Доакъашхо:Тоадархо/Шаденаькъан Арсмака Султан

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="inh">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>inhwiki</dbname>
    <base>https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Гӏулакха</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ювцар</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Доакъашхо</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Доакъашхочун дувцар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википеди ювцар</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл ювцар</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki ювцар</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ло</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ло бувцар</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Новкъостал</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Новкъостал дувцар</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ОагӀат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ОагӀат ювцар</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Моартал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Моарталах къамаьл</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модуль ювцар</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Доакъашхо:Тоадархо/Шаденаькъан Арсмака Султан</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19013</id>
    <revision>
      <id>75034</id>
      <timestamp>2026-08-26T17:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Шаденаькъан}} {{Учёный  |Имя                  = Шаденаькъан А́рсмака Султа́н  |Оригинал имени       =   |Изображение          =   |Ширина               =   |Описание изображения =   |Имя при рождении     =   |Дата рождения        = 1937  |Место рождения       = {{МестоРождения|Б...»</comment>
      <origin>75034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10893" sha1="fuia148hixg2v082l3sa4ozzz56n9ne" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Шаденаькъан}}
{{Учёный
 |Имя                  = Шаденаькъан А́рсмака Султа́н
 |Оригинал имени       = 
 |Изображение          = 
 |Ширина               = 
 |Описание изображения = 
 |Имя при рождении     = 
 |Дата рождения        = 1937
 |Место рождения       = {{МестоРождения|Буро}}
 |Дата смерти          = 
 |Гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
 |Место смерти         = 
 |Научная сфера        = [[филологи]]
 |Место работы         = [[Оахарганаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йола Ӏилман-тохкама институт]]
 |Учёная степень       = 
 |Учёное звание        = 
 |Научный руководитель = 
 |Знаменитые ученики   = 
 |Известен как         = {{Ученый/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}-{{Филолог|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Оазархо|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Йоазонхо/оагӀат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, [[хоамбоаржабархо]]
 |Известна как         = 
 |Награды и премии     = 
 |Сайт                 =
 |Викисклад            = 
}}
'''Шаде́наькъан А́рсмака Султа́н''' ({{lang-ru|Шадиев Султан Арсамакович}}) — [[йоазонхо]], хьехархо, [[хоамбоаржабархо]], [[Ӏилманхо]]. Цо яздаьд хьалхарча классашка деша дагӀача берашта дукха кинижкаш а, методически кулгал а{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

== Биографи ==
=== Берал ===
Шаденаькъан Султан ваьв [[Владикавказ|Буро]] тӀа 1937-ча шера маьцхали бетта 21 дийнахьа. [[Шаденаькъан Арсмак|Султана да, Арсмак]], дийша а наха лоархӀаш а саг хиннав. ГӀалгӀашта юкъе эггара хьалхарчарех 1932 шера. [[Московский государственный университет|МГУ]] хоамбоаржабархой факультете дийша ваьнна цӀа а вена, [[Нохч-ГӀалгӀай кинижкай зарбанче]]н редактор волаш болх баьб цо 1937-ча шера оагӀой беттага кхаччалца. Султан кхо шу даьнна бер дар, итт шу кхел яь, да́ лоацача хана. Набахта цамогаш а хинна, 1940-ча шера кхалхав цун да. 1944-ча шера, ворхӀ шу даьнна кӀаьнк волаш, [[Сибаре]]гӀа вигав из. Цул тӀехьагӀа, 1955-ча шера, ший 18 шу даьнначул тӀехьагӀа, ийслагӀча классе дешаш волаш, сайранарча ишколе деша а этта, «Металлист» цӀи йолча артеле Ош яхача шахьаре пишка комфоркаши, решеткаши, чона яьши, плиташи, кхыйола а цӀенна эшаш йола хӀамаши арахецаш болх баьб цо. Цу артеле кхаь бетта дешархо волаш болх баьчул тӀехьагӀа, Султанах литейщик хул{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.
 
=== Дешар, болх ===
1957-ча шера Шаденаькъан Султана лаьрхӀа хиннад [[Пермский авиационный техникум имени А.Д. Швецова|Пермерча фекемахой училище]] деша отта, цхьабакъда, наьн-да духьала хиннав цун хоржама. 1957-ча шера, ший мехка цӀавеначул тӀехьагӀа из деша эттав [[Чечено-Ингушский педагогический институт|Нохч-ГӀалгӀай хьехархой института]] тархьара-филологе отделене. 1962-ча шера дийша ваьнначул тӀехьагӀа, кхаь бетта [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юртарча]] № 1 йолча ишколе дӀахьожаваь, кхаь бетта болх баьб цо, эскара гӀулакхе ше дӀавиггалца. 1964-ча октябрь бетта эскарера цӀавеначул тӀехьагӀа, [[Шолжа-ГӀала]] тӀарча телевидене студе кагирхой редакце корреспондент волаш къахьийгад цо 1965-ча шерага кхаччалца. Цхьайтта шера «[[Сердало]]» газета редакце отдела кулгалхо а, бехктокхаме секретарь а волаш болх баьб Султана. [[Митинг в Грозном (1973)|1973 шера хиннача митинге]] хьалхалаьттарашта юкъе хилар бахьан долаш, из балхара дӀаваьккхав. 1976 шера Султана болх баьб Шолжа-ГӀала тӀарча телевидене гӀалгӀай меттала йолча редакце кулгалхо волаш. 1979—1993 шерашка Нохч-ГӀалгӀай кинажкай зарбанчен дешара-методически редакце кулгалхо хиннав из. 1992 шера [[Союз писателй России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо хиннав Султанах. 1994-ча шера бекарга беттагара тов беттага кхаччалца бувзамахи кепайоазонахи йолча министерствон кулгалхочун {{comment|когаметтаоттар|заместитель}} волаши, 1994—1995 шерашка, Дешареи Ӏилмани министерстве дешара-методически литературан керттера говзанча волаши болх баьб. Цул тӀехьагӀа, 1995-1996-ча шерашка [[ГӀалгӀайче (ПТРК)|«ГӀалгӀайче» ПТРК]] тхьамада хул из. 1996 шера маьцхали бетта денз 1999 шерага кхаччалца Шаденаькъан Султан ГӀалгӀай Республикан юкъареи болхговзалийи дешара-методически литература арахецача Министерства отдела кулгалхо хиннав. Цул тӀехьагӀа [[Сунженский район|Шолжа шахьар]]а социальни Ӏалашон отдела кулгалхо хиннав. 2005-ча шера [[Оахарганаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йола Ӏилман-тохкама институт|ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институт]] болх бе дӀавийхав из, цига болх болх баьб цо 2018-ча шерага кхаччалца{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.
 
