Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 1730 1119587 1106035 2026-05-16T02:10:07Z Mistico Dois 28402 1119587 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1949''' (MCMXLIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 949ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 49ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1940a]]. == Eventi == === [[Europa]] === * [[29ma di januaro]] - [[COMECON]] fondesas. * [[4ma di aprilo]] - [[NATO]] fondesas. * [[17ma di aprilo]] - [[Republiko Irlando]] oficale abandonas [[Britaniana komunitato]]. * [[5ma di mayo]] - [[Europana Komisitaro]] fondesas. * [[12ma di mayo]] - [[Sovietia]] finas la [[blokuso di Berlin]]. * [[19ma di mayo]] - Ex-prezidanto di [[Finlando]] [[Risto Ryti]] liberesas de karcero. Il enkarcerigesis kom kulpinto por milito. * [[23ma di mayo]] - [[Federal-Republiko Germania]] ([[West-Germania]]) fondesas. * [[14ma di agosto]] - Militarala [[stato-stroko]] ekpulsas prezidanto [[Husni al-Za'im]] de la povo en [[Siria]]. * [[29ma di agosto]] - [[Sovietia]] probas unesmafoye [[atomobombo]]. * [[15ma di septembro]] - [[Kondrad Adenauer]] divenas unesma uniono-kancelero di Federala Republiko Germania. * [[7ma di oktobro]] - [[Est-Germania]], Germana Demokrata Republiko ([[GDR]]) (''Deutsche Demokratische Republik, [[DDR]]'') fondesas en Rusa okupo-zono.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.historypod.net/10/07/7th-october-1949-east-germany-founded-in-the-soviet-zone/ |titulo=7th October 1949: East Germany founded in the Soviet zone|editero=History Pod|vidita ye=30ma di oktobro 2017}}</ref> * [[16ma di oktobro]] - [[Interna milito]] finas en [[Grekia]] e [[komunismo|komunisti]] vinkesas. === [[Azia]] === * [[17ma di februaro]] - [[Chaim Weizmann]] divenas l'unesma prezidanto di [[Israel]]. * [[1ma di marto]] - [[Indonezia]] kaptas [[Yogyakarta]] de [[Nederlando|Nederlandani]]. * [[11ma di marto]] - [[Israel]] divenas la 59ma membro di [[Unionita Nacioni]]. * [[23ma di aprilo]] - En [[Chinia]], [[komunismo|komunista]] trupi okupas [[Nanjing]]. * [[2ma di junio]] - Transjordania divenas rejio [[Jordania]]. * [[20ma di julio]] - [[Israel]] e [[Siria]] signatas [[armistico]] por finar 19-monata milito. * [[8ma di agosto]] - [[Bhutan]] nedependanteskas de [[India]]. * [[1ma di oktobro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] fondesas. * [[31ma di oktobro]] - [[Indonezia]] nedependanteskas de [[Nederlando]]. * [[26ma di novembro]] - [[India]] adoptas lua [[konstituco]]. * [[16ma di decembro]] - [[Sukarno]] divenas prezidanto di Indonezia. * [[27ma di decembro]] - [[Nederlando]] agnoskas la nedependo di Indonezia, ma mantenas teritorio [[Nederlandana Nova-Guinea]]. === [[Afrika]] === * [[12ma di junio]] - [[Kwame Nkrumah]] fondas partiso ''Convention People's Party'' en [[Ghana]]. === [[Central Amerika]] === * [[13ma di oktobro]] - Severa inundado eventas en [[Guatemala]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[8ma di januaro]] - En [[Chili]] la prezidanto [[Gabriel González Videla]] signatas lego per qua [[muliero|mulieri]] darfas votar. * [[20ma di januaro]] - Urbo [[Coronel Fabriciano]] fondesas en [[Minas Gerais]], [[Brazilia]]. * [[5ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.75 che [[skalo di Richter]] frapas [[Equador]] e produktas 6.000 morti e destruktadi en 50 urbeti. ==Cinematografuri== * [[9ma di mayo]] - [[La diablo en la korpo (1947 cinematografuro)|La diablo en la korpo]] liberigesas en {{USA}} == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[Abdumalik Abdullajanov]], chefministro di Tajikistan [[Arkivo:George Foreman 2009.jpg|thumb|130px|[[George Foreman]]]] * [[10ma di januaro]] - [[George Foreman]], Usana boxisto * 10ma di januaro - [[Linda Lovelace]], Usana porn-aktorino (m. 2002) * [[16ma di januaro]] - [[Thad Allen]], Usana militisto * [[17ma di januaro]] - [[Gyude Bryant]], prezidanto di Liberia (m. 2014) * [[20ma di januaro]] - [[Göran Persson]], chefministro di Suedia * [[24ma di januaro]] - [[John Belushi]], Usan aktoro (m. 1982) [[Arkivo:Plos nurse.jpg|thumb|130px|[[Paul Nurse]]]] * [[25ma di januaro]] - [[Paul Nurse]], Britaniana genetikisto, Nobel-laureato * [[26ma di januaro]] - [[Jonathan Carroll]], Usana skriptisto * [[27ma di januaro]] - [[Zbigniew Rybczyński]], Polona filmifisto * [[28ma di januaro]] - [[Michael Kenneth Moore]], chefministro di Nova-Zelando (m. 2020) * [[30ma di januaro]] - [[Peter Agre]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato * [[7ma di februaro]] - [[Paulo César Carpegiani]], Braziliana futbalisto * [[12ma di februaro]] - [[Ashraf Ghani]], prezidanto di Afganistan [[Arkivo:Niki Lauda Stars and Cars 2014 amk.jpg|thumb|130px|[[Niki Lauda]]]] * [[22ma di februaro]] - [[Niki Lauda]], Austrian automobilisto ed entraprezisto (m. 2019) * [[25ma di februaro]] - [[Amin Maalouf]], Libanana skriptisto * [[28ma di februaro]] - [[Ilene Graff]], Usana televizion-aktorino * [[6ma di marto]] - [[Shaukat Aziz]], chefministro di Pakistan * [[14ma di marto]] - [[Rafael Ángel Calderón Fournier]], prezidanto di Kosta Rika * [[19ma di marto]] - [[Valeri Yakovlevich Leontyev|Valeri Leontyev]], Rusa kantisto * [[21ma di marto]] - [[Slavoj Žižek]], Sloveniana filozofo * [[22ma di marto]] - [[FX Harsono]], Indoneziana video-artisto * [[24ma di marto]] - [[Ranil Wickremesinghe]], chefa ministro e prezidanto di Sri Lanka * [[28ma di marto]] - [[Michael Warren Young]], Usana biologiisto e genetikisto, Nobel-laureato * [[4ma di aprilo]] - [[Abdullah Öcalan]], Kurda politikistulo [[Arkivo:Horst Störmer cropped.jpg|130px|thumb|[[Horst Ludwig Störmer|Horst Störmer]]]] * [[6ma di aprilo]] - [[Horst Ludwig Störmer]], Germana fizikisto, Nobel-laureato * [[9ma di aprilo]] - [[Tony Cragg]], Britaniana skultisto * [[11ma di aprilo]] - [[Dorothy Allison]], Usana skriptisto (m. 2024) * [[15ma di aprilo]] - [[Alla Borisovna Pugachyova|Alla Pugachyova]], Rusa kantistino ed aktorino * [[16ma di aprilo]] - [[Pirkko Saisio]], Finlandana skriptisto * [[17ma di aprilo]] - [[Waldemar Kocoń]], Polona kantistulo (m. 2012) * [[18ma di aprilo]] - [[Bengt Robert Holmström]], Finlandan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[19ma di aprilo]] - [[Paloma Picasso]], Hispana piktistino * [[20ma di aprilo]] - [[Massimo D'Alema]], chefministro di Italia<ref name=Camera>{{Extera ligilo|url=http://www.camera.it/cartellecomuni/leg16/include/contenitore_dati.asp?tipopagina=&deputato=d29400&source=%2Fdeputatism%2F240%2Fdocumentoxml%2Easp&position=Deputati\La%20Scheda%20Personale&Pagina=Deputati/Composizione/SchedeDeputati/SchedeDeputati.asp%3Fdeputato=d29400&Nominativo=D'ALEMA%20Massimo |titulo=Page on D'Alema at Chamber of Deputies website |editero=Camera.it|vidita ye=1ma di julio 2013}}</ref> * 20ma di aprilo - [[Jessica Lange]], Usan aktorino * 20ma di aprilo - [[Dashnyamin Olzvoi]], Mongoliana boxisto * [[30ma di aprilo]] - [[António Manuel Guterres]], chefministro di Portugal * [[1ma di mayo]] - [[Fayez al-Tarawneh]], chefministro di Jordania (m. 2021) * [[2ma di mayo]] - [[Lubna Agha]], Usan artistino (m. 2012) * [[9ma di mayo]] - [[Billy Joel]], Usana kantisto, pianisto e kompozisto * 9ma di mayo - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer (m. 1999)<ref name="famous">{{Extera ligilo|titulo=Ibrahim Baré Maïnassara - Interesting stories about famous people|url=https://fampeople.com/cat-ibrahim-bare-mainassara|vidita ye=13ma di septembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di mayo]] - [[Ross Bleckner]], Usana piktisto * [[18ma di mayo]] - [[Rick Wakeman]], Britaniana muzikisto ([[Yes (bando)|Yes]]) * [[19ma di mayo]] - [[Ashraf Ghani]], prezidanto di Afganistan * [[21ma di mayo]] - [[Arno Hintjes]], Belga kantisto e muzikisto (m. 2022) [[Arkivo:Alán García-2.jpg|thumb|130px|[[Alan García Pérez|Alan García]]]] * [[23ma di mayo]] - [[Alan García Pérez]], prezidanto di Peru (m. 2019) * [[29ma di mayo]] - [[Francis Rossi]], Angla kantisto, muzikisto e kompozisto * [[31ma di mayo]] - [[Khil Raj Regmi]], chefministro di Nepal * [[15ma di junio]] - [[Jim Varney]], Usan aktoro (m. 2000) * [[17ma di junio]] - [[Zlatko Mateša]], chefministro di Kroatia * [[18ma di junio]] - [[Jarosław Kaczyński]], chefministro di Polonia * 18ma di junio - [[Lech Kaczyński]], prezidanto di Polonia (m. 2010) * 18ma di junio - [[Han Duck-soo]], chefministro di Sud-Korea * [[20ma di junio]] - [[Lionel Richie]], Usana kantisto ([[Commodores]])<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.biography.com/people/lionel-richie-9457816|titulo=Lionel Richie - Singer, Songwriter|vidita ye=2ma di novembro 2018}}</ref> * 20ma di junio - [[Gotabaya Rajapaksa]], prezidanto di Sri-Lanka [[Arkivo:Streep san sebastian 2008.jpg|thumb|130px|[[Meryl Streep]]]] * [[22ma di junio]] - [[Meryl Streep]], Usan aktorino * [[25ma di junio]] - [[Brigitte Bierlein]], kancelerino di Austria (m. 2024) * [[4ma di julio]] - [[Horst Seehofer]], Germana politikisto, prezidanto di Germania * [[7ma di julio]] - [[Shelley Duvall]], Usan aktorino, skriptistino e kantistino (m. 2024) * [[15ma di julio]] - [[Nils Daniel Carl Bildt]], chefministro di Suedia * 15ma di julio - [[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]], chefministro dil Unionita Araba Emirii * [[17ma di julio]] - [[Geezer Butler]], Usana muzikisto e kompozisto ([[Black Sabbath]], GZR, Geezer Butler Band) * [[19ma di julio]] - [[Kgalema Motlanthe]], prezidanto di Sudafrika * [[22ma di julio]] - [[Lasse Virén]], Finlandana kuristo-sportisto, senatano * [[24ma di julio]] - [[Michael Richards]], Usan aktoro e komediisto * [[26ma di julio]] - [[Thaksin Shinawatra]], chefministro di Tailando * [[29ma di julio]] - [[Jamil Mahuad]], prezidanto di Equador * [[1ma di agosto]] - [[Mugur Isărescu]], chefministro di Rumania * 1ma di agosto - [[Kurmanbek Bakiyev]], prezidanto e chefministro di Kirgizistan * [[9ma di agosto]] - [[Richard Prince]], Usana piktisto e fotografisto * [[12ma di agosto]] - [[Fernando Collor de Mello]], prezidanto di Brazilia [[Arkivo:Mark Knopfler-01.jpg|thumb|130px|[[Mark Knopfler]]]] * 12ma di agosto - [[Mark Knopfler]], Skota muzikisto, gitaristo ([[Dire Straits]]) * [[29ma di agosto]] - [[Arif Alvi]], prezidanto di Pakistan * [[31ma di agosto]] - [[Hugh David Politzer]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[3ma di septembro]] - [[Patriarko Petros la 7ma]] di Alexandria * [[7ma di septembro]] - [[Gloria Gaynor]], Usana kantistino * 7ma di septembro - [[Miloš Holaň (hokeisto, 1949)|Miloš Holaň]], Chekoslovakiana hokeisto * [[9ma di septembro]] - [[Susilo Bambang Yudhoyono]], prezidanto di Indonezia * [[23ma di septembro]] - [[Bruce Springsteen]], Usana ''rock''-muzikisto [[Arkivo:Pedro Almodóvar (Guadalajara) 5.jpg|thumb|130px|[[Pedro Almodóvar]]]] * [[25ma di septembro]] - [[Pedro Almodóvar]], Hispana filmifisto<ref name=AAAS>{{Extera ligilo|titulo= Book of Members, 1780-2010: Chapter A|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf|editero=American Academy of Arts and Sciences|vidita ye=15ma di aprilo 2011|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1ma di oktobro]] - [[André Rieu]], Nederlandana muzikisto e komediisto * [[3ma di oktobro]] - [[Lindsey Buckingham]], Usana kantisto ([[Fleetwood Mac]]) * [[7ma di oktobro]] - [[Bohdan Gadomski]], Polona publicisto e jurnalisto (m. 2020) * [[8ma di oktobro]] - [[Trương Tấn Sang]], prezidanto di Vietnam * 8ma di oktobro - [[Sigourney Weaver]], Usan aktorino * [[13ma di oktobro]] - [[Sean Chen]], chefministro di Republiko Chinia * [[17ma di oktobro]] - [[Owen Seymour Arthur]], chefministro di Barbados (m. 2020) * [[21ma di oktobro]] - [[Benjamin Netanyahu]], Israelana politikisto, chefministro du foyi * 21ma di oktobro - [[Manuel Marín]], prezidanto di Europana Komisitaro * 21ma di oktobro - [[Carlos Alberto Wahnon de Carvalho Veiga]], chefministro di Kabo Verda * [[24ma di oktobro]] - [[Keith Christopher Rowley]], chefministro di Trinidad e Tobago * [[30ma di oktobro]] - [[Andrzej Rybiński]], Polona muzikistulo e kantistulo [[Arkivo:Вечер джаза Артуро Сандоваль и его бенд 01.jpg|thumb|130px|[[Arturo Sandoval]]]] * [[6ma di novembro]] - [[Arturo Sandoval]], Kubana muzikisto * [[17ma di novembro]] - [[Nguyễn Tấn Dũng]], chefministro di Vietnam * [[24ma di novembro]] - [[Pierre Buyoya]], prezidanto di Burundi (m. 2020) * [[26ma di novembro]] - [[Mari Alkatiri]], chefministro di Estal Timor * [[1ma di decembro]] - [[Sebastián Piñera]], prezidanto di Chili (m. 2024) * 1ma di decembro - [[Pablo Escobar]], Kolumbiana [[kokaino]]-komercisto (m. 1993) * [[3ma di decembro]] - [[Heather Menzies]], Kanadana cinem-aktorino (m. 2017) * [[5ma di decembro]] - [[Ângela Rô Rô]], Braziliana kantistino e muzikistino [[Arkivo:Marc Ravalomanana.jpg|thumb|130px|<small>[[Marc Ravalomanana]]</small>]] * [[12ma di decembro]] - [[Marc Ravalomanana]], prezidanto di Madagaskar * [[15ma di decembro]] - [[Abdul Karim al-Kabariti]], chefministro di Jordania * [[16ma di decembro]] - [[Kiumars Pourahmad]], Iranana filmifisto * [[21ma di decembro]] - [[Thomas Sankara]], prezidanto di Burkina Faso (m. 1987) * [[22ma di decembro]] - [[Maurice Gibb]], Britaniana muzikisto ([[Bee Gees]]) (m. 2003) * 22ma di decembro - [[Robin Gibb]], Britaniana kantisto, kompozisto e muzikisto (m. 2012) * [[25ma di decembro]] - [[Nawaz Sharif]], chefministro di Pakistan * 25ma di decembro - [[Simone Bittencourt de Oliveira|Simone]], Braziliana kantistino * 25ma di decembro - [[Manny Mori]], prezidanto di Federita Stati Mikronezia * 25ma di decembro- [[Sissy Spacek]], Usan aktorino * [[26ma di decembro]] - [[José Ramos-Horta]], prezidanto e chefministro di Estal Timor, Nobel-laureato pri paco * [[Michel Djotodia]], prezidanto di Centrafrika * [[Michael Houghton]], Britaniana virologiisto, Nobel-laureato == Morti == * [[6ma di januaro]] - [[Victor Fleming]], Usana filmifisto (n. 1889) [[Arkivo:Alcalá Zamora Portrait.jpg|thumb|130px|<small>[[Niceto Alcalá-Zamora]]</small>]] * [[18ma di februaro]] - [[Niceto Alcalá-Zamora]], prezidanto di Hispania (n. 1877) * [[30ma di marto]] - [[Friedrich Bergius]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1884) * [[6ma di aprilo]] - [[Aaltje Noordewier–Reddingius]], Nederlandana soprano (n. 1868) * [[21ma di aprilo]] - [[Elbridge Ayer Burbank]], Usana piktisto (n. 1858) * [[6ma di mayo]] - [[Maurice Maeterlinck]], Belga skriptisto, Nobel-laureato en 1911 (n. 1862) * [[20ma di mayo]] - [[Arkiepiskopo Damaskinos]], regento e chefministro di Grekia (n. 1891) * [[21ma di mayo]] - [[Klaus Mann]], Germana skriptisto (n. 1906) * [[10ma di junio]] - [[Sigrid Undset]], Norvegiana skriptisto, [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-laureato]] en 1928 (n. 1882) * [[21ma di junio]] - [[Edward Wadsworth]], Angla piktisto (n. 1889) * [[24ma di junio]] - [[Themistoklis Sofulis]], chefministro di Grekia (n. 1860) * [[25ma di junio]] - [[Alejandro Lerroux García]], chefministro di Hispania (n. 1864) * [[26ma di junio]] - [[Kim Gu]], prezidanto di Korea (n. 1876) * [[28ma di junio]] - [[Matej Sternen]], Sloveniana piktisto (n. 1870) * [[2ma di julio]] - [[Georgi Dimitrov]], chefministro di Bulgaria (n. 1882) * [[12ma di julio]] - [[Douglas Hyde]], prezidanto di Republiko Irlando (n. 1860) * [[30ma di julio]] - [[Stoyan Danev]], chefministro di Bulgaria (n. 1858) [[Arkivo:PSM V80 D211 Edward Lee Thorndike.png|thumb|130px|[[Edward Thorndike]]]] * [[9ma di agosto]] - [[Edward Thorndike]], Usana psikologiisto (n. 1874) * [[16ma di agosto]] - [[Margaret Mitchell]], Usana skriptisto (n. 1900) * [[7ma di septembro]] - [[José Clemente Orozco]], Mexikian artisto (n. 1883) * 7ma di septembro - [[Elton Mayo]], Australiana psikologiisto (n. 1880) * [[8ma di septembro]] - [[Richard Strauss]], Germana kompozisto (n. 1864) * [[13ma di septembro]] - [[Schack August Steenberg Krogh]], Dana profesoro, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1874) * [[23ma di oktobro]] - [[Bill Traylor]], Usana piktisto (n. 1853) * [[19ma di novembro]] - [[James Ensor]], Belga piktisto (n. 1860) * [[20ma di novembro]] - [[Reijiro Wakatsuki]], chefministro di Japonia (n. 1866) * [[4ma di decembro]] - [[Ivar Lykke]], chefministro di Norvegia (n. 1872) * [[6ma di decembro]] - [[Lead Belly]], Usana muzikisto e kantisto (n. 1888) * [[27ma di decembro]] - [[Antoni Ponikowski]], chefministro di Polonia (n. 1878) * [[Alexandr Nikolayevich Alyoshkov|Alexandr Alyoshkov]], Sovietiana geologo (n. 1896) * [[Lazzaro Luxardo]], Italiana piktisto (n. 1865) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Hideki Yukawa]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[William Francis Giauque]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Walter Rudolf Hess]], [[António Egas Moniz]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[William Faulkner]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[John Boyd Orr]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] 99f6393hw3nbvfn773yo3m8wudlilc7 0 1810 1119586 1112999 2026-05-16T02:08:47Z Mistico Dois 28402 1119586 wikitext text/x-wiki {{Aprilo}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''9ma di aprilo''' esas la 99ma [[dio]] di la yaro (100ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 266 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * En [[Finlando]] - Dio di [[Mikael Agricola]], dio di [[Finlandana linguo]]. == Eventi == * [[193]] - [[Pescennius Niger]] proklamas su imperiestro en Antioquia. Ilu pose vinkesos da [[Septimius Severus]]. * [[1363]] - [[Haakon la 4ma di Norvegia]] mariajas [[Margrete la 1ma di Dania]]. * [[1440]] - [[Christoffer la 3ma di Bavaria]] divenas rejulo di [[Dania]]. * [[1555]] - Marcello Cervini degli Spannochi divenas [[papo Marcellus la 2ma]]. * [[1865]] - [[Usana interna milito]] finas. Ol esis tre moderna milito, dum qua trupi transportesis per [[treno|treni]], precepti sendita per [[telegrafilo|telegrafili]], kruelegi savigesas per [[fotografo|fotografuri]] e [[jurnalo|jurnali]]. La 13ma emendo en la [[konstituco]] di [[Usa]] abnegos sklaveso. * [[1867]] - Senato di [[Usa]] aprobas la kompro di [[Alaska]]. * [[1902]] - L'edifico di la [[Nacionala Teatro di Finlando]] inauguresas. * [[1925]] - Trupi komandita da [[Abd el-Krim]] invadas [[Franca Maroko]]. * [[1940]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Germania]] atakas [[Dania]], qua kapitulacas subite, e [[Norvegia]], qua finos sua rezisto en [[mayo]]. * [[1941]] - [[Republiko Chinia (1912-1949)|Chiniani]] vinkas [[Japonian imperio|Japoniani]] en la [[batalio di Shanggao]]. * [[1942]] - [[Duesma mondomilito]]: Finas la [[Batalio di Bataan]]. Japoniani vinkas Usani. * [[1945]] - Duesma mondomilito: Eventas la lasta granda kombato en nordal [[Italia]]. * [[1961]] - [[Sylvanus Olympio]] elektesas prezidanto di [[Togo]]. * [[1967]] - Aviono [[Boeing 737]] flugas unesmafoye. * [[1985]] - Che Karolina kliniko en [[Stockholm]] igesas en [[Europa]] l'unesma transplantaco di [[artificala kordio]]. * [[1991]] - [[Gruzia]] nedependanteskas de [[Sovietia]] * [[1999]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer, mortigesas. * [[2003]] - [[Bagdad]] konquestesas da Usana trupi. En la centro di Bagdad, Usana soldati faligas granda statuo di [[Saddam Hussein]]. * [[2016]] - Bateleto kun enmigranti plunjas che [[Maro Egeo]], proxim insulo Samos, e 5 personi, di qui 1 puero, dronas su.<ref>{{Extera ligilo |url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2016/04/1759244-cinco-imigrantes-morrem-afogados-na-costa-grega.shtml |titulo=Cinco imigrantes morrem afogados na costa grega |vidita ye=9ma di aprilo 2016|idiomo={{pt}}|editero=Folha.com}}</ref> * [[2017]] - Du atenti per bombi kontre kirki [[Kristanismo|Kristana]] en l'urbi [[Alexandria]] e Tanta, [[Egiptia]], dum la mesi por celebrar [[Palmosundio]], mortigas plua kam 44 personi e vundas plua kam 100 plusa homi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Explosões matam fiéis em igrejas no Egito a poucos dias de visita do papa|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2017/04/09/explosoes-matam-fieis-em-igrejas-no-egito-a-poucos-dias-de-visita-do-papa.htm|editero=UOL|vidita ye=9ma di aprilo 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2019]] - Eventas parlamental elekti en [[Israel]] por omna 120 sidili de la ''Knesset'' (parlamento). La partiso ''Likud'' formacas majoritato kun altra partisi, e [[Benjamin Netanyahu]] restas chefministro. == Naski == * [[1765]] - [[Antonio Nariño]], Kolumbiana jurnalisto e politikisto (m. 1823) * [[1802]] - [[Elias Lönnrot]], Finlandana mediko e kolektinto di [[Kalevala]] (m. 1884) * [[1806]] - [[Isambard Kingdom Brunel]], Britanian injenioro (m. 1859) * [[1821]] - [[Charles Baudelaire]], Franca poeto (m. 1867) * [[1835]] - Rejulo [[Léopold la 2ma di Belgia]] (m. 1909) * [[1867]] - [[Chris Watson]], chefministro di Australia (m. 1941) * [[1872]] - [[Léon Blum]], chefministro di Francia (m. 1950) * [[1879]] - [[Gerald Kelly]], Britaniana piktisto (m. 1972) * 1879 - [[Andriy Mikolayovich Livickiy|Andriy Livickiy]], prezidanto di Popul-Republiko Ukraina en exilo (m. 1954) * [[1880]] - [[Maria Jotuni]], Finlandana skriptisto (m. 1943) * [[1893]] - [[Charles Ephraim Burchfield]], Usana piktisto (m. 1967) * [[1906]] - [[Rafaela Aparicio]], Hispana aktorino (m. 1996) * 1906 - [[Victor Vasarely]], Franca-Hungariana piktisto e grafik-artisto (m. 1997) * [[1910]] - [[Nouhak Phoumsavanh]], prezidanto di Laos (m. 2008) * [[1912]] - [[Amácio Mazzaropi]], Brazilian aktoro e filmifisto (m. 1981) * [[1924]] - [[Jacques Doucet]], Franca piktisto (m. 1994) * [[1930]] - [[Alphonse Amadou Alley]], prezidanto di Dahome (nun Benin) (m. 1987) * [[1932]] - [[Carl Perkins]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (m. 1998) * [[1933]] - [[Jean-Paul Belmondo]], Franca aktoro (m. 2021) * [[1935]] - [[Stanley Mulaik]], Usana linguisto, prezidanto dil Usana Societo por Interlingua * [[1936]] - [[Michael Somare]], chefministro di Papua-Nova-Guinea (m. 2021) * [[1938]] - [[Viktor Stepanovich Chernomirdin|Viktor Chernomirdin]], chefministro e provizora prezidanto di Rusia (m. 2010) * [[1949]] - [[Tony Cragg]], Britaniana skultisto * [[1971]] - [[Jacques Villeneuve]], Kanadan automobilisto * [[1990]] - [[Kristen Stewart]], Usan aktorino * [[1993]] - [[David Musil]], Cheka hokeisto * [[1997]] - [[Mariya Viktarawna Vasilievich|Mariya Vasilievich]], Bielorusa manekinino, blogerino e politikistino == Morti == * [[491]] - Imperiestro [[Zeno (imperiestro)|Zeno]] di Bizanco, [[Est-Roman imperio]] (n. c. 425) * [[715]] - [[Papo Konstantinus]] (n. 664) * [[1024]] - [[Papo Benedictus la 8ma]] (n. c. 980) * [[1483]] - Rejulo [[Edward la 4ma di Anglia]] (n. 1442) * [[1553]] - [[François Rabelais]], Franca skriptisto (n. 1493?) * [[1557]] - [[Mikael Agricola]], patro di Finlandana linguo literaturala (n. c. 1510) * [[1626]] - Sir [[Francis Bacon]], Angla filozofo (n. 1561) * [[1693]] - [[Roger de Bussy-Rabutin]], Franca militisto e skriptisto (n. 1613) * [[1754]] - [[Christian Wolff]], Germana filozofo (n. 1679) * [[1790]] - [[Sidi Muhammed la 3ma Ben Abdellah al-Qatib]], suvereno di Maroko (n. 1710) * [[1807]] - [[John Opie]], Angla piktisto (n. 1761) * [[1837]] - [[Johann Dominicus Quaglio]], Germana piktisto (n. 1787) * [[1904]] - Rejino [[Isabel la 2ma di Hispania]] (n. 1830) * [[1944]] - [[Yevgenia Maximovna Rudneva|Yevgenia Rudneva]], Ukrainana astronomino ed aero-navigistino (n. 1920) * [[1953]] - [[Stanisław Wojciechowski]], prezidanto di Polonia (n. 1869) * [[1959]] - [[Frank Lloyd Wright]], Usan arkitekto (n. 1867) * [[1961]] - Rejulo [[Zog di Albania]] (n. 1895) * [[1963]] - [[Xul Solar]], Arjentiniana piktisto (n. 1887)<ref>{{extera ligilo|titulo=Museo XUL SOLAR - FUNDACIÓN|vidita ye=13ma di agosto 2023|idiomo={{es}}|url=https://www.xulsolar.org.ar/biografia.html}}</ref> * [[1999]] - [[Ibrahim Baré Maïnassara]], prezidanto di Nijer (n. 1949) * [[2014]] - [[Arthur Napoleon Raymond Robinson]], chefministro di Trinidad e Tobago (n. 1926) * [[2018]] - [[Jigjidiyn Mönhbat]], Mongoliana luktisto (n. 1941) * [[2022]] - [[Jack Higgins]], Angla skriptisto (n. 1929) * [[2023]] - [[Richard Ng]], Chinian aktoro (n. 1939) * [[2026]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Aprilo]] cg5n06vkcr6f3h5cnhzexwpmtljlgs3 0 1824 1119556 1084133 2026-05-15T20:13:50Z Idisto 28999 /* Eventi */ 1119556 wikitext text/x-wiki {{Mayo}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''3ma di mayo''' esas la 123ma [[dio]] di la yaro (124ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 242 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[996]] - [[Papo Gregorius la 5ma|Gregorius la 5ma]] divenas papo. * [[1824]] - Unesma [[Germania|Germana]] ekmigranti arivas en [[Nova Friburgo]], Brazilia. * [[1837]] - L'[[universitato]] di [[Athina]] fondesas. * [[1846]] - Milito Mexikian-Usana: [[Mexikia]]n armeo siejas Fort Texas. * [[1887]] - [[Ter-tremo]] en Sonora, [[Mexikia]]. * [[1942]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]]ni invadas Tulagi, en l'arkipelago [[Insuli Salomon]]. * [[1945]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala Federiti]] okupas [[Rangoon]], [[Burma]]. * [[1946]] - Komencas judicii en [[Japonia]] pri milito-krimini kontre 28 Japoniana militisti e politikisti, di qui 25 judikesos kom kulpinta.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.history.com/this-day-in-history/japanese-war-crimes-trial-begins|titulo=Japanese war crimes trial begins|editero=History.com|vidita ye=3ma di mayo 2015|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1947]] - [[Japonia]] adoptas lua nuna [[konstituco]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.history.com/this-day-in-history |titulo=New Japanese constitution goes into effect|idiomo={{en}}|editero=History.com|vidita ye=3ma di mayo 2015}}</ref> * [[1960]] - Komercala zono [[EFTA]] startas funcionar. * [[2014]] - Mineyo di karbono explozas en la provinco Manisa, [[Turkia]]. Plu kam 240 ministi mortas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Explosão em mina de carvão na Turquia deixa mais de 200 mortos|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/05/14/explosao-em-mina-de-carvao-na-turquia-deixa-mais-de-200-mortos.htm|autoro=UOL Notícias|idiomo={{pt}}|vidita ye=14ma di mayo 2014}}</ref> * [[2016]] - Ataki per [[fuzei]] mortigas 4 personi e vundas 50 plusa homi en [[Aleppo]], [[Siria]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Ataques com foguetes deixam 4 mortos e 50 feridos em Aleppo, na Síria|url= http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2016/05/03/ataques-com-foguetes-deixam-4-mortos-e-50-feridos-em-aleppo-na-siria.htm |editero=UOL|vidita ye=3ma di mayo 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * 2016 - Rejulo di [[Hispania]] [[Felipe la 6ma di Hispania|Felipe la 6ma]] dissolvas [[parlamento]], e kunvokas nova elekti por la [[26ma di junio]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/ansa/2016/05/03/rei-da-espanha-dissolve-parlamento-e-convoca-eleicoes.htm |titulo=Rei da Espanha dissolve Parlamento e convoca eleições |editero=UOL |vidita ye=3ma di mayo 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2018]] - En [[Baskia]], gerilera* grupo [[ETA]] anuncas sua dissolvo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://cnnespanol.cnn.com/2018/05/03/el-grupo-separatista-vasco-eta-anuncia-su-disolucion-final/|titulo=El grupo separatista vasco ETA anuncia su disolución|editero=CNN en español|publikigita ye=3ma di mayo 2018|vidita ye=5ma di mayo 2018|idiomo={{es}}}}</ref> * [[2019]] - La quanto di morti pro [[ebolaviruso]] en [[Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], superiras 1000 personi. * [[2023]] - [[Brazilia]] anuncas ke la nombro di personi kontaminita da koronaviruso superiris 100 mil personi, e la nombro di mortinti superiris 7 mil personi ca dato.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.jb.com.br/bem_viver/saude/2020/05/1023614-brasil-tem-275-mortes-por-coronavirus-em-24-horas-e-total-de-vitimas-supera-7-mil.html|titulo=Brasil tem 275 mortes por coronavírus em 24 horas e total de vítimas supera 7 mil|editero=Jornal do Brasil|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2020}}</ref> * [[2023]] - Pafado che skolo "Vladislav Ribnikar" en [[Beograd]], [[Serbia]], produktas 9 morti, di qui 8 pueri. * 2023 - Serio di inundadi e terglitadi frapas vilaji este de [[Demokratial Republiko Kongo]] e produktas plu kam 400 morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.lemonde.fr/afrique/article/2023/05/08/inondations-dans-l-est-de-la-rdc-on-dirait-la-fin-du-monde_6172501_3212.html |titulo=Inondations dans l’est de la RDC : « On dirait la fin du monde »|editero=Le Monde|publikigita ye=8ma di mayo 2023|idiomo={{fr}}}} == Naski == * [[612]] - Imperiestro [[Konstantinus la 3ma de Bizanco]] (m. 641) * [[1469]] - [[Niccolò Machiavelli]], Italiana filozofo (m. 1527) * [[1536]] - [[Stephan Praetorius]], Germana teologiisto (m. 1603) * [[1768]] - [[Agustín Eyzaguirre]], prezidanto di Chili (m. 1837) * [[1785]] - [[Vicente López y Planes]], prezidanto di Arjentinia (m. 1856) * [[1822]] - [[István Bittó]], chefministro di Hungaria (m. 1903) * [[1826]] - Rejulo [[Karl la 15ma di Suedia]] (m. 1872) * [[1849]] - [[Bernhard von Bülow]], chefministro di Germania (m. 1929) * [[1870]] - [[Alexandre Nikolayevich Benois]], Rusa piktisto (m. 1960) * [[1873]] - [[Pavlo Petrovich Skoropadskiy|Pavlo Skoropadskiy]], prezidanto di Popul-Republiko Ukraina (m. 1945) * [[1885]] - [[Sigurd Quarfood]], Sueda docisto pri idiomi, ed Idisto (m. 1955) * [[1892]] - [[George Paget Thomson]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1975) * [[1898]] - [[Golda Meir]], Israelana politikistino (m. 1978) * [[1902]] - [[Alfred Kastler]], Franca fizikisto, Nobel-laureato (m. 1984) * [[1903]] - [[Bing Crosby]], Usana kantisto ed aktoro (m. 1977) * [[1917]] - [[Kiro Gligorov]], prezidanto di Norda Makedonia (m. 2012) * [[1919]] - [[Pete Seeger]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto (m. 2014) * [[1921]] - [[Vasco Gonçalves]], chefministro di Portugal (m. 2005) * 1921 - [[Sugar Ray Robinson]], Usana boxisto (m. 1989) * [[1933]] - [[Steven Weinberg]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 2021) * 1933 - [[James Brown]], Usana kantisto di soul e pioniro di [[funk]] (m. 2006) * [[1934]] - [[Frankie Valli]], Usana kantisto * [[1937]] - [[Nélida Piñón]], Braziliana skriptistino * [[1942]] - [[Věra Čáslavská]], Chekoslovakiana gimnastikino (m. 2016) * [[1951]] - [[Jan Krzysztof Bielecki]], chefministro di Polonia * [[1956]] - [[Akio Toyoda]], Japonian entraprezisto * [[1975]] - [[Oldřich Bakus]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto * [[1981]] - [[Murilo Endres]], Braziliana volebalisto * [[1989]] - [[Katinka Hosszú]], Hungara natistino, Olimpiala championo * [[1990]] - [[Soronzonboldin Batceceg]], Mongoliana luktistino * 1990 - [[Teemu Hartikainen]], Finlandana hokeisto * [[1995]] - [[Celeste Buckingham]], Slovaka kantistino * [[1997]] - [[Ivana Jorović]], Serbiana tenisistino * [[1998]] - [[Sydney Brodt]], Usana hokeistino * [[2003]] - [[Elsa Jacquemot]], Franca tenisistino == Morti == * [[1410]] - [[Kontrepapo Alexander la 5ma]] (n. 1339) * [[1459]] - Rejulo [[Erik la 7ma di Dania, la 3ma di Norvegia e la 13ma di Suedia]] (n. 1381 o 1382) * [[1481]] - Sultano [[Mehmed la 2ma del Otoman imperio]] (n. 1432) * [[1758]] - [[Papo Benedictus la 14ma]] (n. 1675) * [[1881]] - [[António José de Ávila, 1ma Duko de Ávila e Bolama]], chefministro di Portugal (n. 1807) * [[1942]] - [[Thorvald Stauning]], chefministro di Dania (n. 1873) * [[1955]] - [[Rudolf Schlichter]], Germana piktisto (n. 1890) * [[1961]] - [[Lajos Dinnyés]], chefministro di Hungaria (n. 1901) * [[1969]] - [[Zakir Hussain Khan]], prezidanto di India (n. 1897) * [[2006]] - [[Christiaan Karel Appel]], Nederlandana piktisto (n. 1921) * [[2008]] - [[Leopoldo Calvo-Sotelo]], chefministro di Hispania (n. 1926) * [[2009]] - [[Jacques Bol]], Belga injenioro ed Idisto (n. 1922) * [[2012]] - [[Jorge Illueca]], prezidanto di Panama (n. 1918) * [[2014]] - [[Gary Becker]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1930) * [[2018]] - [[Afonso Dhlakama]], Mozambikana politikisto (n. 1953) * [[2023]] - [[Nikica Valentić]], chefministro di Kroatia (n. 1950) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Mayo]] rbuledxl9dkua7k72siazssht5vkktn 0 1832 1119618 1096460 2026-05-16T10:39:00Z Idisto 28999 /* Morti */ Inform-adjunto 1119618 wikitext text/x-wiki {{mayo}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''13ma di mayo''' esas la 133ma [[dio]] di la yaro (134ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 232 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[535]] - [[Papo Agapetus la 1ma|Agapetus la 1ma]] divenas [[papo]]. * [[1503]] - [[Hispania|Hispani]] kaptas [[Napoli]]. * [[1532]] - ''[[Conquistador]]'' [[Francisco Pizarro]] desembarkas en nordala litoro di [[Peru]]. * [[1572]] - [[Papo Gregorius la 13ma|Gregorius la 13ma]] divenas [[papo]]. * [[1790]] - [[Batalio di Reval]] inter [[Suedia]] e [[Rusia]]: Suedi vinkesas: 8 Rusi e 51 Suedi mortas. * [[1830]] - [[Equador]] divenas nedependanta de [[Granda Kolumbia]]. * [[1844]] - [[Carlos Antonio López]] divenas prezidanto di [[Paraguay]]. * [[1888]] - En [[Brazilia]], per l'aprobo di la surnomizita ''Lei Áurea'' ("Ora Lego") tota la [[sklavo|sklavi]] liberigesas. * [[1940]] - En lua unesma diskurso kom [[chefministro]] di Unionita Rejio, [[Winston Churchill]] dicas lua famoza frazo: "me povas ofrar nulo a vi, ecepte [[sango]], laborego, [[lakrimo|lakrimi]] e [[sudoro]]". * [[1950]] - Eventas l'unesma konkurso pri [[Formulo 1]], Britaniana ''Grand Prix''. * [[1964]] - [[Modibo Keïta]] rielektesas prezidanto di [[Mali]]. * [[1969]] - En [[Kuala Lumpur]], [[Malaizia]], eventas grava konflikti inter Malayi e Chiniani, qui efektigos l'adopto dil "stato di urjanteso" la sequanta dio. On mortigesas 800 personi dum la konflikti.<ref>{{extera ligilo|autoro=Michel Gilquin|titulo=La Malaisie |editero=Karthala Éditions|publikigita ye=1996|isbn =9782865377152|url=https://books.google.com.br/books?id=oCm2ta0GiQkC&pg=PA80&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|pagini=80}}</ref> * [[1976]] - [[Pol Pot]] komencas kom chefministro di [[Kambodja]]. * [[1981]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma]] vundesas da [[Mehmet Ali Agca]] en [[Roma]]. * [[1996]] - [[Tondro]] e [[tornado]] produktas 600 morti en [[Bangladesh]]. * [[1998]] - [[Usa]] e [[Japonia]] imperas komercala punisi por [[India]] pro nukleara probi igita. * [[1999]] - En [[Italia]], [[Carlo Azeglio Ciampi]] elektesas prezidanto. * [[2005]] - En [[Uzbekistan]], militisti mortigas 700 personi dum protesti kontre la judicio di 223 akuzita [[islamo|islamana]] extremisti. * [[2008]] - En [[Jaipur]], [[India]], 9 bombi explozas samatempe, mortigas 80 personi e vundas 216.<ref>{{extera ligilo|url = http://www.novinite.com/view_news.php?id=93088 |titulo= Bombings Kill 80 in Western India|editero=Novinite.com - Sofia News Agency|publikigita ye=14ma di mayo 2008}}</ref> * [[2014]] - Mineyo di karbono explozas en la provinco Manisa, [[Turkia]]. Plua kam 240 ministi mortas.<ref>{{extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/05/14/explosao-em-mina-de-carvao-na-turquia-deixa-mais-de-200-mortos.htm |titulo=Explosão em mina de carvão na Turquia deixa mais de 200 mortos|skriptisto=UOL Notícias|idiomo={{pt}}|vidita ye=14ma di mayo 2014}}</ref> * [[2018]] - Suocidint atenti kontre 3 kristana kirki en [[Surabaya]], [[Indonezia]], mortigas adminime 13 personi e vundas dozeni. L'[[Islamana Stato]] asumas l'autoreso dil atenti.<ref>{{extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/latest-indonesia-church-bombers-family-55128322|titulo=The Latest: Islamic State claims Indonesia church bombings |editero=ABC News|publikigita ye=13ma di mayo 2018|idiomo={{en}}}}</ref> == Naski == * [[1536]] - [[Jacobus Pamelius]], Belga episkopo (m. 1587) * [[1655]] - [[Papo Inocentius la 13ma|Inocentius la 13ma]] (m. 1724) * [[1699]] - [[Markezo de Pombal]], chefministro di Portugal (m. 1782) * [[1730]] - [[Charles Watson-Wentworth]], chefministro di Unionita Rejio (m. 1782) * [[1792]] - [[Papo Pius la 9ma]] (m. 1878) * [[1826]] - [[Christian Kramp]], Franca matematikisto (n. 1760) * [[1840]] - [[Alphonse Daudet]], Franca skriptisto (m. 1897) * [[1843]] - [[Paul de Smet de Naeyer]], chefministro di Belgia (m. 1913) * [[1857]] - [[Ronald Ross]], Angliana mediko, Nobel-laureato pri medicino (m. 1932) * [[1882]] - [[Georges Braque]], Franca piktisto (m. 1963) * [[1887]] - [[Carl Sprinchorn]], Sueda-Usana piktisto (m. 1971) * [[1894]] - [[Ásgeir Ásgeirsson]], prezidanto di Islando (m. 1972) * [[1891]] - [[Zofia Stryjeńska]], Polona piktisto (m. 1976) * [[1898]] - [[Hisamuddin Alam Shah ibni Almarhum]], rejulo di Malaizia (m. 1960) * [[1913]] - [[William Richard Tolbert, Jr.]], prezidanto di Liberia (m. 1980) * [[1914]] - [[Joe Louis]], Usana boxisto (m. 1981) * [[1925]] - [[Ratmir Dmitriyevich Holmov|Ratmir Holmov]], Rusa shakoludisto (m. 2006) * [[1928]] - [[Enrique Bolaños]], prezidanto di Nikaragua (m. 2021) * [[1930]] - [[Vernon Shaw]], prezidanto di Dominika (m. 2013) * [[1931]] - [[Jim Jones]], Usana predikisto (m. 1978) * [[1935]] - [[Manuel José Leonardo Arce Leal]], Guatemalana skriptisto (m. 1985) * [[1938]] - [[Giuliano Amato]], chefministro di Italia * [[1941]] - [[Ritchie Valens]], Usana kantisto (m. 1959) * [[1942]] - [[Pál Schmitt]], prezidanto di Hungaria * [[1943]] - [[Kurt Trampedach]], Dana piktisto (m. 2013) * [[1944]] - [[Armistead Maupin]], Usana skriptisto * [[1950]] - [[Stevie Wonder]], Usana kantisto, pianisto, basisto e batisto * [[1958]] - [[Vasili Viktorovich Tihonov|Vasili Tihonov]], Rusa e Sovietiana entrenisto * [[1961]] - [[Siobhan Fallon]], Usan aktorino * [[1968]] - [[Scott Morrison]], chefministro di Australia * [[1970]] - [[Igor Viktorovich Kochetkov|Igor Kochetkov]], Rusa politikisto, jurnalisto ed aktivisto pri HBTI * [[1982]] - [[Olena Olehivna Shevchenko|Olena Shevchenko]], Ukrainana HBTI-aktivistino * [[1983]] - [[Yaya Touré]], Ivoriana futbalisto * [[1986]] - [[Alexander Rybak]], Norvegiana kantisto, muzikisto ed aktoro * [[1991]] - [[Jake Borelli]], Usan aktoro * [[1993]] - [[Romelu Lukaku]], Belga futbalisto == Morti == * [[34 aK]] - [[Gaius Sallustius Crispus]], Romana historiisto e politikisto (n. 86 aK) * [[1832]] - [[Georges Cuvier]], Franca zoologiisto (n. 1769) * [[1878]] - [[Joseph Henry]], Usana ciencisto (n. 1797) * [[1903]] - [[Apolinario Mabini]], chefministro di Filipini (n. 1864) * [[1930]] - [[Fridtjof Nansen]], Norvegian explorero, Nobel-laureato pri paco (n. 1861) * [[1938]] - [[Charles Édouard Guillaume]], Franca fizikisto, Nobel-laureato (n. 1861) * [[1961]] - [[Gary Cooper]], Usan aktoro (n. 1901) * [[1962]] - [[Franz Kline]], Usana piktisto (n. 1910) * [[1970]] - [[William Dobell]], Australiana piktisto (n. 1899) * [[1974]] - [[Maksim Sedej]], Sloveniana piktisto (n. 1909) * [[1988]] - [[Chet Baker]], Usana jazo-muzikisto (n. 1929) * [[1991]] - [[Abderrahmane Farès]], chefo di stato di Aljeria (n. 1911) * [[2008]] - [[Saad Al-Abdullah Al-Salim Al-Sabah]], emiro di Kuwait (n. 1930) * [[2019]] - [[Doris Day]], Usan aktorino<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-48257516|titulo=Muere Doris Day, la legendaria actriz famosa por cantar el éxito "Qué será, será"|editero=BBC News - Mundo|publikigita ye=13ma di mayo 2019 |idiomo={{es}}}}</ref> (n. 1922) * [[2022]] - [[Khalifa bin Zayed Al Nahyan]], prezidanto di Unionita Araba Emirii (n. 1948)<ref>{{Extera ligilo |surnomo=Turak |nomo=Natasha |url=https://www.cnbc.com/2022/05/13/uae-president-sheikh-khalifa-bin-zayed-has-died.html |publikigita ye=13ma di mayo 2022 |titulo=UAE President Sheikh Khalifa bin Zayed has died at age 73 |vidita ye=13ma di mayo 2022|editero=CNBC|idiomo={{en}}}}</ref> * 2022 - [[Ben Roy Mottelson]], Usana-Daniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1926) * [[2026]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana disidento ed aktivisto (n. 1946<ref>https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Mayo]] cytm792j3zjjl1aw2hbg8vmt7f6a7ir 0 1850 1119560 1094475 2026-05-15T20:20:50Z Idisto 28999 /* Eventi */ 1119560 wikitext text/x-wiki {{junio}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''1ma di junio''' esas la 152ma [[dio]] di la yaro (153ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 213 dii til la fino di la yaro. ---- ==Dio == ==Eventi == * [[907]] - En Chinia, Zhu Quanzhong ([[Zhu Wen]]) revokas [[dinastio Tang]] e su proklamas rejo di la dinastio Zhu Liang. * [[1215]] - [[Mongolia|Mongoli]] sub komando di [[Chingiz-kano]] prenas urbo Zhongdu (nuntempe [[Beijing]]) pos longa asiejo. * [[1252]] - [[Alfonso la 10ma di Kastilia|Alfonso la 10ma]] divenas rejulo di [[Kastilia]] e [[Leon]]. * [[1432]] - Trupi de [[republiko Firenze]] vinkas trupi de [[republiko Siena]]. * [[1792]] - [[Kentucky]] divenas [[Stati di Usa|Usana stato]]. * [[1831]] - [[James Clark Ross]] divenas l'unesma Europano arivante en la [[Norda Polo Magnetala]]. * [[1847]] - Eventas l'unesma kongreso di [[Komunismo|komunisti]], en [[London]]. * [[1899]] - [[Hispania]] donas [[Norda Mariani]] ad [[Usa]]. * [[1916]] - Che [[Norda Maro]] proxim [[peninsulo Jutlando]], [[Dania]], eventas granda marala kombato inter Germana e Britaniana floti. Tamen, nulu esas klare vinkanto. * [[1920]] - [[Adolfo de la Huerta]] divenas provozora prezidanto di [[Mexikia]] pos l'asasino di [[Venustiano Carranza]]<ref name="Acevdo">{{Citez jurnalo od edituro‎|autoro=Carlos Alvear Acevdo|titulo=Historia De Mexico|editero=Editorial Limusa|publikigita ye=2004|isbn=9789681861469 |url=https://books.google.com.br/books?id=WTIt7vmme2wC&pg=PA223&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|pagini=223}}</ref>. * [[1944]] - En [[Kuba]] [[Ramón Grau San Martín]] elektesas prezidanto. * [[1950]] - [[Volkano]] [[Mauna Loa]] eruptas en [[Havayi]]. * [[1958]] - [[Charles de Gaulle]] divenas chefministro di Francia. * [[1959]] - [[Tunizia]] promulgas lua [[konstituco]].<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|titulo=Tunisie : Géographie, économie, histoire et politique|editero=Encyclopaedia Universalis|publikigita ye=2015|isbn =9782341002028|idiomo={{fr}}|url=https://books.google.com.br/books?id=sr2aBAAAQBAJ&pg=PAPT46&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false}}</ref> * [[1960]] - En [[Auckland]] eventas l'unesma brodkasto di [[televiziono]] che [[Nova-Zelando]]. * [[1978]] - Komencas [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Arjentinia]]. * [[1980]] - [[CNN]] komencas brodkastar. * [[1987]] - [[Margaret Thatcher]] divenas triesmafoye chefministro di [[Unionita Rejio]]. * [[1989]] - En [[Salvador]], [[Alfredo Cristiani]] divenas prezidanto. * [[1996]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas duesma-foye kom prezidanto di [[Rusia]]. * [[2001]] - Princo [[Dipendra di Nepal|Dipendra]] pafas e mortigas lua patro, rejulo [[Birendra di Nepal|Birendra]] ed altra membri di [[Nepal]]ana rejala familio. * [[2009]] - Acidento di [[Flugo Air France 447]]: aviono [[Airbus A330|Airbus A330-200]] di [[Air France]] falegas en [[Atlantiko]]. Omna 216 pasajanti e la 12 kruani mortas. * [[2015]] - [[Ameenah-Garib Fakim]] divenas l'unesma [[muliero]] prezidanto di [[Maurico]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/06/01/mulher-e-designada-presidente-das-ilhas-mauricio-pela-primeira-vez.htm |titulo=Mulher é designada presidente das Ilhas Maurício pela primeira vez |idiomo={{pt}}|vidita ye=1ma di junio 2015|editero=UOL}}</ref> * [[2016]] - [[Ferovoyo|Ferovoyala]] tunelo Gotthard-Basistunnel, longa de 57.1 km, inauguresas en [[Suisia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Com mais de 57 quilômetros, Suíça inaugura túnel ferroviário mais extenso do mundo|url=http://operamundi.uol.com.br/conteudo/noticias/44331/com+mais+de+57+quilometros+suica+inaugura+tunel+ferroviario+mais+extenso+do+mundo.shtml|editero=Opera Mundi|idiomo={{pt}}|vidita ye=1ma di junio 2016}}</ref> * [[2020]] - [[Mondal Organizuro pri Saneso]] informas pri 6 nova kazi dil [[ebolaviruso]] che Mbandaka, [[Demokratial Republiko Kongo]].<ref>{{Extera ligilo|nomo=Maggie |surnomo=Fox|titulo=Five dead in newest Ebola outbreak in Congo, UNICEF says|url=https://www.cnn.com/2020/06/01/health/ebola-outbreak-congo-intl/index.html | vidita ye=3ma di junio 2020|editero=CNN}}</ref> ==Naski == * [[1780]] - [[Carl von Clausewitz]], [[Prusia]]na generalo (m. 1831) * [[1793]] - [[Augustus Earle]], Britaniana piktisto (m. 1838) * [[1796]] - [[Nicolas Léonard Sadi Carnot]], Franca inventisto (m. 1832) * [[1801]] - [[Brigham Young]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 1877) * [[1804]] - [[Mihail Ivanovich Glinka|Mihail Glinka]], Rusa kompozisto (m. 1857) * [[1844]] - [[Vasili Dmitriyevich Polenov|Vasili Polenov]], Rusa piktisto (m. 1927) * [[1856]] - [[Władysław Ślewiński]], Polona piktisto (m. 1918) * [[1907]] - [[Frank Whittle]], Britanian inventisto e militisto (m. 1996)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Biography{{!}}Sir Frank Whittle |url=https://frankwhittle.co.uk/biography/|editero=frankwhittle.co.uk|vidita ye=6ma di junio 2021}}</ref> * [[1910]] – [[Leon Feldhendler]], Polona kunorganizanto di amasal eskapo de externeyo Sobibor (m. 1945) * [[1917]] - [[William Standish Knowles]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2012) * [[1922]] - [[Bibi Ferreira]], Brazilian aktorino (m. 2019) * [[1926]] - [[Andy Giffith]], Usan aktoro (m. 2012) * 1926 - [[Marilyn Monroe]], Usan aktorino (m. 1962) * [[1927]] - [[Albert Zafy]], prezidanto di Madagaskar (m. 2017) * [[1937]] - [[Morgan Freeman]], Usan aktoro * [[1940]] - [[Kip Thorne]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[1941]] - [[Jigjidiyn Mönhbat]], Mongoliana luktisto (m. 2018) * [[1944]] - [[Guy Scott]], prezidanto di Zambia * [[1947]] - [[Ronnie Wood]], Britaniana muzikisto ([[Rolling Stones]]) * [[1956]] - [[Lisa Hartman Black]], Usan aktorino e muzikisto * [[1958]] - [[Nambarin Enhbayar]], prezidanto e chefministro di Mongolia * [[1961]] – [[Yevgeni Viktorovich Prigojin|Yevgeni Prigojin]], Rusian entraprezisto (m. 2023) * [[1965]] - [[Yang Liwei]], Chiniana [[astronauto]] * 1965 - [[Nigel Short]], Angla shakoludisto * [[1967]] - [[Artur Gadowski]], Polona muzikistulo e kantistulo * [[1968]] - [[Jason Donovan]], Australia muzikisto e aktoro * [[1971]] - [[Ghil'ad Zuckermann]], Israelana linguisto * [[1973]] - [[Heidi Klum]], Germana manekinino * [[1974]] - [[Alanis Morissette]], Kanadana kantistino * [[1975]] - [[Michal Grošek]], Chekoslovakiana e Chekiana hokeisto * [[1982]] - [[Justine Henin]], Belga tenisistino * [[1984]] - [[Naidangiyn Tüvshinbayar]], Mongoliana judoisto * [[1988]] - [[Chicharito Hernández]], Mexikiana futbalisto * [[2000]] - [[Jaroslav Brož (hokeisto)|Jaroslav Brož]], Chekiana hokeisto ==Morti == * [[193]] - [[Marcus Didius Julianus]], imperiestro di [[Romana imperio]] (n. 133) * [[657]] - [[Papo Eugenius 1ma]] (n. c. 615) * [[719]] - Imperiestro [[Anastasios la 2ma di Bizanco]] (naskodio nekonocata) * [[1616]] - [[Tokugawa Ieyasu]], shoguno di [[Japonia]] (n. 1543) * [[1841]] - [[Nicolas Appert]], Franca inventisto (n. 1749) * [[1846]] - [[Papo Gregorius la 16ma]] (n. 1765) * [[1860]] - [[José María Melo]], prezidanto di Kolumbia (n. 1800) * [[1868]] - [[James Buchanan]], prezidanto di Usa (n. 1791) * [[1890]] - [[Camilo Castelo Branco]], Portugalana skriptisto (n. 1825) * [[1892]] - [[Louis Janmot]], Franca piktisto (n. 1814) * [[1920]] - [[Delfim Moreira]], prezidanto di Brazilia (n. 1868) * [[1946]] - [[Ion Antonescu]], Rumana militestro e chefministro (mortigita) (n. 1882) * [[1952]] - [[John Dewey]], Usana filozofo (n. 1859) * [[1954]] - [[Martin Andersen Nexø]], Dana skriptisto (n. 1869) * [[1960]] - [[Teodoro Picado Michalski]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1900) * [[1962]] - [[Adolf Eichmann]], Germana naziisto (n. 1906) * [[1968]] - [[Helen Keller]], blinde e surde naskinta skriptistino e politikal aktivistino (n. 1880) * [[1970]] - [[Giuseppe Ungaretti]], Italiana poeto (n. 1888)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Giuseppe-Ungaretti |titulo=Giuseppe Ungaretti, Italian poet, WWI soldier|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * 1970 - [[Pedro Eugenio Aramburu]], ex-prezidanto di Arjentinia (n. 1903) * [[1979]] - [[Werner Forssmann]], Germana mediko, Nobel-laureato (n. 1904) * [[1996]] - [[Neelam Sanjiva Reddy]], prezidanto di India (n. 1913) * [[2001]] - [[Nkosi Johnson]], Sudafrikana SIDA-aktivisto (n. [[1989]]) * [[2001]] - Rejulo [[Birendra di Nepal]] (n. 1945) * 2001 - [[Hank Ketcham]], desegnisto (''Dennis the Menace'') (n. 1920) * [[2008]] - [[Yves Saint-Laurent]], Franca modisto (n. 1936) * [[2015]] - [[Nicholas Liverpool]], prezidanto di Dominika (n. 1934) * [[2019]] - [[José Antonio Reyes]], Hispana futbalisto (n. 1983) ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Junio]] 87q56scmdhg6mjng07ym3bp2onj4rz3 0 1895 1119558 1069455 2026-05-15T20:18:27Z Idisto 28999 /* Eventi */ 1119558 wikitext text/x-wiki {{Julio}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''28ma di julio''' esas la 209ma [[dio]] di la yaro (210ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 156 dii til la fino di la yaro. ---- ==Dio == ==Eventi == * [[1794]] - [[Maximilien de Robespierre]] gilotinagesas che Placo di la Revoluciono (nun Placo di la Konkordo) en [[Paris]], [[Francia]].<ref name=Revoluciono>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2017/07/28/1794-robespierre-e-executado-na-guilhotina.htm|titulo=1794: Robespierre é executado na guilhotina|editero=UOL |vidita ye=28ma di julio 2017}}</ref> * [[1821]] - [[José de San Martín]] deklaras [[Peru]] nedependanta de [[Hispana imperio]]. * [[1858]] - En [[Kalkuta]], Britaniana oficisto uzas [[fingro-imprimuro|fingro-imprimuri]] unesmafoye por identifikar personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/07/28/1858-impressoes-digitais-usadas-pela-primeira-vez-para-identificacao.htm |titulo=1858: Impressões digitais usadas pela primeira vez para identificação |vidita ye=28ma di julo 2016|editero=UOL}}</ref> * [[1868]] - [[Usa]] adoptas la 14ma emendo en lua [[konstituco]]. La emendo deklaras ke "omna personi naskinta o civitanigita en Usa esas... civitani di Usa e di la stato ube li rezidas" e "darfas egala protekto de la legi".<ref>{{Extera ligilo|titulo=This Day in History: 1868 - 14th Amendment adopted|url=http://www.history.com/this-day-in-history/14th-amendment-adopted |editero=History.com|vidita ye=28ma di julio 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1928]] - Komencas [[Olimpiala Ludi en Amsterdam, 1928|Somerala Olimpiala Ludi]] en [[Amsterdam]], [[Nederlando]]. * [[1941]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]] okupas [[Saigon]], [[Vietnam]]. * [[1950]] - [[Manuel Arturo Odría]] divenas prezidanto di [[Peru]]. * [[1955]] - Unesma kongreso pri [[Interlingua]] eventas en [[Tours]], [[Francia]]. * [[1976]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.2 che [[skalo di Richter]] frapas [[Tangshan]], [[Popul-Republiko Chinia]]. Adminime {{formatnum:255000}} personi mortas. * [[1980]] - [[Fernando Belaúnde Terry]] divenas l'unesma civila prezidanto pos militistala stato-stroko di 1968. * [[1984]] - Komencas la [[Olimpiala Ludi en Los Angeles, 1984|Somerala Olimpiala Ludi]] en [[Los Angeles]], [[Kalifornia]]. * [[1985]] - [[Alan García]] asumas la povo en [[Peru]] pos elekto. * [[1987]] - Varmeso mortigas 600 homi en [[Athina]], [[Grekia]]. * [[1990]] - [[Alberto Fujimori]] divenas prezidanto di [[Peru]]. * 1990 - [[Ido-Konferi|Ido-renkontro]] en [[Waldkappel]], [[Germania]], finas. * [[2014]] - Prezidanto [[Ellen Johnson-Sirleaf]] klozas [[Liberia]]na frontieri kun vicina landi por preventar l'expanso dil [[ebolaviruso]]. * [[2017]] - La Defenso-Ministerio di [[Japonia]] anuncas ke [[Nord-Korea]] probabis jetajo qua povas atingar emi distanta plua kam 1.000 km.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coreia do Norte lança novo míssil balístico|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2017/07/28/coreia-do-norte-lanca-novo-missil-balistico.htm|editero=UOL|vidita ye=28ma di julio 2017}}</ref> * [[2021]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.2 che [[skalo di Richter]] frapas la litoro di [[Alaska]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=Alaskan coast 8.2 magnitude earthquake was the strongest one in decades, official says |url=https://edition.cnn.com/2021/07/29/us/alaska-earthquake-8-2/index.html |editero=CNN |publikigita ye=29ma di julio 2021|vidita ye=30ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> * 2021 - Granda [[incendio|incendii]] en [[Turkia]] produktas 8 morti.<ref>[https://bbc.co.uk/news/world-europe-58057081 Turkey wildfires: Eight dead as blazes sweep through tourist resorts]</ref> * [[2024]] - En [[Venezuela]], [[Nicolás Maduro]] deklaras sua vinko en prezidantal elekto, tamen kelka [[Sud-Amerika]]na landi ne agnoskas to. Konseque, Venezuelana guvernerio suspendas diplomacala relati kun li. ==Naski == * [[1804]] - [[Ludwig Feuerbach]], Germana filozofo (m. 1872) * [[1806]] - [[Alexander Andreyevich Ivanov]], Rusa piktisto (m. 1858) * [[1813]] - [[Michel Domingue]], prezidanto di Haiti (m. 1877) * [[1887]] - [[Marcel Duchamp]] Franc artistulo (m. 1968)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Marcel-Duchamp|titulo=Marcel Duchamp{{!}}Biography & Artwork|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> * 1887 - [[Tetsu Katayama]], chefministro di Japonia (m. 1978) * [[1890]] - [[Pinchus Kremegne]], Lituaniana piktisto (m. 1981) * [[1902]] - [[Karl Popper]], Austriana-Britaniana filozofo (m. 1994) * [[1904]] - [[Elyesa Bazna]], Albaniana spionisto (m. 1970) * [[1915]] - [[Charles Hard Townes]], Usana fizikistulo, Nobel-laureato (m. 2015) * [[1918]] - [[Penaia Ganilau]], prezidanto di Fidji (m. 1993) * [[1922]] - [[Jacques Piccard]], Suisa injenioro, oceanografiisto ed inventero (m. 2008) * [[1925]] - [[Baruch Samuel Blumberg]], Usana mediko, Nobel-laureato (m. 2011) * [[1929]] - [[Jacqueline Kennedy Onassis]], spozino di [[John Fitzgerald Kennedy]] (m. 1994) * [[1934]] - [[Bud Luckey]], Usan artisto (m. 2018) * [[1938]] - [[Alberto Fujimori]], prezidanto di Peru (m. 2024) * 1938 - [[Chuan Leekpai]], chefministro di Tailando * [[1942]] - [[Valdis Birkavs]], chefministro di Latvia * [[1947]] - [[Su Tseng-chang]], chefministro di Republiko Chinia * [[1951]] - [[Santiago Calatrava]], Hispan arkitekto * [[1952]] - [[Vajiralongkorn]] ([[Rama la 10ma]]), rejulo di Tailando * [[1954]] - [[Hugo Chávez]], prezidanto di Venezuela (m. 2013) * [[1960]] - [[Paul Kaba Thieba]], chefa ministro di Burkina Faso * [[1964]] - [[Sabrina Ferilli]], Italian aktorino * [[1965]] - [[Daniela Mercury]], Braziliana kantistino * [[1974]] - [[Alexis Tsipras]], chefministro di Grekia * [[1975]] - [[Takanori Hatakeyama]], Japoniana boxisto * [[1979]] - [[Shahzoda]], Uzbekistanana kantistino ed aktorino * [[1985]] - [[Anton Sergeyevich Golocuckov|Anton Golocuckov]], Rusa gimnastikistulo * [[1991]] - [[Batmönhiyn Erhembayar]], Mongoliana futbalisto * [[2000]] - [[Kathleen Kanev]], Germana tenisistino ==Morti == * [[1057]] - [[Papo Viktor la 2ma]] (n. c. 1018) * [[1741]] - [[Antonio Vivaldi]], Italiana kompozistulo (n. 1678) * [[1750]] - [[Johann Sebastian Bach]], Germana kompozistulo (n. 1685) * [[1794]] - [[Maximilien Robespierre]], Franca revolucionero<ref name=Revoluciono/> (n. 1758) * 1794 - [[Antoine de Saint-Just]], Franca revolucionero (n. 1767) * [[1818]] - [[Gaspard Monge]], Franca matematikisto (n. 1746) * [[1835]] - [[Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier]], chefministro di Francia (n. 1768) * [[1879]] - [[Aleksander Gryglewski]], Polona piktisto (n. 1833) * [[1899]] - [[Antonio Guzmán Blanco]], prezidanto di Venezuela (n. 1829) * [[1930]] - [[Allvar Gullstrand]], Sueda ciencisto, Nobel-laureato (n. 1862) * [[1968]] - [[Otto Hahn]], Germana kemiisto, [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Nobel-laureato]] (n. 1879) * [[1969]] - [[Ramón Grau San Martín]], prezidanto di Kuba (n. 1881) * [[1986]] - [[Edmund Kolanowski]], Polona serial ocidero (n. 1947) * [[1997]] - [[Seni Pramoj]], chefministro di Tailando (n. 1905) * [[2002]] - [[Archer John Porter Martin]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1910) * [[2004]] - [[Francis Crick]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino<ref>{{Extera ligilo|titulo=Francis Crick, DNA pioneer and English gentleman, dies|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/francis-crick-dna-pioneer-and-english-gentleman-dies-7907236.html|vidita ye=25ma di agosto 2019|editero=The Independent|idiomo={{en}}}}</ref> (n. 1916) * [[2016]] - [[Émile Derlin Henri Zinsou]], prezidanto di Benin (n. 1918) * [[2017]] - [[Lyudmila Ivanovna Chernih|Lyudmila Chernih]], Rusa astronomino (n. 1935) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Julio]] oi0f6gs0hklgcft340g94xbote9lbv3 0 5736 1119554 1083945 2026-05-15T20:12:18Z Idisto 28999 /* Afrika */ 1119554 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La [[yaro]] '''2014''' (MMXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 14ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 14ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 2010a]]. == Eventi == === Kosmo === * [[12ma di novembro]] - ''Rosetta''-probilo di [[ESA]] venas a la [[kometo]] ''Churyumov-Gerasimenko''. La volumino di la kometo esas nur 3&nbsp;x&nbsp;5&nbsp;km, tamen on entraprezis kometovenar. L'orbitala ciklo di la kometo duras 6.6 yari. L'orbito esas tale oblonga, ke la maxim fora punto di la kometo de la [[Suno]] esas 5.7-foye plu fora kam olta di la [[Tero]]. La probilo mustis cirkumflugar quar-foye la Suno, pro atingar la kometo. === [[Europa]] === * [[4ma di februaro]] - [[Skotia]] permisas samasexua mariaji.<ref>{{Extera ligilo|url= http:, noticias.uol.com.br/album/album-do-dia/2014/02/04/imagens-do-dia---4-de-fevereiro-de-2014.htm?abrefoto=51 |titulo=Imagens do dia - 4 de fevereiro de 2014 |vidita ye= 4ma di februaro 2014}}</ref> * [[13ma di februaro]] - [[Belgia]] legaligas [[eutanazio]] por kuracati di irga evo qui havas mortiva morbi. * [[20ma di februaro]] - En [[Kiiv]], [[Ukraina]], 1 demonstrinto mortas e 10 vundesas en konflikti kontre la polico, dum protesti kontre la guvernerio. * [[22ma di februaro]] - [[Ukraina]]na parlamento removas prezidanto [[Viktor Fyodorovich Yanukovich|Viktor Yanukovich]] de povo e remplasas il per [[Olexandr Valentinovich Turchinov|Olexandr Turchinov]], pos civil agitesi produktar plu kam 100 morti. * [[23ma di februaro]] - Parlamento di [[Ukraina]] elektas provizore [[Olexandr Valentinovich Turchinov|Olexandr Turchinov]] kom prezidanto dil lando.<ref>http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2014/02/1416594-parlamento-da-ucrania-nomeia-presidente-interino.shtml</ref> * [[18ma di marto]] - Per plebicito, la majoritato de la habitantaro di [[Krimea]] votas favoroze pri separar su de [[Ukraina]] ed unionar su a [[Rusia]]. * [[21ma di marto]] - Rusia formale anexas Krimea, pos [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] signatar lego pri l'anexo. * [[25ma di marto]] - Igor Teniukh, ministro pri defenso di [[Ukraina]], prizentas sua renunco pos ke Ukrainana [[mar-armeo]] preske tote perdas olua navi en [[Krimea]]. * [[3ma di aprilo]] - [[Papo Franciskus]] kanonizas misionero [[José de Anchieta]]. * [[27ma di aprilo]] - Papo Franciskus kanonizas papi [[Papo Ioannes la 23ma|Ioannes la 23ma]] ed [[Papo Ioannes Paulus la 2ma|Ioannes Paulus la 2ma]]. * [[10ma di mayo]] - [[Conchita Wurst]] vinkas [[Euroviziono-Konkurso di Kansono]] kun ilua kansono ''Rise Like a Phoenix''. * [[6ma di junio]] - En [[Kosovo]], adminime 2 personi mortas e 13 vundesas pos explozo en elektriferio proxim [[Pristina]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27734312 |titulo= Two killed in Kosovo power station blast near Pristina|publikigita ye=6ma di junio 2014|vidita ye= 17ma di agosto 2015|editero= BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di julio]] - [[Aviono]] [[Boeing 777]] de ''Malaysian Airlines'' falas en [[Ukraina]] proxim la frontiero kun [[Rusia]], e 295 personi mortas. * [[13ma di agosto]] - En [[Suisia]], terglitado proxim Tiefencastel efektigas ekreligo di [[treno]] e plu kam 10 personi vundesas, di qui 5 grave.<ref>{{Extera ligilo|url = http://online.wsj.com/articles/injuries-reported-as-swiss-train-derails-after-landslide-1407939002 |titulo= Injuries Reported as Swiss Train Derails After Mudslide|autoro= The Wall Street Journal|vidita ye= 13ma di agosto 2014}}</ref> * [[15ma di septembro]] - En [[Doneck]], [[Ukraina]], sis civili mortas dum kombati.<ref>{{Extera ligilo|titulo= Seis civis são mortos após combate em Donetsk|url=http://ansabrasil.com.br/brasil/noticias/mundo/noticias/2014/09/15/Seis-civis-sao-mortos-apos-combate-em-Donetsk_8046926.html |autoro= ANSA|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[18ma di septembro]] - [[Plebicito]] pri la nedependo di [[Skotia]] eventas. Per {{formatnum:1914187}} No-voti kontre {{formatnum:1852828}} Yes-voti, la habitanti rejektas la nedependo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/09/19/maioria-dos-32-distritos-apurados-e-contra-a-separacao-da-escocia.htm|titulo= Escócia decide contra a independência e fica no Reino Unido|autoro= UOL|vidita ye= 19ma di septembro 2014}}</ref> === [[Azia]] === * [[2ma di januaro]] - Atento per bombo en [[Beirut]], [[Libano]], produktas adminime 5 morti. * [[13ma di januaro]] - Mili di personi protestas en [[Bangkok]], [[Tailando]] kontre l'administrado di la chefministrino [[Yingluck Shinawatra]]. * [[19ma di januaro]] - Atako kontre militala konvoyo en Bannu, [[Pakistan]], mortigas adminime 26 soldati e vundas 38 plusa homi. * [[26ma di januaro]] - En [[Kabul]], [[Afganistan]], bombo-atento kontre [[omnibuso]] del armeo produktas 3 morti ed adminime 10 vunditi. * [[1ma di februaro]] - En la nordo di [[Sumatra]], [[Indonezia]], 11 personi perisas pos l'erupto dil [[volkano]] ''Sinabung''. * [[3ma di februaro]] - Segun la opozanti di [[Bashar al-Assad]] en [[Siria]], adminime 26 personi mortis per bombi lansita dum aeral ataki en [[Aleppo]]. * [[4ma di februaro]] - Atako per bombo kontre [[omnibuso]] en [[Sanaa]], [[Yemen]], mortigas adminime 2 soldati. * 4ma di februaro - Explozo di bombo en suocidant atento kontre restorerio en [[Peshawar]], [[Pakistan]], produktas adminime 9 morti e plu kam 40 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|url= http:, noticias.uol.com.br/album/album-do-dia/2014/02/04/imagens-do-dia---4-de-fevereiro-de-2014.htm?abrefoto=51#fotoNav=56 |titulo= Imagens do dia - 4 de fevereiro de 2014|autoro= UOL |vidita ye= 4ma di februaro 2014}}</ref> * [[9ma di februaro]] - Forta tempesti kun [[nivo]] en [[Tokyo]] ed altra regioni di [[Japonia]] produktas 11 morti e plu kam 1,200 personi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url = http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2014/02/09/tempestade-de-neve-deixa-11-mortos-e-1200-feridos-no-japao.htm |titulo= Tempestade de neve deixa 11 mortos e 1.200 feridos no Japão|autoro= UOL |vidita ye= 9ma di februaro 2014}}</ref> * [[8ma di marto]] - Aviono [[Boeing 777]] de Malaysian Airlines desaparas kun 239 personi ennave super la [[gulfo di Tailando]] dum flugo de [[Kuala Lumpur]] vers [[Beijing]]. * [[23ma di marto]] - [[Turkia]] abatas [[Siria]] milital aviono proxim la frontiero inter la du landi. Segun okul-testi, la pilotisto ekjetis su ante la falo.<ref>http://www.bbc.com/news/world-middle-east-26706417</ref> * 23ma di marto - En Likoni, [[Kenia]] pafado en kirko produktas quar morti.<ref>http://www.bbc.com/news/world-africa-26707242</ref> * [[12ma di aprilo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 4.1 che [[skalo di Richter]] frapas la nordo di [[Afganistan]], produktas 4 morti e destruktas 100 domi. * [[18ma di aprilo]] - [[Avalancho]] che [[Monto Everest]] mortigas adminime 16 montoacensisti. * [[3ma di mayo]] - Mineyo di karbono explozas en la provinco Manisa, [[Turkia]]. Plu kam 240 ministi mortas.<ref>{{Extera ligilotitulo=Explosão em mina de carvão na Turquia deixa mais de 200 mortos|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/05/14/explosao-em-mina-de-carvao-na-turquia-deixa-mais-de-200-mortos.htm ||autoro=UOL Notícias|idiomo={{pt}}|vidita ye=14ma di mayo 2014}}</ref> * [[8ma di mayo]] - En [[Pakistan]], proxim la frontiero kun [[Afganistan]], bombo explozas en choseo e mortigas 8 Pakistanana soldati. * [[13ma di mayo]] - Mineyo di karbono explozas en la provinco Manisa, [[Turkia]]. Plu kam 240 ministi mortas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/05/14/explosao-em-mina-de-carvao-na-turquia-deixa-mais-de-200-mortos.htm |titulo=Explosão em mina de carvão na Turquia deixa mais de 200 mortos|autoro= UOL Notícias|idiomo={{pt}}|vidita ye= 14ma di mayo 2014}}</ref> * [[15ma di mayo]] - Automobilo transportanta bombo explozas en Bab al-Salam, [[Siria]], e produktas adminime 17 morti. L'atako posible ekexutesis da grupi asociita kun [[Al-Kaida]]<ref>{{Extera ligilo|url = http://www.nytimes.com/2014/05/16/world/middleeast/car-bomb-syrian-border-crossing.html?hp&_r=0# |titulo= Car Bomb Kills 17 at Syrian Border Crossing |autoro= New York Times|vidita ye= 15ma di mayo 2014}}</ref>. * [[29ma di mayo]] - [[Bielorusia]], [[Kazakstan]] e [[Rusia]] signatas pakto qua kreas [[Euraziana Ekonomiala Uniono]] - EAEU. * [[30ma di mayo]] - Ter-tremo kun forteso 6.1 che [[skalo di Richter]] frapas [[provinco Yunan]], [[Popul-Republiko Chinia]]. Adminime 29 personi vundesas. * [[5ma di junio]] - Sunita-[[islamo|Islamala]] grupo nomizita "[[Islamala Stato|Islamala Stato en Iraq ed Oriento]]" komencas milital atako en nordo di [[Irak]], kun skopo di kaptar [[Baghdad]] e renversar chefministro [[Nouri al-Maliki]]. * [[3ma di julio]] - [[Israel]]an avioni bombardas [[Gaza]], ed adminime 10 personi vundesas. * [[3ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[provinco Yunnan]], norde de [[Popul-Republiko Chinia]]. Plu kam 360 personi mortas<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.r7.com/internacional/sobe-para-367-o-numero-de-mortos-apos-terremoto-no-sudoeste-da-china-03082014 |titulo=Sobe para 367 o número de mortos após terremoto no sudoeste da China |vidita ye=3ma di agosto 2014|idiomo={{pt}}}}</ref> e plua kam 12.000 domi krulas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/08/03/terremoto-no-sudoeste-da-china-deixa-mortos-e-feridos.htm|language = {{pt}} |vidita ye= 3ma di agosto 2014|titulo= Terremoto no sudoeste da China deixa ao menos 175 mortos}}</ref> * [[11ma di agosto]] - [[Haider al-Abadi]] divenas chefministro di [[Irak]]. * [[30ma di agosto]] - En [[Irak]], suocidint atako per automobilo kun explozivi mortigas adminime 11 personi en Yusifiya, 15 km sude de [[Baghdad]].<ref>http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2014/08/30/ataque-suicida-mata-pelo-menos-11-pessoas-no-iraque.htm</ref> * 30ma di agosto - En [[Nikaragua]], 20 ministi salvesas de [[oro|ora mineyo]] pos 34 hori enterigita<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nicarágua resgata 20 mineiros soterrados; 5 estão desaparecidos|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2014/08/30/nicaragua-resgata-20-mineiros-soterrados-5-estao-desaparecidos.htm|idiomo={{pt}}|vidita ye=1ma di septembro 2014}}</ref> * [[31ma di agosto]] - Pos atako di [[Usa]]n avioni kontre Mohamedana rebeli qui siejis [[Amerli]], en la nordo di [[Irak]], Irakana e [[Kurdistan|Kurda]] trupi riokupas la urbo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2014/08/1508725-apos-ataque-dos-eua-iraque-rompe-cerco-de-extremistas-e-retoma-cidade.shtml |titulo= Após ataque dos EUA, Iraque rompe cerco de extremistas e retoma cidade|idiomo={{pt}}|vidita ye= 31ma di agosto 2014}}</ref> * [[6ma di septembro]] - [[Siria]]n avioni bombardas urbo [[Ar-Raqqah]], kontrolita da [[Islamaia Stato]] en la nordo di la lando, e mortigas 15 personi. En [[Usa]] [[Barack Obama]] propozas internaciona koalisuro kontre Islamala Stato. * [[1ma di decembro]] - Eventas protesti en [[Hong Kong]] pri [[demokratio]]. Pos konflikto kun la polico, dozeni di demonstranti arestesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.foxnews.com/world/2014/12/01/dozens-arrested-after-hong-kong-protesters-clash-with-police/ |titulo= Dozens arrested after Hong Kong protesters clash with police|editero= Fox News|vidita ye= 13ma di decembro 2015|publikigita ye=1ma di decembro 2014|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di decembro]] - [[Tifono]] Hagupit frapas [[Filipini]], mortigas 2 personi, e forsas l'evakuo di plu kam 1.2 milion personi en tota lando.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.nytimes.com/2014/12/08/world/asia/as-typhoon-hagupit-hits-philippines-evacuees-express-relief.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&module=second-column-region&region=top-news&WT.nav=top-news |idiomo= Angla|titulo= As Typhoon Hagupit Hits Philippines, Evacuees Express Relief |vidita ye= 7ma di decembro 2014}}</ref> * [[22ma di decembro]] - En [[Beijing]], [[Popul-Republiko Chinia]], ciencisti anuncas la deskovro di organika kompozaji simila a [[karbono]] en [[aerolito]] devenanta de [[Marso]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ciencia/ultimas-noticias/efe/2014/12/22/geologos-chineses-acham-material-organico-em-meteorito-procedente-de-marte.htm |titulo= Geólogos chineses acham material orgânico em meteorito procedente de Marte|autoro= UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye= 22ma di decembro 2014}}</ref> * [[30ma di decembro]] - On trovas en la [[Maro di Java]] tri kadavri e fragmenti del aviono [[Airbus A320]] de AirAsia qua voyajis de [[Surabaya]], [[Indonezia]] vers [[Singapur]].<ref>{{Extera ligilo|url= http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/12/30/indonesia-encontra-destrocos-de-aviao-desaparecido-corpo-e-localizado.htm|titulo=Indonésia encontra destroços de avião; corpos são localizados |publisher =UOL|vidita ye= 30ma di decembro 2014|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[31ma di decembro]] - Suocidant-atako kontre shia-Mohamedani mortigas adminime 23 personi e vundas adminime 48 en l'urbo di Ibb, [[Yemen]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2014/12/31/ataque-suicida-deixa-ao-menos-23-mortos-no-iemen-diz-agencia-estatal.htm|editero= UOL |titulo= Ataque suicida deixa ao menos 23 mortos no Iêmen, diz agência estatal|idiomo={{pt}}|vidita ye= 31ma di decembro 2014}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.reuters.com/article/2014/12/31/us-yemen-attack-idUSKBN0K90JK20141231 |titulo= At least 23 killed in Yemen suicide bombing: state news agency|editero= Reuters|idiomo= {{en}}|vidita ye= 31ma di decembro 2014}}</ref> === [[Afrika]] === * [[8ma di februaro]] - Konflikti inter [[islamo|Mohamedani]] e [[kristanismo|kristani]] en [[Bangui]], [[Centrafrika]], produktas adminime 9 morti.<ref>{{Extera ligilo|url= http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2014/02/09/confrontos-na-republica-centro-africana-deixam-ao-menos-nove-mortos.htm |titulo= Confrontos na República Centro-Africana deixam ao menos 9 mortos |autoro=UOL|vidita ye= 9ma di februaro 2014}}</ref> * [[16ma di februaro]] - Atako kontre omnibuso kun turisti de [[Sud-Korea]] en [[Sinai]], [[Egiptia]] produktas quar morti. * [[4ma di marto]] - [[Egiptia]]na korto proskriptas [[Palestinana stato|Palestinana]] grupo [[Hamas]]. * [[5ma di mayo]] - Militanti di [[Boko Haram]] ocidas cirkum 300 personi dum noktala ataki en l'urbi Gamboru e Ngala, en la stato [[Borno]], [[Nigeria]].<ref>{{Extera ligilo| url =http://www.huffingtonpost.com/2014/05/07/boko-haram-attack_n_5279662.html| titulo=Boko Haram Attack Kills Hundreds In Border Town|publisher =''The Huffington Post''| accessdate =7ma di mayo 2014|idiomo= Angla}}</ref> * [[20ma di mayo]] - En [[Nigeria]] du potenta bombi explozas en automobili proxim centrala merkato di [[Abuja]].<ref>{{Extera ligilo| url= http://www.nytimes.com/2014/05/21/world/africa/nigerian-explosions.html?hpw&rref=world |titulo= 2 Explosions Kill Scores at Central Nigeria Market |vidita ye= 20ma di mayo 2014|autoro= New York Times|idiomo= Angla}}</ref> * [[24ma di julio]] - [[Aviono]] [[McDonnel Douglas MD-83]] de [[Hispania|Hispana]] kompanio ''Swiftair'' qua operacis ol por [[Aljeria]]na kompanio ''Air Algérie'' falas en [[Mali]] kun 116 personi ennave, kande flugis de [[Ouagadougou]] en [[Burkina Faso]] vers [[Argel]] en [[Aljeria]]. * [[28ma di julio]] - Prezidanto [[Ellen Johnson-Sirleaf]] klozas [[Liberia]]na frontieri kun vicina landi por preventar l'expando di [[Ebolaviruso]]. * [[22ma di novembro]] - En Madera, [[Kenia]], [[Somalia]]ni de radikala Islamala grupo Al-Shabaab atakas autobuso kun 60 voyajanti qui irus a [[Nairobi]] e mortigas 28, kom respondo a la klozo di 4 moskei en [[Mombasa]].<ref>{{Extera ligilo|url= http://www.publico.pt/mundo/noticia/milicias-alshaabad-executam-28-passageiros-de-um-autocarro-no-quenia-1677120 |titulo= Milícias Al-Shabaad executam 28 passageiros de um autocarro no Quénia|idiomo= Portugalana|vidita ye= 22ma di novembro 2014}}</ref> * [[30ma di decembro]] - En [[Gambia]] militisti probas facar [[stato-stroko]] kontre la prezidanto [[Yahya Jammeh]], en povo depos 1994. La stato-stroko falias.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.publico.pt/mundo/noticia/exercito-da-gambia-anuncia-derrota-de-tentativa-de-golpe-militar-1680829 |titulo= Exército da Gâmbia anuncia derrota de tentativa de golpe militar|editero= Publico.pt|vidita ye= 30ma di decembro 2014|idiomo={{pt}}}}</ref> === [[Nord-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - La stato di [[Kolorado]], [[Usa]], legaligas l'amuziva uzado di [[marihuano]]. * [[25ma di januaro]] - Neidentifikita viro pafas kontre pasanti interne di komercala centro en Columbia, [[Maryland]], [[Usa]]. Du personi mortigesas e kin vundesas. Pose, la viro [[suocido|suocidas]].<ref>{{Extera ligilo|url = http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/01/25/tres-morrem-em-tiroteio-em-shopping-nos-eua.htm |titulo= Atirador abre fogo em shopping nos EUA, mata dois e fere cinco; suspeito também morreu |autoro= UOL|vidita ye= 26ma di januaro 2014}}</ref> * [[23ma di mayo]] - En [[Santa Barbara, Kalifornia]] studento mortigas 6 personi, vundas 13 e pose suocidas. * [[23ma di septembro]] - En [[New York]], [[Usa]], reprezenteri de 32 landi, de grand entraprezi e de la civila socio signatas pakto kontre la destrukto di foresti. Li promisas finar komplete la destrukto di foresti til la yaro [[2030]]. * [[26ma di septembro]] - Autobusi transportanta studianti de skolo rurala en Ayotzinapa, [[Mexikia]], atakesas da individui vestizita quale policisti proxim [[Iguala]]. Sis ek la studianti mortigesas per pafado e 46 plusa homi kidnapesas e desaparas, posible sub impero da drogo-trusto ''Guerreros Unidos''.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-53234925|titulo= Mexico missing students: Suspect detained in 2014 case|editero= BBC|vidita ye= 25ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di decembro]] - [[Usa]] e [[Kuba]] riestablisas diplomacala relati, plu kam 50 yari pos ruptar ol.<ref>{{Extera ligilo |url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/12/17/com-libertacao-de-preso-eua-abrem-dialogo-para-normalizar-relacao-com-cuba.htm |titulo= Com libertação de preso, EUA abrem diálogo para normalizar relação com Cuba|vidita ye=17ma di decembro 2014|autoro= UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[13ma di decembro]] - [[Senato]] di [[Usa]] aprobas budjeto por 2015 per 54 Yes-voti kontre 40 No-voti, posibliganta spensar 1.1 bilion dolari.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.voanews.com/content/congress-averts-government-shutdown-passes-short-term-spending-bill/2556093.html |titulo=US Congress Passes $1.1 Trillion Budget for 2015 |editero=VOA (Voice of America) |vidita ye=14ma di decembro 2014|idiomo={{en}}}}</ref> * [[18ma di decembro]] - En [[Sudal Karolina]], [[Usa]], judiciistino anulas pos 70 yari la kondamno di negra adolecanto George Stinney, lor evanta 14 yari, a [[mortopuniso]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.publico.pt/mundo/noticia/anulada-condenacao-de-negro-americano-de-14-anos-executado-na-cadeira-electrica-ha-70-anos-1679859 |titulo=Anulada condenação de negro americano de 14 anos executado na cadeira eléctrica há 70|autoro= Publico.pt|idiomo={{pt}}|vidita ye= 18ma di decembro 2014}}</ref> === [[Central Amerika]] === * [[17ma di decembro]] - [[Usa]] e [[Kuba]] riestablisas diplomacala relati, plu kam 50 yari pos ruptir ol.<ref>{{Extera ligilo |url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/12/17/com-libertacao-de-preso-eua-abrem-dialogo-para-normalizar-relacao-com-cuba.htm |titulo=Com libertação de preso, EUA abrem diálogo para normalizar relação com Cuba|vidita ye= 17ma di decembro 2014|autoro= UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> === [[Sud-Amerika]] === * [[18ma di februaro]] - Mili di personi manifestas en la stradi di [[Caracas]], [[Venezuela]], kontre l'enkarcerigo di Leopoldo López, opozanto de la prezidanto [[Nicolás Maduro]].<ref>{{Extera ligilo| url= http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2014/02/1414194-multidao-toma-ruas-de-caracas-apos-detencao-de-oposicionista-venezuelano.shtml |titulo= Multidão toma as ruas de Caracas após detenção de oposicionista venezuelano |idiomo={{pt}}|autoro= Folha de São Paulo|vidita ye= 18ma di februaro 2014}}</ref> * [[5ma di marto]] - Prezidanto [[Nicolás Maduro]] de [[Venezuela]] ruptas diplomacala relati kun [[Panama]]. * [[1ma di aprilo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.2 che [[skalo di Richter]] ed epicentro proxim [[Iquique]] frapas la litoro di [[Chili]] e la sudo di [[Peru]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/04/01/forte-terremoto-sacode-chile-e-gera-alerta-de-tsunami.htm |titulo= Forte terremoto sacode Chile e gera tsunami|publikigita ye=1ma di aprilo 2014|idiomo={{pt}}|vidita ye= 1ma di aprilo 2014}}</ref> * [[8ma di aprilo]] - Adminime du personi mortis e cirkume 3.000 abandonis lia domi pro forta [[tempesto|tempesti]] en [[Arjentinia]]<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2014/04/08/temporal-deixa-2-mortos-e-3-mil-evacuados-na-argentina.htm |titulo= Temporal deixa 2 mortos e 3 mil evacuados na Argentina |autoro= EFE |idiomo={{pt}} - tradukita da UOL|vidita ye= 8ma di aprilo 2014}}</ref>. * [[12ma di junio]] til [[13ma di julio]] - En [[Brazilia]] eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. [[Germania]] ganas la Kupo. * [[13ma di decembro]] - Internaciona konfero pri la klimato-chanjo finas en [[Lima]], [[Peru]]. Chefi de 195 landi aceptis diminutar l'emiso di gazi qui produktas [[teplico-efekto]].