Аьлбоарз

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="inh">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>inhwiki</dbname>
    <base>https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Гӏулакха</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ювцар</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Доакъашхо</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Доакъашхочун дувцар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди ювцар</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл ювцар</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki ювцар</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ло</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ло бувцар</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Новкъостал</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Новкъостал дувцар</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ОагӀат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ОагӀат ювцар</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Моартал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Моарталах къамаьл</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модуль ювцар</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Аьлбоарз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7341</id>
    <revision>
      <id>75033</id>
      <parentid>57745</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T00:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>2350</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>75033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4934" sha1="tabm6z7ep80n04rvojm1ryqyeojz4kk" xml:space="preserve">{{значения}}
{{Вулкан
| Название = Аьлбоарз
| Национальное название = 
| Изображение = Mount Elbrus May 2008.jpg
| Подпись = Гумбаши яхача моттигера гуш дола Аьлбоарза куц 
| Координаты = 43/20/45/N/42/26/55/E
| CoordScale = 
| Горная система = Кавказа лоамаш
| Хребет или массив = 
| Высота = 5642
| Источник высоты = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://peakbagger.com/peak.aspx?pid=10381|title=Elbrus, Russia|publisher=Peakbagger.com|lang=en|accessdate=2015-07-06}}&lt;/ref&gt;
| Первое восхождение = Малхбоалера бухь: [[1829|1829 шера]], [[22 июля|Баьцамеа (кӀимарс) 22]] дийнахьа, [[Хаширов, Килар|К. Хаширов]]&lt;ref name=&quot;radde&quot;&gt;По поводу национальности и точного написания имени и фамилии первовосходителя существуют расхождения (Килар/Чилар, Хаширов/Хачиров). Есть версии, что он мог быть [[кабардинцы|кабардинцем]] (Чилар Хаширов) или [[карачаевцы|карачаевцем]], и его правильнее называть Хилар Хачиров. О том, что Хилар Хачиров был [[карачаевцы|карачаевцем]] см. например Радде Г. И. Кавказский хребет // Живописная Россия. Т. 9. Кавказ, СПб., 1883. С. 142.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;miziev&quot;&gt;В книге И. М. Мизиева «{{cite web|url=http://shamillion.h14.ru/osn/ik/miziev/sledy8.htm|deadlink=yes|title=Следы на Эльбрусе|accessdate=2007-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930153625/http://shamillion.h14.ru/osn/ik/miziev/sledy8.htm|archivedate=2007-09-30}} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20070930153625/http://shamillion.h14.ru/osn/ik/miziev/sledy8.htm |date=2007-09-30 }}» (2000 год) он также приписывается к [[карачаевцы|карачаевским]] проводникам, но там его имя пишут как ''Килар''.&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; Малхбузера бухь: [[1874|1874 шера]], [[28 июля|Баьцамеа (кӀимарс) 28]] дийнахьа, [[Гроув, Флоренс Кроуфорд|Ф. Гроув]], {{iw|Гарднер, Фредерик|Ф. Гарднер|en|Frederick Gardner}}, [[Уокер, Хорас (альпинист)|Х. Уокер]], П. Кнубел, [[Соттаев, Ахия|А. Соттаев]]
| Форма вулкана = [[Стратовулкан|Стратолелхалоам]]
| Период образования = 250 - 30 эзар шу
| Диаметр кратера = 
| Глубина кратера = 
| Последнее извержение = 5120 гаргга шу хьалха
| Страна = Россия
| Позиционная карта = Россия Кабардино-Балкария
| Позиционная карта 1 = Россия Карачаево-Черкесия
}}
'''Аьлбоарз''' ({{lang-ru|Эльбру́с}}, {{lang-krc|Минги-Тау}}, {{lang-kbd|Ӏуащхьэмахуэ}}) — [[Кавказские горы|Кавказе]] багӀа (5642 м. фордал лакхагӀа)  [[стратовулкан|стратолелхалоам]]&lt;ref&gt;{{cite gvp|vn=214010|name=Elbrus|archiveurl=|archivedate=}}&lt;/ref&gt;— эггара лакхагӀа лоаман бухь ба [[Российская Федерация|Россе Федераце]]. Цхьачара Аьлбоарзах эггара лакхагӀа лоаман бухь ба аьнна оал ерригача [[Европа|Европе]], амма ишта аьлча нийса хургда нагахьа санна Европани Азени гӀай [[Главный Кавказский хребет|Керттерча Кавказа довкъа]] тӀагӀолла до́далга вай хьатӀаэцаш дале (масала, ишта лоархӀ Америке). Цхьабакъда Европе дукхагӀа даьржа да Европани Азени гӀай [[Кумо-Манычская впадина|Кумо-Манычски таьӀа моттига]] тӀагӀолла до́далга, цудухь ишта лоархӀаш хилча Аьлбоарз Азе багӀ, хӀаьта Европан эггара лакхагӀа бухь ба [[Альпы|альпий]] лоам [[Монблан]]. Дунен доакъой эггара лакхагӀа долча бовхьашта юкъехьош ба Аьлбоарз («[[Семь вершин|ВорхӀ бухь]]»).

== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}</text>
      <sha1>tabm6z7ep80n04rvojm1ryqyeojz4kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доакъашхо:Тоадархо/Албаканаькъан МурцаӀалий Жабраил</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19009</id>
    <revision>
      <id>75025</id>
      <timestamp>2026-08-25T15:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Албаканаькъан}} {{Писатель | имя                  = Албаканаькъан МурцаIалий Жабраил | оригинал имени       = Албаков Джабраил Мурцалович  | изображение          = Албаков Джабраил.jpg | описание изображения =  | имя при рождении     =  | псевдонимы           =  | д...»</comment>
      <origin>75025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8754" sha1="39osv5peejuxfpeqw07sf14dzyd9ipw" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Албаканаькъан}}
{{Писатель
| имя                  = Албаканаькъан МурцаIалий Жабраил
| оригинал имени       = Албаков Джабраил Мурцалович 
| изображение          = Албаков Джабраил.jpg
| описание изображения = 
| имя при рождении     = 
| псевдонимы           = 
| дата рождения        = 2.04.1940
| место рождения       = {{МестоРождения|Яндакъонгий-Юрт|Яндакъонгий-Юрта}}, [[ГӀалме шахьар]], [[Нохч-ГӀалгӀай АССР]]
| дата смерти          = 5.10.1968
| гражданство          = {{Флагификация|СССР}}
| род деятельности     = {{Поэт|СССР|XX бӀаьшера}}
| годы активности      =
| направление          = исбахьален литература
| жанр                 = оазарле
| язык произведений    = [[гӀалгӀай мотт|гӀалгӀай]]
| дебют                = 
| премии               = 
| награды              = 
| lib                  = 
| сайт                 =
| викицитатник         = 
}}
'''Алба́канаькъан МурцаӀа́лий Жабра́ил''' ({{lang-ru|Албаков Джабраил Мурцалович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]].
 
== Биографи ==
Албаканаькъан Жабраил ваьв 1940-ча шера бекарга бетта 2-гӀча дийнахьа [[Яндакъонгий-Юрт]]а. Диъ шу даьнна кӀаьнк хиннав из 1944-ча шера [[гӀалгӀайи нохчийи мехках бахар|гӀалгӀай къам мехках доаккхача]] хана. Цун бера шераш дӀадахад, СибарегӀа бала а хало а ловш. Дешар ГӀиргӀизой мехка дӀадола а даь, цигга юххьанцара ишкол яьккхай цо. 1957-ча шера [[ГӀалгӀайче]] ше ваьча ГӀалмисте цӀавеначул тӀехьагӀа, цо дийша чакхъяьккхай юкъера ишкол. Цул тӀехьагӀа из [[Ахьмад-Хьажий цӀерагӀа йола Нохчий паччахьалкхен университет|Шолжа-ГӀалий тӀарча хьехархой института]] кийчон отделене деша эттав из. 1959-ча шера Нохч-ГӀалгӀай хьехархой института [[тархьар]]а-филологен факультете дӀахо дешар дӀадехьад Жабраила. Цу факультете дешаш волча хана, [[оазарле]]нцара хьашт совдоал цун. Байташ язъе а сурташ дехка а из дуккха хьалха, берий шерашка, волавенна хиннав{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=524}}&lt;ref name=&quot;НБ РИ&quot;&gt;{{cite web |author= |url=https://nbri.ru/ingushetiya-lyublyu-tebya-kak-syn-v-nb-ri-proshlo-meropriyatie-pamyati-poeta-dzhabraila-albakova/ |title=«Ингушетия, люблю тебя, как сын!...»: В НБ РИ прошло мероприятие памяти поэта джабраила Албакова|website=Национальная библиотека Республики Ингушетия |lang=ru |date=2025-04-10 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
Албаканаькъан Жабраила болх баьб [[Гадаборшакъонгий-Юрт]]а юкъерча ишколе хьехархо волаш.
 
