Википеди
inhwiki
https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Медиа
Гӏулакха
Ювцар
Доакъашхо
Доакъашхочун дувцар
Википеди
Википеди ювцар
Файл
Файл ювцар
MediaWiki
MediaWiki ювцар
Ло
Ло бувцар
Новкъостал
Новкъостал дувцар
ОагӀат
ОагӀат ювцар
Моартал
Моарталах къамаьл
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль ювцар
Event
Event talk
Каштам
0
16789
74939
69541
2026-07-31T09:21:55Z
Revibot
46
Исправление двойного перенаправления с [[Каштын]] на [[Каштахене]]
74939
wikitext
text/x-wiki
#ластар [[Каштахене]]
955mdxkugrf4f4hgo3fy3g5984zzv9x
Каштахене
0
16790
74934
69545
2026-07-30T17:38:40Z
Тоадархо
5207
Тоадархо цӀи хийцай [[Каштын]] → «[[Каштахене]]»
69545
wikitext
text/x-wiki
{{тувла ма де|КашетӀе|КашетӀенца}}
{{Историческая область
|Статус = тархьара пхьа / кхаьлл
|Географический регион = [[Даькъасте]]
|Название =
|Оригинальное название =
|Иллюстрирование =
|Подпись к иллюстрации =
|Другие названия =
|Экзотопонимы =
|Период =
|Локализация = {{Флагификация|ГӀалгӀайче}}, [[ЖӀайраха шахьар]]
|Население = [[Далганаькъан]], хӀанз саг вахац
|Площадь =
|В составе =
|Включает =
|Карта региона =
|Государство-1 =
|Герб-1 =
|Годы-1 =
|Викисклад =
}}
{{НП+Россия
| статус = юрт
| русское название = Каштын
| оригинальное название = Каштам
| герб =
| флаг =
| lat_deg = 42.8211
| lon_deg = 44.8578
| регион = Ингушетия
| регион в таблице = ГӀалгӀайче
| вид района = Муниципальни шахьар
| район = Джейрахский район
| район в таблице = ЖӀайраха шахьар
| вид поселения = Юрта хьисапе моттиг
| поселение = Сельское поселение Гули
| поселение в таблице = Юрта хьисапе моттиг Хьули{{!}}Хьули
| C в регион = слева
| глава =
| дата основания =
| прежние имена =
| статус с =
| площадь =
| высота центра НП =
| население = {{ Население | Каштам | тс }}
| год переписи = {{ Население | Каштам | г }}
| плотность =
| агломерация =
| национальный состав = [[гӀалгӀай]]
| конфессиональный состав = бусалба
| этнохороним =
| часовой пояс =
| почтовый индекс = 386430
| почтовые индексы =
| телефонный код =
| цифровой идентификатор = 26205805051
| цифровой идентификатор 2 = 26620450351
| категория в Commons =
| сайт =
| описание флага =
}}
'''Каштын'''{{Дехьавалар|ЦӀи}} ({{lang-ru|Каштам}}{{Дехьавалар|ЦӀи}}) — [[гӀалгӀай]] [[Юкъера бӀаьшераш|юкъерча бӀаьшерий заман]] [[пхьа]] я. [[ГӀалгӀайче|ГӀалгӀай мехка]] [[ЖӀайраха шахьар]]е улл. [[ГӀалгӀай архитектура|Тархьара архитектурах]] лоархӀа гӀишлош я укхаза: [[ГӀалгӀай гӀалаши вӀовнаши#ГӀалаш|гӀалаш]], [[маьлхара кашамаш]]{{Дехьавалар|Тархьар}}. Тархьаре укхаза баьхараш [[Далганаькъан]] тайпан нах ба{{Дехьавалар|Тархьар}}.
Административни лоархӀаш хилча Исмейл-ЦӀенге ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш я{{Дехьавалар|Статус}}.
== ЦӀи ==
[[ГӀалгӀай мотт|ГӀалгӀай меттала]] укх пхьанах (е вешта аьлча, укх [[кхаьлл]]ах) «Каштын» оал{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021|с=44}}. Эрсий меттала башха-башха яздаь нийслу: «Каштам»<ref name="Закон РИ № 5-РЗ"/>{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021|с=41}}{{sfn|Чахкиев|2009|с=}}, «Каштын»{{sfn|Агиров|2021|с=}}.