<ref>{{Extera ligilo| autoro= UOL| url = http://noticias.uol.com.br/meio-ambiente/ultimas-noticias/bbc/2014/12/14/emergentes-tem-vitoria-parcial-em-reuniao-da-onu-sobre-clima.htm|titulo= Emergentes têm vitória parcial em reunião da ONU sobre clima|vidita ye= 14ma di decembro 2014|idiomo={{pt}}}}</ref> === [[Oceania]] === * [[12ma di januaro]] - Forta [[ciklono]] frapas [[Tonga]], e produktas adminime 1 morto e multa destruktado. ===Ido=== * [[13ma di julio|13ma]] til [[20ma di julio]] eventas la 69ma Ido-renkontro internaciona en [[Paris]], [[Francia]]. == Naski == == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Phil Everly]], Usana muzikisto ([[The Everly Brothers]]) (n. 1939) [[Arkivo:Eusebio (1963 version2).jpg|thumb|130px|[[Eusébio da Silva Ferreira|Eusébio]]]] * [[5ma di januaro]] - [[Eusébio da Silva Ferreira]], ''Eusébio'', Portugalana futbalisto (n. 1942)<ref>{{Extera ligilo|titulo= Aos 71 anos, morre Eusébio, o maior nome da história do futebol português |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/futebol-portugues/noticia/2014/01/morre-aos-71-anos-eusebio-o-maior-nome-da-historia-do-futebol-portugues.html |editero= Globo.com|publikigita ye=5ma di januaro 2014|vidita ye= 31ma di januaro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[9ma di januaro]] - [[Dale Thomas Mortensen]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1939) * [[10ma di januaro]] - [[Zbigniew Messner]], chefministro di Polonia (n. 1929) * [[11ma di januaro]] - [[Ariel Sharon]], Israelana politikisto (n. 1928)<ref>{{Extera ligilo|url= http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2014/01/1396450-ex-premie-israelense-ariel-sharon-morre-apos-oito-anos-de-coma.shtml|titulo= Morre o ex-premiê israelense Ariel Sharon, 85, em coma desde 2006|idiomo={{pt}} |autoro= UOL|vidita ye= 11ma di januaro 2014}}</ref> * [[27ma di januaro]] - [[Pete Seeger]], Usana muzikisto (n. 1919)<ref>{{Extera ligilo|url=http://g1.globo.com/musica/noticia/2014/01/morre-aos-94-anos-pete-segeer-icone-da-musica-folk-e-dos-direitos-civis.html|titulo= Morre aos 94 anos Pete Seeger, ícone da música folk e dos direitos civis|publikigita ye=28ma di januaro 2014|editero= G1.com|vidita ye= 31ma di agosto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[31ma di januaro]] - [[Abdirizak Haji Hussein]], chefministro di Somalia (n. 1924) * [[2ma di februaro]] - [[Philip Seymour Hoffman]], usana cinem-aktoro (n. 1967) * [[10ma di februaro]] - [[Shirley Temple]], Usan aktorino ed ambasadistino (n. 1928)<ref>{{Extera ligilo|url=http://cinema.uol.com.br/noticias/redacao/2014/02/11/morre-aos-85-anos-a-atriz-shirley-temple.htm |titulo= Shirley Temple, atriz de "Olhos Encantadores", morre aos 85 anos |vidita ye= 11ma di februaro 2014|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[16ma di februaro]] – [[Leonid Danilovich Eidlin|Leonid Eidlin]], Rusa cinematografisto (n. 1937) * [[19ma di februaro]] – [[Valeri Nikolayevich Kubasov|Valeri Kubasov]], Rusa kosmonauto e aviacisto (n. 1935) * [[24ma di februaro]] - [[Carlos Páez Vilaró]], Uruguayana piktisto, skultisto e skriptisto (n. 1923) [[Arkivo:Paco_de_Lucía_4.jpg|thumb|130px|[[Paco de Lucía]]]] * [[25ma di februaro]] - [[Paco de Lucía]], Hispana muzikisto (n. 1947) * [[13ma di marto]] - [[Ahmad Tejan Kabbah]], prezidanto di Sierra Leone (n. 1932) * [[23ma di marto]] - [[Adolfo Suárez González]], chefministro di Hispania (n. 1932) * [[4ma di aprilo]] - [[Kumba Ialá]], prezidanto di Guinea-Bisau (n. 1953) * [[6ma di aprilo]] - [[Mickey Rooney]], Usana cinem-aktoro (n. 1920) * [[9ma di aprilo]] - [[Arthur Napoleon Raymond Robinson]], prezidanto di Trinidad e Tobago (n. 1926) * [[16ma di aprilo]] - [[Gyude Bryant]], chefo di stato di Liberia (n. 1949) [[Arkivo:Gabriel_Garcia_Marquez.jpg|thumb|130px|[[Gabriel García Márquez]]]] * [[17ma di aprilo]] - [[Gabriel García Márquez]], Kolumbiana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1927) * [[29ma di aprilo]] - [[Bob Hoskins]], Britaniana cinem-aktoro (n. 1942) * [[2ma di mayo]] - [[Efrem Zimbalist, Jr.]], Usana televizion-aktoro (n. 1918) * [[3ma di mayo]] - [[Gary Becker]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1930) * [[15ma di mayo]] - [[Jean-Luc Dehaene]], chefministro di Belgia (n. 1940) * [[17ma di mayo]] - [[Gerald Maurice Edelman]], Usana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1929) * [[18ma di mayo]] - [[Dobrica Ćosić]], prezidanto di Yugoslavia (n. 1921) * [[21ma di mayo]] - [[Jaime Lusinchi]], prezidanto di Venezuela (n. 1924) * [[25ma di mayo]] - [[Wojciech Jaruzelski]], komunista chefo di Polonia (n. 1923) * [[28ma di mayo]] - [[Maya Angelou]], Usana poeto ed aktivisto (n. 1928) * [[15ma di junio]] - [[Andrei Vasilyevich Harlov|Andrei Harlov]], Rusa shakoludisto (n. 1968) * 15ma di junio - [[Casey Kasem]], Usan aktoro (n. 1932) * [[24ma di junio]] - [[Ramón José Velásquez]], prezidanto di Venezuela (n. 1916)<ref>{{Extera ligilo|titulo= Venezuela: fallece expresidente Ramón J. Velásquez|url=http://www.bbc.com/mundo/ultimas_noticias/2014/06/140624_ultnot_venezuela_ramon_jimenez_muere_jgceditorial=BBC|publikigita ye=24ma di junio 2014|idiomo={{es}}}}</ref> * [[27ma di junio]] - [[Leslie Manigat]], prezidanto di Haiti (n. 1930) * [[30ma di junio]] - [[Željko Šturanović]], prezidanto di Montenegro (n. 1960) [[Arkivo:Eduard Shevardnadze, 011005-D-2987S-066.jpg|thumb|130px|[[Eduard Shevardnadze]]]] * [[7ma di julio]] - [[Eduard Shevardnadze]], prezidanto di Gruzia (n. 1928) * 7ma di julio - [[Alfredo Di Stéfano]], Arjentiniana futbalisto (n. 1926) * [[13ma di julio]] - [[Nadine Gordimer]], Sudafrikana skriptistino, Nobel-laureato (n. 1923) * [[18ma di julio]] - [[João Ubaldo Ribeiro]], Braziliana skriptisto (n. 1941) * [[19ma di julio]] - [[James Garner]], Usan aktoro (n. 1928) * [[23ma di julio]] - [[Ariano Suassuna]], Braziliana skriptisto (n. 1927) * [[11ma di agosto]] - [[Robin Williams]], Usan aktoro (n. 1951) [[Arkivo:Lauren Bacall08.JPG|thumb|130px|[[Lauren Bacall]]]] * [[12ma di agosto]] - [[Lauren Bacall]], Usan aktorino (n. 1924) * [[21ma di agosto]] - [[Albert Reynolds]], chefministro di la Republiko Irlando (n. 1932) * [[4ma di septembro]] - [[Joan Rivers]], Usana komediistino ed aktorino (n. 1933) * [[12ma di septembro]] - [[Atef Ebeid]], chefministro di Egiptia (n. 1932) * [[14ma di septembro]] - [[Miroslav Hlinka]], Chekiana e Slovakiana hokeisto (n. 1972) * [[19ma di septembro]] - [[Püreviyn Dagvasüren]], Mongoliana judoisto (n. 1943) * [[30ma di septembro]] - [[Martin Lewis Perl]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1927) * [[4ma di oktobro]] - [[Jean-Claude Duvalier]], prezidanto di Haiti (n. 1951) * [[21ma di oktobro]] - [[Gough Whitlam]], chefministro di Australia (n. 1916)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/former-prime-minister-gough-whitlam-dead-at-98-20141021-1192t2.html|titulo=Former prime minister Gough Whitlam dead at 98|editero= The Sydney Morning Herald |publikigita ye=21ma di oktobro 2014|vidita ye= 31ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di oktobro]] - [[Michael Sata]], prezidanto di Zambia (n. 1937) * [[10ma di novembro]] - [[Miroslav Holenda]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1963) * [[18ma di novembro]] - [[Ahmad Lozi]], chefministro di Jordania (n. 1925) * [[24ma di novembro]] - [[Viktor Vasilyevich Tihonov (1930-2014)|Viktor Tihonov]], Sovietiana e Rusiana hokeisto ed entrenero (n. 1930) * [[8ma di decembro]] - [[Mango (kantisto)|Mango]], Italiana kantisto (n. 1954) * [[18ma di decembro]] - [[Virna Lisi]], Italian aktorino (n. 1936) * [[22ma di decembro]] - [[Joe Cocker]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto (n. 1944) * 22ma di decembro - [[Abdel Aziz Mohamed Hegazy]], chefministro di Egiptia (n. 1923) * [[26ma di decembro]] - [[Leo Tindemans]], chefministro di Belgia (n. 1922) == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Hiroshi Amano]], [[Shuji Nakamura]], [[Isamu Akasaki]] *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Eric Betzig]], [[Stefan Walter Hell]], [[William Esco Moerner]] *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[John O'Keefe]], [[May-Britt Moser]], [[Edvard Moser]] *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Patrick Modiano]] *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Kailash Satyarthi]], [[Malala Yousafzai]] *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Jean Tirole]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 2010a]] ewm8fku4h39uqytyyu9j562s4jliu0g 0 6207 1119562 829866 2026-05-15T20:21:40Z Idisto 28999 1119562 wikitext text/x-wiki [[Imajo:Etoumbi.PNG|right]] '''Etoumbi''' esas urbeto en la provinco di [[Cuvette-Ouest]], nord-weste di [[Demokratial Republiko Kongo]]. La rezidanti ibe vivas per chasar en la proxima foresto. Etoumbi esabis la loko di quar eventi di [[Ebolaviruso]], kredesas komencita per rezidanti di la vilaji qui manjis la karno di animali mortinta en foresto. Ye [[2003]] yaro, 120 personi mortis. Ye [[2005]] mayo eventis itere pesto, e l'urbeto quarantenesis. == Extera ligili == * Multimap: [http://uk.multimap.com/wi/browse.cgi?client=public&X=1650000.03037013&Y=0.164713587449342&width=500&height=300&gride=&gridn=&srec=0&coordsys=mercator&db=&addr1=&addr2=&addr3=&pc=&advanced=&local=&localinfosel=&kw=&inmap=&table=&ovtype=&zm=0&out.x=9&out.y=9&scale=1000000 Mapo di Etoumbi] [[Kategorio:Demokratial Republiko Kongo]] 1nkwpnttjsply7vtznoalyc58s9tu94 0 9760 1119578 1042881 2026-05-15T23:13:52Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1119578 wikitext text/x-wiki '''DeKalb''' esas urbo en la komtio DeKalb, [[Illinois]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 39,018 habitanti. ==Historio== L'urbo fondesis en 1837. ==Geografio== [[Arkivo:ILMap-doton-DeKalb.PNG|right]] DeKalb jacas a {{coor d|41.93|N|88.75|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado Ministerio]], l'urbo havas entote 32.7 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 12.6 [[quadrata milio|mi²]], di qui 32.7 km² (12.6 mi²) esas lando e 0.08% esas aquo. ==Demografio== Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 39,018 homi, 13,081 hemanari, e 6,566 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 1,194.7/km² (3,093.9/mi²). Esis 13,619 domi kun mezvalora denseso di 417.0/km² (1,079.9/mi²). Segun raso, esis 79.49% Blanki, 9.08% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.24% indijeni Amerikana, 4.62% Aziani, 0.13% Pacifik-insulani, 4.35% de altra rasi, e 2.09% de du o plura rasi, e 9.04% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 13,081 hemanari, di qui 25.9% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 37.0% esis mariajita e habitis kune; en 9.4% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 49.8% esis ne-familii. En 29.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 7.3% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.42 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 3.02 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 16.9% evante min kam 18 yari, 39.2% de 18 til 24 yari, 23.8% de 25 til 44 yari, 12.0% de 45 til 64 yari, e 8.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 23 yari. Po singla 100 mulieri esis 97.9 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 96.1 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis $35,153, e la mezvalora revenuo po familio esis $53,017. La mezvalora revenuo por la viri esis $36,255 kontre $26,422 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $16,261. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 21.3% de la habitantaro e 9.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 11.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.4% vivis sub la povreso-lineo. ==Jurnalo== *[https://web.archive.org/web/20050915193957/http://www.dekalb-chronicle.com/ DeKalb Daily Chronicle] == Famoza personi == [[Cindy Crawford]] naskis ye DeKalb. La voco di [[Homer Simpson]], [[Dan Castellaneta]], esis studento che l'universitato di Nord Illinois. == Extera ligili == *[http://www.cityofdekalb.com Urbo di DeKalb] *[https://web.archive.org/web/20080515145344/http://www.snpp.com/other/interviews/castellaneta94.html Universitato di Nord Illinois] [[Kategorio:Urbi en Illinois]] 64o6yyv1w96h092xalel3trpd1cw8vh 0 12743 1119575 1048709 2026-05-15T22:43:22Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1119575 wikitext text/x-wiki '''Chanhassen''' esas urbo inter la komtii Carver e Hennepin, [[Minnesota]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 20,321 habitanti. En 2005 la revuo ''Money Magazine'' inkluzis Chanhassen en la listo di [https://web.archive.org/web/20051025031411/http://money.cnn.com/best/bplive/top100_1.html 100 maxim bona loki por vivar]. == Geografio == [[Arkivo:MNMap-doton-Chanhassen.png|right|Loko di Chanhassen, Minnesota]] Segun l'[[Usana Kontado Ministerio]], l'urbo havas entote 59.3 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 22.9 [[quadrata milio|mi²]], di qui 53.8 km² (20.8 mi²) esas lando e 5.5 km² (2.1 mi², o 9.26% de la surfaco totala) esas aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 20,321 homi, 6,914 hemanari, e 5,524 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 377.6/km² (978.1/mi²). Esis 7,013 domi kun mezvalora denseso di 130.3/km² (337.6/mi²). Segun raso, esis 94.90% Blanki, 0.75% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.15% indijeni Amerikana, 2.83% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.41% de altra rasi, e 0.95% de du o plura rasi, e 1.98% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 6,914 hemanari, di qui 51.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 71.2% esis mariajita e habitis kune; en 6.2% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 20.1% esis ne-familii. En 15.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 3.0% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.94 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 3.33 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 34.6% evante min kam 18 yari, 4.4% de 18 til 24 yari, 37.0% de 25 til 44 yari, 19.5% de 45 til 64 yari, e 4.5% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 34 yari. Po singla 100 mulieri esis 100.5 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 97.3 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis $84,215, e la mezvalora revenuo po familio esis $93,092. La mezvalora revenuo por la viri esis $62,112 kontre $38,821 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $36,008. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 1.9% de la habitantaro e 1.4% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 2.2% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 2.2% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligili == *[https://web.archive.org/web/20130822155616/http://www.ci.chanhassen.mn.us/ Urbo di Chanhassen] [[Kategorio:Urbi en Minnesota]] cjsor4wbhpbojweovdjzsvww3q5cpsd 14 16900 1119617 971591 2026-05-16T10:36:21Z ThWiki1910 31363 1119617 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Andrology}} [[Kategorio:Medicinala faki]] [[Kategorio:Virala saneso]] [[Kategorio:Sexual anatomio]] [[Kategorio:Homala genitado]] [[Kategorio:Sexuala saneso]] 11qmscm4gbrmqpqqqcgmyt18jhl3wa6 0 21204 1119589 1114375 2026-05-16T04:23:52Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1119589 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Nederlando | Lokala_nomo = Koninkrijk der Nederlanden | Flago = Flag_of_the Netherlands.svg | Blazono = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | Imajo_mapo = EU-Netherlands.svg | Chefurbo = [[Amsterdam]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:859732}} (2018) | Precipua_urbo = [[Amsterdam]] | Oficala_lingui = [[Nederlandana linguo|Nederlandana]], [[Friziana linguo|Friziana]], [[Papiamento]] (en [[Bonaire]]), [[Angla linguo|Angla]] (en [[Sint Eustatius]] e [[Saba]]) | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri monarki di Nederlando | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Nederlando | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Rob Jetten]] | Surfaco = {{formatnum:41526}} | Rango_surfaco = 135 | Surfaco_aquo = 18,41 | Habitanti = {{formatnum:17084719}} | Rango_habitanti = 61 | Yaro = 2017 | Denseso di habitantaro = 411,3 | Reto_kodexo = .nl | Nomo_himno = ''[[Wilhelmus|Het Wilhelmus]]'' | Pekunio = [[Euro]] }} '''Nederlando''' esas un de la landi di la [[Rejio di la Nederlandi]] en westal [[Europa]]. Ol havas kom vicini [[Germania]] este e [[Belgia]] sude. Norde e weste jacas [[Norda Maro]]. Olua oficala linguo esas la Nederlandana. Ol esas [[konstitucala monarkio]] e parlamentala demokratio. Lua duchambra parlamento esas la ''Staten-Generaal'', havanta remarkinda egala reprezentado di partisi. La nunala rejo esas Willem-Alexander. Nederlando esas membrostato dil [[Europana Uniono]], [[NATO]], [[Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo|OKED]], [[MOK]], e signatis la [[protokolo di Kyoto]]. Kun [[Belgia]] e [[Luxemburgia]] ol apartenas al ekonomiala regiono [[Benelux]]. == Historio == {{PA|Historio di Nederlando}} Dum la regno di [[Karolus la 5ma di Germania e la 1ma di Hispania|Karolus la 5ma di Germania]] la regiono di nunala Nederlando divenis parto de la 17 Provinci, qui inkluzis la nuntempa [[Belgia]] e [[Luxemburgia]]. En [[1579]], la nordo di la regiono unionis e formacis l'[[Uniono di Utrecht]], kontrato pri reciproka defenso kontre la [[Hispania]]n armeo. Ye la [[26ma di julio]] [[1581]] la provinci qui formacis la nunal Nederlando nedependanteskis, revokis oficale la lora rejulo [[Felipe la 2ma di Hispania|Felipe la 2ma]] e divenis [[republiko]], qua duris til [[1795]]. Felipe, filiulo di Karolus la 5ma, ne aceptis la nedependo, e komencis milito qua duris til [[1648]]. [[Arkivo:Dutch_Empire35.PNG|thumb|left|320px|Nederlandana kolonial imperio. Verda klare, teritorii qui apartenis od administresis da [[Nederlandana Est-India-Kompanio]]. Verde obskure, teritorii qui apartenis od administresis da Nederlandana West-India-Kompanio. Flave, teritorii okupita dum la [[19ma yarcento]].]] La Nederlandana kolonial imperio komencis kreskar dum la [[17ma yarcento]]. En [[1614]], Nederlandani fondis Nieuw Amsterdam, en la sudo dil insulo [[Manhattan]] - nun [[New-York]]. En [[Sudafrika]], Nederlandani establisis kolonio en [[1652]]. Cirkum [[1650]] Nederlandani posedis aproxime {{formatnum:16000}} komercala navi<ref>[https://web.archive.org/web/20120114182245/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display_printable.cfm?HHID=682 The middle colonies] Digital History</ref>, e lua habitantaro kreskis de 1,5 til 2 milion habitanti. Multa ekonomiala historiisti judikas Nederlando kom la bersilo di la moderna [[kapitalismo]]. En [[Amsterdam]] fondesis l'unesma [[borso]] dil mondo. Ye la [[19ma di januaro]] [[1795]], un dio pos ke lora princo [[Willem la 5ma di Orange]] fugis vers [[Anglia]], la [[republiko Batavia]] proklamesis, simile a la [[Francia|Franca republiko]], e duris til la [[5ma di junio]] [[1806]]. De [[1806]] til [[1810]] la Franca imperiestro [[Napoléon la 1ma]] establisis la [[Rejio Holando]] kom marioneta stato, kontrolata da lua fratulo [[Louis Bonaparte]]. En 1810 Napoléon enkorpigis Holando a la Franca imperio. L'enkorpigo duris til [[1813]]. [[Arkivo:1815-VerenigdKoninkrijkNederlanden-en.svg|thumb|320px|left|Provinci dil [[Rejio Nederlando]] (1815-1830)]] En [[1815]], [[Kongreso di Wien]] establisis [[Rejio Nederlando]], expansita sude por kontrolar la nunala [[Belgia]] e [[Luxemburgia]]. En [[1830]] la Belgi revoltis e deklaris sua nedependanteso. En [[1890]] l'uniono kun Luxemburgia cesis. Malgre ke Nederlando deklaris su neutra dum l'[[unesma mondomilito]], la lando esis forte implikata en la milito<ref>Abbenhuis, Maartje M. The Art of Staying Neutral. Amsterdam: Amsterdam UP, 2006.</ref>. [[Germana imperio|Germani]] projetis invadar la lando, ma generalo [[Helmuth Johann Ludwig von Moltke]] abortigis ca projeto. Nederlando furnisis vari a Germania til la Britaniana blokuso en [[1916]]. [[Arkivo:Rotterdam,_Laurenskerk,_na_bombardement_van_mei_1940.jpg|thumb|320px|[[Rotterdam]] pos bombardo da Germana ''Luftwaffe''.]] Ye la [[10ma di mayo]] [[1940]] dum la [[duesma mondomilito]], la [[Nacional-socialista Germania]] invadis Nederlando por atakar [[Francia]]. Ye la [[14ma di mayo]] Nederlando kapitulacis. Dum la Germana okupeso, cirkume 100 mil [[judo|judei]] transportesis aden [[koncentreyo|koncentreyi]] en Germania, [[Polonia]] e [[Chekoslovakia]], inkluzite la judea puerino [[Anne Frank]]. Nur 876 transvivis la milito. La lando esis un ek la fondinti di [[Benelux]] (ekonomiala pakto kun [[Belgia]] e [[Luxemburgia]]) en [[1944]], e pose esis un ek la sis fondinti di la [[Komunitato Europana pri Karbono e Stalo]] en [[1951]], e pose del [[Europana Ekonomiala Komunitato]], embriono di la nunala [[Europana Uniono]]. Nederlando anke esis un ek la 12 fondinti di [[NATO]], ye la [[4ma di aprilo]] [[1949]]. Dum la [[yari 1960a]] e [[yari 1970a|1970a]], eventis multa sociala transformi: yuni, nome studenti, refuzis tradicional [[etiko]] ed aktiveskis pri sociala temi, exemple yuri por la mulieri, [[sexualeso]], [[desarmizo]] ed ekologiala temi. [[Arkivo:Koningin Beatrix in Vries.jpg|thumb|280px|[[Beatrix di Nederlando|Rejino Beatrix]].]] [[Arkivo:Bejaardendefile Soestdijk koningin Juliana , zwaaiend (close), Bestanddeelnr 253-8002.jpg|thumb|280px|left|[[Juliana di Nederlando|Rejino Juliana]], en 1978.]] Ye la [[30ma di aprilo]] [[1980]] rejino [[Juliana di Nederlando|Juliana]] abdikis, e lua filiino [[Beatrix la 1ma di Nederlando|Beatrix]] asumis la krono. Dum lua regno signatesis la [[kontrato di Maastrich]], qua kreis l'[[Europana Uniono]] ye la [[1ma di januaro]] [[1993]]. Longatempe la politiko en Nederlando dominacesis da la partisi Kristana-Demokrata, qui guvernis la lando de la [[yari 1910a]]. To chanjesis en [[1994]], kande social-demokrati e liberali formacis la nomizita "purpurea ministraro", qua guvernis til [[2002]]. Ye la [[6ma di mayo]] di ta yaro asasinesis [[Pym Fortuyn]], populisto dextrana qua esis kontre l'eniro di enmigranti. Lua partiso divenis importanta pos l'elekti, ma l'interna disputi en la partiso febligis ol dum la sequanta elekto. Ye la [[10ma di oktobro]] [[2010]] [[Nederlandan Antili]] desaparis. Kom rezulto di plebiciti, [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] e [[Saba]] decidis enkorpigar su a Nederlando kom specala municipi, kontre ke [[Aruba]], [[Sint Maarten]] e [[Kuracao]] votis por divenar suverena monarkii en la rejio Nederlando. == Politiko == [[Arkivo:Willem-Alexander_(Royal_Wedding_in_Stockholm,_2010)_cropped.jpg|thumb|250px|Rejulo [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]].]] [[Arkivo:Den_Haag_Binnenhof.jpg|thumb|left|320px|''Binnenhof'', sideyo di la duchambra parlamento di Nederlando, ed oficeyo dil chefministro.]] Nederlando esas [[konstitucala monarkio]]. La chefo dil stato esas la rejo, nun [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]]. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua ordinare esas la chefo di guvernanta koalisuro. La [[legifala povo]] konsistas ek duchambra parlamento. L'infra chambro nominesas Domo di Reprezenteri, qua havas 150 membri qui elektesas dal populo por 4 yari, segun listo elaborita dal partisi. La supera chambro nominesas [[Senato]], e havas 75 membri qui elektesas dal membri de lokala legifanta asemblitari. La [[judiciala povo]] konsistas ek 11 distriktala korti, 4 apelo-korti, tri administrala apelo-korti e la Supra Korto. La judiciisti nominesas da la guvernerio por dumviva ofico-tempo, ma mustas retretar evante 70 yari. La [[konstituco]] di la lando skribesis en [[1815]] ed emendesis en [[1848]] por institucar [[parlamentala demokratio]]. Recente, granda parto di lua texto modifikesis en [[1993]]. Super lua texto nun existas la Statuto dil Rejio Nederlando, por enkorpigar [[Aruba]], [[Sint Maarten]] e [[Kuracao]]. De longa tempo, la lando havas tradiciono di sociala tolero. Dum la [[18ma yarcento]], kande [[protestantismo]] esis l'oficala religio, [[katolikismo]] e [[judaismo]] toleresis. Nun, la lando judikesas kom un ek la maxim liberala del mondo en temi pri [[aborto]], yuri por [[Homeosexualeso|homeosexuali]], [[eutanazio]], uzado di drogi, ed altra sociala temi. === Politikala subdividuro === Nederlando subdividesas en 12 provinci, singla ek li kun sua propra guberniestro. La provinci esas: {| width="100%" align="center" |- | width="33%" style="vertical-align: top;" | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Frizia]] * [[Gelderland]] * [[Groningen (provinco)|Groningen]] * [[Limburgo (Nederlando)|Limburg]] | width="33%" style="vertical-align: top;" | * [[Norda Brabant]] * [[Norda Holando]] * [[Overijssel]] * [[Provinco Utrecht|Utrecht]] * [[Suda Holando]] * [[Zeeland|Zelando]] | width="50%" style="vertical-align: top; rowspan=6" | [[Arkivo:Map provinces Netherlands-en.svg|thumb|200px|Mapo di Nederlando kun lua provinci (nomi en l'Angla).]] |} == Geografio == [[Arkivo:NederlandSatelliet.jpg|thumb|220px|Satelital imajo pri Nederlando.]] [[Arkivo:Nijlânnermolen_Workum.jpg|thumb|320px|left|Peizajo en [[Frizia]].]] L'Europana teritorio di Nederlando jacas inter la [[latitudo|latitudi]] 50° e 54° N, e la [[longitudo|longitudi]] 3° e 8°W. Ol dividesas da 3 fluvii en du regioni: [[Rheno]] e du ek lua branchi, [[fluvio Waal|Waal]] e [[fluvio Meuse|Meuse]]. La sudo di Nederlando esas granda fluviala delto. Vasta regioni di Nederlando jacas sub la [[marala nivelo]]. De la nokto di 31ma di januaro til la jornesko di 1ma di februaro [[1953]] violentoza tempesto efektigis inundadi qua ruptis [[digo]] e produktis la morto di 1853 personi e l'evakuo di 70 mil plusa homi. Ultre to, 4500 edifici domajesis. Por preventar nova simila dizastro, developesis ambicioza projeto nomizita "Projeto Delta" (Nederlandane: ''Deltawerken''), qua konsistis ek serio di digi, shibri, [[sluzo|sluzi]] e barili konstruktita de 1954 til 1957 an la delto dil fluvii [[Rheno]], [[fluvio Meuse|Meuse]] e Scheld. Tota projeto parfinesis ye la 4ma di oktobro 1986, ed ensemble kun la digo Afsluitdijk konstruktita de 1927 til 1932 qua klozis l'anciena [[bayo]] Zuiderzee, posibligas homala habitado e kultivo di vasta zoni sub marala nivelo. La dominacanta [[vento]] en Nederlando suflas de sudweste. To rezultas moderema [[marala klimato]], kun kolda someri, moderema venti, e [[humideso]] ofte alta. To eventas nome en la litoro, ube [[temperaturo|temperaturi]] povas esar 10 °C plu alta kam en la regioni doplanda, sud-este de la lando. Konjelanta temperaturi (infre 0 °C) ordinare eventas de la mezo di novembro til la fino di marto. Povas [[nivo|nivar]] de novembro til aprilo, plu rare de oktobro til mayo. [[Karibia|Karibiana insuli]] ([[Bonaire]], [[Saba]] e [[Sint Eustatius]]) esas specala komoni di Nederlando. Lia [[klimato]] esas [[Tropikala klimato|tropikala]], varma dum la tota yaro. [[somero|Somere]], [[uragano|uragani]] povas frapar Saba e Sint Eustatius. == Ekonomio == [[Arkivo:AkzoNobel Hengelo (15182789305).jpg|thumb|left|280px|Aeral imajo pri kemial industrio ''Akzo Nobel''.]] [[Arkivo:Amazonehaven.JPG|thumb|280px|La portuo di [[Rotterdam]] esas la maxim granda de Europa.]] {{PA|Ekonomio di Nederlando}} Nederlando havas forta [[ekonomio]], ed esas un ek la 10 maxim granda exportaceri de la mondo. Pos la [[16ma yarcento]] la konstruktado di navi, la pesko, l'[[agrokultivo]], la [[komerco]] e la banki esas la precipua ekonomial agadi di la lando. La [[portuo]] di [[Rotterdam]] esas la maxim granda de [[Europa]]. L'ekonomio di Nederlando esas la 17ma maxim granda del mondo, e lua TNP per persono esas la 10ma maxim granda del mondo. L'industrio di nutrivi esas la precipua industriala sektoro. Altra importanta industrii esas kemiala, metalifala, mashinifaro, elektrala produkturi, e [[turismo]]. [[Amsterdam]] esas la financala centro di la lando. == Demografio == [[Arkivo:Netherlands population.svg|thumb|320px|Habitantaro di Nederlando, 1960 til 2015.]] [[Arkivo:Amsterdam Westerkerk 06.jpg|thumb|left|320px|''Westkerk'', [[Kalvinismo|Kalvinista]] kirko en [[Amsterdam]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Nederlando havis {{formatnum:17151228}} habitanti.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|titulo= Netherlands|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ |editero=CIA|vidita ye=6ma di januaro 2019}}</ref>. Ol esas la 11ma maxim populoza lando di [[Europa]]. Lua [[denseso di habitantaro]] (411,3 habitanti/km²) esas un ek la maxim granda del mondo. Cirkume 7,6 milion personi habitas l'ekonomiala regiono konocata kom ''Randstat'', qua extensas su tra la provinci [[Norda Holando]], [[Suda Holando]], [[Provinco Utrecht|Utrecht]] e [[Flevoland]]. La maxim multa habitanti - 80,9% - esas Nederlandani. Altra grupi esas [[Indonezia]]ni (2,4%), [[Germania|Germani]] (2,4%), [[Turkia|Turki]] (2%) ed altri. Plu kam 99% de lua habitantaro savas lektar e skribar. Til la fino dil [[20ma yarcento]], la maxim multa habitanti esis adepti de religii [[Kristanismo|kristana]]. Tamen, segun statistiki de 2015, 50,1% ek la habitantaro deklaris havar nula [[religio]]. Kristani esis 43,8% ek la habitantaro, esante 23,7% katoliki, 15,5% adepti de la Protestanta eklezio di Nederlando, e 4,5% altra kristani. Mohamedani esis 4,9%, e 1,2% praktikis altra religii. [[Nederlandana linguo|Nederlandana]] parolesas da la maxim multa habitanti. [[Friziana linguo|Friziana]] parolesas en [[Frizia]], ube ank ol esas oficala. == Kulturo == [[Arkivo:Hollande04.jpg|thumb|320px|Simboli ed ikoni de Nederlandana kulturo.]] [[Arkivo:Holbein-erasmus.jpg|thumb|left|200px|[[Erasmus de Rotterdam]].]] Nederlando esis la patrio di importanta [[filozofio|filozofi]], exemple [[Erasmus de Rotterdam]] e [[Baruch Spinoza]]. Multa verki da [[René Descartes]] redaktesis en Nederlando. Yen kelka [[cienco|ciencisti]] Nederlandana: [[Christiaan Huygens]] (deskovrinto di [[Titan]], luno di [[Saturno]], e l'unesma persono qua propozis ke la lumo voyajas tra la kosmo per ondi), [[Antonie van Leeuwenhoek]] (qua developis l'unesma [[mikroskopo]]), [[Daniel Bernoulli]] (studiisto pri la [[teorio di probablesi]] e la [[mekaniko di fluidi]]), edc. Dum la [[20ma yarcento]] la lando havis [[Nobel-premio|Nobel-laureati]], nome [[Jacobus Henricus van 't Hoff]], [[Christiaan Eijkman]], [[Paul Jozef Crutzen]], ed altri. Nederlando esas notora pri sua [[pikto|piktisti]], nome [[Rembrandt van Rijn]], [[Johannes Vermeer]], [[Jan Steen]], [[Jacob van Ruysdael]] ed altri. De la [[19ma yarcento|19ma]] e [[20ma yarcento|20ma]] yarcenti la maxim famoza piktisti esis [[Vincent van Gogh]] e [[Piet Mondrian]]. [[Maurits Cornelis Escher]] esas famoza grafik-artisto. Pri [[literaturo]], importanta nomi esas [[Desiderius Erasmus]], [[Joost van den Vondel]], [[Pieter Corneliszoon Hooft]], [[Multatuli]], [[Willem Frederik Hermans]], ed altri. Pri [[cinemo]]<nowiki/>filmifisti, nome [[Paul Verhoeven]], [[Jan de Bont]], Dick Maas e [[Theo van Gogh]], obtenis internaciona notoreso. === Muziko === [[Arkivo:Popgroep Shocking Blue gaf persconferentie in verband met succes van plaat Ve, Bestanddeelnr 923-1956.jpg|thumb|280px|[[Shocking Blue]].]] [[Arkivo:2U_Live_Photo_NEWCUT.jpg|thumb|left|280px|[[2 Unlimited]].]] La lando havas multopla muzikala tradicioni. Lua precipua folklorala jenro esas ''Levenslied'', "la muziko di la vivo"; ca muziki havas simpla melodii e ritmi, e lua temi ordinare esas amoro, morto e soleso. nuntempa [[rock]] e [[pop]] aparis dum la [[yari 1960a]], kun forta influo de [[Usa]] ed [[Unionita Rejio]]. Dum la yari 1960a e 1970a la muziki maxim-multa-kaze kompozesis en la Angla linguo. Bandi, nome [[Shocking Blue]] (kun sua kansono ''Venus''), Golden Earring e [[Focus (bando)|Focus]], atingis internaciona suceso. Dum la [[yari 1990a]] la Nederlandana e Belga ''House''-muziko kunfuzis en la projeto [[2 Unlimited]], qua vendis plu kam 18 milion kopiuri de lua muziki. Pos la yari 1990a, Nederlandana [[disk-jokeo|disk-jokei]], exemple [[Armin van Buuren]], [[Tiësto]], Hardwell, [[Sander van Doorn]] ed [[Afrojack]], obtenis granda internaciona suceso. Pri klasika muziko, [[Louis Andriessen]] judikesas kom un ek la maxim bona kompozisti vivinta. [[Janine Jansen]] ed [[André Rieu]] esas eminenta violinisti. [[Lavinia Meijer]] esas famoza [[harpo|harpisto]]; en [[2012]] el lansis [[CD]] kun muziki de [[Philip Glass]] transskribita por harpo, kun la propra aprobo da Philip Glass.<ref>[http://www.allmusic.com/album/philip-glass-metamorphosis-the-hours-mw0002435025 Lavinia Meijer - Philip Glass : Metamorphosis & The Hours], Allmusic.com</ref> La koncertodomo ''Concertgebouw'' esas domo por la Rejala Simfonial Orkestro (''Koninklijk Concertgebouworkest''), konsiderata kom un ek la maxim bona orkestri del mondo. La muziko de [[Aruba]] e de l'anciena [[Nederlandan Antili]] mixas Afrikana, nativa e Nederlandana elementi ed esas simila a la muziki de altra Karibiana insuli, exemple [[Barbados]], [[Martinik]], [[Trinidad e Tobago]] e [[Guadelupa]]. [[Surinam]], Nederlandana ex-kolonio en Sud-Amerika, exportacis la jenro ''kaseko'' a l'insuli. En [[Kuracao]] kreesis muzikala jenro konocata kom ''tumba''. == Sporto == [[Arkivo:NED-DEN_Euro_2012_(10).jpg|thumb|320px|Futbalisti [[Arjen Robben]] e [[Robin van Persie]] ludanta por Nederlandan esquado en 2012.]] Cirkume 4,5 milioni ek la 16,8 milion habitanti di Nederlando registragesas en un ek la 35 mil sportala klubi di la lando. Cirkume 2/3 de lua habitantaro evanta 15 til 75 yari praktikas sporti omnasemane. [[Futbalo]] esas la maxim populara sporto, ante [[hokeo]] en la feldo e [[voleibalo]]. [[Teniso]], [[gimnastiko]] e [[golfo]] esas la maxim populara individuala sporti. == Extera ligili == * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1043423.stm BBC News - The Netherlands country profile] * [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3204.htm Background note: The Netherlands] US Dept. of State == Referi == {{reflist}} {{wikivortaro}} {{EU-stati}} {{Stati en Europa}} [[Kategorio:Nederlando|*]] f4renbxmwmezze3ab90nrbql76qvccl 0 22244 1119636 1091619 2026-05-16T11:38:38Z ThWiki1910 31363 1119636 wikitext text/x-wiki '''Flegado''' esas la predispozeso, kuracado ed administrado di maladeso e la prezervo di mentala e fizikala saneso tra la [[servado]] donita da la [[medicino|mediko]], [[flegisto]] ed [[asociita saneso profesioni]]. '''Striglo''' esas plako ek fero kun rangi interparalela de denti, muntita ye mancho ligna, ed uzata por netigar la pili di la kavali, di la muli, e.c. {{Cienci}} [[Kategorio:Flegado|*]] [[Kategorio:Rehabilital esquado]] dcr9pjecjhpejhceq5qhgma369z2fv3 14 24335 1119642 855282 2026-05-16T11:56:08Z ThWiki1910 31363 1119642 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Anatomio]] [[Kategorio:Histologio]] aotazxhz16qrdq7kn03nf2uidte3xj0 14 25305 1119625 858350 2026-05-16T11:10:29Z ThWiki1910 31363 1119625 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Antropometrio]] [[Kategorio:Homal aspekto]] [[Kategorio:Homala korpo]] [[Kategorio:Fizikal atraktiveso]] 0nkprjpcmdy08uvnroo86u7drnjlcxw 0 31467 1119538 1119503 2026-05-15T12:23:47Z Joao Xavier 110 +texto, imajo 1119538 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Beam in static equilibrium.svg|thumb|320px|L'imajo reprezentas trabo en statika equilibro.]] '''Statiko''' esas parto di [[mekaniko]] qua traktas la kondicioni pri l'equilibro di [[forco|forci]] en sistemo qua ne subisas [[acelero]]. La Duesma Lego da [[Isaac Newton|Newton]] afirmas ke '''F''' = ''m''.'''a''' (la varii kun grasa literii esas [[vektoro|vektorala]], to esas, li havas grandeso e direciono). Se '''a''' egaleskas 0, do '''F''' = 0. En sistemo kun statika equilibro, se '''a''' egaleskas 0 signifikas ke sive la sistemo esas en repozo o en rapideso konstanta. {{wikivortaro}} [[Kategorio:Statiko| ]] ccqfugq4hgxviowlf6auk2fk6w6usap 1119539 1119538 2026-05-15T12:24:43Z Joao Xavier 110 1119539 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Beam in static equilibrium.svg|thumb|320px|L'imajo reprezentas trabo en statika equilibro.]] '''Statiko''' esas parto di [[mekaniko]] qua traktas la kondicioni pri l'equilibro di [[forco|forci]] en sistemo qua ne subisas [[acelero]]. La Duesma Lego da [[Isaac Newton|Newton]] afirmas ke '''F''' = ''m''.'''a''' (la varii kun grasa literii esas [[vektoro|vektorala]], to esas, li havas grandeso e direciono). Se '''a''' egaleskas 0, do '''F''' = 0. En sistemo kun statika equilibro, se '''a''' egaleskas 0 signifikas ke sive la sistemo esas en repozo, sive lua rapideso esas konstanta. {{wikivortaro}} [[Kategorio:Statiko| ]] 4rggtk73upl0gu2zseaiku2t0t9l2fg 14 33995 1119579 859240 2026-05-15T23:51:49Z YiFeiBot 16244 Roboto: Forigo de 1 interlingvaj ligiloj, kiuj nun disponeblas per [[d:|Vikidatumoj]] ([[d:q6624397]]) 1119579 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Monasteries}} [[Kategorio:Imobli religiala]] qj3ewgp4rgh0slb2jr2ml18k0fh8cni 3 35579 1119592 878085 2026-05-16T07:56:02Z ThWiki1910 31363 /* Wikidata... */ nova seciono 1119592 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|talk]]) 00:58, 16 di mayo 2012 (UTC) == Wikidata... == Hi. Of course, I can try to help, but I'm more of a Wikipedian than an Idist here – I base my work on the Wiktionary dictionary. Administrator [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] usually refers inquiries to the language expert on the Ido Wikipedia, user [[Uzanto:Idisto|Idisto]] (the [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido|ULI]] secretary). [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 07:56, 16 may. 2026 (UTC) 6k5ix090aedh57bxnfkeqreeoig8kfg 1119594 1119592 2026-05-16T08:28:33Z ThWiki1910 31363 /* Wikidata... */ Respondar 1119594 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|talk]]) 00:58, 16 di mayo 2012 (UTC) == Wikidata... == Hi. Of course, I can try to help, but I'm more of a Wikipedian than an Idist here – I base my work on the Wiktionary dictionary. Administrator [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] usually refers inquiries to the language expert on the Ido Wikipedia, user [[Uzanto:Idisto|Idisto]] (the [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido|ULI]] secretary). [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 07:56, 16 may. 2026 (UTC) :"studio album by Basshunter" – "Atelierala muzik-albumo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-albumi|Basshunter :"compilation album by Basshunter" – "Kompilala muzik-albumo da ARTIST" :→ Kategorio:Kompilala muzik-albumi|Basshunter :"song by Käärijä and Basshunter" – "Kansono muzik-albumo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Kansoni|Käärijä e Basshunter :"single by Käärijä and Basshunter" – "Muzik-singlo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Käärijä e Basshunter :"promotional single by Basshunter" – "Promocala muzik-singlo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Basshunter :"music video by Basshunter" – "Muzik-videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"lyric video by Basshunter" – "Kanson-texta videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"Swedish singer, record producer and DJ" – "Suediana kantisto, muzikifisto e disk-jokeo" :→ Kategorio:Suediana kantisti :→ Kategorio:Suediana muzikifisti :→ Kategorio:Suediana disk-jokei [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:28, 16 may. 2026 (UTC) tkp9238xixxo5n6pqvh19622v4dqj0k 1119595 1119594 2026-05-16T08:32:04Z Eurohunter 7201 /* Wikidata... */ + 1119595 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|talk]]) 00:58, 16 di mayo 2012 (UTC) == Wikidata... == Hi. Of course, I can try to help, but I'm more of a Wikipedian than an Idist here – I base my work on the Wiktionary dictionary. Administrator [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] usually refers inquiries to the language expert on the Ido Wikipedia, user [[Uzanto:Idisto|Idisto]] (the [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido|ULI]] secretary). [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 07:56, 16 may. 2026 (UTC) :"studio album by Basshunter" – "Atelierala muzik-albumo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-albumi|Basshunter :"compilation album by Basshunter" – "Kompilala muzik-albumo da ARTIST" :→ Kategorio:Kompilala muzik-albumi|Basshunter :"song by Käärijä and Basshunter" – "Kansono muzik-albumo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Kansoni|Käärijä e Basshunter :"single by Käärijä and Basshunter" – "Muzik-singlo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Käärijä e Basshunter :"promotional single by Basshunter" – "Promocala muzik-singlo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Basshunter :"music video by Basshunter" – "Muzik-videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"lyric video by Basshunter" – "Kanson-texta videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"Swedish singer, record producer and DJ" – "Suediana kantisto, muzikifisto e disk-jokeo" :→ Kategorio:Suediana kantisti :→ Kategorio:Suediana muzikifisti :→ Kategorio:Suediana disk-jokei [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:28, 16 may. 2026 (UTC) :: Thanks a lot. These has to be capitalised like in German or no just like in English, so I can just add "atelierala muzik-albumo da Basshunter"? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 08:31, 16 may. 2026 (UTC) qx60b3m7baavuh26ynf1jmb4l9a964b 1119599 1119595 2026-05-16T08:52:05Z ThWiki1910 31363 /* Wikidata... */ Respondar 1119599 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|talk]]) 00:58, 16 di mayo 2012 (UTC) == Wikidata... == Hi. Of course, I can try to help, but I'm more of a Wikipedian than an Idist here – I base my work on the Wiktionary dictionary. Administrator [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] usually refers inquiries to the language expert on the Ido Wikipedia, user [[Uzanto:Idisto|Idisto]] (the [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido|ULI]] secretary). [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 07:56, 16 may. 2026 (UTC) :"studio album by Basshunter" – "Atelierala muzik-albumo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-albumi|Basshunter :"compilation album by Basshunter" – "Kompilala muzik-albumo da ARTIST" :→ Kategorio:Kompilala muzik-albumi|Basshunter :"song by Käärijä and Basshunter" – "Kansono muzik-albumo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Kansoni|Käärijä e Basshunter :"single by Käärijä and Basshunter" – "Muzik-singlo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Käärijä e Basshunter :"promotional single by Basshunter" – "Promocala muzik-singlo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Basshunter :"music video by Basshunter" – "Muzik-videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"lyric video by Basshunter" – "Kanson-texta videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"Swedish singer, record producer and DJ" – "Suediana kantisto, muzikifisto e disk-jokeo" :→ Kategorio:Suediana kantisti :→ Kategorio:Suediana muzikifisti :→ Kategorio:Suediana disk-jokei [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:28, 16 may. 2026 (UTC) :: Thanks a lot. These has to be capitalised like in German or no just like in English, so I can just add "atelierala muzik-albumo da Basshunter"? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 08:31, 16 may. 2026 (UTC) :::Want to add an article or category? It's best not to create "language orphans," meaning the article or category should exist in at least one language, preferably English. Don't over-detail Wikipedia entries (e.g., music album types) if they don't already exist as articles and/or categories. Simply include these details in the general text. There's no separate article for "Studio album" and a separate category for "category:Studio albums." [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:52, 16 may. 2026 (UTC) 03bi7ui8xi57cmwnp4rucs2cu22u2k9 1119609 1119599 2026-05-16T09:46:57Z ThWiki1910 31363 /* Wikidata... */ Respondar 1119609 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|talk]]) 00:58, 16 di mayo 2012 (UTC) == Wikidata... == Hi. Of course, I can try to help, but I'm more of a Wikipedian than an Idist here – I base my work on the Wiktionary dictionary. Administrator [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] usually refers inquiries to the language expert on the Ido Wikipedia, user [[Uzanto:Idisto|Idisto]] (the [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido|ULI]] secretary). [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 07:56, 16 may. 2026 (UTC) :"studio album by Basshunter" – "Atelierala muzik-albumo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-albumi|Basshunter :"compilation album by Basshunter" – "Kompilala muzik-albumo da ARTIST" :→ Kategorio:Kompilala muzik-albumi|Basshunter :"song by Käärijä and Basshunter" – "Kansono muzik-albumo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Kansoni|Käärijä e Basshunter :"single by Käärijä and Basshunter" – "Muzik-singlo da ARTIST#1 e ARTIST#2" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Käärijä e Basshunter :"promotional single by Basshunter" – "Promocala muzik-singlo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-singli|Basshunter :"music video by Basshunter" – "Muzik-videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"lyric video by Basshunter" – "Kanson-texta videajo da ARTIST" :→ general: Kategorio:Muzik-videaji|Basshunter :"Swedish singer, record producer and DJ" – "Suediana kantisto, muzikifisto e disk-jokeo" :→ Kategorio:Suediana kantisti :→ Kategorio:Suediana muzikifisti :→ Kategorio:Suediana disk-jokei [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:28, 16 may. 2026 (UTC) :: Thanks a lot. These has to be capitalised like in German or no just like in English, so I can just add "atelierala muzik-albumo da Basshunter"? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 08:31, 16 may. 2026 (UTC) :::Want to add an article or category? It's best not to create "language orphans," meaning the article or category should exist in at least one language, preferably English. Don't over-detail Wikipedia entries (e.g., music album types) if they don't already exist as articles and/or categories. Simply include these details in the general text. There's no separate article for "Studio album" and a separate category for "category:Studio albums." [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 08:52, 16 may. 2026 (UTC) :::Oh yes, wikidata... I was afraid you were planning a revolution. Machine translations of Ido descriptions are probably out of the question, as Wiktionary is significantly incomplete, and from what I see, Wikipedia's machine translates to Esperanto, not Ido. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 09:46, 16 may. 2026 (UTC) a835dovasf63oskws5w7ailgchaa277 0 36743 1119553 1104410 2026-05-15T20:11:08Z Idisto 28999 /* Mayo */ 1119553 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La [[yaro]] '''2019''' (MMXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 19ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 19ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 2010a]]. L'[[Unionita Nacioni]] deklaris 2019 l'Internaciona yaro pri la [[Periodala tabelo]], memoriganta la 150ma aniversario di lua kreado, da [[Dmitri Ivanovich Mendeleyev|Dmitri Mendeleyev]]. Ca yaro, la mondo komencis atencigar pri la serioza incendii en [[Brazilia]], [[Afrika]], [[Siberia]] ed [[Indonezia]] dum la monati [[agosto]] e [[septembro]], qui destruktis centi di [[quadrata kilometro|quadrata kilometri]] di foresti e kreis granda nubi di fumo kovranta centi di kilometri. Segun informo dil Nacionala Instituto pri Kosmala Inquesti (Portugalane: ''Instituto Nacional de Pesquisas Espaciais'' - INPE) de [[Brazilia]], til la 20ma di agosto eventis plu kam 36 mil incendii en Amazoniana foresto.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2019/08/21/americas/amazon-rainforest-fire-intl-hnk-trnd/index.html |titulo=Brazil's Amazon rainforest is burning at a record rate, research center says|editero=CNN.com|publikigita ye=22ma di agosto 2019 |vidita ye=25ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> En [[Afrika]] existis plu kam 10.000 aktiva incendii en agosto, segun analizo di imaji da [[NASA]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=A África arde ainda mais do que a Amazônia|editero=El País|publikigita ye=29ma di agosto 2019|vidita ye=14ma di septembro 2019|idiomo={{pt}} |url=https://brasil.elpais.com/brasil/2019/08/28/internacional/1566978341_414043.html}}</ref> Segun ''Greenpeace Russia'', l'areo brulata da forestala fairi en [[Rusia]] kovras 4,3 milion hektari.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.euronews.com/2019/08/07/two-months-on-siberia-s-raging-wildfires-are-visible-from-space|titulo=Two months on, Siberia's raging wildfires are visible from space|editero=Euronews|publikigita ye=8ma di agosto 2019|vidita ye=25ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> En [[Kalimantan]] e [[Sumatra]], [[Indonezia]], incendii ja destruktabis plu kam 930 mil hektari di foresti, segun informi publikigita ye la 12ma di septembro ca yaro. Vicina landi, [[Malaizia]] e [[Singapur]] afektesis da la fumo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Indonesian forests are burning, and Malaysia and Singapore are choking on the fumes |url=https://edition.cnn.com/2019/09/11/asia/malaysia-singapore-pollution-intl-hnk/index.html |editero=CNN.com|publikigita ye=12ma di septembro 2019|vidita ye=14ma di septembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> En la sudo di [[Australia]] ([[Nova Suda Wals]], [[Sud-Australia]] e [[Quinslando]]) l'incendii komencis en agosto, e til la 21ma di decembro, plu kam 3 milion hektari e plu kam 700 domi destruktabis. L'incendii produktis adminime 9 morti,<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.smh.com.au/national/nsw/more-than-720-homes-lost-in-nsw-fires-as-sydney-told-to-brace-for-huge-losses-20191211-p53iv5.html|titulo=More than 720 homes lost in NSW fires as Sydney told to brace for huge losses|publikigita ye=10ma di decembro 2019|editero=The Sydney Morning Herald|idiomo={{en}}|vidita ye=12ma di decembro 2019}}</ref><ref name=Dec21ADL>https://www.theguardian.com/australia-news/2019/dec/21/australian-bushfires-death-toll-rises-as-temperatures-soar-in-severe-heatwave</ref> e pluforteskis pro l'alta temperaturi. La rezidui del incendii transportesis 2 mil km tra l'atmosfero e kovris glacieri en [[Nova-Zelando]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.revistaplaneta.com.br/fogo-na-australia-esta-tingindo-de-rosa-geleiras-na-nova-zelandia/|titulo=Fogo na Austrália está tingindo de rosa geleiras na Nova Zelândia|editero=Revista Planeta|publikigita ye=6ma di decembro 2019|vidita ye=24ma di decembro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> Satelita fotografuri deskovris en septembro gandega maso di varma oceanala aquo en norda [[Pacifiko]], iranta de sudal [[Kalifornia]] til [[Alaska]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.latimes.com/environment/story/2019-09-05/second-blob-may-be-coming |titulo=A giant mass of warm water off the Pacific Coast could rival ‘the blob’ of 2014-15|editero=Los Angeles Times|publikigita ye=5ma di septembro 2019|vidita ye=30ma di septembro 2019}}</ref>. En decembro, altra maso di varma aquo, Angle surnomizita "the blob", qua aparis proxim [[Nova-Zelando]] komencis translojar su tra suda Pacifiko, vers [[Sud-Amerika]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=WARM 'BLOB' OF HOT WATER BIGGER THAN TEXAS HEADING TOWARDS SOUTH AMERICA|url=https://www.newsweek.com/warm-blob-hot-water-bigger-texas-heading-towards-south-america-1479355|editero=Newsweek|publikigita ye=27ma di decembro 2019}}</ref> On kredas ke ol povas produktar grandega influo en la klimato di la kontinento. ==Eventi == ===Januaro === * [[1ma di januaro]] - [[Jair Bolsonaro]] asumas la prezidanteso di Brazilia. * 1ma di januaro - [[Katar]] ekiras [[ONEP]]. * 1ma di januaro - Samasexua mariajo legaleskas en [[Austria]]. * [[3ma di januaro]] - Kosmoprobilo ''[[Chang'e 4]]'' de [[Popul-Republiko Chinia]] terovenas che [[Luno|lunala]] misfero nevidebla de la [[Tero]].<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.wsj.com/articles/china-lands-probe-on-dark-side-of-the-moon-11546493599 |titulo=China Lands Probe on the ‘Dark Side’ of the Moon |surnomo=Moss |nomo=Trefor |publikigita ye=3ma di januaro 2019 |editero=The Wall Street Journal |vidita ye=3ma di januaro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[5ma di januaro]] - [[Muhammad la 5ma de Kelantan]] renuncas la chefeso di stato di [[Malaizia]]. * [[8ma di januaro|8ma]] til la [[21ma di januaro]] - Serioza inundadi en la nord-esto di [[Arjentinia]] produktas adminime 3 morti, diplasas mili de plusa homi e produktas granda domaji en agrokultivala zoni. La [[provinco Santa Fe, Arjentinia|provinco Santa Fe]] perdas 80% de lua produktado di kotono.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Las inundaciones en el noreste de Argentina dejan tres muertos |url=https://elpais.com/internacional/2019/01/11/argentina/1547229456_644166.html|editero=El País|vidita ye=23ma di januaro 2009}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://mundo.sputniknews.com/america-latina/201901111084685418-muertos-por-inundaciones-argentina/?utm_source=https://mundo.sputniknews.com/america-latina/201901171084815632-inundaciones-argentina-apoyo/&utm_medium=short_url&utm_content=k26r&utm_campaign=URL_shortening |titulo=Varios muertos por inundaciones en seis provincias de Argentina|editero=Sputnik News|vidita ye=23ma di januaro 2019}}</ref> Dum 45 dii, til la 21ma di januaro, pluvis plu kam 800 mm, segun meteorologiala servado Arjentiniana.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.clarin.com/rural/impacto-inundaciones-imagenes-satelitales-servado-meteorologico_0_hdmFtkq8N.html|titulo=El impacto de las inundaciones en dos imágenes satelitales del Servicio Meteorológico|editero=Clarín|vidita ye=25ma di januaro 2019}}</ref> En [[Uruguay]], plu kam 4.500 personi diplaseas pro l'inundadi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.infobae.com/america/america-latina/2019/01/22/mas-de-4-500-personas-fueron-desplazadas-en-uruguay-por-las-inundaciones/|titulo=Más de 4.500 personas fueron desplazadas en Uruguay por las inundaciones|editero=INFOBAE|vidita ye=23ma di januaro 2019}}</ref> * [[10ma di januaro]] - L'[[Organizuro di Amerikana Stati]] deklaras nelegitima la rielekto di [[Nicolás Maduro]] en [[Venezuela]]. * [[11ma di januaro]] - Parlamento di [[Republiko Macedonia]] aprobas chanjar la nomo di la lando a "Republiko Norda Macedonia".<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2019/01/11/parlamento-da-macedonia-fecha-acordo-historico-para-mudar-nome-do-pais.htm|titulo=Parlamento da Macedônia fecha acordo histórico para mudar nome do país |editero=UOL|publikigita ye=11ma di januaro 2019}}</ref> * 11ma di januaro - [[Popul-Republiko Chinia]] anuncas ke semino di [[kotono]] jermifis sur la [[Luno]]. * [[15ma di januaro]] - Atento kontre la [[hotelo]] ''Dusit'' en [[Nairobi]], [[Kenia]], produktas 21 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.abc.es/internacional/abci-shabaab-ataca-complejo-hotelero-nairobi-201901151539_noticia.html|titulo=Un comando yihadista ataca un hotel de lujo en Nairobi|vidita ye=16ma di januaro 2019|editero=ABC|idiomo={{es}}}}</ref> La [[terorismo|terorista grupo]] ''al-Shabab'' asumas l'autoreso dil atento.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/01/explosions-gunfire-heard-kenyan-capital-nairobi-190115130845511.html |titulo=Gunmen storm Nairobi hotel complex |editero=Al Jazeera|publikigita ye=16ma di januaro 2019|vidita ye=25ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di januaro]] - Atento per automobilo-bombo kontre policala skolo en [[Bogota]], [[Kolumbia]], produktas 21 morti e plu kam 80 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://brasil.elpais.com/brasil/2019/01/17/internacional/1547737781_816877.html|titulo=Explosão de carro-bomba em Bogotá deixa mais de 20 mortos em escola policial|editero=El País |publikigita ye=18ma di januaro 2019|vidita ye=11ma di februaro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[18ma di januaro]] - Furteri di kombustivi ruptas fluidokonduktilo qua pose explozas en Tlahuelilpan, en [[Mexikia]]. L'explozo produktas 66 morti e 76 plusa homi vundita. * [[20ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.7 che [[skalo di Richter]] frapas La Serena e [[Coquimbo]] en [[Chili]] e produktas 2 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.ndtv.com/world-news/2-killed-as-magnitude-6-7-earthquake-strikes-chile-1980559|titulo=2 Killed As Magnitude-6.7 Earthquake Strikes Chile |publikigita ye=20ma di januaro 2019 |vidita ye=22ma di januaro 2019}}</ref> * [[25ma di januaro]] - Barilo por kontenar [[fango]] kun rezidui di minerali ruptas en Brumadinho, [[Minas Gerais]], [[Brazilia]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/cotidiano/2019/01/barragem-se-rompe-e-casas-sao-atingidas-em-brumadinho-grande-bh.shtml|titulo=Barragem se rompe e casas são atingidas em Brumadinho, Grande BH|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=25ma di januaro 2019}}</ref> Adminime 201 personi mortas, e 107 plusa homi restas desaparinta, segun statistiki de la 12ma di marto.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Familiares de desaparecidos em Brumadinho protestam contra falta de respostas da Vale|url=https://www1.folha.uol.com.br/cotidiano/2019/03/familiares-de-desaparecidos-em-brumadinho-protestam-contra-falta-de-respostas-da-vale.shtml|publikigita ye=12ma di marto 2019}}</ref> * [[27ma di januaro]] - Terorist-atako an la nordo di [[Burkina Faso]] mortigas 10 personi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=#BREAKING Ten people have been killed in a "terrorist attack" in northern Burkina Faso, West Africa, a security source sayspic.twitter.com/OkAjWcRwjk |editero=AFP news|url=https://twitter.com/AFP/status/1089617418740215809 |publikigita ye=27ma di januaro 2019|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di januaro 2019}}</ref> ===Februaro === * [[3ma di februaro]] - Entraprezisto [[Nayib Bukele]] vinkas prezidantal elekti en [[Salvador]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2019/02/04/nayib-bukele-vence-eleicoes-presidenciais-em-el-salvador.ghtml|titulo=Nayib Bukele vence eleições presidenciais em El Salvador|editero=G1|publikigita ye=4ma di februaro 2019|vidita ye=7ma di februaro 2019}}</ref> * 3ma di februaro - [[Papo Franciskus]] komencas oficala vizito al [[Unionita Araba Emirii]], e divenas l'unesma papo qua vizitas l'[[Araba peninsulo]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Papa Francisco chega aos Emirados Árabes Unidos para visita histórica |url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2019/02/papa-francisco-chega-aos-emirados-arabes-unidos-para-visita-historica.shtml|editero=Folha de S.Paulo|vidita ye=11ma di februaro 2019|publikigita ye=3ma di februaro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[5ma di februaro]] - En 7 vilaji de la stato Zamfara, [[Nigeria]], armizita grupi ocidas 26 personi per pafado.<ref>{{Extera ligilo|url=https://thedefensepost.com/2019/02/05/nigeria-gunmen-kill-26-zamfara-mada-bukkuyum/|titulo=Gunmen kill 26 in seven villages in Zamfara state, northwest Nigeria|editero=The Defense Post|publikigita ye=5ma di februaro 2019}}</ref> * [[6ma di februaro]] - [[Norda Macedonia]] signatas interkonsento pri lua membresko en [[NATO]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/02/north-macedonia-signs-accord-join-nato-russian-concerns-190206172957496.html|titulo=North Macedonia signs accord to join NATO amid Russian concerns|editero=Al Jazeera|publikigita ye=6ma di februaro 2019|vidita ye=7ma di februaro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di februaro]] - Republiko Macedonia chanjas lua nomo a [[Norda Macedonia]], por finar disputo kun [[Grekia]] e posibligar lua eniro en [[NATO]] ed en l'[[Europana Uniono]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=Macedonia officially changes name to North Macedonia, drawing line under bitter dispute|url=https://edition.cnn.com/2019/02/13/europe/north-macedonia-name-change-intl/index.html|publikigita ye=13ma di februaro 2019|vidita ye=16ma di februaro 2019|editero=CNN|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di februaro]] - En Pulwama, [[Kashmir]], adminime 44 policisti ocidesas pro atento per automobilo-bombo. La terorista grupo ''Jaish-e-Mohammad'' asumas l'autoreso dil atako.<ref>{{Extera ligilo|url=https://veja.abril.com.br/mundo/atentado-suicida-na-caxemira-indiana-deixa-34-mortos/|titulo=Atentado suicida na Caxemira indiana deixa ao menos 44 mortos|editero=Veja|vidita ye=19ma di februaro 2019|publikigita ye=14ma di februaro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[23ma di februaro]] - Eventas general elekti en [[Nigeria]], inkluzite por prezidanto. [[Muhammadu Buhari]] rielektesas. * 23ma di februaro- [[Venezuela]] ruptas diplomacala relati kun [[Kolumbia]]. * [[26ma di februaro]] - [[India]]n aer-armeo bombardas supozata entreno-loki di teroristi en Muzaffarabad e Chakothi, an la regiono [[Azad Kashmir]], ed anke en Balakot, omni en [[Pakistan]]. Segun Indiani, l'ataki mortigis cirkume 300 teroristi. * [[27ma di februaro|27ma]] til la [[28ma di februaro]] - [[Donald Trump]] renkontras [[Kim Jong-un]] en [[Vietnam]]. ===Marto === * [[3ma di marto]] - [[Tornado]] frapas [[Alabama]], [[Usa]], e produktas adminime 23 morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Tornado deixa pelo menos 23 pessoas mortas no Alabama|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2019/03/04/tornado-deixa-pelo-menos-23-pessoas-mortas-no-alabama.htm |editero=UOL|vidita ye=4ma di marto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * 3ma di marto - Senkrua [[kosmoprobilo]] ''Space X'' sucese garas che [[Staciono Kosmala Internaciona]]. * [[5ma di marto]] - En [[Berlin]], mediki informas pri la duesma kazo konocita en ke la simptomi di [[HIV]] desaparis en ula malado. * [[6ma di marto]] - [[Venezuela]] ekpulsas Germana ambasadisto. * [[10ma di marto]] - Aviono [[Boeing 737]] de ''Ethiopian Airlines'' falas 6 minuti pos departar de [[Addis Ababa]]. Omna 157 personi ennave mortas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Avião com 157 pessoas a bordo cai na Etiópia| url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2019/03/10/aviao-com-157-pessoas-a-bordo-cai-na-etiopia.htm|editero=UOL|vidita ye=10ma di marto 2019}}</ref> * [[15ma di marto]] - Du atenti per pafado kontre [[moskeo|moskei]] en [[Christchurch]], [[Nova-Zelando]], produktas 49 morti e 48 plusa homi vundita. Tri viri ed 1 muliero arestesas pos l'atenti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2019/03/mesquita-na-nova-zelandia-sofre-ataque-a-tiros.shtml|titulo=Ataque a tiros em mesquitas na Nova Zelândia deixa 49 mortos|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=15ma di marto 2019|vidita ye=15ma di marto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * 15ma di marto - [[Ciklono]] ''Idai'' terovenas en [[Mozambik]], efektigas grandega destruktado e produktas adminime 222 morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Passagem do ciclone Idai pelo sudeste da África deixa 222 mortos |url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2019/03/18/passagem-do-ciclone-idai-pelo-sudeste-da-africa-deixa-222-mortos.htm|editero=UOL|vidita ye=18ma di marto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[18ma di marto]] - Tram-atento en [[Utrecht]], ([[Nederlando]]). * [[19ma di marto]] - Pluvego qua komencis ye la 17ma di marto efektigas rapida inundadi en la provinci Golestan, Fars, Mazandaran, Khuzestan, Lorestan e Ilam, en [[Iran]]. Til la 5ma di aprilo trovesos 70 morti e 791 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Iran calls emergency in flood-threatened southwest province|url=https://www.reuters.com/article/us-iran-floods/iran-calls-emergency-in-flood-threatened-southwest-province-idUSKCN1RB0F3 |website=Reuters}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://au.news.yahoo.com/iran-floods-death-toll-reaches-70-204719221--spt.html|titulo=Iran floods death toll reaches 70|website=au.news.yahoo.com}}</ref><ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=5ma di aprilo 2019|website=France 24|url=https://www.france24.com/en/20190405-iran-floods-death-toll-reaches-70|titulo=Iran floods death toll reaches 70}}</ref> Segun statistiki, Golestan recevis dum un dio 70% de la pluvo-quanto expektata por omna yaro.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2019/04/06/world/middleeast/iran-floods-evacuations.html|titulo=Flooding Displaces Tens of Thousands in Iran. And More Rain Is Forecast.|editero=The New York Times|vidita ye=7ma di aprilo 2019|publikigita ye=6ma di aprilo 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Nursultan Äbişulı Nazarbayev|Nursultan Nazarbayev]] renuncas la prezidanteso di [[Azerbaijan]]. [[Qasım-Jomart Kemelulı Toqayev|Qasım-Jomart Toqayev]] asumas provizore la chefeso di stato.<ref>{{Extera ligilo| url =https://www.bbc.com/news/world-asia-47638619|titulo=Nursultan: Kazakhstan renames capital Astana after ex-president|editero=BBC| publikigita ye=20ma di marto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di marto]] - [[Michel Temer]], ex-prezidanto di [[Brazilia]] arestesas en [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/politica/ultimas-noticias/2019/03/21/temer-e-amigo-atuam-em-organizacao-criminosa-ha-mais-de-40-anos-diz-mpf.htm|titulo=Temer lidera organização há 40 anos, diz MP: "estranho seria não ser preso |editero=UOL|vidita ye=21ma di marto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * 21ma di marto - Explozo che kemial industrio en [[Jiangsu]], [[Popul-Republiko Chinia]], produktas adminime 78 morti e plu kam 600 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2019/03/26/Death-toll-rises-to-78-in-Chinese-chemical-plant-explosion/1601553571988/ |titulo=Death toll rises to 78 in Chinese chemical plant explosion |editero=UPI |publikigita ye=26ma di marto 2019 |vidita ye=30ma di marto 2019 }}</ref> * [[23ma di marto]] - En [[London]], cirkume {{formatnum:1000000}} personi marchas kontre "[[Brekiro]]".<ref>{{Extera ligilo|titulo=Brexit march: '1 million' rally for people's vote - live updates|url=https://www.theguardian.com/politics/live/2019/mar/23/brexit-hundreds-of-thousands-expected-to-march-for-peoples-vote-london-live-updates?page=with:block-5c9672f6e4b0e8eadf783039#block-5c9672f6e4b0e8eadf783039 |publikigita ye=23ma di marto 2019|editero=The Guardian|vidita ye=23ma di marto 2019}}</ref> * [[18ma di marto]] - [[Ciklono]] ''Idai'' frapas [[Mozambik]], e produktas 446 morti en ca lando. Anke [[Zimbabwe]] e [[Malawi]] frapesas da tempesti qui akompanis la ciklono.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/pt-002/ciclone-idai-causa-mortes-e-destrui%C3%A7%C3%A3o/g-47967402|titulo=Ciclone Idai causa mortes e destruição|editero=DW|publikigita ye=18ma di marto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref><ref>{{extera ligilo |url=https://exame.com/mundo/numero-de-mortos-por-ciclone-em-mocambique-chega-a-446/ |titulo=Número de mortos por ciclone em Moçambique chega a 446|editero=Exame|publikigita ye=24ma di marto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di marto]] - [[Zuzana Čaputová]] elektesas kom unesma prezidantino di [[Slovakia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Eslováquia elege mulher à presidência pela primeira vez |url=https://universa.uol.com.br/noticias/afp/2019/03/31/eslovaquia-escolhe-a-mudanca-e-elege-mulher-a-presidencia.htm|editero=UOL|vidita ye=1ma di aprilo 2019|publikigita ye=31ma di marto 2019}}</ref> ===Aprilo === * [[2ma di aprilo]] - [[Abdelaziz Bouteflika]] renuncas la prezidanteso di [[Aljeria]], pos intensa populala protesti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2019/apr/02/algeria-latest-news-president-abdelaziz-bouteflika-resigns|titulo= Algerian president Abdelaziz Bouteflika resigns after 20 years|publikigita ye=2ma di aprilo 2019|vidita ye=2ma di aprilo 2019|editero=The Guardian}}</ref> * [[9ma di aprilo]] - Eventas parlamentala elekti en [[Israel]] por omna 120 sidili de la ''Knesset'' (parlamento). La partiso ''Likud'' formacas majoritato kun altra partisi, e [[Benjamin Netanyahu]] restas chefministro. * [[10ma di aprilo]] - Nova [[homo|homala speco]], ''Homo luzonensis'' deskovresas che l'insulo [[Luzon]], en [[Filipini]].<ref>{{Extera ligilo|autoro=Carl Zimmer |titulo=A New Human Species Once Lived in This Philippine Cave - Archaeologists in Luzon Island have turned up the bones of a distantly related species, Homo luzonensis, further expanding the human family tree. |url=https://www.nytimes.com/2019/04/10/science/homo-luzonensis-philippines-evolution.html |publikigita ye=10ma di aprilo 2019 |editero=The New York Times |vidita ye=10ma di aprilo 2019 }}</ref> * [[11ma di aprilo]] - [[Julian Assange]], kunfondinto di [[Wikileaks]], arestesas en [[London]]. * [[15ma di aprilo]] - Incendio destruktas tekto e [[pinaklo]] di la [[katedralo]] di Nia Damo, en [[Paris]], [[Francia]].<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.foxnews.com/world/massive-fire-breaks-out-in-notre-dame-cathedral-in-paris|titulo=Massive fire breaks out in Notre Dame Cathedral in Paris|editero=Fox News|publikigita ye=15ma di aprilo 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di aprilo]] - [[Alan García]], ex-prezidanto di [[Peru]], pafas kontre lua kapo en [[Lima]] pos recevar aresto-komuniko, e mortas minuti pos arivar la hospitalo ''José Casemiro Ulloa''.<ref name="Folha">{{Extera ligilo|titulo=Ex-presidente do Peru se suicida após ordem de prisão no caso Odebrecht |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2019/04/17/morre-ex-presidente-do-peru-suicidio-ordem-de-prisao-odebrecht.htm|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=17ma di aprilo 2019|idiomo={{pt}}}}</ref><ref name="Perú21">{{Extera ligilo|url=https://peru21.pe/politica/alan-garcia-murio-dispararse-cabeza-472624|titulo=Alan García murió tras dispararse en la cabeza antes de ser detenido [VIDEO] |editero=Perú 21|publikigita ye=17ma di april 2019|idiomo={{es}}}}</ref> * 17ma di aprilo - Eventas generala elekti en [[Indonezia]], e la partiso dil prezidanto [[Joko Widodo]] esas plu bone votata kam l'antea elekto di 2014.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/ruling-coalition-on-track-to-win-most-seats-in-early-counts|titulo=Ruling coalition on track to win most seats in early counts|editero=The Straits Times|publikigita ye=17ma di aprilo 2019}}</ref> * [[21ma di aprilo]] - Koordinita atenti per bombo-homi kontre 3 hoteli e 3 [[katolikismo|katolika kirki]] en [[Colombo]], Katana e [[Batticaloa]] en [[Sri-Lanka]] produktas 259 morti<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/04/sri-lanka-revises-bombings-death-toll-100-190425193421379.html |titulo=Sri Lanka revises bombings death toll down by 100|editero=Al Jazeera|publikigita ye=25ma di aprilo 2019|vidita ye=30ma di aprilo 2019 |idiomo={{en}}}}</ref> e plu kam 500 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Death toll from Easter Sunday attacks climbs to 321|url=http://www.adaderana.lk/news/54578/death-toll-from-easter-sunday-attacks-climbs-to-321|editero=ADAderana|publikigita ye=23ma di aprilo 2019 |vidita ye=30ma di aprilo 2019|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://asiatimes.com/2019/12/sri-lanka-intel-chief-sacked-over-easter-attacks/#|titulo=Sri Lanka intel chief sacked over Easter attacks|editero=Asia Times|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di decembro 2019}}</ref>. * 21ma di aprilo - [[Jiří Procházka (MMA-luktisto)|Jiří Procházka]] divenas championo di [[MMA]]-konkurso [[Rizin Fighting Federation|''Rizin FF'']]. * 21ma di aprilo - Komediisto [[Volodimir Olexandrovich Zelenskiy|Volodimir Zelenskiy]] elektesas prezidanto di Ukraina. * [[22ma di aprilo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.1 che [[skalo di Richter]] ed epicentro en San Marcelino, insulo [[Luzon]], [[Filipini]], produktas 18 morti e 282 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Death toll from Luzon earthquake rises to 16 |url=https://www.rappler.com/nation/228803-death-toll-luzon-earthquake-april-23-2019|vidita ye=24ma di aprilo 2019|editero=Rappler}}</ref> * [[28ma di aprilo]] - Eventas general elekti en [[Hispania]]. Partiso PSOE, de la chefministro [[Pedro Sánchez Pérez-Castejón]] elektas 123 de la 350 deputati,<ref>{{Extera ligilo|url=https://elpais.com/politica/2019/04/30/actualidad/1556602394_828627.html|titulo=Directo | Reacciones y pactos tras las elecciones ordinares|editero=El País|vidita ye=30ma di aprilo 2019|publikigita ye=30ma di aprilo 2019|idiomo={{es}}}}</ref> e 121 sidili en la Senato, de la 208 disputata. * [[30ma di aprilo]] - Imperiestro [[Akihito]] abdikas la trono di [[Japonia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Emperor Akihito becomes nomo Japanese monarch to abdicate in 200 years|url=https://edition.cnn.com/2019/04/29/asia/japan-imperial-abdication-akihito-reiwa-intl/index.html?fbclid=IwAR2s0KgflruLXvfVoXvWtC3YZixqUSOYQuB57HCwhZ892xN2Kq9lFFEkl1M |editero=CNN|publikigita ye=30ma di aprilo 2019|vidita ye=30ma di aprilo 2019}}</ref> * 30ma di aprilo - [[Juan Guaidó]], chefo dil opozantaro en [[Venezuela]], probas revokar [[Nicolás Maduro]] de la prezidanteso. ===[[Mayo]] === * [[1ma di mayo]] - [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] signatas lego qua posibligas Rusa autoritati modifikar la trafiko di informi tra l'interreto. Segun l'autoritati to diminutos la dependo de stranjera serveri ed augmentos la sekureso di Rusa interreto. * [[3ma di mayo]] - La quanto di morti dal [[ebolaviruso]] en [[Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], superiras 1000 personi. * [[5ma di mayo]] - Acidento kun [[aviono]] [[Sukhoi Superjet 100]] de la kompanio [[Aeroflot]] dum la terveno che l'aeroportuo ''Sheremetyevo'' en [[Moskva]] produktas la morto di 41 ek la 78 personi en nave.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-48171392|titulo=Aeroflot plane crash: 41 killed on Russian jet|publikigita ye=6ma di mayo 2019 |vidita ye=6ma di mayo 2019|editero=BBC News|idiomo={{en}}}}</ref> * [[6ma di mayo]] - [[Interna milito di Siria]]: [[Siria]]na trupi lansas granda atako kontre la lasta fortifikuri del opozanta grupi en la lando.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/us-syria-security-northwest-explainer/explainer-why-the-war-in-syrias-idlib-escalated-again-idUSKCN1SF0P7|titulo=Explainer: Why the war in Syria's Idlib escalated again|publikigita ye=9ma di mayo 2019|idiomo={{en}}|editero=Reuters}}</ref> * [[17ma di mayo]] - Samasexua mariajo legaleskas dal parlamento di [[Taiwan]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Taiwan gay marriage: Parliament legalises same-sex unions|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-48305708 |publikigita ye=17ma di mayo 2019 |editero=BBC News |vidita ye=17ma di mayo 2019 }}</ref> * [[19ma di mayo]]] - Che drinkeyo en [[Belém]], [[Brazilia]], 11 personi ocidesas per pafado en la kapo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Chacina em bar deixa 11 mortos em Belém|url=https://g1.globo.com/pa/para/noticia/2019/05/19/tiroteio-em-bar-deixa-mortos-em-belem.ghtml|editero=G1|publikigita ye=19ma di mayo 2019|vidita ye=20ma di mayo 2019}}</ref> * [[23ma di mayo]] - La partiso BJP dil chefministro [[Narendra Modi]] obtenas 303 ek 543 sidili dil parlamento, e lua koalisuro obtenas 353 ek la 543.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Complete guide to 2019 Lok Sabha election results: Seat by seat, state by state, party by party|url=https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha-2019/story/lok-sabha-polls-complete-results-party-state-constituency-seat-full-guide-all-you-need-to-know-1533514-2019-05-24|publikigita ye=24ma di mayo 2019|editero=India Today news|vidita ye=25ma di mayo 2019}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=Indian elections' results from ECI official website|url=http://results.eci.gov.in/pc/en/partywise/index.htm|publikigita ye=24ma di mayo 2019|editero=ECI (Election Commission of India)|vidita ye=25ma di mayo 2019}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=India election results 2019: Narendra Modi secures landslide win|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-48347081 |publikigita ye=23ma di mayo 2019 |editero=BBC News |vidita ye=23ma di mayo 2019}}</ref> * [[24ma di mayo]] - [[Theresa May]], chefministrino dil [[Unionita Rejio]], anuncas ke el renuncos la chefeso dil Konservema partiso ye la [[7ma di junio]] 2019. * [[26ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.0 che [[skalo di Richter]] frapas la regiono Loreto, en [[Peru]], e produktas adminime 1 morto e 26 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Peru earthquake: Huge 8.0 magnitude earthquake felt as far as Brazil, Colombia and Ecuador|url=https://www.express.co.uk/news/world/1132208/earthquake-peru-today-latest-update-USGS-magnitude-8-tsunami-warning-centre-lacunas?fbclid=IwAR31sCS5U722pIigQC-ggivGpCoZNMJtap94qjPUbz2jV3oAHupzZe2DWjs |editero=Express.co.uk|publikigita ye=26ma di mayo 2019|vidita ye=27ma di mayo 2019|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2019/05/terremoto-no-peru-deixa-ao-menos-um-morto-e-26-feridos.shtml?loggedpaywall|titulo=Terremoto no Peru deixa ao menos um morto e 26 feridos|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=27ma di mayo 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[27ma di mayo]] - [[Donald Trump]] vizitas imperiestro [[Naruhito]] en [[Japonia]]. ===[[Junio]] === * [[3ma di junio|3ma]] til la [[5ma di junio]] - [[Donald Trump]] vizitas [[Unionita Rejio]]. * 3ma di junio - En [[Sudan]], armeo pafas e mortigas adminime 35 personi dum protesti kontre l'autoritatemeso e la korupto di la guvernerio. * [[5ma di junio]] - Eventas general elekti en [[Dania]]. La koalisuro di socialdemokrati e partisi de sinistra obtenas 93 ek la 179 sidili dil parlamento. * [[6ma di junio]] - [[Afrikana Uniono]] suspensas la membreso di [[Sudan]], pos la mortigo di dozeni di personi dum protesti en [[Khartoum]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-48545543|editero=BBC|titulo=Sudan crisis: African Union membership suspended|publikigita ye=6ma di junio 2019}}</ref> * [[7ma di junio]] - [[Theresa May]], chefministrino dil [[Unionita Rejio]], renuncas la chefeso dil Konservema partiso. * 7ma di junio til la [[7ma di julio]] - En [[Francia]], eventas [[Mondala Kupo di Futbalo]] por mulieri. [[Usa]] vinkas la konkurso. * [[12ma di junio]] - En [[Equador]], samasexua mariajo legaleskas.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-corte-constitucional-ecuador-aprueba-matrimonio-personas-mismo-sexo-20190612225045.html|titulo=La Corte Constitucional de Ecuador aprueba el matrimonio entre personas del mismo sexo|editero=Europa Press|publikigita ye=12ma di junio 2019|vidita ye=12ma di julio 2019|idiomo={{es}}}}</ref> * [[17ma di junio]] - Dum [[futbalo]]-partio en [[Borno]], [[Nigeria]], tri suocidint atakeri explozas su, mortigas 30 personi e vundas plusa 40 homi. * [[19ma di junio]] - Quar viri akuzesas pri mortigo di 298 vehanti dil [[Aviaco MH17 di Malayan Aerlinei|aviaco MH17]] de ''Malaysia Airlines'', pafita infre super [[Ukraina]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-48691488|titulo=MH17: Four charged with shooting down plane over Ukraine|publikigita ye=19ma di junio 2019|vidita ye=19ma di junio 2019|editero=BBC News}}</ref> * [[20ma di junio]] - [[Droneo]]* (senkrua [[aeronavo]], fore distante kontrolata) de [[Usa]] modelo RQ-4 ''Global Hawk'' pafesas infre super la [[stretajo di Hormus]], pos ke [[Iran]] akuzis ol pri violacar lua aerala frontiero.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Iran says it's 'completely ready for war' after US military confirms it shot down American drone|url=https://abcnews.go.com/International/iran-shoots-american-drone-international-airspace-us-official/story?id=63825990|editero=ABC News|publikigita ye=20ma di junio 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di junio]] - Suocidint atako kontre [[moskeo]] en [[Baghdad]] produktas du morti e plu kam 10 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Atentado suicida contra mesquita xiita deixa dois mortos no Iraque |url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2019/06/21/atentado-suicida-contra-mesquita-xiita-deixa-dois-mortos-no-iraque.htm|editero=UOL|vidita ye=21ma di junio 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[25ma di junio]] til [[agosto]] - Komencas [[musono|musona]] inundadi en [[Assam]], [[India]]. Til la [[10ma di julio]], {{formatnum:207100}} personi afektesos en 11 distrikti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=India - 3 Dead in Assam as Flood Situation Worsens|url=http://floodlist.com/asia/india-assam-second-wave-flood-july-2019|editero=Floodlist|publikigita ye=11ma di julio 2019|vidita ye=14ma di julio 2019}}</ref> L'inundadi anke produktos adminime 47 morti en [[Nepal]] ed afektos plu kam 1800 vilaji en Assam, segun statistiki de la 14ma di julio.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-48979668|titulo=Monsoon kills dozens in Nepal, India and Bangladesh|editero=BBC|publikigita ye=14ma di julio 2019}}</ref> Til la 5ma di agosto, l'inundadi afektos {{formatnum:42921}} personi e produktos 91 morti en Assam.