=== Лазари валари ===
1957-ча шера из ГӀиргӀизехьара [[Кавказ]]е цӀавоагӀача хана, цунца цхьан цӀермашен чу нийсбенна хиннаб [[Дошлакъий-Юрт]]ара гӀалгӀай, шоай берашца цӀабоагӀаш. ЦӀермашен сеца́ча юкъа хьогденнача берашта хий эца дагахьа араваьннача тӀехьависа хиннав из. Шийлача, цӀайзача цу Ӏан дийнахьа дарзах удаш, халла тӀехьакхийнав из, хӀаьта, тамбура чу шелваларо кхетам чура ваьккхав из. Цул тӀехьагӀа гучадаьннад тӀехкий хоттамашта хула а́ний хьувкхе́р. Ийс шера из лазар ловш хиннав Жабраил, юххера 1968-ча шера ардара бетта 5-гӀча дийнахьа цу лазарах веннав из{{ref+|Жабраила йишас Лидас дийцачох{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=524}}.|group=К.}}&lt;ref name=&quot;НБ РИ&quot; /&gt;.
 
== Кхоллам ==
Ший байташ араяха из волавеннав 1960-ча шера. Уж каст-каста кепатохаш араювлаш хиннай [[Сердало (газет)|«Сердало» газета]] тӀа а «[[Лоаман Ӏуйре]]» альманаха тӀа а. 1967-ча шера [[Нохч-ГӀалгӀай дешаргий зарбанче]]но кепатеха арабаьккхаб «Наьна кулгаш» яха оазархочун байтий гуллам. Цунна юкъеяхай тайп-тайпарча тематиках йола байташ. Иштта арадийнад дӀахо кхыдола балхаш: 1969-ча шера — '''«ГӀалмисте»''', 1985 шера — '''«Лоамашкара мух»''', 2003-ча шера — '''«ГӀалгӀайче, хьо еза сона»''' ''(поэт кхелхачул тӀехьагӀа)''. Иштта цун стихаш юкъеяхай гӀалгӀай поэзен антологена а&lt;ref&gt;{{cite web |author=Оздоева М. |url=https://gazetaingush.ru/kultura/k-80-letiyu-so-dnya-rozhdeniya-ingushskogo-poeta-lirika-dzhabraila-albakova |title=К 80-летию со дня рождения ингушского поэта-лирика Джабраила Албакова |website=Газета Ингушетии |lang=ru |date=2020-04-02 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;НБ РИ&quot; /&gt;. «ГӀалмисте» яха гуллам наггахьа мара нийслуш бац, ГӀалгӀай Мехка Къаман Зарбанченга тӀехьа цун экземпляр яц&lt;ref name=&quot;НБ РИ&quot; /&gt;.
 
== Дезал ==
Саг йоалае кхоаваьвац.

== Белгалдаккхар ==
;Доашхамаш
{{белгалдаккхар|group=К.}}
 
;Бовхамаш
{{белгалдаккхар|2}}
 
== Литература ==
* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = Нальчик
 |издательство  = Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}
 
== ТӀатовжамаш ==
* {{cite web |author= Оздоева М.|url=https://gazetaingush.ru/kultura/k-80-letiyu-so-dnya-rozhdeniya-ingushskogo-poeta-lirika-dzhabraila-albakova|title= С любовью к жизни|lang= ru |website= |publisher=газета «Ингушетия» |date= |access-date=2024-06-07}}
 
[[ОагӀат:Оазархой алапатах]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
{{#seo:
|title = Албаканаькъан МурцаӀалий Жабраил: оазархочун биографи, кхоллам, дезал
|description = Оазархо Албаканаькъан МурцаӀалий Жабраил ваьв 1940-ча шера тов бетта 2-ча дийнахьа Яндакъонгий-Юрта. 1960-ча шерагара денз байташ кепайийттай, 1967-ча шера «Наьна кулгаш» яха гуллам арахийцаб. Цун кхоллам 20-ча бIаьшера шоллагIча ахдаькъан гIалгIай поэзи дегIаярца бувзабенна ба
}}</text>
      <sha1>39osv5peejuxfpeqw07sf14dzyd9ipw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доакъашхо:Тоадархо/Горчханаькъан Бадрудин</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19010</id>
    <revision>
      <id>75026</id>
      <timestamp>2026-08-25T15:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Горчхананаькъан}} {{Писатель | имя                  = Горчаханаькъан Хасолта Бадрудин | оригинал имени       = Горчханов Бадрудин Хасолтович | изображение          =  | описание изображения =  | имя при рождении     =  | псевдонимы           =  | дата рождения...»</comment>
      <origin>75026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13207" sha1="dl14gny4eq7kwpr4w2ob82wnhiw775h" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Горчхананаькъан}}
{{Писатель
| имя                  = Горчаханаькъан Хасолта Бадрудин
| оригинал имени       = Горчханов Бадрудин Хасолтович
| изображение          = 
| описание изображения = 
| имя при рождении     = 
| псевдонимы           = 
| дата рождения        = 31.01.1965
| место рождения       = {{МестоРождения|Пхьилекъонгий-Юрт|Пхьилекъонгий-Юрта}}, Нохч-ГӀалгӀай АССР
| дата смерти          = 
| гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
| род деятельности     = {{Писатель/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Журналист|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Драматург|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Поэт|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}
| годы активности      =
| направление          = исбахьален литература
| жанр                 = оазарле
| язык произведений    = [[гӀалгӀай мотт|гӀалгӀай]]
| дебют                = «Шолжа-АтагӀа», кепатехад [[Лоаман Ӏуйре]] альманаха чу 1985 шера
| премии               = 
| награды              = ГӀалгӀай Республика дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло
| lib                  = 
| сайт                 =
| викицитатник         = 
}}

'''Горчхана́ькъан Хасо́лта́ Бадруди́н''' ({{lang-ru|Горчханов Бадрудин Хасултанович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]], [[йоазонхо]], [[драматург]], [[хоамбоаржабархо]] ва. [[ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]н а [[Эрсечен йоазонхой юкъарло]]н а доакъашхо ва. Цун цӀихезача балхашта юкъе я пьесаш «Ганз», «Шин цӀера юкъе», «Экзамен».