== Статус ==
[[Россе Федераци|Россе Федерацен]] а [[ГӀалгӀай Республика]] а [[Моттигера шедоалдар|моттигерча шедоалдарах]] лаьца долча законашка диллача, Каштын статусах ''«[[село]]»'' я, ''«[[сельское поселение Гули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «[[юрт]]» яхар (кӀезигагӀа — «[[эйла]]»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, Каштын ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш йолга лоархӀ<ref name="Закон РИ № 5-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/895201294 Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа»]</ref>.
Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «[[кхала]]» е «[[пхьа]]» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.
== Географи ==
ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа [[ЖӀайраха шахьар]]е [[ГӀалгӀай лоаме|лоам]] [[ТӀумхой чӀож]]е улл Каштын. Каштынал зӀилбухехьа [[Наькъасте]]я, [[малхбузе]]хьа — [[ТӀумагӀе]]. [[Хьули|Хьуленна]] 4 километр гаьна зӀилбухен-малхбузехьа улл, новкъа гӀолла доацаш, нийсса Ӏодусташ хилча.
=== Сахьата оаса ===
Каштын, беррига ГӀалгӀай Мохк мо, МСК ([[Москвера ха|москверча хан]]) [[Сахьатий зона|сахьатий зоне]] уллаш я. [[Россе Федераце лела ха|Лелаш йолча ханнеи]] [[Всемирное координированное время|UTC]] ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/|title=Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5|lang=ru|date=2011-06-03}}</ref>.
== Бахархой ==
{{ Население | Каштам }}
== Инфраструктура ==
ХӀанзарча заман инфраструктурах лоархӀача хӀамаех хӀама яц Каштыне<ref>{{Cite web |url=https://mapdata.ru/ingushetiya/dzheyrahskiy-rayon/selskoe-poselenie-guli/selo-kashtam/ |title=Карта села Каштам сельского поселения Гули Ингушетии с улицами и номерами домов — MapData.ru|access-date=2025-02-25}}</ref>.
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{публикация|книга
|автор = Агиров Т. А.
|заглавие = Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям (Highland Ingushetia. A Guide to Jeyrakh and Mountain Foothills)
|издание = 2-е изд., испр. и доп
|место = М.
|издательство = Издательство «Перо»
|год = 2021
|страниц = 416
|isbn = 978-5-00189-455-1
|ref = Агиров
}}
* {{публикация|книга
|заглавие = Ономастикон Ингушетии
|вид = [[Справочное издание|справ.-энцикл. изд]].
|ответственный = Сост. [[Коазой Дауда Нурдин|Н. Д. Кодзоев]], [[Киева Зуфира Хаджибикаровна|З. Х. Киева]]. Реценз.: д.п.н., проф. [[Жеребило Татьяна Васильевна|Т. В. Жеребило]], к. филол. н., [[Костоева Фатима Магомедовна|Ф. М. Костоева]], Ред.: [[Ноакъастхой Ӏаьлий Хаваж|Х. А. Накостоев]], [[Хайрова Роза Резвановна|Р. Р. Хайрова]]; Консультант: [[Хайров Байали Абукарович|Б. А. Хайров]]; [[Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева]]
|место = М.
|издательство = ТПК «Центробланк»
|год = 2021
|страниц = 120
|isbn = 978-5-91303-022-1
|тираж = 500
|ref = Ономастикон Ингушетии
}}
* {{публикация|книга
|автор = Чахкиев Д. Ю.