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.indiatoday.in/india/story/monsoon-rains-assam-flood-toll-rises-1577590-2019-08-06 |titulo=Assam flood situation improving, toll rises to 91 |editero=India Today|publikigita ye=6ma di agosto 2019|vidita ye=7ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[27ma di junio]] - En [[Rusia]], aviono Antonov An-24 de ''Angara Airlines'' kolizionas kontre edifico dum departo del [[aeroportuo]] di Nizhneangarsk, kun 47 personi en nave. La pilotisto e la flugo-injenioro mortas, e 22 plusa homi vundesas. * [[28ma di junio]] - Pos 20-yara negocii, [[Mercosur]] ed [[Europana Uniono]] signatas komercala pakto.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Mercosul e União Europeia fecham acordo de livre-comércio após 20 anos de negociação|url=https://www1.folha.uol.com.br/mercado/2019/06/mercosul-e-uniao-europeia-fecham-acordo-de-livre-comercio.shtml|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=28ma di junio 2019|vidita ye=7ma di julio 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di junio]] - Prezidanti [[Donald Trump]] de Usa, [[Moon Jae-in]] de [[Sud-Korea]] e [[Kim Jong-un]] de [[Nord-Korea]] renkontras che sekureso-areo [[Panmunjon]], an la frontiero inter le du Korea. Trump divenas l'unesma Usana prezidanto qua eniras Nord-Korea tra Panmunjon.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/us-northkorea-usa/trump-sets-foot-in-north-korea-agrees-with-kim-to-resume-talks-idUSKCN1TV00R|titulo=Trump sets foot in north korea; Kim visits Freedom House|publikigita ye=30ma di junio 2019|idiomo=en|website=reuters.com}}</ref> ===[[Julio]] === * Segun meteorologiisti, ca monato esis la maxim varma ulatempe mezurata en la historio. Antee, la maxim varma monato enrejistrata esis julio [[2016]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.parismatch.com/Actu/Environnement/Juillet-2019-est-le-mois-le-plus-chaud-jamais-mesure-sur-Terre-1640850?fbclid=IwAR00-zle8Z9h9KQ9MSWgJPcBKf5JnRXOiHRaM4D1XOn9rvEKvkEKo-ntGpw#utm_term=Autofeed&utm_medium=Social&xtor=CS2-26&utm_source=Facebook&Echobox=1565005631 |titulo=Juillet 2019 est le mois le plus chaud jamais mesuré sur Terre|editero=Paris Match|publikigita ye=5ma di agosto 2019|idiomo={{fr}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=July confirmed as hottest month on record|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-49238745|editero=BBC|publikigita ye=5ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1ma di julio]] - Pos 30 yari, [[Japonia]] rikomencas chasar [[baleno|baleni]]. * 1ma di julio - [[Laurentino Cortizo]] divenas prezidanto di [[Panama]]. * [[7ma di julio]] - En [[Francia]], finas [[Mondala Kupo di Futbalo]] por mulieri. [[Usa]]na esquado vinkas. * [[8ma di julio]] - [[Kyriakos Mitsotakis]] divenas chefministro di [[Grekia]]. * [[10ma di julio]] - La lasta automobilo ''Käfer'' de [[Volkswagen]] fabikesas en [[Puebla, Puebla|Puebla]], [[Mexikia]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.sinembargo.mx/13-07-2019/3611865|titulo=De los nazis a los hippies: el fin de la ruta del escarabajo se dio en México, donde se reprodujo por miles|editero=sinembargo.mx|publikigita ye=10ma di julio 2019|idiomo={{es}}}}</ref> * [[12ma di julioa]] - Atento per automobilo-bombo che hotelo ''Asasey'' en [[Kismayo]], [[Somalia]], produktas adminime 26 morti. Mohamedana grupo ''al-Shabaab'' asumas responso pri l'atento.<ref>{{Extera ligilo|editero=BBC News|titulo=Kismayo attack: At least 26 dead as gunmen storm Somali hotel |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-48969781|publikigita ye=13ma di julio 2019 |vidita ye=13ma di julio 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[18ma di julio]] - Incendio premeditita che l'ateliero cinematografala ''Kyoto Animation'' produktas adminime 35 morti en [[Kyoto]], [[Japonia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Kyoto Animation studio fire: more than 20 dead after arson attack in Japan|url=https://www.theguardian.com/world/2019/jul/18/dead-suspected-arson-attack-kyoto-animation-japan|editero=The Guardian|publikigita ye=18ma di julio 2019 |vidita ye=18ma di julio 2019}}</ref> * [[24ma di julio]] - [[Boris Johnson]] divenas chefministro dil [[Unionita Rejio]]. * [[26ma di julio]] til la [[11ma di agosto]] - [[Tot-Amerika Ludi]] eventas en [[Lima]], [[Peru]]. ===[[Agosto]] === * [[2ma di agosto]] - Kanadana Burma-boxisto [[Dave Leduc]] divenis mondala championo di [[WLC]]. * [[3ma di agosto]] - Viro eniras pafante en [[supermerkato]] ''Walmart'' che [[El Paso]], [[Texas]], e produktas adminime 22 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://twitter.com/EPPOLICE/status/1158420637955833856|titulo=Just after 1000 another victim passed away. The total is now at 22|autoro=EL PASO POLICE DEPT|publikigita ye=5ma di agosto 2019}}</ref> FBI inquestas se la motivo dil atako esus odio kontre enmigranti. * [[4ma di agosto]] - En [[Dayton, Ohio]], dek personi mortas pro pafado, inkluzite la pafero, e 27 plusa homi vundesas, precize 13 hori pos la pafado en [[El Paso]], [[Texas]].<ref>{{Extera ligilo|editero=USA Today|titulo=In Dayton, 32 seconds that changed everything|publikigita ye=8ma di agosto 2019|autoro=Amber Hunt| idiomo={{en}}|url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2019/08/08/dayton-ohio-shooting-32-seconds-changed-everything/1951923001/}}</ref> * [[5ma di agosto]] - En [[Hong-Kong]] eventas la maxim granda striko e strada protesti pos 1967. * 5ma di agosto - [[India]] revokas parto de lua [[konstituco]] qua donis autonomio a [[Kashmir]].<ref>{{Extera ligilo| url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-49231619 |titulo=Article 370: India strips disputed Kashmir of special status |editero=BBC |vidita ye=5ma di agosto 2019}}</ref> * [[10ma di agosto]] - [[Kamiono]] transportante fuelo explozas en Morogoro, [[Tanzania]], e produktas adminime 89 morti e dozeni pluza homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.thecitizen.co.tz/news/Death-toll-in-Tanzania-fuel-tanker-tragedy-climbs-to-89/1840340-5236502-ih6lfk/index.html|titulo=Death toll in Tanzania fuel tanker tragedy climbs to 89|surnomo=Msowoya|nomo=Tumaini|publikigita ye=15ma di agosto 2019|website=The Citizen|editero=Mwananchi Communications |loko==Tanzania|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di agosto]] - Segun raporti publikigata ta dio, 114 personi, di qui 57 en [[Kerala]], 30 en [[Karnataka]] e 27 en [[Maharashtra]] mortabis pro [[musono|musonal]] inundadi en [[India]]. Adminime 227 personi mortis en tota [[India]], [[Bangladesh]], [[Pakistan]] e [[Nepal]].<ref>{{Extera ligilo|editero=CNN |publikigita ye=11ma di agosto 2019 |vidita ye=11ma di agosto 2019|titulo=More than 100 are dead as heavy monsoon rains batter India|autoro=Sugam Porkharel ed Ivana Kottasova |url=https://edition.cnn.com/2019/08/11/asia/monsoon-india-deaths/index.html?utm_content=2019-08-11T16%3A30%3A14&utm_medium=social&utm_term=link&utm_source=fbCNN&fbclid=IwAR0ZdoleE64QcHjPFe9c2b5jP6ZzmOQVklN9dSzrTjGMrJkiAyApXgk611M}}</ref> * [[18ma di agosto]] - En [[Islando]], 100 ambiental aktivisti ed autoritati kunsidas por celebrar 'funeralo' dil [[glaciero]] Okjökull, qua liquidigesis komplete pro [[globala varmesko]]. Antee, ol kovris 15,5 km².<ref>{{Extera ligilo|editero=Huffington Post.com|publikigita ye=19ma di agosto 2019|vidita ye=19ma di agosto 2019|titulo=Iceland Holds Funeral Honoring Glacier That Melted Away|url=https://www.huffpost.com/entry/okjokull-glacier-funeral_n_5d5abf64e4b0eb875f271eb3?utm_campaign=hp_fb_pages&ncid=fcbklnkushpmg00000013&utm_source=politics_fb&utm_medium=facebook&section=politics&fbclid=IwAR2xJnM4kAXDTUGl1oalPisJiFqQWtSF8WVjBA2eK4OOfC_nRk5GzcVREU8|autoro=David Moye}}</ref> * [[19ma di agosto]] - En [[Brazilia]], fuligino kreita dum incendii che Amazoniana [[foresto]] mixas kun humida nubi e kovras urbo [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]]. Posdimezo, la cielo dil urbo divenas komplete obskura.<ref>{{Extera ligilo|url=https://oglobo.globo.com/sociedade/fenomeno-otico-que-escureceu-sp-uma-das-consequencias-das-queimadas-na-amazonia-23891542|titulo=Fenômeno ótico que escureceu SP é uma das consequências das queimadas na Amazônia|editero=O Globo|publikigita ye=19ma di agosto 2019|vidita ye=25ma di agosto 2019}}</ref> * [[21ma di agosto]] - [[Giuseppe Conte]], chefministro di [[Italia]], renuncas.<ref>{{Extera ligilo|editero=CNN|publikigita ye=21ma di agosto 2019|titulo=Italy's Prime Minister Giuseppe Conte resigns, attacks Salvini as 'irresponsible'|idiomo={{en}}|url=https://edition.cnn.com/2019/08/20/europe/italy-prime-minister-giuseppe-conte-intl/index.html?utm_medium=social&utm_term=link&utm_content=2019-08-20T14%3A09%3A31&utm_source=fbCNNi&fbclid=IwAR2fl1-hql4Gu2KSI8Jww0lrOpM1Pfw58RFymsivbmJf2zBtezYO6HzjINk |autoro=Livia Borghese, Ivana Kottasova, Kara Fox=}}</ref> * [[23ma di agosto]] - Dum kunveno di chefi di stato e guvernerio del grupo [[G7]], [[Angela Merkel]] ed [[Emmanuel Macron]] deskriptas incendii en Amazonana foresto kom 'internaciona urjanteso'.<ref>{{Extera ligilo|editero=BBC News|titulo=Amazon fires: Merkel and Macron urge G7 to debate 'emergency' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-49443389|publikigita ye=23ma di agosto 2019|vidita ye=23ma di agosto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[30ma di agosto]] til [[oktobro]] - [[Petrolo]] qua posible likis de neidentifikita [[petrolonavo]] komencas aparar en plaji di ok ek la 9 stati de la [[Nord-estala regiono (Brazilia)|Nord-estala regiono]] di [[Brazilia]]. Dum la sequanta dii ol ank atingos stato [[Bahia]], e minacos plaji ube [[marala tortugo|marala tortugi]] ovifas, [[Koralio-rifo|koralio-rifi]] e turistala loki. En oktobro, plu kam 200 plaji en 77 municipi ja atingesis.<ref>{{Extera ligilo|titulo=El misterio de las masivas manchas de petróleo que provocaron una crisis inédita en las playas de Brasil|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-50161566|publikigita ye=23ma di oktobro 2019|vidita ye=24ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=Una mancha de petróleo llega a la bahía brasileña de Todos los Santos, la segunda más grande del mundo |url=https://elpais.com/sociedad/2019/10/18/actualidad/1571359180_891563.html |editero=El País|publikigita ye=18ma di oktobro 2019|vidita ye=22ma di oktobro 2019|issn=1134-6582|idiomo={{es}}|autoro=Joana Oliveira}}</ref> ===[[Septembro]] === * [[1ma di septembro]] - [[Uragano]] ''Dorian'' frapas [[Bahama]], per venti di 185 milii/h (plu kam 290 km/h), efektigas inundadi e granda destruktadi,<ref>{{Extera ligilo|editero=Los Angeles Times|publikigita ye=1ma di septembro 2019 |vidita ye=1ma di septembro 2019|titulo=Hurricane Dorian makes landfall in the Bahamas as dangerous Category 5 storm|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2019-09-01/northern-bahamas-hunkers-down-as-hurricane-dorian-closes-in}}</ref> e produktas adminime 43 morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Dorian deixa 43 mortos e rastro de devastação nas Bahamas|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2019/09/07/dorian-deixa-43-mortos-e-rastro-de-devastacao-nas-bahamas.htm |editero=UOL |publikigita ye=7ma di septembro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2ma di septembro]] - Fairo sur la batelo ''MV Conception'' proxim l'insulo Santa Cruz, [[Kalifornia]], produktas adminime 52 morti. Tri semani pose, ankore 1300 personi restas desaparinta.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2019/09/22/americas/east-grand-bahama-us-medics-and-survivor/index.html |titulo=In this crippled part of the Bahamas, US medics can smell more bodies than they can find|editero=CNN.com |publikigita ye=22ma di septembro 2019|vidita ye=28ma di septembro 2019}}</ref> * [[5ma di septembro]] til la[[9ma di septembro]] - [[Ido-konfero 2019|Ido-konfero]] eventas en [[Berlin]], [[Germania]]. * [[6ma di septembro]] - [[India]]na kosmosondilo ''Chandrayaan-2'' kolizionas kontre la [[luno]].<ref>{{Extera ligilo|editero=Business Insider|autoro=Morgan McFall Johnsen e Dave Mosher|url=https://www.businessinsider.com/india-lost-contact-with-moon-lander-indicating-crash-2019-9?utm_content=buffer91dbc&utm_medium=social&utm_source=facebook.com&utm_campaign=buffer-bi&fbclid=IwAR28IRjH8hD8kvD2CMTjllC92pIXSqXP1cBqYjKC_llp4Qw93couGcy5mqE |titulo=India lost contact with its moon lander, and an astronomer thinks the spacecraft crashed into the lunar surface|publikigita ye=6ma di septembro 2019}}</ref> * [[9ma di septembro]] - [[Tifono]] ''Faxai'' frapas [[Japonia]] per 180 km/h-a venti, efektigas destruktado che [[metropolala regiono]] di [[Tokyo]], produktas 3 morti e vundas cirkume 40 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/09/09/national/typhoon-faxai/#.XYNcmqTQgdU |titulo=Powerful Typhoon Faxai kills three, injures 40 and wreaks havoc on Tokyo transport system |editero=The Japan Times|publikigita ye=9ma di septembro 2019|vidita ye=19ma di septembro 2019}}</ref> * [[11ma di septembro]] - [[Astronomio|Astronomi]] anuncas dekekteso di [[aquo]] che atmosfero dil exoplaneto ''K2-18b'', unesmafoye detektata en planeto exter la [[sunala sistemo]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2019/09/nomo-water-found-in-habitable-exoplanets-atmosphere-hubble-kepler-k2-18b/ |titulo=Water found on a potentially life-friendly alien planet |editero=National Geographic |publikigita ye=11ma di septembro 2019 |idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di septembro]] - Adminime 11 personi mortas pro incendio en privata [[hospitalo]] che [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://brasil.elpais.com/brasil/2019/09/13/politica/1568373825_307103.html|titulo=Ao menos onze pessoas morrem em incêndio no hospital Badim, no Rio|editero=El País|publikigita ye=13ma di septembro 2019|vidita ye=14ma di septembro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[14ma di septembro]] - Du refinerii di [[petrolo]] de ''Saudi Aramco'' en [[Saudi-Arabia]] bombardesas per senkrua aeronavi. La bombardi efektigas incendii. Militanti ''Houthi'' de [[Yemen]] asumas l'autoresi del ataki.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/09/drones-hit-saudi-aramco-facilities-fires-190914051900472.html|titulo=Houthi drone attacks on 2 Saudi Aramco oil facilities spark fires|editero=www.aljazeera.com}}</ref> * [[16ma di septembro]] - Explozo di gaso efektigas incendio en fabrikerio di biologial armi en [[Rusia]].<ref>{{Extera ligilo|editero=Time |titulo=Gas Explosion at Russian Lab That Holds Ebola and Smallpox Samples |url=https://time.com/5678982/russia-explosion-lab-ebola-smallpox/|publikigita ye=17ma di septembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[20ma di septembro]] - Eventas mondala [[striko]] e protesto tri dii ante la somito pri klimato dil [[Unionita Nacioni]]. La protesteri demandas agadi por kombatar klimatala chanji.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/environment/live/2019/sep/20/climate-strike-global-change-protest-sydney-melbourne-london-new-york-nyc-school-student-protest-greta-thunberg-rally-live-news-latest-updates |titulo=Global climate strike: Greta Thunberg and school students lead climate crisis protest - live updates |editero=The Guardian|publikigita ye=20ma di septembro 2019 |vidita ye=20ma di septembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * 20ma di septembro til la [[2ma di novembro]] - Eventas Mondala Championdisputo pri [[Rugbio]] en [[Japonia]]; 12 urbi gastigas la partii. * [[21ma di septembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Albania]], produktas adminime 68 vunditi, ed efektigas granda materiala destruktado.<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2019/09/21/terremoto-na-albania-deixa-dezenas-de-feridos.htm|titulo=Terremoto na Albânia deixa pelo menos 68 feridos, diz ministra da Saúde |editero=UOL|publikigita ye=21ma di septembro 2019 |vidita ye=22ma di septembro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[23ma di septembro]] - [[Rusia]] formale adoptas la pakto pri [[klimato]] signatita en 2016 en [[Paris]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Russia formally joins Paris climate pact|url=https://www.euractiv.com/section/climate-environment/news/russia-formally-joins-paris-climate-pact/|publikigita ye=24ma di septembro 2019 |vidita ye=28ma di septembro 2019|idiomo={{en}}|editero=Euractiv}}</ref> ===[[Oktobro]] === * [[1ma di oktobro]] - En [[Taiwan]], ponto Nanfang'ao, inaugurita en 1996, krulas, 1 dio pos ke [[tifono]] ''Mitag'' frapis la regiono. Adminime 5 personi mortas pro l'acidento.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3788721|titulo=Update: 5 Filipino, Indonesian workers perish after NE Taiwan bridge collapse, 1 still missing |editero=Taiwan News|publikigita ye=2ma di oktobro 2019|vidita ye=2ma di oktobro 2019}}</ref> * 1ma di oktobro - Kongreso di [[Peru]] dissolvesas dal prezidanto [[Martín Vizcarra]]. Konstitucala krizo komencas.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|titulo=Peru's president dissolves Congress to push through anti-corruption reforms|url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/01/perus-president-dissolves-congress-to-push-through-anti-corruption-reforms|editero=The Guardian|issn=0261-3077|publikigita ye=1ma di oktobro 2019|vidita ye=2ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * 1ma di oktobro- En [[Baghdad]], policisti pafas kontre demonstreri qui protestis kontre [[chomeso]], [[korupto]] e mala publika servadi. Plu kam 10 personi mortigesas e cirkume plusa homi 286 vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/baghdad-protests-today-iraq-tahrir-shooting-death-toll-corruption-unemployment-a9128506.html|titulo=Baghdad protests: At least ‘10 dead and more than 200 injured’ as riot police open fire|editero=The Independent |vidita ye=5ma di oktobro 2019}}</ref> * [[2ma di oktobro]] - En [[Mali]], 25 soldati mortas dum ataki da membri de [[al-Kaida]] kontre du kazerni, en Boulkessi e Mondoro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=25 Malian soldiers killed in attack on two military camps |url=https://edition.cnn.com/2019/10/02/africa/mali-soldiers-killed-military-base-attack/index.html |editero=CNN|publikigita ye=2ma di oktobro 2019|vidita ye=5ma di oktobro 2019}}</ref> * [[6ma di oktobro]] - Eventas legifanta elekti en [[Portugal]]. Partiso Socialista obtenas la majoritato ek la voti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Partido Socialista vence eleição legislativa em Portugal|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2019/10/06/pesquisa-de-boca-de-urna-aponta-vitoria-do-partido-socialista-nas-eleicoes-em-portugal.ghtml|editero=G1|publikigita ye=6ma di oktobro 2019|vidita ye=11ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[8ma di oktobro]] - Prezidanto [[Lenín Moreno]], de [[Equador]], transferas la chef-urbo di la lando a [[Guayaquil]], pro ke demonstreri okupis la prezidantala palaco, e kaoso duras en la stradi di [[Quito]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Ecuador moves government out of capital as violent protests rage |url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/08/ecuador-moves-government-out-of-capital-as-violent-protests-rage |publikigita ye=8ma di oktobro 2019 |vidita ye=9ma di oktobro 2019 |editero=The Guardian|idiomo={{es}}}}</ref> * [[9ma di oktobro]] - [[Recep Tayyip Erdoğan]] informas ke [[Turkia]] invadis la nordo e l'esto di [[Siria]] por kombatar [[Kurdistan|Kurdi]] de la grupo ''Hêzên Sûriya Demokratîk''.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49983357|titulo=Turkey launches ground offensive in northern Syria|editero=BBC|publikigita ye=9ma di oktobro 2019}}</ref> * [[12ma di oktobro]] - Dum protesti kontre prezidanto [[Lenín Moreno]] en [[Quito]], [[Equador]], demonstranti atakas televiziono-brodkastero ''Teleamazonas'' e jurnalo ''El Comercio''.<ref>Extera ligilo|titulo=Manifestantes atacam emissora de TV e jornal em Quito |editero=UOL|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2019/10/12/manifestantes-atacam-emissora-de-tv-e-jornal-em-quito.htm|publikigita ye=12ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[12ma di oktobro|12ma]] til la [[13ma di oktobro]] - [[Tifono]] ''Hagibis'' frapas [[Japonia]] e produktas adminime 26 morti e 175 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Passagem do tufão Hagibis no Japão provoca pelo menos 26 mortos|editero=RedeTV!|publikigita ye=13ma di oktobro 2019 |url=https://www.redetv.uol.com.br/jornalismo/mundo/passagem-do-tufao-hagibis-no-japao-provoca-pelo-menos-26-mortos|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[14ma di oktobro]] - Protesti en [[Equador]] finas pos ke prezidanto [[Lenín Moreno]] anuncas riadopto di subsidiajo a kombustivi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rtp.pt/noticias/mundo/equador-governo-repoe-subsidio-aos-combustiveis-e-protestos-terminam_n1179020|titulo=Equador. Governo repõe subsídio aos combustíveis e protestos terminam|editero=RTP|vidita ye=18ma di oktobro 2019}}</ref> * 14ma di oktobro - En [[Santiago, Chili]], komencas protesti studentala en la stradi pos augmento di bilietopreci di [[metroo]]. La protesti dissemesas ad altra urbi ed eventas konfronti inter la demonstreri e la polico.Ye la 19ma di oktobro, prezidanto [[Sebastián Piñera]] suspensas l'augmento, tamen la protesti duros. Ye la 20ma di oktobro, 8 personi ja mortabis dum la violento.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2019/10/20/world/americas/chile-protests-riots.html|titulo=Chile Unrest Spreads, With 8 Deaths Reported in Violence|editero=The New York Times|publikigita ye=20ma di oktobro 2019, aktualigita ye la 21ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * 14ma di oktobro - Komencas protesti en [[Katalunia]] pos judicio di la chefi dil movado pri nedependo di la regiono.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.em.com.br/app/noticia/internacional/2019/10/19/interna_internacional,1094213/novo-protesto-separatista-mantem-barcelona-sob-tensao.shtml|titulo=Novo protesto separatista mantém Barcelona sob tensão|editero=Estado de Minas|publikigita ye=19ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[15ma di oktobro]] - En [[Fortaleza, Ceará]], [[Brazilia]], rezidala edifico krulas e produktas 8 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/ce/ceara/noticia/2019/10/19/novo-video-mostra-funcionarios-de-empresa-de-reforma-saindo-do-predio-logo-apos-desabamento-em-fortaleza.ghtml |titulo=Novos vídeos mostram engenheiro saindo do prédio logo após desabamento; 'A síndica tá lá embaixo'|editero=G1|publikigita ye=19ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[18ma di oktobro]] - Tumulti en stradi di [[Santiago, Chili]], divenas aperta batalii, kun ataki proxim preske tota la 164 stacioni di [[metroo]] dil urbo. Prezidanto [[Sebastián Piñera]] anuncas 15-dia urjanteso-stando en la tota chefurbo.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/10/chile-protests-state-emergency-declared-santiago-191019051808789.html|titulo=Chile protests: State of emergency declared in Santiago |idiomo={{en}} |editero=aljazeera.com |vidita ye=21ma di oktobro 2019}}</ref> * [[19ma di oktobro]] - En [[London]], cirkume 1 milion personi partoprenas en protesto organizata dal grupo ''People's Vote'', demandanta nova plebicito pri [[Brekiro]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2019/oct/19/peoples-vote-march-hailed-as-one-of-greatest-protest-marches-in-british-history|titulo=March organisers hail ‘one of the greatest protest marches in British history’|publikigita ye=19ma di oktobro 2019|editero=The Guardian |vidita ye=20ma di oktobro 2019}}</ref> * [[22ma di oktobro]] - En [[Nord-Irlando]], [[aborto]] e samasexua mariajo legaligesas. * [[27ma di oktobro]] - Eventas prezidantal elekti en [[Arjentinia]]. [[Alberto Ángel Fernández]], kandidato dil opozantaro, vinkas [[Mauricio Macri]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Eleições na Argentina: Fernández e Kirchner vencem Macri no primeiro turno|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2019/10/27/alberto-fernandez-cristina-kirchner-vitoria-eleicoes-argentina.htm|editero=UOL|publikigita ye=27ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[29ma di oktobro]] - Chefministro [[Saad Hariri]] de [[Libano]] renuncas, pos intensa populara protesti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Lebanon’s Prime Minister, Saad Hariri, Steps Down in Face of Protests|url=https://www.nytimes.com/2019/10/29/world/middleeast/saad-hariri-stepping-down-lebanon.html?smid=tw-nytimes&smtyp=cur|editero=The New York Times|publikigita ye=29ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[31ma di oktobro]] - En [[Okinawa]], [[Japonia]], incendio destruktas 500-yar-evanta kastelo Shuri.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Fire at Shuri Castle, a world heritage site|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20191031_09/|editero=NHK| publikigita ye=31ma di oktobro 2019}}</ref> * 31ma di oktobro - Incendio en [[treno]] proxim urbo [[Rahim Yar Khan]] en [[Pakistan]], produktas adminime 75 morti.<ref>{{Extera ligilo|editero=BBC News |publikigita ye=31ma di oktobro 2019|titulo=At least 73 dead in Pakistan train fire, police say|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50245090}}</ref> ===[[Novembro]] === * [[1ma di novembro]] - [[Hispania]] anuncas ke ol gastigos la Konfero pri Klimatala Chanji dil [[Unionita Nacioni]], eventonta de la 2ma til la 13ma di decembro, pro la politikal desquieteso en [[Santiago, Chili]], urbo antee selektita kom eventeyo por la konfero. * [[2ma di novembro]] - Pirati kaptas 9 gajo-homi de la navo [[Norvegia]]na ''MV Bonita'' proxim [[Cotonou]], [[Benin]].<ref>{{Extera ligilo|editero=CNN World |titulo=Pirates kidnap nine crew members from cargo ship off coast of Benin|autoro=Mitchell McCluskey e Ralph Ellis |publikigita ye=4ma di novembro 2019 |url=https://edition.cnn.com/2019/11/03/africa/pirates-kidnap-crew-members-cargo-ship-benin/index.html##targetText=Pirates%20boarded%20the%20MV%20Bonita,company%20which%20owns%20the%20vessel.}}</ref> * [[9ma di novembro]] - [[Ciklono]] ''Bulbul'' produktas sep morti en [[West Bengal]] ed en [[Bangladesh]]. Plua kam du milion personi evakuesas de lia domi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/cyclone-kills-14-india-bangladesh-66889252?cid=clicksource_76_null_headlines_hed |titulo=Cyclone kills at least 14 in India, Bangladesh|editero=ABC News|vidita ye=10ma di novembro 2019}}</ref> * [[10ma di novembro]] - [[Evo Morales]] renuncas la prezidanteso di [[Bolivia]] pos populala protesti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Em meio a crise, Evo Morales renuncia à presidência da Bolívia - 10/11/2019 - UOL Notícias|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2019/11/10/em-meio-a-crise-evo-morales-renuncia-a-presidencia-da-bolivia.htm |editero=UOL|publikigita ye=10ma di novembro 2019}}</ref> * [[14ma di novembro]] - [[Venezia]] deklaras urjanteso-stando pro la [[mareo|mareala]] inundadi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.milenio.com/internacional/europa/italia-decreta-el-estado-de-emergencia-en-venecia-por-inundaciones |titulo=Italia decreta el estado de emergencia en Venecia por inundaciones|editero=Milenio|idiomo={{es}}|publikigita ye=14ma di novembro 2019|vidita ye=21ma di novembro 2019}}</ref> * [[21ma di novembro]] - [[Benjamin Netanyahu]], chefministro di [[Israel]], akuzesas pri fraudo, suborno e fido-rupto.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nbcnews.com/news/world/israeli-pm-netanyahu-indicted-charges-bribery-fraud-breach-trust-n1084831 |titulo=Benjamin Netanyahu indicted on charges of bribery, fraud and breach of trust |editero=NBC News|publikigita ye=21ma di novembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[23ma di novembro]] - Che [[Bougainville]], [[Papua-Nova-Guinea]] eventas plebicito pri plusa autonomeso o kompleta nedependo, e 98,31% ek la voteri decidas pri nedependo.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2001352846/bougainville-voters-back-independence-by-landslide|titulo=Bougainville voters back independence by landslide|autoro=AFP|editero=The Standard|vidita ye=6ma di julio 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di novembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.4 che [[skalo di Richter]] frapas [[Albania]] e produktas 50 morti e 900 plusa homi vundita.<ref name=shqiptarja.com>{{Extera ligilo|url=https://shqiptarja.com/lajm/40-viktima-nga-termeti-nxirren-te-gjithe-personat-nga-rrenojat-ne-thumane-vijojne-kerkimet-ne-durres-per-6-persona|titulo=50 viktima nga tërmeti! Nxirren të gjithë trupat nga rrënojat në Thumanë dhe në Durrës|website=shqiptarja.com|idiomo={{sq}}|vidita ye=28ma di novembro 2019}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.albaniandailynews.com/index.php?mod=2&idm=37621|titulo=No. of Injured from Earthquake Rises to 900|website=Albanian Daily News|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di novembro 2019}}</ref> ===[[Decembro]] === * [[3ma di decembro]] - [[Tifono]] ''Kammuri'' (anke nomizita ''Tisoy'') frapas [[Filipini]], domajas cirkume {{formatnum:28577}} domi<ref name="Tisoy1">{{Extera ligilo|titulo='Tisoy' leaves trail of destruction in Northern Samar|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1087969|publikigita ye=5ma di decembro 2019|autoro=Sarwell Meniano|editero=Philippine News Agency}}</ref> e produktas 12 morti.<ref name="NDRRMCTisoy">{{Extera ligilo|editero=NDRRMC |url=http://www.ndrrmc.gov.ph/attachments/article/3969/SitRep_No_19_re_Response_Actions_and_Effects_of_TY_Tisoy_I_N_Kammuri_as_of_13Dec2019_6PM.pdf |publikigita ye=13ma di decembro 2019|titulo=Situational Report No. 19 re Response Actions and Effects for Typhoon "TISOY"}}</ref> * [[8ma di decembro]] - Incendio che fabrikerio en [[Nova-Delhi]], [[India]], produktas 43 morti ed adminime 50 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.npr.org/2019/12/08/786066785/43-dead-in-extremely-horrific-fire-at-new-delhi-factory|titulo=43 Dead In 'Extremely Horrific' Fire At New Delhi Factory|website=NPR.org}}</ref> * [[9ma di decembro]] - [[Volkano]] Whakaari eruptas en l'insulo White, [[Nova-Zelando]], e produktas adminime 18 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50715047|titulo=New Zealand volcano: 'No sign of life' after White Island eruption|publikigita ye=2019-12-09|editero=BBC|vidita ye=9ma di decembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di decembro]] - En [[Aljeria]] eventas prezidantal elekti pos la renunco di [[Abdelaziz Bouteflika]].<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{en}}|url=https://www.france24.com/en/20190915-algeria-presidential-election-fixed-december-12-says-bensalah-bouteflika|titulo=Algerian presidential election fixed for December 12, says interim president|editero=France 24]]|publikigita ye=16ma di septembro 2019}}</ref> [[Abdelmadjid Tebboune]] elektesas prezidanto per 58,15% ek la voti. * [[14ma di decembro]] - [[Papo Franciskus]] abolisas pontifikala sekreteso en inquesti pri sexuala violento kontre pueri. * [[24ma di decembro|24ma]] til la [[25ma di decembro]] - [[Tifono]] ''Phanfone'' frapas la centro di [[Filipini]] per venti til 200 km/h, e produktas adminime 16 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://phys.org/news/2019-12-typhoon-phanfone-philippines.html|titulo=Typhoon Phanfone kills at least 16 in Philippines|editero=Phys.org|publikigita ye=26ma di decembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[27ma di decembro]] - Aviono [[Fokker 100]] de la kompanio ''Bek Air'' transportanta 98 personi falas pos departar del aeroportuo di [[Almatı]]. L'acidento produktas 12 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=ref name="nyt-dec-26-2019">{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2019/12/26/world/asia/plane-crash-almaty-kazakhstan.html |titulo=Kazakhstan Plane Crash Kills at Least 12 People|editero=The New York Times|publikigita ye=27ma di decembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di decembro]] - Atento per automobilo-bombo en [[Mogadishu]], [[Somalia]], produktas adminime 90 morti e plu kam 100 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://aawsat.com/english/home/article/2055876/mogadishu-least-90-killed-checkpoint-blast|titulo=Mogadishu: At Least 90 Killed in Checkpoint Blast |editero=Ashark - Al-Awsat|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di decembro 2019}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/12/dozens-killed-mogadishu-car-bomb-attack-police-191228072334950.html|titulo=Dozens killed in Mogadishu car bomb attack|editero=Al Jazeera|vidita ye=28ma di decembro 2019}}</ref> * [[29ma di decembro]] - La konsilistaro di chefi di [[talibano]] anuncas tempala pafo-ceso en [[Afganistan]]. * [[31ma di decembro]] - La maxim mala [[musono|musona]] inundado de 2013 til lor en [[Jakarta]], [[Indonezia]], produktas 9 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bangkokpost.com/world/1826894/jakarta-hit-by-worst-flooding-since-2013|titulo=9 dead as Jakarta hit by worst flooding since 2013|editero=Bangkok Post|publikigita ye=1ma di januaro 2019}}</ref> ==Naski == ==Morti == [[Arkivo:Bob_Einstein_1970.JPG|thumb|130px|[[Bob Einstein]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Bob Einstein]], Usan aktoro e skriptisto di komedii (n. 1942) * [[3ma di januaro]] - [[Christine de Rivoyre]], Franca jurnalisto e skriptisto (n. 1921) * [[17ma di januaro]] - [[Babiker Awadalla]], chefa ministro di Sudan (n. 1917) * [[20ma di januaro]] - [[Andy Vajna]], Hungara-Usana filmifisto (n. 1944) * (desaparis ye la [[21ma di januaro]]) - [[Emiliano Sala]], Arjentiniana futbalisto (n. 1990) * [[29ma di januaro]] - [[James Ingram]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1952) * [[3ma di februaro]] - [[Julie Adams]], Usan aktorino (n. 1926) * [[6ma di februaro]] - [[Manfred Eigen]], Germana biofizikisto, Nobel-laureato<ref>{{Extera ligilo |titulo=Göttinger Nobelpreisträger Manfred Eigen verstorben|url=https://www.mpibpc.mpg.de/15874795/Manfred-Eigen |publikigita ye=7ma di februaro 2019 |editero=Max-Planck-Institut für biophysikalische Chemie|idiomo={{de}}}}</ref> (n. 1927) [[Arkivo:Jan_Olszewski_3.jpg|thumb|130px|[[Jan Olszewski]]]] * [[7ma di februaro]] - [[Jan Olszewski]], chefministro di Polonia<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/former-polish-prime-minister-jan-olszewski-dies-at-88/2019/02/08/69a92cbc-2b84-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html?utm_term=.0aa812ee2b55 |titulo=Former Polish prime minister Jan Olszewski dies at 88|editero=The Washington Post|publikigita ye=8ma di februaro 2019|vidita ye=11ma di februaro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> (n. 1935) * 7ma di februaro - [[Albert Finney]], Angla aktoro (n. 1936) * [[11ma di februaro]] - [[Ricardo Boechat]], Braziliana jurnalisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/02/11/ricardo-boechat-jornalista-morre-aos-66-anos-em-queda-de-helicoptero-em-sp.ghtml|titulo=Ricardo Boechat, jornalista, morre aos 66 em queda de helicóptero em SP|editero=G1|publikigita ye=11ma di februaro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1952) * 11ma di februaro - [[Sibghatullah Mojaddedi]], prezidanto di Afganistan (n. 1926) * 11ma di februaro - [[Louis de Niverville]], Kanadana piktisto (n. 1933) * [[13ma di februaro]] - [[Bibi Ferreira]], Brazilian aktorino (n. 1922) * [[16ma di februaro]] - [[Bruno Ganz]], Suis aktoro (n. 1941) * [[19ma di februaro]] - [[Karl Lagerfeld]], Germana modisto (n. 1933)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.larazon.es/gente/karl-lagerfeld-la-segunda-muerte-de-chanel-KC22020291 |titulo=Karl Lagerfeld: La segunda muerte de Chanel|editero=La Razón|vidita ye=20ma di februaro 2019}}</ref> * [[24ma di februaro]] - [[Antoine Gizenga]], chefa ministro di la Demokratial Republiko Kongo (n. 1925) * [[27ma di februaro]] - [[France-Albert René]], prezidanto di Seycheli (n. 1935) * [[1ma di marto]] - [[Jares Ivanavich Alfioraw|Jares Alfioraw]], Bielorusa-Rusa-Sovietiana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1930) * [[10ma di marto]] - [[İrsen Küçük]], chefministro di Norda Chipro (n. 1940) * [[15ma di marto]] - [[Mohamed Mahmoud Ould Louly]], chefo di stato di Mauritania (n. 1943) [[Arkivo:Dick_Dale,_Viva_Las_Vegas,_2013-03-30_IMG_8131_(8605847986).jpg|thumb|130px|[[Dick Dale]]]] * [[16ma di marto]] - [[Dick Dale]], Usana muzikisto (n. 1937)<ref>{{Extera ligilo|url=https://bestclassicbands.com/dick-dale-obituary-3-17-1999/|titulo=Dick Dale, King of Surf Guitar, Dead at 81|publikigita ye=5ma di aprilo 2019}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Donald Kalpokas]], chefministro di Vanuatu (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/385197/a-founding-father-of-vanuatu-dies|titulo=A founding father of Vanuatu dies|publikigita ye=20ma di marto 2019|editero=RNZ}}</ref> * [[2ma di aprilo]] - [[Choidorin Övgönhüü]], Mongoliana judoisto (n. 1942) * [[5ma di aprilo]] - [[Sydney Brenner]], Sudafrikana biologo, Nobel-laureato (n. 1927) * [[6ma di aprilo]] - [[David James Thouless]], Skota fizikisto, Nobel-laureato (n. 1934) * [[13ma di aprilo]] - [[Paul Greengard]], Usana neurociencisto, Nobel-laureato (n. 1925) * [[14ma di aprilo]] - [[Bibi Andersson]], Sueda cinem-aktorino<ref name="auto">{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2019/04/14/movies/bibi-andersson-dead.html|titulo=Bibi Andersson, Luminous Presence in Bergman Films, Dies at 83|nomo=Anita|surnomo=Gates|publikigita ye=14ma di aprilo 2019|editero=The New York Times|vidita ye=14ma di aprilo 2019|via=NYTimes.com}}</ref> (n. 1935) * [[17ma di aprilo]] - [[Alan García]], prezidanto di [[Peru]] (n. 1949)<ref name="Perú21"/> * [[22ma di aprilo]] - [[Lê Đức Anh]], prezidanto di Vietnam (n. 1920)<ref>{{Extera ligilo|url=https://bnews.vn/nguyen-chu-tich-nuoc-le-duc-anh-tu-tran/120276.html |titulo=Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh từ trần|idiomo={{vi}}}}</ref> * [[23ma di aprilo]] - Grandaduko [[Jean de Luxemburgia]] (n. 1921)<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Editor |nomo=Brittani BargerDeputy|url=http://royalcentral.co.uk/europe/luxembourg/breaking-grand-duke-jean-of-luxembourg-dies-at-the-age-of-98-119830 |editero=Royal Central|titulo=BREAKING: Grand Duke Jean of Luxembourg dies at the age of 98 |vidita ye=23ma di aprilo 2019 |publikigita ye=23ma di aprilo 2019}}</ref> * [[27ma di aprilo]] - [[Negaso Gidada]], 7ma prezidanto di Etiopia (n. 1943) [[Arkivo:Beth Carvalho (5097053692).jpg|thumb|130px|[[Beth Carvalho]]]] * [[30ma di aprilo]] - [[Beth Carvalho]], Braziliana kantistino e kompozistino (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre aos 72 anos a sambista Beth Carvalho |url=https://entretenimento.uol.com.br/noticias/redacao/2019/04/30/morre-aos-72-anos-a-sambista-beth-carvalho.htm |editero=UOL |vidita ye=30ma di aprilo 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * 30ma di aprilo - [[Anémone]], Franc aktorino (n. 1950) * [[2ma di mayo]] - [[Ali Mroudjaé]], prezidanto di Komori (1939)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.comores-infos.net/lenterrement-de-lancien-ministre-ali-mroudjae-est-aujourdhui/ |titulo=L'enterrement de l'ancien ministre Ali Mroudjae est aujourd'hui|publikigita ye=2ma di mayo 2019|vidita ye=10ma di mayo 2019|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[8ma di mayo]] - [[Sprent Dabwido]], prezidanto di [[Nauru]] (n. 1972) * [[9ma di mayo]] - [[Alvin Sargent]], Usana cenaristo (n. 1927) [[Arkivo:Doris Day in Love Me or Leave Me trailer.jpg|thumb|130px|[[Doris Day]]]] * [[13ma di mayo]] - [[Doris Day]], Usan aktorino<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-48257516|titulo=Muere Doris Day, la legendaria actriz famosa por cantar el éxito "Qué será, será"|editero=BBC News - Mundo|publikigita ye=13ma di mayo 2019 |idiomo={{es}}}}</ref> (n. 1922) * [[14ma di mayo]] - [[Tim Conway]], Usan aktoro (n. 1933)<ref>{{Extera ligilo|url=https://people.com/tv/tim-conway-dies/ |titulo=Tim Conway, Star of The Carol Burnett Show, Dies at 85|editero=People|vidita ye=20ma di mayo 2019}}</ref> * 14ma di mayo - [[Sven Lindqvist]], Sueda skriptisto (n. 1932)<ref>[https://www.etc.se/inrikes/forfattaren-sven-lindqvist-ar-dod-blev-87-ar Författaren Sven Lindqvist är död - blev 87 år] {{sv}}</ref> * [[16ma di mayo]] - [[Bob Hawke]], chefministro di Australia (n. 1929)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Bob Hawke, Australia's 23rd prime minister, dies aged 89 |url=https://abc.net.au/news/2019-05-16/bob-hawke-dies-former-australian-prime-minister-and-labor-leader/6562902?pfmredir=sm |website=ABC News |vidita ye=16ma di mayo 2019}}</ref> * 16ma di mayo - [[I. M. Pei]], Chinian arkitekto (n. 1917)<ref>{{Extera ligilo|titulo=I.M. Pei, World-Renowned Architect, Is Dead at 102|editero=The New York Times|publikigita ye=16ma di mayo 2019|url=https://www.nytimes.com/2019/05/16/obituaries/im-pei-world-renowned-architect-is-dead-at-102.html|idiomo={{en}}}}</ref> * 16ma di mayo - [[Veniamin Mihailovich Sibirski|Veniamin Sibirski]], Sovietiana e Rusa piktisto (n. 1936) * [[20ma di mayo]] - [[Niki Lauda]], Austrian automobilisto (n. 1949)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Tricampeão da Fórmula 1, Niki Lauda morre aos 70 anos |url=https://esporte.uol.com.br/f1/ultimas-noticias/2019/05/20/tricampeao-da-formuliziza-1-niki-lauda-morre-aos-70-anos-diz-jornal.htm|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=20ma di mayo 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Arkivo:Murray Gell-Mann at Lection.JPG|thumb|130px|[[Murray Gell-Mann]]]] * [[24ma di mayo]] - [[Murray Gell-Mann]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1929)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2019/05/24/obituaries/murray-gell-mann-died-.html |titulo=Murray Gell-Mann, Who Peered at Particles and Saw the Universe, Dies at 89}}</ref> * [[26ma di mayo]] - [[Prem Tinsulanonda]], chefministro di Tailando (n. 1920)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Prem Tinsulanonda, King’s Advisor and Statesman, Dies at 98|url=http://www.khaosodenglish.com/news/2019/05/26/prem-tinsulanonda-kings-advisor-and-statesman-dies-at-98/amp/ }}</ref> * [[28ma di mayo]] - [[Apolo Nsibambi]], chefa ministro di Uganda (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.africanews.com/2019/05/28/uganda-s-ex-prime-minister-nsibambi-dies// |titulo=Uganda's ex-prime minister Nsibambi dies|editero=Africa News|vidita ye=4ma di junio 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * 28ma di mayo - [[Edward Seaga]], chefministro di Jamaika (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo|url=http://jamaica-gleaner.com/article/news/20190528/edward-seaga-has-died-89 |titulo=Edward Seaga Has Died At 89|editero=The Cleaner|publikigita ye=28ma di mayo 2019|vidita ye=26ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1ma di junio]] - [[José Antonio Reyes]], Hispana futbalisto (n. 1983) * [[6ma di junio]] - [[Dr. John]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1941) * [[12ma di junio]] - [[Sylvia Miles]], Usan aktorino (n. 1924)<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/news/sylvia-miles-dead-midnight-cowboy-star-was-94-1139055 Sylvia Miles, Scene-Stealer in 'Midnight Cowboy' and 'Farewell, My Lovely,' Dies at 94]</ref> * [[13ma di junio]] - [[Edith González]], Mexikian aktorino (n. 1964) [[Arkivo:Zeffirelli.jpg|thumb|130px|[[Franco Zeffirelli]]]] * [[15ma di junio]] - [[Franco Zeffirelli]], Italiana filmifisto (n. 1923)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.lanazione.it/firenze/cronaca/morto-franco-zeffirelli-1.4647533 |titulo=È morto Franco Zeffirelli, addio al Maestro|editero=La Nazione|publikigita ye=15ma di junio 2019|idiomo={{it}}}}</ref> * [[17ma di junio]] - [[Mohamed Morsi]], prezidanto di Egiptia (n. 1951)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-48668941 |titulo=Egypt's ousted president Mohammed Morsi dies in court|editero=BBC|publikigita ye=17ma di junio 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di junio]] - [[Dimitris Kristofias]], prezidanto di [[Chipro]] (n. 1946)<ref>[https://web.archive.org/web/20190622150116/https://cyprus-mail.com/2019/06/21/former-president-demetris-christofias-has-died/ Former president Demetris Christofias has died]</ref> * [[30ma di junio]] - [[Momir Bulatović]], prezidanto di Montenegro (n. 1956) * [[6ma di julio]] - [[João Gilberto]], Braziliana kompozisto e kantisto di [[bossa nova]] (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://epoca.globo.com/guilherme-amado/morre-cantor-compositor-joao-gilberto-23789346|titulo=Morre o cantor e compositor João Gilberto|editero=Época|publikigita ye=6ma di septembro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[9ma di julio]] - [[Fernando de la Rúa]], prezidanto di Arjentinia (n. 1937)<ref>{{Extera ligilo|editero=Clarín |url=https://www.clarin.com/politica/murio-fernando-rua-militancia-poder-breve-conflictiva-gestion_0_DPpgwnnJ_.html |titulo=Murió Fernando de la Rúa: de la militancia al poder, con una breve y conflictiva gestión|publikigita ye=9ma di julio 2019|idiomo={{es}}}}</ref> * [[14ma di julio]] - [[Hussain Muhammad Ershad]], prezidanto di Bangladesh (n. 1930) [[Arkivo:Johnny Clegg Fête de l'Humanité 2007.JPG|thumb|130px|[[Johnny Clegg]]]] * [[16ma di julio]] - [[Johnny Clegg]], Sudafrikana muzikisto e kantisto (n. 1953)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Le musicien sud-africain Johnny Clegg, fervent opposant à l'apartheid, est mort à 66 ans|url=https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/afrique-du-sud/le-musicien-sud-africain-johnny-clegg-fervent-opposant-a-l-apartheid-est-mort-a-66-ans_3538829.html?utm_medium=Social&utm_source=Facebook&Echobox=1563301635&fbclid=IwAR3WqQCYGADG6coXMbe6qoJwFJj9AHY2P31yOxgF-duJt65XDeXNVl-EBuc#xtor=CS1-746|editero=Franceinfo|publikigita ye=16ma di julio 2019|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[19ma di julio]] - [[Ágnes Heller]], Hungara filozofino (n. 1929)<ref>{{Extera ligilo|url=https://whbl.com/news/articles/2019/jul/19/hungarian-philosopher-agnes-heller-dies-at-age-of-90/919767/|titulo=Hungarian philosopher Agnes Heller dies at age of 90|publikigita ye=19ma di julio 2019|editero=whbl.com|idiomo={{en}}}}</ref> * 19ma di julio - [[Rutger Hauer]], Nederlandan aktoro (n. 1944)<ref>{{Extera ligilo|url=https://variety.com/2019/film/news/rutger-hauer-dead-dies-blade-runner-co-star-1203278050|titulo=Rutger Hauer, ‘Blade Runner’ Co-Star, Dies at 75|autoro=Chris Morris|publikigita ye=24ma di julio 2019|editero=Variety|idiomo={{en}}}}</ref> * [[22ma di julio]] - [[Li Peng]], chefministro di Popul-Republiko Chinia (n. 1928)<ref>[https://www.nytimes.com/2019/07/23/obituaries/li-peng-dead.html Li Peng, Chinese Leader Derided for Role in Tiananmen Crackdown, Dies at 90]</ref> [[Arkivo:Beji Caid el Sebsi at the Presidential Palace.jpg|thumb|130px|[[Beji Caid el Sebsi]]]] * [[25ma di julio]] - [[Beji Caid el Sebsi]], prezidanto e chefministro di Tunizia (n. 1926)<ref>[https://www.france24.com/en/20190725-tunisia-president-essebsi-dies-aged-92 Tunisian President Beji Caid Essebsi dies aged 92]</ref> * [[27ma di julio]] - [[John Robert Schrieffer]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1931)<ref>[https://www.thehindu.com/sci-tech/science/nobel-prize-winning-physicist-john-schrieffer-dies-in-florida/article28734814.ece Nobel Prize-winning physicist John Schrieffer dies in Florida]</ref> * [[1ma di agosto]] - [[Sadou Hayatou]], chefa ministro di Kamerun (n. 1942)<ref>{{Extera ligilo|autohr=Yolande Tankeu|titulo=Décès de Sadou Hayatou ,ancien Premier ministre du Cameroun :: CAMEROON |url=https://www.camer.be/76149/11:1/cameroon-deces-de-sadou-hayatou-ancien-premier-ministre-du-cameroun.html |editero=camer.be |publikigita ye=1ma di agosto 2019 |idiomo={{fr}}}}</ref> * 1ma di agosto - [[Annemarie Huber-Hotz]], kancelerino di Suisia (n. 1948) * [[3ma di agosto]] - [[Thomas Remengesau Sr.]], prezidanto di Palau (n. 1929) * [[4ma di agosto]] - [[Nuon Chea]], chefministro di [[Kambodja]] (n. 1926))<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nuon Chea, ideologue of Cambodia's Khmer Rouge, dies at 93|editero=Bangkok Post|idiomo={{en}}|url=https://www.bangkokpost.com/world/1724475/nuon-chea-ideologue-of-cambodias-khmer-rouge-dies-at-93 }}</ref> * [[5ma di agosto]] - [[Toni Morrison]], Usana skriptistino, Nobel-laureato (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|autoro=Margalit Fox|titulo=Toni Morrison, ‘Beloved’ Author and Nobel Laureate, Dies at 88 |url=https://www.nytimes.com/2019/08/06/books/toni-morrison-dead.html |editero=The New York Times |vidita ye=6ma di agosto 2019 |publikigita ye=6ma di agosto 2019}}</ref> * [[7ma di agosto]] - [[Kary Banks Mullis]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1944)<ref>[https://www.charlotteobserver.com/news/state/south-carolina/article233664142.html Dreher High School grad who revolutionized DNA has died]</ref> * [[10ma di agosto]] - [[Jeffrey Epstein]], Usana kolokisto e sexuala kriminero (n. 1953) [[Arkivo:PeterFondaCaptainAmerica-side.jpg|thumb|130px|[[Peter Fonda]]]] * [[16ma di agosto]] - [[Peter Fonda]], Usan aktoro (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo|url =https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/peter-fonda-star-easy-rider-dead-79-n1043566|titulo=Peter Fonda, star of 'Easy Rider,' dead at 79|editero=NBC News|autoro=Janelle Griffith, Diana Dasrath|publikigita ye=16ma di agosto 2019|vidita ye=16ma di agosto 2019}}</ref> * [[19ma di agosto]] - [[Zbigniew Makowski]], Polona piktisto (n. 1930) * [[22ma di agosto]] - [[Junior Agogo]], Ghanana futbalisto (n. 1979) * [[27ma di agosto]] - [[Dawda Jawara]], prezidanto e chefa ministro di Gambia (n. 1924)<ref>[https://books.google.com/books?id=UiBWDQAAQBAJ&pg=PA145&dq=Dawda+Jawara+1924&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkmN-srZvUAhUHiiwKHaH-BlQQ6AEIKDAC#v=onepage&q=Dawda%20Jawara%201924&f=false Profile of Dawda Kairaba Jawara]</ref><ref>https://www.africanews.com/2019/08/27/the-gambia-s-nomo-president-dawda-jawara-dies-aged-95-official/</ref> * [[29ma di agosto]] - [[Mirdza Kļava]], Latviana skriptisto (n. 1924) * [[31ma di agosto]] - [[Immanuel Wallerstein]], Usana sociologo (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Immanuel Wallerstein, Anti-Capitalist Intellectual, Dies at 88 |url=https://www.telesurenglish.net/news/Immanuel-Wallerstein-Anti-Capitalist-Intellectual-Dies-at-88-20190901-0009.html |vidita ye=3ma di septembro 2019 |editero=Telesur |publikigita ye=1ma di septembro 2019}}</ref> * [[6ma di septembro]] - [[Robert Mugabe]], prezidanto di Zimbabwe (n. 1924)<ref name="BBC-Death">{{Extera ligilo |publikigita ye=6ma di septembro 2019 |titulo=Zimbabwe ex-President Robert Mugabe dies aged 95 |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49604152 |editero=BBC News |vidita ye=6ma di septembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di septembro]] - [[Jusuf Habibie]], prezidanto di Indonezia (n. 1936)<ref>[https://web.archive.org/web/20221114185845/https://news.detik.com/berita/d-4702307/bj-habibie-meninggal-dunia BJ Habibie Tutup Usia]</ref> [[Arkivo:ʻAkilisi Pōhiva (26721748042).jpg|thumb|130px|[[ʻAkilisi Pōhiva]]]] * [[12ma di septembro]] - [[ʻAkilisi Pōhiva]], chefministro di Tonga (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo|vidita ye=14ma di septembro 2019 |idiomo={{en}}|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/398621/tongan-pm-akilisi-pohiva-dies-aged-78 |titulo=Tongan PM 'Akilisi Pohiva dies, aged 78|editero=Radio New Zealand|publikigita ye=12ma di septembro 2019}}</ref> * [[15ma di septembro]] - [[Lol Mahamat Choua]], prezidanto di Chad (m. 1939)<ref>[https://web.archive.org/web/20190923095631/https://tchadinfos.com/politique/tchad-lancien-president-de-la-republique-lol-mahamat-choua-est-mort/ Tchad : l’ancien président de la République Lol Mahamat Choua est mort à 80 ans] {{fr}}</ref> * 15ma di septembro - [[Ric Ocasek]], Usana kantisto, kompozisto e muzikala produktisto (n. 1944)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Ric Ocasek, Lead Singer of The Cars, Dead in New York at 75|url=https://www.nbcnewyork.com/news/local/Ric-Ocasek-Cars-Singer-Dead-in-NY-at-75-560430391.html|editero=WNBC|publikigita ye=15ma di septembro 2019|vidita ye=15ma di septembro 2019|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[17ma di septembro]] - [[Imata Kabua]], prezidanto dil Insuli Marshall (n. 1943)<ref>[https://web.archive.org/web/20191019211537/https://www.usp.ac.fj/news/story.php?id=3153 USP installs 26th Chancellor]</ref> * [[19ma di septembro]] - [[Zine El Abidine Ben Ali]], prezidanto di Tunizia<ref>{{Extera ligilo|titulo=Décès de l'ex président Zine El Abidine Ben Ali |editero=MosaiqueFM|url=https://www.mosaiquefm.net/fr/actualite-national-tunisie/608684/deces-de-l-ex-president-zine-el-abidine-ben-ali |vidita ye=19ma di septembro 2019}}</ref> (n. 1936) [[Arkivo:Jacques Chirac retouched.jpg|thumb|130px|[[Jacques Chirac]]]] * [[26ma di septembro]] - [[Jacques Chirac]], prezidanto e chefministro di Francia (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Jacques Chirac, French President Who Championed European Identity, Is Dead at 86|url=https://www.nytimes.com/2019/09/26/obituaries/jacques-chirac-dead.html|editero=The New York Times|publikigita ye=26ma di septembro 2019|vidita ye=26ma di septembro 2019|autoro=James F. Clarity e John Tagliabue}}</ref> * [[3ma di oktobro]] - [[Diogo Freitas do Amaral]], chefministro di Portugal (n. 1941)<ref>[https://web.archive.org/web/20191003214658/https://federalnewsnetwork.com/world-news/2019/10/freitas-do-amaral-a-father-of-portuguese-democracy-dies/ Freitas do Amaral, a ‘father’ of Portuguese democracy, dies]</ref> * [[4ma di oktobro]] - [[Diahann Carroll]], Usan aktorino (n. 1935) * [[6ma di oktobro]] - [[Ginger Baker]], Angla muzikisto ([[Cream]]) (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/music/2019/oct/06/ginger-baker-wild-and-brilliant-cream-drummer-dies-aged-80/ |titulo=Ginger Baker, wild and brilliant Cream drummer, dies aged 80|editero=The Guardian|vidita ye=7ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di oktobro]] - [[Alexei Arhipovich Leonov|Alexei Leonov]], Sovietiana kosmonauto (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo |url=https://sputniknews.com/russia/201910111077022232-soviet-cosmonaut-alexei-leonov-dies-at-85/ |titulo=Soviet Cosmonaut Alexei Leonov Dies at 85 |editero=Sputnik News|publikigita ye=11ma di oktobro 2019 |vidita ye=11ma di oktobro 2019}}</ref> * [[14ma di oktobro]] - [[Harold Bloom]], Usana literaturala kritikisto e skriptisto (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/books/harold-bloom-dead.html|titulo=Harold Bloom, Critic Who Championed Western Canon, Dies at 89|editero=The New York Times|publikigita ye=14ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di oktobro]] - [[Göran Malmqvist]], Sueda linguisto (n. 1924)<ref name="dn obit">{{Extera ligilo| url=https://www.dn.se/kultur-noje/akademiledamoten-goran-malmqvist-ar-dod/ | titulo=Akademiledamoten Göran Malmqvist är död |editero=Dagens Nyheter|publikigita ye=18ma di oktobro 2019 |idiomo={{sv}}}}</ref> * [[19ma di oktobro]] - [[Alexandr Vladimirovich Volkov|Alexandr Volkov]], Rusa tenisistulo (n. 1967) * [[21ma di oktobro]] - [[Lho Shin-yong]], chefministro di Sud-Korea (n. 1930)<ref>[https://news.joins.com/article/20513963 노신영 롯데그룹 총괄고문, 故 이인원 조문…'묵묵부답'] {{kr}}</ref> * [[4ma di novembro]] - [[Dmitri Andreyevich Vasilenko|Dmitri Vasilenko]], Rusa gimnastikistulo (n. 1975) [[Arkivo:Strasky.jpg|thumb|130px|[[Jan Stráský]]]] * [[6ma di novembro]] - [[Jan Stráský]], chefministro di Chekoslovakia (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo|url=https://zpravy.aktualne.cz/domaci/ve-veku-78-let-zemrel-posledni-premier-federalni-vlady-jan-s/r~f6cc7b3200ca11ea926e0cc47ab5f122/ |titulo=Ve věku 78 let zemřel poslední premiér federální vlády Jan Stráský|idiomo={{cs}} }}</ref> * [[7ma di novembro]] - [[Margarita Salas]], Hispana biokemiistino (n. 1938) * [[13ma di novembro]] - [[Gert Heintze]], Germana Idisto (n. 1943) * [[15ma di novembro]] - [[Harrison Dillard]], Usan atleto (n. 1923) * [[19ma di novembro]] - [[Disanayaka Mudiyanselage Jayaratne]], chefa ministro di Sri-Lanka (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.parliament.lk/members-of-parliament/directory-of-members/viewMember/92?lang=en |titulo=Hon. D.M. JAYARATNE, M.P.,, M.P.|editero=Parlamento de Sri-Lanka|vidita ye=21ma di novembro 2019}}</ref> * [[22ma di novembro]] - [[Eugène Camara]], chefa ministro di Guinea (n. 1942)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Page noire : décès de l’ancien Premier ministre Eugène Camara|url=https://www.africaguinee.com/articles/2019/11/23/page-noire-deces-de-l-ancien-premier-ministre-eugene-camara |editero=Africaguinee.com|vidita ye=30ma di novembro 2019|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[29ma di novembro]] - [[Yasuhiro Nakasone]], chefministro di Japonia (n. 1918)<ref>{{Extera ligilo|url=https://english.kyodonews.net/news/2019/11/9aa816c91bed-breaking-news-ex-japanese-prime-minister-nakasone-dies-at-101.html |titulo=Ex-Japanese Prime Minister Yasuhiro Nakasone dies at 101|idiomo={{en}}}}</ref> * [[4ma di decembro]] - [[Azucena Hernández]], Hispan aktorino (n. 1960)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Muere Azucena Hernández, actriz del destape y víctima de tetraplejia durante 33 años|url=https://www.elmundo.es/cultura/cine/2019/12/04/5de7e527fc6c8352398b458b.html|editero=El Mundo |publikigita ye=4ma di decembro 2019|idiomo={{es}}}}</ref> * 4ma di decembro - [[Rosa Morena]], Hispana kantistino (n. 1940) [[Arkivo:Paulvolcker.jpg|thumb|130px|[[Paul Volcker]]]] * [[8ma di decembro]] - [[Paul Volcker]], Usan ekonomikisto (n. 1927) * [[9ma di decembro]] - [[Marie Fredriksson]], Sueda kantistino ([[Roxette]]) (n. 1958) * [[10ma di decembro]] - [[Albert Bertelsen]], Dana piktisto (n. 1921) * [[14ma di decembro]] - [[Anna Karina]], Dana-Franciana cinem-aktorino (n. 1940) * [[19ma di decembro]] - [[Francisco Brennand]], Braziliana skultisto e piktisto (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Aos 92 anos, morre o artista plástico Francisco Brennand|url=https://www.diariodepernambuco.com.br/noticia/viver/2019/12/aos-92-anos-morre-o-artista-plastico-francisco-brennand.html|editero=Diario de Pernambuco|vidita ye=19ma di decembro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[20ma di decembro]] - [[Marko Orlandić]], prezidanto di Montenegro (n. 1930)<ref>[https://web.archive.org/web/20191222063520/http://rs.n1info.com/Region/a554075/Preminuo-Marko-Orlandic.html Preminuo nekadašnji jugoslovenski ambasador u SSSR Marko Orlandić] {{sr}}</ref> * 20ma di decembro - [[Roland Matthes]], Germana natisto (n. 1950)<ref>[https://m.spiegel.de/sport/sonst/roland-matthes-ddr-schwimmerlegende-mit-69-jahren-gestorben-a-1302494.html DDR-Schwimmerlegende Roland Matthes ist tot] {{de}}</ref> * [[23ma di decembro]] - [[Mustafa Mujezinović]], chefministro di Bosnia e Herzegovina (n. 1954) * [[31ma di decembro]] - [[Miroslav Berek]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1938) * 31ma di decembro - [[Djimrangar Dadnadji]], chefa ministro di Chad (n. 1954)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.rfi.fr/afrique/20200101-tchad-deces-ancien-premier-ministre-joseph-djimrangar-dadnadji |titulo=Tchad: décès de l’ancien Premier ministre Joseph Djimrangar Dadnadji|editero=RFI|publikigita ye=1ma di januaro 2020 |idiomo={{fr}}}}</ref> ==Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Jim Peebles|James Peebles]], [[Michel Mayor]], [[Didier Queloz]]<ref>{{Extera ligilo|editero=CNN|autoro=Jack Guy|titulo=Nobel Prize in Physics winners 'forever changed our conceptions of the world'|publikigita ye=9ma di oktobro 2019 |url=https://edition.cnn.com/2019/10/08/world/nobel-prize-physics-2019-intl/index.html?utm_term=link&utm_source=fbCNN&utm_medium=social&utm_content=2019-10-08T10%3A31%3A09&fbclid=IwAR3JvUWqr1zO-rzbNsgNB_E1P-1_h8FFdAITufgdnSu5YAcEEB4YpEjE_us|idiomo={{en}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[John Bannister Goodenough]], [[Michael Stanley Whittingham]], [[Akira Yoshino]] *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[William Kaelin Jr.]], [[Peter J. Ratcliffe]], [[Gregg L. Semenza]]<ref>{{Extera ligilo|url=https://ciencia.estadao.com.br/noticias/geral,william-kaelin-peter-ratclife-e-gregg-semenza-vencem-premio-nobel-de-medicina,70003040295|titulo=Nobel de Medicina 2019 vai para descoberta sobre adaptação de células à disponibilidade de oxigênio|editero=Estadão.com.br|autoro=Giovana Girardi|publikigita ye=7ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Peter Handke]]<ref>{{Extera ligilo|url=https://paginacinco.blogosfera.uol.com.br/2019/10/10/uma-feminista-vegetariana-e-um-fa-de-guimaraes-rosa-levam-o-nobel/ |titulo=Uma feminista vegetariana e um fã de Guimarães Rosa levam o Nobel |editero=UOL|publikigita ye=10ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Abiy Ahmed Ali]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nobel de la Paz 2019: quién es Abiy Ahmed Ali y por qué le dieron el premio|editero=BBC News|publikigita ye=11ma di oktobro 2019|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-50011711|idiomo={{es}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Abhijit Banerjee]], [[Esther Duflo]], [[Michael Kremer]]<ref>{{Extera ligilo|editero=The Nobel Prize|vidita ye=14ma di oktobro 2019|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2019/summary/ |titulo=The Prize in Economic Sciences 2019}}</ref> ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 2010a]] 1tahrnlmrx5653tp7nqx42lm7unurvd 0 37056 1119559 1019462 2026-05-15T20:19:44Z Idisto 28999 1119559 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Brooklyn Museum 1998.80.2 Helmet Mask for Sande Society (2).jpg|thumb|250px|Skulto dal populo Bassa.]] L'unesma habitanti di la nuna Liberia esis populi Mende, Kru, Bassa ed altri. Ca populi kultivis [[kotono]], [[rizo]] e [[sorgumo]] e konocis la metalurgio di [[fero]]. L'unesma [[Europa]]ni, qui arivis en 1461 en la regiono, esis [[Portugal]]ani. Li nomizis la regiono ''Costa da Pimenta'' ("[[Pipro|Pipra]] Rivo" en la [[Portugalana linguo|Portugalana]]). [[Arkivo:West_Africa_1839.jpg|thumb|left|320px|[[Liberia]] en mapo de 1839.]] En [[1822]], Usana kompanio ''American Colonization Society'' establisis Liberia kom loko en Afrika por sendar libera [[sklaveso|sklavi]].<ref name="WDL">{{extera ligilo |url = http://www.wdl.org/en/item/446/ |titulo=Map of Liberia, West Africa |retosituo=World Digital Library |publikigita ye=1830 |vidita ye=3ma di junio 2013}}</ref> Ex-sklavi de [[Usa]] gradope enmigris a Liberia. De la komenco, koloniigisti subisis ataki da nativa populi qui habitis la regiono, exemple le [[populo Malinké|Malinké]]. Ultre to, la tropikala morbi, la severa klimato, la manko di nutrivi e medikal asisto, e la manko di bona habiteyi desfaciligis la vivo por l'ex-sklavi Usana. En 1835, fondesis 5 altra kolonieti en la regiono, kreita da koloniala societi de 5 Usana stati: [[Maryland]], [[Kentucky]], [[Mississippi]], [[Louisiana]] e [[Pensilvania]]. En 1838 la kolonieti unionesis por formacar la "komunitato Liberia", e [[Monrovia]] selektesis kom lua chef-urbo. Ye la [[26ma di julio]] [[1847]] la koloniigisti lansis deklaro pri nedependo di Liberia e promulgis [[konstituco]]. [[Joseph Jenkins Roberts]] esis l'unesma prezidanto di la lando. La sociala kustumi, kulturala modeli e la [[religio]] del ex-sklavi originis de la sudo di Usa, ed esis komplete diferanta del aborijeni. Ca diferi kreis enemikeso inter "Usani" ed "aborijeni". [[Arkivo:Flag of Liberia.svg|320px|left|thumb|Standardo di Liberia.]] [[Arkivo:LiberiaKing.jpg|thumb|320px|[[Charles Dunbar Burgess King|Charles D.B. King]] dum vizito a la sideyo di la [[Ligo di la nacioni]], 1927.]] Liberia konservis su nedependanta dum la [[Divido di Afrika]] dil [[19ma yarcento]], ma perdis lua postuli pri vasta teritorii, anexita da [[Unionita Rejio]] e [[Francia]]. En 1919, Liberia partoprenis en la paco-konfero di Versailles, e divenis un ek la fondinti di la [[Ligo di la nacioni]]. En [[1926]], kompanio [[Firestone]] recevis granda extensi di landi por kultivar [[kauchukofigiero|kauchukofigieri]]. Dum la [[duesma mondomilito]], mili di Liberiani migris de rurala regioni a rivala urbi, en sercho di employi. Dum milta tempo, Liberiana guvernerio opozis ca migrado, ma ne pluse povis facar irgo por impedar ol. Pos finir la milito, Liberia recevis centi di mili di [[dolaro di Usa|dolari]] en extera kolokado sen restrikti. To kreis nestabileso ekonomiala, nam malgre l'eniro di richeso, poka autoritatozi sustraktis la maxim multa profiti, e la disparatajo ekonomiala inter "Usani-Liberiani" ed aborijeni Liberiani augmentis. [[Arkivo:Samuel_Kanyon_Doe_-_Liberian.jpg|thumb|left|250px|[[Samuel Kanyon Doe]]]] Ye la [[12ma di aprilo]] [[1980]] [[Samuel Kanyon Doe]] divenis prezidanto pos sucesoza [[stato-stroko]], qua rezultis la mortigo dil prezidanto [[William Richard Tolbert, Jr.]]. Doe federis kun [[Usa]] por recevar ekonomiala helpo, quankam la denunci pri [[korupto]] di lua rejimo. En decembro [[1989]], trupi komandita da [[Charles Ghankay Taylor]], ante federito e pose enemiko di Doe, atakis l'armeo fidela a Doe e komencis l'[[unesma interna milito di Liberia]], la maxim sangoza interna milito di la lando: plua kam 200 mil personi mortigesis, e plua kam 1 milion divenis refujinti en vicina landi. En agosto l'Ekonomiala Komunitato di Stati de Westal Afrikala (ECOWAS) kreis militala trupo kun 4.000 soldati e sendis ol a Liberia. En septembro 1990, nur mikra teritorio cirkum la chef-urbo, [[Monrovia]], restis kontrolita da Doe. Doe fine kaptesis e mortigesis ye la [[9ma di septembro]] [[1990]]. Rebeli rapide dividesis en diversa facioni. La sucedinto di Doe, [[Amos Sawyer]], establisis lua autoritato super granda parto di [[Monrovia]]. En [[1991]], ex-membri del armeo fondis l'Unionita Movado pri la Libereso di Liberia e la Demokratio (ULIMO), por luktar kontre la Nacionala Patriota Fronto por Liberia - NPFL kreita da [[Charles Ghankay Taylor]]. En 2003, altra rebela grupo, la Movado pri Demokratio en Liberia (''Movement for Democracy in Liberia'') komencis lansar ataki kontre la rejimo di Taylor sud-este de la lando. En julio sam yaro, la rebeli lansis atako kontre Monrovia. Sub internaciona preso, Taylor renuncis en agosto 2003 ed exilis su en [[Nigeria]]. Dum la sama monato, signatesis paco-pakto, e provizora guvernerio asumis la povo en oktobro sam yaro. [[Arkivo:Ellen Johnson-Sirleaf detail 071024-D-9880W-027.jpg|thumb|250px|[[Ellen Johnson Sirleaf]]]] L'elekti qui eventis en 2005 judikesas kom la maxim libera e neta de lora historio di la lando. [[Ellen Johnson Sirleaf]], qua edukesis en Harvard, divenis l'unesma muliero elektita prezidanto en la historio di Afrika. En 2011, Johnson Sirleaf premiizesis per la Nobel-premio pri paco. En marto 2014, komencis serioza epidemio dil [[ebolaviruso]] en Liberia, qua produktis {{formatnum:4809}} morti til aprilo 2015.<ref>{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20160408225351/http://www.who.int/csr/disease/ebola/liberia-guinea-flareups-update/en/|titulo=Liberia and Guinea step up coordination to stem new cases of Ebola|editero=[[Mondal Organizuro pri Saneso]]|publikigita ye=7ma di aprilo 2016|idiomo={{en}}}}</ref> == Fonti == {{reflist}} {{Historio di Afrika}} [[Kategorio:Historio di Liberia| ]] d3vfu8r47wm4pnv9svet1jqiw4ynnbm 0 37101 1119555 1033472 2026-05-15T20:13:12Z Idisto 28999 1119555 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Prehistoric_pottery_shards,_Sierra_Leone.jpg|thumb|320px|Prehistoriala ceramikajo trovita en Sierra Leone.]] Hominidi habitis [[Sierra Leone]] mili di yari ante nun. Posible la maxim anciena esis la ''[[Homo ergaster]]'', pose arivis ''[[Homo erectus]]'', e fine ''[[Homo sapiens]]'', del etnii ''Bulom'' (''Sherbro''), ''Temne'' e ''Limba''. Arkeologiala restaji montras ke Sierra Leone habitesas kontinue dum adminime 2500 yari,<ref>{{extera ligilo| url=http://www.everyculture.com/Sa-Th/Sierra-Leone.html| titulo=Culture of Sierra Leone| skriptisto= Countries and Their Cultures|vidita ye=22ma di februaro 2008}}</ref> e populizesis intersequante da diversa populi veninta de altra loki di Afrika. Posible dum l'[[Antiqueso]], [[Antiqua Grekia|Greki]] vizitis la litoro di la regiono. Dum la 9ma yarcento, lokala populi komencis uzar [[fero]], e dum la 10ma yarcento populi qui habitis la litoro praktikis agrokultivo<ref>{{extera ligilo|titulo=Sierra Leone - History |url=http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Sierra-Leone-HISTORY.html| editero=Encyclopedia of the Nations|vidita ye=22ma di februaro 2008}}</ref>. L'unesma moderna [[Europa]]no qua arivis en la regiono esis [[Portugal]]ano Álvaro Fernandes, en 1447. Portugalani komencis komercar [[sklavo|sklavi]] dum la [[15ma yarcento]]. [[Unionita Rejio|Britaniani]] okupis la teritorio dum la [[17ma yarcento]]. Li komencis sendar multa liberigita sklavi de Usa a la regiono dum la fino di la [[18ma yarcento]], dum la [[milito pri Usana nedependo]]. La Krono Britaniana sendis 400 negri e 60 blanki por fondar kolonieto nomizita ''Granville Town''. La grupo inkluzis ex-sklavi de Usa e de Westal Indii qui sendesis a London. La maxim multa mortis poka tempo pose, pro morbi e pro ataki da lokala populi. [[Arkivo:Freetown, Sierra Leone ca 1856.jpg|thumb|left|320px|[[Freetown]] en [[1856]].]] Pos finir la milito en Usa, 3.000 ex-sklavi loyala a la Britaniana Krono sendesis de [[Nova Skotia]] a la regiono, tra la privata kompanio ''Sierra Leone Company''. En [[1787]] la kompanio fondis [[Freetown]]. La kolonigiisti konstruktis l'urbo segun la stilo dil urbi de la sudo di Usa, e duris praktikar la [[Metodismo|religio Metodista]]. Dum la [[19ma yarcento]] Britaniani duris sendar ex-sklavi a la regiono, note pos finir la komerco di sklavi kun la Britaniana kolonii en [[1807]]. La liberigita sklavi formacis l'elito di la teritorio, ma konfliktis kun lokala populi, de etnio ''tenne''. Ye la 1ma di januaro 1808, Thomas Ludlam suspensis la funcionado di ''Sierra Leone Company'', e Freetown divenis la chef-urbo di la kolonii Britaniana en la regiono, e resideyo dil koloniala guberniestro. Pos la [[Konfero di Berlin (1884 til 1885)|Konfero di Berlin, de 1884 til 1885]], Unionita Rejio decidis okupar plu efikive la regiono, e kreis la protektorato di Sierra Leone. Britaniani kreis [[imposto|imposti]] a la domicili en 1898, e demandis ke lokala chefi uzis la habitantaro di lia regioni por mantenar la chosei. La habitantaro revoltis kontre l'imposto, e prenis kontrolo di kela regioni dum kurta tempo, ma ante finir 1898 la revolto supresesis. [[Arkivo:British_Expeditionary_Force_in_Freetown,_1919.jpg|thumb|320px|Trupi de Sierra Leone en [[Freetown]].]] De 1914 til 1916, Sierra-Leonana trupi sendesis por kombatar koloniala trupi Germana en [[Togo]]. En 1924, Sierra Leone dividesis en kolonio e protektorato, kun diferanta administrala sistemi por singla ek li. Domestika [[sklaveso]] duris esar praktikata da lokala eliti til lua aboliso en 1928. [[Arkivo:Stevens Leone Moro 1973.jpg|thumb|left|320px|Prezidanto [[Siaka Stevens]] komplimentas prezidanto Giovanni Leone dum vizito ad Italia, 1973.]] Sierra Leone nedependanteskis del Unionita Rejio ye la [[27ma di aprilo]] [[1961]], kom [[monarkio]] che la [[Britaniana komunitato]]. Sioro [[Milton Margai]] esis lua unesma [[chefministro]]. La lando divenis republiko en [[1971]]. [[Christopher Okoro Cole]] esis lua unesma prezidanto, ma guvernis nur dum tri dii, de la 19ma til la 21ma di aprilo 1971. Ye la [[21ma di aprilo]], [[Siaka Stevens]] asumis la prezidanteso, e guvernis til [[1985]]. Dum lua guvernisteso multa opozanti asasinesis ed eventis multa denunci pri [[korupto]]. Ye la [[23ma di marto]] [[1991]] komencis [[interna milito]] qua duris til la [[18ma di januaro]] [[2002]] e produktis cirkume {{formatnum:75000}} morti<ref name="milito">http://users.erols.com/mwhite28/warstat4.htm</ref> e 2 milioni desplasizita. [[Ahmad Tejan Kabbah]], qua elektabis prezidanto en 1998, negociis paco-pakti direte kun la rebeli, inkluzite la pafo-ceso di 1999, signatita en [[Lome]]. Pos finir la milito ilu sucese rielektesis en mayo 2002, e guvernis til 2007. Ca yaro, [[Ernest Bai Koroma]], kandidato dil opozanta partiso APC, vinkis l'elekto, e sucesis rielektesar en novembro 2012. En 2014 komencis [[epidemio]] di [[Ebolaviruso]], qua dissemis tra la lando e koaktis la deklaro di urjanteso-stando. L'epidemio produktis plu kam 11 mil morti til 2016.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14094194|titulo=Sierra Leone country profile|publikigita ye=4ma di januaro 2017|editero=BBC News|vidita ye=28ma di septembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> == Referi == {{reflist}} {{Historio di Afrika}} [[Kategorio:Historio di Sierra Leone| ]] 26u2dxwwkyf5cwqi9n9wu60pon9ng4r 0 39782 1119583 1118776 2026-05-16T02:06:39Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1119583 wikitext text/x-wiki {{revizo}} [[Arkivo:Azriely Towers מגדלי עזריאלי (105).JPG|thumb|Konstruktita edifici]] En [[arkitekturo]] e [[civila injeniorarto]], '''konstrukto''' esas l'arto o tekniko di fabrikar [[edifico|edifici]] o substrukturi. En ampla senco, on nominas ''konstrukto'' tota la procedi bezonata por livrar edifici, substrukturi ed industrial instaluri, inkluzite projeto, furniso di pekunio e materii, kontrato di konstrutisti, e finas kande la strukturo kompleteskas ed esas disponebla. Ordinare, la taski organizesas da projeto jeranto, e kontrolesas da konstrukto-inspektisti, projet-injenioro, konstrukto-injenioro, o projet-arkitekto. == Sektori dil konstrukto-industrio == {{Wikivortaro}}Generale, existas tri sektori di konstrukto: edifici, infrastrukturo ed industriala: Edifico-konstrukto ordinare dividesas plu aden rezidencala e ne-rezidencala. Infrastrukturo, anke nomata 'pezoza civila' o 'pezoza injeniorarto', inkluzas granda publika labori, digi, ponti, autostradi, fervoyi, distributo di aquo o kloakala aquo e utilaji. Industriala konstrukto inkluzas che-mara konstrukto (precipue di energio-instaluri), minado e quarry-ekstrakto, rafinerii, kemiala procezado, muelili e manufakturala fabrikeyi. La industrio anke povas klasifikesar aden sektori o merkati. Exemple, Engineering News-Record (ENR), Usana komercala revuo pri konstrukto, kompilis e raportis datumi pri la grandeso di desegnala e konstrukto-kontraktanti. En 2014, ol dividis la datumi aden naun merkatala segmenti: transporto, [[petrolo]], edifici, [[Energetiko|energio]], industriala, aquo, [[manufakturo]], kloakala aquo/rezidui, telekomunikado, danjeroza rezidui, e dekesma kategorio por altra progetti. ENR uzis datumi pri transporto, kloakala aquo, danjeroza rezidui ed aquo por klasifikar firmi kom pezoza kontraktanti. La Standard Industrial Classification e la plu nova North American Industry Classification System klasifikas kompanii qui exekutas o partoprenas en konstrukto aden tri subsektori: edifico-konstrukto, pezoza e civila injeniorarto-konstrukto, e speciala metio-kontraktanti. Existas anke kategorii por profesionala servajo-firmi (exemple, injeniorarto, arkitekturo, termezurado, projeto-gerado).<ref>https://unstats.un.org/unsd/classifications/Econ/isic/?spm=a2ty_o01.29997173.0.0.28b455fb8mowxx Unionita Nacioni Statistiko-Diviziono – ISIK (Internaciona Standarta Industriala Klasifikuro)</ref> ==== Edifico-konstrukto ==== Edifico-konstrukto esas la procedo di adicionar strukturi a tereni, anke konocata kom imoblo-siti. Tipale, projeto iniciesas dal o kun la proprietero dil tereno (qua povas esar individuo od organizuro); fo-foye, tereno povas esar obligate aquirata de la proprietero por publika uzo. Rezidencala konstrukto Rezidencala konstrukto povas esar exekutata da individua tereno-posedanti (auto-konstrukto), da speciala domo-konstrukteri, da imoblo-developeri, da generala kontraktanti, o da provizanti di publika o sociala habiteyi (exemple: lokala autoritati, habito-asociuri). Kande lokala zonizo o planala politiki permisas, mixita-uzado developi povas inkluzar amba rezidencala e ne-rezidencala konstrukto (exemple: vendado, distrakto, oficeyi, publika edifici, e.c.). Rezidencala konstrukto-praktiki, teknologii e resursi mustas konformar a reguli e kodexi di praktiko di lokala konstrukto-autoritato.<ref>https://www.huduser.gov/publications/pdf/residential.pdf Gvido pri domala strukturala desegno</ref> Materiali facile disponebla en la regiono generale determinas la uzata konstrukto-materiali (exemple: briko kontre petro kontre ligno). Kosti di konstrukto po quadrata metro (o po quadrata pedo) por domi povas variar draste segun situeso-kondicioni, aceso-voyi, lokala reguli, ekonomii di skalo (personaligita domi ofte esas plu kustoza por konstruktar) e la disponebleso di habila metiisti. ==== Edifico-konstrukto ==== Edifico-konstrukto esas la procedo di adicionar strukturi a tereni, anke konocata kom imoblo-siti. Tipale, projeto iniciesas dal o kun la proprietero dil tereno (qua povas esar individuo od organizuro); fo-foye, tereno povas esar obligate aquirata de la proprietero por publika uzo. Rezidencala konstrukto Rezidencala konstrukto povas esar exekutata da individua tereno-posedanti (auto-konstrukto), da speciala domo-konstrukteri, da imoblo-developeri, da generala kontraktanti, o da provizanti di publika o sociala habiteyi (exemple: lokala autoritati, habito-asociuri). Kande lokala zonizo o planala politiki permisas, mixita-uzado developi povas inkluzar amba rezidencala e ne-rezidencala konstrukto (exemple: [[Vanado|vendado]], distrakto, oficeyi, publika edifici, e.c.). Rezidencala konstrukto-praktiki, teknologii e resursi mustas konformar a reguli e kodexi di praktiko di lokala konstrukto-autoritato. Materiali facile disponebla en la regiono generale determinas la uzata konstrukto-materiali (exemple: briko kontre petro kontre ligno). Kosti di konstrukto po quadrata metro (o po quadrata pedo) por domi povas variar draste segun situeso-kondicioni, aceso-voyi, lokala reguli, ekonomii di skalo (personaligita domi ofte esas plu kustoza por konstruktar) e la disponebleso di habila metiisti. == Planado == Kande aplikebla, propozita konstrukto-projekto mustas respekto lokala tereno-uzo planala politiki inkluzante zonizo e konstrukto-kodexo postuli. Projekto normale evaluesos (dal 'autoritato havanta yurisdikto', AHJ, tipale la municipo ube la projekto situesos) pro lua potenciala impakti sur vicina proprieti, e sur existanta infrastrukturo (transporto, sociala infrastrukturo, e utilaji inkluzante aquo-provizo, kloakala sistemo, [[elektro]], telekomunikado, e.c.). Datumi povas esar kolektita per situo-analizo, situo-surveyi e geoteknikala investigi. Konstrukto normale ne povas komencar ante ke planala permiso grantesis, e povas bezonar preparala laboro inkluzite kalkulo di startala kosti<ref>https://www.soccash.com/management/cost-to-start-construction-business-usa/ Quanto kostas por startar konstruktala afero - SocCash</ref> por certigar ke relevanta infrastrukturo upgradigesisante ke konstrukto-laboro povas komencar. Preparala labori anke inkluzos surveyi di existanta utilajo-linei por evitar domajo-kauzanta interrupti ed altra danjeroza situesi. Kelka legala postuli venas de malum in se konsideri, o la deziro preventar nediskuteble mala fenomeni, exemple explozi o ponto-kolapso. Altra legala postuli venas de malum prohibitum konsideri, o faktori qui esas questio di kustumo o expekto, quala izolado di komerco de komercala distrikto o rezideyi de rezidencala distrikto. Advokato povas serchar chanji o exempti en la lego qua guvernas la tereno ube la edifico konstruktesos, o per argumentar ke regulo ne aplikesas (la ponto-desegno ne kauzos kolapso), o ke la kustumo ne plus bezonesas (akcepto di viv-labor spaci kreskis en la komuneso). Dum la konstrukto di edifico, municipala konstrukto-inspektisto ordinare inspektas la duranta laboro periode por certigar ke konstrukto adheras a la aprobita plani e la lokala konstrukto-kodexo. Kande konstrukto kompleteskas, omna posta chanji facita a edifico o altra aktivo qui afektas sekureso, inkluzante lua uzo, expanso, strukturala integreso, e fairo-protekto, ordinare bezonas municipala aprobo. == [[Financo]] == Segun la tipo di projeto, hipoteko-bankisti, kontisti, e kusto-injeniori povas partoprenar en krear globala plano por la financala gerado di konstrukto-projekto. La prezenteso dil hipoteko-bankisto esas tre probabla, ece en relative mikra progetti, pro ke la proprietero-equito en la proprieto esas la maxim evidenta fonto di financado por edifico-projekto. Kontisti agas por studiar la expektata monetala fluo dum la vivo dil projeto e por kontrolar la pagi dum la procedo. Profesionala inkluzante kusto-injeniori, estimisti e kvanto-surveyisti aplikas experteso por relatar la laboro e materiali involvita a propera valorigo.