== Кхоллам ==
=== Ӏилман болх ===
• З. З. Тимиевца, цхьоалагӀча классерча дешархошта «Абат» — 1995/2005&lt;br&gt;
• 2-ча классана лаьрхӀа «Дешара книжка» — 2002&lt;br&gt;
• «Абат хьехара дола методически кулгал» — 1986 &lt;br&gt;
• 2-ча класса дола «Дешара книжка» (хьехархочоа дола методически кулгал) — 1988 &lt;br&gt;
• 2-ча класса дола «Дешара книжка» (хьехархочоа дола методически кулгал) — 1988&lt;br&gt;
• «ГӀалгӀай мотт — сурташца» — 1996 &lt;br&gt;
• «ГӀалгӀай фаьлгаш» — 1991 &lt;br&gt;
• «Са мохк» — 1980 &lt;br&gt;
• «Ӏийсай денал» — 1981&lt;br&gt;
• «Солнечный зайчик» — 1988&lt;br&gt;
• «Баьцаш тӀа тхир» — 1989&lt;br&gt;

=== Публицистика ===
• «Къовсамцеи къахьегамцеи хьакхелла керда вахар» (Жизнь, завоеванная в войне и труде)&lt;br&gt;
• «БӀубенна гӀа боахаш ва кинорежиссер» (Мамилов Суламбика кхоллама наькъах лаьца)&lt;br&gt;
• «Перестройка школеи цунна нийслу духьаленаши»&lt;br&gt;
• «Хьамида тӀема наькъаш» (Дороги войны Гамида)&lt;br&gt;
• «Он преданно любил свой народ. Славные сыны Ингушетии. Плиев С. С.»&lt;br&gt;
 
=== Таржамаш ===
• Бадуев С. «Пхи тума», «Бешто»&lt;br&gt;
• Гойгов А.Хь. «Сон горянки»&lt;br&gt;
• Мальсагов С. «Адский остров. Советские тюрьмы на дальнем Севере»&lt;br&gt;
• Джабагиев В-Г.Б «История покорения народа»&lt;br&gt;
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==
 
* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А. М. Мартазанова Х.М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = [[Нальчик]]
 |издательство  = [[Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.]]»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}
 
[[ОагӀат:ГIалгIайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен Ӏилманхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен филологаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГIалгIай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай Ӏилманхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай филологаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>fuia148hixg2v082l3sa4ozzz56n9ne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>75037</id>
      <parentid>75034</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T18:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <origin>75037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13340" sha1="cm7drag56u5dl8o1o6fomvsqh15p1h9" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Шаденаькъан}}
{{Учёный
 |Имя                  = Шаденаькъан А́рсмака Султа́н
 |Оригинал имени       = 
 |Изображение          = 
 |Ширина               = 
 |Описание изображения = 
 |Имя при рождении     = 
 |Дата рождения        = 1937
 |Место рождения       = {{МестоРождения|Буро}}
 |Дата смерти          = 
 |Гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
 |Место смерти         = 
 |Научная сфера        = [[филологи]]
 |Место работы         = [[Оахарганаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йола Ӏилман-тохкама институт]]
 |Учёная степень       = 
 |Учёное звание        = 
 |Научный руководитель = 
 |Знаменитые ученики   = 
 |Известен как         = {{Ученый/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}-{{Филолог|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Оазархо|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Йоазонхо/оагӀат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, [[хоамбоаржабархо]]
 |Известна как         = 
 |Награды и премии     = Шолжа-Пхьен сийдола вахархо
 |Сайт                 =
 |Викисклад            = 
}}
'''Шаде́наькъан А́рсмака Султа́н''' ({{lang-ru|Шадиев Султан Арсамакович}}) — [[йоазонхо]], хьехархо, [[хоамбоаржабархо]], [[Ӏилманхо]]. Цо яздаьд хьалхарча классашка деша дагӀача берашта дукха кинижкаш а, методически кулгал а{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