=== Дешар ===
Горчханаькъан Бадрудин ваьв 1965-ча шера наджгоанцхой бетта 31-ча дийнахьа [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юрт]]а. 1982-ча шера цу юртарча № 1 йолча юкъарча ишколе дийша ваьннав из. Ишкол йистеяьккхача, къахьега волавенна хиннав [[Берса́-Юрт]]арча №5 йолча ПМК болхло волаш. Шин бетта цига болх баь, из деша вахав [[Нохчий паччахьалкхен хьехархой университет|Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен хьехархой университет]]е. Филологе факультета студент волаш хьалхара курс яьккха ваьнначул тӀехьагӀа, 1985-ча шера эскаре гӀулакх де тӀавех из. Цига волаш, {{кхм2|Космодром Байконур|Байкон́ур}} яхача космодроме тӀема гӀишлонхо волаш болх баьб цо. Эскаре гӀулакх даь ваьнначул тӀехьагӀа, дӀахо университета дешар дӀадийшад{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Болх ===
1988-ча шера денз 1993-ча шерага кхаччалца Горчханаькъан Бадрудина болх баьб ший юртарча ишколе гӀалгӀай мотти литературеи хьехаш, ший университета дешар дӀахо а хьош. 1992-ча шера из университет яьккха ваьннав из. 1993-ча шера гурахьа Бадрудин балха эттав [[Научно-исследовательский институт им. Чаха Ахриева|Ӏоахаранаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йолча ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институте]] литературан отдела болхло волаш. Цул тӀехьагӀа, «[[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]]» яхача газета корреспондент волаш болх баьб цо 1996-ча шерага кхаччалца. 1997-шера денз 2023-шерага кхаччалца «[[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]]» яха берашта лаьрхӀа дола журнал кхоллаш, из дегӀадоаладеш къахьегаш хиннав{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

== Кхоллам ==
Горчханаькъан Бадрудин литературни болх бе волавеннав, ишколе деша вагӀача хана. Нохч-ГӀалгӀай зарбанчено эрсий а гӀалгӀай а меттала араяьхай цун байташ а, пьесаш а, дувцараш а: '''«Шолжа атагӀа»''' («Лоаман Ӏуйре» 1985), '''«Цонашка»''' (1988), '''«Са воӀ Дарамсолта»''' (1988), '''«Мишта ийю велосипедаш»''' (1991), '''«Шийла кхуврч»''' (1991), '''«Мишта лувц цӀокъаш»''' (1991), '''«Ӏаьржа список»''' (1991), '''«Аьттув бийхкача хана»''' (1991), «Сом» (1991), '''«Даьста качмат»''' (1992), '''«Къуна къоал дича»''' (1992). Цун литературни балхаш юкъедахад гӀалгӀай меттала долча гулламашата: '''«Баьца тӀа тхир»''' (1989), '''«Хьамсара мукъамаш»''' (1990), '''«Дунен дехар»''' (1991). 2007-ча шера «[[Сердало (газет)|Сердало]]» [[зарбанче]]но арахийцад '''«Шолжа йисте»''' яха цун кинижка. 2002-ча шера денз [[Союз писателей России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо ва{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Драматургецара болх ===
2004-ча шера Горчханаькъан Бадрудина язъяьча пьесах ГӀалгӀай драма театре '''«Рузкъан болх»''' яха спектакль оттаяьй. 2019-ча шера театро хьекхар цун пьесах '''&quot;Ганз &quot;'''яха спектакль. «Ганз» пхе суртах латт. Кертера турпалхо ва итт шера гӀалгӀай вахарах лаьца дувцараш яздаь саг. Цхьан дийнахьа ший коа юкъе улла гударг юстара яккха отт Берс. Белаца оахк цунна гонахьа лаьтта, ваба бетта цунах, тӀаккха цхьан чӀоагӀача хӀамах бел кхет. Из хьаяьккхача, кхаба хул, чу хӀама хилац топпар мара. Ганз кораяьй аьнна, хабар арадоаккх Берса. Укхазара дӀайолалу сюжета завязка. Гучабоал дуккха гаргара нах (берий даь-воша Ӏаддал, даь-веший воӀ Саварбик). ХӀаравар гӀулакх де гӀерташ, ше кхоачара ва яхаш хул. Цу ганзах дакъа да аьле воагӀа юртара милиционер. Хьакхоач йиша Роза, сол кхоачара саг мичав хьа, сох лочкъаде воал хьо из, аьле, елха йолалу из. Авторо гойт мишта хувцалу рузкъа бахьан долаш нах. Берса оал ший гаргарча нахага гударг мархӀаелле, ийссаза барт баккха аьле. Масанне кхоачашду из декхар. тӀаккха гучадоал царна ганз йоацалга{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

'''«Шин цӀера юкъе»''' яха пьеса Островски '''«Гроза»''' яхача пьесана таралест. Турпалхой вӀашитар да цхьан тайпара тема хилар, маьр-наннеи несийнеи юкъе дӀаяхача замах лаьтта «тӀом». Горчханаькъан Бадрудина пьеса тӀа бувцараш ба маьр-нана Либи, керда дена нускал Зарема.
Доаладаь нускал хӀама хьадара дукха тӀера дац. Либи яшац нускало диллача улгех а, цо хьадеш долча хӀамах а, цул совгӀа цун тӀадувхача барзкъах а. Цар къовсам дӀаберз лоалахочун киловзалца {{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Байташ ===
Горчханаькъан Бадрудина язъяь байташ тайп-тайпарча жанрех а темех а я — '''духлохама''' (''«Кортамукъале», «Новкъа воалаш»''), '''Даьхенах а Ӏаламах а''' (''«Цу миха ткъамаш моажача лаьтта Ӏодетташ», «Аьрзега», «Эрий абарг да хьо, са къам», «Ловца», «Хьаст», «Малх шортта дӀабода.ший сердал телаш кхычарна»''), '''оазархочох а''' ''(«Поэти банкири»)'', '''безамах а''' (''«Моттацар сона, са езар, цӀаккха», «Маганзар сона дуненах ши дакъа де», «Хьажа тӀа хьайза кӀор санна Ӏаьржа кӀозал», «Хьо ма елха, сигале, седкъий легадеш», «ХӀара Ӏурра сай ды кхувлаш лелаш»''. '''Берашта хетаяь байташ''': ''«БӀоби», «Хье хьазилг хилча», «ГӀажа кӀориг», «Къулба», «Шолжа атагӀе»&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot; /&gt;.
''
 
== Цун кхолламах ==
«Лакха боарам бола проза», аьнна, «Чоалдара Зарахмат» яхача цун дувцарах лаьца йоазонхочо [[Чахканаькъан СаӀид]]а язъяь статья араяьннай «Сердало» газета тӀа 2001-ча шера, 2005-ча шера «Дукха язде ма гӀерта, дика язде хьажа» яха шоллагӀа йола статья&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot;&gt;{{cite web |author=Харсиева Л. |url=https://gazetaingush.ru/obschestvo/ingushskiy-poet-prozaik-dramaturg-badrudin-gorchkhanov |title=Ингушский поэт, прозаик, драматург Бадрудин Горчханов |website=Газета Ингушетии |lang=ru |date=2024-01-31 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== СовгӀаташ ==
2007-ча шера ГӀалгӀай Республика ''«Культура болхло»'' яха сийлен цӀи еннай Бадрудина ГӀалгӀай Республика мехкдаь амарах.
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==

* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |язык          = inh
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = Нальчик
 |издательство  = Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}

[[ОагӀат:Оазархой алапатах]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>dl14gny4eq7kwpr4w2ob82wnhiw775h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>75027</id>
      <parentid>75026</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T15:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <origin>75027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13783" sha1="nifmiuqwdc4qtif8pwrtg9nuw6e7oey" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Горчхананаькъан}}
{{Писатель
| имя                  = Горчаханаькъан Хасолта Бадрудин
| оригинал имени       = Горчханов Бадрудин Хасолтович
| изображение          = 
| описание изображения = 
| имя при рождении     = 
| псевдонимы           = 
| дата рождения        = 31.01.1965
| место рождения       = {{МестоРождения|Пхьилекъонгий-Юрт|Пхьилекъонгий-Юрта}}, Нохч-ГӀалгӀай АССР
| дата смерти          = 
| гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
| род деятельности     = {{Писатель/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Журналист|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Драматург|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Поэт|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}
| годы активности      =
| направление          = исбахьален литература
| жанр                 = оазарле
| язык произведений    = [[гӀалгӀай мотт|гӀалгӀай]]
| дебют                = «Шолжа-АтагӀа», кепатехад [[Лоаман Ӏуйре]] альманаха чу 1985 шера
| премии               = 
| награды              = ГӀалгӀай Республика дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло
| lib                  = 
| сайт                 =
| викицитатник         = 
}}

'''Горчхана́ькъан Хасо́лта́ Бадруди́н''' ({{lang-ru|Горчханов Бадрудин Хасултанович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]], [[йоазонхо]], [[драматург]], [[хоамбоаржабархо]] ва. [[ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]н а [[Эрсечен йоазонхой юкъарло]]н а доакъашхо ва. Цун цӀихезача балхашта юкъе я пьесаш «Ганз», «Шин цӀера юкъе», «Экзамен».