<ref>https://web.aacei.org/docs/default-source/toc/toc_47r-11.pdf?spm=a2ty_o01.29997173.0.0.28b455fb8mowxx&file=toc_47r-11.pdf Sistemo di klasifikuro pri spens-estimi</ref> Financala planado certigas ke adequata protektaji e kontingenco-plani existas ante ke la projekto komencas, e certigas ke la plano esas propre exekutata dum la vivo dil projeto. Konstrukto-projeti povas subisar preventebla financala problemi. Sub-bidi eventas kande konstrukteri demandas tro poka mono por kompletagar la projekto. Mono-fluo problemi existas kande la nuna quanto di financado ne povas kovrar la nuna costi por laboro e materiali; tala problemi povas aparar ecam kande la globala budjeto esas adequata, prezentante tempala problemo. Por strategii pri efikiva administrado di ca situacioni, konsultez nia artiklo quale administrar mono-fluo en konstrukto-entraprezo<ref>https://www.soccash.com/management/construction-cash-flow-management/ Quale administrar la fluo di kontanti en mikra konstruktala afero (2026-gvido por transvivo)</ref>. Kusto-superiri kun guvernal progetti eventis kande la kontraktanto identigis chanjo-ordoni o projeto-chanji qui augmentis costi, qui ne esas subjekto a konkurso de altra firmi pro ke li ja eliminesis de konsidero pos la iniciala ofro. Fraudo anke esas problemo di kreskanta signifo en konstrukto. Granda progetti povas implikar tre komplexa financala plani e ofte komencas per konceptala kusto-estimo exekutata da edifico-estimisto. Kande parti di projeto kompleteskas, li povas esar vendata, remplasante un lendero o proprietero per altra, dum ke la logistikala postuli di havar la justa metii e materiali disponebla por omna etapo dil edifico-konstrukto-projekto duras. Publika-privata partneri (PPP) o privata financado-iniciati (PFI) anke povas esar uzata por helpar livrar granda progetti. Segun McKinsey en 2019, la "vasta majoritato di granda konstrukto-projeti superiras budjeto e prenas 20% plu longa kam expektita"<ref>https://web.archive.org/web/20260209033058/https://www.mckinsey.com/featured-insights/innovation-and-growth/ten-highlights-from-our-2019-research Dek eminenti de nia 2019-serchado</ref>. == Legala == Konstrukto-projekto esas komplexa reto di konstrukto-kontrati ed altra legala obligi, de qui omna partii mustas atente konsiderar. [[Kontrato]] esas la interchanjo di aro di obligi inter du o plura partii, e provizas strukturi por gerar problemi. Exemple, konstrukto-retardi povas esar kustoza, do konstrukto-kontrati establisas klara expekti e klara voyi por gerar retardi. Male redaktita kontrati povas duktar a konfuzo e kustoza disputi. Che la komenco di projeto, legala konsilanti serchas identigar ambiguesi ed altra potenciala fonti di problemi en la kontrato-strukturi, e prezentar opcioni por preventar problemi. Dum progetti, li laboras por evitar e solvar konflikti qui aparas. En omna kazo, la [[advokato]] faciligas interchanjo di obligi qua koincidas kun la realeso dil projeto. <references /> [[Kategorio:Arkitekturo]] 9r01m2iwcanz6vby7pxmsfmgwad2mmj 0 41000 1119551 1106037 2026-05-15T20:09:10Z Idisto 28999 /* Junio */ 1119551 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2020''' esis [[bisextila yaro]], la 20ma [[yaro]] de la triesma yarmilo, e la 20ma yaro de la [[21ma yarcento]]. Ol esis la Yaro dil Rato, segun Chiniana [[horoskopo]]. == L'expanso dil epidemio di koronaviruso == En januaro ca yaro, la [[Mondal Organizuro pri Saneso]] (Angle: ''World Health Organization'' - WHO) deklaris l'existo di epidemio dil [[viruso]] [[COVID-19]] (koronaviruso), qua komencis en [[Popul-Republiko Chinia]] e rapide dissemesis ad altra landi en preske omna kontinenti, ecepte Antarktika, qua enrejistris l'unesma kazi erste en decembro ca yaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coronavírus se espalha para a estação de pesquisa da Antártica|url=https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2020/12/22/coronavirus-se-espalha-para-a-estacao-de-pesquisa-da-antartida.ghtml|editero=G1|publikigita ye=22ma di decembro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> Til la fino di februaro, enrejistresis plu kam {{formatnum:83000}} kazi en la mondo, kun plu kam 2800 morti,<ref name=covid>{{Extera ligilo|titulo=Tracking coronavirus: Map, data and timeline|url=https://bnonews.com/index.php/2020/02/the-latest-coronavirus-cases/|editero=BNO | vidita ye=28ma di februaro 2019}}</ref> inkluzite 70 exter kontinentala Chinia. Ye la [[11ma di marto]], WHO deklaras [[pandemio]] dil koronaviruso, pro ke plu kam 100 landi en omna kontinenti ja havis personi infektata. Segun statistiki divulgita ye la 10ma di marto, la mortado pro COVID-19 ja superiris 4 mil personi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Mortes por Covid-19 passam de 4 mil em todo o mundo|url=https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2020/03/10/mortes-por-covid-19-ultrapassam-as-4-mil-em-todo-o-mundo.ghtml |editero=G1|publikigita ye=10ma di marto 2020| vidita ye=15ma di marto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> Ye la [[8ma di marto]], [[Italia]] establisas [[quaranteno]] por 16 milion personi en la nordo di la lando, e ye la sequanta dio, la tota lando pozesas en quaranteno. Ye la [[20ma di marto]] la mondala morto-statistiko pro COVID-19 superiris 10 mil personi, ed adminime {{formatnum:244517}} homi ja infektesis.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-51969508|titulo=Global coronavirus deaths pass 10,000|editero=BBC News |publikigita ye=20ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/Health/coronavirus-live-updates-china-reports-domestic-cases-1st/story?id=69679965|titulo=Global coronavirus death toll surpasses 10,000, California governor asks all 39M residents to stay at home|editero=ABC News|publikigita ye=20ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> Diversa landi decidis klozar lia frontieri, inkluzite frontieri interne l'[[Europana Uniono]]. L'impakto di la pandemio di [[COVID-19]] en l'[[ekonomio|ekonomii]], [[turismo]], ambiento e sporta konkursi esis enorma en la tota mondo. Unesmafoye en multa yari, l'ekonomio di la [[Popul-Republiko Chinia]] diminutis vice kreskar, e to afektis mondala [[komerco]] en larja skalo, nam Chinia esas la maxim granda exportacero di teknologiala produkturi e granda importacero di prima materiaro e nutrivi. Multa industrii tra la mondo dependas de kompozanti produktata en Chinia, sive por uzar en lia propra produkturi, sive por mantenar mashinaro, inkluzite komputeri. Exempli pri impakti en [[turismo|turismala sektoro]]: [[Venezia]] decidis renuncar la lasta dii de lua [[karnavalo]];<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/carnaval/2020/noticia/2020/02/23/italia-suspende-tradicional-festa-de-carnaval-em-veneza-por-conta-de-casos-de-coronavirus.ghtml|editero=Globo.com|autoro= G1|titulo=Itália suspende tradicional festa de carnaval em Veneza para conter surto de coronavírus|publikigita ye=23ma di februaro 2020}}</ref> 58% ek l'avionaro komercala en la tota mondo, o 15.200 avioni, restis sur la sulo, sen flugar;<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coronavírus: Companhias aéreas reduzem voos em mais de 90% no país|url= https://veja.abril.com.br/economia/coronavirus-companhias-aereas-reduzem-voos-em-mais-de-90-no-pais/|editero=Veja|autoro= Felipe Mendes|idiomo={{pt}}|publikigita ye=10ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> en la hoteli de [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], min kam 10% de la dormochambri restis okupita en marto, ed adminime 20 mustis klozar lia pordi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coronavírus: pelo menos 20 hotéis do Rio vão fechar|url= https://vejario.abril.com.br/cidade/coronavirus-hoteis-rio-vao-fechar/|editero=Veja|autoro= Cleo Guimarães|idiomo={{pt}}|publikigita ye=19ma di marto 2020}}</ref> En kelka urbi, hoteli ofris lia instaluri por mediki, flegisti ed altra sokursisti qui laboris konfrontanta l'epidemio. La [[pandemio]] afektis docado en tota mondo. Preske omna skoli mustis klozar lia pordi por prezental agadi, pro restrikti a la cirkulado di personi. Segun [[UNICEF]], 1287 milion skolani, equivalanta a 90% ek omna skolani de la mondo, afektesis pro la klozado di skoli. Multa skoli decidis adoptar "docado per interreto", tamen to esis neposibla en multa povra regioni. Altra problemo esas ke ultre instrukto, multa studianti plu povra anke recevis nutrivi en la skoli, e la skoli esis l'unika loko ube li povis studiar, pro manko di bona habitado-standi. La pandemio montris ed augmentis la granda disto inter richi e povri. Pro l'expanso di la pandemio, l'evento dil [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020]] transferesis a 2021, e la konkurso pri [[Formulo 1]] qui eventus en [[Melbourne]], [[Australia]], kancelesis, e sequanta konkursi (exemple en [[Bahrein]], [[Vietnam]] e Popul-Republiko Chinia) ajornesis. L'[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2020]] qua eventus en [[Rotterdam]], [[Nederlando]], anke kancelesis unesmafoye en sua historio.<ref name="cancellation statement">{{Extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20200318142008/https://eurovision.tv/official-ebu-statement-and-faq-eurovision-song-contest-2020-cancellation|titulo=Official EBU statement & FAQ on Eurovision 2020 cancellation|publikigita ye=18ma di marto 2020|editero=Eurovision.tv | vidita ye=18ma di marto 2020}}</ref> En la tota mondo, l'evento di altra sportala ed amuzala eventi anke kancelesis od ajornesis. La [[futbalo]]-konkurso ''Euro 2020'' ajornesis a 2021, ed eventos de la 11ma di junio til la 11ma di julio ca yaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Euro 2020 championship postponed to 2021 over coronavirus: Norwegian and Swedish FAs|url= https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/euro-2020-championship-postponed-to-2021-over-coronavirus-norwegian-and-swedish-fas/articleshow/74676047.cms|editero=The Times of India|autoro= |idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di marto 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> Aleksander Ceferin, prezidanto di UEFA, propozis durigar la nacionala championkonkursi pri futbalo sen spektantaro, ma ne stipulis dati o fristi por ca eventi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=UEFA pretende terminar os campeonatos com os portões fechados|url= https://sportbuzz.uol.com.br/noticias/futebol/uefa-pretende-terminar-os-campeonatos-com-os-portoes-fechados.phtml|editero=Sportbuzz|autoro= Damaris Andrade|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> En preske tota mondo, la sportala eventi durigesis erste pos la duimo dil yaro, sive kun poka, sive kun nula expektanti. Kelk ek li koncentris lia konkursi en poka regioni de la mondo por diminutar voyaji e kontrolar la dissemo di la viruso, exemple l'automobilo-championkonkurso pri [[Formulo 1]], kontre ke altri koncentris la konkursi en unika loko, exemple la basketbalo-konkursi di NBA. Multa sportisti diagnozesis pozitive pri virusala infekto, ed impedesis konkursar til adminime 14 dii de la diagnozo, por preventar la kontamino di altra homi. Por kelka sportisti l'infekto esis plu serioza, e mem eventis morti, exemple Boliviana futbalisto Deibert Franz Roman, lor evante 25 yari.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Un boliviano de 25 años, primer futbolista que muere por coronavirus|url=https://www.20minutos.es/deportes/noticia/4275591/0/boliviano-25-anos-primer-futbolista-muerto-por-coronavirus/|editero=20 Minutos|idiomo={{es}}|publikigita ye=30ma di mayo 2020| vidita ye=1ma di januaro 2021}}</ref> Individui plu povra havis plu granda probableso pri aquirar COVID-19 e mortar pro ol. Exemple en [[New-York]], [[Barcelona]] ed altra urbi, la quanto di mortinti en quarteri plu povra esis plu multe misproporcionala kam en la plu richa quarteri. La hipotezo por to esas ke la povri ordinare habitas mikra rezideyi multe proxima l'una di l'altra e laboras en personala servadi, exemple en supermerkati o sorgado di oldi, qui judikesis kom esencala dum la pandemio, e to diminutis la posibleso pri izolar su. Dum l'expanso di la pandemio en Usa, prezidanto [[Donald Trump]] multafoye negis lua graveso, malgre la kreskanta morto-statistiko en la lando. Exemple ye la 10ma di februaro, kande ilu dicis ke l'epidemio havus kurta durado, nam la varmigo di aprilo mortigus la viruso,<ref name="watch">{{Extera ligilo|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/watch-trump-deny-saying-things-about-the-coronavirus-that-he-definitely-said/|titulo=Watch Trump deny saying things about the coronavirus that he definitely said|editero=Seattle Times|publikigita ye=21ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref>, od ye la 24ma di marto, kande ilu komparis ol a sezonala [[gripo]].<ref name="watch"/> En aprilo, Trump anuncis ke kloroquino*, medikamento til lore nur uzita por preventar [[malario]],<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.far.fiocruz.br/wp-content/uploads/2017/02/Cloroquina-ProfSaude.pdf|titulo=difosfato de cloroquina|editero=Farmanguinhos|accsspublikigita ye=21ma di julio 2021}}</ref> povus kuracar COVID-19. Tamen, posa testi ne pruvis l'efikiveso di ca medikamento, e pose deskovresis ke fakte Trump agis por stimular l'aceso a ca substanco pos parolar kun miliardiero qua donacis pekunio a lua prezidantala kampanio.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-chloroquine-push-came-after-talk-donor-source-says-n1190771 |titulo=Trump chloroquine push came after talk with donor, source says|editero=NBC News |publikigita ye=23ma di aprilo 2020| vidita ye=21ma di aprilo 2021|idiomo={{en}}}}</ref> En [[Brazilia]], jurnali denuncis ke farmaciala laboratorio Apsen, lokala fabrikanto di kloroquino*, anke donacabis pekunio a la prezidantala kampanio di [[Jair Bolsonaro]] en 2018.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.metropoles.com/brasil/politica-brasil/empresario-que-produz-a-cloroquina-e-militante-bolsonarista|titulo=Empresário que produz a cloroquina é militante bolsonarista|editero=Metropoles.com|publikigita ye=5ma di aprilo 2020| vidita ye=21ma di julio 2021}}</ref> En oktobro, mem pos ke Trump anuncis ke ilu diagnozesis pozitive pri virusala infekto, ilu duris stimular l'organizo di asemblegi dum lua politikala kampanio, sen atento pri sociala disto.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2020/10/11/politics/trump-coronavirus-2020-election/index.html|titulo=Trump chooses denial and recklessness as he's set to resume campaign rallies|editero=CNN|publikigita ye=11ma di oktobro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> La dissemo dil epidemio stimulis multa elekteri sendar anticipe lia voti per posto.<ref>{{Extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/Politics/election-2020-voting-coronavirus-pandemic-unlike-year/story?id=73592283|titulo=Election 2020: Why voting in the coronavirus pandemic will be unlike any other year|editero=ABC News|publikigita ye=19ma di oktobro 2020}}</ref> La kresko di la morto-statistiki e samatempe la konduti da Trump koncerne la pandemio posible despopulareskis lu, ed afektis la rezulti de Usana prezidantal elekto, eventinta ye la [[3ma di novembro]] e vinkita da [[Joe Biden]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Sciencists relieved as Joe Biden wins tight US presidential election|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03158-8|editero=Nature|publikigita ye=7ma di novembro 2020}}</ref> Quale Trump, [[Brazilia]]na prezidanto [[Jair Bolsonaro]] anke judikis COVID-19 kom ordinara gripo, malgre la kreskanta morto-statistiko en la lando. Ye la 9ma di julio, COVID-19 ja produktabis plu kam 65 mil morti en Brazilia.<ref>{{Extera ligilo|titulo=From denial to contagion: Jair Bolsonaro’s path towards the coronavirus|url=https://www.brasildefato.com.br/2020/07/09/from-denial-to-contagion-jair-bolsonaro-s-path-towards-the-coronavirus|editero=Brasil de Fato|publikigita ye=9ma di julio 2020|idiomo={{en}}}}</ref> De la komenco di la pandemio til la [[29ma di decembro]], esis {{formatnum:191735}} morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Dezembro tem maior número de mortes por Covid-19 no Brasil desde setembro, indicam secretarias de Saúde|publikigita ye=29ma di decembro 2020|editero=G1|idiomo={{pt}} |url=https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2020/12/29/dezembro-tem-maior-numero-de-mortes-por-covid-19-no-brasil-desde-setembro-indicam-secretarias-de-saude.ghtml}}</ref> == Klimato == Ye la [[17ma di januaro]] komencis serio di inundadi e terglitadi en la [[Sud-estala regiono (Brazilia)|sud-estala regiono]] di [[Brazilia]], qui efektigis granda destruktadi en multa urbeti, domajis chosei nome en rurala regioni e produktis 71 morti til la 3ma di februaro. En multa loki, la pluvo-quanti enrejistrita en januaro e februaro esis rekordi historiala. En marto, eventas violentoza terglitadi pro pluvegi che urbi [[Santos]], [[Guarujá]] e [[São Vicente, São Paulo|São Vicente]], en la litoro dil stato [[Sao Paulo (stato)|Sao Paulo]], qui produktas adminime 43 morti e 36 plusa homi desaparinta.<ref name= Valor/><ref name=Poder360/> Dum marto, kontraste, la pluvo-quanto en Sao Paulo esis multe infre la mezavaloro historiala por ta monato. En aprilo [[Ubá]], urbo en [[Minas Gerais]], triesmafoye dum la yaro frapesis da pluvegi. Dum la nokto de la 7ma til la 8ma di aprilo, falis 128 milimetri di pluvo, qui efektigis la maxim granda inundado de la historio dil urbo e diplasis centi di homi, fortunoze sen morta statistiki.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.em.com.br/app/noticia/gerais/2020/04/08/interna_gerais,1136907/maior-enchente-da-historia-de-uba-deixa-mais-de-400-pessoas-desalojada.shtml|titulo=Maior enchente da história de Ubá deixa mais de 400 pessoas desalojadas|editero=Estado de Minas |publikigita ye=8ma di aprilo 2020| vidita ye=12ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> En agosto, intensa [[sikeso|sika sezono]] en l'inundebla regiono ''[[Pantanal]]'', weste de [[Brazilia]], faciligis la propago di granda incendii, qui devastabis 1,55 milion hektari di boski, naturala pasturaji ed altra tipi di vejetantaro, inkluzite en protektita arei, til la 15ma di agosto ca yaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Com incêndios, Pantanal já perdeu 10% de toda a sua cobertura vegetal em 2020|editero=Folha de S. Paulo|publikigita ye=15ma di agosto 2020|url=https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2020/08/com-incendios-pantanal-ja-perdeu-10-de-toda-a-sua-cobertura-vegetal-em-2020.shtml|idiomo={{pt}}}}</ref> Kande la sika sezono (aprilo til oktobro) finis, cirkume 4,5 milion [[hektaro|hektari]], equivalanta a 26% de la vejetantaro di ''Pantanal'', restis destruktita pro fairi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.sul-sur.com/2021/07/pantanal-vive-nova-seca-chamas-ja.html|titulo=PANTANAL VIVE NOVA SECA, CHAMAS JÁ CONSOMEM O BIOMA E QUEIMADAS PODERÃO SUPERAR AS DE 2020|editero=Dinâmicas Sul-Sur|publikigita ye=18ma di julio 2021| vidita ye=21ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Dum la sama monato, enrejistresis la maxim alta temperaturo de la historio di [[Japonia]]: 41,1°C. Segun l'autoritatozi de la lando, 10 personi mortabis pro sunofrapo o kalenturo til la 9ma di agosto.<ref>{{Extera ligilo|titulo=CALOR ATINGE MARCA RECORDE E MATA NO JAPÃO|editero=Metsul|url=https://metsul.com/calor-atinge-marca-recorde-e-mata-no-japao/|publikigita ye=17ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> En [[Europa]], l'alta temperaturi superiranta 40°C en kelka loki stimulis multa personi amasigar en plaji por balnar su, ed abandonar l'uzo di maskili por protektar su de koronaviruso. En [[Kalifornia]], [[Usa]], la sikeso faciligas la propago di granda incendii, qui destruktabis {{formatnum:765524}}-hektara areo, destruktis 3749 konstrukturi e produktis 9 morti til la 3ma di septembro ca yaro.<ref name="CalFire Stats">{{Extera ligilo |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2020/ |titulo=Fire Statistics |editero=CAL FIRE| vidita ye=3ma di septembro 2020}}</ref> Experti mencionas klimatala chanji e la granda quanto di kombustebla materii (mortinta arbori e sika herbi) kom kauzi por l'expanso di granda incendii.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Wildfires In California Will ‘Continue To Get Worse,’ Climate Change Experts Explore Why|url=https://www.capradio.org/articles/2020/09/03/wildfires-in-california-will-continue-to-get-worse-climate-change-experts-explore-why/|editero=Capital Public Radio|publikigita ye=3ma di septembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> Ank en agosto, la [[musono]] en [[Indiana subkontinento]] adportis pluvegi qui efektigis granda inundadi, destruktis plantacerii e vilaji, diplasis mili di personi, e produktis adminime 150 morti.<ref name=India>{{Extera ligilo|url=https://www.voanews.com/south-central-asia/monsoons-cause-havoc-india-climate-change-alters-rainfall-patterns|titulo=Monsoons Cause Havoc in India as Climate Change Alters Rainfall Patterns|editero=Voice of America|publikigita ye=14ma di agosto 2020}}</ref> Segun experti, klimatala chanji modifikis la pluvo-modelo di la musono - nun, eventas intensa pluvegi kun kurta durado, kontre ke olim eventis konstanta pluvi qui rinovigis la suli.<ref name=India/> Che [[Popul-Republiko Chinia]], segun statistiki de la 13ma di agosto, 219 personi mortis o desaparis pro la granda inundadi qui komencis en sudala provinci ye fino di mayo.<ref name="13Augustfloods">{{Extera ligilo|nomo=Yi |surnomo=Wang |url=http://www.chinanews.com/sh/2020/08-13/9263764.shtml |titulo=今年洪涝灾害造成6346万人次受灾 因灾死亡失踪219人 |editero=China News| vidita ye=13ma di agosto 2020 |idiomo={{zh}}}}</ref> L'inundado eventis en 443 fluvii e riveri, di qui en 33 la niveli dil inundadi esis rekordi historiala.<ref>{{Extera ligilo |autoro= Nectar Gan |titulo=China has just contained the coronavirus. Now it's battling some of the worst floods in decades |url=https://edition.cnn.com/2020/07/14/asia/china-flood-coronavirus-intl-hnk/index.html | vidita ye=16ma di julio 2020 |editero=CNN}}</ref> == Protesti kontre rasismo == Ye la [[25ma di mayo]] en [[Minneapolis, Minnesota]], blanka policisto Derek Chauvin mortigis Afrikan-Usana viro George Floyd per sufoko dum aresto-procedo, sub vidado da altra policisti.<ref name="WCCO"/> Chauvin opresis la kolo di Floyd per lua gambo dum 8 minuti e 45 sekundi, e mantenis la preso malgre ke Floyd dicis "me ne povas respirar". Tota polical agado cinematografesis per smartfoni, e divulgesis per interreto. Ye la sequanta dii, eventis diversa protesti e demonstri en importanta urbi Usana, exemple [[New-York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Cleveland]], [[Dallas]] ed [[Atlanta]],<ref name="Floyd UOL1"/> demandante l'aresto di Chauvin e l'altra policisti, e kontre [[rasismo|rasista konduti]] da multa policisti. La protesti komence esis pacifika, ma pose eventis vandalismi kontre komerceyi. En multa loki eventas konfronti inter demonstranti e policisti,<ref name="Floyd UOL1"/> kontre ke en altra loki, exemple [[Coral Gables, Florida]], policisti montris solidareso a la demonstranti.<ref name="coral"/> Malgre la reperkuto di la mortigo di Floyd, altra epizodi di violento kontre negri duris enrejistresar en Usa, exemple la mortigo di Rayshard Brooks ye la 12ma di junio en [[Atlanta]] da policisti qui recevis plendo ke l'automobilo ube Brooks dormabis ebria blokusabis aleo avan restorerio, e la multopla pafado da policisti kontre la dorso di Jacob Blake avan lua 3 filii en [[Kenosha, Wisconsin]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.firstpost.com/world/wisconsin-deploys-national-guard-as-police-shooting-of-black-man-sparks-unrest-8749531.html|titulo=Wisconsin deploys National Guard as police shooting of Black man sparks unrest|editero=Firstpost|publikigita ye=25ma di agosto 2020}}</ref> Multa sportisti, exemple automobilisto [[Lewis Hamilton]] e basketbalistini Charmin Smith e [[Reshanda Gray]], montris suporto a la demonstranti. En agosto, basketbalo-esquadi qui apartenas a NBA minacis ne plear protestante kontre racismal agadi de la polici ed anke en sportala konkursi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.firstpost.com/sports/nba-with-boycott-players-make-definitive-statement-against-racism-even-as-league-finds-itself-at-crossroads-8759151.html|titulo=NBA: With boycott, players make definitive statement against racism even as league finds itself at crossroads|editero=Firstpost|publikigita ye=27ma di agosto 2020| vidita ye=1ma di januaro 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Usana prezidanto [[Donald Trump]] repulsis la protesti kontre tale nomizita "strukturala rasismo" e dicis "nia polico posibligabas ni vivar pacoze".<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2020/06/08/us/politics/defund-police-trump.html|titulo=Trump Rebuffs Protests Over Systemic Racism and Calls Police ‘Great People’|editero=The New York Times|publikigita ye=8ma di junio 2020}}</ref> Poka dii pose, ilu kondamnis la tumulti en Kenosha e decidis vizitar policisti ibe pos la pafado kontre Jacob Blake.<ref>{{Extera ligilo|url=https://in.reuters.com/article/global-race-usa/anti-racism-protesters-rally-in-kenosha-trump-plans-visit-idINKBN25P0KD|titulo=Anti-racism protesters rally in Kenosha, Trump plans visit|publikigita ye=29ma di agosto 2020|editero=Reuters}}</ref> Altralatere, la konvenciono dil Partiso Demokrata decidis suportar la movado kontrerasista ''Black Lives Matter''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Democratic convention embraces Black Lives Matter|url=https://www.washingtonpost.com/politics/democratic-convention-embraces-black-lives-matter/2020/08/18/f1de2ce8-e0f7-11ea-b69b-64f7b0477ed4_story.html|publikigita ye=18ma di agosto 2020|editero=The Washington Post|idiomo={{en}}}}</ref> Ultre Usa, altra landi anke recevis protesti kontre [[rasismo]], exemple [[Unionita Rejio]], [[Belgia]], [[Italia]], [[Hispania]]<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/us-minneapolis-police-protests-global-idUSKBN23E0LS|titulo=Protests roll on against 'worldwide' racism |editero=Reuters|publikigita ye=7ma di junio 2020}}</ref> e [[Brazilia]], ube protestesis anke kontre prezidanto [[Jair Bolsonaro]] e lua politiki ekonomiala ed edukala, e kontre la violento da policistaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Postura do governo Bolsonaro sobre racismo abre onda de protestos na ONU|url=https://noticias.uol.com.br/colunas/jamil-chade/2020/06/17/postura-do-governo-bolsonaro-sobre-racismo-abre-onda-de-protestos-na-onu.htm|autoro= Jamil Chade|editero=UOL|publikigita ye=17ma di junio 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> == Eventi == === [[Januaro]] === * [[1ma di januaro]] - En [[Usa]], omna verki publikigita en [[1924]] eniras [[publika domeno]]. * [[3ma di januaro]] - Edifico krulas en [[Phnom Penh]], [[Kambodja]] e produktas 36 morti e 23 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Cambodia building collapse kills 36, injures 23|url=https://www.bangkokpost.com/world/1829154/cambodia-building-collapse-kills-36-injures-23|editero=Bankgok Post|publikigita ye=5ma di januaro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Porto-Riko]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=6.4-magnitude quake strikes Puerto Rico, killing at least 1 amid heavy seismic activity|url=https://www.nbcnews.com/news/latino/6-5-quake-strikes-puerto-rico-amid-heavy-seismic-activity-n1111666|publikigita ye=7ma di januaro 2020|editero=NBC}}</ref> * [[8ma di januaro]] - Aviono [[Boeing 737]] de ''Ukraine International Airlines'' falas depos departar de [[Tehran]]. Omna 176 personi en nave mortis.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=8ma di januaro 2020 |titulo=Boeing 737 plane crashes in Iran|url=https://edition.cnn.com/middleeast/live-news/iran-plane-crash-live-intl-hnk/index.html |editero=CNN |idiomo={{en}}| vidita ye=8ma di januaro 2020}}</ref> * 8ma di januaro - Jetaji de [[Iran]] atingas militala bazi Usana en [[Irak]]. * [[9ma di januaro]] - Militanti del [[Islamala Stato]] atakas militala bazo en Chinagodrar, [[Nigeria]], e mortigas adminime 89 soldati.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/us-niger-security/islamic-state-claims-responsibility-for-niger-army-base-attack-idUSKBN1ZD1ZZ |editero=Reuters|titulo=Islamic State claims responsibility for Niger army base attack|publikigita ye=14ma di januaro 2020}}</ref> * [[15ma di januaro]] - [[Dmitri Anatolyevich Medvedev|Dmitri Medvedev]], chefministro di [[Rusia]], renuncas. [[Mihail Vladimirovich Mishustin|Mihail Mishustin]] sucedas lu. * [[20ma di januaro]] - En [[Popul-Republiko Chinia]] deskovresas [[epidemio]] di koronaviruso, qua infektas plu kam 2.000 personi e produktas plu kam 100 morti. * [[24ma di januaro]] - En [[Brazilia]], intensa pluvi che [[Belo Horizonte]] e lua metropolala regiono produktas adminime 45 morti e plu kam 13 mil plusa homi diplasita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mg/minas-gerais/ao-vivo/chuva-forte-provoca-transtornos-e-alagamentos-na-grande-bh.ghtml|titulo=Defesa Civil confirma 44 mortes por causa da chuva em MG|publikigita ye=27ma di januaro 2020|editero=G1 |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di januaro]] - La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] deklaras l'existo di epidemio dil [[viruso]] [[COVID-19]] (koronaviruso). * [[31ma di januaro]] - Ye 23:00 kloki ca dio, [[Unionita Rejio]] e [[Gibraltar]] ekiras l'[[Europana Uniono]]. === [[Februaro]] === * [[5ma di februaro]] - Usana prezidanto [[Donald Trump]] quitesas de akuzo pri povo-abuzo. * [[8ma di februaro]] - Che komercala centro e Budista templo an urbo Nakhon Ratchasima, en [[Tailando]], soldato pafas kontre frequenteri e produktas adminime 17 morti e 14 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2020/02/08/soldado-mata-pessoas-a-tiros-na-tailandia-mortos-podem-ultrapassar-10.htm|titulo=Soldado mata pessoas a tiros na Tailândia; mortos podem chegar a 17|editero=UOL| vidita ye=8ma di februaro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[13ma di februaro]] - [[NASA]] publikigas detaloza studio pri ''486958 Arrokoth'', lor la maxim distanta objekto studiata per kosmoprobili. * [[19ma di februaro]] - En [[Hanau]], [[Germania]], teroristo de extrema-dextra pafas kontre enmigranti e mortigas 10 personi. Pose ilu suocidas. === [[Marto]] === * [[3ma di marto]] - Pluvegi che litoro dil [[Sao Paulo (stato)|stato São Paulo]], en [[Brazilia]], efektigas violentoza terglitadi en urbi [[Guarujá]], [[Santos]] e [[São Vicente, São Paulo|São Vicente]], qui produktas adminime 43 morti e 36 plusa homi desaparinta.<ref name= Valor>{{Extera ligilo| editero=Valor Econômico|url = https://valor.globo.com/brasil/noticia/2020/03/03/chuva-provoca-soterramentos-inundacoes-e-mortes-na-baixada-santista.ghtml |titulo=Chuva provoca soterramentos, inundações e mortes na Baixada Santista |publikigita ye=3ma di marto 2020 |idiomo={{pt}}}}</ref><ref name= Poder360>{{Extera ligilo|editero=Poder 360|url = https://www.poder360.com.br/brasil/sobe-para-43-o-numero-de-mortos-por-chuvas-na-baixada-santista/|titulo=Sobe para 43 o número de mortos na Baixada Santista|publikigita ye=10ma di marto 2020}}</ref> * [[9ma di marto|9ma]] til la [[12ma di marto]] - La precipua [[Borso|Borsi]] de la mondo subisas perdaji pro la konkurenco inter [[Rusia]] e [[Saudi-Arabia]] pri la preci di [[petrolo]], e pro la mondala epidemio di koronaviruso. * [[11ma di marto]] - La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] deklaras [[pandemio]] dil koronaviruso [[COVID-19]]. * [[13ma di marto]] - Pro la pandemio di COVID-19 (koronaviruso), la diretisti dil mondala championkonkurso di [[Formulo 1]] anuncas l'efaco di la konkurso qua eventus en [[Melbourne]], [[Australia]]. * [[15ma di marto]] - Explozo en [[oleodukto]] che [[Lagos]], [[Nigeria]], produktas 15 morti e 50 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=La explosión en Nigeria de un oleoducto causa la muerte de al menos 15 personas|url=https://www.laverdad.es/internacional/explosion-nigeria-oleoducto-causa-6141787367001-20200315170538-vi.html| vidita ye=18ma di marto 2020|publikigita ye=15ma di marto 2020|editero=La Verdad|idiomo={{es}}}}</ref> * [[27ma di marto]] - [[Norda Macedonia]] membreskas en [[NATO]]. === [[Aprilo]] === * [[2ma di aprilo]] - La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] anuncas ke la quanto di personi infektata da koronaviruso superirabis 1 miliono en tota mondo.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-52144390 |titulo=Coronavirus: Confirmed global cases pass one million| work=BBC News| publikigita ye= 3ma di aprilo 2020| vidita ye=3ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di aprilo]] - Che [[Ubá]], [[Minas Gerais]], [[Brazilia]], pluvego efektigas la maxim granda inundado de la historio dil urbo e diplasas centi di homi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.em.com.br/app/noticia/gerais/2020/04/08/interna_gerais,1136907/maior-enchente-da-historia-de-uba-deixa-mais-de-400-pessoas-desalojada.shtml|titulo=Maior enchente da história de Ubá deixa mais de 400 pessoas desalojadas|editero=Estado de Minas |publikigita ye=8ma di aprilo 2020| vidita ye=12ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[8ma di aprilo]] - Che [[Wuhan]], [[Popul-Republiko Chinia]], la 76-dia severa quaranteno finas, e la habitantaro povas itere ekirar l'urbo. * [[10ma di aprilo]] - La morto-statistiko pri koronaviruso superiras 100 mil personi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://saude.estadao.com.br/noticias/geral,mortes-por-novo-coronavirus-passam-de-mil-no-brasil-e-de-100-mil-no-mundo,70003267555|titulo=Mortes por novo coronavírus passam de mil no Brasil e 100 mil no mundo|publikigita ye=10ma di aprilo 2020|editero=Estadão.com.br| vidita ye=13ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[15ma di aprilo]] - Segun l'universitato Johns Hopkins, la quanto di personi infektata da [[COVID-19]] ja superirabis 2 milioni.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/04/trump-cuts-funding-coronavirus-pandemic-live-updates-200414231400449.html|titulo=Global coronavirus cases exceed two million: Live updates|editero=Al Jazeera|publikigita ye=15ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[18ma di aprilo]] - En [[Nova-Skotia]], [[Kanada]], viro mortigas adminime 13 personi, inkluzite 1 policisto, dum 12-hora pafado.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/19/portapique-shooting-nova-scotia-rcmp-canada|titulo=Canada shooting: at least 13 dead after rampage in Nova Scotia|editero=The Guardian| vidita ye=19ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[20ma di aprilo]] - La mondala preci di [[petrolo]] atingas la minima preco de la historio, e divenis negativa ca dio. Pro la falo di la demando, granda produkteri mondala, [[Saudi-Arabia]] e [[Rusia]], decidis pagar por desembarasar su de lia provizuri.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Oil prices fall to historic lows| idiomo={{en}} |url=https://www.theguardian.com/world/live/2020/apr/20/coronavirus-live-news-us-deaths-pass-40000-as-italy-records-lowest-fatalities-in-a-week-latest-updates?page=with:block-5e9de6808f0895b8b22830d0#block-5e9de6808f0895b8b22830d0 |editero=The Guardian |publikigita ye=20ma di aprilo 2020 | vidita ye=20ma di aprilo 2020}}</ref> === [[Mayo]] === * [[1ma di mayo]] - L'[[universitato]] Johns Hopkins anuncas ke til ca dato 1 milion personi saneskis de COVID-19. * [[3ma di mayo]] - [[Brazilia]] anuncas ke la nombro di personi kontaminita da koronaviruso superiris 100 mil personi, e la nombro di mortinti superiris 7 mil personi ca dato.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.jb.com.br/bem_viver/saude/2020/05/1023614-brasil-tem-275-mortes-por-coronavirus-em-24-horas-e-total-de-vitimas-supera-7-mil.html|titulo=Brasil tem 275 mortes por coronavírus em 24 horas e total de vítimas supera 7 mil|editero=Jornal do Brasil|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2020}}</ref> * [[6ma di mayo]] - En [[Iran]], la quanto di personi kontaminita da COVID-19 superiras 100.000, kun plu kam 6.400 morti.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Iran warns of 'rising trend' as virus cases top 100,000 |url=https://news.yahoo.com/iran-warns-rising-trend-virus-cases-top-100-114017979.html |editero=news.yahoo.com |publikigita ye=6ma di mayo 2020}}</ref> * [[9ma di mayo]] - [[Brazilia]] superiras 10 mil mortinti pro COVID-19.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Covid-19: Brasil ultrapassa 10 mil mortes, com 155.939 casos confirmados|url=https://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/brasil/2020/05/09/interna-brasil,853111/covid-19-brasil-ultrapassa-10-mil-mortes-com-155-939-casos-confirmad.shtml|editero=Correio Braziliense|publikigita ye=9ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[10ma di mayo]] - La quanto di personi kontaminita da COVID-19 superiras 4 milioni en tota mondo.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Coronavirus: Number of global cases rises above four million |url=https://www.bbc.com/news/world-52603017 |editero=BBC News|publikigita ye=10ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}} </ref> * [[12ma di mayo]] - Che quartero ube rezidas multa Mohamedani Shi'a en [[Kabul]], [[Afganistan]], viri invadas pafante akusherio e produktas 24 morti, inkluzite 2 bebei.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Babies among 24 killed as gunmen attack maternity ward in Kabul |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/05/afghanistan-gunmen-storm-kabul-hospital-200512071439807.html |editero=Al Jazeera | vidita ye=13ma di mayo 2020}}</ref> * [[20ma di mayo]] - [[Ciklono]] ''Amphan'' frapas l'esto di [[India]] e [[Bangladesh]] per venti til 185 km/h, qui destruktas mili di domi e produktas adminime 14 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2020/05/superciclone-deixa-ao-menos-14-mortos-na-india-e-em-bangladesh.shtml |titulo=Superciclone deixa ao menos 14 mortos na Índia e em Bangladesh|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=20ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[21ma di mayo]] - Ca dio, la quanto di personi infektata da koronaviruso superiris 5 miliono en tota mondo, kun 106 mil nova kazi notifikata en 24 hori.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Coronavirus live news: global cases pass 5m as EU health chief warns of second wave |url=https://www.theguardian.com/world/live/2020/may/21/coronavirus-live-news-global-cases-near-5m-as-eu-health-chief-warns-of-second-wave?page=with:block-5ec5d5648f0886ce4f5d7791#block-5ec5d5648f0886ce4f5d7791 |editero=The Guardian |publikigita ye=21ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[22ma di mayo]] - Aviono [[Airbus A320]] de kompanio ''Pakistan International Airlines'' transportanta 99 personi kolizionegas en rezidala zono di [[Karachi]], [[Pakistan]], ante tervenar. L'acidento produktas 97 morti en nave, ed adminime 11 vunditi en sulo.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Pakistan International Airlines passenger plane crashes in Karachi |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-52766904 |editero=BBC News|publikigita ye=22ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[25ma di mayo]] - En [[Minneapolis, Minnesota]], policisto Derek Chauvin mortigas Afrikan-Usana viro George Floyd per sufoko dum aresto-procedo, presanta lua genuo kontre la kolo di Floyd, sub vidado da altra policisti.<ref name="WCCO">{{Extera ligilo|surnomo=Murphy |nomo=Esme |publikigita ye=26ma di mayo 2020|titulo='I Can't Breathe!': Video Of Fatal Arrest Shows Minneapolis Officer Kneeling On George Floyd's Neck For Several Minutes|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|editero=KSTP-TV|idiomo={{en}}}}</ref> Dum la sequanta dii, eventas diversa protesti e demonstri en importanta urbi Usana, exemple [[New-York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Cleveland]], [[Dallas]] ed [[Atlanta]],<ref name="Floyd UOL1"/> demandante l'aresto di Chauvin ed altra policisti, e kontre [[rasismo|rasista konduti]] da multa policisti. En multa loki eventas konfronti inter demonstranti e policisti,<ref name="Floyd UOL1">{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2020/05/31/george-floyd-eua-protestos.htm|titulo=Protestos antirracistas se espalham pelos EUA; 5º dia registrou uma morte|editero=UOL|publikigita ye=31ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> kontre ke en altra loki, exemple [[Coral Gables, Florida]], policisti montris solidareso a la demonstranti.<ref name="coral">{{Extera ligilo|titulo=Protestos por justiça para George Floyd recebem apoio de policiais |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2020/05/31/policiais-dos-eua-apoiam-protestos-por-justica-para-george-floyd.htm |editero=UOL |publikigita ye=31ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[26ma di mayo]] - [[Kosta-Rika]] legaligas samasexua mariajo. * [[29ma di mayo]] - Che [[Republiko Chinia]], anciena lego qua kriminaligis [[adultero]] deklaresas kontrekonstituca.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Adultery as criminal offense ruled unconstitutional - Focus Taiwan |url=https://focustaiwan.tw/society/202005290009|idiomo={{en}} |editero=focustaiwan.tw |vidita ye=29ma di mayo 2020}}</ref> * [[30ma di mayo]] - [[Fuzeo]] ''Dragon 2'' lansesas sucese de Kabo Canaveral, [[Florida]], [[Usa]], ed arivas che [[Staciono Kosmala Internaciona]] ye la sequanta dio.<ref name= "Dragon2">{{Extera ligilo|url=https://www.theenemy.com.br/tech/crew-dragon-spacex-nasa-iss-sucesso |titulo=Crew Dragon chega com sucesso à Estação Espacial Internacional|editero=The Enemy| vidita ye=1ma di junio 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> Unesmafoye pos la lasta flugo e sequante la retreto dil [[spaco-paromo Atlantis]] en 2011, Usa sendas nova kruo a la Staciono Kosmala Internaciona uzante sua propra [[kosmonavo]].<ref name= "Dragon2"/> * [[31ma di mayo]] - Ca dio, la quanto di personi infektata da koronaviruso superiris 6 milion, en tota mondo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Global coronavirus cases surpass 6 million, death toll tops 370,000|url=https://m.economictimes.com/news/international/world-news/global-coronavirus-cases-surpass-6-million-death-toll-tops-370000/articleshow/76125302.cms|publikigita ye=May 31ma di mayo 2020|editero=The Economic Times|idiomo={{en}}}} </ref> === [[Junio]] === * [[1ma di junio]] - [[Mondal Organizuro pri Saneso]] informas pri 6 nova kazi dil [[Ebolaviruso]] che Mbandaka, [[Demokratial Republiko Kongo]].<ref>{{Extera ligilo|nomo=Maggie |surnomo=Fox|titulo=Five dead in newest Ebola outbreak in Congo, UNICEF says|url=https://www.cnn.com/2020/06/01/health/ebola-outbreak-congo-intl/index.html | vidita ye=3ma di junio 2020|editero=CNN}}</ref> * [[3ma di junio]] - [[Ciklono]] ''Nisarga'' frapas [[India]] sude de [[Mumbai]], kom [[uragano]] de kategorio 1. Ol esas la maxim forta tropikala ciklono frapanta India pos 1981. Che [[Maharashtra]], ol produktas 6 morti.<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Srivastava|nomo=Ritesh|titulo=Maharashtra Cyclone Nisarga death toll rises to 6, CM announces Rs 4 lakh compensation for victims' kin|url=https://zeenews.india.com/maharashtra/maharashtra-cyclone-nisarga-death-toll-rises-to-6-cm-announces-rs-4-lakh-compensation-for-victims-kin-2287966.html|publikigita ye=4ma di junio 2020| vidita ye=5ma di junio 2020 |editero=Zee News}}</ref> * [[6ma di junio]] - En [[Usa]] ed en altra landi, eventas demonstri kontre [[rasismo]] e kontre policala violento, homajante George Floyd.<ref>{{Extera ligilo|titulo=George Floyd death: Thousands turn out for UK anti-racism protests|idiomo={{en}}|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-52949014|work=BBC News|publikigita ye=7ma di junio 2020| vidita ye=7ma di junio 2020}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=Protests must be managed with pragmatism and sense of history|idiomo={{en}}|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/protests-must-be-managed-with-pragmatism-and-sense-of-history-20200607-p550az.html|editero=Sydney Morning Herald|publikigita ye=7ma di junio 2020}}</ref> * [[7ma di junio]] - La quanto di mortinti pro [[COVID-19]] superiras 400 mil personi en tota mondo. * [[21ma di junio]] - Eventas parlamental elekti en [[Serbia]], malgre la boikoto di opozanta partisi. * [[23ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.5 frapas [[Oaxaca]], [[Mexikia]], e produktas adminime 4 morti..<ref>{{Extera ligilo|editero=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/23/mexico-earthquake-75-magnitude-tremor-hits-oaxaca-state|titulo=Mexico earthquake: 7.5-magnitude tremor hits Oaxaca state|publikigita ye=23ma di junio 2020|autoro=Tom Phillips, David Agren, Analy Nuño|idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di junio]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] superiras 10 milion en tota mondo,<ref>{{Extera ligilo|editero=Reuters |titulo=Global coronavirus cases exceed 10 million|url=https://uk.reuters.com/article/uk-health-coronavirus-cases/global-coronavirus-cases-exceed-10-million-idUKKBN23Z00D|publikigita ye=28ma di junio 2020| vidita ye=28ma di junio 2020}}</ref> di qui plu kam 2,5 milion en [[Usa]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=U.S. Coronavirus Cases Surpass 2.5 Million: Reuters Tally |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/27/us/27reuters-health-coronavirus-usa-cases.html |vidita ye=28ma di junio 2020 |editero=The New York Times|publikigita ye=27ma di junio 2020}}</ref> * 28ma di junio - Eventas unesma rondo di prezidantal elekti en [[Polonia]]. Dum la duesma votado qua eventos ye la [[12ma di julio]], [[Andrzej Duda]], lor la prezidanto di la lando, konkurencos kontre la liberalo-konservema Rafał Trzaskowski, urbestro di [[Warszawa]]. * [[29ma di junio]] - Atako per pafado e [[grenado|grenadi]] che [[Borso]] di [[Karachi]], [[Pakistan]], produktas 8 morti e 7 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.thenational.ae/world/asia/pakistan-stock-exchange-in-karachi-under-attack-say-police-1.1040934 |titulo=Pakistan stock exchange in Karachi under attack, say police|vidita ye=29ma di junio 2020|editero=The National|idiomo={{en}}}}</ref> === [[Julio]] === * [[2ma di julio]] - [[Terglitado]] che [[jado]]-mineyo en [[Myanmar]] produktas adminime 172 morti.<ref>{{Extera ligilo|work=BBC|titulo=Myanmar jade mine landslide kills 160|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-53260834|publikigita ye=2ma di julio 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di julio]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 11 milioni.<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Bell |nomo=Alistair |titulo=Global coronavirus cases rise to more than 11 million |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-cases/global-coronavirus-cases-rise-to-more-than-11-million-idUSKBN2442AU |publikigita ye=3ma di julio 2020 |editero=Reuters|idiomo={{en}}}}</ref> * [[4ma di julio]] - Dum la pluvoza sezono che [[Japonia]], violentoza tempesti an la westo di la lando efektigas inundadi e terglitadi, qui produktas adminime 15 morti e 9 plusa homi desaparinta. Che [[Kumamoto]] e [[Kagoshima]], 92 mil personi avizesas pri abandonar lia domi.<ref>{{Extera ligilo|url= https://g1.globo.com/mundo/noticia/2020/07/04/chuvas-fortes-deixam-mortos-e-desaparecidos-no-japao.ghtml|titulo=Chuvas fortes deixam 15 mortos e 9 desaparecidos no Japão|editero=G1|publikigita ye=4ma di julio 2020| vidita ye=5ma di julio 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[8ma di julio]] - En Djibo, [[Burkina Faso]], ube soldati del armeo Burkinana luktas kontre ''[[Jihad|jihad]]''-isti, adminime 180 korpi trovesas en kolektiva tombi. On suspektas ke multi esis viktimi de exterjudicia mortigo.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=8ma di julio 2020|titulo='Killing field' had 180 bodies in Burkina Faso|idiomo={{en}}|editero=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53333366}}</ref> * [[10ma di julio]] - En [[Turkia]], la guvernerio imperas itere transformar [[Hagia Sofia (Konstantinoplo)|Hagia Sofia]] en [[moskeo]], pos ke la Supra Korto nuligis prezidantala dekreto de la yaro 1934, qua transformis ol en [[muzeo]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.cnn.com/2020/07/10/europe/hagia-sophia-mosque-turkey-intl/index.html|editero=CNN|titulo=Turkey's Erdogan orders the conversion of Hagia Sophia back into a mosque|publikigita ye=10ma di julio 2020}}</ref> * [[12ma di julio]] - [[Popul-Republiko Chinia]] informas la morto di 141 personi e la domajo di plu kam 28 mil domi pos la forta pluvi qui komencis en junio.<ref>{{Extera ligilo |titulo=China reports 141 dead or missing in flooding since June|url=https://news.yahoo.com/china-reports-141-dead-missing-042358991.html |editero=news.yahoo.com | vidita ye=13ma di julio 2020}}</ref> * 12ma di julio - Konservema prezidanto [[Andrzej Duda]] rielektesas, pos vinkir l'urbestro di Warszawa [[Rafał Trzaskowski]] per 51% ek la valida voti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Poland's Duda narrowly beats Trzaskowski in presidential vote |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-53385021 |publikigita ye=13ma di julio 2020 |editero=BBC News}}</ref> * [[19ma di julio]] - En [[India]] e [[Nepal]], severa inundadi dal [[rivero Brahmaputra]] produktas 189 morti e 4 milion plusa homi sendoma.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Floods in India, Nepal displace nearly 4 million people, at least 189 dead {{!}} India News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/floods-in-india-nepal-displace-nearly-4-million-people-at-least-189-dead/articleshow/77054083.cms |editero=Reuters / The Times of India| vidita ye=July 19ma di julio 2020 |idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di julio]] - [[Europana Uniono]] aprobas krear provizuro di 750 miliard [[Euro|Euri]] por rikonstruktar nacionala ekonomii de lua membro-stati.<ref>{{Extera ligilo |titulo=EU leaders strike 'historic' $2 trillion deal to rebuild Europe's economy |url=https://edition.cnn.com/2020/07/21/economy/eu-stimulus-coronavirus/index.html |editero=CNN |publikigita ye=21ma di julio 2020 | vidita ye=21ma di julio 2020}}</ref> * [[22ma di julio]] - La quanto di personi infektata da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 15 milioni.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Global coronavirus cases exceed 15 million: Reuters tally |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-global-cases/global-coronavirus-cases-exceed-15-million-reuters-tally-idUSKCN24N0KK |editero=Reuters|publikigita ye=22ma di julio 2020}}</ref> * [[25ma di julio]] - [[Nord-Korea]]na chefo [[Kim Jong-un]] kunvokas urjanta renkontro ed interdiktas ekiri ed eniri di personi en [[Kaesong]], pos ke persono posible infektata da [[COVID-19]] retrovenis de [[Sud-Korea]]. Se la persono fakte kontaminesis, to esus l'unesma kazo konfirmata di COVID-19 che Nord-Korea.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=26ma di julio 2020|titulo=North Korea declares emergency in border town over first suspected COVID-19 case|editero=Reuters|idiomo={{en}} |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-northkorea-idUSKCN24Q0TC}}</ref> * [[30ma di julio]] - [[NASA]] lansa misiono ''Mars 2020'' vers [[Marso]] por kolektar exempleri pri Marsana sulo e serchar posibla restaji pri anciena vivo-formi. Kande finonta, la misiono mustos retrovenar a [[Tero]]. === [[Agosto]] === * [[4ma di agosto]] - Multopla explozi che depozeyo di [[amonionitrato]] an la portuo di [[Beirut]], [[Libano]], produktas plu kam 100 morti e plu kam 4 mil plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2020/08/05/equipes-buscam-por-sobreviventes-de-explosao-que-deixou-mais-de-100-mortos-e-4-mil-feridos-no-libano.ghtml |titulo=Equipes buscam por sobreviventes de explosão que deixou mais de 100 mortos e 4 mil feridos no Líbano |editero=G1|publikigita ye=5ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[7ma di agosto]] - Aviono [[Boeing 737]] de la kompanio ''Air India'' (flugo 1344) flugante de [[Dubai]] til [[Kozhikode]] kun 190 personi ennave kolizionas dum terveno, e produktas 19 morti.<ref name="AIstat">{{Extera ligilo |titulo=Accident Bulletin|url=http://www.airindia.in/dark-site-info.htm?2| vidita ye=8ma di agosto 2020 |editero=airindia.in}}</ref> * [[10ma di agosto]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] superiras 20 milioni en la mondo.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Global report: coronavirus cases pass 20m as WHO points to 'green shoots of hope' |url=https://www.theguardian.com/world/2020/aug/11/global-report-coronavirus-cases-pass-20m-as-who-points-to-green-shoots-of-hope |publikigita ye=11ma di agosto 2020 |editero=The Guardian}}</ref> * [[11ma di agosto]] - Prezidanto [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] anuncas ke [[Rusia]] aprobis l'unesma [[vacino]] kontre koronaviruso.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-53735718 |titulo=Coronavirus: Putin says vaccine has been approved for use|publikigita ye=11ma di agosto 2020 |editero=BBC News}}</ref> * [[15ma di agosto]] - [[Tornado|Du tornadi]] frapas urbi an la centro e la westo dil stato [[Santa Catarina]], en [[Brazilia]], produktas 1 morto e 16 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Tornados em Santa Catarina deixam ao menos um morto e 1.000 desabrigados|url=https://veja.abril.com.br/brasil/tornado-em-santa-catarina-deixa-ao-menos-um-morto-e-1-000-desabrigados/|editero=Veja|publikigita ye=16ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[18ma di agosto]] - En [[Mali]], sedicio en kazerno dil armeo divenas [[stato-stroko]] qua revokas prezidanto [[Ibrahim Boubacar Keïta]] e chefa ministro [[Boubou Cissé]], qui arestesas.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/gunfire-heard-mali-army-base-warnings-mutiny-200818111723901.html |titulo=Gunfire heard at Mali army base, warnings of possible mutiny| vidita ye=18ma di agosto 2020|editero=www.aljazeera.com}}</ref> * [[19ma di agosto]] - En [[Libano]], tribunalo kondamnas ''in absentia'' Salim Ayyash, ex-membro de [[Hizbollah]], pro la mortigo dil chefministro [[Rafic Hariri]] en 2005. * [[25ma di agosto]] - [[Afrika]] deklaresas libera de la viruso di [[poliomielito]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Africa declared free of wild polio in 'milestone'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-53887947|publikigita ye=25ma di agosto 2020 |editero=BBC News}}</ref><ref>{{Extera ligilo |titulo=Africa eradicates wild poliovirus |url=https://www.afro.who.int/news/africa-eradicates-wild-poliovirus|editero=WHO |publikigita ye=25ma di agosto 2020}}</ref> === [[Septembro]] === * [[3ma di septembro]] - [[Abdalla Hamdok]], chefministro di [[Sudan]], e Abdelaziz al-Hilu, chefo di la Movado pri Libereso dil Populo di Nord-Sudan, signatas kontrato qua stipulas la transito di Sudan a sekulara lando. * [[4ma di septembro]] - Tunelo ''La Línea'', longa de 8,65 kilometri, inauguresas en [[Kolumbia]], pos 14-yara konstrukto. Ol esas la maxim longa [[tunelo]] de [[Amerika]].<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=5ma di septembro 2020|url=https://www.reuters.com/article/us-colombia-tunnel-idUSKBN25V2QT|titulo=Colombia opens South America's longest road tunnel|idiomo={{en}}|editero=Reuters}}</ref> * 4ma di septembro - [[Kosovo]] e [[Serbia]] anuncas normaligo di lia ekonomiala relati, e la transfero di lia ambasadeyi en [[Israel]] a [[Ierusalem]].<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Agencies|url=https://www.dailysabah.com/world/europe/kosovo-serbia-normalize-economic-ties-improve-israel-relationship-in-us-brokered-talks|publikigita ye=4ma di septembro 2020|titulo=Kosovo, Serbia normalize economic ties, improve Israel relationship in US-brokered talks|editero=Daily Sabah|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di septembro]] - En [[London]], Rejala Astronomiala Akademio (''Royal Astronomical Society'') anuncas la deskovro dil gaso fosfano (PH₃) che atmosfero di [[Venuso]]. To indikas la posibla existo di [[mikrobo|mikrobala]] vivo en la planeto.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Hints of life on Venus|url=https://ras.ac.uk/news-and-press/news/hints-life-venus| vidita ye=14ma di septembro 2020 |editero=The Royal Astronomical Society|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di septembro]] - [[Israel]], l'[[Unionita Araba Emirii]] e [[Bahrein]] normaligas diplomacala relati.<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{en}}|editero=AP|url=https://apnews.com/7544b322a254ebea1693e387d83d9d8b|titulo=Trump presides as Israel, 2 Arab states sign historic pacts|publikigita ye=15ma di septembro 2020}}</ref> * [[19ma di septembro]] - [[Abdul-Aziz Abulapayevich Abdulvahabov|Abdul-Aziz Abdulvahabov]] divenis championo dil [[Absolute Championship Akhmat|ACA]] (MMA) en kategorio ad 70 kg. * [[27ma di septembro]] - [[Armenia]]na ed [[Azerbaijan]]ana trupi militas en [[Nagorno-Karabakh]], e la [[Republiko Arcah]] dekretas militala legaro.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-curfew/azerbaijans-parliament-approves-martial-law-curfews-presidents-aide-idINKBN26I0OU|editero=Reuters|titulo=Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews - president's aide|publikigita ye=27ma di septembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> === [[Oktobro]] === * [[4ma di oktobro]] - Eventas plebicito en [[Nova-Kaledonia]], en qua 53,26% ek la votanti refuzas nedependanteskar de [[Francia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059|editero=BBC News}}</ref> * [[5ma di oktobro]] - Eventas granda protesti en [[Kirgizistan]], pos ke la parlamentala elekti qui eventis ye l'antea dio judikesis kom fraudoza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2020/10/06/world/europe/kyrgyzstan-protests-election-parliament.html |titulo=Kyrgyzstan in Chaos After Protesters Seize Government Buildings|editero=The New York Times|publikigita ye=6ma di oktobro 2020|autoro= Ivan Nechepurenko}}</ref> * [[10ma di oktobro]] - [[Armenia]] ed [[Azerbaijan]] paktas pri [[pafo-ceso]] en [[Nagorno-Karabakh]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54488386|titulo=Nagorno-Karabakh: Armenia and Azerbaijan agree ceasefire |editero=BBC|publikigita ye=9ma di oktobro 2020}}</ref> * [[15ma di oktobro]] - La guvernerio di [[Tailando]] deklaras "urjanteso-stando" ed impozas censuro, pro la duranta protesti demandanta plusa demokratio. * [[17ma di oktobro]] - En [[Nova-Zelando]], la partiso di la chefministrino [[Jacinda Arden]] obtenas granda vinko dum parlamentala elekti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-54519628 |titulo=Jacinda Ardern eyes majority as New Zealand votes |editero=BBC News |publikigita ye=17ma di oktobro 2020}}</ref> * [[20ma di oktobro]] - [[Kosmoprobilo]] OSIRIS-REx de [[NASA]] tushas rapide la surfaco dil [[asteroido]] ''101955_Bennu'', por kolektar specimeno de lua surfaco.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-osiris-rex-spacecraft-successfully-touches-asteroid |titulo=NASA’s OSIRIS-REx Spacecraft Successfully Touches Asteroid |editero=NASA |publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}</ref> * [[25ma di oktobro]] - Per 78,27% yes-voti, [[Chili]]ani aprobas la kunvoko di nova konstitucal asemblo, por redaktar nova [[konstituco]] por la lando, remplasante olta di 1980 adoptita dum la diktatoreso di [[Augusto Pinochet]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-54686919|titulo=Chile aprueba por abrumadora mayoría cambiar la Constitución de Pinochet: ¿qué pasa ahora y por qué es un hito mundial?|editero=BBC|publikigita ye=26ma di oktobro 2020| vidita ye=31ma di oktobro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[26ma di oktobro]] - [[NASA]] konfirmas l'existo di [[molekulo|molekuli]] di [[aquo]] che [[Luno]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-sofia-discovers-water-on-sunlit-surface-of-moon/|titulo=NASA’s SOFIA Discovers Water on Sunlit Surface of Moon|publikigita ye=26ma di oktobro 2020|editero=NASA}}</ref> * [[29ma di oktobro]] - Teror-ocidi en [[Nice]], [[Francia]] * [[30ma di oktobro]] - [[Ter-tremo]] che [[Egea maro]] frapas [[Turkia]] e [[Grekia]], e produktas adminime 27 morti e 800 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2020/10/30/europe/earthquake-greece-turkey-aegean-intl/index.html|titulo=Powerful earthquake jolts Turkey and Greece, killing at least 27|publikigita ye=31ma di oktobro 2020|editero=CNN}}</ref> === [[Novembro]] === * [[2ma di novembro]] - Eventas violentoza pafado en multa loki di [[Wien]], [[Austria]], qui produktas 4 morti e plu kam 20 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.haaretz.com/world-news/europe/.premium-reports-of-attack-on-synagogue-in-central-vienna-large-police-deployment-1.9283176 |titulo=Several Injured in Vienna as Reports Emerge of Attack on Synagogue |publikigita ye=2ma di novembro 2020|editero=Haaretz|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di novembro]] - Eventas prezidantal elekto en [[Usa]]. [[Joe Biden]] vinkas [[Donald Trump]], nome per voti sendita anticipe da elekteri qui timis [[COVID-19]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/politics/live-news/trump-biden-election-results-11-07-20/index.html |titulo=Joe Biden elected president |editero=CNN|publikigita ye=7ma di novembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo |url=https://www.bbc.co.uk/news/election-us-2020-54836636 |titulo=US Election 2020: Joe Biden wins the presidency |editero=BBC News |publikigita ye=7ma di novembro 2020}}</ref> * [[8ma di novembro]] - La quanto di personi infektata da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 50 milioni.<ref>{{Extera ligilo|url= https://www.bbc.com/news/world-54867793 |titulo=Covid-19: Global coronavirus cases pass 50 million |editero=BBC News |publikigita ye=8ma di novembro 2020}}</ref> * [[15ma di novembro]] - [[NASA]] e la privata kompanio Space X lansas misiono ''SpaceX Crew-1'' vers la [[Staciono Kosmala Internaciona]]. * [[28ma di novembro]] - Membri de [[Boko Haram]] atakas farmeyo en Jere, [[Nigeria]], e mortigas adminime 43 personi. === [[Decembro]] === * [[2ma di decembro]] - [[Unionita Rejio]] aprobas [[vacino]] ''BNT162b2'' kreita dal kompanio Pfizer, por kombatar [[COVID-19]]. * [[5ma di decembro]] - [[Rusia]] komencas vacinizar lua habitantaro kontre koronaviruso per [[vacino]] ''Sputnik V''.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/12/5/moscow-starts-mass-covid-19-vaccination-with-its-sputnik-v-shot |editero=Al-Jazeera |titulo=COVID-19: Moscow starts mass vaccination amid record cases |publikigita ye=5ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di decembro]] - L'[[Unionita Rejio]] komencas vacinizar lua habitantaro kontre koronaviruso.<ref>{{Extera ligilo|editero=Reuters |url=https://uk.reuters.com/article/us-health-coronavirus-britain-idUKKBN28I0OM|titulo='Go for it,' says grandmother who got world's first Pfizer COVID vaccine in Britain |publikigita ye=8ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di decembro]] - [[Europana Uniono]] paktas pri diminutar l'emiso di gasi qui efektigas [[teplico-efekto]] per 55% dum la sequanta yardeko. * [[12ma di decembro]] - La quanto di kazi di [[COVID-19]] en tota mondo superiras 70 milioni. * [[20ma di decembro]] - Nova mutaco plu infektanta dil koronaviruso deskovresas en l'[[Unionita Rejio]], e dissemesas vers [[Europa]] ed [[Australia]]. * [[21ma di decembro]] - [[Chili]] raportas ke 36 personi kontagiesis da COVID-19 en la bazo militala ''Bernardo O'Higgins Riquelme'' che [[Antarktika]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2020/12/21/reportan-brote-de-coronavirus-en-base-chilena-en-la-antartida/|titulo=Reportan brote de coronavirus en base chilena en la Antártida|editero=infobae|publikigita ye=21ma di decembro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[24ma di decembro]] - [[Unionita Rejio]] ed [[Europana Uniono]] signatas pakto pri libera komerco, ante finar la transito-periodo di [[Brekiro]]. * [[29ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6,4 segun la [[skalo di Richter]] frapas [[Kroatia]] e produktas adminime 7 morti e 26 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|editero=UOL|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2020/12/segundo-grande-tremor-em-2-dias-terremoto-de-magnitude-64-destroi-casas-na-croacia.shtml|titulo=Segundo grande tremor em 2 dias, terremoto deixa ao menos 7 mortos e 26 feridos na Croácia|publikigita ye=29ma di decembro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di decembro]] - [[Unionita Rejio]] aprobas l'uzo di vacino de la fabrikanto AstraZeneca-Oxford. Ca vacino povas konservesar en ordinara glaci-kesto uzata en domi. * [[31ma di decembro]] - La transito-periodo establisita en [[Brekiro]]-pakto finas. == Naski == == Morti == * [[5ma di januaro]] - [[Anri Jergenia]], chefministro di [[Abkhazia]] (n. 1941) [[Arkivo:Omani Qaboos bin Said Al Said (cropped).jpg|thumb|130px|<small>[[Qaboos bin Said al Said|Qaboos bin Said]]</small>]] * [[10ma di januaro]] - [[Qaboos bin Said al Said]], sultano di Oman (n. 1940)<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50902476 Sultan Qaboos of Oman dies aged 79]</ref> * [[21ma di januaro]] - [[Hédi Baccouche]], chefministro di Tunizia (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.realites.com.tn/2020/01/hedi-baccouche-nest-plus/ |titulo=Hédi Baccouche n’est plus|idiomo={{fr}}}}</ref> * 21ma di januaro - [[Tengiz Sigua]], chefministro di Gruzia (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo |url=https://1tv.ge/news/tengiz-sigua-gardaicvala/ |titulo=თენგიზ სიგუა გარდაიცვალა|idiomo={{ka}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=Gruzja: Zmarł były premier Tengiz Sigua|url=https://www.wnp.pl/rynki-zagraniczne/gruzja-zmarl-byly-premier-tengiz-sigua,367796.html|publikigita ye=22ma di januaro 2020|editero=PAP|idiomo={{pl}}}}</ref> * 21ma di januaro - [[Terry Jones]], Britanian aktoro e komediisto (n. 1942)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Terry Jones: Monty Python star dies aged 77 |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-51209197|idiomo={{en}}|editero=BBC|data=22ma di januaro 2020}}</ref> * [[26ma di januaro]] - [[Kobe Bryant]], Usana basketbalisto (n. 1978)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.tmz.com/2020/01/26/kobe-bryant-killed-dead-helicopter-crash-in-calabasas/|titulo=Kobe Bryant Dead, Dies in Helicopter Crash|editero=TMZ|idiomo={{en}}| vidita ye=26ma di januaro 2020}}</ref> * [[30ma di januaro]] - [[Jörn Donner]], Finlandana skriptisto (n. 1933)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Kirjailija, ohjaaja Jörn Donner on kuollut |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000006389686.html |editero=Helsingin Sanomat | vidita ye=30ma di januaro 2020 |idiomo={{fi}}|publikigita ye=30ma di januaro 2020}}</ref> * [[31ma di januaro]] - [[Mary Higgins Clark]], Usana novelistino (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Bestselling author Mary Higgins Clark dead at age 92 |url=https://apnews.com/74fd23c000ad16c2fc13b893516e336b |editero=AP NEWS |idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di februaro 2020}}</ref> [[Arkivo:Mike_Moore.jpg|thumb|130px|[[Michael Kenneth Moore|Mike Moore]]]] * [[2ma di februaro]] - [[Michael Kenneth Moore]], chefministro di Nova-Zelando (m. 1949)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Former New Zealand Prime Minister Mike Moore dies age 71|url=https://www.rnz.co.nz/news/political/408664/former-new-zealand-prime-minister-mike-moore-dies-age-71|editero=Radio NZ|publikigita ye=2ma di februaro 2020| vidita ye=2ma di februaro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di februaro]] - [[George Steiner]], Franca-Usana literaturala kritikisto, filozofo, esayisto e docisto (n. 1929) * [[4ma di februaro]] - [[Daniel arap Moi]], prezidanto di Kenia (n. 1924) * [[5ma di februaro]] - [[Stanley Cohen]], Usana nevrologiisto, Nobel-laureato (n. 1922)<ref>[https://www.tennessean.com/story/news/local/2020/02/05/stanley-cohen-biochemist-nobel-prize-winner-dies/4669415002/ Biochemist and Nobel Prize winner Stanley Cohen dies in Nashville at age 97]</ref> * [[5ma di februaro]] - [[Kirk Douglas]], Usan aktoro (n. 1916)<ref>[https://people.com/movies/kirk-douglas-dead/ Kirk Douglas, Hollywood Icon and Spartacus Star, Dies at 103]</ref> * [[17ma di februaro]] - [[Mário da Graça Machungo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1940) * [[23ma di februaro]] - [[Katherine Johnson]], Usana matematikisto (n. [[1918]]) * [[24ma di februaro]] - [[Diana Serra Cary]], Usana puero-aktorino (n. 1918) * [[25ma di februaro]] - [[Hosni Mubarak]], prezidanto di Egiptia (n. 1928)<ref>{{Extera ligilo |url = https://www.pagina12.com.ar/249517-murio-el-exdictador-egipcio-hosni-mubarak|titulo=Murió el exdictador egipcio Hosni Mubarak |editero=Página 12|publikigita ye=25ma di februaro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[29ma di februaro]] - [[Éva Székely]], Hungara natistino, Olimpiala championino (n. 1927) * [[1ma di marto]] - [[Ernesto Cardenal]], Nikaraguana sacerdoto e poeto (n. 1925) [[Arkivo:Javier Pérez de Cuéllar (1982).jpg|thumb|130px|<small>[[Javier Pérez de Cuéllar]]</small>]] * [[4ma di marto]] - [[Javier Pérez de Cuéllar]], chefa ministro di Peru e chef-sekretario dil [[Unionita Nacioni]] (n. 1933)<ref>[https://vz.ru/news/2020/3/4/1027157.html Советский олимпийский чемпион Шавлакадзе умер в Тбилиси] {{ru}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=U05OvsOPeKMC&pg=PA968&dq=Javier+Pérez+de+Cuéllar+1920&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwic0NLzoZHUAhXGEiwKHXDGBUYQ6AEIHDAA#v=onepage&q=Javier%20P%C3%A9rez%20de%20Cu%C3%A9llar%201920&f=false Profile of Javier Pérez de Cuéllar]</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-51747713|titulo=Former UN chief Javier Pérez de Cuéllar dies aged 100|editero=BBC|publikigita ye=5ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * 4ma di marto - [[Robert Shavlakadze]], Sovietiana-Gruziana atleto (n. 1933) * [[8ma di marto]] - [[Max von Sydow]], Sueda-Franciana cinem-aktoro (n. 1929)<ref>[https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/jdAKPn/max-von-sydow-ar-dod/ Max von Sydow är död] {{sv}}</ref> * [[12ma di marto]] - [[Tonie Marshall]], Franca-Usana cinem-aktorino<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rtl.fr/culture/cine-series/la-realisatrice-tonie-marshall-est-decedee-7800246597|titulo=Tonie Marshall, la réalisatrice de "Vénus Beauté (Institut)" est décédée à 68 ans|editero=RTL.fr|idiomo={{fr}}|publikigita ye=12ma di marto 2020}}</ref> (n. 1951) * [[17ma di marto]] - [[Manuel Serifo Nhamadjo]], prezidanto di Guinea-Bisau<ref>{{Extera ligilo|url=https://mediaguinee.org/deces-de-lancien-president-bissau-guineen-manuel-serifo-nhamadjo/|titulo=Décès de l’ancien président bissau-guinéen Manuel Serifo Nhamadjo|editero=MediaGuinee.com|publikigita ye=17ma di marto 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> (n. 1958) * 17ma di marto - [[Betty Williams]], Nord-Irlandana pacifistino, Nobel-laureato (n. 1943) * [[20ma di marto]] - [[Kenny Rogers]], Usana kantisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2020/03/cantor-country-americano-kenny-rogers-morre-aos-81-anos.shtml|titulo=Cantor country americano Kenny Rogers morre aos 81 anos|editero=Folha de S. Paulo|publikigita ye=21ma di marto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1938) * [[24ma di marto]] - [[Manu Dibango]], Kamerunana muzikisto e kantisto<ref name=":0">{{Extera ligilo|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/03/24/le-saxophoniste-manu-dibango-est-mort-des-suites-du-covid-19-annoncent-ses-proches_6034197_3382.html|titulo=Le saxophoniste Manu Dibango est mort des suites du Covid-19, annoncent ses proches|publikigita ye=24ma di marto 2020|work=Le Monde| vidita ye=24ma di marto 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> (n. 1933) * 24ma di marto - [[Bohdan Gadomski]], Polona publicisto e jurnalisto (n. 1949) * 24ma di marto - [[Albert Uderzo]], [[Francia|Franca]] ilustrero di [[kartuno]]-libri, notinde [[Astérix]] (n. 1927) * [[27ma di marto]] - [[Hamed Karoui]], prezidanto di Tunizia (n. 1927) [[Arkivo:Andersonphoto.jpg|130px|thumb|[[Philip Warren Anderson|Philip W. Anderson]]]] * [[29ma di marto]] - [[Philip Warren Anderson]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1923) * [[30ma di marto]] - [[Joachim Yhombi-Opango]], prezidanto e chefa ministro di Republiko Kongo (n. 1939) * 30ma di marto - [[Hau Pei-tsun]], chefa ministro di Republiko Chinia (n. 1919) * 30ma di marto - [[Bill Withers]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1938) * [[31ma di marto]] - [[Abdul Halim Khaddam]], prezidanto di Siria (n. 1938) * 31ma di marto – [[Adolphe Nicolas (geologo)|Adolphe Nicolas]], Franca geologo (n. 1936) * [[1ma di aprilo]] - [[Nur Hassan Hussein]], chefministro di Somalia (n. 1937) * 1ma di aprilo - [[Ellis Marsalis Jr.]], Usana jazo-muzikisto (n. 1934) * [[2ma di aprilo]] - [[Oskar Fischer]], Est-Germana politikisto (n. 1923) * [[4ma di aprilo]] - [[Rafael Leonardo Callejas Romero]], prezidanto di Honduras (n. 1943) * [[5ma di aprilo]] - [[Honor Blackman]], Britanian aktorino<ref name="BBC">{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-52189803 |titulo=James Bond actress Honor Blackman dies aged 94|editero=BBC News|publikigita ye=6ma di aprilo 2020| vidita ye=6ma di aprilo 2020}}</ref> (n. 1925) [[Arkivo:Mahmoud Jibril - World Economic Forum Special Meeting on Economic Growth and Job Creation in the Arab World cropped.jpg|thumb|130px|[[Mahmoud Jibril]]]] * 5ma di aprilo - [[Mahmoud Jibril]], chefministro di Libia (n. 1952) * [[7ma di aprilo]] - [[John Prine]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rollingstone.com/music/music-country/john-prine-obit-253684/|titulo=John Prine, One of America's Greatest Songwriters, Dead at 73|autoro= Stephen L. Betts,Patrick Doyle, Stephen L. Betts, Patrick Doyle|publikigita ye=8ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di aprilo]] - [[Valeriu Muravschi]], chefministro di Moldova (n. 1949) * [[11ma di aprilo]] - [[Edem Kodjo]], chefa ministro di Togo (n. 1938) * 11ma di aprilo - [[John Horton Conway|John Conway]], [[Anglia|angla]] [[Matematiko|matematikisto]] (n. 1937) * [[12ma di aprilo]] - [[Stirling Moss]], Britaniana automobilisto (n. 1929) * 12ma di aprilo - [[Chung Won-shik]], chefministro di Sud-Korea (n. 1928)<ref>[https://en.yna.co.kr/view/AEN20200412003200325 Ex-Prime Minister Chung passes way at 91]</ref> [[Arkivo:Moraes Moreira (4996699792).jpg|thumb|130px|[[Moraes Moreira]]]] * [[13ma di aprilo]] - [[Moraes Moreira]], Braziliana kantisto e kompozisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.correio24horas.com.br/noticia/nid/morre-aos-72-anos-cantor-baiano-moraes-moreira/|titulo=Morre aos 72 anos cantor baiano Moraes Moreira|editero=Correio 24 Horas| vidita ye=13ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1947) * [[15ma di aprilo]] - [[Rubem Fonseca]], Braziliana skriptisto (n. 1925)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Rubem Fonseca morre aos 94 anos|url=https://cultura.estadao.com.br/noticias/literatura,morre-aos-94-anos-o-escritor-rubem-fonseca,70003271961|editero=Estadão.com.br| vidita ye=16ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[16ma di aprilo]] - [[Luis Sepúlveda Calfucura]], Chiliana skriptisto (n. 1949) * [[21ma di aprilo]] - [[Abdurrahim El-Keib]], provizora chefministro di Libia (n. 1950) * 21ma di aprilo - [[Laisenia Qarase]], chefministro di Fidji (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Laisenia Qarase, former Fiji PM bookended by coups, dies at 79|url= https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/414735/laisenia-qarase-former-fiji-pm-bookended-by-coups-dies-at-79|editero=RNZ|autoro= Jamie Tahana|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> * [[22ma di aprilo]] - [[Hartwig Gauder]], German atleto (n. 1954) [[Arkivo:Shirley Knight 1960s (cropped).JPG|130px|thumb|[[Shirley Knight Hopkins|Shirley Knight]]]] * 22ma di aprilo - [[Shirley Knight Hopkins]], Usan aktorino (n. 1936)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Shirley Knight, Adventurous Actress and Two-Time Oscar Nominee, Dies at 83 |url= https://www.hollywoodreporter.com/news/shirley-knight-dead-sweet-bird-youth-dark-at-top-stairs-dutchman-actress-was-83-1133636|editero=The Hollywood Reporter |autoro= Mike Barnes|idiomo={{en}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Tun Tin]], chefministro di Burma (n. 1920)<ref>{{Extera ligilo|url=https://celeclub.org/9420|titulo=R I P ဗိုလ်မှူးကြီးသူရ (ဦး)ထွန်းတင်...| vidita ye=4ma di mayo 2020|idiomo={{my}}}}</ref> * [[2ma di mayo]] - [[Idir]], Aljeriana kantisto (n. 1949) * [[4ma di mayo]] - [[Aldir Blanc]], Braziliana kompozisto e skriptisto (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre o compositor Aldir Blanc, aos 73 anos, de complicações causadas pela Covid-19|url=https://oglobo.globo.com/cultura/morre-compositor-aldir-blanc-aos-73-anos-de-complicacoes-causadas-pela-covid-19-24371871|editero=O Globo| vidita ye=4ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di mayo]] - [[Flávio Migliaccio]], Brazilian aktoro (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre ator Flávio Migliaccio, aos 85 anos; famosos e fãs lamentam|url=https://extra.globo.com/tv-e-lazer/morre-ator-flavio-migliaccio-aos-85-anos-famosos-fas-lamentam-24409155.html|editero=Extra|publikigita ye=4ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[5ma di mayo]] - [[Millie Small]], Jamaikana kantistino (n. 1947)<ref>{{Extera ligilo|autoro= Chris Salewicz |editero=The Guardian| vidita ye=6ma di mayo 2020|url=https://www.theguardian.com/music/2020/may/06/millie-small-obituary |titulo=Millie Small obituary }}</ref><ref name="amg">{{Extera ligilo|autoro= Bruce Eder |url=http://www.allmusic.com/artist/millie-small-mn0000489606/biography |titulo=Millie Small &#124; Biography |editero=AllMusic| vidita ye=27ma di januaro 2014}}</ref> * [[6ma di mayo]] - [[Florian Schneider]], Germana muzikisto e kantisto ([[Kraftwerk]]) (n. 1947)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre Florian Schneider, fundador do Kraftwerk, aos 73 anos |url=https://entretenimento.uol.com.br/noticias/redacao/2020/05/06/morre-florian-schneider-fundador-do-kraftwerk-aos-73-anos.htm|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=6ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Arkivo:Little Richard in 2007 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Little Richard]]]] * [[9ma di mayo]] - [[Little Richard]], Usana muzikisto (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/little-richard-dead-48505/ |titulo=Little Richard, Founding Father of Rock Who Broke Musical Barriers, Dead at 87|editero=Rolling Stone|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di mayo 2020}}</ref> * [[10ma di mayo]] - [[Betty Wright]], Usana kantistino (n. 1953)<ref>{{Extera ligilo|url=https://entretenimento.uol.com.br/noticias/redacao/2020/05/10/morre-aos-66-anos-a-cantora-de-rb-betty-wright.htm|titulo=Morre a cantora Betty Wright, que popularizou o termo 'no pain, no gain'|editero=UOL|publikigita ye=10ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[12ma di mayo]] - [[Sisavath Keobounphanh]], chefministro di Laos (n. 1928)<ref>[https://en.vietnamplus.vn/vietnam-extends-condolences-to-laos-over-former-pms-passing/173271.vnp Vietnam extends condolences to Laos over former PM’s passing]</ref> * 12ma di mayo - [[Michel Piccoli]], Franc aktoro (n. 1925)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2020/05/18/news/e_morto_michel_piccoli-256987863/ |titulo=È morto Michel Piccoli, attore europeo per Godard, Buñuel e Nanni Moretti|idiomo={{it}}}}</ref> * [[19ma di mayo]] - [[Richard Anuszkiewicz]], Usana piktisto, imprimisto e skultisto (n. 1930) * [[21ma di mayo]] - [[Oliver Eaton Williamson]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo |titulo=The Passing of Oliver Williamson {{!