== Биографи ==
=== Берал ===
Шаденаькъан Султан ваьв [[Владикавказ|Буро]] тӀа 1937-ча шера маьцхали бетта 21 дийнахьа. [[Шаденаькъан Арсмак|Султана да, Арсмак]], дийша а наха лоархӀаш а саг хиннав. ГӀалгӀашта юкъе эггара хьалхарчарех 1932 шера. [[Московский государственный университет|МГУ]] хоамбоаржабархой факультете дийша ваьнна цӀа а вена, [[Нохч-ГӀалгӀай кинижкай зарбанче]]н редактор волаш болх баьб цо 1937-ча шера оагӀой беттага кхаччалца. Султан кхо шу даьнна бер дар, итт шу кхел яь, да́ лоацача хана. Набахта цамогаш а хинна, 1940-ча шера кхалхав цун да. 1944-ча шера, ворхӀ шу даьнна кӀаьнк волаш, [[Сибаре]]гӀа вигав из. Цул тӀехьагӀа, 1955-ча шера, ший 18 шу даьнначул тӀехьагӀа, ийслагӀча классе дешаш волаш, сайранарча ишколе деша а этта, «Металлист» цӀи йолча артеле Ош яхача шахьаре пишка комфоркаши, решеткаши, чона яьши, плиташи, кхыйола а цӀенна эшаш йола хӀамаши арахецаш болх баьб цо. Цу артеле кхаь бетта дешархо волаш болх баьчул тӀехьагӀа, Султанах литейщик хул{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.
 
=== Дешар, болх ===
1957-ча шера Шаденаькъан Султана лаьрхӀа хиннад {{кхм|Пермский авиационный техникум имени А.Д. Швецова|Пермерча фекемахой училище}} деша отта, цхьабакъда, наьн-да духьала хиннав цун хоржама. 1957-ча шера, ший мехка цӀавеначул тӀехьагӀа из деша эттав [[Чечено-Ингушский педагогический институт|Нохч-ГӀалгӀай хьехархой института]] тархьара-филологе отделене. 1962-ча шера дийша ваьнначул тӀехьагӀа, кхаь бетта [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юртарча]] № 1 йолча ишколе дӀахьожаваь, кхаь бетта болх баьб цо, эскара гӀулакхе ше дӀавиггалца. 1964-ча октябрь бетта эскарера цӀавеначул тӀехьагӀа, [[Шолжа-ГӀала]] тӀарча телевидене студе кагирхой редакце корреспондент волаш къахьийгад цо 1965-ча шерага кхаччалца. Цхьайтта шера «[[Сердало]]» газета редакце отдела кулгалхо а, бехктокхаме секретарь а волаш болх баьб Султана. [[Митинг в Грозном (1973)|1973 шера хиннача митинге]] хьалхалаьттарашта юкъе хилар бахьан долаш, из балхара дӀаваьккхав. 1976 шера Султана болх баьб Шолжа-ГӀала тӀарча телевидене гӀалгӀай меттала йолча редакце кулгалхо волаш. 1979—1993 шерашка Нохч-ГӀалгӀай кинажкай зарбанчен дешара-методически редакце кулгалхо хиннав из. 1992 шера [[Союз писателй России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо хиннав Султанах. 1994-ча шера бекарга беттагара тов беттага кхаччалца бувзамахи кепайоазонахи йолча министерствон кулгалхочун {{comment|когаметтаоттар|заместитель}} волаши, 1994—1995 шерашка, Дешареи Ӏилмани министерстве дешара-методически литературан керттера говзанча волаши болх баьб. Цул тӀехьагӀа, 1995-1996-ча шерашка [[ГӀалгӀайче (ПТРК)|«ГӀалгӀайче» ПТРК]] тхьамада хул из. 1996 шера маьцхали бетта денз 1999 шерага кхаччалца Шаденаькъан Султан ГӀалгӀай Республикан юкъареи болхговзалийи дешара-методически литература арахецача Министерства отдела кулгалхо хиннав. Цул тӀехьагӀа [[Сунженский район|Шолжа шахьар]]а социальни Ӏалашон отдела кулгалхо хиннав. 2005-ча шера [[ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институт]] болх бе дӀавийхав из{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}, цига болх болх баьб цо 2018-ча шерага кхаччалца литературан отделе&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot; /&gt;. 2018-ча шера «[[Шолжа-Пхье]]н сийдола вахархо» яха цӀи еннай цунна&lt;ref&gt;{{cite web |author=Дзарахова З. |url=https://gazetaingush.ru/obshchestvo/dorogi-zhizni-i-tvorchestva-sultana-shadieva |title=Дороги жизни и творчества Султана Шадиева |издание=[[ГӀалгӀайче (газет)|Ингушетия]] |lang=ru |date=2020-09-28 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== Кхоллам ==
Султана къахьегама юкъе массадолча лостамашка даь балхаш да. Дукха цо яздаьча [[Ӏаморг]]ел совгӀа, иштта говзаме йоазош а, таржамаш а деш хиннад цо&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot;&gt;{{статья |author=ГӀазданаькъан А. |url=https://serdalo.ru/inh/gazeta-serdalo-vsegda-v-moem-serdce-govorit-stareyshiy-zhurnalist-ingushetii-pisatel-i-uchenyy |title=«Сердало» газет массахана са дег чу да», — аьлар воккхача журналиста, Iилманхочо, йоазанхочо Шаденаькъан Султана |издание=[[Сердало (газет)|Сердало]]|lang=inh |date=2023-06-06 |access-date=2026-08-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Ӏилман болх ===
• З. З. Тимиевца, цхьоалагӀча классерча дешархошта «Абат» — 1995/2005&lt;br&gt;
• 2-ча классана лаьрхӀа «Дешара книжка» — 2002&lt;br&gt;
• «Абат хьехара дола методически кулгал» — 1986 &lt;br&gt;
• 2-ча класса дола «Дешара книжка» (хьехархочоа дола методически кулгал) — 1988 &lt;br&gt;
• 2-ча класса дола «Дешара книжка» (хьехархочоа дола методически кулгал) — 1988&lt;br&gt;
• «ГӀалгӀай мотт — сурташца» — 1996 &lt;br&gt;