=== Дешар ===
Горчханаькъан Бадрудин ваьв 1965-ча шера наджгоанцхой бетта 31-ча дийнахьа [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юрт]]а. 1982-ча шера цу юртарча № 1 йолча юкъарча ишколе дийша ваьннав из. Ишкол йистеяьккхача, къахьега волавенна хиннав [[Берса-Пхье|Берса́-Юртарча]] №5 йолча ПМК болхло волаш. Шин бетта цига болх баь, из деша вахав [[Нохчий паччахьалкхен хьехархой университет|Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен хьехархой университет]]е. Филологе факультета студент волаш хьалхара курс яьккха ваьнначул тӀехьагӀа, 1985-ча шера эскаре гӀулакх де тӀавех из. Цига волаш, {{кхм|Космодром Байконур|Байкон́ур}} яхача космодроме тӀема гӀишлонхо волаш болх баьб цо. Эскаре гӀулакх даь ваьнначул тӀехьагӀа, дӀахо университета дешар дӀадийшад{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Болх ===
1988-ча шера денз 1993-ча шерага кхаччалца Горчханаькъан Бадрудина болх баьб ший юртарча ишколе гӀалгӀай мотти литературеи хьехаш, ший университета дешар дӀахо а хьош. 1992-ча шера из университет яьккха ваьннав из. 1993-ча шера гурахьа Бадрудин балха эттав [[Научно-исследовательский институт им. Чаха Ахриева|Ӏоахаранаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йолча ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институте]] литературан отдела болхло волаш. Цул тӀехьагӀа, «[[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]]» яхача газета корреспондент волаш болх баьб цо 1996-ча шерага кхаччалца. 1997-шера денз 2023-шерага кхаччалца «[[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]]» яха берашта лаьрхӀа дола журнал кхоллаш, из дегӀадоаладеш къахьегаш хиннав{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

2026-ча шера наджгоанцхой бетта денз «ГӀалгӀай мотт а литература а тахкареи дегӀадоаладареи юкъарчен» чу «Йоазонхочун пхьоале» яхача проектагӀа болх беш ва. Цига къона йоазонхой кхебеш ва из царна литературан кхоллам оттабар а хьехаш&lt;ref&gt;Центр изучения и развития ингушского языка и литературы, 22.08.2026&lt;/ref&gt;.

== Кхоллам ==
Горчханаькъан Бадрудин литературни болх бе волавеннав, ишколе деша вагӀача хана. Нохч-ГӀалгӀай зарбанчено эрсий а гӀалгӀай а меттала араяьхай цун байташ а, пьесаш а, дувцараш а: '''«Шолжа атагӀа»''' («Лоаман Ӏуйре» 1985), '''«Цонашка»''' (1988), '''«Са воӀ Дарамсолта»''' (1988), '''«Мишта ийю велосипедаш»''' (1991), '''«Шийла кхуврч»''' (1991), '''«Мишта лувц цӀокъаш»''' (1991), '''«Ӏаьржа список»''' (1991), '''«Аьттув бийхкача хана»''' (1991), «Сом» (1991), '''«Даьста качмат»''' (1992), '''«Къуна къоал дича»''' (1992). Цун литературни балхаш юкъедахад гӀалгӀай меттала долча гулламашата: '''«Баьца тӀа тхир»''' (1989), '''«Хьамсара мукъамаш»''' (1990), '''«Дунен дехар»''' (1991). 2007-ча шера «[[Сердало (газет)|Сердало]]» [[зарбанче]]но арахийцад '''«Шолжа йисте»''' яха цун кинижка. 2002-ча шера денз [[Союз писателей России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо ва{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Драматургецара болх ===
2004-ча шера Горчханаькъан Бадрудина язъяьча пьесах ГӀалгӀай драма театре '''«Рузкъан болх»''' яха спектакль оттаяьй. 2019-ча шера театро хьекхар цун пьесах '''&quot;Ганз &quot;'''яха спектакль. «Ганз» пхе суртах латт. Кертера турпалхо ва итт шера гӀалгӀай вахарах лаьца дувцараш яздаь саг. Цхьан дийнахьа ший коа юкъе улла гударг юстара яккха отт Берс. Белаца оахк цунна гонахьа лаьтта, ваба бетта цунах, тӀаккха цхьан чӀоагӀача хӀамах бел кхет. Из хьаяьккхача, кхаба хул, чу хӀама хилац топпар мара. Ганз кораяьй аьнна, хабар арадоаккх Берса. Укхазара дӀайолалу сюжета завязка. Гучабоал дуккха гаргара нах (берий даь-воша Ӏаддал, даь-веший воӀ Саварбик). ХӀаравар гӀулакх де гӀерташ, ше кхоачара ва яхаш хул. Цу ганзах дакъа да аьле воагӀа юртара милиционер. Хьакхоач йиша Роза, сол кхоачара саг мичав хьа, сох лочкъаде воал хьо из, аьле, елха йолалу из. Авторо гойт мишта хувцалу рузкъа бахьан долаш нах. Берса оал ший гаргарча нахага гударг мархӀаелле, ийссаза барт баккха аьле. Масанне кхоачашду из декхар. тӀаккха гучадоал царна ганз йоацалга{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

'''«Шин цӀера юкъе»''' яха пьеса Островски '''«Гроза»''' яхача пьесана таралест. Турпалхой вӀашитар да цхьан тайпара тема хилар, маьр-наннеи несийнеи юкъе дӀаяхача замах лаьтта «тӀом». Горчханаькъан Бадрудина пьеса тӀа бувцараш ба маьр-нана Либи, керда дена нускал Зарема.
Доаладаь нускал хӀама хьадара дукха тӀера дац. Либи яшац нускало диллача улгех а, цо хьадеш долча хӀамах а, цул совгӀа цун тӀадувхача барзкъах а. Цар къовсам дӀаберз лоалахочун киловзалца {{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Байташ ===
Горчханаькъан Бадрудина язъяь байташ тайп-тайпарча жанрех а темех а я — '''духлохама''' (''«Кортамукъале», «Новкъа воалаш»''), '''Даьхенах а Ӏаламах а''' (''«Цу миха ткъамаш моажача лаьтта Ӏодетташ», «Аьрзега», «Эрий абарг да хьо, са къам», «Ловца», «Хьаст», «Малх шортта дӀабода.ший сердал телаш кхычарна»''), '''оазархочох а''' ''(«Поэти банкири»)'', '''безамах а''' (''«Моттацар сона, са езар, цӀаккха», «Маганзар сона дуненах ши дакъа де», «Хьажа тӀа хьайза кӀор санна Ӏаьржа кӀозал», «Хьо ма елха, сигале, седкъий легадеш», «ХӀара Ӏурра сай ды кхувлаш лелаш»''. '''Берашта хетаяь байташ''': ''«БӀоби», «Хье хьазилг хилча», «ГӀажа кӀориг», «Къулба», «Шолжа атагӀе»&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot; /&gt;.
''
 
== Цун кхолламах ==
«Лакха боарам бола проза», аьнна, «Чоалдара Зарахмат» яхача цун дувцарах лаьца йоазонхочо [[Чахканаькъан СаӀид]]а язъяь статья араяьннай «Сердало» газета тӀа 2001-ча шера, 2005-ча шера «Дукха язде ма гӀерта, дика язде хьажа» яха шоллагӀа йола статья&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot;&gt;{{cite web |author=Харсиева Л. |url=https://gazetaingush.ru/obschestvo/ingushskiy-poet-prozaik-dramaturg-badrudin-gorchkhanov |title=Ингушский поэт, прозаик, драматург Бадрудин Горчханов |website=Газета Ингушетии |lang=ru |date=2024-01-31 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== СовгӀаташ ==
2007-ча шера ГӀалгӀай Республика ''«Культура болхло»'' яха сийлен цӀи еннай Бадрудина ГӀалгӀай Республика мехкдаь амарах.
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==

* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |язык          = inh
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = Нальчик
 |издательство  = Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}

[[ОагӀат:Оазархой алапатах]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>nifmiuqwdc4qtif8pwrtg9nuw6e7oey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>75028</id>
      <parentid>75027</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T15:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <origin>75028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13779" sha1="qdv6ijq5gue6p6wk2jvd2t4dgu98kn3" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Горчхананаькъан}}
{{Писатель
| имя                  = Горчаханаькъан Хасолта Бадрудин
| оригинал имени       = Горчханов Бадрудин Хасолтович
| изображение          = 
| описание изображения = 
| имя при рождении     = 
| псевдонимы           = 
| дата рождения        = 31.01.1965
| место рождения       = {{МестоРождения|Пхьилекъонгий-Юрт|Пхьилекъонгий-Юрта}}, Нохч-ГӀалгӀай АССР
| дата смерти          = 
| гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
| род деятельности     = {{Писатель/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Журналист|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Драматург|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Поэт|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}
| годы активности      =
| направление          = исбахьален литература
| жанр                 = оазарле
| язык произведений    = [[гӀалгӀай мотт|гӀалгӀай]]
| дебют                = «Шолжа-АтагӀа», кепатехад [[Лоаман Ӏуйре]] альманаха чу 1985 шера
| премии               = 
| награды              = ГӀалгӀай Республика дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло
| lib                  = 
| сайт                 =
| викицитатник         = 
}}

'''Горчхана́ькъан Хасо́лта́ Бадруди́н''' ({{lang-ru|Горчханов Бадрудин Хасултанович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]], [[йоазонхо]], драматург] [[хоамбоаржабархо]] ва. [[ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]н а [[Эрсечен йоазонхой юкъарло]]н а доакъашхо ва. Цун цӀихезача балхашта юкъе я пьесаш «Ганз», «Шин цӀера юкъе», «Экзамен».

=== Дешар ===
Горчханаькъан Бадрудин ваьв 1965-ча шера наджгоанцхой бетта 31-ча дийнахьа [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юрт]]а. 1982-ча шера цу юртарча № 1 йолча юкъарча ишколе дийша ваьннав из. Ишкол йистеяьккхача, къахьега волавенна хиннав [[Берса-Пхье|Берса́-Юртарча]] №5 йолча ПМК болхло волаш. Шин бетта цига болх баь, из деша вахав [[Нохчий паччахьалкхен хьехархой университет|Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен хьехархой университет]]е. Филологе факультета студент волаш хьалхара курс яьккха ваьнначул тӀехьагӀа, 1985-ча шера эскаре гӀулакх де тӀавех из. Цига волаш, {{кхм|Космодром Байконур|Байкон́ур}} яхача космодроме тӀема гӀишлонхо волаш болх баьб цо. Эскаре гӀулакх даь ваьнначул тӀехьагӀа, дӀахо университета дешар дӀадийшад{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Болх ===
1988-ча шера денз 1993-ча шерага кхаччалца Горчханаькъан Бадрудина болх баьб ший юртарча ишколе гӀалгӀай мотти литературеи хьехаш, ший университета дешар дӀахо а хьош. 1992-ча шера из университет яьккха ваьннав из. 1993-ча шера гурахьа Бадрудин балха эттав [[Научно-исследовательский институт им. Чаха Ахриева|Ӏоахаранаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йолча ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институте]] литературан отдела болхло волаш. Цул тӀехьагӀа, «[[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]]» яхача газета корреспондент волаш болх баьб цо 1996-ча шерага кхаччалца. 1997-шера денз 2023-шерага кхаччалца «[[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]]» яха берашта лаьрхӀа дола журнал кхоллаш, из дегӀадоаладеш къахьегаш хиннав{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

2026-ча шера наджгоанцхой бетта денз «ГӀалгӀай мотт а литература а тахкареи дегӀадоаладареи юкъарчен» чу «Йоазонхочун пхьоале» яхача проектагӀа болх беш ва. Цига къона йоазонхой кхебеш ва из царна литературан кхоллам оттабар а хьехаш&lt;ref&gt;Центр изучения и развития ингушского языка и литературы, 22.08.2026&lt;/ref&gt;.

== Кхоллам ==
Горчханаькъан Бадрудин литературни болх бе волавеннав, ишколе деша вагӀача хана. Нохч-ГӀалгӀай зарбанчено эрсий а гӀалгӀай а меттала араяьхай цун байташ а, пьесаш а, дувцараш а: '''«Шолжа атагӀа»''' («Лоаман Ӏуйре» 1985), '''«Цонашка»''' (1988), '''«Са воӀ Дарамсолта»''' (1988), '''«Мишта ийю велосипедаш»''' (1991), '''«Шийла кхуврч»''' (1991), '''«Мишта лувц цӀокъаш»''' (1991), '''«Ӏаьржа список»''' (1991), '''«Аьттув бийхкача хана»''' (1991), «Сом» (1991), '''«Даьста качмат»''' (1992), '''«Къуна къоал дича»''' (1992). Цун литературни балхаш юкъедахад гӀалгӀай меттала долча гулламашата: '''«Баьца тӀа тхир»''' (1989), '''«Хьамсара мукъамаш»''' (1990), '''«Дунен дехар»''' (1991). 2007-ча шера «[[Сердало (газет)|Сердало]]» [[зарбанче]]но арахийцад '''«Шолжа йисте»''' яха цун кинижка. 2002-ча шера денз [[Союз писателей России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо ва{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Драматургецара болх ===
2004-ча шера Горчханаькъан Бадрудина язъяьча пьесах ГӀалгӀай драма театре '''«Рузкъан болх»''' яха спектакль оттаяьй. 2019-ча шера театро хьекхар цун пьесах '''&quot;Ганз &quot;'''яха спектакль. «Ганз» пхе суртах латт. Кертера турпалхо ва итт шера гӀалгӀай вахарах лаьца дувцараш яздаь саг. Цхьан дийнахьа ший коа юкъе улла гударг юстара яккха отт Берс. Белаца оахк цунна гонахьа лаьтта, ваба бетта цунах, тӀаккха цхьан чӀоагӀача хӀамах бел кхет. Из хьаяьккхача, кхаба хул, чу хӀама хилац топпар мара. Ганз кораяьй аьнна, хабар арадоаккх Берса. Укхазара дӀайолалу сюжета завязка. Гучабоал дуккха гаргара нах (берий даь-воша Ӏаддал, даь-веший воӀ Саварбик). ХӀаравар гӀулакх де гӀерташ, ше кхоачара ва яхаш хул. Цу ганзах дакъа да аьле воагӀа юртара милиционер. Хьакхоач йиша Роза, сол кхоачара саг мичав хьа, сох лочкъаде воал хьо из, аьле, елха йолалу из. Авторо гойт мишта хувцалу рузкъа бахьан долаш нах. Берса оал ший гаргарча нахага гударг мархӀаелле, ийссаза барт баккха аьле. Масанне кхоачашду из декхар. тӀаккха гучадоал царна ганз йоацалга{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