|заглавие = Древности горной Ингушетии
|ответственный = Отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев
|место = Нальчик
|издательство = ГП КБР «Республиканский полиграфкомбинат имени Революции 1905 года»
|год = 2009
|том = II
|страниц = 122
|тираж = 1000
|ref = Чахкиев
}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Населённые пункты Джейрахского района}}
[[ОагӀат:ЖӀайраха шахьара нах баха моттигаш]]
tvokojvy9bzpqiy5y6cew67dc7sm923
74936
74934
2026-07-30T17:45:02Z
Тоадархо
5207
74936
wikitext
text/x-wiki
{{тувла ма де|КашетӀе|КашетӀенца}}
{{Историческая область
|Статус = тархьара пхьа / кхаьлл
|Географический регион = [[Даькъасте]]
|Название =
|Оригинальное название =
|Иллюстрирование =
|Подпись к иллюстрации =
|Другие названия =
|Экзотопонимы =
|Период =
|Локализация = {{Флагификация|ГӀалгӀайче}}, [[ЖӀайраха шахьар]]
|Население = [[Далганаькъан]], хӀанз саг вахац
|Площадь =
|В составе =
|Включает =
|Карта региона =
|Государство-1 =
|Герб-1 =
|Годы-1 =
|Викисклад =
}}
{{НП+Россия
| статус = юрт
| русское название = Каштын
| оригинальное название = Каштам
| герб =
| флаг =
| lat_deg = 42.8211
| lon_deg = 44.8578
| регион = Ингушетия
| регион в таблице = ГӀалгӀайче
| вид района = Муниципальни шахьар
| район = Джейрахский район
| район в таблице = ЖӀайраха шахьар
| вид поселения = Юрта хьисапе моттиг
| поселение = Сельское поселение Гули
| поселение в таблице = Юрта хьисапе моттиг Хьули{{!}}Хьули
| C в регион = слева
| глава =
| дата основания =
| прежние имена =
| статус с =
| площадь =
| высота центра НП =
| население = {{ Население | Каштам | тс }}
| год переписи = {{ Население | Каштам | г }}
| плотность =
| агломерация =
| национальный состав = [[гӀалгӀай]]
| конфессиональный состав = бусалба
| этнохороним =
| часовой пояс =
| почтовый индекс = 386430
| почтовые индексы =
| телефонный код =
| цифровой идентификатор = 26205805051
| цифровой идентификатор 2 = 26620450351
| категория в Commons =
| сайт =
| описание флага =
}}
'''Каштахене'''{{Дехьавалар|ЦӀи}} ({{lang-ru|Каштам}}{{Дехьавалар|ЦӀи}}) — [[гӀалгӀай]] [[Юкъера бӀаьшераш|юкъерча бӀаьшерий заман]] [[пхьа]] я. [[ГӀалгӀайче|ГӀалгӀай мехка]] [[ЖӀайраха шахьар]]е улл. [[ГӀалгӀай архитектура|Тархьара архитектурах]] лоархӀа гӀишлош я укхаза: [[ГӀалгӀай гӀалаши вӀовнаши#ГӀалаш|гӀалаш]], [[маьлхара кашамаш]]{{Дехьавалар|Тархьар}}. Тархьаре укхаза баьхараш [[Далганаькъан]] тайпан нах ба{{Дехьавалар|Тархьар}}.
Административни лоархӀаш хилча Исмейл-ЦӀенге ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш я{{Дехьавалар|Статус}}.
== ЦӀи ==
[[ГӀалгӀай мотт|ГӀалгӀай меттала]] укх пхьанах (е вешта аьлча, укх [[кхаьлл]]ах) «Каштахене» оал{{sfn|Леймиев|2000|с=13}}, иштта «Каштын» яздаь а нийслу{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021|с=44}}. Эрсий меттала башха-башха яздаь нийслу: «Каштам»<ref name="Закон РИ № 5-РЗ"/>{{sfn|Ономастикон Ингушетии|2021|с=41}}{{sfn|Чахкиев|2009|с=}}, «Каштын»{{sfn|Агиров|2021|с=}}.
== Статус ==
[[Россе Федераци|Россе Федерацен]] а [[ГӀалгӀай Республика]] а [[Моттигера шедоалдар|моттигерча шедоалдарах]] лаьца долча законашка диллача, Каштахене статусах ''«[[село]]»'' я, ''«[[сельское поселение Гули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «[[юрт]]» яхар (кӀезигагӀа — «[[эйла]]»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, Каштахене ше «юрт» статус йолаш, ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейодаш йолга лоархӀ<ref name="Закон РИ № 5-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/895201294 Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа»]</ref>.
Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «[[кхала]]» е «[[пхьа]]» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.
== Географи ==
ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа [[ЖӀайраха шахьар]]е [[ГӀалгӀай лоаме|лоам]] [[ТӀумхой чӀож]]е улл Каштахене. Каштахенел [[малхбузе]]хьа [[Бишт]] я, малхбоалехьа — [[ТӀумагӀе]]{{sfn|Леймиев|2000|с=13}}, зӀилбухехьа [[Наькасте]] я. [[Хьули|Хьуленна]] 4 километр гаьна зӀилбухен-малхбузехьа улл, новкъа гӀолла доацаш, нийсса Ӏодусташ хилча.