== Говзаме йоазош ==
Берашта хетаяь цун байташ, дувцараш арадувлар «Сердало» газета тIа, «Лоаман Iуйре» яхача альманаха тIа, «СелаIад» яхача журнала тIа. Цун дукха балхаш кинажкашта а юкъедахад. 1991-ча шера Султана арахийцар хьайбаех, оакхарех долча фаьлгий гуллам. Цу хана арадаьлар, «Дунен дехар» яха, байтех, дувцарех латта книжка.
• «ГӀалгӀай фаьлгаш» — 1991 &lt;br&gt;
• «Са мохк» — 1980 — «Зоахалол» яха дувцар&lt;br&gt;
• «Ӏийсай денал» — 1981&lt;br&gt;
• «Солнечный зайчик» — 1988&lt;br&gt;
• «Баьцаш тӀа тхир» — 1989&lt;br&gt; — берий [[оазарле|оазараш]]&lt;br&gt;
• «Са даьхе» — берашта язъяь оазараш&lt;br&gt;
• «Даде дувцараш» — юкъара гуллам, цхьадола дувцараш яздаьр Султан ва&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot; /&gt;

=== Публицистика ===
• «Къовсамцеи къахьегамцеи хьакхелла керда вахар» (Жизнь, завоеванная в войне и труде)&lt;br&gt;
• «БӀубенна гӀа боахаш ва кинорежиссер» (Мамилов Суламбика кхоллама наькъах лаьца)&lt;br&gt;
• «Перестройка школеи цунна нийслу духьаленаши»&lt;br&gt;
• «Хьамида тӀема наькъаш» (Дороги войны Гамида)&lt;br&gt;
• «Он преданно любил свой народ. Славные сыны Ингушетии. Плиев С. С.»&lt;br&gt;
• «ХӀанзара гӀалгӀай литература» — Султана болх баьча отдело арабаьккха болх&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot; /&gt;.
 
=== Таржамаш ===
• Бадуев С. «Пхи тума», «Бешто»&lt;br&gt;
• Гойгов А.Хь. «Сон горянки»&lt;br&gt;
• Мальсагов С. «Адский остров. Советские тюрьмы на дальнем Севере»&lt;br&gt;
• Джабагиев В-Г.Б «История покорения народа»&lt;br&gt;
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==
 
* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А. М. Мартазанова Х.М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = [[Нальчик]]
 |издательство  = [[Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.]]»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}
 
[[ОагӀат:ГIалгIайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен Ӏилманхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен филологаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГIалгIай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай Ӏилманхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай филологаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>cm7drag56u5dl8o1o6fomvsqh15p1h9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>75038</id>
      <parentid>75037</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T18:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <comment>/* Говзаме йоазош */</comment>
      <origin>75038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13345" sha1="gno3xzef6z5t3f4k8sp1mrqix9iut9y" xml:space="preserve">{{Цхьа тайпан цӀи яраш|Шаденаькъан}}
{{Учёный
 |Имя                  = Шаденаькъан А́рсмака Султа́н
 |Оригинал имени       = 
 |Изображение          = 
 |Ширина               = 
 |Описание изображения = 
 |Имя при рождении     = 
 |Дата рождения        = 1937
 |Место рождения       = {{МестоРождения|Буро}}
 |Дата смерти          = 
 |Гражданство          = {{Флагификация|СССР}} → {{RUS}}
 |Место смерти         = 
 |Научная сфера        = [[филологи]]
 |Место работы         = [[Оахарганаькъан ЧхьагӀий цӀерагӀа йола Ӏилман-тохкама институт]]
 |Учёная степень       = 
 |Учёное звание        = 
 |Научный руководитель = 
 |Знаменитые ученики   = 
 |Известен как         = {{Ученый/кат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}-{{Филолог|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Оазархо|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, {{Йоазонхо/оагӀат|СССР|Эрсечен|XX бӀаьшера|XXI бӀаьшера}}, [[хоамбоаржабархо]]
 |Известна как         = 
 |Награды и премии     = Шолжа-Пхьен сийдола вахархо
 |Сайт                 =
 |Викисклад            = 
}}
'''Шаде́наькъан А́рсмака Султа́н''' ({{lang-ru|Шадиев Султан Арсамакович}}) — [[йоазонхо]], хьехархо, [[хоамбоаржабархо]], [[Ӏилманхо]]. Цо яздаьд хьалхарча классашка деша дагӀача берашта дукха кинижкаш а, методически кулгал а{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.

== Биографи ==
=== Берал ===
Шаденаькъан Султан ваьв [[Владикавказ|Буро]] тӀа 1937-ча шера маьцхали бетта 21 дийнахьа. [[Шаденаькъан Арсмак|Султана да, Арсмак]], дийша а наха лоархӀаш а саг хиннав. ГӀалгӀашта юкъе эггара хьалхарчарех 1932 шера. [[Московский государственный университет|МГУ]] хоамбоаржабархой факультете дийша ваьнна цӀа а вена, [[Нохч-ГӀалгӀай кинижкай зарбанче]]н редактор волаш болх баьб цо 1937-ча шера оагӀой беттага кхаччалца. Султан кхо шу даьнна бер дар, итт шу кхел яь, да́ лоацача хана. Набахта цамогаш а хинна, 1940-ча шера кхалхав цун да. 1944-ча шера, ворхӀ шу даьнна кӀаьнк волаш, [[Сибаре]]гӀа вигав из. Цул тӀехьагӀа, 1955-ча шера, ший 18 шу даьнначул тӀехьагӀа, ийслагӀча классе дешаш волаш, сайранарча ишколе деша а этта, «Металлист» цӀи йолча артеле Ош яхача шахьаре пишка комфоркаши, решеткаши, чона яьши, плиташи, кхыйола а цӀенна эшаш йола хӀамаши арахецаш болх баьб цо. Цу артеле кхаь бетта дешархо волаш болх баьчул тӀехьагӀа, Султанах литейщик хул{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}.
 
