Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 806 1120057 1010801 2026-05-20T10:25:33Z ThWiki1910 31363 1120057 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:World map 2004 CIA large 1.7m whitespace removed.jpg|thumb|320px|Mapo pri reliefo di la Tero.]] [[Arkivo:PtolemyWorldMap.jpg|thumb|left|280px|La mondo, segun [[Claudius Ptolemaeus]].]] '''Geografio''' (de la [[Greka linguo|Greka]] γεωγραφία, ''geographia'', "deskripto di la tero") esas [[cienco|ciencala fako]] qua studias la landi, la traiti, la habitantaro e la fenomeni di la [[Tero]] e di altra planeti. L'unesma persono qua uzis la vorto γεωγραφία esis Eratostenes de Cyrene (276 aK til 194 aK). Geografio esas vasta cienco havanta kom skopo komprenar la Tero e lua homala e naturala komplexesi, ne simple "ube jacas la kozi", ma quale la kozi evolucionis por divenar quin li esas. La quar historiala tradicioni pri geografial inquesti esas: - la spacala analizo di naturala e/o homala fenomeni (to esas: en qua aero li eventas/eventis); - regionala studii (Angle: ''area studies'') pri la kulturo, idiomo e historio di ula specifika regiono o populo, e lua relato kun altra populi o regioni, exemple, tale nomizita Egiptologio; - la studii pri relati inter homi e la regioni ube li habitas; e - tale nomizita [[Cienci di la Tero]]. == Historio == [[Arkivo:Al-Idrisi's world map.JPG|thumb|280px|Mapo dal Araba geografo Al-Idrisi.]] Geografio esas un ek la maxim anciena [[cienco|ciencala faki]], tamen ol havis komplexa developo dum la historio. [[Antiqua Grekia|Greki]] unesmafoye akumulis ed organizis konoci pri la temo, e nomizis ta konoci «geografiala». Dum [[Mezepoko]], la [[kartografio]] developesis multe en [[Europa]]. Pro demandi por posibligar navigado ed explorar nova regioni deskovrita, dum multa tempo kartografio e geografio esis preske sinonimi. [[Arkivo:Mercator_1569.png|thumb|left|320px|Mapo de 1569 segun Mercator-projektajo.]] Preske dum la sama epoko, Chini developis geografiala konoci por kontrolar marfora teritorio di sua imperio, kontre ke [[Arabia|Araba]] kartografo Al-Idrisi developis studii pri [[klimatala zoni]], deskriptita unesmafoye en lua libro "La Gardeni di la Homaro", e historiisto [[Ibn Khaldun]] enrejistris l'unesma studii pri [[demografio]] ed [[ekonomio]]. Tamen la konceptajo "geocentrismala* esis dominacinta dum ca epoko. Segun ca konceptajo developita dal Greko [[Claudius Ptolemaeus]], la [[Tero]] esus la centro dil [[universo]]. Ca konceptajo komencis modifikesar unesme kun la teorio pri "heliocentrismo*", to esas, ke la [[Suno]] esus la centro dil universo, developita da [[Nikolaus Kopernikus]]. Pose, [[Galileo Galilei]] developis l'ideo pri la sfereso di la Tero, e la konceptajo "geocentrismala*" desaparis definitive erste pos tale nomizita "ciencala revoluciono" e la koncepto pri [[gravitado]] da [[Isaac Newton]]. Poke ante, en [[1595]], publikigesis l'[[atlaso]] developita da Flandriano [[Gerardus Mercator]], qua unesmafoye projektis en la surfaco plana di mapo l'imajo di Terala [[sfero]], kun linei paralela sur surfaco plana. Nun ca projekto konocesas kom "projektajo da Mercator". == Faki == [[Arkivo:Atlantic bathymetry.jpg|thumb|280px|Submara reliefo dil [[Atlantiko]]. La studii pri l'oceani apartenas a la fako di la fizikala geografio.]] Geografio ordinare subdividesas en du granda faki: fizikala geografio, e homala geografio. Fizikala geografio studias l'ambiento naturala e lua transformo-procedi, en l'[[atmosfero]], [[hidrosfero]], [[biosfero]] e litosfero. Altralatere, homala geografio studias la populi e lia komunitati, kulturi, ekonomii ed interagadi kun l'ambiento. == Videz anke == * [[Chef-urbi]] dil nacioni dil mondo. {{wikivortaro}} {{Geografiala formi}} {{Cienci}} [[Kategorio:Geografio|*]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] hqyhb0sqw9d5fhjyzwnb5512x4pogre 0 833 1120060 1011371 2026-05-20T10:30:17Z ThWiki1910 31363 1120060 wikitext text/x-wiki {{specala revizo}} '''Historio''' esas la [[cienco]] qua studias pasinta eventi, tradicionale de la homaro. Ol uzas metodi propra de la Homala e Sociala Cienci, ma anke metodi de la cienci di la naturo, facanta multafoye interfacala studii.