'''«Шин цӀера юкъе»''' яха пьеса Островски '''«Гроза»''' яхача пьесана таралест. Турпалхой вӀашитар да цхьан тайпара тема хилар, маьр-наннеи несийнеи юкъе дӀаяхача замах лаьтта «тӀом». Горчханаькъан Бадрудина пьеса тӀа бувцараш ба маьр-нана Либи, керда дена нускал Зарема.
Доаладаь нускал хӀама хьадара дукха тӀера дац. Либи яшац нускало диллача улгех а, цо хьадеш долча хӀамах а, цул совгӀа цун тӀадувхача барзкъах а. Цар къовсам дӀаберз лоалахочун киловзалца {{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Байташ ===
Горчханаькъан Бадрудина язъяь байташ тайп-тайпарча жанрех а темех а я — '''духлохама''' (''«Кортамукъале», «Новкъа воалаш»''), '''Даьхенах а Ӏаламах а''' (''«Цу миха ткъамаш моажача лаьтта Ӏодетташ», «Аьрзега», «Эрий абарг да хьо, са къам», «Ловца», «Хьаст», «Малх шортта дӀабода.ший сердал телаш кхычарна»''), '''оазархочох а''' ''(«Поэти банкири»)'', '''безамах а''' (''«Моттацар сона, са езар, цӀаккха», «Маганзар сона дуненах ши дакъа де», «Хьажа тӀа хьайза кӀор санна Ӏаьржа кӀозал», «Хьо ма елха, сигале, седкъий легадеш», «ХӀара Ӏурра сай ды кхувлаш лелаш»''. '''Берашта хетаяь байташ''': ''«БӀоби», «Хье хьазилг хилча», «ГӀажа кӀориг», «Къулба», «Шолжа атагӀе»&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot; /&gt;.
''
 
== Цун кхолламах ==
«Лакха боарам бола проза», аьнна, «Чоалдара Зарахмат» яхача цун дувцарах лаьца йоазонхочо [[Чахканаькъан СаӀид]]а язъяь статья араяьннай «Сердало» газета тӀа 2001-ча шера, 2005-ча шера «Дукха язде ма гӀерта, дика язде хьажа» яха шоллагӀа йола статья&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot;&gt;{{cite web |author=Харсиева Л. |url=https://gazetaingush.ru/obschestvo/ingushskiy-poet-prozaik-dramaturg-badrudin-gorchkhanov |title=Ингушский поэт, прозаик, драматург Бадрудин Горчханов |website=Газета Ингушетии |lang=ru |date=2024-01-31 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== СовгӀаташ ==
2007-ча шера ГӀалгӀай Республика ''«Культура болхло»'' яха сийлен цӀи еннай Бадрудина ГӀалгӀай Республика мехкдаь амарах.
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==

* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |язык          = inh
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = Нальчик
 |издательство  = Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}

[[ОагӀат:Оазархой алапатах]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>qdv6ijq5gue6p6wk2jvd2t4dgu98kn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>75029</id>
      <parentid>75028</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T15:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <comment>Юхадаьккхад [[Special:Contributions/Тоадархо|Тоадархо]] яхача доакъашхочун эрш [[Special:Diff/75028|75028]] ([[User talk:Тоадархо|къамаьл]])</comment>
      <origin>75029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13783" sha1="nifmiuqwdc4qtif8pwrtg9nuw6e7oey" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Горчхананаькъан}}
{{Писатель
| имя                  = Горчаханаькъан Хасолта Бадрудин
| оригинал имени       = Горчханов Бадрудин Хасолтович
| изображение          = 
| описание изображения = 
| имя при рождении     = 
| псевдонимы           = 
| дата рождения        = 31.01.1965
| место рождения       = {{МестоРождения|Пхьилекъонгий-Юрт|Пхьилекъонгий-Юрта}}, Нохч-ГӀалгӀай АССР
| дата смерти          = 
| гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
| род деятельности     = {{Писатель/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Журналист|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Драматург|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Поэт|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}
| годы активности      =
| направление          = исбахьален литература
| жанр                 = оазарле
| язык произведений    = [[гӀалгӀай мотт|гӀалгӀай]]
| дебют                = «Шолжа-АтагӀа», кепатехад [[Лоаман Ӏуйре]] альманаха чу 1985 шера
| премии               = 
| награды              = ГӀалгӀай Республика дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло
| lib                  = 
| сайт                 =
| викицитатник         = 
}}

'''Горчхана́ькъан Хасо́лта́ Бадруди́н''' ({{lang-ru|Горчханов Бадрудин Хасултанович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]], [[йоазонхо]], [[драматург]], [[хоамбоаржабархо]] ва. [[ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]н а [[Эрсечен йоазонхой юкъарло]]н а доакъашхо ва. Цун цӀихезача балхашта юкъе я пьесаш «Ганз», «Шин цӀера юкъе», «Экзамен».

=== Дешар ===
Горчханаькъан Бадрудин ваьв 1965-ча шера наджгоанцхой бетта 31-ча дийнахьа [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юрт]]а. 1982-ча шера цу юртарча № 1 йолча юкъарча ишколе дийша ваьннав из. Ишкол йистеяьккхача, къахьега волавенна хиннав [[Берса-Пхье|Берса́-Юртарча]] №5 йолча ПМК болхло волаш. Шин бетта цига болх баь, из деша вахав [[Нохчий паччахьалкхен хьехархой университет|Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен хьехархой университет]]е. Филологе факультета студент волаш хьалхара курс яьккха ваьнначул тӀехьагӀа, 1985-ча шера эскаре гӀулакх де тӀавех из. Цига волаш, {{кхм|Космодром Байконур|Байкон́ур}} яхача космодроме тӀема гӀишлонхо волаш болх баьб цо. Эскаре гӀулакх даь ваьнначул тӀехьагӀа, дӀахо университета дешар дӀадийшад{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Болх ===
1988-ча шера денз 1993-ча шерага кхаччалца Горчханаькъан Бадрудина болх баьб ший юртарча ишколе гӀалгӀай мотти литературеи хьехаш, ший университета дешар дӀахо а хьош. 1992-ча шера из университет яьккха ваьннав из. 1993-ча шера гурахьа Бадрудин балха эттав [[Научно-исследовательский институт им. Чаха Ахриева|Ӏоахаранаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йолча ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институте]] литературан отдела болхло волаш. Цул тӀехьагӀа, «[[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]]» яхача газета корреспондент волаш болх баьб цо 1996-ча шерага кхаччалца. 1997-шера денз 2023-шерага кхаччалца «[[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]]» яха берашта лаьрхӀа дола журнал кхоллаш, из дегӀадоаладеш къахьегаш хиннав{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

2026-ча шера наджгоанцхой бетта денз «ГӀалгӀай мотт а литература а тахкареи дегӀадоаладареи юкъарчен» чу «Йоазонхочун пхьоале» яхача проектагӀа болх беш ва. Цига къона йоазонхой кхебеш ва из царна литературан кхоллам оттабар а хьехаш&lt;ref&gt;Центр изучения и развития ингушского языка и литературы, 22.08.2026&lt;/ref&gt;.

== Кхоллам ==
Горчханаькъан Бадрудин литературни болх бе волавеннав, ишколе деша вагӀача хана. Нохч-ГӀалгӀай зарбанчено эрсий а гӀалгӀай а меттала араяьхай цун байташ а, пьесаш а, дувцараш а: '''«Шолжа атагӀа»''' («Лоаман Ӏуйре» 1985), '''«Цонашка»''' (1988), '''«Са воӀ Дарамсолта»''' (1988), '''«Мишта ийю велосипедаш»''' (1991), '''«Шийла кхуврч»''' (1991), '''«Мишта лувц цӀокъаш»''' (1991), '''«Ӏаьржа список»''' (1991), '''«Аьттув бийхкача хана»''' (1991), «Сом» (1991), '''«Даьста качмат»''' (1992), '''«Къуна къоал дича»''' (1992). Цун литературни балхаш юкъедахад гӀалгӀай меттала долча гулламашата: '''«Баьца тӀа тхир»''' (1989), '''«Хьамсара мукъамаш»''' (1990), '''«Дунен дехар»''' (1991). 2007-ча шера «[[Сердало (газет)|Сердало]]» [[зарбанче]]но арахийцад '''«Шолжа йисте»''' яха цун кинижка. 2002-ча шера денз [[Союз писателей России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо ва{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Драматургецара болх ===
2004-ча шера Горчханаькъан Бадрудина язъяьча пьесах ГӀалгӀай драма театре '''«Рузкъан болх»''' яха спектакль оттаяьй. 2019-ча шера театро хьекхар цун пьесах '''&quot;Ганз &quot;'''яха спектакль. «Ганз» пхе суртах латт. Кертера турпалхо ва итт шера гӀалгӀай вахарах лаьца дувцараш яздаь саг. Цхьан дийнахьа ший коа юкъе улла гударг юстара яккха отт Берс. Белаца оахк цунна гонахьа лаьтта, ваба бетта цунах, тӀаккха цхьан чӀоагӀача хӀамах бел кхет. Из хьаяьккхача, кхаба хул, чу хӀама хилац топпар мара. Ганз кораяьй аьнна, хабар арадоаккх Берса. Укхазара дӀайолалу сюжета завязка. Гучабоал дуккха гаргара нах (берий даь-воша Ӏаддал, даь-веший воӀ Саварбик). ХӀаравар гӀулакх де гӀерташ, ше кхоачара ва яхаш хул. Цу ганзах дакъа да аьле воагӀа юртара милиционер. Хьакхоач йиша Роза, сол кхоачара саг мичав хьа, сох лочкъаде воал хьо из, аьле, елха йолалу из. Авторо гойт мишта хувцалу рузкъа бахьан долаш нах. Берса оал ший гаргарча нахага гударг мархӀаелле, ийссаза барт баккха аьле. Масанне кхоачашду из декхар. тӀаккха гучадоал царна ганз йоацалга{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