=== Дешар, болх ===
1957-ча шера Шаденаькъан Султана лаьрхӀа хиннад {{кхм|Пермский авиационный техникум имени А.Д. Швецова|Пермерча фекемахой училище}} деша отта, цхьабакъда, наьн-да духьала хиннав цун хоржама. 1957-ча шера, ший мехка цӀавеначул тӀехьагӀа из деша эттав [[Чечено-Ингушский педагогический институт|Нохч-ГӀалгӀай хьехархой института]] тархьара-филологе отделене. 1962-ча шера дийша ваьнначул тӀехьагӀа, кхаь бетта [[Плиево|Пхьилекъонгий-Юртарча]] № 1 йолча ишколе дӀахьожаваь, кхаь бетта болх баьб цо, эскара гӀулакхе ше дӀавиггалца. 1964-ча октябрь бетта эскарера цӀавеначул тӀехьагӀа, [[Шолжа-ГӀала]] тӀарча телевидене студе кагирхой редакце корреспондент волаш къахьийгад цо 1965-ча шерага кхаччалца. Цхьайтта шера «[[Сердало]]» газета редакце отдела кулгалхо а, бехктокхаме секретарь а волаш болх баьб Султана. [[Митинг в Грозном (1973)|1973 шера хиннача митинге]] хьалхалаьттарашта юкъе хилар бахьан долаш, из балхара дӀаваьккхав. 1976 шера Султана болх баьб Шолжа-ГӀала тӀарча телевидене гӀалгӀай меттала йолча редакце кулгалхо волаш. 1979—1993 шерашка Нохч-ГӀалгӀай кинажкай зарбанчен дешара-методически редакце кулгалхо хиннав из. 1992 шера [[Союз писателй России|Эрсечен йоазонхой юкъарлон]] доакъашхо хиннав Султанах. 1994-ча шера бекарга беттагара тов беттага кхаччалца бувзамахи кепайоазонахи йолча министерствон кулгалхочун {{comment|когаметтаоттар|заместитель}} волаши, 1994—1995 шерашка, Дешареи Ӏилмани министерстве дешара-методически литературан керттера говзанча волаши болх баьб. Цул тӀехьагӀа, 1995-1996-ча шерашка [[ГӀалгӀайче (ПТРК)|«ГӀалгӀайче» ПТРК]] тхьамада хул из. 1996 шера маьцхали бетта денз 1999 шерага кхаччалца Шаденаькъан Султан ГӀалгӀай Республикан юкъареи болхговзалийи дешара-методически литература арахецача Министерства отдела кулгалхо хиннав. Цул тӀехьагӀа [[Сунженский район|Шолжа шахьар]]а социальни Ӏалашон отдела кулгалхо хиннав. 2005-ча шера [[ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институт]] болх бе дӀавийхав из{{sfn|Евлоева, Мартазанова|2011|с=423}}, цига болх болх баьб цо 2018-ча шерага кхаччалца литературан отделе&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot; /&gt;. 2018-ча шера «[[Шолжа-Пхье]]н сийдола вахархо» яха цӀи еннай цунна&lt;ref&gt;{{cite web |author=Дзарахова З. |url=https://gazetaingush.ru/obshchestvo/dorogi-zhizni-i-tvorchestva-sultana-shadieva |title=Дороги жизни и творчества Султана Шадиева |издание=[[ГӀалгӀайче (газет)|Ингушетия]] |lang=ru |date=2020-09-28 |access-date=2026-02-15}}&lt;/ref&gt;.
 
== Кхоллам ==
Султана къахьегама юкъе массадолча лостамашка даь балхаш да. Дукха цо яздаьча [[Ӏаморг]]ел совгӀа, иштта говзаме йоазош а, таржамаш а деш хиннад цо&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot;&gt;{{статья |author=ГӀазданаькъан А. |url=https://serdalo.ru/inh/gazeta-serdalo-vsegda-v-moem-serdce-govorit-stareyshiy-zhurnalist-ingushetii-pisatel-i-uchenyy |title=«Сердало» газет массахана са дег чу да», — аьлар воккхача журналиста, Iилманхочо, йоазанхочо Шаденаькъан Султана |издание=[[Сердало (газет)|Сердало]]|lang=inh |date=2023-06-06 |access-date=2026-08-26}}&lt;/ref&gt;.

=== Ӏилман болх ===
• З. З. Тимиевца, цхьоалагӀча классерча дешархошта «Абат» — 1995/2005&lt;br&gt;
• 2-ча классана лаьрхӀа «Дешара книжка» — 2002&lt;br&gt;
• «Абат хьехара дола методически кулгал» — 1986 &lt;br&gt;
• 2-ча класса дола «Дешара книжка» (хьехархочоа дола методически кулгал) — 1988 &lt;br&gt;
• 2-ча класса дола «Дешара книжка» (хьехархочоа дола методически кулгал) — 1988&lt;br&gt;
• «ГӀалгӀай мотт — сурташца» — 1996 &lt;br&gt;