<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎ |autoro=TUÑÓN DE LARA, Manuel|titulo=Por qué la Historia |publikigita ye=1985|editero=Barcelona : Aula Abierta Salvat| isbn=84-345-7814-X}}</ref> Ca studii apogesas maxim ofte en skribita dokumenti, ma ank en l'arto, teknologio, edc, de pasinta epoki. Ofte on uzas anke interviuvi, arkeologiala trovuri, fotografuri, arto-verki, edc. L'epoko ante l'aparo di skribo-sistemi nomesas [[prehistorio]]. On povas studiar historio de diversa vidopunti, exemple historio sociala, kulturala, ekonomikala, politikala, militala, edc. ==Etimologio == La vorto ''historio'' venas del anciena vorto Greka ''ἱστορία'', qua povas tradukesar kom "inquesto" od "informo", de la verbo ''ἱστορεῖν'' ("inquestar"). De lo naskis la Latina vorto ''historia''. Proto-Indo-Europana vorto esas ''*wid-tor-'' (de la radiko ''*weid-'', "savar, vidar"; * =hipotezala konstrukturo), anke en la Latina vorti kom "ideo" o "visiono", en la Germanala ''wit'', ''wise'' o ''wisdom'', la Sanskrita ''veda'', e la Slava ''videti'' o ''vedati'', en altra lingui di l'Indo-Europana familio. La vorto en Greka antiqua ''ἱστορία'' uzesis da Aristoteles ye lua ''Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι'' ('Historio dil animali'). La termino derivis de ''ἵστωρ'' ('testo, judicianto, saja homo'). On povas trovar diferanta uzi di ''ἵστωρ'' ye Homerala himni, Heraklitos, e.c. ==Divido di la prehistoriala e historiala tempo == {{Revizo}} <center> {| class="wikitable" border="2" cellpadding="1" cellspacing="1" bordercolor="#CD950C" align="center" width="80%" ! colspan=9 bgcolor="#FFFAF0" align="center" style="font-size: 140%;" | [[Prehistorio]] |- ! colspan=6 bgcolor="#FFE7BA" align="center" style="font-size: 120%;" | [[Petroepoko]] ! colspan=3 bgcolor="#FFEC8B" align="center" style="font-size: 120%;"| [[Metaloepoko]] |- ! colspan=3 bgcolor="#FFEC8B" align="center" | [[Paleolitiko|P a l e o l i t i k o]] ! colspan=2 bgcolor="#CDCDB4" align="center" | [[Mesolitiko]] ! rowspan=2 style="font-size: 90%;" bgcolor="#CAFF70" align="center" | [[Neolitiko|N e o- <br>l i t i k o]] | rowspan=2 style="font-size: 90%;" bgcolor="#FFDAB9" align="center" | [[Kuproepoko]] | rowspan=2 style="font-size: 90%;" bgcolor="#C1FFC1" align="center" | [[Bronzoepoko]] | rowspan=2 style="font-size: 90%;" bgcolor="#DCDCDC" align="center" | [[Feroepoko]] |- | style="font-size: 90%;" bgcolor="#C1FFC1" align="center" | [[Frua paleolitiko]] | style="font-size: 90%;" bgcolor="#FAEBD7" align="center" | [[Meza paleolitiko]] | style="font-size: 90%;" bgcolor="#FFDAB9" align="center" | [[Supra paleolitiko]] | style="font-size: 90%;" bgcolor="#EEE8AA" align="center" | [[Epipaleolitiko]] | style="font-size: 90%;" bgcolor="#C1FFC1" align="center" | [[Protoneolitiko]] |} {| class="wikitable" border="2" width="80%" cellpadding="2" cellspacing="2" bordercolor="#CD950C" align="center" |- | colspan="13" style="font-size: 140%;" bgcolor="#FFFAF0" align="center" |'''Historio <small>''(ocidentala)''</small>''' |- | rowspan="3" style="font-size: 120%;" bgcolor="#CDCDB4" align="center" | '''[[Protohistoria]]''' | colspan="2" style="font-size: 120%;" bgcolor="#FFEC8B" align="center" | '''[[Antiqueso]]''' | colspan="3" style="font-size: 120%;" bgcolor="#FFE7BA" align="center" | '''[[Mezepoko]]''' | rowspan="3" bgcolor="#CDCDB4" align="center" | <small>[[15ma yarcento|15ma<br />yarcento]]</small> | rowspan="2" colspan="2" style="font-size: 120%;" bgcolor="#FFEC8B" align="center" | '''[[Moderna ero]]''' | rowspan="3" bgcolor="#CDCDB4" align="center" | <small>[[18ma yarcento|18ma<br />yarcento]]</small> | rowspan="2" colspan="3" style="font-size: 120%;" bgcolor="#FFE7BA" align="center" | '''[[Nun-tempala ero|Nun-tempala<br />ero]]''' |- | rowspan="2" bgcolor="#CAFF70" align="center" | [[Klasika antiqueso]] | rowspan="2" bgcolor="#CDC673" align="center" | [[Posa antiqueso]] | rowspan="2" bgcolor="#CAFF70" align="center" | [[Mezepoko]] | colspan="2" bgcolor="#FFEC8B" align="center" | [[Baja Edad Media]] |- | bgcolor="#FFE7BA" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[Plena Edad Media]] | bgcolor="#CDC673" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[Krizo di la