=== Сахьата оаса ===
Каштахене, беррига ГӀалгӀай Мохк мо, МСК ([[Москвера ха|москверча хан]]) [[Сахьатий зона|сахьатий зоне]] уллаш я. [[Россе Федераце лела ха|Лелаш йолча ханнеи]] [[Всемирное координированное время|UTC]] ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/|title=Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5|lang=ru|date=2011-06-03}}</ref>.
== Бахархой ==
{{ Население | Каштам }}
== Инфраструктура ==
ХӀанзарча заман инфраструктурах лоархӀача хӀамаех хӀама яц Каштахене<ref>{{Cite web |url=https://mapdata.ru/ingushetiya/dzheyrahskiy-rayon/selskoe-poselenie-guli/selo-kashtam/ |title=Карта села Каштам сельского поселения Гули Ингушетии с улицами и номерами домов — MapData.ru|access-date=2025-02-25}}</ref>.
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{публикация|книга
|автор = Агиров Т. А.
|заглавие = Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям (Highland Ingushetia. A Guide to Jeyrakh and Mountain Foothills)
|издание = 2-е изд., испр. и доп
|место = М.
|издательство = Издательство «Перо»
|год = 2021
|страниц = 416
|isbn = 978-5-00189-455-1
|ref = Агиров
}}
* {{публикация|книга
|заглавие = Ономастикон Ингушетии
|вид = [[Справочное издание|справ.-энцикл. изд]].
|ответственный = Сост. [[Коазой Дауда Нурдин|Н. Д. Кодзоев]], [[Киева Зуфира Хаджибикаровна|З. Х. Киева]]. Реценз.: д.п.н., проф. [[Жеребило Татьяна Васильевна|Т. В. Жеребило]], к. филол. н., [[Костоева Фатима Магомедовна|Ф. М. Костоева]], Ред.: [[Ноакъастхой Ӏаьлий Хаваж|Х. А. Накостоев]], [[Хайрова Роза Резвановна|Р. Р. Хайрова]]; Консультант: [[Хайров Байали Абукарович|Б. А. Хайров]]; [[Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева]]
|место = М.
|издательство = ТПК «Центробланк»
|год = 2021
|страниц = 120
|isbn = 978-5-91303-022-1
|тираж = 500
|ref = Ономастикон Ингушетии
}}
* {{публикация|книга
|автор = Чахкиев Д. Ю.
|заглавие = Древности горной Ингушетии
|ответственный = Отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев
|место = Нальчик
|издательство = ГП КБР «Республиканский полиграфкомбинат имени Революции 1905 года»
|год = 2009
|том = II
|страниц = 122
|тираж = 1000
|ref = Чахкиев
}}
* {{статья
| автор = Леймиев Лаьча
| заглавие = ЛаьлагӀеи Бийштеи
| издание = СелаӀад
| год = 2000
| номер = 5
| страницы = 13
| стариниц = 16
| ссылка = https://docs.yandex.ru/docs/view?url=ya-disk-public%3A%2F%2FJnaekeztJwLsVKIBVbr8krUwZaPoUMvwyAt5%2BYxxcqSNfZ4urtdMoLdK6IswjnUBq%2FJ6bpmRyOJonT3VoXnDag%3D%3D&name=Села1ад%202000г.%20№5.pdf
| accessdate = 2026-07-30
| язык = inh
|ref = Леймиев
}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Населённые пункты Джейрахского района}}
[[ОагӀат:ЖӀайраха шахьара нах баха моттигаш]]
7u40v2vjpo0ipp0tesgcw6m5p4037xs
Каштын
0
18950
74935
2026-07-30T17:38:41Z
Тоадархо
5207
Тоадархо цӀи хийцай [[Каштын]] → «[[Каштахене]]»
74935
wikitext
text/x-wiki
#ластар [[Каштахене]]
955mdxkugrf4f4hgo3fy3g5984zzv9x
Ло:Potd/2026-07-31
10
18951
74937
2026-07-30T20:41:45Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Parasols, Evening, Beach, Rincon de la Victoria, Andalusia, Spain.jpg»
74937
wikitext
text/x-wiki
Parasols, Evening, Beach, Rincon de la Victoria, Andalusia, Spain.jpg
bzkjvp3c6zx54q5eyf0x2qn91d0ll5h
Ло:Motd/2026-07-31
10
18952
74938
2026-07-30T20:46:24Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «There was a Young Lady whose bonnet.ogg»
74938
wikitext
text/x-wiki
There was a Young Lady whose bonnet.ogg
2u9zyq1112mc601upwcwmhgd4lchjwt