=== Говзаме йоазош ===
Берашта хетаяь цун байташ, дувцараш арадувлар «Сердало» газета тIа, «Лоаман Iуйре» яхача альманаха тIа, «СелаIад» яхача журнала тIа. Цун дукха балхаш кинажкашта а юкъедахад. 1991-ча шера Султана арахийцар хьайбаех, оакхарех долча фаьлгий гуллам. Цу хана арадаьлар, «Дунен дехар» яха, байтех, дувцарех латта книжка.&lt;br&gt;
• «ГӀалгӀай фаьлгаш» — 1991 &lt;br&gt;
• «Са мохк» — 1980 — «Зоахалол» яха дувцар&lt;br&gt;
• «Ӏийсай денал» — 1981&lt;br&gt;
• «Солнечный зайчик» — 1988&lt;br&gt;
• «Баьцаш тӀа тхир» — 1989&lt;br&gt; — берий [[оазарле|оазараш]]&lt;br&gt;
• «Са даьхе» — берашта язъяь оазараш&lt;br&gt;
• «Даде дувцараш» — юкъара гуллам, цхьадола дувцараш яздаьр Султан ва&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot; /&gt;

=== Публицистика ===
• «Къовсамцеи къахьегамцеи хьакхелла керда вахар» (Жизнь, завоеванная в войне и труде)&lt;br&gt;
• «БӀубенна гӀа боахаш ва кинорежиссер» (Мамилов Суламбика кхоллама наькъах лаьца)&lt;br&gt;
• «Перестройка школеи цунна нийслу духьаленаши»&lt;br&gt;
• «Хьамида тӀема наькъаш» (Дороги войны Гамида)&lt;br&gt;
• «Он преданно любил свой народ. Славные сыны Ингушетии. Плиев С. С.»&lt;br&gt;
• «ХӀанзара гӀалгӀай литература» — Султана болх баьча отдело арабаьккха болх&lt;ref name=&quot;ГӀазданаькъан А.&quot; /&gt;.
 
=== Таржамаш ===
• Бадуев С. «Пхи тума», «Бешто»&lt;br&gt;
• Гойгов А.Хь. «Сон горянки»&lt;br&gt;
• Мальсагов С. «Адский остров. Советские тюрьмы на дальнем Севере»&lt;br&gt;
• Джабагиев В-Г.Б «История покорения народа»&lt;br&gt;

== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==
 
* {{публикация|книга
 |автор         = Евлоева А. М. Мартазанова Х.М.
 |заглавие      = ХӀанзара гӀалгӀай литература
 |вид           =
 |ответственный = Сост.И.А.Дахкильгов
 |место         = [[Нальчик]]
 |издательство  = [[Республиканский полиграфкомбинат им. Революции 1905 г.]]»
 |издание       =
 |год           = 2011
 |страниц       = 423
 |ref           = Евлоева, Мартазанова
}}
 
[[ОагӀат:ГIалгIайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен Ӏилманхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен филологаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен оазархой]]
[[ОагӀат:ГIалгIай йоазонхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай хоамбоаржабархой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай Ӏилманхой]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай филологаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай оазархой]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>gno3xzef6z5t3f4k8sp1mrqix9iut9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ло:Potd/2026-08-27</title>
    <ns>10</ns>
    <id>19014</id>
    <revision>
      <id>75035</id>
      <timestamp>2026-08-26T17:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>139</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «Lago Coldai 6.jpg»</comment>
      <origin>75035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="lk4kk7b22fwbsdxubi1bprxm9l35qyl" xml:space="preserve">Lago Coldai 6.jpg</text>
      <sha1>lk4kk7b22fwbsdxubi1bprxm9l35qyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ло:Motd/2026-08-27</title>
    <ns>10</ns>
    <id>19015</id>
    <revision>
      <id>75036</id>
      <timestamp>2026-08-26T18:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>139</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «Cara Mengonsumsi Papeda.webm»</comment>
      <origin>75036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="g1eud7sw0s6wjibrrdof1j61u46cxoy" xml:space="preserve">Cara Mengonsumsi Papeda.webm</text>
      <sha1>g1eud7sw0s6wjibrrdof1j61u46cxoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доакъашхо:Тоадархо/ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19016</id>
    <revision>
      <id>75039</id>
      <timestamp>2026-08-26T18:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тоадархо</username>
        <id>5207</id>
      </contributor>
      <comment>Керда оагIув: «'''ГӀалгӀа́й йоа́зонхой юкъарло́''' (Ghalghaj Literaturan Juqharlo{{sfn|Говзаме йоазош|1933|с=43}}(Juqharal{{sfn|Говзаме йоазош|1933|с=2}}) (я), е '''ГӀалгӀай йоазонхой цхьанкхетар'''&lt;ref&gt;[https://selaad.ru/inh/journalism/galgai-ioazanxoi-cxankxetar-xaxinna-100-su-duz ГӀалгӀай йоазонхой цхьанкхетара хьахинна 100 шу дуз] // СелаӀа...»</comment>
      <origin>75039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12395" sha1="crpjblea0frj2h12cumic6amtzvl10x" xml:space="preserve">'''ГӀалгӀа́й йоа́зонхой юкъарло́''' (Ghalghaj Literaturan Juqharlo{{sfn|Говзаме йоазош|1933|с=43}}(Juqharal{{sfn|Говзаме йоазош|1933|с=2}}) (я), е '''ГӀалгӀай йоазонхой цхьанкхетар'''&lt;ref&gt;[https://selaad.ru/inh/journalism/galgai-ioazanxoi-cxankxetar-xaxinna-100-su-duz ГӀалгӀай йоазонхой цхьанкхетара хьахинна 100 шу дуз] // [[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]], оагӀув тӀакхоачача яц, хӀаьта йоазон цӀи ешалуш я.&lt;/ref&gt; ''(да)'' ({{lang-ru|Союз писателей Республики Ингушетия}}) — гӀалгӀай йоазонхой вӀашагӀтохара духьа а цар йоазонцара болх дегӀабоалабергболаш кӀийле е а хьайийла йола юкъарче я. ДукхагӀа йола ха [[Нохч-ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]нах дӀатеха йолаш яьккхай, амма 1992 шера хьакъаьста дола [[ГӀалгӀайче]]н йоазонхой юкъеболхаш йола юкъарло хьаяьй. Йиллай 1924 шера [[Малсаганаькъан Кураза Зоврбик]] хьалха а волаш.
 