'''«Шин цӀера юкъе»''' яха пьеса Островски '''«Гроза»''' яхача пьесана таралест. Турпалхой вӀашитар да цхьан тайпара тема хилар, маьр-наннеи несийнеи юкъе дӀаяхача замах лаьтта «тӀом». Горчханаькъан Бадрудина пьеса тӀа бувцараш ба маьр-нана Либи, керда дена нускал Зарема.
Доаладаь нускал хӀама хьадара дукха тӀера дац. Либи яшац нускало диллача улгех а, цо хьадеш долча хӀамах а, цул совгӀа цун тӀадувхача барзкъах а. Цар къовсам дӀаберз лоалахочун киловзалца {{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Байташ ===
Горчханаькъан Бадрудина язъяь байташ тайп-тайпарча жанрех а темех а я — '''духлохама''' (''«Кортамукъале», «Новкъа воалаш»''), '''Даьхенах а Ӏаламах а''' (''«Цу миха ткъамаш моажача лаьтта Ӏодетташ», «Аьрзега», «Эрий абарг да хьо, са къам», «Ловца», «Хьаст», «Малх шортта дӀабода.ший сердал телаш кхычарна»''), '''оазархочох а''' ''(«Поэти банкири»)'', '''безамах а''' (''«Моттацар сона, са езар, цӀаккха», «Маганзар сона дуненах ши дакъа де», «Хьажа тӀа хьайза кӀор санна Ӏаьржа кӀозал», «Хьо ма елха, сигале, седкъий легадеш», «ХӀара Ӏурра сай ды кхувлаш лелаш»''. '''Берашта хетаяь байташ''': ''«БӀоби», «Хье хьазилг хилча», «ГӀажа кӀориг», «Къулба», «Шолжа атагӀе»&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot; /&gt;.
''
 
== Цун кхолламах ==
«Лакха боарам бола проза», аьнна, «Чоалдара Зарахмат» яхача цун дувцарах лаьца йоазонхочо [[Чахканаькъан СаӀид]]а язъяь статья араяьннай «Сердало» газета тӀа 2001-ча шера, 2005-ча шера «Дукха язде ма гӀерта, дика язде хьажа» яха шоллагӀа йола статья&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot;&gt;{{cite web |author=Харсиева Л. |url=https://gazetaingush.ru/obschestvo/ingushskiy-poet-prozaik-dramaturg-badrudin-gorchkhanov |title=Ингушский поэт, прозаик, драматург Бадрудин Горчханов |website=Газета Ингушетии |lang=ru |date=2024-01-31 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== СовгӀаташ ==
2007-ча шера ГӀалгӀай Республика ''«Культура болхло»'' яха сийлен цӀи еннай Бадрудина ГӀалгӀай Республика мехкдаь амарах.
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==

* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |язык          = inh
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = Нальчик
 |издательство  = Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}

[[ОагӀат:Оазархой алапатах]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>nifmiuqwdc4qtif8pwrtg9nuw6e7oey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>75030</id>
      <parentid>75029</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T15:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <origin>75030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14427" sha1="2i8f0d94jp5yoj74cqrj4r2lp0rpipq" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Горчхананаькъан}}
{{Писатель
| имя                  = Горчаханаькъан Хасолта Бадрудин
| оригинал имени       = Горчханов Бадрудин Хасолтович
| изображение          = 
| описание изображения = 
| имя при рождении     = 
| псевдонимы           = 
| дата рождения        = 31.01.1965
| место рождения       = {{МестоРождения|Пхьилекъонгий-Юрт|Пхьилекъонгий-Юрта}}, Нохч-ГӀалгӀай АССР
| дата смерти          = 
| гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
| род деятельности     = {{Писатель/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Журналист|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Драматург|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Поэт|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}
| годы активности      =
| направление          = исбахьален литература
| жанр                 = оазарле
| язык произведений    = [[гӀалгӀай мотт|гӀалгӀай]]
| дебют                = «Шолжа-АтагӀа», кепатехад [[Лоаман Ӏуйре]] альманаха чу 1985 шера
| премии               = 
| награды              = ГӀалгӀай Республика дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло
| lib                  = 
| сайт                 =
| викицитатник         = 
}}

'''Горчхана́ькъан Хасо́лта́ Бадруди́н''' ({{lang-ru|Горчханов Бадрудин Хасултанович}}) — гӀалгӀай [[оазархо]], [[йоазонхо]], [[драматург]], [[хоамбоаржабархо]] ва. [[ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]н а [[Эрсечен йоазонхой юкъарло]]н а доакъашхо ва. Цун цӀихезача балхашта юкъе я пьесаш «Ганз», «Шин цӀера юкъе», «Экзамен».

=== Дешар ===
Горчханаькъан Бадрудин ваьв 1965-ча шера наджгоанцхой бетта 31-ча дийнахьа [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юрт]]а. 1982-ча шера цу юртарча № 1 йолча юкъарча ишколе дийша ваьннав из. Ишкол йистеяьккхача, къахьега волавенна хиннав [[Берса-Пхье|Берса́-Юртарча]] №5 йолча ПМК болхло волаш. Шин бетта цига болх баь, из деша вахав [[Нохчий паччахьалкхен хьехархой университет|Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен хьехархой университет]]е. Филологе факультета студент волаш хьалхара курс яьккха ваьнначул тӀехьагӀа, 1985-ча шера эскаре гӀулакх де тӀавех из. Цига волаш, {{кхм|Космодром Байконур|Байкон́ур}} яхача космодроме тӀема гӀишлонхо волаш болх баьб цо. Эскаре гӀулакх даь ваьнначул тӀехьагӀа, дӀахо университета дешар дӀадийшад{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Болх ===
1988-ча шера денз 1993-ча шерага кхаччалца Горчханаькъан Бадрудина болх баьб ший юртарча ишколе гӀалгӀай мотти литературеи хьехаш, ший университета дешар дӀахо а хьош. 1992-ча шера из университет яьккха ваьннав из. 1993-ча шера гурахьа Бадрудин балха эттав [[Научно-исследовательский институт им. Чаха Ахриева|Ӏоахаранаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йолча ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институте]] литературан отдела болхло волаш. Цул тӀехьагӀа, «[[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]]» яхача газета корреспондент волаш болх баьб цо 1996-ча шерага кхаччалца. 1997-шера денз 2023-шерага кхаччалца «[[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]]» яха берашта лаьрхӀа дола журнал кхоллаш, из дегӀадоаладеш къахьегаш хиннав{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