}} SIOE |url=https://www.sioe.org/news/passing-oliver-williamson |editero=www.sioe.org | vidita ye=23ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[22ma di mayo]] - [[Mori Kanté]], Guineana muzikisto (n. 1950)<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-52774331 Mory Kanté: African music star dies aged 70]</ref> * [[25ma di mayo]] - [[Hyun Soong-jong]], chefministro di Sud-Korea (n. 1919) * [[29ma di mayo]] - [[Abderrahmane Youssoufi]], chefministro di Maroko (n. 1924)<ref>[https://www.laquotidienne.ma/article/alaune/deces-de-l-ex-premier-ministre-marocain-abderrahman-el-youssoufi Décès de l’ex-Premier ministre marocain Abderrahman El Youssoufi] {{fr}}</ref> * [[30ma di mayo]] - [[Yawovi Agboyibo]], chefministro di Togo (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|url=https://l-frii.com/togo-deuil-me-yawovi-agboyibor-est-decede/ |titulo=Togo / Deuil : Me Yawovi Agboyibo est décédé|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[31ma di mayo]] - [[Kristo Yavachef]], Bulgarian-Usan arkitekto, skultisto, instalaj-artisto, piktisto e desegnisto (n. 1935) * [[4ma di junio]] - [[Pete Rademacher]], Usana boxisto, Olimpiala championo (n. 1928)<ref>[https://www.houstonchronicle.com/sports/article/Pete-Rademacher-1956-Olympic-boxing-champion-15320048.php Pete Rademacher, 1956 Olympic boxing champion, dies at 91]</ref> [[Arkivo:Pierre Nkurunziza - World Economic Forum on Africa 2008 1.jpg|thumb|130px|<small>[[Pierre Nkurunziza]]</small>]] * [[8ma di junio]] - [[Pierre Nkurunziza]], prezidanto di Burundi (n. 1964)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-52984119|editero=bbc.com |titulo=Burundi president dies of 'heart attack' at 55|publikigita ye=9ma di junio 2020}}</ref> * [[11ma di junio]] - [[Emmanuel Issoze-Ngondet]], chefministro di Gabon (n. 1961)<ref>[https://web.archive.org/web/20200611063827/https://www.gabonmediatime.com/gabon-lancien-premier-ministre-issoze-ngondet-est-mort/ Gabon: l’ancien premier ministre Issoze Ngondet est mort !] {{fr}}</ref> * [[14ma di junio]] - [[Sara Gijazi]], Egiptiana HBTI-aktivisto (n. 1989) * [[18ma di junio]] - [[Jules Sedney]], chefa ministro di Surinam (n. 1922) * [[27ma di junio]] - [[Belaid Abdessalam]], chefministro di Aljeria (n. 1928)<ref>[http://www.aps.dz/en/algeria/34704-former-prime-minister-belaid-abdessalam-passes-away Former Prime Minister Belaïd Abdessalam passes away]</ref> * [[29ma di junio]] - [[Carl Reiner]], Usana komediisto e cinem-aktoro (n. 1922) * [[1ma di julio]] - [[Emmanuel Rakotovahiny]], chefministro di Madagaskar (n. 1938)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.2424.mg/necrologie-lancien-premier-ministre-emmanuel-rakotovahiny-decede/amp |titulo=L’ancien Premier ministre Emmanuel Rakotovahiny décède|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[5ma di julio]] - [[Willi Holdorf]], German atleto, Olimpiala championo (n. 1940) [[Arkivo:Ennio Morricone 2013.jpg|thumb|130px|[[Ennio Morricone]]]] * [[6ma di julio]] - [[Ennio Morricone]], Italiana kompozisto (n. 1928) * [[8ma di julio]] - [[Amadou Gon Coulibaly]], chefa ministro di Ivora Rivo (n. 1959) * 8ma di julio - [[Naya Rivera]], Usan aktorino, kantistino e manekinino (n. 1987)<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Aiello|nomo=McKenna|titulo=Naya Rivera Dead at 33: Actress' Body Recovered 5 Days After Boating Accident|editero=E! Online|publikigita ye=13ma di julio 2020|url=https://www.eonline.com/news/1169008/naya-rivera-dead-at-33-actress-body-recovered-5-days-after-boating-accident?cmpid=enewsapp&source=enewsapp-share&medium=share-icons&content=article-detail-page|idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di julio]] - [[Hassan Abshir Farah]], chefministro di Somalia (n. 1945)<ref>[https://allafrica.com/stories/202007120063.html Somalia: Former Prime Minister Hassan Farah Passes in Turkey]</ref> * 12ma di julio - [[Kelly Preston]], Usan aktorino e manekinino (n. 1962)<ref>[https://people.com/movies/kelly-preston-dies-of-breast-cancer-at-57/ Kelly Preston Dies of Breast Cancer at 57: 'She Was a Bright, Beautiful and Loving Soul']</ref> * [[13ma di julio]] - [[Hasan al-Lawzi]], provizora chefa ministro di Yemen (n. 1952)<ref>[https://www.youm7.com/story/2020/7/13/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%A9-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D9%88%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D9%8A%D9%85%D9%86%D9%89-%D8%A3%D8%B3%D8%A8%D9%82-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1%D8%A7/4876665 بعد رحلة علاج فى مصر.. وفاة وزير يمنى أسبق متأثرا بإصابته بكورونا] ({{ar}})</ref> * [[19ma di julio]] - [[Seydou Diarra]], chefa ministro di Ivora Rivo (n. 1933)<ref>[https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/07/19/l-ancien-premier-ministre-ivoirien-seydou-diarra-est-mort_6046674_3382.html L’ancien premier ministre ivoirien, Seydou Diarra, est mort] ({{fr}})</ref> * 19ma di julio - [[Nikolai Tanayev]], chefministro di Kirgizistan (n. 1945)<ref>[https://web.archive.org/web/20200719103257/https://ky.kloop.asia/2020/07/19/eks-premer-ministr-nikolaj-tanaev-d-jn-d-n-kajtty/ Экс-премьер-министр Николай Танаев дүйнөдөн кайтты] {{ky}}</ref> [[Arkivo:Benjamin_William_Mkapa_-_World_Economic_Forum_on_Africa_2010_-_2.jpg|thumb|130px|[[Benjamin Mkapa]]]] * [[24ma di julio]] - [[Benjamin Mkapa]], prezidanto di Tanzania<ref>{{Extera ligilo |titulo=Tanzania's Former President Benjamin Mkapa Dies, Presidency Says |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/07/23/world/africa/23reuters-tanzania-mkapa.html|editero=The New York Times|publikigita ye=23ma di julio 2020}}</ref> (n. 1938) * [[25ma di julio]] - [[Peter Green]], Angla muzikisto ([[Fleetwood Mac]]) (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20100405092312/http://www.fleetwoodmac.net/penguin/peter.htm|titulo=Peter Green}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.dailystar.co.uk/showbiz/breaking-peter-green-dead-fleetwood-22415534|titulo=Fleetwood Mac co-founder Peter Green has died at the age of 73|nomo=Chloe|surnomo=Stewart|publikigita ye=25ma di julio 2020|editero=Dailystar.co.uk}}</ref> * [[27ma di julio]] - [[Owen Seymour Arthur]], chefministro di Barbados (n. 1949)<ref>{{Extera ligilo|url=http://jamaica-gleaner.com/article/caribbean/20200727/former-barbados-prime-minister-owen-arthur-has-died|titulo=Former Barbados Prime Minister Owen Arthur has died|editero=The Gleaner|publikigita ye= 27ma di julio 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[30ma di julio]] - [[Lee Teng-hui]], prezidanto di la [[Republiko Chinia]] (n. 1923)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2020/07/30/world/asia/lee-teng-hui-dead.html|titulo=Lee Teng-hui, 97, Taiwan’s First Democratically Elected President, Dies|editero=New York Times Company|publikigita ye=30ma di julio 2020}}</ref> * [[1ma di agosto]] - [[Wilford Brimley]], Usan aktoro e kantisto (n. 1934)<ref>[https://www.nytimes.com/2020/08/01/obituaries/wilford-brimley-dead.html Wilford Brimley, ‘Cocoon’ Star and Quaker Oats Pitchman, Is Dead at 85]</ref> [[Arkivo:John Hume (cropped).jpg|thumb|130px|[[John Hume]]]] * [[3ma di agosto]] - [[John Hume]], Nord-Irlandana politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1937)<ref>[https://www.rte.ie/news/2020/0803/1157065-john-hume-dies/ Former SDLP leader and Nobel laureate John Hume dies]</ref> * [[11ma di agosto]] - [[Trini Lopez]], Usana kantisto, muzikisto ed aktoro (n. 1937)<ref>[https://heavy.com/news/2020/08/trini-lopez-dead/ Trini Lopez III Dead: Legendary Singer Dies 83 From Covid-19]</ref> * [[20ma di agosto]] - [[Frankie Banali]], Usana muzikisto ([[Quiet Riot]]) (n. 1951) * [[24ma di agosto]] - [[Pascal Lissouba]], prezidanto di la Republiko Kongo (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://regionweek.com/former-congolese-president-pascal-lissouba-passed-away-at-88-in-france/|publikigita ye=24ma di agosto 20202|titulo=Former Congolese President Pascal Lissouba passed away at 88 in France|editero=Region Week| vidita ye=2ma di septembro 2020}}</ref> * [[28ma di agosto]] - [[Chadwick Boseman]], Usan aktoro (n. 1976))<ref>{{Extera ligilo|titulo=‘Black Panther’ Star Chadwick Boseman Dies of Cancer at 43|surnomo=Ugwu|nomo=Reggie|last2=Levenson|first2=Michael|publikigita ye=28ma di agosto 2020|url=https://www.nytimes.com/2020/08/28/movies/chadwick-boseman-dead.html|idiomo={{en}}|editero=The New York Times}}</ref> * [[31ma di agosto]] - [[Pranab Mukherjee]], prezidanto di India (n. 1935)<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Singh|nomo=Karan Deep|publikigita ye=31ma di agosto 2020|titulo=Pranab Mukherjee, Indispensable Man of Indian Politics, Dies at 84|url=https://www.nytimes.com/2020/08/31/world/asia/pranab-mukherjee-dead.html|editero=The New York Times|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di septembro]] - [[Abdul Qadir Bajamal]], chefministro di Yemen (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.en24news.com/2020/09/the-death-of-the-former-yemeni-prime-minister-abdul-qadir-bajamal.html|titulo=The death of the former Yemeni Prime Minister Abdul Qadir Bajamal|editero=EN24| vidita ye=10ma di septembro 2020}}</ref> * [[10ma di septembro]] - [[Diana Rigg]], Angla cinem-aktorino (n. 1938)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54106509|titulo=Dame Diana Rigg: Actress dies aged 82|editero=BBC News| vidita ye=10ma di septembro 2020}}</ref> * [[15ma di septembro]] - [[Moussa Traoré]], prezidanto di Mali<ref>{{Extera ligilo|titulo=Mali: l'ancien président Moussa Traoré est mort|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20200915-mali-l-ancien-président-moussa-traoré-est-décédé|editero=RFI|publikigita ye=15ma di septembro 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> (n. 1936) [[Arkivo:John Turner (40148368461).jpg|130px|thumb|[[John Napier Turner|John Turner]]]] * [[19ma di septembro]] - [[John Napier Turner]], chefministro di Kanada (n. 1929)<ref>[https://www.cbc.ca/news/politics/john-turner-obituary-1.5731229 John Turner, PM and Liberal leader who battled free trade with U.S., dead at 91]</ref> * [[21ma di septembro]] - [[Arthur Ashkin]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1922)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.osa.org/en-us/about_osa/newsroom/obituaries/arthur_ashkin/|titulo=Arthur Ashkin &#124; In Memoriam &#124; The Optical Society}}</ref> * 21ma di septembro - [[Michael Lonsdale]], Franca-Britanian aktoro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Michael Lonsdale, icône du cinéma et du théâtre, est mort|url=https://www.nouvelobs.com/culture/20200921.OBS33624/michael-lonsdale-icone-du-cinema-et-du-theatre-est-mort.html|editero=L'Obs}}</ref> * [[23ma di septembro]] - [[Juliette Gréco]], Franca kantistino (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bfmtv.com/people/juliette-greco-est-morte-a-l-age-de-93-ans_AN-202009230286.html|titulo=Juliette Gréco est morte à l'âge de 93 ans|editero=BFMTV|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[29ma di septembro]] - [[Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]], emiro de Kuwait (n. 1929) * [[30ma di septembro]] - [[Ali Bozer]], provizora chefministro di Turkia (n. 1925) [[Arkivo:Quino (cartoonist) autographs a book in Paris, 2004.jpg|thumb|130px|[[Quino]]]] * 30ma di septembro - [[Quino]], Arjentiniana kartunisto, kreinto di ''Mafalda'' (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo|url=https://elpais.com/cultura/2020-09-30/fallece-quino-creador-de-mafalda-y-el-dibujante-mas-internacional-del-idioma-espanol.html|titulo=Muere Quino, creador de Mafalda y el dibujante más internacional del idioma español|nomo=Álex|surnomo=Grijelmo|publikigita ye=30ma di septembro 2020|editero=EL PAÍS|idiomo={{es}}}}</ref> * [[4ma di oktobro]] - [[Kenzo Takada|Kenzo]], Japoniana-Franciana modisto (n. 1939)<ref>[https://web.archive.org/web/20201004184412/https://www.huffingtonpost.it/entry/kenzo-e-morto-per-il-covid-19_it_5f79e149c5b649e564b4361d Kenzo è morto, vittima del Covid-19] {{it}}</ref> * [[6ma di oktobro]] - [[Eddie Van Halen]], Nederlandan-Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (n. 1955)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre Eddie Van Halen, aos 65, vítima de câncer na garganta|url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2020/10/06/morre-eddie-van-halen-aos-65-vitima-de-cancer-de-garganta.htm|editero=UOL|publikigita ye=6ma di oktobro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * 6ma di oktobro - [[Johnny Nash]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1940)<ref>[https://www.fox26houston.com/news/i-can-see-clearly-now-singer-songwriter-johnny-nash-dies-at-80 "I Can See Clearly Now" singer-songwriter Johnny Nash dies at 80]</ref> * [[7ma di oktobro]] - [[Mario José Molina]], Mexikiana kemiisto, Nobel-laureato (n.1943)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Mario Molina, Mexico chemistry Nobel winner, dies at 77 | vidita ye=8ma di oktobro 2020|editero=ABC News (USA) |publikigita ye=7ma di oktobro 2020 |url=https://web.archive.org/web/20201008070339/https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/mario-molina-mexico-chemistry-nobel-winner-dies-77-73488415}}</ref> * 7ma di oktobro - [[Geoffrey Dyer]], Australiana piktisto (n. 1947) * [[8ma di oktobro]] - [[Ali Khalif Galaydh]], chefministro di Somalia (n. 1941)<ref>[https://www.voasomali.com/a/5613563.html Dr. Cali Khaliif Galayr oo geeriyooday] {{so}}</ref> * [[11ma di oktobro]] - [[Zdeněk Hlásek]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1931) [[Arkivo:Litokwa_Tomeing_with_Obamas_(headsot).jpg|thumb|130px|[[Litokwa Tomeing]]]] * [[12ma di oktobro]] - [[Litokwa Tomeing]], 4ma prezidanto dil Insuli Marshall (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nicaragua envía condolencias a Islas Marshall por tránsito a otro plano de vida de expresidente Iroij Litokwa Tomeing - LVDS|editero=La Voz del Sandinismo|url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-10-15/nicaragua-envia-condolencias-a-las-islas-marshall-por-transito-a-otro-plano-de-vida-de-expresidente-iroij-litokwa-tomeing/ |publikigita ye=15ma di oktobro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[14ma di oktobro]] - [[Kuniwo Nakamura]], prezidanto di Palau (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Kuniwo Nakamura, former president of Palau, dies|url=https://www.guampdn.com/story/news/local/2020/10/13/kuniwo-nakamura-former-president-republic-palau-dies/3646641001/ |nomo=Staff|surnomo=Reports|editero=Pacific Daily News}}</ref> * [[18ma di oktobro]] - [[René Felber]], prezidanto di Suisia (n. 1933) * [[19ma di oktobro]] - [[Spencer Davis]], Walsana muzikisto (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.birminghammail.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/sixties-music-legend-who-gave-19135505|titulo=Sixties music legend who gave his name to chart topping band dies|nomo=Graham |surnomo=Young|publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}</ref> * [[19ma di oktobro]] - [[Enzo Mari]], Italiana konceptisto ed arkitekto (n. [[1932]]) * [[30ma di oktobro]] - [[Mesut Yılmaz]], chefministro di Turkia (n. 1947)<ref>[https://www.yenisafak.com/en/news/former-turkish-pm-mesut-yilmaz-dies-aged-72-3552956 Former Turkish PM Mesut Yılmaz dies aged 72] {{en}}</ref> * [[31ma di oktobro]] - [[Sean Connery]], Skota aktoro (n. 1930)<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54761824 Sean Connery: James Bond actor dies aged 90]</ref> * [[2ma di novembro]] - [[Gigi Proietti]], Italian aktoro, kantisto e filmifisto (n. 1945) [[Arkivo:Ahmed Laraki en 2008.jpg|thumb|130px|[[Ahmed Laraki]]]] * 2ma di novembro - [[Ahmed Laraki]], chefministro di Maroko (n. 1931) * [[4ma di novembro]] - [[Stanisław Fijałkowski]], Polona piktisto (n. 1922) * [[14ma di novembro]] - [[Hasan Muratović]], chefministro di Bosnia e Herzegovina (n. 1940) * [[18ma di novembro]] - [[Umar Ghalib]], chefministro di Somalia (n. 1930) * [[22ma di novembro]] - [[Sidi Ould Cheikh Abdallahi]], prezidanto di Mauritania (n. 1938) * [[24ma di novembro]] - [[Mamadou Tandja]], prezidanto di Nijer (n. 1938) * [[25ma di novembro]] - [[Diego Armando Maradona]], Arjentiniana futbalisto (n. 1960) * [[26ma di novembro]] - [[Sadiq al-Mahdi]], chefa ministro di Sudan (n. 1935) * 26ma di novembro - [[Tevita Momoedonu]], chefministro di Fidji (n. 1946)<ref>[https://www.fijitimes.com/ratu-tevita-passes-away/ Ratu Tevita passes away]</ref> * [[2ma di decembro]] - [[Zafarullah Khan Jamali]], chefministro di Pakistan (n. 1944)<ref>[https://web.archive.org/web/20201202202019/https://arynews.tv/en/ex-pm-mir-zafarullah-khan-jamali-passes-away-aged-76/ Ex-PM Mir Zafarullah Khan Jamali passes away aged 76]</ref> [[Arkivo:Europese Raad in Maastricht, Giscard dEstaing op vliegveld Beek, Bestanddeelnr 931-3903.jpg|thumb|130px|[[Valéry Giscard d'Estaing|Giscard d'Estaing]]]] * 2ma di decembro - [[Valéry Giscard d'Estaing]], prezidanto di Francia (n. 1926)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.lefigaro.fr/politique/l-ancien-president-de-la-republique-valery-giscard-d-estaing-est-mort-20201202?fbclid=IwAR3L355wg8P63U3tz4WyL_AFh5V14cmHRl5-XSONTtZxJcYWv28Ktd5Q6OA|titulo=L'ancien président de la République Valéry Giscard d'Estaing est mort|editero=Le Figaro|publikigita ye=2ma di decembro 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[6ma di decembro]] - [[Tabaré Vázquez]], prezidanto di Uruguay (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Câncer no pulmão que matou o ex presidente do Uruguai é um dos mais letais|url=https://www.uol.com.br/vivabem/noticias/redacao/2020/12/06/cancer-no-pulmao-que-matou-ex-presidente-do-uruguai-e-um-dos-mais-letais.htm|editero=UOL|publikigita ye=6ma di decembro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[7ma di decembro]] - [[Chuck Yeager]], Usana probo-pilotisto (n. 1923) * [[8ma di decembro]] - [[Alejandro Sabella]], Arjentiniana futbalisto (n. 1956)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Muere Alejandro Sabella|idiomo={{es}} |url=https://argentina.as.com/argentina/2020/12/08/futbol/1607453644_277150.html}}</ref> * [[9ma di decembro]] - [[Paolo Rossi]], Italiana futbalisto (n. 1956)<ref>[https://www.football-italia.net/163263/paolo-rossi-has-died Paolo Rossi has died]</ref> * 9ma di decembro - [[Vyacheslav Kebich]], chefministro di Bielorusia (n. 1936)<ref>[https://archive.today/20201209103014/https://www.belrynok.by/2020/12/09/ot-koronavirusa-umer-vyacheslav-kebich/ Умер Вячеслав Кебич. У него был коронавирус] {{ru}}</ref> * [[10ma di decembro]] - [[Tom Lister, Jr.]], Usana luktisto e cinem-aktoro (n. 1958)<ref>[https://variety.com/2020/film/news/tommy-tiny-lister-dies-friday-actor-wrestler-1234851392/ Tommy ‘Tiny’ Lister, ‘Friday’ Actor and Wrestler, Dies at 62]</ref> * [[12ma di decembro]] - [[Fikre Selassie Wogderess]], chefministro di Etiopia (n. 1945)<ref>[https://web.archive.org/web/20201212131434/https://www.geeskaafrika.com/ethiopia-fikre-selassie-wogderess-former-pm-passes-away-at-75/ Ethiopia: Fikre Selassie Wogderess Former Prime Minister Passes Away at 75]</ref> [[Arkivo:Ambassador Ammon and John le Carré (35239849876) (headshot).jpg|thumb|130px|[John le Carré]] * 12ma di decembro - [[John le Carré]], Angla skriptisto (n. 1931)<ref>[https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-55297558 John le Carré: Cold War novelist dies aged 89]</ref> * [[13ma di decembro]] - [[Ambrose Mandvulo Dlamini]], chefministro di Eswatini (n. 1968)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Eswatini's prime minister, who tested positive for COVID-19, dies|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-eswatini/eswatinis-prime-minister-who-tested-positive-for-covid-19-dies-idUSKBN28N0VJ| vidita ye=14ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di decembro]] - [[Saufatu Sopoanga]], chefministro di Tuvalu (n. 1952) * [[17ma di decembro]] - [[Pierre Buyoya]], prezidanto di Burundi (n. 1949) * [[18ma di decembro]] - [[Òscar Ribas Reig]], chefministro di Andora (n. 1939) * [[19ma di decembro]] - [[Mekere Morauta]], chefministro di Papua-Nova-Guinea (n. 1946) [[Arkivo:Nicette_Bruno_(headshot).jpg|thumb|130px|[[Nicette Bruno]]]] * [[20ma di decembro]] - [[Nicette Bruno]], Brazilian aktorino (n. 1933) * [[21ma di decembro]] - [[Muhammad Mustafa Mero]], chefministro di Siria (n. 1941) * [[24ma di decembro]] - [[John Cremona]], provizora prezidanto di Malta (n. 1918) * [[28ma di decembro]] - [[Armando Manzanero]], Mexikiana kantisto (n. 1935)<ref>[https://www.tvazteca.com/aztecanoticias/notas/murio-armando-manzanero-a-los-85-anos-de-edad-especiales Murió Armando Manzanero a los 85 años de edad] {{es}}</ref> * [[29ma di decembro]] - [[Pierre Cardin]], Franca modisto (n. 1922)<ref>[https://www.bfmtv.com/people/mode/le-couturier-francais-pierre-cardin-est-mort_AD-202012290119.html Le couturier français Pierre Cardin est mort] {{fr}}</ref> == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Roger Penrose]], [[Reinhard Genzel]], [[Andrea Ghez]]<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{en}} |titulo=The Nobel Prize in Physics 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/summary/| vidita ye=6ma di oktobro 2020 |editero=The Nobel Prize}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Emmanuelle Charpentier]], [[Jennifer Doudna]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Nobel Prize in Chemistry 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2020/summary/| vidita ye=7ma di oktobro 2020|editero=The Nobel Prize |idiomo={{en}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Harvey James Alter]], [[Michael Houghton]], [[Charles Moen Rice]]<ref>{{Extera ligilo|editero=The Nobel Prize|titulo=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020| vidita ye=5ma di oktobro 2020 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/summary/}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Louise Glück]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Nobel Prize in Literature|idiomo={{en}}| vidita ye=8ma di oktobro 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2020/summary/|editero=The Nobel Prize}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Mondala Programo pri Nutrivi]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Nobel Peace Prize 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2020/summary/| vidita ye=9ma di oktobro 2020|website=NobelPrize.org|idiomo={{en}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Paul Milgrom]], [[Robert Butler Wilson, Jr.]]<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=12ma di oktobro 2020 |titulo=The Prize in Economic Sciences 2020 |url= https://www.nobelprize.org/uploads/2020/09/press-economicsciences2020.pdf |editero=Royal Swedish Academy of Sciences}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 2020a]] cyf8qypyjhcvgmval5bsgyq8wvazh4o 1119552 1119551 2026-05-15T20:09:33Z Idisto 28999 /* Junio */ 1119552 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2020''' esis [[bisextila yaro]], la 20ma [[yaro]] de la triesma yarmilo, e la 20ma yaro de la [[21ma yarcento]]. Ol esis la Yaro dil Rato, segun Chiniana [[horoskopo]]. == L'expanso dil epidemio di koronaviruso == En januaro ca yaro, la [[Mondal Organizuro pri Saneso]] (Angle: ''World Health Organization'' - WHO) deklaris l'existo di epidemio dil [[viruso]] [[COVID-19]] (koronaviruso), qua komencis en [[Popul-Republiko Chinia]] e rapide dissemesis ad altra landi en preske omna kontinenti, ecepte Antarktika, qua enrejistris l'unesma kazi erste en decembro ca yaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coronavírus se espalha para a estação de pesquisa da Antártica|url=https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2020/12/22/coronavirus-se-espalha-para-a-estacao-de-pesquisa-da-antartida.ghtml|editero=G1|publikigita ye=22ma di decembro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> Til la fino di februaro, enrejistresis plu kam {{formatnum:83000}} kazi en la mondo, kun plu kam 2800 morti,<ref name=covid>{{Extera ligilo|titulo=Tracking coronavirus: Map, data and timeline|url=https://bnonews.com/index.php/2020/02/the-latest-coronavirus-cases/|editero=BNO | vidita ye=28ma di februaro 2019}}</ref> inkluzite 70 exter kontinentala Chinia. Ye la [[11ma di marto]], WHO deklaras [[pandemio]] dil koronaviruso, pro ke plu kam 100 landi en omna kontinenti ja havis personi infektata. Segun statistiki divulgita ye la 10ma di marto, la mortado pro COVID-19 ja superiris 4 mil personi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Mortes por Covid-19 passam de 4 mil em todo o mundo|url=https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2020/03/10/mortes-por-covid-19-ultrapassam-as-4-mil-em-todo-o-mundo.ghtml |editero=G1|publikigita ye=10ma di marto 2020| vidita ye=15ma di marto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> Ye la [[8ma di marto]], [[Italia]] establisas [[quaranteno]] por 16 milion personi en la nordo di la lando, e ye la sequanta dio, la tota lando pozesas en quaranteno. Ye la [[20ma di marto]] la mondala morto-statistiko pro COVID-19 superiris 10 mil personi, ed adminime {{formatnum:244517}} homi ja infektesis.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-51969508|titulo=Global coronavirus deaths pass 10,000|editero=BBC News |publikigita ye=20ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/Health/coronavirus-live-updates-china-reports-domestic-cases-1st/story?id=69679965|titulo=Global coronavirus death toll surpasses 10,000, California governor asks all 39M residents to stay at home|editero=ABC News|publikigita ye=20ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> Diversa landi decidis klozar lia frontieri, inkluzite frontieri interne l'[[Europana Uniono]]. L'impakto di la pandemio di [[COVID-19]] en l'[[ekonomio|ekonomii]], [[turismo]], ambiento e sporta konkursi esis enorma en la tota mondo. Unesmafoye en multa yari, l'ekonomio di la [[Popul-Republiko Chinia]] diminutis vice kreskar, e to afektis mondala [[komerco]] en larja skalo, nam Chinia esas la maxim granda exportacero di teknologiala produkturi e granda importacero di prima materiaro e nutrivi. Multa industrii tra la mondo dependas de kompozanti produktata en Chinia, sive por uzar en lia propra produkturi, sive por mantenar mashinaro, inkluzite komputeri. Exempli pri impakti en [[turismo|turismala sektoro]]: [[Venezia]] decidis renuncar la lasta dii de lua [[karnavalo]];<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/carnaval/2020/noticia/2020/02/23/italia-suspende-tradicional-festa-de-carnaval-em-veneza-por-conta-de-casos-de-coronavirus.ghtml|editero=Globo.com|autoro= G1|titulo=Itália suspende tradicional festa de carnaval em Veneza para conter surto de coronavírus|publikigita ye=23ma di februaro 2020}}</ref> 58% ek l'avionaro komercala en la tota mondo, o 15.200 avioni, restis sur la sulo, sen flugar;<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coronavírus: Companhias aéreas reduzem voos em mais de 90% no país|url= https://veja.abril.com.br/economia/coronavirus-companhias-aereas-reduzem-voos-em-mais-de-90-no-pais/|editero=Veja|autoro= Felipe Mendes|idiomo={{pt}}|publikigita ye=10ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> en la hoteli de [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], min kam 10% de la dormochambri restis okupita en marto, ed adminime 20 mustis klozar lia pordi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Coronavírus: pelo menos 20 hotéis do Rio vão fechar|url= https://vejario.abril.com.br/cidade/coronavirus-hoteis-rio-vao-fechar/|editero=Veja|autoro= Cleo Guimarães|idiomo={{pt}}|publikigita ye=19ma di marto 2020}}</ref> En kelka urbi, hoteli ofris lia instaluri por mediki, flegisti ed altra sokursisti qui laboris konfrontanta l'epidemio. La [[pandemio]] afektis docado en tota mondo. Preske omna skoli mustis klozar lia pordi por prezental agadi, pro restrikti a la cirkulado di personi. Segun [[UNICEF]], 1287 milion skolani, equivalanta a 90% ek omna skolani de la mondo, afektesis pro la klozado di skoli. Multa skoli decidis adoptar "docado per interreto", tamen to esis neposibla en multa povra regioni. Altra problemo esas ke ultre instrukto, multa studianti plu povra anke recevis nutrivi en la skoli, e la skoli esis l'unika loko ube li povis studiar, pro manko di bona habitado-standi. La pandemio montris ed augmentis la granda disto inter richi e povri. Pro l'expanso di la pandemio, l'evento dil [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020]] transferesis a 2021, e la konkurso pri [[Formulo 1]] qui eventus en [[Melbourne]], [[Australia]], kancelesis, e sequanta konkursi (exemple en [[Bahrein]], [[Vietnam]] e Popul-Republiko Chinia) ajornesis. L'[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2020]] qua eventus en [[Rotterdam]], [[Nederlando]], anke kancelesis unesmafoye en sua historio.<ref name="cancellation statement">{{Extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20200318142008/https://eurovision.tv/official-ebu-statement-and-faq-eurovision-song-contest-2020-cancellation|titulo=Official EBU statement & FAQ on Eurovision 2020 cancellation|publikigita ye=18ma di marto 2020|editero=Eurovision.tv | vidita ye=18ma di marto 2020}}</ref> En la tota mondo, l'evento di altra sportala ed amuzala eventi anke kancelesis od ajornesis. La [[futbalo]]-konkurso ''Euro 2020'' ajornesis a 2021, ed eventos de la 11ma di junio til la 11ma di julio ca yaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Euro 2020 championship postponed to 2021 over coronavirus: Norwegian and Swedish FAs|url= https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/euro-2020-championship-postponed-to-2021-over-coronavirus-norwegian-and-swedish-fas/articleshow/74676047.cms|editero=The Times of India|autoro= |idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di marto 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> Aleksander Ceferin, prezidanto di UEFA, propozis durigar la nacionala championkonkursi pri futbalo sen spektantaro, ma ne stipulis dati o fristi por ca eventi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=UEFA pretende terminar os campeonatos com os portões fechados|url= https://sportbuzz.uol.com.br/noticias/futebol/uefa-pretende-terminar-os-campeonatos-com-os-portoes-fechados.phtml|editero=Sportbuzz|autoro= Damaris Andrade|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> En preske tota mondo, la sportala eventi durigesis erste pos la duimo dil yaro, sive kun poka, sive kun nula expektanti. Kelk ek li koncentris lia konkursi en poka regioni de la mondo por diminutar voyaji e kontrolar la dissemo di la viruso, exemple l'automobilo-championkonkurso pri [[Formulo 1]], kontre ke altri koncentris la konkursi en unika loko, exemple la basketbalo-konkursi di NBA. Multa sportisti diagnozesis pozitive pri virusala infekto, ed impedesis konkursar til adminime 14 dii de la diagnozo, por preventar la kontamino di altra homi. Por kelka sportisti l'infekto esis plu serioza, e mem eventis morti, exemple Boliviana futbalisto Deibert Franz Roman, lor evante 25 yari.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Un boliviano de 25 años, primer futbolista que muere por coronavirus|url=https://www.20minutos.es/deportes/noticia/4275591/0/boliviano-25-anos-primer-futbolista-muerto-por-coronavirus/|editero=20 Minutos|idiomo={{es}}|publikigita ye=30ma di mayo 2020| vidita ye=1ma di januaro 2021}}</ref> Individui plu povra havis plu granda probableso pri aquirar COVID-19 e mortar pro ol. Exemple en [[New-York]], [[Barcelona]] ed altra urbi, la quanto di mortinti en quarteri plu povra esis plu multe misproporcionala kam en la plu richa quarteri. La hipotezo por to esas ke la povri ordinare habitas mikra rezideyi multe proxima l'una di l'altra e laboras en personala servadi, exemple en supermerkati o sorgado di oldi, qui judikesis kom esencala dum la pandemio, e to diminutis la posibleso pri izolar su. Dum l'expanso di la pandemio en Usa, prezidanto [[Donald Trump]] multafoye negis lua graveso, malgre la kreskanta morto-statistiko en la lando. Exemple ye la 10ma di februaro, kande ilu dicis ke l'epidemio havus kurta durado, nam la varmigo di aprilo mortigus la viruso,<ref name="watch">{{Extera ligilo|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/watch-trump-deny-saying-things-about-the-coronavirus-that-he-definitely-said/|titulo=Watch Trump deny saying things about the coronavirus that he definitely said|editero=Seattle Times|publikigita ye=21ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref>, od ye la 24ma di marto, kande ilu komparis ol a sezonala [[gripo]].<ref name="watch"/> En aprilo, Trump anuncis ke kloroquino*, medikamento til lore nur uzita por preventar [[malario]],<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.far.fiocruz.br/wp-content/uploads/2017/02/Cloroquina-ProfSaude.pdf|titulo=difosfato de cloroquina|editero=Farmanguinhos|accsspublikigita ye=21ma di julio 2021}}</ref> povus kuracar COVID-19. Tamen, posa testi ne pruvis l'efikiveso di ca medikamento, e pose deskovresis ke fakte Trump agis por stimular l'aceso a ca substanco pos parolar kun miliardiero qua donacis pekunio a lua prezidantala kampanio.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-chloroquine-push-came-after-talk-donor-source-says-n1190771 |titulo=Trump chloroquine push came after talk with donor, source says|editero=NBC News |publikigita ye=23ma di aprilo 2020| vidita ye=21ma di aprilo 2021|idiomo={{en}}}}</ref> En [[Brazilia]], jurnali denuncis ke farmaciala laboratorio Apsen, lokala fabrikanto di kloroquino*, anke donacabis pekunio a la prezidantala kampanio di [[Jair Bolsonaro]] en 2018.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.metropoles.com/brasil/politica-brasil/empresario-que-produz-a-cloroquina-e-militante-bolsonarista|titulo=Empresário que produz a cloroquina é militante bolsonarista|editero=Metropoles.com|publikigita ye=5ma di aprilo 2020| vidita ye=21ma di julio 2021}}</ref> En oktobro, mem pos ke Trump anuncis ke ilu diagnozesis pozitive pri virusala infekto, ilu duris stimular l'organizo di asemblegi dum lua politikala kampanio, sen atento pri sociala disto.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2020/10/11/politics/trump-coronavirus-2020-election/index.html|titulo=Trump chooses denial and recklessness as he's set to resume campaign rallies|editero=CNN|publikigita ye=11ma di oktobro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> La dissemo dil epidemio stimulis multa elekteri sendar anticipe lia voti per posto.<ref>{{Extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/Politics/election-2020-voting-coronavirus-pandemic-unlike-year/story?id=73592283|titulo=Election 2020: Why voting in the coronavirus pandemic will be unlike any other year|editero=ABC News|publikigita ye=19ma di oktobro 2020}}</ref> La kresko di la morto-statistiki e samatempe la konduti da Trump koncerne la pandemio posible despopulareskis lu, ed afektis la rezulti de Usana prezidantal elekto, eventinta ye la [[3ma di novembro]] e vinkita da [[Joe Biden]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Sciencists relieved as Joe Biden wins tight US presidential election|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03158-8|editero=Nature|publikigita ye=7ma di novembro 2020}}</ref> Quale Trump, [[Brazilia]]na prezidanto [[Jair Bolsonaro]] anke judikis COVID-19 kom ordinara gripo, malgre la kreskanta morto-statistiko en la lando. Ye la 9ma di julio, COVID-19 ja produktabis plu kam 65 mil morti en Brazilia.<ref>{{Extera ligilo|titulo=From denial to contagion: Jair Bolsonaro’s path towards the coronavirus|url=https://www.brasildefato.com.br/2020/07/09/from-denial-to-contagion-jair-bolsonaro-s-path-towards-the-coronavirus|editero=Brasil de Fato|publikigita ye=9ma di julio 2020|idiomo={{en}}}}</ref> De la komenco di la pandemio til la [[29ma di decembro]], esis {{formatnum:191735}} morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Dezembro tem maior número de mortes por Covid-19 no Brasil desde setembro, indicam secretarias de Saúde|publikigita ye=29ma di decembro 2020|editero=G1|idiomo={{pt}} |url=https://g1.globo.com/bemestar/coronavirus/noticia/2020/12/29/dezembro-tem-maior-numero-de-mortes-por-covid-19-no-brasil-desde-setembro-indicam-secretarias-de-saude.ghtml}}</ref> == Klimato == Ye la [[17ma di januaro]] komencis serio di inundadi e terglitadi en la [[Sud-estala regiono (Brazilia)|sud-estala regiono]] di [[Brazilia]], qui efektigis granda destruktadi en multa urbeti, domajis chosei nome en rurala regioni e produktis 71 morti til la 3ma di februaro. En multa loki, la pluvo-quanti enrejistrita en januaro e februaro esis rekordi historiala. En marto, eventas violentoza terglitadi pro pluvegi che urbi [[Santos]], [[Guarujá]] e [[São Vicente, São Paulo|São Vicente]], en la litoro dil stato [[Sao Paulo (stato)|Sao Paulo]], qui produktas adminime 43 morti e 36 plusa homi desaparinta.<ref name= Valor/><ref name=Poder360/> Dum marto, kontraste, la pluvo-quanto en Sao Paulo esis multe infre la mezavaloro historiala por ta monato. En aprilo [[Ubá]], urbo en [[Minas Gerais]], triesmafoye dum la yaro frapesis da pluvegi. Dum la nokto de la 7ma til la 8ma di aprilo, falis 128 milimetri di pluvo, qui efektigis la maxim granda inundado de la historio dil urbo e diplasis centi di homi, fortunoze sen morta statistiki.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.em.com.br/app/noticia/gerais/2020/04/08/interna_gerais,1136907/maior-enchente-da-historia-de-uba-deixa-mais-de-400-pessoas-desalojada.shtml|titulo=Maior enchente da história de Ubá deixa mais de 400 pessoas desalojadas|editero=Estado de Minas |publikigita ye=8ma di aprilo 2020| vidita ye=12ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> En agosto, intensa [[sikeso|sika sezono]] en l'inundebla regiono ''[[Pantanal]]'', weste de [[Brazilia]], faciligis la propago di granda incendii, qui devastabis 1,55 milion hektari di boski, naturala pasturaji ed altra tipi di vejetantaro, inkluzite en protektita arei, til la 15ma di agosto ca yaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Com incêndios, Pantanal já perdeu 10% de toda a sua cobertura vegetal em 2020|editero=Folha de S. Paulo|publikigita ye=15ma di agosto 2020|url=https://www1.folha.uol.com.br/ambiente/2020/08/com-incendios-pantanal-ja-perdeu-10-de-toda-a-sua-cobertura-vegetal-em-2020.shtml|idiomo={{pt}}}}</ref> Kande la sika sezono (aprilo til oktobro) finis, cirkume 4,5 milion [[hektaro|hektari]], equivalanta a 26% de la vejetantaro di ''Pantanal'', restis destruktita pro fairi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.sul-sur.com/2021/07/pantanal-vive-nova-seca-chamas-ja.html|titulo=PANTANAL VIVE NOVA SECA, CHAMAS JÁ CONSOMEM O BIOMA E QUEIMADAS PODERÃO SUPERAR AS DE 2020|editero=Dinâmicas Sul-Sur|publikigita ye=18ma di julio 2021| vidita ye=21ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Dum la sama monato, enrejistresis la maxim alta temperaturo de la historio di [[Japonia]]: 41,1°C. Segun l'autoritatozi de la lando, 10 personi mortabis pro sunofrapo o kalenturo til la 9ma di agosto.<ref>{{Extera ligilo|titulo=CALOR ATINGE MARCA RECORDE E MATA NO JAPÃO|editero=Metsul|url=https://metsul.com/calor-atinge-marca-recorde-e-mata-no-japao/|publikigita ye=17ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> En [[Europa]], l'alta temperaturi superiranta 40°C en kelka loki stimulis multa personi amasigar en plaji por balnar su, ed abandonar l'uzo di maskili por protektar su de koronaviruso. En [[Kalifornia]], [[Usa]], la sikeso faciligas la propago di granda incendii, qui destruktabis {{formatnum:765524}}-hektara areo, destruktis 3749 konstrukturi e produktis 9 morti til la 3ma di septembro ca yaro.<ref name="CalFire Stats">{{Extera ligilo |url=https://www.fire.ca.gov/incidents/2020/ |titulo=Fire Statistics |editero=CAL FIRE| vidita ye=3ma di septembro 2020}}</ref> Experti mencionas klimatala chanji e la granda quanto di kombustebla materii (mortinta arbori e sika herbi) kom kauzi por l'expanso di granda incendii.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Wildfires In California Will ‘Continue To Get Worse,’ Climate Change Experts Explore Why|url=https://www.capradio.org/articles/2020/09/03/wildfires-in-california-will-continue-to-get-worse-climate-change-experts-explore-why/|editero=Capital Public Radio|publikigita ye=3ma di septembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> Ank en agosto, la [[musono]] en [[Indiana subkontinento]] adportis pluvegi qui efektigis granda inundadi, destruktis plantacerii e vilaji, diplasis mili di personi, e produktis adminime 150 morti.<ref name=India>{{Extera ligilo|url=https://www.voanews.com/south-central-asia/monsoons-cause-havoc-india-climate-change-alters-rainfall-patterns|titulo=Monsoons Cause Havoc in India as Climate Change Alters Rainfall Patterns|editero=Voice of America|publikigita ye=14ma di agosto 2020}}</ref> Segun experti, klimatala chanji modifikis la pluvo-modelo di la musono - nun, eventas intensa pluvegi kun kurta durado, kontre ke olim eventis konstanta pluvi qui rinovigis la suli.<ref name=India/> Che [[Popul-Republiko Chinia]], segun statistiki de la 13ma di agosto, 219 personi mortis o desaparis pro la granda inundadi qui komencis en sudala provinci ye fino di mayo.<ref name="13Augustfloods">{{Extera ligilo|nomo=Yi |surnomo=Wang |url=http://www.chinanews.com/sh/2020/08-13/9263764.shtml |titulo=今年洪涝灾害造成6346万人次受灾 因灾死亡失踪219人 |editero=China News| vidita ye=13ma di agosto 2020 |idiomo={{zh}}}}</ref> L'inundado eventis en 443 fluvii e riveri, di qui en 33 la niveli dil inundadi esis rekordi historiala.<ref>{{Extera ligilo |autoro= Nectar Gan |titulo=China has just contained the coronavirus. Now it's battling some of the worst floods in decades |url=https://edition.cnn.com/2020/07/14/asia/china-flood-coronavirus-intl-hnk/index.html | vidita ye=16ma di julio 2020 |editero=CNN}}</ref> == Protesti kontre rasismo == Ye la [[25ma di mayo]] en [[Minneapolis, Minnesota]], blanka policisto Derek Chauvin mortigis Afrikan-Usana viro George Floyd per sufoko dum aresto-procedo, sub vidado da altra policisti.<ref name="WCCO"/> Chauvin opresis la kolo di Floyd per lua gambo dum 8 minuti e 45 sekundi, e mantenis la preso malgre ke Floyd dicis "me ne povas respirar". Tota polical agado cinematografesis per smartfoni, e divulgesis per interreto. Ye la sequanta dii, eventis diversa protesti e demonstri en importanta urbi Usana, exemple [[New-York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Cleveland]], [[Dallas]] ed [[Atlanta]],<ref name="Floyd UOL1"/> demandante l'aresto di Chauvin e l'altra policisti, e kontre [[rasismo|rasista konduti]] da multa policisti. La protesti komence esis pacifika, ma pose eventis vandalismi kontre komerceyi. En multa loki eventas konfronti inter demonstranti e policisti,<ref name="Floyd UOL1"/> kontre ke en altra loki, exemple [[Coral Gables, Florida]], policisti montris solidareso a la demonstranti.<ref name="coral"/> Malgre la reperkuto di la mortigo di Floyd, altra epizodi di violento kontre negri duris enrejistresar en Usa, exemple la mortigo di Rayshard Brooks ye la 12ma di junio en [[Atlanta]] da policisti qui recevis plendo ke l'automobilo ube Brooks dormabis ebria blokusabis aleo avan restorerio, e la multopla pafado da policisti kontre la dorso di Jacob Blake avan lua 3 filii en [[Kenosha, Wisconsin]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.firstpost.com/world/wisconsin-deploys-national-guard-as-police-shooting-of-black-man-sparks-unrest-8749531.html|titulo=Wisconsin deploys National Guard as police shooting of Black man sparks unrest|editero=Firstpost|publikigita ye=25ma di agosto 2020}}</ref> Multa sportisti, exemple automobilisto [[Lewis Hamilton]] e basketbalistini Charmin Smith e [[Reshanda Gray]], montris suporto a la demonstranti. En agosto, basketbalo-esquadi qui apartenas a NBA minacis ne plear protestante kontre racismal agadi de la polici ed anke en sportala konkursi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.firstpost.com/sports/nba-with-boycott-players-make-definitive-statement-against-racism-even-as-league-finds-itself-at-crossroads-8759151.html|titulo=NBA: With boycott, players make definitive statement against racism even as league finds itself at crossroads|editero=Firstpost|publikigita ye=27ma di agosto 2020| vidita ye=1ma di januaro 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Usana prezidanto [[Donald Trump]] repulsis la protesti kontre tale nomizita "strukturala rasismo" e dicis "nia polico posibligabas ni vivar pacoze".<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2020/06/08/us/politics/defund-police-trump.html|titulo=Trump Rebuffs Protests Over Systemic Racism and Calls Police ‘Great People’|editero=The New York Times|publikigita ye=8ma di junio 2020}}</ref> Poka dii pose, ilu kondamnis la tumulti en Kenosha e decidis vizitar policisti ibe pos la pafado kontre Jacob Blake.<ref>{{Extera ligilo|url=https://in.reuters.com/article/global-race-usa/anti-racism-protesters-rally-in-kenosha-trump-plans-visit-idINKBN25P0KD|titulo=Anti-racism protesters rally in Kenosha, Trump plans visit|publikigita ye=29ma di agosto 2020|editero=Reuters}}</ref> Altralatere, la konvenciono dil Partiso Demokrata decidis suportar la movado kontrerasista ''Black Lives Matter''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Democratic convention embraces Black Lives Matter|url=https://www.washingtonpost.com/politics/democratic-convention-embraces-black-lives-matter/2020/08/18/f1de2ce8-e0f7-11ea-b69b-64f7b0477ed4_story.html|publikigita ye=18ma di agosto 2020|editero=The Washington Post|idiomo={{en}}}}</ref> Ultre Usa, altra landi anke recevis protesti kontre [[rasismo]], exemple [[Unionita Rejio]], [[Belgia]], [[Italia]], [[Hispania]]<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/us-minneapolis-police-protests-global-idUSKBN23E0LS|titulo=Protests roll on against 'worldwide' racism |editero=Reuters|publikigita ye=7ma di junio 2020}}</ref> e [[Brazilia]], ube protestesis anke kontre prezidanto [[Jair Bolsonaro]] e lua politiki ekonomiala ed edukala, e kontre la violento da policistaro.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Postura do governo Bolsonaro sobre racismo abre onda de protestos na ONU|url=https://noticias.uol.com.br/colunas/jamil-chade/2020/06/17/postura-do-governo-bolsonaro-sobre-racismo-abre-onda-de-protestos-na-onu.htm|autoro= Jamil Chade|editero=UOL|publikigita ye=17ma di junio 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> == Eventi == === [[Januaro]] === * [[1ma di januaro]] - En [[Usa]], omna verki publikigita en [[1924]] eniras [[publika domeno]]. * [[3ma di januaro]] - Edifico krulas en [[Phnom Penh]], [[Kambodja]] e produktas 36 morti e 23 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Cambodia building collapse kills 36, injures 23|url=https://www.bangkokpost.com/world/1829154/cambodia-building-collapse-kills-36-injures-23|editero=Bankgok Post|publikigita ye=5ma di januaro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Porto-Riko]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=6.4-magnitude quake strikes Puerto Rico, killing at least 1 amid heavy seismic activity|url=https://www.nbcnews.com/news/latino/6-5-quake-strikes-puerto-rico-amid-heavy-seismic-activity-n1111666|publikigita ye=7ma di januaro 2020|editero=NBC}}</ref> * [[8ma di januaro]] - Aviono [[Boeing 737]] de ''Ukraine International Airlines'' falas depos departar de [[Tehran]]. Omna 176 personi en nave mortis.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=8ma di januaro 2020 |titulo=Boeing 737 plane crashes in Iran|url=https://edition.cnn.com/middleeast/live-news/iran-plane-crash-live-intl-hnk/index.html |editero=CNN |idiomo={{en}}| vidita ye=8ma di januaro 2020}}</ref> * 8ma di januaro - Jetaji de [[Iran]] atingas militala bazi Usana en [[Irak]]. * [[9ma di januaro]] - Militanti del [[Islamala Stato]] atakas militala bazo en Chinagodrar, [[Nigeria]], e mortigas adminime 89 soldati.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/us-niger-security/islamic-state-claims-responsibility-for-niger-army-base-attack-idUSKBN1ZD1ZZ |editero=Reuters|titulo=Islamic State claims responsibility for Niger army base attack|publikigita ye=14ma di januaro 2020}}</ref> * [[15ma di januaro]] - [[Dmitri Anatolyevich Medvedev|Dmitri Medvedev]], chefministro di [[Rusia]], renuncas. [[Mihail Vladimirovich Mishustin|Mihail Mishustin]] sucedas lu. * [[20ma di januaro]] - En [[Popul-Republiko Chinia]] deskovresas [[epidemio]] di koronaviruso, qua infektas plu kam 2.000 personi e produktas plu kam 100 morti. * [[24ma di januaro]] - En [[Brazilia]], intensa pluvi che [[Belo Horizonte]] e lua metropolala regiono produktas adminime 45 morti e plu kam 13 mil plusa homi diplasita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mg/minas-gerais/ao-vivo/chuva-forte-provoca-transtornos-e-alagamentos-na-grande-bh.ghtml|titulo=Defesa Civil confirma 44 mortes por causa da chuva em MG|publikigita ye=27ma di januaro 2020|editero=G1 |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di januaro]] - La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] deklaras l'existo di epidemio dil [[viruso]] [[COVID-19]] (koronaviruso). * [[31ma di januaro]] - Ye 23:00 kloki ca dio, [[Unionita Rejio]] e [[Gibraltar]] ekiras l'[[Europana Uniono]]. === [[Februaro]] === * [[5ma di februaro]] - Usana prezidanto [[Donald Trump]] quitesas de akuzo pri povo-abuzo. * [[8ma di februaro]] - Che komercala centro e Budista templo an urbo Nakhon Ratchasima, en [[Tailando]], soldato pafas kontre frequenteri e produktas adminime 17 morti e 14 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2020/02/08/soldado-mata-pessoas-a-tiros-na-tailandia-mortos-podem-ultrapassar-10.htm|titulo=Soldado mata pessoas a tiros na Tailândia; mortos podem chegar a 17|editero=UOL| vidita ye=8ma di februaro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[13ma di februaro]] - [[NASA]] publikigas detaloza studio pri ''486958 Arrokoth'', lor la maxim distanta objekto studiata per kosmoprobili. * [[19ma di februaro]] - En [[Hanau]], [[Germania]], teroristo de extrema-dextra pafas kontre enmigranti e mortigas 10 personi. Pose ilu suocidas. === [[Marto]] === * [[3ma di marto]] - Pluvegi che litoro dil [[Sao Paulo (stato)|stato São Paulo]], en [[Brazilia]], efektigas violentoza terglitadi en urbi [[Guarujá]], [[Santos]] e [[São Vicente, São Paulo|São Vicente]], qui produktas adminime 43 morti e 36 plusa homi desaparinta.<ref name= Valor>{{Extera ligilo| editero=Valor Econômico|url = https://valor.globo.com/brasil/noticia/2020/03/03/chuva-provoca-soterramentos-inundacoes-e-mortes-na-baixada-santista.ghtml |titulo=Chuva provoca soterramentos, inundações e mortes na Baixada Santista |publikigita ye=3ma di marto 2020 |idiomo={{pt}}}}</ref><ref name= Poder360>{{Extera ligilo|editero=Poder 360|url = https://www.poder360.com.br/brasil/sobe-para-43-o-numero-de-mortos-por-chuvas-na-baixada-santista/|titulo=Sobe para 43 o número de mortos na Baixada Santista|publikigita ye=10ma di marto 2020}}</ref> * [[9ma di marto|9ma]] til la [[12ma di marto]] - La precipua [[Borso|Borsi]] de la mondo subisas perdaji pro la konkurenco inter [[Rusia]] e [[Saudi-Arabia]] pri la preci di [[petrolo]], e pro la mondala epidemio di koronaviruso. * [[11ma di marto]] - La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] deklaras [[pandemio]] dil koronaviruso [[COVID-19]]. * [[13ma di marto]] - Pro la pandemio di COVID-19 (koronaviruso), la diretisti dil mondala championkonkurso di [[Formulo 1]] anuncas l'efaco di la konkurso qua eventus en [[Melbourne]], [[Australia]]. * [[15ma di marto]] - Explozo en [[oleodukto]] che [[Lagos]], [[Nigeria]], produktas 15 morti e 50 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=La explosión en Nigeria de un oleoducto causa la muerte de al menos 15 personas|url=https://www.laverdad.es/internacional/explosion-nigeria-oleoducto-causa-6141787367001-20200315170538-vi.html| vidita ye=18ma di marto 2020|publikigita ye=15ma di marto 2020|editero=La Verdad|idiomo={{es}}}}</ref> * [[27ma di marto]] - [[Norda Macedonia]] membreskas en [[NATO]]. === [[Aprilo]] === * [[2ma di aprilo]] - La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] anuncas ke la quanto di personi infektata da koronaviruso superirabis 1 miliono en tota mondo.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-52144390 |titulo=Coronavirus: Confirmed global cases pass one million| work=BBC News| publikigita ye= 3ma di aprilo 2020| vidita ye=3ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di aprilo]] - Che [[Ubá]], [[Minas Gerais]], [[Brazilia]], pluvego efektigas la maxim granda inundado de la historio dil urbo e diplasas centi di homi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.em.com.br/app/noticia/gerais/2020/04/08/interna_gerais,1136907/maior-enchente-da-historia-de-uba-deixa-mais-de-400-pessoas-desalojada.shtml|titulo=Maior enchente da história de Ubá deixa mais de 400 pessoas desalojadas|editero=Estado de Minas |publikigita ye=8ma di aprilo 2020| vidita ye=12ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[8ma di aprilo]] - Che [[Wuhan]], [[Popul-Republiko Chinia]], la 76-dia severa quaranteno finas, e la habitantaro povas itere ekirar l'urbo. * [[10ma di aprilo]] - La morto-statistiko pri koronaviruso superiras 100 mil personi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://saude.estadao.com.br/noticias/geral,mortes-por-novo-coronavirus-passam-de-mil-no-brasil-e-de-100-mil-no-mundo,70003267555|titulo=Mortes por novo coronavírus passam de mil no Brasil e 100 mil no mundo|publikigita ye=10ma di aprilo 2020|editero=Estadão.com.br| vidita ye=13ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[15ma di aprilo]] - Segun l'universitato Johns Hopkins, la quanto di personi infektata da [[COVID-19]] ja superirabis 2 milioni.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/04/trump-cuts-funding-coronavirus-pandemic-live-updates-200414231400449.html|titulo=Global coronavirus cases exceed two million: Live updates|editero=Al Jazeera|publikigita ye=15ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[18ma di aprilo]] - En [[Nova-Skotia]], [[Kanada]], viro mortigas adminime 13 personi, inkluzite 1 policisto, dum 12-hora pafado.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/19/portapique-shooting-nova-scotia-rcmp-canada|titulo=Canada shooting: at least 13 dead after rampage in Nova Scotia|editero=The Guardian| vidita ye=19ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[20ma di aprilo]] - La mondala preci di [[petrolo]] atingas la minima preco de la historio, e divenis negativa ca dio. Pro la falo di la demando, granda produkteri mondala, [[Saudi-Arabia]] e [[Rusia]], decidis pagar por desembarasar su de lia provizuri.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Oil prices fall to historic lows| idiomo={{en}} |url=https://www.theguardian.com/world/live/2020/apr/20/coronavirus-live-news-us-deaths-pass-40000-as-italy-records-lowest-fatalities-in-a-week-latest-updates?page=with:block-5e9de6808f0895b8b22830d0#block-5e9de6808f0895b8b22830d0 |editero=The Guardian |publikigita ye=20ma di aprilo 2020 | vidita ye=20ma di aprilo 2020}}</ref> === [[Mayo]] === * [[1ma di mayo]] - L'[[universitato]] Johns Hopkins anuncas ke til ca dato 1 milion personi saneskis de COVID-19. * [[3ma di mayo]] - [[Brazilia]] anuncas ke la nombro di personi kontaminita da koronaviruso superiris 100 mil personi, e la nombro di mortinti superiris 7 mil personi ca dato.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.jb.com.br/bem_viver/saude/2020/05/1023614-brasil-tem-275-mortes-por-coronavirus-em-24-horas-e-total-de-vitimas-supera-7-mil.html|titulo=Brasil tem 275 mortes por coronavírus em 24 horas e total de vítimas supera 7 mil|editero=Jornal do Brasil|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2020}}</ref> * [[6ma di mayo]] - En [[Iran]], la quanto di personi kontaminita da COVID-19 superiras 100.000, kun plu kam 6.400 morti.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Iran warns of 'rising trend' as virus cases top 100,000 |url=https://news.yahoo.com/iran-warns-rising-trend-virus-cases-top-100-114017979.html |editero=news.yahoo.com |publikigita ye=6ma di mayo 2020}}</ref> * [[9ma di mayo]] - [[Brazilia]] superiras 10 mil mortinti pro COVID-19.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Covid-19: Brasil ultrapassa 10 mil mortes, com 155.939 casos confirmados|url=https://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/brasil/2020/05/09/interna-brasil,853111/covid-19-brasil-ultrapassa-10-mil-mortes-com-155-939-casos-confirmad.shtml|editero=Correio Braziliense|publikigita ye=9ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[10ma di mayo]] - La quanto di personi kontaminita da COVID-19 superiras 4 milioni en tota mondo.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Coronavirus: Number of global cases rises above four million |url=https://www.bbc.com/news/world-52603017 |editero=BBC News|publikigita ye=10ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}} </ref> * [[12ma di mayo]] - Che quartero ube rezidas multa Mohamedani Shi'a en [[Kabul]], [[Afganistan]], viri invadas pafante akusherio e produktas 24 morti, inkluzite 2 bebei.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Babies among 24 killed as gunmen attack maternity ward in Kabul |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/05/afghanistan-gunmen-storm-kabul-hospital-200512071439807.html |editero=Al Jazeera | vidita ye=13ma di mayo 2020}}</ref> * [[20ma di mayo]] - [[Ciklono]] ''Amphan'' frapas l'esto di [[India]] e [[Bangladesh]] per venti til 185 km/h, qui destruktas mili di domi e produktas adminime 14 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2020/05/superciclone-deixa-ao-menos-14-mortos-na-india-e-em-bangladesh.shtml |titulo=Superciclone deixa ao menos 14 mortos na Índia e em Bangladesh|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=20ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[21ma di mayo]] - Ca dio, la quanto di personi infektata da koronaviruso superiris 5 miliono en tota mondo, kun 106 mil nova kazi notifikata en 24 hori.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Coronavirus live news: global cases pass 5m as EU health chief warns of second wave |url=https://www.theguardian.com/world/live/2020/may/21/coronavirus-live-news-global-cases-near-5m-as-eu-health-chief-warns-of-second-wave?page=with:block-5ec5d5648f0886ce4f5d7791#block-5ec5d5648f0886ce4f5d7791 |editero=The Guardian |publikigita ye=21ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[22ma di mayo]] - Aviono [[Airbus A320]] de kompanio ''Pakistan International Airlines'' transportanta 99 personi kolizionegas en rezidala zono di [[Karachi]], [[Pakistan]], ante tervenar. L'acidento produktas 97 morti en nave, ed adminime 11 vunditi en sulo.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Pakistan International Airlines passenger plane crashes in Karachi |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-52766904 |editero=BBC News|publikigita ye=22ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[25ma di mayo]] - En [[Minneapolis, Minnesota]], policisto Derek Chauvin mortigas Afrikan-Usana viro George Floyd per sufoko dum aresto-procedo, presanta lua genuo kontre la kolo di Floyd, sub vidado da altra policisti.<ref name="WCCO">{{Extera ligilo|surnomo=Murphy |nomo=Esme |publikigita ye=26ma di mayo 2020|titulo='I Can't Breathe!': Video Of Fatal Arrest Shows Minneapolis Officer Kneeling On George Floyd's Neck For Several Minutes|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|editero=KSTP-TV|idiomo={{en}}}}</ref> Dum la sequanta dii, eventas diversa protesti e demonstri en importanta urbi Usana, exemple [[New-York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Cleveland]], [[Dallas]] ed [[Atlanta]],<ref name="Floyd UOL1"/> demandante l'aresto di Chauvin ed altra policisti, e kontre [[rasismo|rasista konduti]] da multa policisti. En multa loki eventas konfronti inter demonstranti e policisti,<ref name="Floyd UOL1">{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2020/05/31/george-floyd-eua-protestos.htm|titulo=Protestos antirracistas se espalham pelos EUA; 5º dia registrou uma morte|editero=UOL|publikigita ye=31ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> kontre ke en altra loki, exemple [[Coral Gables, Florida]], policisti montris solidareso a la demonstranti.<ref name="coral">{{Extera ligilo|titulo=Protestos por justiça para George Floyd recebem apoio de policiais |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2020/05/31/policiais-dos-eua-apoiam-protestos-por-justica-para-george-floyd.htm |editero=UOL |publikigita ye=31ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[26ma di mayo]] - [[Kosta-Rika]] legaligas samasexua mariajo. * [[29ma di mayo]] - Che [[Republiko Chinia]], anciena lego qua kriminaligis [[adultero]] deklaresas kontrekonstituca.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Adultery as criminal offense ruled unconstitutional - Focus Taiwan |url=https://focustaiwan.tw/society/202005290009|idiomo={{en}} |editero=focustaiwan.tw |vidita ye=29ma di mayo 2020}}</ref> * [[30ma di mayo]] - [[Fuzeo]] ''Dragon 2'' lansesas sucese de Kabo Canaveral, [[Florida]], [[Usa]], ed arivas che [[Staciono Kosmala Internaciona]] ye la sequanta dio.<ref name= "Dragon2">{{Extera ligilo|url=https://www.theenemy.com.br/tech/crew-dragon-spacex-nasa-iss-sucesso |titulo=Crew Dragon chega com sucesso à Estação Espacial Internacional|editero=The Enemy| vidita ye=1ma di junio 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> Unesmafoye pos la lasta flugo e sequante la retreto dil [[spaco-paromo Atlantis]] en 2011, Usa sendas nova kruo a la Staciono Kosmala Internaciona uzante sua propra [[kosmonavo]].<ref name= "Dragon2"/> * [[31ma di mayo]] - Ca dio, la quanto di personi infektata da koronaviruso superiris 6 milion, en tota mondo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Global coronavirus cases surpass 6 million, death toll tops 370,000|url=https://m.economictimes.com/news/international/world-news/global-coronavirus-cases-surpass-6-million-death-toll-tops-370000/articleshow/76125302.cms|publikigita ye=May 31ma di mayo 2020|editero=The Economic Times|idiomo={{en}}}} </ref> === [[Junio]] === * [[1ma di junio]] - [[Mondal Organizuro pri Saneso]] informas pri 6 nova kazi dil [[ebolaviruso]] che Mbandaka, [[Demokratial Republiko Kongo]].<ref>{{Extera ligilo|nomo=Maggie |surnomo=Fox|titulo=Five dead in newest Ebola outbreak in Congo, UNICEF says|url=https://www.cnn.com/2020/06/01/health/ebola-outbreak-congo-intl/index.html | vidita ye=3ma di junio 2020|editero=CNN}}</ref> * [[3ma di junio]] - [[Ciklono]] ''Nisarga'' frapas [[India]] sude de [[Mumbai]], kom [[uragano]] de kategorio 1. Ol esas la maxim forta tropikala ciklono frapanta India pos 1981. Che [[Maharashtra]], ol produktas 6 morti.<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Srivastava|nomo=Ritesh|titulo=Maharashtra Cyclone Nisarga death toll rises to 6, CM announces Rs 4 lakh compensation for victims' kin|url=https://zeenews.india.com/maharashtra/maharashtra-cyclone-nisarga-death-toll-rises-to-6-cm-announces-rs-4-lakh-compensation-for-victims-kin-2287966.html|publikigita ye=4ma di junio 2020| vidita ye=5ma di junio 2020 |editero=Zee News}}</ref> * [[6ma di junio]] - En [[Usa]] ed en altra landi, eventas demonstri kontre [[rasismo]] e kontre policala violento, homajante George Floyd.<ref>{{Extera ligilo|titulo=George Floyd death: Thousands turn out for UK anti-racism protests|idiomo={{en}}|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-52949014|work=BBC News|publikigita ye=7ma di junio 2020| vidita ye=7ma di junio 2020}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=Protests must be managed with pragmatism and sense of history|idiomo={{en}}|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/protests-must-be-managed-with-pragmatism-and-sense-of-history-20200607-p550az.html|editero=Sydney Morning Herald|publikigita ye=7ma di junio 2020}}</ref> * [[7ma di junio]] - La quanto di mortinti pro [[COVID-19]] superiras 400 mil personi en tota mondo. * [[21ma di junio]] - Eventas parlamental elekti en [[Serbia]], malgre la boikoto di opozanta partisi. * [[23ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.5 frapas [[Oaxaca]], [[Mexikia]], e produktas adminime 4 morti..<ref>{{Extera ligilo|editero=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/23/mexico-earthquake-75-magnitude-tremor-hits-oaxaca-state|titulo=Mexico earthquake: 7.5-magnitude tremor hits Oaxaca state|publikigita ye=23ma di junio 2020|autoro=Tom Phillips, David Agren, Analy Nuño|idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di junio]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] superiras 10 milion en tota mondo,<ref>{{Extera ligilo|editero=Reuters |titulo=Global coronavirus cases exceed 10 million|url=https://uk.reuters.com/article/uk-health-coronavirus-cases/global-coronavirus-cases-exceed-10-million-idUKKBN23Z00D|publikigita ye=28ma di junio 2020| vidita ye=28ma di junio 2020}}</ref> di qui plu kam 2,5 milion en [[Usa]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=U.S. Coronavirus Cases Surpass 2.5 Million: Reuters Tally |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/27/us/27reuters-health-coronavirus-usa-cases.html |vidita ye=28ma di junio 2020 |editero=The New York Times|publikigita ye=27ma di junio 2020}}</ref> * 28ma di junio - Eventas unesma rondo di prezidantal elekti en [[Polonia]]. Dum la duesma votado qua eventos ye la [[12ma di julio]], [[Andrzej Duda]], lor la prezidanto di la lando, konkurencos kontre la liberalo-konservema Rafał Trzaskowski, urbestro di [[Warszawa]]. * [[29ma di junio]] - Atako per pafado e [[grenado|grenadi]] che [[Borso]] di [[Karachi]], [[Pakistan]], produktas 8 morti e 7 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.thenational.ae/world/asia/pakistan-stock-exchange-in-karachi-under-attack-say-police-1.1040934 |titulo=Pakistan stock exchange in Karachi under attack, say police|vidita ye=29ma di junio 2020|editero=The National|idiomo={{en}}}}</ref> === [[Julio]] === * [[2ma di julio]] - [[Terglitado]] che [[jado]]-mineyo en [[Myanmar]] produktas adminime 172 morti.<ref>{{Extera ligilo|work=BBC|titulo=Myanmar jade mine landslide kills 160|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-53260834|publikigita ye=2ma di julio 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di julio]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 11 milioni.<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Bell |nomo=Alistair |titulo=Global coronavirus cases rise to more than 11 million |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-cases/global-coronavirus-cases-rise-to-more-than-11-million-idUSKBN2442AU |publikigita ye=3ma di julio 2020 |editero=Reuters|idiomo={{en}}}}</ref> * [[4ma di julio]] - Dum la pluvoza sezono che [[Japonia]], violentoza tempesti an la westo di la lando efektigas inundadi e terglitadi, qui produktas adminime 15 morti e 9 plusa homi desaparinta. Che [[Kumamoto]] e [[Kagoshima]], 92 mil personi avizesas pri abandonar lia domi.<ref>{{Extera ligilo|url= https://g1.globo.com/mundo/noticia/2020/07/04/chuvas-fortes-deixam-mortos-e-desaparecidos-no-japao.ghtml|titulo=Chuvas fortes deixam 15 mortos e 9 desaparecidos no Japão|editero=G1|publikigita ye=4ma di julio 2020| vidita ye=5ma di julio 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[8ma di julio]] - En Djibo, [[Burkina Faso]], ube soldati del armeo Burkinana luktas kontre ''[[Jihad|jihad]]''-isti, adminime 180 korpi trovesas en kolektiva tombi. On suspektas ke multi esis viktimi de exterjudicia mortigo.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=8ma di julio 2020|titulo='Killing field' had 180 bodies in Burkina Faso|idiomo={{en}}|editero=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53333366}}</ref> * [[10ma di julio]] - En [[Turkia]], la guvernerio imperas itere transformar [[Hagia Sofia (Konstantinoplo)|Hagia Sofia]] en [[moskeo]], pos ke la Supra Korto nuligis prezidantala dekreto de la yaro 1934, qua transformis ol en [[muzeo]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.cnn.com/2020/07/10/europe/hagia-sophia-mosque-turkey-intl/index.html|editero=CNN|titulo=Turkey's Erdogan orders the conversion of Hagia Sophia back into a mosque|publikigita ye=10ma di julio 2020}}</ref> * [[12ma di julio]] - [[Popul-Republiko Chinia]] informas la morto di 141 personi e la domajo di plu kam 28 mil domi pos la forta pluvi qui komencis en junio.<ref>{{Extera ligilo |titulo=China reports 141 dead or missing in flooding since June|url=https://news.yahoo.com/china-reports-141-dead-missing-042358991.html |editero=news.yahoo.com | vidita ye=13ma di julio 2020}}</ref> * 12ma di julio - Konservema prezidanto [[Andrzej Duda]] rielektesas, pos vinkir l'urbestro di Warszawa [[Rafał Trzaskowski]] per 51% ek la valida voti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Poland's Duda narrowly beats Trzaskowski in presidential vote |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-53385021 |publikigita ye=13ma di julio 2020 |editero=BBC News}}</ref> * [[19ma di julio]] - En [[India]] e [[Nepal]], severa inundadi dal [[rivero Brahmaputra]] produktas 189 morti e 4 milion plusa homi sendoma.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Floods in India, Nepal displace nearly 4 million people, at least 189 dead {{!}} India News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/floods-in-india-nepal-displace-nearly-4-million-people-at-least-189-dead/articleshow/77054083.cms |editero=Reuters / The Times of India| vidita ye=July 19ma di julio 2020 |idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di julio]] - [[Europana Uniono]] aprobas krear provizuro di 750 miliard [[Euro|Euri]] por rikonstruktar nacionala ekonomii de lua membro-stati.<ref>{{Extera ligilo |titulo=EU leaders strike 'historic' $2 trillion deal to rebuild Europe's economy |url=https://edition.cnn.com/2020/07/21/economy/eu-stimulus-coronavirus/index.html |editero=CNN |publikigita ye=21ma di julio 2020 | vidita ye=21ma di julio 2020}}</ref> * [[22ma di julio]] - La quanto di personi infektata da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 15 milioni.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Global coronavirus cases exceed 15 million: Reuters tally |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-global-cases/global-coronavirus-cases-exceed-15-million-reuters-tally-idUSKCN24N0KK |editero=Reuters|publikigita ye=22ma di julio 2020}}</ref> * [[25ma di julio]] - [[Nord-Korea]]na chefo [[Kim Jong-un]] kunvokas urjanta renkontro ed interdiktas ekiri ed eniri di personi en [[Kaesong]], pos ke persono posible infektata da [[COVID-19]] retrovenis de [[Sud-Korea]]. Se la persono fakte kontaminesis, to esus l'unesma kazo konfirmata di COVID-19 che Nord-Korea.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=26ma di julio 2020|titulo=North Korea declares emergency in border town over first suspected COVID-19 case|editero=Reuters|idiomo={{en}} |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-northkorea-idUSKCN24Q0TC}}</ref> * [[30ma di julio]] - [[NASA]] lansa misiono ''Mars 2020'' vers [[Marso]] por kolektar exempleri pri Marsana sulo e serchar posibla restaji pri anciena vivo-formi. Kande finonta, la misiono mustos retrovenar a [[Tero]]. === [[Agosto]] === * [[4ma di agosto]] - Multopla explozi che depozeyo di [[amonionitrato]] an la portuo di [[Beirut]], [[Libano]], produktas plu kam 100 morti e plu kam 4 mil plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2020/08/05/equipes-buscam-por-sobreviventes-de-explosao-que-deixou-mais-de-100-mortos-e-4-mil-feridos-no-libano.ghtml |titulo=Equipes buscam por sobreviventes de explosão que deixou mais de 100 mortos e 4 mil feridos no Líbano |editero=G1|publikigita ye=5ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[7ma di agosto]] - Aviono [[Boeing 737]] de la kompanio ''Air India'' (flugo 1344) flugante de [[Dubai]] til [[Kozhikode]] kun 190 personi ennave kolizionas dum terveno, e produktas 19 morti.<ref name="AIstat">{{Extera ligilo |titulo=Accident Bulletin|url=http://www.airindia.in/dark-site-info.htm?2| vidita ye=8ma di agosto 2020 |editero=airindia.in}}</ref> * [[10ma di agosto]] - La quanto di personi infektita da [[COVID-19]] superiras 20 milioni en la mondo.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Global report: coronavirus cases pass 20m as WHO points to 'green shoots of hope' |url=https://www.theguardian.com/world/2020/aug/11/global-report-coronavirus-cases-pass-20m-as-who-points-to-green-shoots-of-hope |publikigita ye=11ma di agosto 2020 |editero=The Guardian}}</ref> * [[11ma di agosto]] - Prezidanto [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] anuncas ke [[Rusia]] aprobis l'unesma [[vacino]] kontre koronaviruso.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-53735718 |titulo=Coronavirus: Putin says vaccine has been approved for use|publikigita ye=11ma di agosto 2020 |editero=BBC News}}</ref> * [[15ma di agosto]] - [[Tornado|Du tornadi]] frapas urbi an la centro e la westo dil stato [[Santa Catarina]], en [[Brazilia]], produktas 1 morto e 16 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Tornados em Santa Catarina deixam ao menos um morto e 1.000 desabrigados|url=https://veja.abril.com.br/brasil/tornado-em-santa-catarina-deixa-ao-menos-um-morto-e-1-000-desabrigados/|editero=Veja|publikigita ye=16ma di agosto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[18ma di agosto]] - En [[Mali]], sedicio en kazerno dil armeo divenas [[stato-stroko]] qua revokas prezidanto [[Ibrahim Boubacar Keïta]] e chefa ministro [[Boubou Cissé]], qui arestesas.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/gunfire-heard-mali-army-base-warnings-mutiny-200818111723901.html |titulo=Gunfire heard at Mali army base, warnings of possible mutiny| vidita ye=18ma di agosto 2020|editero=www.aljazeera.com}}</ref> * [[19ma di agosto]] - En [[Libano]], tribunalo kondamnas ''in absentia'' Salim Ayyash, ex-membro de [[Hizbollah]], pro la mortigo dil chefministro [[Rafic Hariri]] en 2005. * [[25ma di agosto]] - [[Afrika]] deklaresas libera de la viruso di [[poliomielito]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Africa declared free of wild polio in 'milestone'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-53887947|publikigita ye=25ma di agosto 2020 |editero=BBC News}}</ref><ref>{{Extera ligilo |titulo=Africa eradicates wild poliovirus |url=https://www.afro.who.int/news/africa-eradicates-wild-poliovirus|editero=WHO |publikigita ye=25ma di agosto 2020}}</ref> === [[Septembro]] === * [[3ma di septembro]] - [[Abdalla Hamdok]], chefministro di [[Sudan]], e Abdelaziz al-Hilu, chefo di la Movado pri Libereso dil Populo di Nord-Sudan, signatas kontrato qua stipulas la transito di Sudan a sekulara lando. * [[4ma di septembro]] - Tunelo ''La Línea'', longa de 8,65 kilometri, inauguresas en [[Kolumbia]], pos 14-yara konstrukto. Ol esas la maxim longa [[tunelo]] de [[Amerika]].<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=5ma di septembro 2020|url=https://www.reuters.com/article/us-colombia-tunnel-idUSKBN25V2QT|titulo=Colombia opens South America's longest road tunnel|idiomo={{en}}|editero=Reuters}}</ref> * 4ma di septembro - [[Kosovo]] e [[Serbia]] anuncas normaligo di lia ekonomiala relati, e la transfero di lia ambasadeyi en [[Israel]] a [[Ierusalem]].<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Agencies|url=https://www.dailysabah.com/world/europe/kosovo-serbia-normalize-economic-ties-improve-israel-relationship-in-us-brokered-talks|publikigita ye=4ma di septembro 2020|titulo=Kosovo, Serbia normalize economic ties, improve Israel relationship in US-brokered talks|editero=Daily Sabah|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di septembro]] - En [[London]], Rejala Astronomiala Akademio (''Royal Astronomical Society'') anuncas la deskovro dil gaso fosfano (PH₃) che atmosfero di [[Venuso]]. To indikas la posibla existo di [[mikrobo|mikrobala]] vivo en la planeto.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Hints of life on Venus|url=https://ras.ac.uk/news-and-press/news/hints-life-venus| vidita ye=14ma di septembro 2020 |editero=The Royal Astronomical Society|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di septembro]] - [[Israel]], l'[[Unionita Araba Emirii]] e [[Bahrein]] normaligas diplomacala relati.<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{en}}|editero=AP|url=https://apnews.com/7544b322a254ebea1693e387d83d9d8b|titulo=Trump presides as Israel, 2 Arab states sign historic pacts|publikigita ye=15ma di septembro 2020}}</ref> * [[19ma di septembro]] - [[Abdul-Aziz Abulapayevich Abdulvahabov|Abdul-Aziz Abdulvahabov]] divenis championo dil [[Absolute Championship Akhmat|ACA]] (MMA) en kategorio ad 70 kg. * [[27ma di septembro]] - [[Armenia]]na ed [[Azerbaijan]]ana trupi militas en [[Nagorno-Karabakh]], e la [[Republiko Arcah]] dekretas militala legaro.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-curfew/azerbaijans-parliament-approves-martial-law-curfews-presidents-aide-idINKBN26I0OU|editero=Reuters|titulo=Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews - president's aide|publikigita ye=27ma di septembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> === [[Oktobro]] === * [[4ma di oktobro]] - Eventas plebicito en [[Nova-Kaledonia]], en qua 53,26% ek la votanti refuzas nedependanteskar de [[Francia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059|editero=BBC News}}</ref> * [[5ma di oktobro]] - Eventas granda protesti en [[Kirgizistan]], pos ke la parlamentala elekti qui eventis ye l'antea dio judikesis kom fraudoza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2020/10/06/world/europe/kyrgyzstan-protests-election-parliament.html |titulo=Kyrgyzstan in Chaos After Protesters Seize Government Buildings|editero=The New York Times|publikigita ye=6ma di oktobro 2020|autoro= Ivan Nechepurenko}}</ref> * [[10ma di oktobro]] - [[Armenia]] ed [[Azerbaijan]] paktas pri [[pafo-ceso]] en [[Nagorno-Karabakh]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54488386|titulo=Nagorno-Karabakh: Armenia and Azerbaijan agree ceasefire |editero=BBC|publikigita ye=9ma di oktobro 2020}}</ref> * [[15ma di oktobro]] - La guvernerio di [[Tailando]] deklaras "urjanteso-stando" ed impozas censuro, pro la duranta protesti demandanta plusa demokratio. * [[17ma di oktobro]] - En [[Nova-Zelando]], la partiso di la chefministrino [[Jacinda Arden]] obtenas granda vinko dum parlamentala elekti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-54519628 |titulo=Jacinda Ardern eyes majority as New Zealand votes |editero=BBC News |publikigita ye=17ma di oktobro 2020}}</ref> * [[20ma di oktobro]] - [[Kosmoprobilo]] OSIRIS-REx de [[NASA]] tushas rapide la surfaco dil [[asteroido]] ''101955_Bennu'', por kolektar specimeno de lua surfaco.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-osiris-rex-spacecraft-successfully-touches-asteroid |titulo=NASA’s OSIRIS-REx Spacecraft Successfully Touches Asteroid |editero=NASA |publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}</ref> * [[25ma di oktobro]] - Per 78,27% yes-voti, [[Chili]]ani aprobas la kunvoko di nova konstitucal asemblo, por redaktar nova [[konstituco]] por la lando, remplasante olta di 1980 adoptita dum la diktatoreso di [[Augusto Pinochet]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-54686919|titulo=Chile aprueba por abrumadora mayoría cambiar la Constitución de Pinochet: ¿qué pasa ahora y por qué es un hito mundial?