== Хьалхара юкъарло ==
Советий Ӏаьдало ший политикан оагӀорахьара йоазонхошта доал деш аттагӀа хургдолаш РАППаш вӀашагӀъехкаш хинна — Эрсечен пролетаре йоазонхой ассоциацеш ({{lang-ru|Российские ассоциации пролетарских писателей}}). 1924-ча шера хьакхоллача хана эрсий меттала ''Ингушское литературное общество'' яхаш хиннай из, 1927-ча шера '''ГӀалгӀай йоазонхой ассоциаци''' ({{lang-ru|Ассоциация ингушский писателей хьаяьй}}) цох хьалха хьоахаяьча Эрсечен ассоциацен юкъе йодаш а йолаш. ГӀалгӀай юкъарлон 1924-ча шера денз тхьамада хиннав [[Малсаганаькъан Кураза Зоврбик]], 1927-ча шера, ассоциаци цох хилча, цунна когаметта эттав [[Гойганаькъан Ӏабдул-Хьамид]], 1930-ча шера — [[Овшанаькъан Дреса Махьмад]]{{sfn|Патенаькъан Й|2016|с=2}}. 
 
ГӀалгӀай пролетарски йоазонхой хьалхара вӀашагӀкхетар хиннад [[Буро]] тӀа 1928-ча шера тушола бетта 28-ча дийнахьа. 1933-ча шера ГӀалгӀай йоазонхой ассоциацех «ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло» аьнна цӀи тилла́ хиннай. Ши мохк вӀашагӀкхийтта, [[Нохч-ГӀалгӀай АССР]] хьахиларца гӀалгӀай йоазонхой юкъебахаб [[Нохч-ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло]]нна{{sfn|Патенаькъан Й|2016|с=2}}.
 
== Нохч-ГӀалгӀайчера юкъарло ==
{{Керттера лустам|Нохч-ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло}}
Нохч-ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлоно хьалхара конференци дӀайихьар 1934-ча шера саькура бетта 24-ча дийнахьа. Цул тӀехьагӀа вӀашагӀкхетар дӀадихьар СССР йоазонхой юкъарлоно. Йоазонхоша викалалла хержа́, цига дакъа лоацаш хилар [[Байсаранаькъа Идрис]]. 1938-ча шера маьтсела бетта Нохч-ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлон тхьамадалла хержар [[Янданаькъан Хамарзий Жамалда]], цо тхьамадан декхараш кхоачаш дир 1944-ча шерага кхаччалца. [[ГӀалгӀайи нохчийи мехках бахар|Сибаре]] Ӏобигачул тӀехьагӀа йоазонхой язде а йоазув кепатоха а бокъо хиннаяц{{sfn|Патенаькъан Й|2016|с=2}}.
 
1956-ча шера бекарга бетта 4-ча дийнахьа ЦК КПСС отдела кулгалхо волча Поликарпов Д.А. каьхат яздарца ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло юхаметтаоттаяьй.
 
[[1957]]-ча шера оагӀой бетта 12-13-ча деношка дӀайихьар Нохч-ГӀалгӀай йоазонхоша шоай хьалхара конференци. Йоазонхошта хьалхашка латта декхараш дувцаш, доклад йийшар [[МутаӀаланаькъан Хьажбикар]]а. Нохч-ГӀалгӀай юкъарло юха меттаоттаяр кхайкадир вӀашагӀкхетаре. 1958-ча шера бекарга бетта 7-13 деношка дӀайихьар РСФСР йоазонхой Хьалхара учредительни съезд. Цига дакъа лоацаш гӀалгӀай мехкара вена Заьзганаькъан Бахьаудин хилар. [[1958]] шу йистедоалаш, арадаьлар нохч-гӀалгӀай йоазонхой «Дружба» яха литературни альманах, цхьа ха яьлча цох хилар ши альманах: нохчий «[[Орга]]», гӀалгӀай «[[Лоаман Ӏуйре]]»{{sfn|Патенаькъан Й|2016|с=2}}.
 