2026-ча шера наджгоанцхой бетта денз «ГӀалгӀай мотт а литература а тахкареи дегӀадоаладареи юкъарчен» чу «Йоазонхочун пхьоале» яхача проектагӀа болх беш ва. Цига къона йоазонхой кхебеш ва из царна литературан кхоллам оттабар а хьехаш&lt;ref&gt;Центр изучения и развития ингушского языка и литературы, 22.08.2026&lt;/ref&gt;. Из болх цо хьалха а лелабаьб 2022-ча шера «Гений места» яха федеральни проект дӀахьоча хана&lt;ref&gt;{{cite web |author=ГӀазданаькъан А. |url=https://serdalo.ru/inh/tvorcheskaya-masterskaya-pisatelya-badrudina-gorchkhanova-otkrylas-v-nacionalnoy-biblioteke?ysclid=mt8ue5497h800585612 |title=Йоазонхочун, Горчхананаькъан Бадрудина, кхоллама мастерсткой хьайийлар ГIалгIайчен Къаман библиотеке |website=Сердало |lang=inh |date=2022-03-16 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;

== Кхоллам ==
Горчханаькъан Бадрудин литературни болх бе волавеннав, ишколе деша вагӀача хана. Нохч-ГӀалгӀай зарбанчено эрсий а гӀалгӀай а меттала араяьхай цун байташ а, пьесаш а, дувцараш а: '''«Шолжа атагӀа»''' («Лоаман Ӏуйре» 1985), '''«Цонашка»''' (1988), '''«Са воӀ Дарамсолта»''' (1988), '''«Мишта ийю велосипедаш»''' (1991), '''«Шийла кхуврч»''' (1991), '''«Мишта лувц цӀокъаш»''' (1991), '''«Ӏаьржа список»''' (1991), '''«Аьттув бийхкача хана»''' (1991), «Сом» (1991), '''«Даьста качмат»''' (1992), '''«Къуна къоал дича»''' (1992). Цун литературни балхаш юкъедахад гӀалгӀай меттала долча гулламашата: '''«Баьца тӀа тхир»''' (1989), '''«Хьамсара мукъамаш»''' (1990), '''«Дунен дехар»''' (1991). 2007-ча шера «[[Сердало (газет)|Сердало]]» [[зарбанче]]но арахийцад '''«Шолжа йисте»''' яха цун кинижка. 2002-ча шера денз [[Союз писателей России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо ва{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Драматургецара болх ===
2004-ча шера Горчханаькъан Бадрудина язъяьча пьесах ГӀалгӀай драма театре '''«Рузкъан болх»''' яха спектакль оттаяьй. 2019-ча шера театро хьекхар цун пьесах '''&quot;Ганз &quot;'''яха спектакль. «Ганз» пхе суртах латт. Кертера турпалхо ва итт шера гӀалгӀай вахарах лаьца дувцараш яздаь саг. Цхьан дийнахьа ший коа юкъе улла гударг юстара яккха отт Берс. Белаца оахк цунна гонахьа лаьтта, ваба бетта цунах, тӀаккха цхьан чӀоагӀача хӀамах бел кхет. Из хьаяьккхача, кхаба хул, чу хӀама хилац топпар мара. Ганз кораяьй аьнна, хабар арадоаккх Берса. Укхазара дӀайолалу сюжета завязка. Гучабоал дуккха гаргара нах (берий даь-воша Ӏаддал, даь-веший воӀ Саварбик). ХӀаравар гӀулакх де гӀерташ, ше кхоачара ва яхаш хул. Цу ганзах дакъа да аьле воагӀа юртара милиционер. Хьакхоач йиша Роза, сол кхоачара саг мичав хьа, сох лочкъаде воал хьо из, аьле, елха йолалу из. Авторо гойт мишта хувцалу рузкъа бахьан долаш нах. Берса оал ший гаргарча нахага гударг мархӀаелле, ийссаза барт баккха аьле. Масанне кхоачашду из декхар. тӀаккха гучадоал царна ганз йоацалга{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

'''«Шин цӀера юкъе»''' яха пьеса Островски '''«Гроза»''' яхача пьесана таралест. Турпалхой вӀашитар да цхьан тайпара тема хилар, маьр-наннеи несийнеи юкъе дӀаяхача замах лаьтта «тӀом». Горчханаькъан Бадрудина пьеса тӀа бувцараш ба маьр-нана Либи, керда дена нускал Зарема.
Доаладаь нускал хӀама хьадара дукха тӀера дац. Либи яшац нускало диллача улгех а, цо хьадеш долча хӀамах а, цул совгӀа цун тӀадувхача барзкъах а. Цар къовсам дӀаберз лоалахочун киловзалца {{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

=== Байташ ===
Горчханаькъан Бадрудина язъяь байташ тайп-тайпарча жанрех а темех а я — '''духлохама''' (''«Кортамукъале», «Новкъа воалаш»''), '''Даьхенах а Ӏаламах а''' (''«Цу миха ткъамаш моажача лаьтта Ӏодетташ», «Аьрзега», «Эрий абарг да хьо, са къам», «Ловца», «Хьаст», «Малх шортта дӀабода.ший сердал телаш кхычарна»''), '''оазархочох а''' ''(«Поэти банкири»)'', '''безамах а''' (''«Моттацар сона, са езар, цӀаккха», «Маганзар сона дуненах ши дакъа де», «Хьажа тӀа хьайза кӀор санна Ӏаьржа кӀозал», «Хьо ма елха, сигале, седкъий легадеш», «ХӀара Ӏурра сай ды кхувлаш лелаш»''. '''Берашта хетаяь байташ''': ''«БӀоби», «Хье хьазилг хилча», «ГӀажа кӀориг», «Къулба», «Шолжа атагӀе»&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot; /&gt;.
''
 
== Цун кхолламах ==
«Лакха боарам бола проза», аьнна, «Чоалдара Зарахмат» яхача цун дувцарах лаьца йоазонхочо [[Чахканаькъан СаӀид]]а язъяь статья араяьннай «Сердало» газета тӀа 2001-ча шера, 2005-ча шера «Дукха язде ма гӀерта, дика язде хьажа» яха шоллагӀа йола статья&lt;ref name=&quot;Харсиева&quot;&gt;{{cite web |author=Харсиева Л. |url=https://gazetaingush.ru/obschestvo/ingushskiy-poet-prozaik-dramaturg-badrudin-gorchkhanov |title=Ингушский поэт, прозаик, драматург Бадрудин Горчханов |website=Газета Ингушетии |lang=ru |date=2024-01-31 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== СовгӀаташ ==
2007-ча шера ГӀалгӀай Республика ''«Культура болхло»'' яха сийлен цӀи еннай Бадрудина ГӀалгӀай Республика мехкдаь амарах.
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==

* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А.М., Мартазанова Х. М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |язык          = inh
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = Нальчик
 |издательство  = Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}

[[ОагӀат:Оазархой алапатах]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай драматургаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлон доакъашхой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>2i8f0d94jp5yoj74cqrj4r2lp0rpipq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ло:Potd/2026-08-26</title>
    <ns>10</ns>
    <id>19011</id>
    <revision>
      <id>75031</id>
      <timestamp>2026-08-25T17:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>139</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «The Burning of the USS Missouri in Gibraltar.jpg»</comment>
      <origin>75031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="b1cw50489ez8zho3wj5vi6vbd1bkuv9" xml:space="preserve">The Burning of the USS Missouri in Gibraltar.jpg</text>
      <sha1>b1cw50489ez8zho3wj5vi6vbd1bkuv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ло:Motd/2026-08-26</title>
    <ns>10</ns>
    <id>19012</id>
    <revision>
      <id>75032</id>
      <timestamp>2026-08-25T17:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>139</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «Henle Tutorial, Beethoven- Piano Sonata op. 13 “Pathétique”, Tutorial on the Technique.webm»</comment>
      <origin>75032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="qespzur22aytosf0m5irxc83fwrq529" xml:space="preserve">Henle Tutorial, Beethoven- Piano Sonata op. 13 “Pathétique”, Tutorial on the Technique.webm</text>
      <sha1>qespzur22aytosf0m5irxc83fwrq529</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>