|editero=BBC|publikigita ye=26ma di oktobro 2020| vidita ye=31ma di oktobro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[26ma di oktobro]] - [[NASA]] konfirmas l'existo di [[molekulo|molekuli]] di [[aquo]] che [[Luno]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-sofia-discovers-water-on-sunlit-surface-of-moon/|titulo=NASA’s SOFIA Discovers Water on Sunlit Surface of Moon|publikigita ye=26ma di oktobro 2020|editero=NASA}}</ref> * [[29ma di oktobro]] - Teror-ocidi en [[Nice]], [[Francia]] * [[30ma di oktobro]] - [[Ter-tremo]] che [[Egea maro]] frapas [[Turkia]] e [[Grekia]], e produktas adminime 27 morti e 800 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2020/10/30/europe/earthquake-greece-turkey-aegean-intl/index.html|titulo=Powerful earthquake jolts Turkey and Greece, killing at least 27|publikigita ye=31ma di oktobro 2020|editero=CNN}}</ref> === [[Novembro]] === * [[2ma di novembro]] - Eventas violentoza pafado en multa loki di [[Wien]], [[Austria]], qui produktas 4 morti e plu kam 20 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.haaretz.com/world-news/europe/.premium-reports-of-attack-on-synagogue-in-central-vienna-large-police-deployment-1.9283176 |titulo=Several Injured in Vienna as Reports Emerge of Attack on Synagogue |publikigita ye=2ma di novembro 2020|editero=Haaretz|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di novembro]] - Eventas prezidantal elekto en [[Usa]]. [[Joe Biden]] vinkas [[Donald Trump]], nome per voti sendita anticipe da elekteri qui timis [[COVID-19]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/politics/live-news/trump-biden-election-results-11-07-20/index.html |titulo=Joe Biden elected president |editero=CNN|publikigita ye=7ma di novembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo |url=https://www.bbc.co.uk/news/election-us-2020-54836636 |titulo=US Election 2020: Joe Biden wins the presidency |editero=BBC News |publikigita ye=7ma di novembro 2020}}</ref> * [[8ma di novembro]] - La quanto di personi infektata da [[COVID-19]] en tota mondo superiras 50 milioni.<ref>{{Extera ligilo|url= https://www.bbc.com/news/world-54867793 |titulo=Covid-19: Global coronavirus cases pass 50 million |editero=BBC News |publikigita ye=8ma di novembro 2020}}</ref> * [[15ma di novembro]] - [[NASA]] e la privata kompanio Space X lansas misiono ''SpaceX Crew-1'' vers la [[Staciono Kosmala Internaciona]]. * [[28ma di novembro]] - Membri de [[Boko Haram]] atakas farmeyo en Jere, [[Nigeria]], e mortigas adminime 43 personi. === [[Decembro]] === * [[2ma di decembro]] - [[Unionita Rejio]] aprobas [[vacino]] ''BNT162b2'' kreita dal kompanio Pfizer, por kombatar [[COVID-19]]. * [[5ma di decembro]] - [[Rusia]] komencas vacinizar lua habitantaro kontre koronaviruso per [[vacino]] ''Sputnik V''.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/12/5/moscow-starts-mass-covid-19-vaccination-with-its-sputnik-v-shot |editero=Al-Jazeera |titulo=COVID-19: Moscow starts mass vaccination amid record cases |publikigita ye=5ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di decembro]] - L'[[Unionita Rejio]] komencas vacinizar lua habitantaro kontre koronaviruso.<ref>{{Extera ligilo|editero=Reuters |url=https://uk.reuters.com/article/us-health-coronavirus-britain-idUKKBN28I0OM|titulo='Go for it,' says grandmother who got world's first Pfizer COVID vaccine in Britain |publikigita ye=8ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di decembro]] - [[Europana Uniono]] paktas pri diminutar l'emiso di gasi qui efektigas [[teplico-efekto]] per 55% dum la sequanta yardeko. * [[12ma di decembro]] - La quanto di kazi di [[COVID-19]] en tota mondo superiras 70 milioni. * [[20ma di decembro]] - Nova mutaco plu infektanta dil koronaviruso deskovresas en l'[[Unionita Rejio]], e dissemesas vers [[Europa]] ed [[Australia]]. * [[21ma di decembro]] - [[Chili]] raportas ke 36 personi kontagiesis da COVID-19 en la bazo militala ''Bernardo O'Higgins Riquelme'' che [[Antarktika]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.infobae.com/america/agencias/2020/12/21/reportan-brote-de-coronavirus-en-base-chilena-en-la-antartida/|titulo=Reportan brote de coronavirus en base chilena en la Antártida|editero=infobae|publikigita ye=21ma di decembro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[24ma di decembro]] - [[Unionita Rejio]] ed [[Europana Uniono]] signatas pakto pri libera komerco, ante finar la transito-periodo di [[Brekiro]]. * [[29ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6,4 segun la [[skalo di Richter]] frapas [[Kroatia]] e produktas adminime 7 morti e 26 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|editero=UOL|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2020/12/segundo-grande-tremor-em-2-dias-terremoto-de-magnitude-64-destroi-casas-na-croacia.shtml|titulo=Segundo grande tremor em 2 dias, terremoto deixa ao menos 7 mortos e 26 feridos na Croácia|publikigita ye=29ma di decembro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di decembro]] - [[Unionita Rejio]] aprobas l'uzo di vacino de la fabrikanto AstraZeneca-Oxford. Ca vacino povas konservesar en ordinara glaci-kesto uzata en domi. * [[31ma di decembro]] - La transito-periodo establisita en [[Brekiro]]-pakto finas. == Naski == == Morti == * [[5ma di januaro]] - [[Anri Jergenia]], chefministro di [[Abkhazia]] (n. 1941) [[Arkivo:Omani Qaboos bin Said Al Said (cropped).jpg|thumb|130px|<small>[[Qaboos bin Said al Said|Qaboos bin Said]]</small>]] * [[10ma di januaro]] - [[Qaboos bin Said al Said]], sultano di Oman (n. 1940)<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50902476 Sultan Qaboos of Oman dies aged 79]</ref> * [[21ma di januaro]] - [[Hédi Baccouche]], chefministro di Tunizia (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.realites.com.tn/2020/01/hedi-baccouche-nest-plus/ |titulo=Hédi Baccouche n’est plus|idiomo={{fr}}}}</ref> * 21ma di januaro - [[Tengiz Sigua]], chefministro di Gruzia (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo |url=https://1tv.ge/news/tengiz-sigua-gardaicvala/ |titulo=თენგიზ სიგუა გარდაიცვალა|idiomo={{ka}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo=Gruzja: Zmarł były premier Tengiz Sigua|url=https://www.wnp.pl/rynki-zagraniczne/gruzja-zmarl-byly-premier-tengiz-sigua,367796.html|publikigita ye=22ma di januaro 2020|editero=PAP|idiomo={{pl}}}}</ref> * 21ma di januaro - [[Terry Jones]], Britanian aktoro e komediisto (n. 1942)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Terry Jones: Monty Python star dies aged 77 |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-51209197|idiomo={{en}}|editero=BBC|data=22ma di januaro 2020}}</ref> * [[26ma di januaro]] - [[Kobe Bryant]], Usana basketbalisto (n. 1978)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.tmz.com/2020/01/26/kobe-bryant-killed-dead-helicopter-crash-in-calabasas/|titulo=Kobe Bryant Dead, Dies in Helicopter Crash|editero=TMZ|idiomo={{en}}| vidita ye=26ma di januaro 2020}}</ref> * [[30ma di januaro]] - [[Jörn Donner]], Finlandana skriptisto (n. 1933)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Kirjailija, ohjaaja Jörn Donner on kuollut |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000006389686.html |editero=Helsingin Sanomat | vidita ye=30ma di januaro 2020 |idiomo={{fi}}|publikigita ye=30ma di januaro 2020}}</ref> * [[31ma di januaro]] - [[Mary Higgins Clark]], Usana novelistino (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Bestselling author Mary Higgins Clark dead at age 92 |url=https://apnews.com/74fd23c000ad16c2fc13b893516e336b |editero=AP NEWS |idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di februaro 2020}}</ref> [[Arkivo:Mike_Moore.jpg|thumb|130px|[[Michael Kenneth Moore|Mike Moore]]]] * [[2ma di februaro]] - [[Michael Kenneth Moore]], chefministro di Nova-Zelando (m. 1949)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Former New Zealand Prime Minister Mike Moore dies age 71|url=https://www.rnz.co.nz/news/political/408664/former-new-zealand-prime-minister-mike-moore-dies-age-71|editero=Radio NZ|publikigita ye=2ma di februaro 2020| vidita ye=2ma di februaro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di februaro]] - [[George Steiner]], Franca-Usana literaturala kritikisto, filozofo, esayisto e docisto (n. 1929) * [[4ma di februaro]] - [[Daniel arap Moi]], prezidanto di Kenia (n. 1924) * [[5ma di februaro]] - [[Stanley Cohen]], Usana nevrologiisto, Nobel-laureato (n. 1922)<ref>[https://www.tennessean.com/story/news/local/2020/02/05/stanley-cohen-biochemist-nobel-prize-winner-dies/4669415002/ Biochemist and Nobel Prize winner Stanley Cohen dies in Nashville at age 97]</ref> * [[5ma di februaro]] - [[Kirk Douglas]], Usan aktoro (n. 1916)<ref>[https://people.com/movies/kirk-douglas-dead/ Kirk Douglas, Hollywood Icon and Spartacus Star, Dies at 103]</ref> * [[17ma di februaro]] - [[Mário da Graça Machungo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1940) * [[23ma di februaro]] - [[Katherine Johnson]], Usana matematikisto (n. [[1918]]) * [[24ma di februaro]] - [[Diana Serra Cary]], Usana puero-aktorino (n. 1918) * [[25ma di februaro]] - [[Hosni Mubarak]], prezidanto di Egiptia (n. 1928)<ref>{{Extera ligilo |url = https://www.pagina12.com.ar/249517-murio-el-exdictador-egipcio-hosni-mubarak|titulo=Murió el exdictador egipcio Hosni Mubarak |editero=Página 12|publikigita ye=25ma di februaro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[29ma di februaro]] - [[Éva Székely]], Hungara natistino, Olimpiala championino (n. 1927) * [[1ma di marto]] - [[Ernesto Cardenal]], Nikaraguana sacerdoto e poeto (n. 1925) [[Arkivo:Javier Pérez de Cuéllar (1982).jpg|thumb|130px|<small>[[Javier Pérez de Cuéllar]]</small>]] * [[4ma di marto]] - [[Javier Pérez de Cuéllar]], chefa ministro di Peru e chef-sekretario dil [[Unionita Nacioni]] (n. 1933)<ref>[https://vz.ru/news/2020/3/4/1027157.html Советский олимпийский чемпион Шавлакадзе умер в Тбилиси] {{ru}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=U05OvsOPeKMC&pg=PA968&dq=Javier+Pérez+de+Cuéllar+1920&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwic0NLzoZHUAhXGEiwKHXDGBUYQ6AEIHDAA#v=onepage&q=Javier%20P%C3%A9rez%20de%20Cu%C3%A9llar%201920&f=false Profile of Javier Pérez de Cuéllar]</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-51747713|titulo=Former UN chief Javier Pérez de Cuéllar dies aged 100|editero=BBC|publikigita ye=5ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * 4ma di marto - [[Robert Shavlakadze]], Sovietiana-Gruziana atleto (n. 1933) * [[8ma di marto]] - [[Max von Sydow]], Sueda-Franciana cinem-aktoro (n. 1929)<ref>[https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/a/jdAKPn/max-von-sydow-ar-dod/ Max von Sydow är död] {{sv}}</ref> * [[12ma di marto]] - [[Tonie Marshall]], Franca-Usana cinem-aktorino<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rtl.fr/culture/cine-series/la-realisatrice-tonie-marshall-est-decedee-7800246597|titulo=Tonie Marshall, la réalisatrice de "Vénus Beauté (Institut)" est décédée à 68 ans|editero=RTL.fr|idiomo={{fr}}|publikigita ye=12ma di marto 2020}}</ref> (n. 1951) * [[17ma di marto]] - [[Manuel Serifo Nhamadjo]], prezidanto di Guinea-Bisau<ref>{{Extera ligilo|url=https://mediaguinee.org/deces-de-lancien-president-bissau-guineen-manuel-serifo-nhamadjo/|titulo=Décès de l’ancien président bissau-guinéen Manuel Serifo Nhamadjo|editero=MediaGuinee.com|publikigita ye=17ma di marto 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> (n. 1958) * 17ma di marto - [[Betty Williams]], Nord-Irlandana pacifistino, Nobel-laureato (n. 1943) * [[20ma di marto]] - [[Kenny Rogers]], Usana kantisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2020/03/cantor-country-americano-kenny-rogers-morre-aos-81-anos.shtml|titulo=Cantor country americano Kenny Rogers morre aos 81 anos|editero=Folha de S. Paulo|publikigita ye=21ma di marto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1938) * [[24ma di marto]] - [[Manu Dibango]], Kamerunana muzikisto e kantisto<ref name=":0">{{Extera ligilo|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/03/24/le-saxophoniste-manu-dibango-est-mort-des-suites-du-covid-19-annoncent-ses-proches_6034197_3382.html|titulo=Le saxophoniste Manu Dibango est mort des suites du Covid-19, annoncent ses proches|publikigita ye=24ma di marto 2020|work=Le Monde| vidita ye=24ma di marto 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> (n. 1933) * 24ma di marto - [[Bohdan Gadomski]], Polona publicisto e jurnalisto (n. 1949) * 24ma di marto - [[Albert Uderzo]], [[Francia|Franca]] ilustrero di [[kartuno]]-libri, notinde [[Astérix]] (n. 1927) * [[27ma di marto]] - [[Hamed Karoui]], prezidanto di Tunizia (n. 1927) [[Arkivo:Andersonphoto.jpg|130px|thumb|[[Philip Warren Anderson|Philip W. Anderson]]]] * [[29ma di marto]] - [[Philip Warren Anderson]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1923) * [[30ma di marto]] - [[Joachim Yhombi-Opango]], prezidanto e chefa ministro di Republiko Kongo (n. 1939) * 30ma di marto - [[Hau Pei-tsun]], chefa ministro di Republiko Chinia (n. 1919) * 30ma di marto - [[Bill Withers]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1938) * [[31ma di marto]] - [[Abdul Halim Khaddam]], prezidanto di Siria (n. 1938) * 31ma di marto – [[Adolphe Nicolas (geologo)|Adolphe Nicolas]], Franca geologo (n. 1936) * [[1ma di aprilo]] - [[Nur Hassan Hussein]], chefministro di Somalia (n. 1937) * 1ma di aprilo - [[Ellis Marsalis Jr.]], Usana jazo-muzikisto (n. 1934) * [[2ma di aprilo]] - [[Oskar Fischer]], Est-Germana politikisto (n. 1923) * [[4ma di aprilo]] - [[Rafael Leonardo Callejas Romero]], prezidanto di Honduras (n. 1943) * [[5ma di aprilo]] - [[Honor Blackman]], Britanian aktorino<ref name="BBC">{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-52189803 |titulo=James Bond actress Honor Blackman dies aged 94|editero=BBC News|publikigita ye=6ma di aprilo 2020| vidita ye=6ma di aprilo 2020}}</ref> (n. 1925) [[Arkivo:Mahmoud Jibril - World Economic Forum Special Meeting on Economic Growth and Job Creation in the Arab World cropped.jpg|thumb|130px|[[Mahmoud Jibril]]]] * 5ma di aprilo - [[Mahmoud Jibril]], chefministro di Libia (n. 1952) * [[7ma di aprilo]] - [[John Prine]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rollingstone.com/music/music-country/john-prine-obit-253684/|titulo=John Prine, One of America's Greatest Songwriters, Dead at 73|autoro= Stephen L. Betts,Patrick Doyle, Stephen L. Betts, Patrick Doyle|publikigita ye=8ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di aprilo]] - [[Valeriu Muravschi]], chefministro di Moldova (n. 1949) * [[11ma di aprilo]] - [[Edem Kodjo]], chefa ministro di Togo (n. 1938) * 11ma di aprilo - [[John Horton Conway|John Conway]], [[Anglia|angla]] [[Matematiko|matematikisto]] (n. 1937) * [[12ma di aprilo]] - [[Stirling Moss]], Britaniana automobilisto (n. 1929) * 12ma di aprilo - [[Chung Won-shik]], chefministro di Sud-Korea (n. 1928)<ref>[https://en.yna.co.kr/view/AEN20200412003200325 Ex-Prime Minister Chung passes way at 91]</ref> [[Arkivo:Moraes Moreira (4996699792).jpg|thumb|130px|[[Moraes Moreira]]]] * [[13ma di aprilo]] - [[Moraes Moreira]], Braziliana kantisto e kompozisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.correio24horas.com.br/noticia/nid/morre-aos-72-anos-cantor-baiano-moraes-moreira/|titulo=Morre aos 72 anos cantor baiano Moraes Moreira|editero=Correio 24 Horas| vidita ye=13ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1947) * [[15ma di aprilo]] - [[Rubem Fonseca]], Braziliana skriptisto (n. 1925)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Rubem Fonseca morre aos 94 anos|url=https://cultura.estadao.com.br/noticias/literatura,morre-aos-94-anos-o-escritor-rubem-fonseca,70003271961|editero=Estadão.com.br| vidita ye=16ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[16ma di aprilo]] - [[Luis Sepúlveda Calfucura]], Chiliana skriptisto (n. 1949) * [[21ma di aprilo]] - [[Abdurrahim El-Keib]], provizora chefministro di Libia (n. 1950) * 21ma di aprilo - [[Laisenia Qarase]], chefministro di Fidji (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Laisenia Qarase, former Fiji PM bookended by coups, dies at 79|url= https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/414735/laisenia-qarase-former-fiji-pm-bookended-by-coups-dies-at-79|editero=RNZ|autoro= Jamie Tahana|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> * [[22ma di aprilo]] - [[Hartwig Gauder]], German atleto (n. 1954) [[Arkivo:Shirley Knight 1960s (cropped).JPG|130px|thumb|[[Shirley Knight Hopkins|Shirley Knight]]]] * 22ma di aprilo - [[Shirley Knight Hopkins]], Usan aktorino (n. 1936)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Shirley Knight, Adventurous Actress and Two-Time Oscar Nominee, Dies at 83 |url= https://www.hollywoodreporter.com/news/shirley-knight-dead-sweet-bird-youth-dark-at-top-stairs-dutchman-actress-was-83-1133636|editero=The Hollywood Reporter |autoro= Mike Barnes|idiomo={{en}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2020| vidita ye=25ma di aprilo 2020}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Tun Tin]], chefministro di Burma (n. 1920)<ref>{{Extera ligilo|url=https://celeclub.org/9420|titulo=R I P ဗိုလ်မှူးကြီးသူရ (ဦး)ထွန်းတင်...| vidita ye=4ma di mayo 2020|idiomo={{my}}}}</ref> * [[2ma di mayo]] - [[Idir]], Aljeriana kantisto (n. 1949) * [[4ma di mayo]] - [[Aldir Blanc]], Braziliana kompozisto e skriptisto (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre o compositor Aldir Blanc, aos 73 anos, de complicações causadas pela Covid-19|url=https://oglobo.globo.com/cultura/morre-compositor-aldir-blanc-aos-73-anos-de-complicacoes-causadas-pela-covid-19-24371871|editero=O Globo| vidita ye=4ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di mayo]] - [[Flávio Migliaccio]], Brazilian aktoro (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre ator Flávio Migliaccio, aos 85 anos; famosos e fãs lamentam|url=https://extra.globo.com/tv-e-lazer/morre-ator-flavio-migliaccio-aos-85-anos-famosos-fas-lamentam-24409155.html|editero=Extra|publikigita ye=4ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[5ma di mayo]] - [[Millie Small]], Jamaikana kantistino (n. 1947)<ref>{{Extera ligilo|autoro= Chris Salewicz |editero=The Guardian| vidita ye=6ma di mayo 2020|url=https://www.theguardian.com/music/2020/may/06/millie-small-obituary |titulo=Millie Small obituary }}</ref><ref name="amg">{{Extera ligilo|autoro= Bruce Eder |url=http://www.allmusic.com/artist/millie-small-mn0000489606/biography |titulo=Millie Small &#124; Biography |editero=AllMusic| vidita ye=27ma di januaro 2014}}</ref> * [[6ma di mayo]] - [[Florian Schneider]], Germana muzikisto e kantisto ([[Kraftwerk]]) (n. 1947)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre Florian Schneider, fundador do Kraftwerk, aos 73 anos |url=https://entretenimento.uol.com.br/noticias/redacao/2020/05/06/morre-florian-schneider-fundador-do-kraftwerk-aos-73-anos.htm|editero=Folha de S.Paulo|publikigita ye=6ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Arkivo:Little Richard in 2007 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Little Richard]]]] * [[9ma di mayo]] - [[Little Richard]], Usana muzikisto (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/little-richard-dead-48505/ |titulo=Little Richard, Founding Father of Rock Who Broke Musical Barriers, Dead at 87|editero=Rolling Stone|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di mayo 2020}}</ref> * [[10ma di mayo]] - [[Betty Wright]], Usana kantistino (n. 1953)<ref>{{Extera ligilo|url=https://entretenimento.uol.com.br/noticias/redacao/2020/05/10/morre-aos-66-anos-a-cantora-de-rb-betty-wright.htm|titulo=Morre a cantora Betty Wright, que popularizou o termo 'no pain, no gain'|editero=UOL|publikigita ye=10ma di mayo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[12ma di mayo]] - [[Sisavath Keobounphanh]], chefministro di Laos (n. 1928)<ref>[https://en.vietnamplus.vn/vietnam-extends-condolences-to-laos-over-former-pms-passing/173271.vnp Vietnam extends condolences to Laos over former PM’s passing]</ref> * 12ma di mayo - [[Michel Piccoli]], Franc aktoro (n. 1925)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2020/05/18/news/e_morto_michel_piccoli-256987863/ |titulo=È morto Michel Piccoli, attore europeo per Godard, Buñuel e Nanni Moretti|idiomo={{it}}}}</ref> * [[19ma di mayo]] - [[Richard Anuszkiewicz]], Usana piktisto, imprimisto e skultisto (n. 1930) * [[21ma di mayo]] - [[Oliver Eaton Williamson]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo |titulo=The Passing of Oliver Williamson {{!}} SIOE |url=https://www.sioe.org/news/passing-oliver-williamson |editero=www.sioe.org | vidita ye=23ma di mayo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[22ma di mayo]] - [[Mori Kanté]], Guineana muzikisto (n. 1950)<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-52774331 Mory Kanté: African music star dies aged 70]</ref> * [[25ma di mayo]] - [[Hyun Soong-jong]], chefministro di Sud-Korea (n. 1919) * [[29ma di mayo]] - [[Abderrahmane Youssoufi]], chefministro di Maroko (n. 1924)<ref>[https://www.laquotidienne.ma/article/alaune/deces-de-l-ex-premier-ministre-marocain-abderrahman-el-youssoufi Décès de l’ex-Premier ministre marocain Abderrahman El Youssoufi] {{fr}}</ref> * [[30ma di mayo]] - [[Yawovi Agboyibo]], chefministro di Togo (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|url=https://l-frii.com/togo-deuil-me-yawovi-agboyibor-est-decede/ |titulo=Togo / Deuil : Me Yawovi Agboyibo est décédé|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[31ma di mayo]] - [[Kristo Yavachef]], Bulgarian-Usan arkitekto, skultisto, instalaj-artisto, piktisto e desegnisto (n. 1935) * [[4ma di junio]] - [[Pete Rademacher]], Usana boxisto, Olimpiala championo (n. 1928)<ref>[https://www.houstonchronicle.com/sports/article/Pete-Rademacher-1956-Olympic-boxing-champion-15320048.php Pete Rademacher, 1956 Olympic boxing champion, dies at 91]</ref> [[Arkivo:Pierre Nkurunziza - World Economic Forum on Africa 2008 1.jpg|thumb|130px|<small>[[Pierre Nkurunziza]]</small>]] * [[8ma di junio]] - [[Pierre Nkurunziza]], prezidanto di Burundi (n. 1964)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-52984119|editero=bbc.com |titulo=Burundi president dies of 'heart attack' at 55|publikigita ye=9ma di junio 2020}}</ref> * [[11ma di junio]] - [[Emmanuel Issoze-Ngondet]], chefministro di Gabon (n. 1961)<ref>[https://web.archive.org/web/20200611063827/https://www.gabonmediatime.com/gabon-lancien-premier-ministre-issoze-ngondet-est-mort/ Gabon: l’ancien premier ministre Issoze Ngondet est mort !] {{fr}}</ref> * [[14ma di junio]] - [[Sara Gijazi]], Egiptiana HBTI-aktivisto (n. 1989) * [[18ma di junio]] - [[Jules Sedney]], chefa ministro di Surinam (n. 1922) * [[27ma di junio]] - [[Belaid Abdessalam]], chefministro di Aljeria (n. 1928)<ref>[http://www.aps.dz/en/algeria/34704-former-prime-minister-belaid-abdessalam-passes-away Former Prime Minister Belaïd Abdessalam passes away]</ref> * [[29ma di junio]] - [[Carl Reiner]], Usana komediisto e cinem-aktoro (n. 1922) * [[1ma di julio]] - [[Emmanuel Rakotovahiny]], chefministro di Madagaskar (n. 1938)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.2424.mg/necrologie-lancien-premier-ministre-emmanuel-rakotovahiny-decede/amp |titulo=L’ancien Premier ministre Emmanuel Rakotovahiny décède|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[5ma di julio]] - [[Willi Holdorf]], German atleto, Olimpiala championo (n. 1940) [[Arkivo:Ennio Morricone 2013.jpg|thumb|130px|[[Ennio Morricone]]]] * [[6ma di julio]] - [[Ennio Morricone]], Italiana kompozisto (n. 1928) * [[8ma di julio]] - [[Amadou Gon Coulibaly]], chefa ministro di Ivora Rivo (n. 1959) * 8ma di julio - [[Naya Rivera]], Usan aktorino, kantistino e manekinino (n. 1987)<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Aiello|nomo=McKenna|titulo=Naya Rivera Dead at 33: Actress' Body Recovered 5 Days After Boating Accident|editero=E! Online|publikigita ye=13ma di julio 2020|url=https://www.eonline.com/news/1169008/naya-rivera-dead-at-33-actress-body-recovered-5-days-after-boating-accident?cmpid=enewsapp&source=enewsapp-share&medium=share-icons&content=article-detail-page|idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di julio]] - [[Hassan Abshir Farah]], chefministro di Somalia (n. 1945)<ref>[https://allafrica.com/stories/202007120063.html Somalia: Former Prime Minister Hassan Farah Passes in Turkey]</ref> * 12ma di julio - [[Kelly Preston]], Usan aktorino e manekinino (n. 1962)<ref>[https://people.com/movies/kelly-preston-dies-of-breast-cancer-at-57/ Kelly Preston Dies of Breast Cancer at 57: 'She Was a Bright, Beautiful and Loving Soul']</ref> * [[13ma di julio]] - [[Hasan al-Lawzi]], provizora chefa ministro di Yemen (n. 1952)<ref>[https://www.youm7.com/story/2020/7/13/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%A9-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%AC-%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D9%88%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D9%8A%D9%85%D9%86%D9%89-%D8%A3%D8%B3%D8%A8%D9%82-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1%D8%A7/4876665 بعد رحلة علاج فى مصر.. وفاة وزير يمنى أسبق متأثرا بإصابته بكورونا] ({{ar}})</ref> * [[19ma di julio]] - [[Seydou Diarra]], chefa ministro di Ivora Rivo (n. 1933)<ref>[https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/07/19/l-ancien-premier-ministre-ivoirien-seydou-diarra-est-mort_6046674_3382.html L’ancien premier ministre ivoirien, Seydou Diarra, est mort] ({{fr}})</ref> * 19ma di julio - [[Nikolai Tanayev]], chefministro di Kirgizistan (n. 1945)<ref>[https://web.archive.org/web/20200719103257/https://ky.kloop.asia/2020/07/19/eks-premer-ministr-nikolaj-tanaev-d-jn-d-n-kajtty/ Экс-премьер-министр Николай Танаев дүйнөдөн кайтты] {{ky}}</ref> [[Arkivo:Benjamin_William_Mkapa_-_World_Economic_Forum_on_Africa_2010_-_2.jpg|thumb|130px|[[Benjamin Mkapa]]]] * [[24ma di julio]] - [[Benjamin Mkapa]], prezidanto di Tanzania<ref>{{Extera ligilo |titulo=Tanzania's Former President Benjamin Mkapa Dies, Presidency Says |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/07/23/world/africa/23reuters-tanzania-mkapa.html|editero=The New York Times|publikigita ye=23ma di julio 2020}}</ref> (n. 1938) * [[25ma di julio]] - [[Peter Green]], Angla muzikisto ([[Fleetwood Mac]]) (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20100405092312/http://www.fleetwoodmac.net/penguin/peter.htm|titulo=Peter Green}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.dailystar.co.uk/showbiz/breaking-peter-green-dead-fleetwood-22415534|titulo=Fleetwood Mac co-founder Peter Green has died at the age of 73|nomo=Chloe|surnomo=Stewart|publikigita ye=25ma di julio 2020|editero=Dailystar.co.uk}}</ref> * [[27ma di julio]] - [[Owen Seymour Arthur]], chefministro di Barbados (n. 1949)<ref>{{Extera ligilo|url=http://jamaica-gleaner.com/article/caribbean/20200727/former-barbados-prime-minister-owen-arthur-has-died|titulo=Former Barbados Prime Minister Owen Arthur has died|editero=The Gleaner|publikigita ye= 27ma di julio 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[30ma di julio]] - [[Lee Teng-hui]], prezidanto di la [[Republiko Chinia]] (n. 1923)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2020/07/30/world/asia/lee-teng-hui-dead.html|titulo=Lee Teng-hui, 97, Taiwan’s First Democratically Elected President, Dies|editero=New York Times Company|publikigita ye=30ma di julio 2020}}</ref> * [[1ma di agosto]] - [[Wilford Brimley]], Usan aktoro e kantisto (n. 1934)<ref>[https://www.nytimes.com/2020/08/01/obituaries/wilford-brimley-dead.html Wilford Brimley, ‘Cocoon’ Star and Quaker Oats Pitchman, Is Dead at 85]</ref> [[Arkivo:John Hume (cropped).jpg|thumb|130px|[[John Hume]]]] * [[3ma di agosto]] - [[John Hume]], Nord-Irlandana politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1937)<ref>[https://www.rte.ie/news/2020/0803/1157065-john-hume-dies/ Former SDLP leader and Nobel laureate John Hume dies]</ref> * [[11ma di agosto]] - [[Trini Lopez]], Usana kantisto, muzikisto ed aktoro (n. 1937)<ref>[https://heavy.com/news/2020/08/trini-lopez-dead/ Trini Lopez III Dead: Legendary Singer Dies 83 From Covid-19]</ref> * [[20ma di agosto]] - [[Frankie Banali]], Usana muzikisto ([[Quiet Riot]]) (n. 1951) * [[24ma di agosto]] - [[Pascal Lissouba]], prezidanto di la Republiko Kongo (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://regionweek.com/former-congolese-president-pascal-lissouba-passed-away-at-88-in-france/|publikigita ye=24ma di agosto 20202|titulo=Former Congolese President Pascal Lissouba passed away at 88 in France|editero=Region Week| vidita ye=2ma di septembro 2020}}</ref> * [[28ma di agosto]] - [[Chadwick Boseman]], Usan aktoro (n. 1976))<ref>{{Extera ligilo|titulo=‘Black Panther’ Star Chadwick Boseman Dies of Cancer at 43|surnomo=Ugwu|nomo=Reggie|last2=Levenson|first2=Michael|publikigita ye=28ma di agosto 2020|url=https://www.nytimes.com/2020/08/28/movies/chadwick-boseman-dead.html|idiomo={{en}}|editero=The New York Times}}</ref> * [[31ma di agosto]] - [[Pranab Mukherjee]], prezidanto di India (n. 1935)<ref>{{Extera ligilo|surnomo=Singh|nomo=Karan Deep|publikigita ye=31ma di agosto 2020|titulo=Pranab Mukherjee, Indispensable Man of Indian Politics, Dies at 84|url=https://www.nytimes.com/2020/08/31/world/asia/pranab-mukherjee-dead.html|editero=The New York Times|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di septembro]] - [[Abdul Qadir Bajamal]], chefministro di Yemen (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.en24news.com/2020/09/the-death-of-the-former-yemeni-prime-minister-abdul-qadir-bajamal.html|titulo=The death of the former Yemeni Prime Minister Abdul Qadir Bajamal|editero=EN24| vidita ye=10ma di septembro 2020}}</ref> * [[10ma di septembro]] - [[Diana Rigg]], Angla cinem-aktorino (n. 1938)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54106509|titulo=Dame Diana Rigg: Actress dies aged 82|editero=BBC News| vidita ye=10ma di septembro 2020}}</ref> * [[15ma di septembro]] - [[Moussa Traoré]], prezidanto di Mali<ref>{{Extera ligilo|titulo=Mali: l'ancien président Moussa Traoré est mort|url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20200915-mali-l-ancien-président-moussa-traoré-est-décédé|editero=RFI|publikigita ye=15ma di septembro 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> (n. 1936) [[Arkivo:John Turner (40148368461).jpg|130px|thumb|[[John Napier Turner|John Turner]]]] * [[19ma di septembro]] - [[John Napier Turner]], chefministro di Kanada (n. 1929)<ref>[https://www.cbc.ca/news/politics/john-turner-obituary-1.5731229 John Turner, PM and Liberal leader who battled free trade with U.S., dead at 91]</ref> * [[21ma di septembro]] - [[Arthur Ashkin]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1922)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.osa.org/en-us/about_osa/newsroom/obituaries/arthur_ashkin/|titulo=Arthur Ashkin &#124; In Memoriam &#124; The Optical Society}}</ref> * 21ma di septembro - [[Michael Lonsdale]], Franca-Britanian aktoro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Michael Lonsdale, icône du cinéma et du théâtre, est mort|url=https://www.nouvelobs.com/culture/20200921.OBS33624/michael-lonsdale-icone-du-cinema-et-du-theatre-est-mort.html|editero=L'Obs}}</ref> * [[23ma di septembro]] - [[Juliette Gréco]], Franca kantistino (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bfmtv.com/people/juliette-greco-est-morte-a-l-age-de-93-ans_AN-202009230286.html|titulo=Juliette Gréco est morte à l'âge de 93 ans|editero=BFMTV|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[29ma di septembro]] - [[Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]], emiro de Kuwait (n. 1929) * [[30ma di septembro]] - [[Ali Bozer]], provizora chefministro di Turkia (n. 1925) [[Arkivo:Quino (cartoonist) autographs a book in Paris, 2004.jpg|thumb|130px|[[Quino]]]] * 30ma di septembro - [[Quino]], Arjentiniana kartunisto, kreinto di ''Mafalda'' (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo|url=https://elpais.com/cultura/2020-09-30/fallece-quino-creador-de-mafalda-y-el-dibujante-mas-internacional-del-idioma-espanol.html|titulo=Muere Quino, creador de Mafalda y el dibujante más internacional del idioma español|nomo=Álex|surnomo=Grijelmo|publikigita ye=30ma di septembro 2020|editero=EL PAÍS|idiomo={{es}}}}</ref> * [[4ma di oktobro]] - [[Kenzo Takada|Kenzo]], Japoniana-Franciana modisto (n. 1939)<ref>[https://web.archive.org/web/20201004184412/https://www.huffingtonpost.it/entry/kenzo-e-morto-per-il-covid-19_it_5f79e149c5b649e564b4361d Kenzo è morto, vittima del Covid-19] {{it}}</ref> * [[6ma di oktobro]] - [[Eddie Van Halen]], Nederlandan-Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (n. 1955)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre Eddie Van Halen, aos 65, vítima de câncer na garganta|url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2020/10/06/morre-eddie-van-halen-aos-65-vitima-de-cancer-de-garganta.htm|editero=UOL|publikigita ye=6ma di oktobro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * 6ma di oktobro - [[Johnny Nash]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1940)<ref>[https://www.fox26houston.com/news/i-can-see-clearly-now-singer-songwriter-johnny-nash-dies-at-80 "I Can See Clearly Now" singer-songwriter Johnny Nash dies at 80]</ref> * [[7ma di oktobro]] - [[Mario José Molina]], Mexikiana kemiisto, Nobel-laureato (n.1943)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Mario Molina, Mexico chemistry Nobel winner, dies at 77 | vidita ye=8ma di oktobro 2020|editero=ABC News (USA) |publikigita ye=7ma di oktobro 2020 |url=https://web.archive.org/web/20201008070339/https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/mario-molina-mexico-chemistry-nobel-winner-dies-77-73488415}}</ref> * 7ma di oktobro - [[Geoffrey Dyer]], Australiana piktisto (n. 1947) * [[8ma di oktobro]] - [[Ali Khalif Galaydh]], chefministro di Somalia (n. 1941)<ref>[https://www.voasomali.com/a/5613563.html Dr. Cali Khaliif Galayr oo geeriyooday] {{so}}</ref> * [[11ma di oktobro]] - [[Zdeněk Hlásek]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1931) [[Arkivo:Litokwa_Tomeing_with_Obamas_(headsot).jpg|thumb|130px|[[Litokwa Tomeing]]]] * [[12ma di oktobro]] - [[Litokwa Tomeing]], 4ma prezidanto dil Insuli Marshall (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nicaragua envía condolencias a Islas Marshall por tránsito a otro plano de vida de expresidente Iroij Litokwa Tomeing - LVDS|editero=La Voz del Sandinismo|url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-10-15/nicaragua-envia-condolencias-a-las-islas-marshall-por-transito-a-otro-plano-de-vida-de-expresidente-iroij-litokwa-tomeing/ |publikigita ye=15ma di oktobro 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * [[14ma di oktobro]] - [[Kuniwo Nakamura]], prezidanto di Palau (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Kuniwo Nakamura, former president of Palau, dies|url=https://www.guampdn.com/story/news/local/2020/10/13/kuniwo-nakamura-former-president-republic-palau-dies/3646641001/ |nomo=Staff|surnomo=Reports|editero=Pacific Daily News}}</ref> * [[18ma di oktobro]] - [[René Felber]], prezidanto di Suisia (n. 1933) * [[19ma di oktobro]] - [[Spencer Davis]], Walsana muzikisto (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.birminghammail.co.uk/whats-on/music-nightlife-news/sixties-music-legend-who-gave-19135505|titulo=Sixties music legend who gave his name to chart topping band dies|nomo=Graham |surnomo=Young|publikigita ye=20ma di oktobro 2020}}</ref> * [[19ma di oktobro]] - [[Enzo Mari]], Italiana konceptisto ed arkitekto (n. [[1932]]) * [[30ma di oktobro]] - [[Mesut Yılmaz]], chefministro di Turkia (n. 1947)<ref>[https://www.yenisafak.com/en/news/former-turkish-pm-mesut-yilmaz-dies-aged-72-3552956 Former Turkish PM Mesut Yılmaz dies aged 72] {{en}}</ref> * [[31ma di oktobro]] - [[Sean Connery]], Skota aktoro (n. 1930)<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54761824 Sean Connery: James Bond actor dies aged 90]</ref> * [[2ma di novembro]] - [[Gigi Proietti]], Italian aktoro, kantisto e filmifisto (n. 1945) [[Arkivo:Ahmed Laraki en 2008.jpg|thumb|130px|[[Ahmed Laraki]]]] * 2ma di novembro - [[Ahmed Laraki]], chefministro di Maroko (n. 1931) * [[4ma di novembro]] - [[Stanisław Fijałkowski]], Polona piktisto (n. 1922) * [[14ma di novembro]] - [[Hasan Muratović]], chefministro di Bosnia e Herzegovina (n. 1940) * [[18ma di novembro]] - [[Umar Ghalib]], chefministro di Somalia (n. 1930) * [[22ma di novembro]] - [[Sidi Ould Cheikh Abdallahi]], prezidanto di Mauritania (n. 1938) * [[24ma di novembro]] - [[Mamadou Tandja]], prezidanto di Nijer (n. 1938) * [[25ma di novembro]] - [[Diego Armando Maradona]], Arjentiniana futbalisto (n. 1960) * [[26ma di novembro]] - [[Sadiq al-Mahdi]], chefa ministro di Sudan (n. 1935) * 26ma di novembro - [[Tevita Momoedonu]], chefministro di Fidji (n. 1946)<ref>[https://www.fijitimes.com/ratu-tevita-passes-away/ Ratu Tevita passes away]</ref> * [[2ma di decembro]] - [[Zafarullah Khan Jamali]], chefministro di Pakistan (n. 1944)<ref>[https://web.archive.org/web/20201202202019/https://arynews.tv/en/ex-pm-mir-zafarullah-khan-jamali-passes-away-aged-76/ Ex-PM Mir Zafarullah Khan Jamali passes away aged 76]</ref> [[Arkivo:Europese Raad in Maastricht, Giscard dEstaing op vliegveld Beek, Bestanddeelnr 931-3903.jpg|thumb|130px|[[Valéry Giscard d'Estaing|Giscard d'Estaing]]]] * 2ma di decembro - [[Valéry Giscard d'Estaing]], prezidanto di Francia (n. 1926)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.lefigaro.fr/politique/l-ancien-president-de-la-republique-valery-giscard-d-estaing-est-mort-20201202?fbclid=IwAR3L355wg8P63U3tz4WyL_AFh5V14cmHRl5-XSONTtZxJcYWv28Ktd5Q6OA|titulo=L'ancien président de la République Valéry Giscard d'Estaing est mort|editero=Le Figaro|publikigita ye=2ma di decembro 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[6ma di decembro]] - [[Tabaré Vázquez]], prezidanto di Uruguay (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Câncer no pulmão que matou o ex presidente do Uruguai é um dos mais letais|url=https://www.uol.com.br/vivabem/noticias/redacao/2020/12/06/cancer-no-pulmao-que-matou-ex-presidente-do-uruguai-e-um-dos-mais-letais.htm|editero=UOL|publikigita ye=6ma di decembro 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[7ma di decembro]] - [[Chuck Yeager]], Usana probo-pilotisto (n. 1923) * [[8ma di decembro]] - [[Alejandro Sabella]], Arjentiniana futbalisto (n. 1956)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Muere Alejandro Sabella|idiomo={{es}} |url=https://argentina.as.com/argentina/2020/12/08/futbol/1607453644_277150.html}}</ref> * [[9ma di decembro]] - [[Paolo Rossi]], Italiana futbalisto (n. 1956)<ref>[https://www.football-italia.net/163263/paolo-rossi-has-died Paolo Rossi has died]</ref> * 9ma di decembro - [[Vyacheslav Kebich]], chefministro di Bielorusia (n. 1936)<ref>[https://archive.today/20201209103014/https://www.belrynok.by/2020/12/09/ot-koronavirusa-umer-vyacheslav-kebich/ Умер Вячеслав Кебич. У него был коронавирус] {{ru}}</ref> * [[10ma di decembro]] - [[Tom Lister, Jr.]], Usana luktisto e cinem-aktoro (n. 1958)<ref>[https://variety.com/2020/film/news/tommy-tiny-lister-dies-friday-actor-wrestler-1234851392/ Tommy ‘Tiny’ Lister, ‘Friday’ Actor and Wrestler, Dies at 62]</ref> * [[12ma di decembro]] - [[Fikre Selassie Wogderess]], chefministro di Etiopia (n. 1945)<ref>[https://web.archive.org/web/20201212131434/https://www.geeskaafrika.com/ethiopia-fikre-selassie-wogderess-former-pm-passes-away-at-75/ Ethiopia: Fikre Selassie Wogderess Former Prime Minister Passes Away at 75]</ref> [[Arkivo:Ambassador Ammon and John le Carré (35239849876) (headshot).jpg|thumb|130px|[John le Carré]] * 12ma di decembro - [[John le Carré]], Angla skriptisto (n. 1931)<ref>[https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-55297558 John le Carré: Cold War novelist dies aged 89]</ref> * [[13ma di decembro]] - [[Ambrose Mandvulo Dlamini]], chefministro di Eswatini (n. 1968)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Eswatini's prime minister, who tested positive for COVID-19, dies|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-eswatini/eswatinis-prime-minister-who-tested-positive-for-covid-19-dies-idUSKBN28N0VJ| vidita ye=14ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di decembro]] - [[Saufatu Sopoanga]], chefministro di Tuvalu (n. 1952) * [[17ma di decembro]] - [[Pierre Buyoya]], prezidanto di Burundi (n. 1949) * [[18ma di decembro]] - [[Òscar Ribas Reig]], chefministro di Andora (n. 1939) * [[19ma di decembro]] - [[Mekere Morauta]], chefministro di Papua-Nova-Guinea (n. 1946) [[Arkivo:Nicette_Bruno_(headshot).jpg|thumb|130px|[[Nicette Bruno]]]] * [[20ma di decembro]] - [[Nicette Bruno]], Brazilian aktorino (n. 1933) * [[21ma di decembro]] - [[Muhammad Mustafa Mero]], chefministro di Siria (n. 1941) * [[24ma di decembro]] - [[John Cremona]], provizora prezidanto di Malta (n. 1918) * [[28ma di decembro]] - [[Armando Manzanero]], Mexikiana kantisto (n. 1935)<ref>[https://www.tvazteca.com/aztecanoticias/notas/murio-armando-manzanero-a-los-85-anos-de-edad-especiales Murió Armando Manzanero a los 85 años de edad] {{es}}</ref> * [[29ma di decembro]] - [[Pierre Cardin]], Franca modisto (n. 1922)<ref>[https://www.bfmtv.com/people/mode/le-couturier-francais-pierre-cardin-est-mort_AD-202012290119.html Le couturier français Pierre Cardin est mort] {{fr}}</ref> == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Roger Penrose]], [[Reinhard Genzel]], [[Andrea Ghez]]<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{en}} |titulo=The Nobel Prize in Physics 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/summary/| vidita ye=6ma di oktobro 2020 |editero=The Nobel Prize}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Emmanuelle Charpentier]], [[Jennifer Doudna]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Nobel Prize in Chemistry 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2020/summary/| vidita ye=7ma di oktobro 2020|editero=The Nobel Prize |idiomo={{en}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Harvey James Alter]], [[Michael Houghton]], [[Charles Moen Rice]]<ref>{{Extera ligilo|editero=The Nobel Prize|titulo=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020| vidita ye=5ma di oktobro 2020 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/summary/}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Louise Glück]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Nobel Prize in Literature|idiomo={{en}}| vidita ye=8ma di oktobro 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2020/summary/|editero=The Nobel Prize}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Mondala Programo pri Nutrivi]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Nobel Peace Prize 2020|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2020/summary/| vidita ye=9ma di oktobro 2020|website=NobelPrize.org|idiomo={{en}}}}</ref> *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Paul Milgrom]], [[Robert Butler Wilson, Jr.]]<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=12ma di oktobro 2020 |titulo=The Prize in Economic Sciences 2020 |url= https://www.nobelprize.org/uploads/2020/09/press-economicsciences2020.pdf |editero=Royal Swedish Academy of Sciences}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 2020a]] jyeq8t6upwjfxs9059fcu0vrbubntzn 0 41008 1119615 1118788 2026-05-16T10:25:46Z Idisto 28999 /* Morti */ Inform-adjunto 1119615 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]]. Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]]. == Klimato ed ambiento == Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. == Eventi == * [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}</ref> * 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}</ref>. * [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024. * [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]<ref>{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}</ref>. * 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}</ref> * [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]]. * [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi<ref>{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}</ref>. * [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti. * [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo. * [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo. * [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta. * [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]]. * [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].<ref>{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco. * [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura. * [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando. * [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]]. * [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom. * [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]]. * [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti. * [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes. * [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari. * [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas. * [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]]. * [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo. * [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]]. * [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]]. * [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando. * [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno. * [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirati]] abandonas [[ONEP]]. * [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]]. * [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Eventos la [[Mondala Kupo di Futbalo]] unesmafoye en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. == Naski == == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929) * [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947) * [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)<ref>{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}</ref> * [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939) * [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}</ref> * [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954) * [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933) * [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977) * [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931) * [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto, politikisto (n. 1941) * [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951) * [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949) * [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972) * [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932) * [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franciana kompozisto (n. 1932) * [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}</ref> * [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939) * [[1ma di marto]] - [[Clément Oubrerie]], Franciana desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966) * [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945) * [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930) * [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939) * [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo (n. 1936) * [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932) * [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germaniana filozofo (n. 1929) * [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941) * [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) * [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938) * [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937) * [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941) * [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959) * [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispana diplomacisto, politikisto (n. 1937) * [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957) * [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940) * [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952) * [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932) * [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948) * 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}</ref> * [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928) * [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946) * [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisti e skultisto (n. 1938)<ref>{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966) * [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938) * [[13ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1946) == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[ {{referi}} [[Kategorio:Yari 2020a]] r3team1d77ikrx8c8u8hvone0lxfff6 1119616 1119615 2026-05-16T10:34:34Z Idisto 28999 /* Morti */ 1119616 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]]. Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]]. == Klimato ed ambiento == Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. == Eventi == * [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}</ref> * 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}</ref>. * [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024. * [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]<ref>{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}</ref>. * 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}</ref> * [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]]. * [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi<ref>{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}</ref>. * [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti. * [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo. * [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo. * [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta. * [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]]. * [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].<ref>{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco. * [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura. * [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando. * [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]]. * [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom. * [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]]. * [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti. * [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes. * [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari. * [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas. * [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]]. * [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo. * [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]]. * [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]]. * [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando. * [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno. * [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirati]] abandonas [[ONEP]]. * [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]]. * [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Eventos la [[Mondala Kupo di Futbalo]] unesmafoye en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. == Naski == == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929) * [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947) * [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)<ref>{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}</ref> * [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939) * [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}</ref> * [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954) * [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933) * [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977) * [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931) * [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto, politikisto (n. 1941) * [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951) * [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949) * [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972) * [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932) * [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franciana kompozisto (n. 1932) * [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}</ref> * [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939) * [[1ma di marto]] - [[Clément Oubrerie]], Franciana desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966) * [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945) * [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930) * [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939) * [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo (n. 1936) * [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932) * [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germaniana filozofo (n. 1929) * [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941) * [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) * [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938) * [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937) * [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941) * [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959) * [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispana diplomacisto, politikisto (n. 1937) * [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957) * [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940) * [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952) * [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932) * [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948) * 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}</ref> * [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928) * [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946) * [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisti e skultisto (n. 1938)<ref>{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966) * [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938) * [[13ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1946)<ref>https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou</ref> == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[ {{referi}} [[Kategorio:Yari 2020a]] rdljkwpvctwtc83p79bt8fn3o39mcju 3 55374 1119590 1111539 2026-05-16T07:35:57Z Eurohunter 7201 /* Ilokano */ nova seciono 1119590 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Welcome and thanks for your collaborations! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) == Re:administrative units == Hi, ThWiki1910! In Ido exists the word "komono" (see: wikt:komono), that certainly applies to this case. Thanks for your texts! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) ==Shablono:Surmapon - is not functioning== Hi, ThWiki1910! The template <nowiki>{{Shablono:Surmapon}}</nowiki> is not functioning, it does not show any map. I think that if it's going to show a map, it could be nominated, for example "Shablono:Lokizo-mapo" ("Surmapon" seems like Esperanto, and "lokizo-mapo" would be like "location map"). Thanks for your texts about Polish cities and villages! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:17, 1 jun. 2022 (UTC) ==Please modify all "Republiko Socialista Sovietiana di Rusia" to "Republiko Socialista Sovietiana Rusia"== Hi, ThWiki1910! This should be made because there's no definite article in Ido. We use in Ido, for example, "Federala Republiko Brazilia", ne "Federala Republiko di Brazilia". So, "Republiko Socialista Sovietiana Rusia" is the correct form. For many years, I've been correcting many articles here, but I was alone. That's why I could not correct all of them. Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 00:47, 23 jul. 2022 (UTC) :Hi Joao! I marked [[Republiko Socialista Sovietiana di Rusia|this redirect]] as destined to be deleted so as not to be confused in the future. As an admin you are busy, but maybe you would find time to add a few links to subpages of [[Wikipedio: Generala debato]], for example "lingueyo", "teknikeyo" ... I realize that there are not many active people here, but asking with each point to you does not give the possibility to generalize the problems. You will probably be the main one (maybe even the only one) that will relate to the topics, but some "official trace" of debates (and decisions) will remain - it will be helpful not only for me. I have a few questions about transcription, punctuation, capital letter spelling ... - I see a lot (unnecessary in my opinion) accretions from the English language. For example, my renaming "Kyiv" to [[Kiiv]] may be controversial, and I just want to follow Ido's clear (automatic) transcription rules. Regards. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 09:25, 23 jul. 2022 (UTC) == Re: Kazaka linguo e Ido == Hi, ThWiki1910! In some cases concerning the titles of articles, I think it would be nice to talk to [[Uzanto_Debato:Idisto|Idisto (Hans Stuifbergen)]], a friend who also collaborates here. We also have a friend, [[Uzanto_Debato:Edisudo|Edisudo (Gonçalo Neves)]] who is an expert on Ido language, but unfortunately nowadays he rarely writes here. I've learned many things in Ido when Gonçalo corrected some of the articles in which I've collaborated, but I cannot consider myself an 'expert' on the language, and nowadays I don't have much time to collaborate here. I make some corrections using LibreOffice and its ''macros'' (I've created macros which replaced some errors repeated in many articles by correct or more adequaste forms, but still there's a lot of work to do. Some articles here are even short and full of errors). For "Kazaka linguo" or "Kazakstanana linguo" I think that the best would be asking Hans (Idisto) or, if possible, Gonçalo (Edisudo). Best regards from São Paulo, Brazil, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:17, 3 di agosto. 2022 (UTC) ==Thanks for your article about Alexei Mihailovich Markov, and others (see message below)== {{Kreez ligili|persono=Alexei Mihailovich Markov}} Hi, ThWiki1910! Could you please create the links to other biographies? Thanks a lot for your articles! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:51, 14 di agosto. 2022 (UTC) =="Projekto" (projection) X "Projeto" (project)== Hi, ThWiki1910! The correct translation in Ido for the word "project" is "projeto". The word "projekto" means "projection" in English! Thanks for your articles! I'd like to see other articles about Russian cities and towns! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:08, 13 okt. 2022 (UTC) =="Konstruktar" (not "konstruar"); "konstruktis", (not "konstruis"); "konstruktesis" (not "esis konstruita")== Hi, ThWiki1910! The correct forms for the verb "konstruktar" ("to construct", in English; "konstruować" in Polish language) are: * '''konstruktas''' (present tense, not "konstruas") * '''konstruktis''' (past tense, not "konstruis"), and * '''konstruktos''' (future tense, not "konstruos"). You can also use "konstruktesis", instead of "esis konstruktita" (or, mistakenly written, "esis konstruita"). Thanks for your collaborations, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:10, 23 okt. 2022 (UTC) == re: nova vidado di la pagini == Saluto, ThWiki1910! Me ne savas pro quo ca vidado chanjesis. Ula dio esis olima vidado, la sequanta dio ol chanjis a la nuna... me ne savas pro quo. Multe stranja! Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:11, 26 okt. 2022 (UTC) * Ho! Me deskovris ligilo, sinistre de la pagino, qua dicas: ''Chanjar al anciena ordino'' (infre "chefpagini" e supre "utensili"). Me probos, adminime, chanjar mea vidado. Se to funcionos, me dicos a tu. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:14, 26 okt. 2022 (UTC) * En "mea preferaji/Preferaji/aspekto", selektez "Pelo", "Vektoro". Do, la pagino asumos l'antea aspekto. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:32, 26 okt. 2022 (UTC) == Farbi = 'paints'; Kolori='colors' == Saluto, ThWiki1910! En la texti pri futbalo-klubi, uzez "kolori dil uniformi" o "kolori dil esquado" vice "Farbi di esquado". En Ido, "farbo" (pluralo: 'farbi') signifikas la materio uzata por piktar, kontre ke "koloro" (pluralo: 'kolori') signifikas Angle ''color''. Hi, ThWiki1910! When writing about football teams, please use "kolori dil uniformi", or "kolori dil esquado" instead of "Farbi di esquado". In Ido, "farbo" (plural: 'farbi') means 'paint' (the material), while "koloro" (plural: 'kolori') means 'color'. Amikale/Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:46, 20 may. 2023 (UTC) == Texto de Uzero:Idisto por tu == Kara ThWiki1910, :::1. Omiso di -a dil adjektivo ne esas necesa, ma posibla. Me prizas la posibleso ed ofte aplikas lo. Ma certe ne esas necesa, e se tu preferas ne omisar l'-a, to '''ne '''esas gramatikal eroro. :::2. Vorti kompozita (tu uzas la vorto 'kompunda', quan me ne konocis antee. Anke me lernas, danko.). Quankam gramatikale esas korekta skribar jetoarmo, me ipsa preferas omisar l'-o dil unesma substantivo e sive direte glutinar la vort-elementi sive konektigar oli per streketo (-). Lo plufaciligas la pronunco. 'Centr-sudala' esas desfacila por parolanti di ne-slava lingui (la konsonanti ''-ntrs-''), tala-kaze me skribos centro-sudala (kun o sen streketo). 'chefodirektar' ne existas, 'chefdirektisto' o 'chefo-direktisto' ya esas bona. E laste, yes, ''nigrablanka'', kun interfixigo ''-a'', pro ke koncernas du adjektivi. :::Mea eterna fonto esas Kompleta Gramatiko Detaloza da Louis de Beaufront, tre utila libro: https://archive.org/details/Kompleta_Gramatiko_detaloza_Ido/mode/2up :::Saluti amikala, Hans Stuifbergen [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 19:40, 12 jun. 2023 (UTC) == Ortodoxa Kirko ne esas lo sama kam Ortodoxa Eklezio == [[Arkivo:Pope_Francis_among_the_people_at_St._Peter's_Square_-_12_May_2013.jpg|thumb|320px|Franciskus esas la chefo di Katolik-EKLEZIO (ne "katolika kirko").]] [[Arkivo:Catedral Metropolitana Ortodoxa de São Paulo (cropped).jpg|thumb|left|320px|Ortodoxa KIRKO (ne "eklezio") en São Paulo]] Saluto, ThWiki1910! Hi, ThWiki1910! '''KIRKO''' and '''EKLEZIO''' are '''not''' synonyms in Ido!!! '''KIRKO''' ed '''EKLEZIO''' NE ESAS SINONIMA VORTI EN IDO!!! '''Kirko''' esas nur l''''edifico''', kontre ke '''eklezio''' konsistas ek tota la kongregacioni, la ritui, la spiritala chefi... di ula kristana religio. '''Kirko''' is only the '''building of a church''', while '''eklezio''' consists of all the congregations, rites, spiritual leaders... So, it's incorrect to say "Chefo di Ortodoxa Kirko" when you refer to Orthodox Cristian Religion. The correct form is "Chefo di Ortodoxa EKLEZIO". Could you please correct the articles? Best regards / Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:04, 11 jul. 2023 (UTC) <br /><br /><br /><br /><br /> :: Saluto Joao, ube (en qua artiklo) me uzas "eklezio" kom "kirko"? – to es maxim grava informo por me. Tua explikado por adolecanti es tote ne bezonata – me es tro olda ke ne savar difero inter la termini. Ma samatempe me es homo do me eroras. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:38, 11 jul. 2023 (UTC) ==Aperis (nekorekta) => Aparis (korekta) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Me vidis ke tu uzas la vorto "aperis", qua esas nekorekta, exemple en l'artiklo [[LOL]]. La korekta formo esas "aparis". Kordiale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 15:35, 29 di agosto. 2023 (UTC) ==Nuntempe lo es parto di vilajo... (nekorekta) => Nuntempe ol apartenas a vilajo... (korekta)== Saluto, ThWiki1910! Felica 2024 por tu e tua familio! En tua texti pri loki, voluntez skribar ''Nuntempe ol apartenas a vilajo/al urbo...'' (korekta formo) vice ''Nuntempe lo es parto di...''', quale tu skribis, exemple, en l'artiklo pri [[Paragwaj]]. Danko pro tua esforci! Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:02, 9 jan. 2024 (UTC) :Saluto, ThWiki1910! Anke povas esar "ol es parto di...". Me questionos personi de grupi che Facebook pri Ido, relate luktisti o kombatanti di MMA. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:13, 9 jan. 2024 (UTC) == Вітаю === : Бачу пан є поляком. Я хочу Вас попередити, що ще раз побачу прояви українофбії у ваших статтях, я звернусь до адмінів, щоб позбавили Вас права займатися розпалюваням міжнаціональної ворожнечі.--[[Uzanto:Zubryckiy|Zubryckiy]] ([[Uzanto Debato:Zubryckiy|diskuto]]) 13:13, 11 jan. 2024 (UTC) == Individuo blokusita == Saluto, ThWiki1910! Me ja blokusis l'individuo. Tranquiligez tu! Saluti de Brazilia! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:45, 11 jan. 2024 (UTC) == exloko; exdomaro ==> vilajo desaparinta (me pensas ke esas la formo plu adequata) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Pri "exloko" ed "exdomaro", me pensas ke la plu korekta esus dica "olima vilajo" o "vilajo desaparinta", nam ca loki ne pluse existas! (Ca loki fakte ne pluse havas habitanti, ka ne? Se li ne pluse esas habitata, do li esis vilaji desaparinta od urbi desaparinta... Me povos automatale korektigar la pagini ja existanta, se tu deziras. Por me ne esos problemo, nam me uzas programeto en Python qua facas la korektigi automatale, sen irga interfero mea. Kordiala saluti de São Paulo, Brazilia, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 18:26, 11 may. 2024 (UTC) == Pri chanjo di nomo == Saluto, ThWiki1910! La nomo "exloko", "exdomaro" ne semblas korekta en Ido. Se la loki esis mikra e desaparis, do li certe esas "vilaji desaparinta". Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:21, 12 may. 2024 (UTC) :E se ula loko esas multe mikra e ne havas propra guvernerio, ol esas "vilajo". Mem se ol distingesas per altra nomi en altra idiomi, me pensas ke ni povas dicar ke li esas vilaji e mencionar, uzanta kursiva literi, la lokala formo pri nomar ol. Simile, me facis to por guvernala subdividuri quin me ne savis exakte se li havis direta tradukuro ad altra lingui, nome direta tradukuro ad Ido, exemple ''oblast'' (kad ol signifikis provinco? Kad ol havis politikal autonomio? Me ne savis. Do, me multafoye uzis la vorto ''oblast'' kursive. Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:37, 12 may. 2024 (UTC) :Itere tu imitas Angla-wikipedio ! Tote senpense. Ka vu povas vartar por mea respoondo sen facar ne logikala chanji ? [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:53, 12 may. 2024 (UTC) :Me pensas, cakaze, ke esus plu bona dicar "vilajo desaparinta", nam fakte to esis quo eventis - li ne pluse existas. "Vilajo desaparinta" explikus plu klare por la lektanti quo eventis. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 11:14, 12 may. 2024 (UTC) == Revizo == Saluto! Quale vu standas? Me volus demandar vu ka vu povus revizar [[Hispaniana literaturo|mea artiklo]] nam me ne parolas Ido tre bone. --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 12:15, 9 di agosto. 2024 (UTC) == Saluto ThWiki1910, m == Saluto ThWiki1910, me questions me pro quo tu chanjis la nomo Coy a Coi? To esas diferanta pronunco, anke en Esperanto skribesas Coj (en Ido: Coy. [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 10:06, 1 dec. 2024 (UTC) :Saluto Hans! Donez a me nomo di l'artiklo, nam me vere ne memoras la temo. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:20, 1 dec. 2024 (UTC) :{{ping|Idisto}}Ja me savas, la temo es pri Viktor Coi. Esperanto, lingui Angla (Tsoi), Germana (Zoi) e.c. havas sua latinigado de Kirila (hike Rusa) alfabeto. Ido anke havas sua latinigado, modifikita Angla (ne Esperanto). Oficala? Ne, nam disputo pri to hike ne existas. Regulo di Ido semblas evitar kombinuri vokalo+'y'(+) e substitucar li a vokalo+'i'(+). Ne "mea" exemplo esas [[Nikolai la 2ma di Rusia]]. Omno relate la Rusa me chanjas/kreas segun "fera" reguli di latinigado Idala. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:57, 1 dec. 2024 (UTC) == Motivo por krear pagini por singla [[asteroido]] == Saluto, kara ThWiki1910, Me deziras savar la motivo pro qua vu kreas pagino por singla asteroido vice facar pagino qua kontenas listo di asteroidi. Me ne povas komprenar la motivo por okupar nia linguo per ne-necesa pagini e tre kurta texti qui povus esar en tabelo, kom [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_minor_planets:_73001%E2%80%9374000 ca pagino] e [https://eo.wikipedia.org/wiki/Listo_de_asteroidoj_(73001%E2%80%9374000) ca pagino]. [[Uzanto:Luca22|Luca22]] ([[Uzanto Debato:Luca22|diskuto]]) 18:37, 20 jan. 2025 (UTC) : Saluto {{ping|Luca22}}. Omno quo esas en altra linguala wikipedii esas yurizita por existar en Ido-wikipedio. : [[:io:73737_1993_RH4]] – Ido : [[:min:(73737)_1993_RH4]] – Minangkabau (un ek lingui di [[Indonezia]]) : [[:pl:(73737)_1993_RH4]] – Polona : + Portugala listo : To esas sata SENCO (ne motivo). Angla wikipedio es nula modelo por imitar, e la Portugala jus senpense imitar ol. En-wikipedio preferas listi dil objekti mem relate a loki, qui devas esar enciklopediala kom nedisputebla regulo (li esas tala en altra wikipedii). : Sube es exemplo di absuradala titulizo di artikli pri loki en '''en'''-wikipedio: : [[:en:Springfield, Illinois]] – Angla nomo di artiklo : [[:io:Springfield, Illinois]] – Ido-imitado : Altra NORMala formi: [[:de:Springfield (Illinois)]], [[:fr:Springfield (Illinois)]], [[:it:Springfield (Illinois)]], [[:pt:Springfield (Illinois)]] (pt)... : Ube es absurdajo? Springfield havas cent habitanti, e quo pri min granda loki? La Angla wikipedio es konstanta (logikala): : [[:en:Lyubitskoye, Medvensky District, Kursk Oblast]] – Angla nomo di artiklo : [[:de:Ljubizkoje (Medwenka)]], [[:nl:Ljoebitskoje (district Medvenski)]], [[:ru: Любицкое (Медвенский район)]] – NORMala formi : [[:io:Lyubickoye (Medvenka)]] - en Ido me NE imitis Angla absurdajo : Altra tre desgranda loki en-wiki enskribas a listi, ed altra wikipedii ne facas tale. : Me skriptis to supere, nam on vidas ke vu es kandidato di Joao Xavier por administrar do ja sentez administranto. Me povas havar nur espero ke vu hike debatos sen impozar sua volo exemple per ''boti''. Havez sua opinio pri senco (motivo di esar hike es mea privat afero) di existar (segun vu) ne grava artikli, ma videz ke wikipedisti di lingui exter la Angla povas tale ne pensar. : E por fine: vice demandar pri motivi di krear asteroidi, vilaji e cetera, kande ne existas exemple urbi, demandez su ipsa pro quo vu evitas skriptar artikli pri li (nur kelk redakti dum sep yari). : Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:14, 21 jan. 2025 (UTC) == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Saluto ThWiki1910, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386)forthe Ido Wikipedia? It would be appreciated if is done. [[Uzanto:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Uzanto Debato:Boss-well63|diskuto]]) 12:31, 15 mar. 2025 (UTC) == Request == Hello ThWiki1910. In the [[Grado Fahrenheit]] article, can you add the world map of countries which use Fahrenheit and Celsius and translate the text into Ido? The map is present in most Fahrenheit Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 04:03, 4 di agosto. 2025 (UTC) :Thank you very much. [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 10:53, 6 di agosto. 2025 (UTC) == Refero Richard Chamberlain == Saluto! Pro quo tu efacis la refero a la morto di Richard Chamberlain? Nur pro ke la refero a la morto esis en la Hispana, skribita en Arjentiniana jurnalo Clarín? Me restauris la refero a la morto. Vu povus adjuntar refero a la morto, exemple de altra idiomo. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:59, 10 dec. 2025 (UTC) :Joao, artiklo pri Richard Chamberlain existas e omna referi pri ilu esez ibe. To es logikale. Me transportis refero al ilua artiklo. Indikez altra wikipedii qua facas pri personi quale vu. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:25, 10 dec. 2025 (UTC) == Snow White and the Seven Dwarfs == What should [[Snow White and the Seven Dwarfs]] be titled in Ido? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 20:47, 17 jan. 2026 (UTC) :Hi! The problem is that the title contains a character's name ("Snow White"), which should either be the original or the Ido or semi-Ido version after some mini-debate, which I don't think there will be here. AFGHIR+E: Snow White, Blanche-Neige, Schneewittchen, Blanca Nieves, Biancaneve, Белоснежка/Belosnejka + Neĝulino. The path of least resistance could be, for example, "Blanka-Nivino," and the full title: "Blanka-Nivino e la sep nani". I'm giving it that title, but I understand if anyone has any objections. Best regards, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 21:40, 17 jan. 2026 (UTC) ::What should the titles be in Ido for [[The Hunchback of Notre Dame (filmo de 1996)]] and [[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:09, 11 feb. 2026 (UTC) :::For [[Encanto]], I would like to put in the summary: "The film follows a multigenerational Colombian family, the Madrigals, led by a matriarch whose children and grandchildren—except for Mirabel Madrigal—receive magical gifts from a miracle, which they use to help the people in their rural community, called the Encanto. When Mirabel learns that the family is losing their magic, she sets out to find out why and save the family and house." Then for [[La foxo e la chas-hundo]], I would like to put "The film tells the story of the unlikely friendship between a red fox named Tod and a hound named Copper, as they struggle against their emerging instincts and the realization that they are meant to be adversaries." [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:56, 11 feb. 2026 (UTC) ::::What should the titles be for [[Atlantis: The Lost Empire]] and [[The Jungle Book (filmo de 1967)]]? [[Specala:Kontributaji/&#126;2026-20934-74|&#126;2026-20934-74]] ([[Uzanto Debato:&#126;2026-20934-74|diskuto]]) 22:31, 4 apr. 2026 (UTC) == Ilokano == Hello. I'm looking for Ilocano translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 07:35, 16 may. 2026 (UTC) 5mxrxq1i2m1b1clblg92xyepx85sydc 1119591 1119590 2026-05-16T07:37:17Z Eurohunter 7201 /* Ilokano */ fix 1119591 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Welcome and thanks for your collaborations! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) == Re:administrative units == Hi, ThWiki1910! In Ido exists the word "komono" (see: wikt:komono), that certainly applies to this case. Thanks for your texts! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) ==Shablono:Surmapon - is not functioning== Hi, ThWiki1910! The template <nowiki>{{Shablono:Surmapon}}</nowiki> is not functioning, it does not show any map. I think that if it's going to show a map, it could be nominated, for example "Shablono:Lokizo-mapo" ("Surmapon" seems like Esperanto, and "lokizo-mapo" would be like "location map"). Thanks for your texts about Polish cities and villages! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:17, 1 jun. 2022 (UTC) ==Please modify all "Republiko Socialista Sovietiana di Rusia" to "Republiko Socialista Sovietiana Rusia"== Hi, ThWiki1910! This should be made because there's no definite article in Ido. We use in Ido, for example, "Federala Republiko Brazilia", ne "Federala Republiko di Brazilia". So, "Republiko Socialista Sovietiana Rusia" is the correct form. For many years, I've been correcting many articles here, but I was alone. That's why I could not correct all of them. Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 00:47, 23 jul. 2022 (UTC) :Hi Joao! I marked [[Republiko Socialista Sovietiana di Rusia|this redirect]] as destined to be deleted so as not to be confused in the future. As an admin you are busy, but maybe you would find time to add a few links to subpages of [[Wikipedio: Generala debato]], for example "lingueyo", "teknikeyo" ... I realize that there are not many active people here, but asking with each point to you does not give the possibility to generalize the problems. You will probably be the main one (maybe even the only one) that will relate to the topics, but some "official trace" of debates (and decisions) will remain - it will be helpful not only for me. I have a few questions about transcription, punctuation, capital letter spelling ... - I see a lot (unnecessary in my opinion) accretions from the English language. For example, my renaming "Kyiv" to [[Kiiv]] may be controversial, and I just want to follow Ido's clear (automatic) transcription rules. Regards. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 09:25, 23 jul. 2022 (UTC) == Re: Kazaka linguo e Ido == Hi, ThWiki1910! In some cases concerning the titles of articles, I think it would be nice to talk to [[Uzanto_Debato:Idisto|Idisto (Hans Stuifbergen)]], a friend who also collaborates here. We also have a friend, [[Uzanto_Debato:Edisudo|Edisudo (Gonçalo Neves)]] who is an expert on Ido language, but unfortunately nowadays he rarely writes here. I've learned many things in Ido when Gonçalo corrected some of the articles in which I've collaborated, but I cannot consider myself an 'expert' on the language, and nowadays I don't have much time to collaborate here. I make some corrections using LibreOffice and its ''macros'' (I've created macros which replaced some errors repeated in many articles by correct or more adequaste forms, but still there's a lot of work to do. Some articles here are even short and full of errors). For "Kazaka linguo" or "Kazakstanana linguo" I think that the best would be asking Hans (Idisto) or, if possible, Gonçalo (Edisudo). Best regards from São Paulo, Brazil, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:17, 3 di agosto. 2022 (UTC) ==Thanks for your article about Alexei Mihailovich Markov, and others (see message below)== {{Kreez ligili|persono=Alexei Mihailovich Markov}} Hi, ThWiki1910! Could you please create the links to other biographies? Thanks a lot for your articles! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:51, 14 di agosto. 2022 (UTC) =="Projekto" (projection) X "Projeto" (project)== Hi, ThWiki1910! The correct translation in Ido for the word "project" is "projeto". The word "projekto" means "projection" in English! Thanks for your articles! I'd like to see other articles about Russian cities and towns! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:08, 13 okt. 2022 (UTC) =="Konstruktar" (not "konstruar"); "konstruktis", (not "konstruis"); "konstruktesis" (not "esis konstruita")== Hi, ThWiki1910! The correct forms for the verb "konstruktar" ("to construct", in English; "konstruować" in Polish language) are: * '''konstruktas''' (present tense, not "konstruas") * '''konstruktis''' (past tense, not "konstruis"), and * '''konstruktos''' (future tense, not "konstruos"). You can also use "konstruktesis", instead of "esis konstruktita" (or, mistakenly written, "esis konstruita"). Thanks for your collaborations, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:10, 23 okt. 2022 (UTC) == re: nova vidado di la pagini == Saluto, ThWiki1910! Me ne savas pro quo ca vidado chanjesis. Ula dio esis olima vidado, la sequanta dio ol chanjis a la nuna... me ne savas pro quo. Multe stranja! Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:11, 26 okt. 2022 (UTC) * Ho! Me deskovris ligilo, sinistre de la pagino, qua dicas: ''Chanjar al anciena ordino'' (infre "chefpagini" e supre "utensili"). Me probos, adminime, chanjar mea vidado. Se to funcionos, me dicos a tu. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:14, 26 okt. 2022 (UTC) * En "mea preferaji/Preferaji/aspekto", selektez "Pelo", "Vektoro". Do, la pagino asumos l'antea aspekto. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:32, 26 okt. 2022 (UTC) == Farbi = 'paints'; Kolori='colors' == Saluto, ThWiki1910! En la texti pri futbalo-klubi, uzez "kolori dil uniformi" o "kolori dil esquado" vice "Farbi di esquado". En Ido, "farbo" (pluralo: 'farbi') signifikas la materio uzata por piktar, kontre ke "koloro" (pluralo: 'kolori') signifikas Angle ''color''. Hi, ThWiki1910! When writing about football teams, please use "kolori dil uniformi", or "kolori dil esquado" instead of "Farbi di esquado". In Ido, "farbo" (plural: 'farbi') means 'paint' (the material), while "koloro" (plural: 'kolori') means 'color'. Amikale/Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:46, 20 may. 2023 (UTC) == Texto de Uzero:Idisto por tu == Kara ThWiki1910, :::1. Omiso di -a dil adjektivo ne esas necesa, ma posibla. Me prizas la posibleso ed ofte aplikas lo. Ma certe ne esas necesa, e se tu preferas ne omisar l'-a, to '''ne '''esas gramatikal eroro. :::2. Vorti kompozita (tu uzas la vorto 'kompunda', quan me ne konocis antee. Anke me lernas, danko.). Quankam gramatikale esas korekta skribar jetoarmo, me ipsa preferas omisar l'-o dil unesma substantivo e sive direte glutinar la vort-elementi sive konektigar oli per streketo (-). Lo plufaciligas la pronunco. 'Centr-sudala' esas desfacila por parolanti di ne-slava lingui (la konsonanti ''-ntrs-''), tala-kaze me skribos centro-sudala (kun o sen streketo). 'chefodirektar' ne existas, 'chefdirektisto' o 'chefo-direktisto' ya esas bona. E laste, yes, ''nigrablanka'', kun interfixigo ''-a'', pro ke koncernas du adjektivi. :::Mea eterna fonto esas Kompleta Gramatiko Detaloza da Louis de Beaufront, tre utila libro: https://archive.org/details/Kompleta_Gramatiko_detaloza_Ido/mode/2up :::Saluti amikala, Hans Stuifbergen [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 19:40, 12 jun. 2023 (UTC) == Ortodoxa Kirko ne esas lo sama kam Ortodoxa Eklezio == [[Arkivo:Pope_Francis_among_the_people_at_St._Peter's_Square_-_12_May_2013.jpg|thumb|320px|Franciskus esas la chefo di Katolik-EKLEZIO (ne "katolika kirko").]] [[Arkivo:Catedral Metropolitana Ortodoxa de São Paulo (cropped).jpg|thumb|left|320px|Ortodoxa KIRKO (ne "eklezio") en São Paulo]] Saluto, ThWiki1910! Hi, ThWiki1910! '''KIRKO''' and '''EKLEZIO''' are '''not''' synonyms in Ido!!! '''KIRKO''' ed '''EKLEZIO''' NE ESAS SINONIMA VORTI EN IDO!!! '''Kirko''' esas nur l''''edifico''', kontre ke '''eklezio''' konsistas ek tota la kongregacioni, la ritui, la spiritala chefi... di ula kristana religio. '''Kirko''' is only the '''building of a church''', while '''eklezio''' consists of all the congregations, rites, spiritual leaders... So, it's incorrect to say "Chefo di Ortodoxa Kirko" when you refer to Orthodox Cristian Religion. The correct form is "Chefo di Ortodoxa EKLEZIO". Could you please correct the articles? Best regards / Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:04, 11 jul. 2023 (UTC) <br /><br /><br /><br /><br /> :: Saluto Joao, ube (en qua artiklo) me uzas "eklezio" kom "kirko"? – to es maxim grava informo por me. Tua explikado por adolecanti es tote ne bezonata – me es tro olda ke ne savar difero inter la termini. Ma samatempe me es homo do me eroras. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:38, 11 jul. 2023 (UTC) ==Aperis (nekorekta) => Aparis (korekta) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Me vidis ke tu uzas la vorto "aperis", qua esas nekorekta, exemple en l'artiklo [[LOL]]. La korekta formo esas "aparis". Kordiale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 15:35, 29 di agosto. 2023 (UTC) ==Nuntempe lo es parto di vilajo... (nekorekta) => Nuntempe ol apartenas a vilajo... (korekta)== Saluto, ThWiki1910! Felica 2024 por tu e tua familio! En tua texti pri loki, voluntez skribar ''Nuntempe ol apartenas a vilajo/al urbo...'' (korekta formo) vice ''Nuntempe lo es parto di...''', quale tu skribis, exemple, en l'artiklo pri [[Paragwaj]]. Danko pro tua esforci! Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:02, 9 jan. 2024 (UTC) :Saluto, ThWiki1910! Anke povas esar "ol es parto di...". Me questionos personi de grupi che Facebook pri Ido, relate luktisti o kombatanti di MMA. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:13, 9 jan. 2024 (UTC) == Вітаю === : Бачу пан є поляком. Я хочу Вас попередити, що ще раз побачу прояви українофбії у ваших статтях, я звернусь до адмінів, щоб позбавили Вас права займатися розпалюваням міжнаціональної ворожнечі.--[[Uzanto:Zubryckiy|Zubryckiy]] ([[Uzanto Debato:Zubryckiy|diskuto]]) 13:13, 11 jan. 2024 (UTC) == Individuo blokusita == Saluto, ThWiki1910! Me ja blokusis l'individuo. Tranquiligez tu! Saluti de Brazilia! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:45, 11 jan. 2024 (UTC) == exloko; exdomaro ==> vilajo desaparinta (me pensas ke esas la formo plu adequata) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Pri "exloko" ed "exdomaro", me pensas ke la plu korekta esus dica "olima vilajo" o "vilajo desaparinta", nam ca loki ne pluse existas! (Ca loki fakte ne pluse havas habitanti, ka ne? Se li ne pluse esas habitata, do li esis vilaji desaparinta od urbi desaparinta... Me povos automatale korektigar la pagini ja existanta, se tu deziras. Por me ne esos problemo, nam me uzas programeto en Python qua facas la korektigi automatale, sen irga interfero mea. Kordiala saluti de São Paulo, Brazilia, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 18:26, 11 may. 2024 (UTC) == Pri chanjo di nomo == Saluto, ThWiki1910! La nomo "exloko", "exdomaro" ne semblas korekta en Ido. Se la loki esis mikra e desaparis, do li certe esas "vilaji desaparinta". Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:21, 12 may. 2024 (UTC) :E se ula loko esas multe mikra e ne havas propra guvernerio, ol esas "vilajo". Mem se ol distingesas per altra nomi en altra idiomi, me pensas ke ni povas dicar ke li esas vilaji e mencionar, uzanta kursiva literi, la lokala formo pri nomar ol. Simile, me facis to por guvernala subdividuri quin me ne savis exakte se li havis direta tradukuro ad altra lingui, nome direta tradukuro ad Ido, exemple ''oblast'' (kad ol signifikis provinco? Kad ol havis politikal autonomio? Me ne savis. Do, me multafoye uzis la vorto ''oblast'' kursive. Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:37, 12 may. 2024 (UTC) :Itere tu imitas Angla-wikipedio ! Tote senpense. Ka vu povas vartar por mea respoondo sen facar ne logikala chanji ? [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:53, 12 may. 2024 (UTC) :Me pensas, cakaze, ke esus plu bona dicar "vilajo desaparinta", nam fakte to esis quo eventis - li ne pluse existas. "Vilajo desaparinta" explikus plu klare por la lektanti quo eventis. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 11:14, 12 may. 2024 (UTC) == Revizo == Saluto! Quale vu standas? Me volus demandar vu ka vu povus revizar [[Hispaniana literaturo|mea artiklo]] nam me ne parolas Ido tre bone. --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 12:15, 9 di agosto. 2024 (UTC) == Saluto ThWiki1910, m == Saluto ThWiki1910, me questions me pro quo tu chanjis la nomo Coy a Coi? To esas diferanta pronunco, anke en Esperanto skribesas Coj (en Ido: Coy. [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 10:06, 1 dec. 2024 (UTC) :Saluto Hans! Donez a me nomo di l'artiklo, nam me vere ne memoras la temo. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:20, 1 dec. 2024 (UTC) :{{ping|Idisto}}Ja me savas, la temo es pri Viktor Coi. Esperanto, lingui Angla (Tsoi), Germana (Zoi) e.c. havas sua latinigado de Kirila (hike Rusa) alfabeto. Ido anke havas sua latinigado, modifikita Angla (ne Esperanto). Oficala? Ne, nam disputo pri to hike ne existas. Regulo di Ido semblas evitar kombinuri vokalo+'y'(+) e substitucar li a vokalo+'i'(+). Ne "mea" exemplo esas [[Nikolai la 2ma di Rusia]]. Omno relate la Rusa me chanjas/kreas segun "fera" reguli di latinigado Idala. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:57, 1 dec. 2024 (UTC) == Motivo por krear pagini por singla [[asteroido]] == Saluto, kara ThWiki1910, Me deziras savar la motivo pro qua vu kreas pagino por singla asteroido vice facar pagino qua kontenas listo di asteroidi. Me ne povas komprenar la motivo por okupar nia linguo per ne-necesa pagini e tre kurta texti qui povus esar en tabelo, kom [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_minor_planets:_73001%E2%80%9374000 ca pagino] e [https://eo.wikipedia.org/wiki/Listo_de_asteroidoj_(73001%E2%80%9374000) ca pagino]. [[Uzanto:Luca22|Luca22]] ([[Uzanto Debato:Luca22|diskuto]]) 18:37, 20 jan. 2025 (UTC) : Saluto {{ping|Luca22}}. Omno quo esas en altra linguala wikipedii esas yurizita por existar en Ido-wikipedio. : [[:io:73737_1993_RH4]] – Ido : [[:min:(73737)_1993_RH4]] – Minangkabau (un ek lingui di [[Indonezia]]) : [[:pl:(73737)_1993_RH4]] – Polona : + Portugala listo : To esas sata SENCO (ne motivo). Angla wikipedio es nula modelo por imitar, e la Portugala jus senpense imitar ol. En-wikipedio preferas listi dil objekti mem relate a loki, qui devas esar enciklopediala kom nedisputebla regulo (li esas tala en altra wikipedii). : Sube es exemplo di absuradala titulizo di artikli pri loki en '''en'''-wikipedio: : [[:en:Springfield, Illinois]] – Angla nomo di artiklo : [[:io:Springfield, Illinois]] – Ido-imitado : Altra NORMala formi: [[:de:Springfield (Illinois)]], [[:fr:Springfield (Illinois)]], [[:it:Springfield (Illinois)]], [[:pt:Springfield (Illinois)]] (pt)... : Ube es absurdajo? Springfield havas cent habitanti, e quo pri min granda loki? La Angla wikipedio es konstanta (logikala): : [[:en:Lyubitskoye, Medvensky District, Kursk Oblast]] – Angla nomo di artiklo : [[:de:Ljubizkoje (Medwenka)]], [[:nl:Ljoebitskoje (district Medvenski)]], [[:ru: Любицкое (Медвенский район)]] – NORMala formi : [[:io:Lyubickoye (Medvenka)]] - en Ido me NE imitis Angla absurdajo : Altra tre desgranda loki en-wiki enskribas a listi, ed altra wikipedii ne facas tale. : Me skriptis to supere, nam on vidas ke vu es kandidato di Joao Xavier por administrar do ja sentez administranto. Me povas havar nur espero ke vu hike debatos sen impozar sua volo exemple per ''boti''. Havez sua opinio pri senco (motivo di esar hike es mea privat afero) di existar (segun vu) ne grava artikli, ma videz ke wikipedisti di lingui exter la Angla povas tale ne pensar. : E por fine: vice demandar pri motivi di krear asteroidi, vilaji e cetera, kande ne existas exemple urbi, demandez su ipsa pro quo vu evitas skriptar artikli pri li (nur kelk redakti dum sep yari). : Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:14, 21 jan. 2025 (UTC) == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Saluto ThWiki1910, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386)forthe Ido Wikipedia? It would be appreciated if is done. [[Uzanto:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Uzanto Debato:Boss-well63|diskuto]]) 12:31, 15 mar. 2025 (UTC) == Request == Hello ThWiki1910. In the [[Grado Fahrenheit]] article, can you add the world map of countries which use Fahrenheit and Celsius and translate the text into Ido? The map is present in most Fahrenheit Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 04:03, 4 di agosto. 2025 (UTC) :Thank you very much. [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 10:53, 6 di agosto. 2025 (UTC) == Refero Richard Chamberlain == Saluto! Pro quo tu efacis la refero a la morto di Richard Chamberlain? Nur pro ke la refero a la morto esis en la Hispana, skribita en Arjentiniana jurnalo Clarín? Me restauris la refero a la morto. Vu povus adjuntar refero a la morto, exemple de altra idiomo. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:59, 10 dec. 2025 (UTC) :Joao, artiklo pri Richard Chamberlain existas e omna referi pri ilu esez ibe. To es logikale. Me transportis refero al ilua artiklo. Indikez altra wikipedii qua facas pri personi quale vu. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:25, 10 dec. 2025 (UTC) == Snow White and the Seven Dwarfs == What should [[Snow White and the Seven Dwarfs]] be titled in Ido? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 20:47, 17 jan. 2026 (UTC) :Hi! The problem is that the title contains a character's name ("Snow White"), which should either be the original or the Ido or semi-Ido version after some mini-debate, which I don't think there will be here. AFGHIR+E: Snow White, Blanche-Neige, Schneewittchen, Blanca Nieves, Biancaneve, Белоснежка/Belosnejka + Neĝulino. The path of least resistance could be, for example, "Blanka-Nivino," and the full title: "Blanka-Nivino e la sep nani". I'm giving it that title, but I understand if anyone has any objections. Best regards, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 21:40, 17 jan. 2026 (UTC) ::What should the titles be in Ido for [[The Hunchback of Notre Dame (filmo de 1996)]] and [[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:09, 11 feb. 2026 (UTC) :::For [[Encanto]], I would like to put in the summary: "The film follows a multigenerational Colombian family, the Madrigals, led by a matriarch whose children and grandchildren—except for Mirabel Madrigal—receive magical gifts from a miracle, which they use to help the people in their rural community, called the Encanto. When Mirabel learns that the family is losing their magic, she sets out to find out why and save the family and house." Then for [[La foxo e la chas-hundo]], I would like to put "The film tells the story of the unlikely friendship between a red fox named Tod and a hound named Copper, as they struggle against their emerging instincts and the realization that they are meant to be adversaries." [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:56, 11 feb. 2026 (UTC) ::::What should the titles be for [[Atlantis: The Lost Empire]] and [[The Jungle Book (filmo de 1967)]]? [[Specala:Kontributaji/&#126;2026-20934-74|&#126;2026-20934-74]] ([[Uzanto Debato:&#126;2026-20934-74|diskuto]]) 22:31, 4 apr. 2026 (UTC) == Ido == Hello. I'm looking for Ido translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 07:35, 16 may. 2026 (UTC) gzpnt7xi4683cw9biz8x5k3wo93r74g 1119593 1119591 2026-05-16T08:02:21Z Eurohunter 7201 /* Ido */ + 1119593 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Welcome and thanks for your collaborations! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) == Re:administrative units == Hi, ThWiki1910! In Ido exists the word "komono" (see: wikt:komono), that certainly applies to this case. Thanks for your texts! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) ==Shablono:Surmapon - is not functioning== Hi, ThWiki1910! The template <nowiki>{{Shablono:Surmapon}}</nowiki> is not functioning, it does not show any map. I think that if it's going to show a map, it could be nominated, for example "Shablono:Lokizo-mapo" ("Surmapon" seems like Esperanto, and "lokizo-mapo" would be like "location map"). Thanks for your texts about Polish cities and villages! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:17, 1 jun. 2022 (UTC) ==Please modify all "Republiko Socialista Sovietiana di Rusia" to "Republiko Socialista Sovietiana Rusia"== Hi, ThWiki1910! This should be made because there's no definite article in Ido. We use in Ido, for example, "Federala Republiko Brazilia", ne "Federala Republiko di Brazilia". So, "Republiko Socialista Sovietiana Rusia" is the correct form. For many years, I've been correcting many articles here, but I was alone. That's why I could not correct all of them. Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 00:47, 23 jul. 2022 (UTC) :Hi Joao! I marked [[Republiko Socialista Sovietiana di Rusia|this redirect]] as destined to be deleted so as not to be confused in the future. As an admin you are busy, but maybe you would find time to add a few links to subpages of [[Wikipedio: Generala debato]], for example "lingueyo", "teknikeyo" ... I realize that there are not many active people here, but asking with each point to you does not give the possibility to generalize the problems. You will probably be the main one (maybe even the only one) that will relate to the topics, but some "official trace" of debates (and decisions) will remain - it will be helpful not only for me. I have a few questions about transcription, punctuation, capital letter spelling ... - I see a lot (unnecessary in my opinion) accretions from the English language. For example, my renaming "Kyiv" to [[Kiiv]] may be controversial, and I just want to follow Ido's clear (automatic) transcription rules. Regards. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 09:25, 23 jul. 2022 (UTC) == Re: Kazaka linguo e Ido == Hi, ThWiki1910! In some cases concerning the titles of articles, I think it would be nice to talk to [[Uzanto_Debato:Idisto|Idisto (Hans Stuifbergen)]], a friend who also collaborates here. We also have a friend, [[Uzanto_Debato:Edisudo|Edisudo (Gonçalo Neves)]] who is an expert on Ido language, but unfortunately nowadays he rarely writes here. I've learned many things in Ido when Gonçalo corrected some of the articles in which I've collaborated, but I cannot consider myself an 'expert' on the language, and nowadays I don't have much time to collaborate here. I make some corrections using LibreOffice and its ''macros'' (I've created macros which replaced some errors repeated in many articles by correct or more adequaste forms, but still there's a lot of work to do. Some articles here are even short and full of errors). For "Kazaka linguo" or "Kazakstanana linguo" I think that the best would be asking Hans (Idisto) or, if possible, Gonçalo (Edisudo). Best regards from São Paulo, Brazil, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:17, 3 di agosto. 2022 (UTC) ==Thanks for your article about Alexei Mihailovich Markov, and others (see message below)== {{Kreez ligili|persono=Alexei Mihailovich Markov}} Hi, ThWiki1910! Could you please create the links to other biographies? Thanks a lot for your articles! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:51, 14 di agosto. 2022 (UTC) =="Projekto" (projection) X "Projeto" (project)== Hi, ThWiki1910! The correct translation in Ido for the word "project" is "projeto". The word "projekto" means "projection" in English! Thanks for your articles! I'd like to see other articles about Russian cities and towns! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:08, 13 okt. 2022 (UTC) =="Konstruktar" (not "konstruar"); "konstruktis", (not "konstruis"); "konstruktesis" (not "esis konstruita")== Hi, ThWiki1910! The correct forms for the verb "konstruktar" ("to construct", in English; "konstruować" in Polish language) are: * '''konstruktas''' (present tense, not "konstruas") * '''konstruktis''' (past tense, not "konstruis"), and * '''konstruktos''' (future tense, not "konstruos"). You can also use "konstruktesis", instead of "esis konstruktita" (or, mistakenly written, "esis konstruita"). Thanks for your collaborations, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:10, 23 okt. 2022 (UTC) == re: nova vidado di la pagini == Saluto, ThWiki1910! Me ne savas pro quo ca vidado chanjesis. Ula dio esis olima vidado, la sequanta dio ol chanjis a la nuna... me ne savas pro quo. Multe stranja! Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:11, 26 okt. 2022 (UTC) * Ho! Me deskovris ligilo, sinistre de la pagino, qua dicas: ''Chanjar al anciena ordino'' (infre "chefpagini" e supre "utensili"). Me probos, adminime, chanjar mea vidado. Se to funcionos, me dicos a tu. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:14, 26 okt. 2022 (UTC) * En "mea preferaji/Preferaji/aspekto", selektez "Pelo", "Vektoro". Do, la pagino asumos l'antea aspekto. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:32, 26 okt. 2022 (UTC) == Farbi = 'paints'; Kolori='colors' == Saluto, ThWiki1910! En la texti pri futbalo-klubi, uzez "kolori dil uniformi" o "kolori dil esquado" vice "Farbi di esquado". En Ido, "farbo" (pluralo: 'farbi') signifikas la materio uzata por piktar, kontre ke "koloro" (pluralo: 'kolori') signifikas Angle ''color''. Hi, ThWiki1910! When writing about football teams, please use "kolori dil uniformi", or "kolori dil esquado" instead of "Farbi di esquado". In Ido, "farbo" (plural: 'farbi') means 'paint' (the material), while "koloro" (plural: 'kolori') means 'color'. Amikale/Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:46, 20 may. 2023 (UTC) == Texto de Uzero:Idisto por tu == Kara ThWiki1910, :::1. Omiso di -a dil adjektivo ne esas necesa, ma posibla. Me prizas la posibleso ed ofte aplikas lo. Ma certe ne esas necesa, e se tu preferas ne omisar l'-a, to '''ne '''esas gramatikal eroro. :::2. Vorti kompozita (tu uzas la vorto 'kompunda', quan me ne konocis antee. Anke me lernas, danko.). Quankam gramatikale esas korekta skribar jetoarmo, me ipsa preferas omisar l'-o dil unesma substantivo e sive direte glutinar la vort-elementi sive konektigar oli per streketo (-). Lo plufaciligas la pronunco. 'Centr-sudala' esas desfacila por parolanti di ne-slava lingui (la konsonanti ''-ntrs-''), tala-kaze me skribos centro-sudala (kun o sen streketo). 'chefodirektar' ne existas, 'chefdirektisto' o 'chefo-direktisto' ya esas bona. E laste, yes, ''nigrablanka'', kun interfixigo ''-a'', pro ke koncernas du adjektivi. :::Mea eterna fonto esas Kompleta Gramatiko Detaloza da Louis de Beaufront, tre utila libro: https://archive.org/details/Kompleta_Gramatiko_detaloza_Ido/mode/2up :::Saluti amikala, Hans Stuifbergen [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 19:40, 12 jun. 2023 (UTC) == Ortodoxa Kirko ne esas lo sama kam Ortodoxa Eklezio == [[Arkivo:Pope_Francis_among_the_people_at_St._Peter's_Square_-_12_May_2013.jpg|thumb|320px|Franciskus esas la chefo di Katolik-EKLEZIO (ne "katolika kirko").]] [[Arkivo:Catedral Metropolitana Ortodoxa de São Paulo (cropped).jpg|thumb|left|320px|Ortodoxa KIRKO (ne "eklezio") en São Paulo]] Saluto, ThWiki1910! Hi, ThWiki1910! '''KIRKO''' and '''EKLEZIO''' are '''not''' synonyms in Ido!!! '''KIRKO''' ed '''EKLEZIO''' NE ESAS SINONIMA VORTI EN IDO!!! '''Kirko''' esas nur l''''edifico''', kontre ke '''eklezio''' konsistas ek tota la kongregacioni, la ritui, la spiritala chefi... di ula kristana religio. '''Kirko''' is only the '''building of a church''', while '''eklezio''' consists of all the congregations, rites, spiritual leaders... So, it's incorrect to say "Chefo di Ortodoxa Kirko" when you refer to Orthodox Cristian Religion. The correct form is "Chefo di Ortodoxa EKLEZIO". Could you please correct the articles? Best regards / Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:04, 11 jul. 2023 (UTC) <br /><br /><br /><br /><br /> :: Saluto Joao, ube (en qua artiklo) me uzas "eklezio" kom "kirko"? – to es maxim grava informo por me. Tua explikado por adolecanti es tote ne bezonata – me es tro olda ke ne savar difero inter la termini. Ma samatempe me es homo do me eroras. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:38, 11 jul. 2023 (UTC) ==Aperis (nekorekta) => Aparis (korekta) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Me vidis ke tu uzas la vorto "aperis", qua esas nekorekta, exemple en l'artiklo [[LOL]]. La korekta formo esas "aparis". Kordiale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 15:35, 29 di agosto. 2023 (UTC) ==Nuntempe lo es parto di vilajo... (nekorekta) => Nuntempe ol apartenas a vilajo... (korekta)== Saluto, ThWiki1910! Felica 2024 por tu e tua familio! En tua texti pri loki, voluntez skribar ''Nuntempe ol apartenas a vilajo/al urbo...'' (korekta formo) vice ''Nuntempe lo es parto di...''', quale tu skribis, exemple, en l'artiklo pri [[Paragwaj]]. Danko pro tua esforci! Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:02, 9 jan. 2024 (UTC) :Saluto, ThWiki1910! Anke povas esar "ol es parto di...". Me questionos personi de grupi che Facebook pri Ido, relate luktisti o kombatanti di MMA. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:13, 9 jan. 2024 (UTC) == Вітаю === : Бачу пан є поляком. Я хочу Вас попередити, що ще раз побачу прояви українофбії у ваших статтях, я звернусь до адмінів, щоб позбавили Вас права займатися розпалюваням міжнаціональної ворожнечі.--[[Uzanto:Zubryckiy|Zubryckiy]] ([[Uzanto Debato:Zubryckiy|diskuto]]) 13:13, 11 jan. 2024 (UTC) == Individuo blokusita == Saluto, ThWiki1910! Me ja blokusis l'individuo. Tranquiligez tu! Saluti de Brazilia! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:45, 11 jan. 2024 (UTC) == exloko; exdomaro ==> vilajo desaparinta (me pensas ke esas la formo plu adequata) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Pri "exloko" ed "exdomaro", me pensas ke la plu korekta esus dica "olima vilajo" o "vilajo desaparinta", nam ca loki ne pluse existas! (Ca loki fakte ne pluse havas habitanti, ka ne? Se li ne pluse esas habitata, do li esis vilaji desaparinta od urbi desaparinta... Me povos automatale korektigar la pagini ja existanta, se tu deziras. Por me ne esos problemo, nam me uzas programeto en Python qua facas la korektigi automatale, sen irga interfero mea. Kordiala saluti de São Paulo, Brazilia, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 18:26, 11 may. 2024 (UTC) == Pri chanjo di nomo == Saluto, ThWiki1910! La nomo "exloko", "exdomaro" ne semblas korekta en Ido. Se la loki esis mikra e desaparis, do li certe esas "vilaji desaparinta". Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:21, 12 may. 2024 (UTC) :E se ula loko esas multe mikra e ne havas propra guvernerio, ol esas "vilajo". Mem se ol distingesas per altra nomi en altra idiomi, me pensas ke ni povas dicar ke li esas vilaji e mencionar, uzanta kursiva literi, la lokala formo pri nomar ol. Simile, me facis to por guvernala subdividuri quin me ne savis exakte se li havis direta tradukuro ad altra lingui, nome direta tradukuro ad Ido, exemple ''oblast'' (kad ol signifikis provinco? Kad ol havis politikal autonomio? Me ne savis. Do, me multafoye uzis la vorto ''oblast'' kursive. Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:37, 12 may. 2024 (UTC) :Itere tu imitas Angla-wikipedio ! Tote senpense. Ka vu povas vartar por mea respoondo sen facar ne logikala chanji ? [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:53, 12 may. 2024 (UTC) :Me pensas, cakaze, ke esus plu bona dicar "vilajo desaparinta", nam fakte to esis quo eventis - li ne pluse existas. "Vilajo desaparinta" explikus plu klare por la lektanti quo eventis. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 11:14, 12 may. 2024 (UTC) == Revizo == Saluto! Quale vu standas? Me volus demandar vu ka vu povus revizar [[Hispaniana literaturo|mea artiklo]] nam me ne parolas Ido tre bone. --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 12:15, 9 di agosto. 2024 (UTC) == Saluto ThWiki1910, m == Saluto ThWiki1910, me questions me pro quo tu chanjis la nomo Coy a Coi? To esas diferanta pronunco, anke en Esperanto skribesas Coj (en Ido: Coy. [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 10:06, 1 dec. 2024 (UTC) :Saluto Hans! Donez a me nomo di l'artiklo, nam me vere ne memoras la temo. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:20, 1 dec. 2024 (UTC) :{{ping|Idisto}}Ja me savas, la temo es pri Viktor Coi. Esperanto, lingui Angla (Tsoi), Germana (Zoi) e.c. havas sua latinigado de Kirila (hike Rusa) alfabeto. Ido anke havas sua latinigado, modifikita Angla (ne Esperanto). Oficala? Ne, nam disputo pri to hike ne existas. Regulo di Ido semblas evitar kombinuri vokalo+'y'(+) e substitucar li a vokalo+'i'(+). Ne "mea" exemplo esas [[Nikolai la 2ma di Rusia]]. Omno relate la Rusa me chanjas/kreas segun "fera" reguli di latinigado Idala. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:57, 1 dec. 2024 (UTC) == Motivo por krear pagini por singla [[asteroido]] == Saluto, kara ThWiki1910, Me deziras savar la motivo pro qua vu kreas pagino por singla asteroido vice facar pagino qua kontenas listo di asteroidi. Me ne povas komprenar la motivo por okupar nia linguo per ne-necesa pagini e tre kurta texti qui povus esar en tabelo, kom [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_minor_planets:_73001%E2%80%9374000 ca pagino] e [https://eo.wikipedia.org/wiki/Listo_de_asteroidoj_(73001%E2%80%9374000) ca pagino]. [[Uzanto:Luca22|Luca22]] ([[Uzanto Debato:Luca22|diskuto]]) 18:37, 20 jan. 2025 (UTC) : Saluto {{ping|Luca22}}. Omno quo esas en altra linguala wikipedii esas yurizita por existar en Ido-wikipedio. : [[:io:73737_1993_RH4]] – Ido : [[:min:(73737)_1993_RH4]] – Minangkabau (un ek lingui di [[Indonezia]]) : [[:pl:(73737)_1993_RH4]] – Polona : + Portugala listo : To esas sata SENCO (ne motivo). Angla wikipedio es nula modelo por imitar, e la Portugala jus senpense imitar ol. En-wikipedio preferas listi dil objekti mem relate a loki, qui devas esar enciklopediala kom nedisputebla regulo (li esas tala en altra wikipedii). : Sube es exemplo di absuradala titulizo di artikli pri loki en '''en'''-wikipedio: : [[:en:Springfield, Illinois]] – Angla nomo di artiklo : [[:io:Springfield, Illinois]] – Ido-imitado : Altra NORMala formi: [[:de:Springfield (Illinois)]], [[:fr:Springfield (Illinois)]], [[:it:Springfield (Illinois)]], [[:pt:Springfield (Illinois)]] (pt)... : Ube es absurdajo? Springfield havas cent habitanti, e quo pri min granda loki? La Angla wikipedio es konstanta (logikala): : [[:en:Lyubitskoye, Medvensky District, Kursk Oblast]] – Angla nomo di artiklo : [[:de:Ljubizkoje (Medwenka)]], [[:nl:Ljoebitskoje (district Medvenski)]], [[:ru: Любицкое (Медвенский район)]] – NORMala formi : [[:io:Lyubickoye (Medvenka)]] - en Ido me NE imitis Angla absurdajo : Altra tre desgranda loki en-wiki enskribas a listi, ed altra wikipedii ne facas tale. : Me skriptis to supere, nam on vidas ke vu es kandidato di Joao Xavier por administrar do ja sentez administranto. Me povas havar nur espero ke vu hike debatos sen impozar sua volo exemple per ''boti''. Havez sua opinio pri senco (motivo di esar hike es mea privat afero) di existar (segun vu) ne grava artikli, ma videz ke wikipedisti di lingui exter la Angla povas tale ne pensar. : E por fine: vice demandar pri motivi di krear asteroidi, vilaji e cetera, kande ne existas exemple urbi, demandez su ipsa pro quo vu evitas skriptar artikli pri li (nur kelk redakti dum sep yari). : Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:14, 21 jan. 2025 (UTC) == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Saluto ThWiki1910, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386)forthe Ido Wikipedia? It would be appreciated if is done. [[Uzanto:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Uzanto Debato:Boss-well63|diskuto]]) 12:31, 15 mar. 2025 (UTC) == Request == Hello ThWiki1910. In the [[Grado Fahrenheit]] article, can you add the world map of countries which use Fahrenheit and Celsius and translate the text into Ido? The map is present in most Fahrenheit Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 04:03, 4 di agosto. 2025 (UTC) :Thank you very much. [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 10:53, 6 di agosto. 2025 (UTC) == Refero Richard Chamberlain == Saluto! Pro quo tu efacis la refero a la morto di Richard Chamberlain? Nur pro ke la refero a la morto esis en la Hispana, skribita en Arjentiniana jurnalo Clarín? Me restauris la refero a la morto. Vu povus adjuntar refero a la morto, exemple de altra idiomo. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:59, 10 dec. 2025 (UTC) :Joao, artiklo pri Richard Chamberlain existas e omna referi pri ilu esez ibe. To es logikale. Me transportis refero al ilua artiklo. Indikez altra wikipedii qua facas pri personi quale vu. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:25, 10 dec. 2025 (UTC) == Snow White and the Seven Dwarfs == What should [[Snow White and the Seven Dwarfs]] be titled in Ido? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 20:47, 17 jan. 2026 (UTC) :Hi! The problem is that the title contains a character's name ("Snow White"), which should either be the original or the Ido or semi-Ido version after some mini-debate, which I don't think there will be here. AFGHIR+E: Snow White, Blanche-Neige, Schneewittchen, Blanca Nieves, Biancaneve, Белоснежка/Belosnejka + Neĝulino. The path of least resistance could be, for example, "Blanka-Nivino," and the full title: "Blanka-Nivino e la sep nani". I'm giving it that title, but I understand if anyone has any objections. Best regards, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 21:40, 17 jan. 2026 (UTC) ::What should the titles be in Ido for [[The Hunchback of Notre Dame (filmo de 1996)]] and [[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:09, 11 feb. 2026 (UTC) :::For [[Encanto]], I would like to put in the summary: "The film follows a multigenerational Colombian family, the Madrigals, led by a matriarch whose children and grandchildren—except for Mirabel Madrigal—receive magical gifts from a miracle, which they use to help the people in their rural community, called the Encanto. When Mirabel learns that the family is losing their magic, she sets out to find out why and save the family and house." Then for [[La foxo e la chas-hundo]], I would like to put "The film tells the story of the unlikely friendship between a red fox named Tod and a hound named Copper, as they struggle against their emerging instincts and the realization that they are meant to be adversaries." [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:56, 11 feb. 2026 (UTC) ::::What should the titles be for [[Atlantis: The Lost Empire]] and [[The Jungle Book (filmo de 1967)]]? [[Specala:Kontributaji/&#126;2026-20934-74|&#126;2026-20934-74]] ([[Uzanto Debato:&#126;2026-20934-74|diskuto]]) 22:31, 4 apr. 2026 (UTC) == Ido == Hello. I'm looking for Ido translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 07:35, 16 may. 2026 (UTC) : I thought to ask <code><nowiki>{{re|Joao Xavier}}</nowiki></code> (there is no [[:en:Template:Reply to]])? I'm looking for translation of: :: "studio album by Basshunter" :: "compilation album by Basshunter" :: "song by Käärijä and Basshunter" :: "single by Käärijä and Basshunter" :: "promotional single by Basshunter" :: "music video by Basshunter" :: "lyric video by Basshunter" :: "Swedish singer, record producer and DJ" ::: [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 08:02, 16 may. 2026 (UTC) pqvft1efdt7mgluba5hkvoxmusftl0c 1119608 1119593 2026-05-16T09:38:54Z Eurohunter 7201 /* Ido */ + 1119608 wikitext text/x-wiki {{Bonveno}} Welcome and thanks for your collaborations! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) == Re:administrative units == Hi, ThWiki1910! In Ido exists the word "komono" (see: wikt:komono), that certainly applies to this case. Thanks for your texts! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:27, 25 apr. 2022 (UTC) ==Shablono:Surmapon - is not functioning== Hi, ThWiki1910! The template <nowiki>{{Shablono:Surmapon}}</nowiki> is not functioning, it does not show any map. I think that if it's going to show a map, it could be nominated, for example "Shablono:Lokizo-mapo" ("Surmapon" seems like Esperanto, and "lokizo-mapo" would be like "location map"). Thanks for your texts about Polish cities and villages! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:17, 1 jun. 2022 (UTC) ==Please modify all "Republiko Socialista Sovietiana di Rusia" to "Republiko Socialista Sovietiana Rusia"== Hi, ThWiki1910! This should be made because there's no definite article in Ido. We use in Ido, for example, "Federala Republiko Brazilia", ne "Federala Republiko di Brazilia". So, "Republiko Socialista Sovietiana Rusia" is the correct form. For many years, I've been correcting many articles here, but I was alone. That's why I could not correct all of them. Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 00:47, 23 jul. 2022 (UTC) :Hi Joao! I marked [[Republiko Socialista Sovietiana di Rusia|this redirect]] as destined to be deleted so as not to be confused in the future. As an admin you are busy, but maybe you would find time to add a few links to subpages of [[Wikipedio: Generala debato]], for example "lingueyo", "teknikeyo" ... I realize that there are not many active people here, but asking with each point to you does not give the possibility to generalize the problems. You will probably be the main one (maybe even the only one) that will relate to the topics, but some "official trace" of debates (and decisions) will remain - it will be helpful not only for me. I have a few questions about transcription, punctuation, capital letter spelling ... - I see a lot (unnecessary in my opinion) accretions from the English language. For example, my renaming "Kyiv" to [[Kiiv]] may be controversial, and I just want to follow Ido's clear (automatic) transcription rules. Regards. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 09:25, 23 jul. 2022 (UTC) == Re: Kazaka linguo e Ido == Hi, ThWiki1910! In some cases concerning the titles of articles, I think it would be nice to talk to [[Uzanto_Debato:Idisto|Idisto (Hans Stuifbergen)]], a friend who also collaborates here. We also have a friend, [[Uzanto_Debato:Edisudo|Edisudo (Gonçalo Neves)]] who is an expert on Ido language, but unfortunately nowadays he rarely writes here. I've learned many things in Ido when Gonçalo corrected some of the articles in which I've collaborated, but I cannot consider myself an 'expert' on the language, and nowadays I don't have much time to collaborate here. I make some corrections using LibreOffice and its ''macros'' (I've created macros which replaced some errors repeated in many articles by correct or more adequaste forms, but still there's a lot of work to do. Some articles here are even short and full of errors). For "Kazaka linguo" or "Kazakstanana linguo" I think that the best would be asking Hans (Idisto) or, if possible, Gonçalo (Edisudo). Best regards from São Paulo, Brazil, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:17, 3 di agosto. 2022 (UTC) ==Thanks for your article about Alexei Mihailovich Markov, and others (see message below)== {{Kreez ligili|persono=Alexei Mihailovich Markov}} Hi, ThWiki1910! Could you please create the links to other biographies? Thanks a lot for your articles! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:51, 14 di agosto. 2022 (UTC) =="Projekto" (projection) X "Projeto" (project)== Hi, ThWiki1910! The correct translation in Ido for the word "project" is "projeto". The word "projekto" means "projection" in English! Thanks for your articles! I'd like to see other articles about Russian cities and towns! Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:08, 13 okt. 2022 (UTC) =="Konstruktar" (not "konstruar"); "konstruktis", (not "konstruis"); "konstruktesis" (not "esis konstruita")== Hi, ThWiki1910! The correct forms for the verb "konstruktar" ("to construct", in English; "konstruować" in Polish language) are: * '''konstruktas''' (present tense, not "konstruas") * '''konstruktis''' (past tense, not "konstruis"), and * '''konstruktos''' (future tense, not "konstruos"). You can also use "konstruktesis", instead of "esis konstruktita" (or, mistakenly written, "esis konstruita"). Thanks for your collaborations, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:10, 23 okt. 2022 (UTC) == re: nova vidado di la pagini == Saluto, ThWiki1910! Me ne savas pro quo ca vidado chanjesis. Ula dio esis olima vidado, la sequanta dio ol chanjis a la nuna... me ne savas pro quo. Multe stranja! Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:11, 26 okt. 2022 (UTC) * Ho! Me deskovris ligilo, sinistre de la pagino, qua dicas: ''Chanjar al anciena ordino'' (infre "chefpagini" e supre "utensili"). Me probos, adminime, chanjar mea vidado. Se to funcionos, me dicos a tu. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:14, 26 okt. 2022 (UTC) * En "mea preferaji/Preferaji/aspekto", selektez "Pelo", "Vektoro". Do, la pagino asumos l'antea aspekto. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 01:32, 26 okt. 2022 (UTC) == Farbi = 'paints'; Kolori='colors' == Saluto, ThWiki1910! En la texti pri futbalo-klubi, uzez "kolori dil uniformi" o "kolori dil esquado" vice "Farbi di esquado". En Ido, "farbo" (pluralo: 'farbi') signifikas la materio uzata por piktar, kontre ke "koloro" (pluralo: 'kolori') signifikas Angle ''color''. Hi, ThWiki1910! When writing about football teams, please use "kolori dil uniformi", or "kolori dil esquado" instead of "Farbi di esquado". In Ido, "farbo" (plural: 'farbi') means 'paint' (the material), while "koloro" (plural: 'kolori') means 'color'. Amikale/Best regards, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:46, 20 may. 2023 (UTC) == Texto de Uzero:Idisto por tu == Kara ThWiki1910, :::1. Omiso di -a dil adjektivo ne esas necesa, ma posibla. Me prizas la posibleso ed ofte aplikas lo. Ma certe ne esas necesa, e se tu preferas ne omisar l'-a, to '''ne '''esas gramatikal eroro. :::2. Vorti kompozita (tu uzas la vorto 'kompunda', quan me ne konocis antee. Anke me lernas, danko.). Quankam gramatikale esas korekta skribar jetoarmo, me ipsa preferas omisar l'-o dil unesma substantivo e sive direte glutinar la vort-elementi sive konektigar oli per streketo (-). Lo plufaciligas la pronunco. 'Centr-sudala' esas desfacila por parolanti di ne-slava lingui (la konsonanti ''-ntrs-''), tala-kaze me skribos centro-sudala (kun o sen streketo). 'chefodirektar' ne existas, 'chefdirektisto' o 'chefo-direktisto' ya esas bona. E laste, yes, ''nigrablanka'', kun interfixigo ''-a'', pro ke koncernas du adjektivi. :::Mea eterna fonto esas Kompleta Gramatiko Detaloza da Louis de Beaufront, tre utila libro: https://archive.org/details/Kompleta_Gramatiko_detaloza_Ido/mode/2up :::Saluti amikala, Hans Stuifbergen [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 19:40, 12 jun. 2023 (UTC) == Ortodoxa Kirko ne esas lo sama kam Ortodoxa Eklezio == [[Arkivo:Pope_Francis_among_the_people_at_St._Peter's_Square_-_12_May_2013.jpg|thumb|320px|Franciskus esas la chefo di Katolik-EKLEZIO (ne "katolika kirko").]] [[Arkivo:Catedral Metropolitana Ortodoxa de São Paulo (cropped).jpg|thumb|left|320px|Ortodoxa KIRKO (ne "eklezio") en São Paulo]] Saluto, ThWiki1910! Hi, ThWiki1910! '''KIRKO''' and '''EKLEZIO''' are '''not''' synonyms in Ido!!! '''KIRKO''' ed '''EKLEZIO''' NE ESAS SINONIMA VORTI EN IDO!!! '''Kirko''' esas nur l''''edifico''', kontre ke '''eklezio''' konsistas ek tota la kongregacioni, la ritui, la spiritala chefi... di ula kristana religio. '''Kirko''' is only the '''building of a church''', while '''eklezio''' consists of all the congregations, rites, spiritual leaders... So, it's incorrect to say "Chefo di Ortodoxa Kirko" when you refer to Orthodox Cristian Religion. The correct form is "Chefo di Ortodoxa EKLEZIO". Could you please correct the articles? Best regards / Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 13:04, 11 jul. 2023 (UTC) <br /><br /><br /><br /><br /> :: Saluto Joao, ube (en qua artiklo) me uzas "eklezio" kom "kirko"? – to es maxim grava informo por me. Tua explikado por adolecanti es tote ne bezonata – me es tro olda ke ne savar difero inter la termini. Ma samatempe me es homo do me eroras. Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:38, 11 jul. 2023 (UTC) ==Aperis (nekorekta) => Aparis (korekta) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Me vidis ke tu uzas la vorto "aperis", qua esas nekorekta, exemple en l'artiklo [[LOL]]. La korekta formo esas "aparis". Kordiale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 15:35, 29 di agosto. 2023 (UTC) ==Nuntempe lo es parto di vilajo... (nekorekta) => Nuntempe ol apartenas a vilajo... (korekta)== Saluto, ThWiki1910! Felica 2024 por tu e tua familio! En tua texti pri loki, voluntez skribar ''Nuntempe ol apartenas a vilajo/al urbo...'' (korekta formo) vice ''Nuntempe lo es parto di...''', quale tu skribis, exemple, en l'artiklo pri [[Paragwaj]]. Danko pro tua esforci! Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 14:02, 9 jan. 2024 (UTC) :Saluto, ThWiki1910! Anke povas esar "ol es parto di...". Me questionos personi de grupi che Facebook pri Ido, relate luktisti o kombatanti di MMA. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 19:13, 9 jan. 2024 (UTC) == Вітаю === : Бачу пан є поляком. Я хочу Вас попередити, що ще раз побачу прояви українофбії у ваших статтях, я звернусь до адмінів, щоб позбавили Вас права займатися розпалюваням міжнаціональної ворожнечі.--[[Uzanto:Zubryckiy|Zubryckiy]] ([[Uzanto Debato:Zubryckiy|diskuto]]) 13:13, 11 jan. 2024 (UTC) == Individuo blokusita == Saluto, ThWiki1910! Me ja blokusis l'individuo. Tranquiligez tu! Saluti de Brazilia! [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 20:45, 11 jan. 2024 (UTC) == exloko; exdomaro ==> vilajo desaparinta (me pensas ke esas la formo plu adequata) == Saluto, ThWiki1910, quale tu standas? Pri "exloko" ed "exdomaro", me pensas ke la plu korekta esus dica "olima vilajo" o "vilajo desaparinta", nam ca loki ne pluse existas! (Ca loki fakte ne pluse havas habitanti, ka ne? Se li ne pluse esas habitata, do li esis vilaji desaparinta od urbi desaparinta... Me povos automatale korektigar la pagini ja existanta, se tu deziras. Por me ne esos problemo, nam me uzas programeto en Python qua facas la korektigi automatale, sen irga interfero mea. Kordiala saluti de São Paulo, Brazilia, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 18:26, 11 may. 2024 (UTC) == Pri chanjo di nomo == Saluto, ThWiki1910! La nomo "exloko", "exdomaro" ne semblas korekta en Ido. Se la loki esis mikra e desaparis, do li certe esas "vilaji desaparinta". Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:21, 12 may. 2024 (UTC) :E se ula loko esas multe mikra e ne havas propra guvernerio, ol esas "vilajo". Mem se ol distingesas per altra nomi en altra idiomi, me pensas ke ni povas dicar ke li esas vilaji e mencionar, uzanta kursiva literi, la lokala formo pri nomar ol. Simile, me facis to por guvernala subdividuri quin me ne savis exakte se li havis direta tradukuro ad altra lingui, nome direta tradukuro ad Ido, exemple ''oblast'' (kad ol signifikis provinco? Kad ol havis politikal autonomio? Me ne savis. Do, me multafoye uzis la vorto ''oblast'' kursive. Kordiala saluti, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 10:37, 12 may. 2024 (UTC) :Itere tu imitas Angla-wikipedio ! Tote senpense. Ka vu povas vartar por mea respoondo sen facar ne logikala chanji ? [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:53, 12 may. 2024 (UTC) :Me pensas, cakaze, ke esus plu bona dicar "vilajo desaparinta", nam fakte to esis quo eventis - li ne pluse existas. "Vilajo desaparinta" explikus plu klare por la lektanti quo eventis. Amikale, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 11:14, 12 may. 2024 (UTC) == Revizo == Saluto! Quale vu standas? Me volus demandar vu ka vu povus revizar [[Hispaniana literaturo|mea artiklo]] nam me ne parolas Ido tre bone. --[[Uzanto:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Uzanto Debato:Jon Gua|diskuto]]) 12:15, 9 di agosto. 2024 (UTC) == Saluto ThWiki1910, m == Saluto ThWiki1910, me questions me pro quo tu chanjis la nomo Coy a Coi? To esas diferanta pronunco, anke en Esperanto skribesas Coj (en Ido: Coy. [[Uzanto:Idisto|Idisto]] ([[Uzanto Debato:Idisto|diskuto]]) 10:06, 1 dec. 2024 (UTC) :Saluto Hans! Donez a me nomo di l'artiklo, nam me vere ne memoras la temo. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:20, 1 dec. 2024 (UTC) :{{ping|Idisto}}Ja me savas, la temo es pri Viktor Coi. Esperanto, lingui Angla (Tsoi), Germana (Zoi) e.c. havas sua latinigado de Kirila (hike Rusa) alfabeto. Ido anke havas sua latinigado, modifikita Angla (ne Esperanto). Oficala? Ne, nam disputo pri to hike ne existas. Regulo di Ido semblas evitar kombinuri vokalo+'y'(+) e substitucar li a vokalo+'i'(+). Ne "mea" exemplo esas [[Nikolai la 2ma di Rusia]]. Omno relate la Rusa me chanjas/kreas segun "fera" reguli di latinigado Idala. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 10:57, 1 dec. 2024 (UTC) == Motivo por krear pagini por singla [[asteroido]] == Saluto, kara ThWiki1910, Me deziras savar la motivo pro qua vu kreas pagino por singla asteroido vice facar pagino qua kontenas listo di asteroidi. Me ne povas komprenar la motivo por okupar nia linguo per ne-necesa pagini e tre kurta texti qui povus esar en tabelo, kom [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_minor_planets:_73001%E2%80%9374000 ca pagino] e [https://eo.wikipedia.org/wiki/Listo_de_asteroidoj_(73001%E2%80%9374000) ca pagino]. [[Uzanto:Luca22|Luca22]] ([[Uzanto Debato:Luca22|diskuto]]) 18:37, 20 jan. 2025 (UTC) : Saluto {{ping|Luca22}}. Omno quo esas en altra linguala wikipedii esas yurizita por existar en Ido-wikipedio. : [[:io:73737_1993_RH4]] – Ido : [[:min:(73737)_1993_RH4]] – Minangkabau (un ek lingui di [[Indonezia]]) : [[:pl:(73737)_1993_RH4]] – Polona : + Portugala listo : To esas sata SENCO (ne motivo). Angla wikipedio es nula modelo por imitar, e la Portugala jus senpense imitar ol. En-wikipedio preferas listi dil objekti mem relate a loki, qui devas esar enciklopediala kom nedisputebla regulo (li esas tala en altra wikipedii). : Sube es exemplo di absuradala titulizo di artikli pri loki en '''en'''-wikipedio: : [[:en:Springfield, Illinois]] – Angla nomo di artiklo : [[:io:Springfield, Illinois]] – Ido-imitado : Altra NORMala formi: [[:de:Springfield (Illinois)]], [[:fr:Springfield (Illinois)]], [[:it:Springfield (Illinois)]], [[:pt:Springfield (Illinois)]] (pt)... : Ube es absurdajo? Springfield havas cent habitanti, e quo pri min granda loki? La Angla wikipedio es konstanta (logikala): : [[:en:Lyubitskoye, Medvensky District, Kursk Oblast]] – Angla nomo di artiklo : [[:de:Ljubizkoje (Medwenka)]], [[:nl:Ljoebitskoje (district Medvenski)]], [[:ru: Любицкое (Медвенский район)]] – NORMala formi : [[:io:Lyubickoye (Medvenka)]] - en Ido me NE imitis Angla absurdajo : Altra tre desgranda loki en-wiki enskribas a listi, ed altra wikipedii ne facas tale. : Me skriptis to supere, nam on vidas ke vu es kandidato di Joao Xavier por administrar do ja sentez administranto. Me povas havar nur espero ke vu hike debatos sen impozar sua volo exemple per ''boti''. Havez sua opinio pri senco (motivo di esar hike es mea privat afero) di existar (segun vu) ne grava artikli, ma videz ke wikipedisti di lingui exter la Angla povas tale ne pensar. : E por fine: vice demandar pri motivi di krear asteroidi, vilaji e cetera, kande ne existas exemple urbi, demandez su ipsa pro quo vu evitas skriptar artikli pri li (nur kelk redakti dum sep yari). : Amikale, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:14, 21 jan. 2025 (UTC) == Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) == Saluto ThWiki1910, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386)forthe Ido Wikipedia? It would be appreciated if is done. [[Uzanto:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Uzanto Debato:Boss-well63|diskuto]]) 12:31, 15 mar. 2025 (UTC) == Request == Hello ThWiki1910. In the [[Grado Fahrenheit]] article, can you add the world map of countries which use Fahrenheit and Celsius and translate the text into Ido? The map is present in most Fahrenheit Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 04:03, 4 di agosto. 2025 (UTC) :Thank you very much. [[Specala:Kontributaji/78.174.55.43|78.174.55.43]] 10:53, 6 di agosto. 2025 (UTC) == Refero Richard Chamberlain == Saluto! Pro quo tu efacis la refero a la morto di Richard Chamberlain? Nur pro ke la refero a la morto esis en la Hispana, skribita en Arjentiniana jurnalo Clarín? Me restauris la refero a la morto. Vu povus adjuntar refero a la morto, exemple de altra idiomo. Kordiala saluto, [[Uzanto:Joao Xavier|Joao Xavier]] ([[Uzanto Debato:Joao Xavier|diskuto]]) 12:59, 10 dec. 2025 (UTC) :Joao, artiklo pri Richard Chamberlain existas e omna referi pri ilu esez ibe. To es logikale. Me transportis refero al ilua artiklo. Indikez altra wikipedii qua facas pri personi quale vu. [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 13:25, 10 dec. 2025 (UTC) == Snow White and the Seven Dwarfs == What should [[Snow White and the Seven Dwarfs]] be titled in Ido? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 20:47, 17 jan. 2026 (UTC) :Hi! The problem is that the title contains a character's name ("Snow White"), which should either be the original or the Ido or semi-Ido version after some mini-debate, which I don't think there will be here. AFGHIR+E: Snow White, Blanche-Neige, Schneewittchen, Blanca Nieves, Biancaneve, Белоснежка/Belosnejka + Neĝulino. The path of least resistance could be, for example, "Blanka-Nivino," and the full title: "Blanka-Nivino e la sep nani". I'm giving it that title, but I understand if anyone has any objections. Best regards, [[Uzanto:ThWiki1910|ThWiki1910]] ([[Uzanto Debato:ThWiki1910|diskuto]]) 21:40, 17 jan. 2026 (UTC) ::What should the titles be in Ido for [[The Hunchback of Notre Dame (filmo de 1996)]] and [[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]? [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:09, 11 feb. 2026 (UTC) :::For [[Encanto]], I would like to put in the summary: "The film follows a multigenerational Colombian family, the Madrigals, led by a matriarch whose children and grandchildren—except for Mirabel Madrigal—receive magical gifts from a miracle, which they use to help the people in their rural community, called the Encanto. When Mirabel learns that the family is losing their magic, she sets out to find out why and save the family and house." Then for [[La foxo e la chas-hundo]], I would like to put "The film tells the story of the unlikely friendship between a red fox named Tod and a hound named Copper, as they struggle against their emerging instincts and the realization that they are meant to be adversaries." [[Uzanto:Disneyfan2026|Disneyfan2026]] ([[Uzanto Debato:Disneyfan2026|diskuto]]) 22:56, 11 feb. 2026 (UTC) ::::What should the titles be for [[Atlantis: The Lost Empire]] and [[The Jungle Book (filmo de 1967)]]? [[Specala:Kontributaji/&#126;2026-20934-74|&#126;2026-20934-74]] ([[Uzanto Debato:&#126;2026-20934-74|diskuto]]) 22:31, 4 apr. 2026 (UTC) == Ido == Hello. I'm looking for Ido translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 07:35, 16 may. 2026 (UTC) : I thought to ask <code><nowiki>{{re|Joao Xavier}}</nowiki></code> (there is no [[:en:Template:Reply to]])? I'm looking for translation of: :: "studio album by Basshunter" :: "compilation album by Basshunter" :: "song by Käärijä and Basshunter" :: "single by Käärijä and Basshunter" :: "promotional single by Basshunter" :: "music video by Basshunter" :: "lyric video by Basshunter" :: "Swedish singer, record producer and DJ" ::: [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 08:02, 16 may. 2026 (UTC) :::: These are just descriptions for [[:en:Wikidata]] like [[Wikidata:Q1507697]]. I noticed you description translations in Ido are kinda different to these in headers at [[Basshunter]] article in comparison to other languages. One day I can consider to write articles about albums, but in Ido it will be harder than in other languages (actual translation without machine translation). All translations I ever added are actuall translations taken from other articles or translated by other users - I never do machine translation due to errors and usually low quality translation. [[Uzanto:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Uzanto Debato:Eurohunter|diskuto]]) 09:38, 16 may. 2026 (UTC) s774yf7g5qfevk70nrm5lpl732irn1y 0 63817 1119588 1096588 2026-05-16T02:58:57Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1119588 wikitext text/x-wiki Plu multa filmi es sub [[autoroyuro]], tamen esas ank tituli qui es en [[publika domeno]]. La listo adinfre ne esas kompleta: {|class="wikitable sortable" |- !Titulo di la cinematografuro!! Yaro di lansado!! Cinematografero !! Studio / Distributero !! De kande en publika domeno (yaro) !! Kauzi di eso en publika domeno !! Komento |- |''Abraham Lincoln'' || 1930 || [[D. W. Griffith]] || United Artists || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''Africa Screams'' || 1949 || [[Charles Barton (director)|Charles Barton]] || United Artists || 1977 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{extera ligilo |url=https://www.hometheaterforum.com/community/posts/1783420/ |titulo=8 Abbott & Costello Films Coming! |work=hometheaterforum.com |autoro=Bob Furmanek |publikigita ye=February 6, 2004 |vidita ye=February 13, 2019 |archive-url=https://archive.today/2019.02.13-143914/https://www.hometheaterforum.com/community/threads/8-abbott-costello-films-coming-2-10-04.147933/page-4%23post-1783420 |archive-publikigita ye=February 13, 2019 |url-status=live }}</ref> || |- |''Algiers'' || 1938 || [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] || United Artists || 1966 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''Aladdin and His Wonderful Lamp'' || 1939 || [[Dave Fleischer]] || [[Paramount Pictures]] || 2020 || <ref name="Grandinetti 2004 125"/> || La triesma parto ek tri [[Popeye]] (Technicolor) |- |''The Amazing Mr. X'' || 1948 || [[Bernard Vorhaus]] || [[Eagle-Lion Films]] || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=VideoHound's independent film guide |surnomo=Monica |nomo=Sullivan |publikigita ye=1998 |editero=[[Visible Ink Press]] |pagini=12–13 |isbn = 1578590183}}</ref> || Anke konocata kom ''The Spiritualist'' |- |''[[Angel and the Badman]]'' || 1947 || [[James Edward Grant]] || [[Republic Pictures]] || 1975 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Animal Kingdom]]'' || 1932 || [[Edward H. Griffith]] || [[RKO Radio Pictures]] || 1960 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[At War with the Army]]'' || 1950 || [[Hal Walker]] || Paramount Pictures || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Erickson|surnomo=Hal|titulo=Military Comedy Films: A Critical Survey and Filmography of Hollywood Releases Since 1918|publikigita ye=2012|editero=McFarland|isbn=9780786492671}}page 68</ref> || |- |''[[Attack of the Giant Leeches]]'' || 1959 || [[Bernard L. Kowalski]] || [[American International Pictures]] || 2020 || <ref name="Smith 2009 8">{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The American International Pictures video guide |pagini=8 |url=https://books.google.com/books?id=WZALAQAAMAAJ |surnomo=Gary A. |nomo=Smith |publikigita ye=2009 |editero=McFarland & Company|isbn=9780786433094 }}</ref> || |- |'The Bat'' || 1959 || [[Crane Wilbur]] || [[Allied Artists Pictures Corporation|Allied Artists]] || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Thompson|surnomo=Nathaniel|titulo=The Bat|work=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/this-month/article/114214%7C0/The-Bat.html|vidita ye=9 May 2019}}</ref> || |- |''[[Beat the Devil]]'' || 1953 || [[John Huston]] || United Artists || 1980 || Autoroyuro ne rivivigita || La restauro de 2016 ne esas en publika domeno |- |''[[Beau Ideal]]'' || 1931<br /><small>(autoroyuro-notico: 1930)</small> || [[Herbert Brenon]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Becky Sharp]]'' || 1935 || [[Rouben Mamoulian]] || RKO Radio Pictures || 2020 || || |- |''[[Behind Office Doors]]'' || 1931 || [[Melville W. Brown]] || RKO Radio Pictures || 1959 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Bird of Paradise (1932 film)|Bird of Paradise]]'' || 1932 || [[King Vidor]] || RKO Radio Pictures || 1960 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Blood on the Sun]]'' || 1945 || [[Frank Lloyd]] || United Artists || 1973 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''Blue Steel]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || 2020 || <ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[Bowery at Midnight]]'' || 1942 || [[Wallace Fox]] || [[Monogram Pictures]] || 2020 || <ref name="Lennig 2003 465">{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The Immortal Count: The Life and Films of Bela Lugosi |pagini=465 |url=https://books.google.com/books?id=GG8MvjwtHYAC&pg=PA465 |surnomo=Arthur |nomo=Lennig |publikigita ye=2003 |editero=[[The University Press of Kentucky]]|isbn=9780813143767 }}</ref> || |- |''[[The Brain That Wouldn't Die]]'' || 1962<br /><small>(kompletita: 1959)</small>|| Joseph Green || American International Pictures || 1962 || Perdita autoroyuro-notico || Origine kompletita en 1959 sub titulo ''The Black Door'' (Pose ica chanjesis a ''The Head That Wouldn't Die''), ca ne aperceptesis til 3ma di mayo 1962, e eroro pri autoroyuro-notico kauzis adjunto dil filmo a publika domeno. |- |''[[Brideless Groom]]'' || 1947 || [[Edward Bernds]] || [[Columbia Pictures]] || le 1960<ref name="Hogan 2011">{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Three Stooges FAQ: Everything Left to Know about the Eye-Poking, Face-Slapping, Head-Thumping Geniuses |url=https://books.google.com/books?id=zK2FUEw6IUYC&pg=PT418|surnomo=David |nomo=Hogan |publikigita ye=2011 |editero=[[Applause Theatre and Cinema Books]]|isbn = 9781557839329}}</ref> || Autoroyuro ne rivivigita<ref name="Hogan 2011"/> || Kurta filmo |- |''[[A Bucket of Blood]]'' || 1959 || [[Roger Corman]] || American International Pictures || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Coffel|surnomo=Chris|titulo=HOME VIDEO[Blu-ray Review] 'A Bucket of Blood' is a Bucket of Fun!|publikigita ye=November 24, 2015|editero=[[Bloody Disgusting]]|url=https://bloody-disgusting.com/reviews/3369106/blu-ray-review-bucket-blood-bucket-fun/|vidita ye=June 23, 2017}}</ref> || |- |''[[Captain Kidd (film)|Captain Kidd]]'' || 1945 || [[Rowland V. Lee]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=28MeBgAAQBAJ&q=captain+kidd+public+domain&pg=PA274|last1=Edgerton|first1=Gary R.|last2=Rollins|first2=Peter C.|titulo=Television Histories: Shaping Collective Memory in the Media Age|publikigita ye=2015|editero=University Press of Kentucky|isbn=9780813158297}}page 274</ref> || |- |''[[Carnival of Souls]]'' || 1962 || [[Herk Harvey]] || Herts-Lion International Corp. || 1962 || Perdita autoroyuro-notico<ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Writing the Horror Movie |pagini=91 |url=https://books.google.com/books?id=oWEDAAAAQBAJ&pg=PT91 |surnomo=Marc |nomo=Blake |publikigita ye=2013 |editero=[[Bloomsbury Publishing Plc]]|isbn=9781441193476 }}</ref> ||Totajo dil autoroyuro di filmo povas grantita da John Clifford en 1996.<ref>{{extera ligilo|url=http://publicdomainmovie.net/movie/carnival-of-souls-720p-1962|titulo=Carnival Of Souls 720p 1962 {{!}} Public Domain Movies|editero=publicdomainmovie.net|vidita ye=2019-11-18}}</ref><br />DVD-apercepto dil filmo da [[The Criterion Collection]] es sub autoroyuro da Harold Harvey e John Clifford. |- |''[[Charade (1963 film)|Charade]]'' || 1963 || [[Stanley Donen]] || [[Universal Pictures]] || 1963 || Defektiva autoroyuro-notico || Originala muziko ank ankore sub autoroyuro<ref>[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=henry+mancini+charade&Search_Code=FT*&SL=None&PID=bKzqC11w_54TrPiJMuAga1_6Rvxe&SEQ=20101104000150&CNT=25&HIST=1&SEARCH_FROM_TITLES_pagini=Y Online search results for keywords "Henry Mancini Charade"], from [[US Copyright Office]].</ref><br />Originala rakonto da Peter Stone ankore sub autoroyuro<ref>The original story basis for ''Charade'' is ''The Unsuspecting Wife'' by Peter Stone and Marc Behm, which appeared in the July 1961 issue of ''Redbook'' magazine. The copyright to the story was renewed by Stone in 1989 (see source: David Pierce (2007), Note #20, pg. 141).</ref> |- |''[[The Chase (1946 film)|The Chase]]'' || 1946 || [[Arthur Ripley]] || Nero Films/United Artists || 2020 || |Nedependanta filmo sen proprietanto<ref>{{extera ligilo|nomo=Axmaker|surnomo=Sean|publikigita ye=2016-07-11|titulo=Videophiled Noir III: 'Try and Get Me' and the 1946 'The Chase' restored|url=https://www.cinephiled.com/videophiled-noir-iii-try-and-get-me-and-the-1946-the-chase-restored/|vidita ye=2022-01-20|editero=Cinephiled|idiomo=en-US}}</ref> |- |''[[Check and Double Check]]'' || 1930 || [[Melville W. Brown]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Conspiracy (1930 film)|Conspiracy]]'' || 1930 || [[Christy Cabanne]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Cyrano de Bergerac (1950 film)|Cyrano de Bergerac]]'' || 1950 || [[Michael Gordon (film director)|Michael Gordon]] || United Artists || le 1980 || || |- |''[[The Dance of Life]]'' || 1929 || [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] || Paramount Pictures || 1957 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Danger Lights]]'' || 1930 || [[George B. Seitz]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Deadly Companions]]'' || 1961 || [[Sam Peckinpah]] || Pathé-America || 1961 || Perdita autoroyuro-notico || |- |''[[Debbie Does Dallas]]'' || 1978 || Jim Clark || VCX || 1981 || Perdita autoroyuro-notico || La [[Dallas Cowboys]] es kontre komerciala publikaji pro uzado di fabrik-marki. |- |''[[Dementia 13]]'' || 1963 || [[Francis Ford Coppola]] || American International Pictures || 2020 || <ref name="Smith 2009 8"/> || Ank konocata kom ''The Haunted and the Hunted'' |- |''[[Detour (1945 film)|Detour]]'' || 1945 || [[Edgar G. Ulmer]] || [[Producers Releasing Corporation]] || 2020 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The Films of Edgar G. Ulmer |pagini=151 |url=https://books.google.com/books?id=PAAZnSrL0ZoC&pg=PA151 |surnomo=Bernd |nomo=Herzogenrath |publikigita ye=2009 |editero=[[Scarecrow Press]]|isbn=9780810867369 }}</ref> || |- |''[[The Devil Bat]]'' || 1940 || [[Jean Yarbrough]] || Producers Releasing Corporation || 2020 || <ref name="Lennig 2003 465"/> || |- |''[[Disorder in the Court]]'' ||1936 || [[Preston Black]] || Columbia Pictures || le 1960<ref name="Hogan 2011"/> || Autoroyuro ne rivivigita<ref name="Hogan 2011"/> || Kurta filmo |- |''[[Dixiana (film)|Dixiana]]'' || 1930 || [[Luther Reed]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[D.O.A. (1949 film)|D.O.A.]]'' || 1949 || [[Rudolph Maté]] || United Artists || 1977 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>[https://web.archive.org/web/20170430083021/http://chart.copyrightdata.com/ch17.html ''Researching the Copyright Status of a Work'' from Copyright Registration and Renewal Information Chart and Web Site]</ref> || |- |''[[The Emperor Jones (1933 film)|The Emperor Jones]]'' || 1933 || [[Dudley Murphy]] || United Artists || 2020 || || |- |''[[Father's Little Dividend]]'' || 1951<br /><small>(autoroyuro-notico: 1950)</small> || [[Vincente Minnelli]] || [[MGM]] || 1978 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[A Farewell to Arms (1932 film)|A Farewell to Arms]]'' || 1932 || [[Frank Borzage]] || Paramount Pictures || 1960 || Autoroyuro ne rivivigita || Segun [[A Farewell]] – autoroyurala novelo da [[Ernest Hemingway]] |- |''[[Fear and Desire]]'' || 1953 || [[Stanley Kubrick]] || [[Joseph Burstyn]] || 2020 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Flying Deuces]]'' || 1939|| [[A. Edward Sutherland]] || [[RKO Radio Pictures]] || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://www.starburstmagazine.com/reviews/flying-deuces-bluray-review|titulo=The Flying Deuces (1939) }}</ref>|| |- |''[[The Front Page (1931 film)|The Front Page]]'' || 1931 || [[Lewis Milestone]] || United Artists || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Ladwig|surnomo=Samantha|titulo=30 Hollywood Classics Streaming for Free in the Public Domain|publikigita ye=September 5, 2017|editero=[[Vulture.com]]|url=http://www.vulture.com/2017/09/30-hollywood-classics-streaming-free-in-the-public-domain.html|vidita ye=March 10, 2018|quote=... with the first being the 1931 Lewis Milestone–directed The Front Page, which also fell into the public domain.}}</ref> || | Fonto-materialo (etajo ''[[The Front Page]]'') sub autoroyuro til 2024 |- |''[[Glen or Glenda]]'' || 1953 || [[Ed Wood]] || Screen Classics || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The Official Razzie Movie Guide: Enjoying the Best of Hollywoods Worst |url=https://books.google.com/books?id=bLpJHjGFNk8C&q=%22Glen+or+Glenda%22+Public+Domain&pg=PT270 |surnomo=John |nomo=Wilson |publikigita ye=2005 |editero=[[Hachette Book Group]]|isbn = 9780446510080}}</ref> || |- |''[[Go for Broke! (1951 film)|Go for Broke!]]'' || 1951<br /><small>(autoroyuro-notico: 1950)</small> || [[Robert Pirosh]] || MGM || 1978 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[God's Little Acre (film)|God's Little Acre]]'' || 1958 || [[Anthony Mann]] || United Artists || 2020 || <ref name=godslittleacre>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=4DcxDQAAQBAJ&q=god%27s+little+acre+public+domain&pg=PA268|nomo=Stim|surnomo=Richard|titulo=Getting Permission: How to License & Clear Copyrighted Materials Online & Off|publikigita ye=2016|editero=[[Nolo (publisher)|Nolo]]|isbn=9781413323139}}page 268</ref> || Kolorigita versiono ne es en publika domeno<ref name=godslittleacre/> |- |''[[The Gorilla (1939 film)|The Gorilla]]'' || 1939 || [[Allan Dwan]] || 20th Century Fox || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=y0V7td4yxdEC&q=the+gorilla+1939+public+domain&pg=PA152|last2=Okuda|first2=Ted|last1=Brotherton|first1=Jamie|titulo=Dorothy Lee: The Life and Films of the Wheeler and Woolsey Girl|publikigita ye=2013|editero=McFarland|isbn=9780786433636}}page 152</ref> || |- |''[[The Great Flamarion]]'' || 1945 || [[Anthony Mann]] || Republic Pictures || 2020 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Gulliver's Travels (1939 film)|Gulliver's Travels]]'' || 1939 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || 1967 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{extera ligilo |url=https://www.nytimes.com/2009/03/08/movies/homevideo/08dkehr.html?pagewanted=all&_r=0 |titulo=Classics From Disney and a Lilliputian Competitor |work=New York Times |autoro=David Kehr |publikigita ye=March 6, 2009 |vidita ye=October 26, 2013}}</ref> || |- |''[[Half Shot at Sunrise]]'' || 1930 || [[Paul Sloane (director)|Paul Sloane]] || RKO Radio Productions || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[His Girl Friday]]'' || 1940<br /><small>(autoroyuro-dato: 1939)</small> || [[Howard Hawks]] || Columbia Pictures ||1967 ||Autoroyuro ne rivivigita || Fonto-materialo (etajo ''[[The Front Page]]'') sub autoroyuro til 2024 |- |''[[The Hitch-Hiker]]'' || 1953 || [[Ida Lupino]] || RKO Radio Pictures || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Ladwig|surnomo=Samantha|titulo=30 classic Hollywood movies you can stream for free|publikigita ye=September 9, 2017|editero=[[Business Insider]]|url=http://www.businessinsider.com/hollywood-movie-classics-to-stream-free-2017-9|vidita ye=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[Hook, Line and Sinker (1930 film)|Hook, Line and Sinker]]'' || 1930 || [[Edward F. Cline]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[House on Haunted Hill]]'' || 1959 || [[William Castle]] || [[Allied Artists Pictures Corporation|Allied Artists]] || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Miska|surnomo=Brad|titulo=They're Re-remaking 'House on Haunted Hill'|publikigita ye=January 12, 2017|editero=[[Bloody Disgusting]]|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3421062/theyre-re-remaking-house-haunted-hill/|vidita ye=March 10, 2018}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|titulo='House on Haunted Hill' screening set in Vacaville|publikigita ye=October 6, 2017|newspaper=[[Daily Republic]]|url=https://www.dailyrepublic.com/solano-news/vacaville/house-on-haunted-hill-screening-set-in-vacaville/|vidita ye=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[Indestructible Man]]'' || 1956 || [[Jack Pollexfen]] || Allied Artists || 2020 || || |- |''[[Inside the Lines (1930 film)|Inside the Lines]]'' || 1930 || [[Roy Pomeroy]] || RKO Radio Productions || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Inspector General (1949 film)|The Inspector General]]'' || 1949 || [[Henry Koster]] || [[Warner Bros.]] || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Hicks|surnomo=Chris|titulo=Chris Hicks: Kaye movies are hard to find on DVD|publikigita ye=June 18, 2004|newspaper=[[Deseret News]]|url=https://www.deseretnews.com/article/595071083/Kaye-movies-are-hard-to-find-on-DVD.html|vidita ye=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[It's a Wonderful Life]]'' || 1946<br /><small>(autoroyuro-notico: 1947)</small> || [[Frank Capra]] || [[Liberty Films]]<br />RKO Pictures || 1975 || Autoroyuro ne rivivigita || La filmala kadri da ''[[Stewart v. Abend]]'' es en publika domeno, ma skripto dil filmo segund kurta rakonto "[[The Greatest Gift (story)|The Greatest Gift]]" da [[Philip Van Doren Stern]] es sub autoroyuro.<ref>Cox, Stephen. ''It's a Wonderful Life: A Memory Book''. Nashville, Tennessee: Cumberland House, 2003. 115. Print. {{ISBN|1-58182-337-1}}. Copyright of the short story, ''The Greatest Gift'', expires after 2038, 95 years after publication.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160304025929/http://shelf1.library.cmu.edu/Projects/crr/1971/1971-1-1614.tif "Renewal Registrations, p. 1614."] ''Catalog of Copyright Entries, January–June 1971, U.S. Copyright Office.'' Retrieved: November 8, 2010.</ref><br />Muzikaji semblas sub autoroyuro.<ref>{{extera ligilo|nomo=Nesi|surnomo=Ted|titulo=Why You Can't Watch It's A Wonderful Life on Demand|url=http://blogs.wpri.com/2010/11/29/why-its-a-wonderful-life-isnt-available-on-demand/|editero=WPRI.com|vidita ye=August 20, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120127092834/http://blogs.wpri.com/2010/11/29/why-its-a-wonderful-life-isnt-available-on-demand/|archive-publikigita ye=January 27, 2012|url-status=dead}}</ref> |- |''[[Jack and the Beanstalk (1952 film)|Jack and the Beanstalk]]'' |1952 |[[Jean Yarbrough]] |Warner Bros. |1980 |Autoroyuro ne rivivigita | |- |''[[The Jackie Robinson Story]]'' || 1950 || [[Alfred E. Green]] || [[Eagle-Lion Films]] || 2020 || || Auxiliarayuri da [[Metro-Goldwyn-Mayer]] |- |''[[The Joe Louis Story]]'' || 1953 || [[Robert Gordon (director)|Robert Gordon]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=QgsMGFUuTrMC&q=joe+louis+public+domain&pg=PA82|nomo=Deane|surnomo=Pamela S.|titulo=James Edwards: African American Hollywood Icon|publikigita ye=2009|editero=McFarland|isbn=9780786458165}}page 82</ref> || |- |''[[Kansas City Confidential]]'' || 1952 || [[Phil Karlson]] || United Artists || 2020 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Kehr|surnomo=Dave|titulo=New DVDs|publikigita ye=July 10, 2007|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2007/07/10/movies/homevideo/10dvd.html|vidita ye=April 4, 2018}}</ref> || |- |''[[Kept Husbands]]'' || 1931 || [[Lloyd Bacon]] || RKO Radio Productions || 1959 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Lady Refuses]]'' || 1931 || [[George Archainbaud]] || RKO Radio Productions || 1959 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[A Lady to Love]]'' || 1930 || [[Victor Sjöström]] || MGM || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || Segun teatrajo ''[[They Knew What They Wanted (play)|They Knew What They Wanted]]'' |- |''[[The Last Man on Earth (1964 film)|The Last Man on Earth]]'' || 1964 || [[Ubaldo Ragona]], [[Sidney Salkow]] || American International Pictures, [[20th Century Fox]] || 1992 || Autoroyuro ne rivivigita|| Novelo [[I Am Legend (novel)|''I Am Legend'']] (1954) kom fonto es ankoro sub autoroyuro.<ref>{{extera ligilo |url=https://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?v1=59&ti=51,59&Search%5FArg=I%20am%20legend&Search%5FCode=TALL&CNT=25&PID=lFkh8fTTIGv8AL4osJ9fLs10O&SEQ=20211121111553&SID=3 |titulo=I Am Legend Copyright Record |work=U.S. Copyright Public Catalog |autoro= |publikigita ye= |vidita ye=November 21, 2021}}</ref> |- |''[[The Last Time I Saw Paris]]'' || 1954<br /><small>(autoroyuro-notico: 1944)</small> || [[Richard Brooks]] || MGM || 1972 || Autoroyuro ne rivivigita; Defektiva autoroyuro-notico – plu frua expirado<ref>[https://web.archive.org/web/20110724000739/http://chart.copyrightdata.com/ch02.html Copyright Registration and Renewal Information Chart and Web Site]</ref> || Muzikajo es ankore sub autoroyuro<ref>[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?ti=226,0&Search%5FArg=last%20time%20i%20saw%20paris%20conrad%20salinger&Search%5FCode=FT%2A&CNT=25&REC=0&RC=0&PID=jupkgzn_U8gRHSFWQ0dSEAscHvgW&SEQ=20120617213204&SID=4 Online results from keyword search: "Last Time I Saw Paris Conrad Salinger" in United States Copyright Office.] Retrieved June 17, 2012.</ref> |- |''[[Lawful Larceny (1930 film)|Lawful Larceny]]'' || 1930 || [[Lowell Sherman]] || RKO Radio Productions || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Leathernecking]]'' || 1930 || [[Edward F. Cline]] || RKO Radio Productions || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Letter of Introduction (film)|Letter of Introduction]]'' || 1938 || [[John M. Stahl]] || Universal Pictures || 1966 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Life with Father (film)|Life with Father]]'' || 1947 || [[Michael Curtiz]] || Warner Bros. || 1975 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=Ug3MDAAAQBAJ&q=life+with+father+1947+public+domain&pg=PA272|nomo=Hannan|surnomo=Brian|titulo=Coming Back to a Theater Near You: A History of Hollywood Reissues, 1914-2014|publikigita ye=2016|editero=McFarland|isbn=9780786498130}}page 272</ref> || |- |''[[The Little Princess (1939 film)|The Little Princess]]'' || 1939 || [[Walter Lang]] || 20th Century Fox || 1967 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |<span style="display:none">Little Shop of Horrors</span>''[[The Little Shop of Horrors]]''|| 1960 || [[Roger Corman]] || [[Filmgroup]] || 1988 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Lonely Wives]]'' || 1931 || [[Russell Mack]] || RKO Radio Pictures || 1959 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Love Affair (1939 film)|Love Affair]]'' || 1939 || [[Leo McCarey]] || RKO Radio Pictures || 1967 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Love Laughs at Andy Hardy]]'' || 1945 || [[Willis Goldbeck]] || MGM || 2020 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>''[[Film Superlist|Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain]] (1940-1949)'', page 222.</ref> || |- |''[[The Lucky Texan]]'' || 1934 || [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || 2020 || <ref name="John Wayne. The Life and Legend">{{Citez jurnalo od edituro|last1=Eyman|first1=Scott|author-link1=Scott Eyman|titulo=John Wayne. The Life and Legend|publikigita ye=2014|editero=Simon & Schuster Paperbacks|loko=New York|isbn=978-1-4391-9958-9|pagini=71}}</ref> || |- |''[[Made for Each Other (1939 film)|Made for Each Other]]'' || 1939 || John Cromwell || United Artists || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Erickson|surnomo=Glenn|titulo=Made for Each Other: Home Video Reviews|work=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/82315/Made-for-Each-Other/home-video-reviews.html|vidita ye=17 May 2019}}</ref> || |- |''[[Malice in the Palace]]'' || 1949 || [[Jules White]] || Columbia Pictures || le 1960<ref name="Hogan 2011"/> || Autoroyuro ne rivivigita<ref name="Hogan 2011"/> || Kurta filmo |- |''[[The Man from Utah]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || 2020 || <ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[The Man with the Golden Arm]]'' || 1955 || [[Otto Preminger]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Kehr|surnomo=Dave|titulo=New DVD's|publikigita ye=October 11, 2005|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2005/10/11/movies/new-dvds.html|vidita ye=March 9, 2018}}</ref> || Segun novelo [[The Man with the Golden Arm (novel)|The Man with the Golden Arm]] dub autoroyuro da [[Nelson Algren]] |- |''[[Maniac (1934 film)|Maniac]]'' || 1934 || [[Dwain Esper]] || [[Roadshow Attractions]]|| 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The Official Razzie Movie Guide: Enjoying the Best of Hollywoods Worst |url=https://books.google.com/books?id=bLpJHjGFNk8C&q=%22Maniac%22+Public+Domain&pg=PT250 |surnomo=John |nomo=Wilson |publikigita ye=2005 |editero=[[Hachette Book Group]]|isbn = 9780446510080}}</ref> || Ank konocata kom ''Sex Maniac'' |- |''[[Manos: The Hands of Fate]]'' || 1966 || Harold P. Warren || Emerson Film Enterprises || 1968 || Eroro di expozo di autoroyuro-notico || Origine scriptajo povas esar sub autoroyuro |- |''[[March of the Wooden Soldiers]]'' || 1950<!