== Керда юкъарло == 
[[Нохч-ГӀалгӀай АССР йохар]]ца шоай исбахьален гуллам вӀашагӀболла безаш хилар дувцалга этта хиннад [[ГӀалгӀайче]]. Цу тайпара хӀама вӀашагӀдолла дагахьа [[Ӏахилганаькъан Микаьил]], [[Боканаькъан Ахьмад]]и, [[Ведажанаькъан Ахьмад]]и, [[Вешкаранаькъан Мухьмад]]и, [[Дахкилганаькъан ИбрахӀим]]и юкъе волаш 1992 шера [[оагӀой бетта 2]] дийнахьа баь гуллам хиннаб [[Шолжа-ГӀала]] тӀа. Цига цар лаьрхӀа хиннад ГӀалгӀай Мехка йоазонхой юкъарло вӀашагӀйолла. Дукха ха ялалехь, 1992 шера [[оагӀой бетта 25]] дийнахьа Шолжа-ГӀала тӀа Нохч-ГӀалгӀайчен берригача йоазонхой гуллам хиннаб. Цига баьча соцамах, ГӀалгӀай Мехка йоазонхой юкъарло хьаяра Нохч-ГӀалгӀай йоазонхой юкъарлонах хьа а доаллаш, ГӀалгӀай юкъарлон тхьама́далла Вешкаранаькъан Султана Мухьмад харжа а хоржаш болх-моттиг яь хиннай. Йоазонхой юкъарлон урхален ({{lang-ru|правлени}}) доакъашхоелла хержа́ хиннаб Дахкилганаькъан ИбрахӀими, Боканаькъан Ахьмади, Хьоашаланаькъан Ӏаьлеи, [[Шаденаькъан Султан]]и. 1993 шера [[наджгоанцхой бетта 22]] дийнахьа массаболча йоазонхой гулламе Юкъарлон [[низа́м]] дӀачӀоагӀдаь хиннад. Цигга йоазонхой юкъарлонна юкъе́баха́б [[Малсаганаькъан Оарцхочун Ахьмад]]и [[Тенканаькъан Хож-Ӏаьлий Абукар]]и. Цкъарчоа [[Шолжа-ГӀала]] тӀа Ӏеш хиннай юкъарло, цхьабакъда ГӀалгӀайчен цхьацца паччахьалкхен кхолламаш вӀашагӀдехка доладенначул тӀехьагӀа [[Наьсаре]] Ӏочуденад из. 1994 шера [[маьтсела бетта 21]] дийнахьа [[Эрсечен йоазонхой юкъарло]] чу вахийта аьнна вола викал хоржаш гуллам хиннаб. Викал волаш [[ГӀаьнажанаькъан Башир]] хержа́ хиннав{{sfn|Патенаькъан Й|2016|с=2}}{{sfn|The Magas Times|2021|c=}}. 
 
2021 шера хиннача хьалах, Юкъарлонна юкъеводаш 58 йоазонхо хиннав, царех цхьаццабараш Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхой а болаш. Ше йолаяьча хана денз юкъарлон гулламаш организационни хӀамаш тӀа гӀолла деш хиннад: баьча балхах хьисап дари, урхал деш йолча маьженашта хоржамаш дари. Жанрашкеи литература тайпашке хьежжа́ литератураца хоттаденна карагӀдийннараш дувцаш а, къаьсттача наьха вӀаштӀехьадаьннар дувцаш а, белггал кхолламаш дувцаш а докладаш хиннадац{{sfn|The Magas Times|2021|c=}}.
 
== Тхьамадаш ==
Тайп-тайпарча шерашка юкъарлонна хьалха лаьттаб: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Шераш !!Тхьамада
|-
| 1924—1927 || [[Малсаганаькъан Зоврбик]]
|-
| 1927—1930|| [[Гойганаькъан Ӏаддал-Хьамид]]
|-
| 1930-? || [[Овшанаькъан Махьмад]]
|-
| ?-1944 || [[Янданаькъан Жамалда]]{{sfn|Патенаькъан Й|2016|с=2}}
|-
| 1994-? || [[Вешкаранаькъан Мухьмад]]
|-
| ?-? || [[Чахкенаькъан СаӀид]]
|-
| ?-? || [[Горчхананаькъан Бадрудин]]
|-
| ?-? || [[Пхьилекъонгий Махьмад-СаӀид]]
|-
| ?-? || [[Хамхой Ваха]] 
|-
| ?-? || [[Дидиганаькъан Раиса]]
|-
| ?-хӀанз || [[Ноакастой Хаваш]]{{sfn|The Magas Times|2021|c=}}
|}
== Доакъашхой ==
[[Мартазанаькъан Яхььяй Муса]]&lt;br&gt;
[[Маькенаькъан Абукара Асхьаб]]&lt;br&gt;
[[Дугенаькъан Лом-Ӏаьлий Мухьмад]]
 
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
 
== Литература ==
* {{публикация|книга
 |автор         = 
 |заглавие      = Говзаме йоазош
 |вид           = журнал
 |ответственный = 
 |место         = Владикавказ
 |издательство  = [[Сердало]]
 |издание       =
 |год           = 1933
 |страниц       = 49
 |ref           = 
}}
 
== ТӀатовжамаш ==
* {{статья
 | автор    = [[Патенаькъан Йоакъап]]
 | заглавие = ГӀалгӀай йоазонхой юкъарло
 | оригинал = Союз писателей Ингушетии
 | ссылка   = https://serdalo.ru/storage//sites/default/files/gazette-pdf/serdalo-97-11632-28-06-2016.pdf
 | язык     = ru
 | издание  = [[Сердало (газет)|Сердало]]
 | тип      = газет
 | год      = 2016
 | месяц    = 06
 | число    = 28
 | том      = 
 | номер    = 97 (11632)
 | страницы = 2
 | doi      = 
 | issn     = 
 | ref      = Патенаькъан Й.
}}
* {{cite web
 |url         = https://vk.com/wall-56310843_351820
 |title       = 25 декабря 1992 года образован Союз писателей Республики Ингушетия
 |author      = [[The Magas Times]]
 |date        = 25.12.2021
 |website     = 
 |publisher   = 
 |accessdate  = 2024-11-18
 |lang        = ru
 |ref         = The Magas Times
}}
 
[[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]]
[[ОагӀат:Йоазонхой юкъарлонаш]]
{{#seo:|robots=noindex, follow}}</text>
      <sha1>crpjblea0frj2h12cumic6amtzvl10x</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>