Positive. Artwork by Peter Gredig. 17-10-2024. (actm.) 01.jpg
7262ygxf40l6imkpg3r9lvzkrbtfnv6
Ло:Motd/2026-07-18
10
18921
74882
2026-07-17T19:11:42Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Belgian Army Leaders Visit 3-321 FAR Static HIMAR Display (953339).webm»
74882
wikitext
text/x-wiki
Belgian Army Leaders Visit 3-321 FAR Static HIMAR Display (953339).webm
10wg0xdlqlf84ghz6779d4n0w0n5zqc