--A later version. See [[Babes_in_Toyland_(1934_film)#Copyright_status]]--> || [[Gus Meins]] || [[Lippert Pictures]] || 1950 || Eroro di expozo di autoroyuro-notico || Lo es plu desfrua epitomo di ''[[Babes in Toyland (1934 film)|Babes in Toyland]]'' (1934), qua es ankore sub autoroyuro. Do stando di publika domeno por la filmo es ne klara. |- |''[[McLintock!]]'' || 1963 || [[Andrew V. McLaglen]] || United Artists || 1991 || Autoroyuro ne rivivigita<ref name=bbmay1994>"Court Rules for 'Goodtimes' in ''McLintock!'' Case", in ''Billboard'', May 14, 1994,[https://books.google.com/books?id=SggEAAAAMBAJ&pg=PA73 pg. 73 & 82]</ref> || Muzikajo ankore sub autoroyuro<ref name=bbmay1994/> |- |''[[Meet John Doe]]'' || 1941 || [[Frank Capra]] || Warner Bros. || 1969 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Millie (film)|Millie]]'' || 1931 || [[John Francis Dillon (director)|John Francis Dillon]] || RKO Radio Pictures || 1959 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Mr. Imperium]]'' ||1951<br /><small>(autoroyuro-notico: 1950)</small> ||[[Don Hartman]] ||MGM || 1978 ||Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[My Dear Secretary]]'' || 1948 || Charles Martin || United Artists || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Cady|surnomo=Brian|titulo=My Dear Secretary (1948): Home Video Reviews|editero=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/19033/My-Dear-Secretary/home-video-reviews.html#77701|vidita ye=June 23, 2018}}</ref> || |- |''[[My Favorite Brunette]]'' || 1947 || [[Elliott Nugent]] || Paramount Pictures || 1975 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[My Man Godfrey]]'' || 1936 || [[Gregory La Cava]] || Universal Pictures || 2020 || || La filmala kadri da ''[[Stewart v. Abend]]'' es en publika domeno, e skripto es sub autoroyuro de 1935 - libro ''My Man Godfrey'' da Eric S. Hatch.<ref>{{extera ligilo |url=https://collections.stanford.edu/copyrightrenewals/bin/detail?fileID=1988354045 |titulo=My Man Godfry |work=Stanford University Copyright Renewal Database |vidita ye=January 20, 2016}}</ref> |- |''[[Night of the Living Dead]]''|| 1968 || [[George A. Romero]] || [[Walter Reade]] ||1968 || Perdita autoroyuro-notico e erori del distributoro<ref>''Night of the Living Dead'' entered the public domain because the original theatrical distributor, the Walter Reade Organization, neglected to place a copyright indication on the prints. In 1968, [[United States copyright law]] required a proper notice for a work to maintain a copyright. See U.S. Copyright Office, Circular 92, ''Copyright Law of the United States of America'', Chapter 4: Copyright Notice, Deposit, and Registration, [http://www.copyright.gov/title17/92chap4.html#405 Omission of notice on certain copies and phonorecords]. Image Ten displayed such a notice on the title frames of the film beneath its original title, ''Night of the Flesh Eaters'', but the distributor removed the statement when it changed the title. See {{Citez jurnalo od edituro |titulo=Generation Zombie: Essays on the Living Dead in Modern Culture |last1=Boluk |first1=Stephanie |last2=Lenz |first2=Wylie |editor1-nomo=Boluk |editor1-surnomo=Stephanie |editor2-nomo=Lenz |editor2-surnomo=Wylie |chapter=Introduction: Generation Z, the Age of Apocalypse |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Jc3Or27Mzr0C&pg=PP1 |publikigita ye=June 16, 2011 |editero=McFarland & Company |loko=Jefferson, North Carolina, US |isbn=978-0-7864-6140-0 |pagini=5 |vidita ye=August 26, 2011}}</ref> || Restaurala versiono da [[The Criterion Collection]] es sub autoroyuro da Image Ten, Inc.<ref>{{extera ligilo |titulo=Night Of The Living Dead (1968) - Criterion Collection' |editero=High-Def Digest |url=https://bluray.highdefdigest.com/53549/nightofthelivingdeadcriterion.html |publikigita ye=February 26, 2018 |vidita ye=December 19, 2020 }}</ref> |- |''[[Nothing Sacred (film)|Nothing Sacred]]'' || 1937 || [[William A. Wellman]] || Selznick,<br />United Artists || 1965 ||Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Of Human Bondage (1934 film)|Of Human Bondage]]'' || 1934 || [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] || RKO Radio Pictures || 1962 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Our Town (1940 film)|Our Town]]'' || 1940 || [[Sam Wood]] || United Artists || 2020 || || |- |''[[The Outlaw]]'' || 1943 || [[Howard Hughes]] || Howard Hughes Prod., United Artists || 1971 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Painted Hills]]''|| 1951 || [[Harold F. Kress]] || MGM || 1979 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Pay-Off (1930 film)|The Pay-Off]]'' || 1930 || [[Lowell Sherman]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Penny Serenade]]'' || 1941 || [[George Stevens]] || Columbia Pictures || 1968 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{extera ligilo|nomo=Erickson|surnomo=Hal|titulo=FILM.COM MOVIE OF THE WEEK: PENNY SERENADE|publikigita ye=April 18, 2007|editero=[[MTV News]]|url=http://www.mtv.com/news/2755506/film-com-movie-of-the-week-penny-serenade/|vidita ye=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[Plan 9 from Outer Space]]'' || 1959 || [[Ed Wood]] || [[Distributors Corporation of America]] || 1987 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro |surnomo=Guy |nomo=Lodge |titulo=Film in the public domain: here be buried treasures |publikigita ye=August 20, 2018 |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/film/2018/aug/20/internet-film-archives-plan-9-from-outer-space-rain-joan-crawford |vidita ye=February 14, 2019}}</ref> || |- |''[[Popeye the Sailor Meets Ali Baba's Forty Thieves]]'' || 1937 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || 2020 || <ref name="Grandinetti 2004 125">{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Popeye: an illustrated cultural history |pagini=125 |url=https://books.google.com/books?id=P9ZoAAAAIAAJ |surnomo=Fred |nomo=Grandinetti |publikigita ye=2004 |editero=McFarland & Company|isbn=9780786416059 }}</ref> || La duesma of tri parti di [[Popeye]] (Technicolor) |- |''[[Popeye the Sailor Meets Sindbad the Sailor]]'' || 1936 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || 2020 || <ref name="Grandinetti 2004 125"/> || La unesma de tri parti di [[Popeye]] (Technicolor) |- |''[[Pot o' Gold (film)|Pot o' Gold]]'' || 1941 || [[George Marshall (director)|George Marshall]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=2oyoBgAAQBAJ&q=james+stewart+paulette+goddard+public+domain&pg=PA199|nomo=Coniam|surnomo=Matthew|titulo=The Annotated Marx Brothers: A Filmgoer's Guide to In-Jokes, Obscure References and Sly Details|publikigita ye=2015|editero=McFarland|isbn=9780786497058}}page 199</ref> || |- |''[[Quicksand (1950 film)|Quicksand]]'' || 1950 || [[Irving Pichel]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=BR9UCwAAQBAJ&q=quicksand+public+domain&pg=PA184|nomo=Neibaur|surnomo=James L.|titulo=The Essential Mickey Rooney|publikigita ye=2016|editero=Rowman & Littlefield|isbn=9781442260962}}page 184</ref> || |- |''[[Rage at Dawn]]'' || 1955 || [[Tim Whelan]] || RKO Pictures || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=OfVtAAAAQBAJ&q=rage+at+dawn+public+domain&pg=PA114|nomo=Herzberg|surnomo=Bob|titulo=Hang 'Em High: Law and Disorder in Western Films and Literature|publikigita ye=2013|editero=McFarland|isbn=9781476601243}}page 114</ref> || |- |''[[Rain (1932 film)|Rain]]'' || 1932 || [[Lewis Milestone]] || United Artists || 1960 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Randy Rides Alone]]'' || 1934 || [[Harry L. Fraser]] || Lone Star Pictures || 1934 || Autoroyuro-notico ne havas plendanto<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[The Red House (film)|The Red House]]'' || 1947 || [[Delmer Daves]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Stanley|surnomo=John|titulo=DVD review: 'The Red House'|publikigita ye=January 6, 2013|newspaper=[[San Francisco Chronicle]]|url=https://www.sfgate.com/movies/article/DVD-review-The-Red-House-4165828.php|vidita ye=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[Reefer Madness]]'' || 1936 || [[Louis J. Gasnier]] || Motion Picture Ventures || 1936 || Neapt autoroyuro-notico<ref>{{extera ligilo|titulo=Graduation 2003|publikigita ye=May 22, 2003|surnomo=Robert|nomo=Shaye|url=http://www.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2005_older/2003/May_2003/graduation_03}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|titulo=High in America: the true story behind NORML and the politics of marijuana |url=http://www.psychedelic-library.org/highinamerica5.htm|publikigita ye=1981|editero=The Viking Press|surnomo=Patrick|nomo=Anderson|pagini=101}}</ref> || Anke konocata kom ''The Burning Question'', ''Dope Addict'' e ''Tell Your Children'' |- |''[[Riders of Destiny]]'' || 1933|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || 2020 || <ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[Road to Bali]]'' || 1952 || [[Hal Walker]] || Paramount Pictures || 1980 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>''[[Film Superlist|Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain]] (1950-1959)'', pages 287, 509.</ref><ref>''[[Film Superlist|Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain]] (1940-1949)'', page viii.</ref> || Auxiliara yuri es da [[FremantleMedia]] |- |''[[Rock, Rock, Rock (film)|Rock, Rock, Rock!]]'' || 1956 || [[Will Price (director)|Will Price]]|| Distributors Corporation of America || 1984 || Autoroyuro ne rivivigita || La [[Rock, Rock, Rock (soundtrack)|Chuck Berry soundtrack]] povas ne esas en publika domeno |- |''[[The Royal Bed]]'' || 1931<br /><small>(autoroyuro-notico: 1930)</small> || [[Lowell Sherman]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Royal Wedding]]'' || 1951<br /><small>(autoroyuro-notico: 1950)</small> || [[Stanley Donen]] || MGM || 1978 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Sagebrush Trail]]'' || 1933|| [[Armand Schaefer]] || Lone Star Pictures || 1933|| Autoroyuro-notico ne havas plendanto<ref>{{Citez jurnalo od edituro|last1=Eyman|first1=Scott|titulo=John Wayne. The Life and Legend|publikigita ye=2014|editero=Simon & Schuster Paperbacks|loko=New York|isbn=978-1-4391-9958-9|pagini=71}}</ref> || Rifaco di ''[[Partners of the Trail (1931 film)|Partners of the Trail]]'' ([[Wallace Fox]], 1931) |- |''[[Salt of the Earth (1954 film)|Salt of the Earth]]'' || 1954 || [[Herbert Biberman]] || Independent Productions || 1982<ref name="sote">{{extera ligilo|nomo=Roe|surnomo=Matthew|publikigita ye=2019-02-12|titulo=Anarchic Cinema: Salt of the Earth|url=https://www.filminquiry.com/anarchic-cinema-salt-of-the-earth/|vidita ye=2020-12-04|editero=Film Inquiry|idiomo=en-US}}</ref>|| Autoroyuro ne rivivigita<ref name="sote"/>||Selektita por prezervo en National Film Registry en 1992<ref name="sote"/> |- |''[[Santa Claus Conquers the Martians]]'' || 1964 || [[Nicholas Webster]] || [[Embassy Pictures Corporation]] || 2020 || Perdita autoroyuro-notico<ref name=Tedium>{{extera ligilo | url=https://tedium.co/2017/10/24/public-domain-film-history-copyright | titulo=Public Domain Film History: A Cottage Industry of Copyright Mishaps }}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The Official Razzie Movie Guide: Enjoying the Best of Hollywoods Worst |url=https://books.google.com/books?id=bLpJHjGFNk8C&q=%22Santa+Claus+Conquers+the+Martians%22+Public+Domain&pg=PT206 |surnomo=John |nomo=Wilson |publikigita ye=2005 |editero=[[Hachette Book Group]]|isbn = 9780446510080}}</ref> || Muzikajo da [[Famous Music]] |- |''[[Santa Fe Trail (film)|Santa Fe Trail]]'' || 1940 || [[Michael Curtiz]] || Warner Bros. || 1968 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Piracy in the Motion Picture Industry |url=https://books.google.com/books?id=MjFL1KbcX_oC&q=%22Santa+Fe+Trail%22+%281940%29+Public+Domain&pg=PA76 |surnomo=Kerry |nomo=Segrave|date = September 17, 2015|isbn = 9780786481606}}</ref> || |- |''[[Scarlet Street]]'' || 1945 || [[Fritz Lang]] || Universal Pictures || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Rapold|surnomo=Nicolas|titulo=Even Good Films May Go to Purgatory: Old Films Fall Into Public Domain Under Copyright Law|publikigita ye=February 14, 2014|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2014/02/16/movies/old-films-fall-into-public-domain-under-copyright-law.html|vidita ye=March 10, 2018}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Murray|surnomo=Noel|titulo=Scarlet Street & House By The River|publikigita ye=November 23, 2005|newspaper=[[The A.V. Club]]|url=https://film.avclub.com/scarlet-street-house-by-the-river-1798201242|vidita ye=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[The Screaming Skull]]'' || 1958 || [[Alex Nicol]] || American International Pictures || 1958 || Ne registragita por autoroyuro<ref>{{extera ligilo |titulo=The Screaming Skull |work=[[AFI Catalog of Feature Films]] |editero=[[American Film Institute]] |url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=52721 |vidita ye=April 6, 2017}}</ref><ref name="Smith 2009 8"/> || |- |''[[Second Chorus]]'' || 1940 || [[H.C. Potter]] || Paramount Pictures || 2020 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://books.google.com/books?id=MvcHAQAAMAAJ&q=second+chorus+1940+public+domain|nomo=Simosko|surnomo=Vladimir|titulo=Artie Shaw: A Musical Biography and Discography|publikigita ye=2000|editero=Scarecrow Press|isbn=9780810833975}}page 89</ref> || |- |''[[The Secret Hour (film)|The Secret Hour]]'' || 1928 || [[Rowland V. Lee]] || Paramount Pictures || 1956 || Autoroyuro ne rivivigita || Segun teatrajo ''[[They Knew What They Wanted (play)|They Knew What They Wanted]]'' |- |''[[The Silver Horde (1930 film)|The Silver Horde]]'' || 1930 || [[George Archainbaud]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Sin Takes a Holiday]]'' || 1930 || [[Paul L. Stein]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Autoroyuro ne rivivigita || |- ||''[[Sing a Song of Six Pants]]'' || 1947 || [[Jules White]] || Columbia Pictures || le 1960<ref name="Hogan 2011"/> || Autoroyuro ne rivivigita<ref name="Hogan 2011"/> || Short film |- |''[[Sinners in Paradise]]'' || 1938 || [[James Whale]] || Universal Pictures || 1966 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Sita Sings the Blues]]'' |2008 |[[Nina Paley]] |[[GKIDS]] |2010 |En publika domeno kun licenco [[Creative Commons|licenco CC0]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.sitasingstheblues.com/license.html|titulo=Sita Sings the Blues|editero=www.sitasingstheblues.com|vidita ye=2020-02-28}}</ref> | |- |''[[The Snows of Kilimanjaro (1952 film)|The Snows of Kilimanjaro]]'' || 1952 || [[Henry King (director)|Henry King]] || 20th Century Fox || 2020 || <ref name="FoxHemingway">{{extera ligilo| titulo= DVD reviews: Oldies make their DVD debut| url=http://www.deseretnews.com/article/660201327/Oldies-make-their-DVD-debut.html?pg=all | surnomo= Chris |nomo=Hicks | publikigita ye= March 8, 2007 | work=[[Deseret News]] |vidita ye=June 16, 2013| quote= ''The Snows of Kilimanjaro'' (1952, color) has injured writer Gregory Peck going over his past to see if his life has meaning, with Ava Gardner and Susan Hayward. This one has been on many public-domain labels, but this is a pristine print and looks gorgeous.}}</ref> ||Segun novelo da Ernest Hemingway sub autoroyuro |- |''[[The Southerner (film)|The Southerner]]'' || 1945 || [[Jean Renoir]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=King|surnomo=Susan|titulo=How Hollywood Dealt with Great Depression|publikigita ye=February 24, 1991|newspaper=[[Los Angeles Times]]|url=https://articles.latimes.com/1991-02-24/news/tv-2335_1_great-depression|vidita ye=March 12, 2018}}</ref> || |- |''[[A Star Is Born (1937 film)|A Star Is Born]]'' || 1937 || [[William A. Wellman]] || Selznick,<br />United Artists || 1965 ||Autoroyuro ne rivivigita || La versiono di 2022 ne en publika domeno, e es sub autoroyuro da [[Warner Bros.]].<ref>''A Star Is Born'' Blu-ray packaging, Warner Archive Collection, 2022.</ref> |- |''[[The Star Packer]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || 2020 || <ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[The Strange Love of Martha Ivers]]'' || 1946 || [[Lewis Milestone]] || Paramount Pictures || 1974 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Stranger (1946 film)|The Stranger]]'' || 1946 || [[Orson Welles]] || [[International Pictures]], RKO Radio Productions || 1973 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{extera ligilo |url=https://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/10/10/at_film_chest_philip_hopkins_is_on_the_hunt_for_lost_movie_treasures/ |titulo=He's on the hunt for lost movie treasures |work=[[Boston Globe]] |autoro=Gerald Peary |publikigita ye=October 10, 2010 |quote=Orson Welles's ''The Stranger'' is their newest HD release, made feasible because the RKO picture has fallen into public domain. |vidita ye=October 29, 2015}}</ref> || |- |''[[Suddenly (1954 film)|Suddenly]]'' || 1954 || [[Lewis Allen (director)|Lewis Allen]] || United Artists || 1983 || Autoroyuro ne rivivigita<ref>{{Citez jurnalo od edituro|titulo=American Film, Volume 11, Issues 1-10|publikigita ye=1985|editero=American Film Institute|url=https://books.google.com/books?id=IwU9AAAAMAAJ&q=suddenly+1954+public+domain|vidita ye=March 10, 2018}}page 70</ref> || |- |[[Superman (le 1940, kartuni)]] || 1941-1943 || [[Dave Fleischer]], various || Paramount Pictures || 2020<ref name=superman>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Superman Vs. Hollywood: How Fiendish Producers, Devious Directors, and Warring Writers Grounded an American Icon |url=https://books.google.com/books?id=OmYt2xaxktEC&pg=PT25|surnomo=Jake |nomo=Rossen |publikigita ye=2008 |editero=[[Chicago Review Press]]|isbn = 9781569765012}}</ref> || 2020<ref name=superman /> || Auxiliara autoroyuro da [[Warner Bros.]] tra publishero di Superman [[DC Comics]] |- |''[[Swing High, Swing Low (film)|Swing High, Swing Low]]'' || 1937 || [[Mitchell Leisen]] || Paramount Pictures || 1965 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Teenagers from Outer Space]]'' || 1959 || [[Tom Graeff]] || Warner Bros. ||1987||Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Terror (1963 film)|The Terror]]'' || 1963 || [[Roger Corman]] || American International Pictures, Filmgroup || 1963 || Perdita autoroyuro-notico<ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=The New Poverty Row: Independent Filmmakers as Distributors |pagini=51 |url=https://books.google.com/books?id=H9GknfDYd4sC&pg=PA51 |surnomo=Fred Olen |nomo=Ray |publikigita ye=1991 |editero=McFarland & Company, Inc|isbn=9780899506289 }}</ref> || Corman povus postular ilua autoroyuro.<ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Monte Hellman: His Life and Films |pagini=34 |url=https://books.google.com/books?id=cl2WzqT6hi8C&pg=PA34 |surnomo=Brad |nomo=Stevens |publikigita ye=2003 |editero=McFarland & Company, Inc|isbn=9780786481880 }}</ref> |- |''[[The Terror of Tiny Town]]'' |1938 |[[Sam Newfield]] |Columbia Pictures |1966 |Autoroyuro ne rivivigita<ref name="Bernard">{{Citez jurnalo od edituro |url=https://books.google.com/books?id=azoqBgAAQBAJ&dq=%22The+Terror+of+Tiny+Town%22+%22public+domain%22&pg=PT129 |titulo=Archival Storytelling: A Filmmaker's Guide to Finding, Using, and Licensing Third-Party Visuals and Music |editero=Taylor and Francis |first1=Sheila Curran |last1=Bernard |first2=Kenn |last2=Rabin |publikigita ye=2012 |pagini=119 |isbn=9781136060861}}</ref> | |- |''[[Three Guys Named Mike]]'' || 1951<br /><small>(autoroyuro-notico: 1950)</small> || [[Charles Walters]] || MGM || 1978 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Till the Clouds Roll By]]'' || 1946 || [[Richard Whorf]] || MGM || 1974 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[Too Late for Tears]]'' || 1949 || [[Byron Haskin]] || United Artists || 2020 || <ref>{{extera ligilo|nomo=Arnold|surnomo=Jeremy|titulo=Too Late For Tears (1949)|work=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/5793/Too-Late-For-Tears/articles.html|vidita ye=May 13, 2018}}</ref> || |- |''[[Topper Returns]]'' || 1941 || [[Roy Del Ruth]] || United Artists || 1969 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''Utopia'' (a.k.a. ''[[Atoll K]]'') || 1951 || [[Léo Joannon]] e [[John Berry]] (ne atribuita) || Franco London Films || 1951 || Sen Usana autoroyuro || |- |''[[Vengeance Valley]]'' ||1951<br /><small>(autoroyuro-notico: 1950)</small> ||[[Richard Thorpe]]|| MGM|| 1978 || Autoroyuro ne rivivigita || |- |''[[The Wasp Woman]]'' || 1959 || [[Roger Corman]] || Filmgroup || 2020 || || |- |''[[West of the Divide]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || 2020 || <ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[White Zombie (film)|White Zombie]]'' || 1932 || [[Victor Halperin]] || United Artists || 2020 || <ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=White Zombie: Anatomy of a Horror Film |pagini=280 |url=https://books.google.com/books?id=mCt7j2BnWkoC&pg=PA280 |surnomo=Gary D. |nomo=Rhodes |publikigita ye=2001 |editero=McFarland & Company, Inc.|isbn=9780786427628}}</ref> ||La fonto-materialo por la filmo povas ne esar en publika domeno<ref>{{extera ligilo|titulo=Tobe Hooper Walking With White Zombie|nomo=Turek|surnomo=Ryan|publikigita ye=July 6, 2010|editero=Shocktillyoudrop.com|url=https://web.archive.org/web/20160301003720/http://www.shocktillyoudrop.com/news/15743-what-happened-to-tobe-hoopers-white-zombie/|vidita ye=1ma di januaro 2020}}</ref> |- |''[[Wives Under Suspicion]]'' || 1938 || [[James Whale]] || Universal Pictures || 1966 || Autoroyuro ne rivivigita || |} == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Publika domeno]] 5y044bmiopsci90mowo66hyyudcxotx 14 83865 1119634 1066193 2026-05-16T11:36:26Z ThWiki1910 31363 1119634 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Profesioni relatant a seneso]] [[Kategorio:Rehabilitala medicino]] [[Kategorio:Terapio]] llezz6ebwz1axnvefsss5rsr158opbu 0 96691 1119637 1091659 2026-05-16T11:38:54Z ThWiki1910 31363 1119637 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Audiological Exam.jpg|right|400px]] '''Audologio'''{{vortostando|stando=-|yaro=2025}} od '''audiologio'''{{vortostando|stando=-|yaro=2025}} esas cienco pri un ek [[Senso|sensi]] – [[audado]]. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Audologio|*]] [[Kategorio:Rehabilital esquado]] 3pbfzm2khk6yvi2lqq9wox4k1js0guy 0 110455 1119580 1116911 2026-05-15T23:52:30Z YiFeiBot 16244 Roboto: Forigo de 2 interlingvaj ligiloj, kiuj nun disponeblas per [[d:|Vikidatumoj]] ([[d:q24254499]]) 1119580 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Phạm Minh Chính |Imajo = |Politikala_titulo = Chefministro |Shablono_lando = {{VNM}} |Guvernisteso = de la [[7ma di aprilo]] [[2026]] til nun |Precedanto1 = [[Phạm Minh Chính]] |Sucedanto1 = |Nask-urbo = Hương Sơn, Hà Tĩnh, [[Nord-Vietnam]] |Mort-urbo = |Profesiono = militisto e politikisto |Partiso = |Spozo = }} '''Lê Minh Hưng''' {{NM}} esas [[chefministro]] di [[Vietnam]] de la [[7ma di aprilo]] [[2026]] til nun. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Phạm Minh Chính]] | Sucedanto = en la povo | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Vietnam | Titulo di listo = Chefministro di Vietnam | Komenco = aprilo 2026 | Fino = nun }} {{DEFAULTSORT:Pham Minh Chinh}} [[Kategorio:Chefa ministri di Vietnam]] 565jvety8tywn7a39bh7l1mh8yvvhaw 0 113584 1119541 1118813 2026-05-15T18:51:17Z Idisto 28999 1119541 wikitext text/x-wiki [[File:Sin Nombre virus Hanta TEM 1137 lores.jpg|eta|Hantaviruso]] '''Hantaviruso''', anke '''orthohantaviruso''', esas cirkondanta negativa torona [[RNA]]-[[viruso]] qua esas parto di familio di la Hantavirusidi. La hantaviruso precipue trovesas che musi, rati ed altra [[Rodero|roderi]] qui ipsa ne maladeskas. Ica animali ya povas transmisar la viruso a homi, lore esas [[zoonozo]]. La nomo referas a la [[Korea|Koreana]] [[rivero Hantan]], ube unesmafoye deskriptesis la morb-erupto inter soldati. La hantaviruso produktas che homi du morbi: [[hemoragiala febro kun renala sindromo]] (HFRS) e [[hantavirusala pulmono-sindromo]] (HPS). [[Kategorio:Virusi]] f8pdby3c0id56nmv8yyqp5e35up1vss 14 113924 1119546 1119531 2026-05-15T19:25:53Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Muzik-albumi di divers artisti]] a [[Kategorio:Muzik-albumi da divers artisti]] 1119530 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Muzik-albumi segun artisto|diversa]] ks76etwrwa3gs0htw8tutxgmm0tsi63 14 113926 1119543 1119533 2026-05-15T19:25:14Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi di divers artisti]] a [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi da divers artisti]] 1119533 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi segun artisto|diversa]] [[Kategorio:Muzik-albumi di divers artisti]] ip66lrujihtd87kzqnldawjusaxmgih 1119545 1119543 2026-05-15T19:25:40Z ThWiki1910 31363 1119545 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi segun artisto|diversa]] [[Kategorio:Muzik-albumi da divers artisti]] kv473a7ebvwdpqu5lw73kf7uqkqwgko 0 113927 1119540 2026-05-15T12:51:45Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Citroen_2022.svg|thumb|250px|Logotipo* di Citroën depos 2022.]] [[Arkivo:Tractionfr02.jpg|thumb|320px|left|Citroën Traction Avant, de 1934.]] '''Citroën''' esas [[automobilo|automobilala]] fabrik-marko qua, depos 2021, apartenas a la granda automobilo-grupo [[Stellantis]], kun sideyo en [[Nederlando]]. La kompanio fondesis ye la 4ma di junio 1919 dal industriisto [[André Citroën]]. En 1976, [[Peugeot]] aquiris 89.95% del acioni di Citroën, e formacis komp...' 1119540 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Citroen_2022.svg|thumb|250px|Logotipo* di Citroën depos 2022.]] [[Arkivo:Tractionfr02.jpg|thumb|320px|left|Citroën Traction Avant, de 1934.]] '''Citroën''' esas [[automobilo|automobilala]] fabrik-marko qua, depos 2021, apartenas a la granda automobilo-grupo [[Stellantis]], kun sideyo en [[Nederlando]]. La kompanio fondesis ye la 4ma di junio 1919 dal industriisto [[André Citroën]]. En 1976, [[Peugeot]] aquiris 89.95% del acioni di Citroën, e formacis kompanio PSA Peugeot Citroën, anke konocata kom PSA Group. Depos 2021 la sideyo di Citroën jacas an urbo [[Saint-Ouen-sur-Seine]], che fabrikerio Stellantis Poissy. En 1934 la kompanio establisis sua reputo pri teknologiala novigo, kande ol lansis modelo Traction Avant, kun frontala motoro, e suspensiono nedependanta en la 4 roti. En 1952, ol lansis modelo Citroën DS, kun hidropneumatika* suspensiono. [[Kategorio:Automobilala teknologio]] nwe1z6yva4m32r89lp7mchj69hky2p4 0 113928 1119542 2026-05-15T19:08:45Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun ''''Ebola-morbo''' - oficale '''hemoragiala febro Ebola''' - esas virusala morbo produktita dal [[ebolaviruso]]. La morbo esas rara ed aparas en formo de regionala erupti en central Afrika. L'unesma erupto di ebola-morbo eventis en 1976 en la komono [[Yambuku]], 95 kilometri de la [[rivero Ebola]] (Kongo-Kinsha - olime Zaire), qua anke donis la nomo a la morbo. La morbo efektigis alta morto-nombro, ne existas specifika medikamento kontre l'ebolaviruso. Kategorio:Infek...' 1119542 wikitext text/x-wiki '''Ebola-morbo''' - oficale '''hemoragiala febro Ebola''' - esas virusala morbo produktita dal [[ebolaviruso]]. La morbo esas rara ed aparas en formo de regionala erupti en central Afrika. L'unesma erupto di ebola-morbo eventis en 1976 en la komono [[Yambuku]], 95 kilometri de la [[rivero Ebola]] (Kongo-Kinsha - olime Zaire), qua anke donis la nomo a la morbo. La morbo efektigis alta morto-nombro, ne existas specifika medikamento kontre l'ebolaviruso. [[Kategorio:Infektanta morbi]] t0l2w4o0s7j5ehogrmleg5vxecbzcyc 1119548 1119542 2026-05-15T19:41:25Z Idisto 28999 1119548 wikitext text/x-wiki '''Ebola-morbo''' - oficale '''hemoragiala febro Ebola''' - esas virusala morbo produktita dal [[ebolaviruso]]. La morbo esas rara ed aparas en formo de regionala erupti en central Afrika. L'unesma erupto di ebola-morbo eventis en 1976 en la komono [[Yambuku]], 95 kilometri de la [[rivero Ebola]] (Kongo-Kinsha - olime Zaire), qua anke donis la nomo a la morbo. La morbo efektigis alta morto-nombro, ne existas specifika medikamento kontre l'ebolaviruso. '''Simptomi''' [[Inkubaco]]-fristo esas de 2 til 21 dii. Pos 7 dii aparas [[febro]], kapodolor(eg)o e forta doloro-stroki. Plusa grava simptomo esas la [[Hipo|hipo]] (che 15% de la maladi). Komence la morbo aparas quale influenzo: guturo-doloro, febro e febleso kun kapodoloro, muskulodoloro ed [[artiko|artikodolori]], febro kun tremi pro koldeso, senapetiteso e febla sento esas frua simptomi. Pos kin dii la pelo produktas makuli (che 15% di omna kazi), precipue sur la [[torso]]. Sequas [[Stomako|stomakal]] ed [[Intestino|intestinala]] problemi, quale stomakodoloro, [[vomo]] e [[diareo]]. Signi di aceso e sangifo di la muko esas: [[konjuntivito]], desfacil e doloroza gluto e [[Hemoragio|hemoragii]] en la [[Digestiva sistemo|digestiva sistemo]] sistemo. Etapo pluse povas eventar plusa hemoragii, [[inflamo]] di la kordiala muskulo ed [[pulmonal edemo]]. [[Kategorio:Infektanta morbi]] g1fc168eb3q60qq1wemeba39xxeohpg 1119549 1119548 2026-05-15T19:42:42Z Idisto 28999 1119549 wikitext text/x-wiki '''Ebola-morbo''' - oficale '''hemoragiala febro Ebola''' - esas virusala morbo produktita dal [[ebolaviruso]]. La morbo esas rara ed aparas en formo de regionala erupti en central Afrika. L'unesma erupto di ebola-morbo eventis en 1976 en la komono [[Yambuku]], 95 kilometri de la [[rivero Ebola]] (Kongo-Kinsha - olime Zaire), qua anke donis la nomo a la morbo. La morbo efektigis alta morto-nombro, ne existas specifika medikamento kontre l'ebolaviruso. '''Simptomi''' [[Inkubaco]]-fristo esas de 2 til 21 dii. Pos 7 dii aparas [[febro]], kapodolor(eg)o e forta doloro-stroki. Plusa grava simptomo esas la [[Hipo|hipo]] (che 15% de la maladi). Komence la morbo aparas quale influenzo: guturo-doloro, febro e febleso kun kapodoloro, muskulodoloro ed [[artiko (korpo)|artikodolori]], febro kun tremi pro koldeso, senapetiteso e febla sento esas frua simptomi. Pos kin dii la pelo produktas makuli (che 15% di omna kazi), precipue sur la [[torso]]. Sequas [[Stomako|stomakal]] ed [[Intestino|intestinala]] problemi, quale stomakodoloro, [[vomo]] e [[diareo]]. Signi di aceso e sangifo di la muko esas: [[konjuntivito]], desfacil e doloroza gluto e [[Hemoragio|hemoragii]] en la [[Digestiva sistemo|digestiva sistemo]] sistemo. Etapo pluse povas eventar plusa hemoragii, [[inflamo]] di la kordiala muskulo ed [[pulmonal edemo]]. [[Kategorio:Infektanta morbi]] 3ivhdjr4m550mu7tqmzdckhdmhub1le 1119550 1119549 2026-05-15T20:07:52Z Idisto 28999 1119550 wikitext text/x-wiki [[File:Ebola virus em.png|eta|Ebolaviruso sub elektron-mikrografilo montras la filoida strukturo di filovirusido.]] '''Ebola-morbo''' - oficale '''hemoragiala febro Ebola''' - esas virusala morbo produktita dal [[ebolaviruso]]. La morbo esas rara ed aparas en formo de regionala erupti en central Afrika. L'unesma erupto di ebola-morbo eventis en 1976 en la komono [[Yambuku]], 95 kilometri de la [[rivero Ebola]] (Kongo-Kinsha - olime [[Republiko Zaire|Zaire]]), qua anke donis la nomo a la morbo. La morbo efektigas alta morto-nombro, ne existas specifika medikamento kontre l'ebolaviruso. '''Simptomi''' [[Inkubaco]]-fristo esas de 2 til 21 dii. Pos 7 dii aparas [[febro]], kapodolor(eg)o e forta doloro-stroki. Plusa grava simptomo esas la [[Hipo|hipo]] (che 15% de la maladi). Komence la morbo aparas quale influenzo: guturo-doloro, febro e febleso kun kapodoloro, muskulodoloro ed [[artiko (korpo)|artikodolori]], febro kun tremi pro koldeso, senapetiteso e febla sento esas frua simptomi. Pos kin dii la pelo produktas makuli (che 15% di omna kazi), precipue sur la [[torso]]. Sequas [[Stomako|stomakal]] ed [[Intestino|intestinala]] problemi, quale stomakodoloro, [[vomo]] e [[diareo]]. Signi di aceso e sangifo di la muko esas: [[konjuntivito]], desfacil e doloroza gluto e [[Hemoragio|hemoragii]] en la [[Digestiva sistemo|digestiva sistemo]] sistemo. Etapo pluse povas eventar plusa hemoragii, [[inflamo]] di la kordiala muskulo ed [[pulmonal edemo]]. '''Kontagio''' La [[kontagio]] eventas per omna korpala fluidi en direta kontakto kun malado o mortinto. Ne omnu mortas pro la kontagio, cirkume 50% mortas. La fonto di la [[filovirus|filovirusi]] probable esas [[Vespertilio|vespertilii]] qui kontagias [[Simio|simii]], [[Gorilo|gorili]] ed [[Antilopo|antilopi]]. Pro manjar iti homi kontagiesas. Anke esas tribui qui manjas vespertilii (Meiliandou, la vilajo dil unesma malado di ebola-morbo en [[Guinea]]). [[Kategorio:Infektanta morbi]] osdjufbnunlm62mjhmy3x98g0kg314s 1119565 1119550 2026-05-15T20:34:57Z Idisto 28999 1119565 wikitext text/x-wiki [[File:Nurse-nun visits graves of victims of 1976 Zaire Ebola outbreak.jpg|eta|Flegisto vizitas tombo di mortinta viktimi di ebola-morbo, en Yambuku, [[Republiko Zaire]] (1976)]] '''Ebola-morbo''' - oficale '''hemoragiala febro Ebola''' - esas virusala morbo produktita dal [[ebolaviruso]]. La morbo esas rara ed aparas en formo de regionala erupti en central Afrika. L'unesma erupto di ebola-morbo eventis en 1976 en la komono [[Yambuku]], 95 kilometri de la [[rivero Ebola]] (Kongo-Kinsha - olime [[Republiko Zaire|Zaire]]), qua anke donis la nomo a la morbo. La morbo efektigas alta morto-nombro, ne existas specifika medikamento kontre l'ebolaviruso. '''Simptomi''' [[Inkubaco]]-fristo esas de 2 til 21 dii. Pos 7 dii aparas [[febro]], kapodolor(eg)o e forta doloro-stroki. Plusa grava simptomo esas la [[Hipo|hipo]] (che 15% de la maladi). Komence la morbo aparas quale influenzo: guturo-doloro, febro e febleso kun kapodoloro, muskulodoloro ed [[artiko (korpo)|artikodolori]], febro kun tremi pro koldeso, senapetiteso e febla sento esas frua simptomi. Pos kin dii la pelo produktas makuli (che 15% di omna kazi), precipue sur la [[torso]]. Sequas [[Stomako|stomakal]] ed [[Intestino|intestinala]] problemi, quale stomakodoloro, [[vomo]] e [[diareo]]. Signi di aceso e sangifo di la muko esas: [[konjuntivito]], desfacil e doloroza gluto e [[Hemoragio|hemoragii]] en la [[Digestiva sistemo|digestiva sistemo]] sistemo. Etapo pluse povas eventar plusa hemoragii, [[inflamo]] di la kordiala muskulo ed [[pulmonal edemo]]. '''Kontagio''' La [[kontagio]] eventas per omna korpala fluidi en direta kontakto kun malado o mortinto. Ne omnu mortas pro la kontagio, cirkume 50% mortas. La fonto di la [[filovirus|filovirusi]] probable esas [[Vespertilio|vespertilii]] qui kontagias [[Simio|simii]], [[Gorilo|gorili]] ed [[Antilopo|antilopi]]. Pro manjar iti homi kontagiesas. Anke esas tribui qui manjas vespertilii (Meiliandou, la vilajo dil unesma malado di ebola-morbo en [[Guinea]]). [[Kategorio:Infektanta morbi]] s49rfqvn834wvhtmr6utinlmviyjkvl 14 113929 1119544 2026-05-15T19:25:14Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi di divers artisti]] a [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi da divers artisti]] 1119544 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Kompilala muzik-albumi da divers artisti]] am2w3viacmqnwndlapb5ba2z1l346gk 14 113930 1119547 2026-05-15T19:25:53Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Muzik-albumi di divers artisti]] a [[Kategorio:Muzik-albumi da divers artisti]] 1119547 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Muzik-albumi da divers artisti]] 6uf9w1ok85onypidmd9bmnkw5grc4wx 0 113931 1119557 2026-05-15T20:16:24Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Spoon「ワンダーランド」【MUSIC VIDEO】.webm|right|400px|]] '''Muzik-videajo''' esas formo di [[Cinematografuro|film]]-[[arto]] ligita a muzikala verko, inspirita per filmo [[Reklamo|reklamala]]. [[Kategorio:Muzik-videaji|*]] [[Kategorio:Populara muziko]] [[Kategorio:Reklamo segun medio]] [[Kategorio:Kurta cinematografuri]] [[Kategorio:Filmala jenri]]' 1119557 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Spoon「ワンダーランド」【MUSIC VIDEO】.webm|right|400px|]] '''Muzik-videajo''' esas formo di [[Cinematografuro|film]]-[[arto]] ligita a muzikala verko, inspirita per filmo [[Reklamo|reklamala]]. [[Kategorio:Muzik-videaji|*]] [[Kategorio:Populara muziko]] [[Kategorio:Reklamo segun medio]] [[Kategorio:Kurta cinematografuri]] [[Kategorio:Filmala jenri]] rriqxddcecmu4zq8x4xo3894rjlcr64 0 113932 1119561 2026-05-15T20:21:33Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Sztuka latania''' esas [[kansono]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], enrejistrit e publikigit en [[1985]], e [[Kansonifisto|kansonifisti]] da ol esas [[Jan Borysewicz]] (muziko) e [[Andrzej Mogielnicki]] (vorti). La kansono unesme aparis en [[kompilala muzik-albumo]] da diversa bandi sub [[samanoma titulo]] en [[1985]], ed en 1990 ol esis en kompilajo da la bando "[[The Best of Lady Pank]]". Ol havas sua [[muzik-videajo]]. Ye la [[20ma di aprilo]] 19...' 1119561 wikitext text/x-wiki '''Sztuka latania''' esas [[kansono]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], enrejistrit e publikigit en [[1985]], e [[Kansonifisto|kansonifisti]] da ol esas [[Jan Borysewicz]] (muziko) e [[Andrzej Mogielnicki]] (vorti). La kansono unesme aparis en [[kompilala muzik-albumo]] da diversa bandi sub [[samanoma titulo]] en [[1985]], ed en 1990 ol esis en kompilajo da la bando "[[The Best of Lady Pank]]". Ol havas sua [[muzik-videajo]]. Ye la [[20ma di aprilo]] [[1985]] ''Sztuka latania'' esis "numero un" di rango-listo [[LP3]]. [[Kategorio:Kansoni da Lady Pank]] a860abr0q8u7j51y4arhwwe1jrhnjty 1119568 1119561 2026-05-15T20:56:02Z ThWiki1910 31363 1119568 wikitext text/x-wiki '''Sztuka latania''' esas [[kansono]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], enrejistrit e publikigit en [[1985]], e [[Kansonifisto|kansonifisti]] da ol esas [[Jan Borysewicz]] (muziko) e [[Andrzej Mogielnicki]] (vorti). La kansono unesme aparis en [[kompilala muzik-albumo]] da diversa bandi sub [[Sztuka latania (muzik-albumo)|samanoma titulo]] en [[1985]], ed en 1990 ol esis en kompilajo da la bando "[[The Best of Lady Pank]]". Ol havas sua [[muzik-videajo]]. Ye la [[20ma di aprilo]] [[1985]] ''Sztuka latania'' esis "numero un" di rango-listo [[LP3]]. [[Kategorio:Kansoni da Lady Pank]] kn5ok8zizbw7uiya4lmoggfkp31qp12 0 113933 1119563 2026-05-15T20:25:16Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Sztuka latania''' esas [[Polonia]]na [[kompilala muzik-albumo]] da diversa [[rock]]-bandi, en qua aparis kansoni ne publikigita che [[Muzik-albumo|muzik-albumi]] ta muzikala grupi. Titulo di la kompilajo devenas de titulo di [[Sztuka latania (kansono)|samanoma kansono]] da bando [[Lady Pank]]. Ol publikigesis en [[februaro]] [[1985]] da editanto [[Savitor]] – SVT-015. == Listo di kansoni == === flanko A === # [[Aya RL]] – "Skóra" (muziko da [[Igor Czerniawski]]...' 1119563 wikitext text/x-wiki '''Sztuka latania''' esas [[Polonia]]na [[kompilala muzik-albumo]] da diversa [[rock]]-bandi, en qua aparis kansoni ne publikigita che [[Muzik-albumo|muzik-albumi]] ta muzikala grupi. Titulo di la kompilajo devenas de titulo di [[Sztuka latania (kansono)|samanoma kansono]] da bando [[Lady Pank]]. Ol publikigesis en [[februaro]] [[1985]] da editanto [[Savitor]] – SVT-015. == Listo di kansoni == === flanko A === # [[Aya RL]] – "Skóra" (muziko da [[Igor Czerniawski]] – vorti da [[Paweł Kukiz]]) – 4:35 # [[L-4 (bando)|L-4]] – "Super para" (muziko da Krzysztof Czarnecki – vorti da Jerzy Pajda) – 3:05 # L-4 – "Zastanów się" (muziko da Krzysztof Czarnecki – vorti da Jerzy Pajda) – 2:50 # [[Mr. Zoob]] – "Kawałek podłogi" (muziko da Jacek Paprocki – vorti da Waldemar Miszczor) – 3:55 # Mr. Zoob – "Kartka dla Waldka" (muziko da Andrzej Donarski – vorti da [[Grzegorz Tomczak]]) – 3:50 # [[Lady Pank]] – "Banalna rzecz; C`est la vie" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:45 === flanko B === # [[Chwila Nieuwagi]] – "Główna przegrana" (muziko da Robert Podgajny – vorti da Piotr Siatkowski) – 5:00 # [[Made in Poland (bando)|Made in Poland]] – "To tylko kobieta" (muziko e vorti da Made in Poland) – 6:00 # [[Roxa]] – "A ona tańczy" (muziko da Roxa – vorti da Mariusz Wojeński) – 3:15 # Lady Pank – "[[Sztuka latania (kansono)|Sztuka latania]]" (muziko da Jan Borysewicz – vorti da Andrzej Mogielnicki) – 4:20 [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi da divers artisti]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] 05eiwwi01mjwy66u8d41mag2yp0xshv 0 113934 1119564 2026-05-15T20:31:59Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun 'L''''ebolaviruso''' esas viruso di la familio di [[filovirusidi]], parenta a la [[Marburgviruso]]. Ol produktas inter [[Primato|primati]] e homi l'[[ebola-morbo]], grava morbo qua efektigas [[Hemoragio|hemoragii]]. La viruso esas transmisebla per omna korpala fluidi. La versiono en Kongo-Kinshasa esas transmisebla per direta kontakto kun malado o mortinto. [[Kategorio:Virusi]]' 1119564 wikitext text/x-wiki L''''ebolaviruso''' esas viruso di la familio di [[filovirusidi]], parenta a la [[Marburgviruso]]. Ol produktas inter [[Primato|primati]] e homi l'[[ebola-morbo]], grava morbo qua efektigas [[Hemoragio|hemoragii]]. La viruso esas transmisebla per omna korpala fluidi. La versiono en Kongo-Kinshasa esas transmisebla per direta kontakto kun malado o mortinto. [[Kategorio:Virusi]] n9rl0h3qbul1yruyp6kmigbzgh3yu5q 1119566 1119564 2026-05-15T20:36:15Z Idisto 28999 1119566 wikitext text/x-wiki [[File:Ebola virus em.png|eta|Ebolaviruso sub elektron-mikrografilo montras la filoida strukturo di filovirusido.]] L''''ebolaviruso''' esas viruso di la familio di [[filovirusidi]], parenta a la [[Marburgviruso]]. Ol produktas inter [[Primato|primati]] e homi l'[[ebola-morbo]], grava morbo qua efektigas [[Hemoragio|hemoragii]]. La viruso esas transmisebla per omna korpala fluidi. La versiono en Kongo-Kinshasa esas transmisebla per direta kontakto kun malado o mortinto. [[Kategorio:Virusi]] 99qn8ig1x6yqd626asf446lufikfbpn 0 113935 1119567 2026-05-15T20:37:49Z Idisto 28999 Ridirektas a [[Ebolaviruso]] 1119567 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ebolaviruso]] dukxmyr4b5jsams7n8ysr1qf8g9jmca 0 113936 1119569 2026-05-15T20:58:38Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''The Best of Lady Pank''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni enrejistrit en yari [[1981]]-[[1986]] e publikigit en [[1990]]. La ''maxim granda kansoni'' publikigesis da editanto ''Zbigniew Mamok & Jan Borysewicz''. == Listo di kansoni == # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:59 # "Zamki na piasku" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogie...' 1119569 wikitext text/x-wiki '''The Best of Lady Pank''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni enrejistrit en yari [[1981]]-[[1986]] e publikigit en [[1990]]. La ''maxim granda kansoni'' publikigesis da editanto ''Zbigniew Mamok & Jan Borysewicz''. == Listo di kansoni == # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:59 # "Zamki na piasku" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:26 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:00 # "Sztuka latania" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:27 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:41 # "Oh, Luczija!" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:27 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:43 # "Bez satysfakcji" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:59 # "Tańcz głupia tańcz" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:40 # "Vademecum skauta" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:06 # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:23 # "Minus 10 w Rio" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:52 # "A to ohyda" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:46 # "Moje Kilimandżaro" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:21 # "Zabij to" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:25 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J.Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:23 # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:17 # "Na co komu dziś" (muziko da J.Borysewicz – vorti da [[Bogdan Olewicz]]) – 4:00 # "Byś imię miał" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Janusz Panasewicz]]) – 4:54 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] ak86zi9rofbbm8eecc1se2dve9yigca 0 113937 1119570 2026-05-15T21:20:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''The Best – Zamki na piasku''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[2004]] da editanto [[Agencja Artystyczna MTJ]]. == Listo di kansoni == # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:23 # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:59 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mog...' 1119570 wikitext text/x-wiki '''The Best – Zamki na piasku''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[2004]] da editanto [[Agencja Artystyczna MTJ]]. == Listo di kansoni == # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:23 # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:59 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "Marchewkowe pole" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:51 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:58 # "Minus 10 w Rio" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:50 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "Siedmioramienna gwiazda" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:14 # "[[Zamki na piasku]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:30 # "[[Raport z N.]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:15 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:29 # "Wędrówka" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 2:44 # "Moje Kilimandżaro" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:19 # "Tańcz głupia tańcz" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:41 # "This is only Rock’n’Roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da Tom Wachtel) – 4:05 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] k3nkc7jjjsyx4hmycwc1ubyor2kiyky 0 113938 1119571 2026-05-15T21:45:40Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Besta besta''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit ye la [[24ma di junio]] [[2002]] da editanto [[Bertelsmann Music Group|BMG]] (74321944922). L'albumo kreesis pro 20 yari dil existo di la bando. == Listo di kansoni == # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:23 # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnic...' 1119571 wikitext text/x-wiki '''Besta besta''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit ye la [[24ma di junio]] [[2002]] da editanto [[Bertelsmann Music Group|BMG]] (74321944922). L'albumo kreesis pro 20 yari dil existo di la bando. == Listo di kansoni == # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:23 # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:59 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:58 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:29 # "Vademecum skauta" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:10 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:41 # "[[Rozmowa z...|Marchewkowe pole]]" (''live'') (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 6:31 # "Du du" (''live'') (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:04 # "Tańcz głupia, tańcz" (''live'') (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:16 # "Tacy sami" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:21 # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Skubikowski) – 4:17 # "Zostawcie Titanica" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Grzegorz Ciechowski]]) – 4:47 # "[[Na na (muzik-singlo da Lady Pank)|Na na]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Bogdan Olewicz]]) – 3:02 # "[[Słońcem opętani]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Janusz Panasewicz]]) – 3:57 # "[[Na granicy (muzik-singlo)|Na granicy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Panasewicz) – 4:00 # "[[7-me niebo nienawiści]]" (''premiera'') (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:35 # "Konie w mojej głowie" (''premiera'') (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:35 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] tji76e94fqfw2bz6713vsg1tx7s5auz 0 113939 1119572 2026-05-15T22:00:51Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Ballady''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[1995]] da editanto ''Intersonus'' (IS 078). == Listo di kansoni == # "Mała wojna" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Zbigniew Hołdys]]) – 4:41 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 5:30 # "Minus 10 w Rio" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:53 #...' 1119572 wikitext text/x-wiki '''Ballady''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[1995]] da editanto ''Intersonus'' (IS 078). == Listo di kansoni == # "Mała wojna" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Zbigniew Hołdys]]) – 4:41 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 5:30 # "Minus 10 w Rio" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:53 # "Zostawcie Titanica" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Grzegorz Ciechowski]]) – 4:47 # "Nie omijaj mnie" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:38 # "Twój normalny stan" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:30 # "To jest tylko rock and roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "Czas na mały blues" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:20 # "Zabić strach" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Bogdan Olewicz]]) – 4:30 # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Skubikowski) – 4:17 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] 149heh116n6ba4xmmd2cx2n1ekjhqhk 0 113940 1119573 2026-05-15T22:14:12Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Gold''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[1995]] da editanto ''Koch International'' (33873 – 2). == Listo di kansoni == # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:16 # "Marchewkowe pole" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:49 # "Czas na mały blues" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogieln...' 1119573 wikitext text/x-wiki '''Gold''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[1995]] da editanto ''Koch International'' (33873 – 2). == Listo di kansoni == # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:16 # "Marchewkowe pole" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:49 # "Czas na mały blues" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:17 # "Jak igła" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Skubikowski) – 4:18 # "John Belushi" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Zbigniew Hołdys]]) – 3:59 # "Du du" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:57 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:44 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:00 # "Mała wojna" (muziko da J. Borysewicz – vorti da Z. Hołdys) – 4:40 # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:01 # "[[Młode orły]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Janusz Panasewicz]]) – 4:21 # "Zostawcie Titanica" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Grzegorz Ciechowski]]) – 4:45 # "Kupiłem sobie psa" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Bogdan Olewicz]]) – 3:47 # "Zakrętka" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Panasewicz) – 3:14 (''kansono premierala'') [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] 2ohwy9pdfk7h2yckljs7xuc5tzo0ejt 0 113941 1119574 2026-05-15T22:33:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Złote przeboje''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[2000]] da editanto ''[[Tonpress]]'' / ''[[Silverton (muzik-editanto)|Silverton]]'' (TGCD 03). == Listo di kansoni == # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 4:04 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:01 # "Fabryka małp" (muziko da...' 1119574 wikitext text/x-wiki '''Złote przeboje''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[2000]] da editanto ''[[Tonpress]]'' / ''[[Silverton (muzik-editanto)|Silverton]]'' (TGCD 03). == Listo di kansoni == # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 4:04 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:01 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:43 # "Pokręciło mi się w głowie" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:36 # "Du du" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:00 # "Zakłócenie porządku" (muziko da J. Borysewicz) – 1:33 (''instrumentajo'') # "Zamki na piasku" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:32 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:31 # "Vademecum skauta" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:14 # "Moje Kilimandżaro" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:21 # "Minus 10 w Rio" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:51 # "[[Mała Lady Pank]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:25 # "[[Raport z N.]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:19 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "[[Sly]]" – 4:08 (muziko e vorti da Phil Garland) – 4:10 # "This is only Rock’n’Roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da T. Wachtel) – 4:07 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] 4qqye4drs5dim4puvqx2ff1g5ye1wao 1119576 1119574 2026-05-15T22:55:28Z ThWiki1910 31363 1119576 wikitext text/x-wiki '''Złote przeboje''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[2000]] da editanto ''[[Tonpress]]'' / ''[[Silverton (muzik-editanto)|Silverton]]'' (TGCD 03). Fakte ol esis kopio di 1ma publikigajo di kompilal albumo de [[1992]] [[Lady Pank ’81–’85]]. == Listo di kansoni == # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 4:04 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:01 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:43 # "Pokręciło mi się w głowie" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:36 # "Du du" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:00 # "Zakłócenie porządku" (muziko da J. Borysewicz) – 1:33 (''instrumentajo'') # "Zamki na piasku" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:32 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:31 # "Vademecum skauta" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:14 # "Moje Kilimandżaro" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:21 # "Minus 10 w Rio" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:51 # "[[Mała Lady Pank]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:25 # "[[Raport z N.]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:19 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "[[Sly]]" – 4:08 (muziko e vorti da Phil Garland) – 4:10 # "This is only Rock’n’Roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da T. Wachtel) – 4:07 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] sfn5ku2n3m5b2u7gdor9upnwatltpfb 0 113942 1119577 2026-05-15T22:57:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Lady Pank ’81–’85''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[1992]] da editanto ''Intersonus'' (IS 023). "Tańcz głupia, tańcz" e "Minus 10 w Rio" (''Unreleased Version'') juntis a 2ma publikigajo. En [[2000]] 1ma publikigajo di l'albumo aparis kom kompilal albumo [[Złote przeboje (muzik-albumo da Lady Pank)|Złote przeboje]]. == Listo di kansoni == # "Minus 10 w Rio" (muziko da ...' 1119577 wikitext text/x-wiki '''Lady Pank ’81–’85''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]], en qua aparis kansoni publikigit en [[1992]] da editanto ''Intersonus'' (IS 023). "Tańcz głupia, tańcz" e "Minus 10 w Rio" (''Unreleased Version'') juntis a 2ma publikigajo. En [[2000]] 1ma publikigajo di l'albumo aparis kom kompilal albumo [[Złote przeboje (muzik-albumo da Lady Pank)|Złote przeboje]]. == Listo di kansoni == # "Minus 10 w Rio" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 3:53 # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:23 # "[[Mniej niż zero]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:00 # "Kryzysowa narzeczona" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:58 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "Pokręciło mi się w głowie" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:37 # "Du du" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:57 # "Zakłócenie porządku" (muziko da J. Borysewicz) – 1:30 # "Zamki na piasku" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:30 # "[[Wciąż bardziej obcy]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 5:30 # "Vademecum skauta" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:10 # "Moje Kilimandżaro" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:16 # "[[Raport z N.]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:15 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:40 # "[[Sly]]" (muziko e vorti da Phil Garland) – 4:10 # "This Is Only Rock`n`Roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki, tradukajo da Phil Garland) – 4:04 # "Tańcz głupia, tańcz" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:40 # "Minus 10 w Rio" (''Unreleased Version'') – 4:52 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] ojkmihd0x5geme42d7gxzdmv8yssmu9 0 113943 1119581 2026-05-16T02:06:07Z Mistico Dois 28402 Pagino kreesis kun '{{Biografio | Nomo = Tony Cragg | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono = Skultisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[9ma di aprilo]] [[1949]] | Nask-urbo = [[Manchester]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Tony Cragg''' (n. ya le [[9ma di aprilo]] [[1949]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] e [[Germania|Germana]] [[skulto|skultisto]]. {{DEFAULTSORT:Gormley, Antony}} Kategorio:Britaniana skult...' 1119581 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Tony Cragg | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono = Skultisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[9ma di aprilo]] [[1949]] | Nask-urbo = [[Manchester]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Tony Cragg''' (n. ya le [[9ma di aprilo]] [[1949]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] e [[Germania|Germana]] [[skulto|skultisto]]. {{DEFAULTSORT:Gormley, Antony}} [[Kategorio:Britaniana skultisti] [[Kategorio:Germaniana skultisti]] 4tibcjq76ana06gfl2yuvxrg29vx5rb 1119582 1119581 2026-05-16T02:06:29Z Mistico Dois 28402 1119582 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Tony Cragg | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono = Skultisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[9ma di aprilo]] [[1949]] | Nask-urbo = [[Manchester]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Tony Cragg''' (n. ya le [[9ma di aprilo]] [[1949]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] e [[Germania|Germana]] [[skulto|skultisto]]. {{DEFAULTSORT:Gormley, Antony}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Germaniana skultisti]] 2t6xnk72heinn4lbd0s1076bpkk2v5u 1119584 1119582 2026-05-16T02:07:15Z Mistico Dois 28402 1119584 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Tony Cragg | Imajo = [[Arkivo:Tony Cragg (cropped).jpg|180px]] | Profesiono = Skultisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[9ma di aprilo]] [[1949]] | Nask-urbo = [[Manchester]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Tony Cragg''' (n. ya le [[9ma di aprilo]] [[1949]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] e [[Germania|Germana]] [[skulto|skultisto]]. {{DEFAULTSORT:Gormley, Antony}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Germaniana skultisti]] bg2eqjmgtasqooitd50bcc37p9ip70m 1119585 1119584 2026-05-16T02:07:49Z Mistico Dois 28402 1119585 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Tony Cragg | Imajo = [[Arkivo:Tony Cragg (cropped).jpg|180px]] | Profesiono = Skultisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[9ma di aprilo]] [[1949]] | Nask-urbo = [[Manchester]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Tony Cragg''' (n. ya le [[9ma di aprilo]] [[1949]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] e [[Germania|Germana]] [[skulto|skultisto]]. {{DEFAULTSORT:Cragg, Tony}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Germaniana skultisti]] iqr8e4kzsyh3duyatuwbf6znczlzfrr 14 113944 1119596 2026-05-16T08:35:29Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Jenri di poezio]] [[Kategorio:Literaturo segun jenro]]' 1119596 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Jenri di poezio]] [[Kategorio:Literaturo segun jenro]] fcdbnlbri0bh3fma9j3y6lrbhd0n6c5 14 113945 1119597 2026-05-16T08:36:22Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Poezio segun jenro]] [[Kategorio:Kansoni|texti]]' 1119597 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Poezio segun jenro]] [[Kategorio:Kansoni|texti]] nre9v6yolnk3or7d9s9trogv4k38sjy 0 113946 1119598 2026-05-16T08:38:08Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Adeste Fideles sheet music sample.svg|right|400px]] '''Kanson-texto''' esas vorti de qui kreesis [[kansono]], maxim-multa-kaze kontenanta [[Verso|versi]] e [[refreno]]. [[Kategorio:Kanson-texti|*]] [[Kategorio:Poezio]]' 1119598 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Adeste Fideles sheet music sample.svg|right|400px]] '''Kanson-texto''' esas vorti de qui kreesis [[kansono]], maxim-multa-kaze kontenanta [[Verso|versi]] e [[refreno]]. [[Kategorio:Kanson-texti|*]] [[Kategorio:Poezio]] iohiftclum9t2myebjgfo6kxmqi06rm 0 113947 1119600 2026-05-16T09:01:45Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]] publikigita ye la [[28ma di agosto]] [[2007]] da editanto ''TMM Polska Planeta Marketing''. En ol aparis 14 kansoni de yari [[1982]]-[[1991]]. L'albumo es parto di kolektajo di jurnalo [[Dziennik Polska-Europa-Świat|Dziennik]] ed es dek-unesma parto di ciklo [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80.]]. == Listo di kansoni == # "Zamki na piasku" (muzik...' 1119600 wikitext text/x-wiki '''Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]] publikigita ye la [[28ma di agosto]] [[2007]] da editanto ''TMM Polska Planeta Marketing''. En ol aparis 14 kansoni de yari [[1982]]-[[1991]]. L'albumo es parto di kolektajo di jurnalo [[Dziennik Polska-Europa-Świat|Dziennik]] ed es dek-unesma parto di ciklo [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80.]]. == Listo di kansoni == # "Zamki na piasku" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 4:25 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:36 # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:16 # "Someone's round the corner" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da Tom Wachtel) – 3:51 # "[[Raport z N.]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:15 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:39 # "Oglądamy film" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Grzegorz Ciechowski]]) – 4:47 # "Czas na mały blues" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:18 # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:20 # "Tacy sami" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Skubikowski) – 4:21 # "To, co mam" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Marek Dutkiewicz]]) – 4:12 # "Tango stulecia" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:56 # "Szakal na Brodłeju" (muziko da J. Borysewicz) – 2:25 # "This is only Rock'n'Roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da Tom Wachtel) – 4:01 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] 42i8uuqx1grn57oav5glux0gdbxpeir 1119601 1119600 2026-05-16T09:16:19Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2]] a [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2 (muzik-albumo da Lady Pank)]] 1119600 wikitext text/x-wiki '''Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2''' esas [[kompilala muzik-albumo]] da [[Polonia]]na [[rock]]-bando [[Lady Pank]] publikigita ye la [[28ma di agosto]] [[2007]] da editanto ''TMM Polska Planeta Marketing''. En ol aparis 14 kansoni de yari [[1982]]-[[1991]]. L'albumo es parto di kolektajo di jurnalo [[Dziennik Polska-Europa-Świat|Dziennik]] ed es dek-unesma parto di ciklo [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80.]]. == Listo di kansoni == # "Zamki na piasku" (muziko da [[Jan Borysewicz]] – vorti da [[Andrzej Mogielnicki]]) – 4:25 # "Fabryka małp" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:36 # "Zawsze tam, gdzie ty" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Jacek Skubikowski]]) – 4:16 # "Someone's round the corner" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da Tom Wachtel) – 3:51 # "[[Raport z N.]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:15 # "Rysunkowa postać" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:39 # "Oglądamy film" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Grzegorz Ciechowski]]) – 4:47 # "Czas na mały blues" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:18 # "[[Mała Lady Punk]]" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 3:20 # "Tacy sami" (muziko da J. Borysewicz – vorti da J. Skubikowski) – 4:21 # "To, co mam" (muziko da J. Borysewicz – vorti da [[Marek Dutkiewicz]]) – 4:12 # "Tango stulecia" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki) – 4:56 # "Szakal na Brodłeju" (muziko da J. Borysewicz) – 2:25 # "This is only Rock'n'Roll" (muziko da J. Borysewicz – vorti da A. Mogielnicki; tradukajo da Tom Wachtel) – 4:01 [[Kategorio:Muzik-albumi da Lady Pank]] [[Kategorio:Kompilala muzik-albumi]] 42i8uuqx1grn57oav5glux0gdbxpeir 0 113948 1119602 2026-05-16T09:16:19Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2]] a [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2 (muzik-albumo da Lady Pank)]] 1119602 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gwiazdy polskiej muzyki lat 80. – vol. 2 (muzik-albumo da Lady Pank)]] jyehkblo69i91hpdpnt8vpd4d5gnrgh 14 113949 1119603 2026-05-16T09:30:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Sexualeso e socio]] [[Kategorio:Feminismo e socio]] [[Kategorio:Sexuologio]]' 1119603 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sexualeso e socio]] [[Kategorio:Feminismo e socio]] [[Kategorio:Sexuologio]] 0r1g7vy0pqbohle91v8z8youa1xzlan 0 113950 1119604 2026-05-16T09:30:54Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Madonna - Rebel Heart Tour 2015 - Paris 1 (23751363059).jpg|right|300ppx]] '''Sexualeso''' en muzik-videaji havas sua komenco de yari 1980. Ol referas a quale populo experiencas ed expresas su kom [[sexuo|sexuala]] existaji. [[Kategorio:Cinematografuri pri sexualeso]] [[Kategorio:Muzik-videaji]] [[Kategorio:Sexualeso en populara kulturo]] [[Kategorio:Sexualizo]]' 1119604 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Madonna - Rebel Heart Tour 2015 - Paris 1 (23751363059).jpg|right|300ppx]] '''Sexualeso''' en muzik-videaji havas sua komenco de yari 1980. Ol referas a quale populo experiencas ed expresas su kom [[sexuo|sexuala]] existaji. [[Kategorio:Cinematografuri pri sexualeso]] [[Kategorio:Muzik-videaji]] [[Kategorio:Sexualeso en populara kulturo]] [[Kategorio:Sexualizo]] ew2uu94vzqaqp20owwy6tcj5rg5spws 1119605 1119604 2026-05-16T09:31:06Z ThWiki1910 31363 1119605 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Madonna - Rebel Heart Tour 2015 - Paris 1 (23751363059).jpg|right|300px]] '''Sexualeso''' en muzik-videaji havas sua komenco de yari 1980. Ol referas a quale populo experiencas ed expresas su kom [[sexuo|sexuala]] existaji. [[Kategorio:Cinematografuri pri sexualeso]] [[Kategorio:Muzik-videaji]] [[Kategorio:Sexualeso en populara kulturo]] [[Kategorio:Sexualizo]] e97dvhng7iqgvatmlthk6om47j3yo2t 0 113951 1119606 2026-05-16T09:36:31Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Bikini Car Wash Coupon.jpg|right|400ppx]] '''Sexualizo''' esas emfazo di [[Sexuo|sexuala]] naturo di konduto o persono. [[Kategorio:Sexualizo|*]] [[Kategorio:Feminismo e socio]] [[Kategorio:Mulieri en socio]]' 1119606 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Bikini Car Wash Coupon.jpg|right|400ppx]] '''Sexualizo''' esas emfazo di [[Sexuo|sexuala]] naturo di konduto o persono. [[Kategorio:Sexualizo|*]] [[Kategorio:Feminismo e socio]] [[Kategorio:Mulieri en socio]] s7sz2s8u2xc5ua4svkls3yd8mu34d7q 1119607 1119606 2026-05-16T09:36:40Z ThWiki1910 31363 1119607 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Bikini Car Wash Coupon.jpg|right|400px]] '''Sexualizo''' esas emfazo di [[Sexuo|sexuala]] naturo di konduto o persono. [[Kategorio:Sexualizo|*]] [[Kategorio:Feminismo e socio]] [[Kategorio:Mulieri en socio]] 1sj73u7d7qv9ardvqrr774vr815b4ad 0 113952 1119610 2026-05-16T10:06:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Sociala filozofio''' esas studiado e interpreto di societal e social institucuro pri etikala valori. [[Kategorio:Sociala filozofio|*]] [[Kategorio:Interciencala faki di sociologio]]' 1119610 wikitext text/x-wiki '''Sociala filozofio''' esas studiado e interpreto di societal e social institucuro pri etikala valori. [[Kategorio:Sociala filozofio|*]] [[Kategorio:Interciencala faki di sociologio]] 5xi6jvv1f4uhvms5nfka472he2e8zch 14 113953 1119611 2026-05-16T10:13:03Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skribado]] [[Kategorio:Literaturala konceptaji]]' 1119611 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skribado]] [[Kategorio:Literaturala konceptaji]] 9ywamkp8f1w2ldw2wdymonom5mufbrf 14 113954 1119612 2026-05-16T10:14:19Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Maniero di fiktivesala skribado]] [[Kategorio:Naracala tekniki]] [[Kategorio:Retorikala figuro]] [[Kategorio:Linguala kompozi]]' 1119612 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Maniero di fiktivesala skribado]] [[Kategorio:Naracala tekniki]] [[Kategorio:Retorikala figuro]] [[Kategorio:Linguala kompozi]] j2ruv8l5x6jvqwnvpt88506u0h4lsl5 0 113955 1119613 2026-05-16T10:14:58Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Objektago''' en [[sociala filozofio]] esas ago di traktar persono nur kom [[Korpo (fiziko)|objekto]] o kozo. [[Kategorio:Deskriptiva tekniki]] [[Kategorio:Feministala teorio]] [[Kategorio:Sociala filozofio]] [[Kategorio:Prejudiko e diskriminaco]]' 1119613 wikitext text/x-wiki '''Objektago''' en [[sociala filozofio]] esas ago di traktar persono nur kom [[Korpo (fiziko)|objekto]] o kozo. [[Kategorio:Deskriptiva tekniki]] [[Kategorio:Feministala teorio]] [[Kategorio:Sociala filozofio]] [[Kategorio:Prejudiko e diskriminaco]] o5b8w434lh6bk5n9r0fdsz8jm545oik 0 113956 1119614 2026-05-16T10:19:02Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Hot Import Nights bikini contest 35.jpg|right|400px]] '''Sexual [[objektago]]''' esas ago di traktar persono nur kom [[Korpo (fiziko)|objekto]] di [[sexuala deziro]] (sexuo-objekto). [[Kategorio:Sexualizo]] [[Kategorio:Sexualeso e socio]] [[Kategorio:Feministala terminaro]] [[Kategorio:Feministala teorio]] [[Kategorio:Filozofio e sexualeso]] [[Kategorio:Posmoderna teorio]] [[Kategorio:Sexual atrakteso]] [[Kategorio:Sexuala fetishismo]] Kategorio:Sexual etiko...' 1119614 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Hot Import Nights bikini contest 35.jpg|right|400px]] '''Sexual [[objektago]]''' esas ago di traktar persono nur kom [[Korpo (fiziko)|objekto]] di [[sexuala deziro]] (sexuo-objekto). [[Kategorio:Sexualizo]] [[Kategorio:Sexualeso e socio]] [[Kategorio:Feministala terminaro]] [[Kategorio:Feministala teorio]] [[Kategorio:Filozofio e sexualeso]] [[Kategorio:Posmoderna teorio]] [[Kategorio:Sexual atrakteso]] [[Kategorio:Sexuala fetishismo]] [[Kategorio:Sexual etiko]] [[Kategorio:Pornografio]] q27mw6q4jf8yqq02e1lvidmoess2928 14 113957 1119619 2026-05-16T10:53:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Pozitiva psikologio]] [[Kategorio:Qualeso di vivo]] [[Kategorio:Ekonomiko di sociala sokurso]]' 1119619 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pozitiva psikologio]] [[Kategorio:Qualeso di vivo]] [[Kategorio:Ekonomiko di sociala sokurso]] chv5ns8pvv9wf9wghl4agv1yoycpzac 0 113958 1119620 2026-05-16T10:54:32Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Village Kids from Nigeria.jpg|right|400px]] '''Bona stando''' esas quo es intrinseka valoro por persono. [[Kategorio:Bona stando|*]] [[Kategorio:Qualeso di vivo]] [[Kategorio:Pozitiva psikologio]]' 1119620 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Village Kids from Nigeria.jpg|right|400px]] '''Bona stando''' esas quo es intrinseka valoro por persono. [[Kategorio:Bona stando|*]] [[Kategorio:Qualeso di vivo]] [[Kategorio:Pozitiva psikologio]] qdyl9p22sa74qrmelamgmmqzuuckj8x 14 113959 1119621 2026-05-16T11:01:01Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Sportal edukado ed exercado]]' 1119621 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Sportal edukado ed exercado]] 1mcxkftqnz1w48ndrn1pyjdnjlyzq4y 0 113960 1119622 2026-05-16T11:02:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Annie Thorisdottir Pushing the Sled in 2011 (cropped).jpg|right|400px]] '''Fizikala korpostando''' esas stando di [[saneso]] e [[bona stando]], ed ank kapableso por exekutar aspekti di [[sporto]], okupeso e dial aktiveso. [[Kategorio:Fizikala korpostando]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fortesal entrenado]]' 1119622 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Annie Thorisdottir Pushing the Sled in 2011 (cropped).jpg|right|400px]] '''Fizikala korpostando''' esas stando di [[saneso]] e [[bona stando]], ed ank kapableso por exekutar aspekti di [[sporto]], okupeso e dial aktiveso. [[Kategorio:Fizikala korpostando]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fortesal entrenado]] bf2idei7dac4jn45tyghj0qs083gs9s 1119623 1119622 2026-05-16T11:02:40Z ThWiki1910 31363 1119623 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Annie Thorisdottir Pushing the Sled in 2011 (cropped).jpg|right|400px]] '''Fizikala korpostando''' esas stando di [[saneso]] e [[bona stando]], ed ank kapableso por exekutar aspekti di [[sporto]], okupeso e dial aktiveso. [[Kategorio:Fizikala korpostando|*]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fortesal entrenado]] nw17bgr04ueby4xrv0kkatsn2vcr2ve 0 113961 1119624 2026-05-16T11:05:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:BCRL.jpg|right|300px]] '''Fizikal exercado''' esas aktiveso qua augmentas o mantenas [[fizikala korpostando]] ed entota [[saneso]]. [[Kategorio:Fizikal exercado|*]]' 1119624 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:BCRL.jpg|right|300px]] '''Fizikal exercado''' esas aktiveso qua augmentas o mantenas [[fizikala korpostando]] ed entota [[saneso]]. [[Kategorio:Fizikal exercado|*]] m8h0ahj6mte88nkdgayjkg1f5k67rmz 14 113962 1119626 2026-05-16T11:12:58Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Fizikal exercado|kulturo]] [[Kategorio:Kulturo]]' 1119626 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Fizikal exercado|kulturo]] [[Kategorio:Kulturo]] bcqov55ghacy2umom7osiz0wxvjb2gf 14 113963 1119627 2026-05-16T11:15:21Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Individuala sporti]] [[Kategorio:Atletala sporti]] [[Kategorio:Fortesal entrenado|atletismo]]' 1119627 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Individuala sporti]] [[Kategorio:Atletala sporti]] [[Kategorio:Fortesal entrenado|atletismo]] jzz8be19e676fvdnlkl3tog48i67fom 14 113964 1119628 2026-05-16T11:17:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fortesal entrenado]] [[Kategorio:Pezo di homala korpo]]' 1119628 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fortesal entrenado]] [[Kategorio:Pezo di homala korpo]] sz10gsrlc1qwtm347aabd2rmmuc6ta9 14 113965 1119629 2026-05-16T11:18:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Pez-entrenado]] [[Kategorio:Korpala formo]] [[Kategorio:Individuala sporti]] [[Kategorio:Fortesal atletismo]] [[Kategorio:Modifikeso di korpo]] [[[Kategorio:Fizikala kulturo]]' 1119629 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pez-entrenado]] [[Kategorio:Korpala formo]] [[Kategorio:Individuala sporti]] [[Kategorio:Fortesal atletismo]] [[Kategorio:Modifikeso di korpo]] [[[Kategorio:Fizikala kulturo]] 739m5wov5yeo5h32t0gdennnwoxcn9q 1119630 1119629 2026-05-16T11:19:00Z ThWiki1910 31363 1119630 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pez-entrenado]] [[Kategorio:Korpala formo]] [[Kategorio:Individuala sporti]] [[Kategorio:Fortesal atletismo]] [[Kategorio:Modifikeso di korpo]] [[Kategorio:Fizikala kulturo]] 48z08miee6g6wablfol3tjketj2nkzv 14 113966 1119631 2026-05-16T11:22:06Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Fizikal exercado]]' 1119631 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Fizikal exercado]] msykbnkjuf15qy6b7scxxoqugn605fp 14 113967 1119632 2026-05-16T11:30:23Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Medicinala faki]] [[Kategorio:Sportala cienco]] [[Kategorio:Saneso e sporti]]' 1119632 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Medicinala faki]] [[Kategorio:Sportala cienco]] [[Kategorio:Saneso e sporti]] 82q8h846t1kib7mab3kn2awujtoreg2 14 113968 1119633 2026-05-16T11:34:42Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Okupaji pri sanesoflego]]' 1119633 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Okupaji pri sanesoflego]] 86ncl4yxf5s1e47w2hu3cto5xg57bwl 14 113969 1119635 2026-05-16T11:37:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Rehabilitala medicino]]' 1119635 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Rehabilitala medicino]] pr0afp5uwfk5v08clc2q05un9v7d6h7 14 113970 1119638 2026-05-16T11:39:24Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Profesioni relatant a seneso]] [[Kategorio:Okupaji pri sanesoflego]] [[Kategorio:Manuala terapio]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fizioterapio]] [[Kategorio:Rehabilitala medicino]] [[Kategorio:Rehabilital esquado]] [[Kategorio:Sportala medicino]] [[Kategorio:Sportal edukado ed exercado]]' 1119638 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Profesioni relatant a seneso]] [[Kategorio:Okupaji pri sanesoflego]] [[Kategorio:Manuala terapio]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fizioterapio]] [[Kategorio:Rehabilitala medicino]] [[Kategorio:Rehabilital esquado]] [[Kategorio:Sportala medicino]] [[Kategorio:Sportal edukado ed exercado]] 5bafpkev17mc4sxkh873v9wohhat7ls 0 113971 1119639 2026-05-16T11:40:44Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Close-up Hand holding dumbbell in gym.jpg|right|300px]] '''Fizikala forteso''' esas mezuro di individual esforco do forteso ye [[Korpo (fiziko)|fizikala objekti]]. [[Kategorio:Atletal entrenado]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fizikala korpostando]]' 1119639 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Close-up Hand holding dumbbell in gym.jpg|right|300px]] '''Fizikala forteso''' esas mezuro di individual esforco do forteso ye [[Korpo (fiziko)|fizikala objekti]]. [[Kategorio:Atletal entrenado]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fizikala korpostando]] rosxtb4sntsn2n3d0ph1zlo62a3uhn0 1119640 1119639 2026-05-16T11:41:19Z ThWiki1910 31363 1119640 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Close-up Hand holding dumbbell in gym.jpg|right|300px]] '''Fizikala forteso''' esas mezuro di individual esforco di forteso ye [[Korpo (fiziko)|fizikala objekti]]. [[Kategorio:Atletal entrenado]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Fizikala korpostando]] 3hrjnqa9fw9odif7pcfqkkmz38f0b4x 0 113972 1119641 2026-05-16T11:42:12Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:DumbbellDeadlift.JPG|right|300px]] '''Fortesal entrenado''' esas [[fizikal exercado]] fasonita por plubonigar [[fizikala forteso]]. [[Kategorio:Fortesal entrenado|*]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Kulturismo]] [[Kategorio:Anaerobi-exercado]]' 1119641 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:DumbbellDeadlift.JPG|right|300px]] '''Fortesal entrenado''' esas [[fizikal exercado]] fasonita por plubonigar [[fizikala forteso]]. [[Kategorio:Fortesal entrenado|*]] [[Kategorio:Fizikal exercado]] [[Kategorio:Kulturismo]] [[Kategorio:Anaerobi-exercado]] hfd1k0omcq6g1kcmsror60ukg89lcpd 14 113973 1119643 2026-05-16T11:57:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Tisui]]' 1119643 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Tisui]] 456phhjlewi06l5s5r2bqr31mnquiil