mezepoko]] | bgcolor="#CAFF70" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[16ma yarcento|16ma<br />yarcento]] | bgcolor="#CDC673" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[17ma yarcento|17ma<br />yarcento]] | bgcolor="#CAFF70" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[19ma yarcento|19ma<br />yarcento]] | bgcolor="#CDC673" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[20ma yarcento|20ma<br />yarcento]] | bgcolor="#CDCDB4" align="center" sytle="font-size: .90em" | [[21ma yarcento|21ma<br />yarcento]] |} </center> ==Historio segun regiono == {|class="wikitable" ! Afrika|| Amerika || Azia || Europa |- | [[Historio di Sudafrika|Sudafrika]] | [[Historio di Usa|Usa]]<br>[[Historio di Kanada|Kanada]]<br>[[Historio di Mexikia|Mexikia]]<br>[[Historio di Arjentinia|Arjentinia]]<br>[[Historio di Brazilia|Brazilia]]<br>[[Historio di Chili|Chili]] | [[Historio di Chinia|Chinia]]<br>[[Historio di Japonia|Japonia]]<br>[[Historio di India|India]] | [[Historio di Francia|Francia]]<br>[[Historio di Germania|Germania]]<br>[[Historio di Hispania|Hispania]]<br>[[Historio di Rusia|Rusia]]<br>[[Historio di Italia|Italia]]<br>[[Historio di Unionita Rejio|Unionita Rejio]] |} ==Historio de diversa vidopunti == * [[Kulturala historio]] * [[Religiala historio]] * ... ==Videz anke == * [[Arkeologio]] * [[Paleontologio]] * [[Yarcento|listo di yarcenti]] * [[Deskovristo|Deskovristi]] ==Referi == {{reflist}} {{wikivortaro|historio}} ==Extera ligili == * [http://www.literaturo.ido.li/novahorizonti.pdf Nova horizonti] {{Cienci}} [[Kategorio:Historio|*]] [[Kategorio:Klasika studii]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] hw2z8aurv6rvudcov4e2jsv4ykxiq1f 0 850 1119983 1119756 2026-05-19T16:54:59Z Mistico Dois 28402 1119983 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1945''' (MCMXLV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 945ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 45ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1940a]]. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[20ma di aprilo]] - [[Ligo di la nacioni]] finas existar. * [[25ma di aprilo]] - [[Unionita Nacioni]] fondesas. * [[8ma di mayo]] - [[Duesma mondomilito]] finas en [[Europa]]. * [[26ma di junio]] - La charto dil [[Unionita Nacioni]] aceptesas. * [[16ma di novembro]] - [[UNESCO]] fondesas. === [[Europa]] === * [[5ma di januaro]] - [[Sovietia]] agnoskas nova guvernerio di [[Polonia]]. * [[12ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: Granda atako di [[Sovietia]]n armeo kontre Germana trupi este de [[Europa]]. * [[17ma di januaro]] - Sovietia okupas [[Warszawa]]. * [[20ma di januaro]] - [[Hungaria]] abandonas Duesma mondomilito e signatas armistico. * [[23ma di januaro]] - Duesma mondomilito: Admiralo [[Karl Dönitz]] lansas Operaco Hannibal, por evakuar trupi e Germana civitani de [[Kurlando]]. * [[25ma di januaro]] - Duesma mondomilito: En [[Ardeni]], [[Francia]], la lasta kontre-atako da Germana trupi finas. Germani vinkesas e retretas vers la "Lineo Siegfried". * [[27ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Koncentreyo]] di Auschwitz-Birkenau liberigesas da Sovietiana trupi. [[Arkivo:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|320px|Usana chefo Roosevelt, Sovietiana chefo Stalin e Britaniana chefo Churchill dum la Konfero di Yalta, 1945.]] * [[3ma di februaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]n avioni bombardas [[Berlin]]. * [[4ma di februaro|4ma]] til la [[11ma di februaro]] - [[Winston Churchill]], [[Iosif Vissarionovich Stalin|Iosif Stalin]] e [[Franklin Delano Roosevelt]] partoprenas [[Yalta-konfero]]. La konfero diskutas futuro di [[Germania]]. * [[13ma di februaro|13ma]] til la [[15ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] uzas plu kam 3900 tuni incendiala bombi por bombardar [[Dresden]]<ref>{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20080606085222/http://books.guardian.co.uk/reviews/history/0,6121,1142632,00.html|titulo="Mission accomplished"|editero=The Guardian|idiomo={{en}}}}</ref>. L'atako destruktas 6,5 km² del centro dil urbo, e produktas de {{formatnum:22700}} til {{formatnum:25000}} morti.<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Evans|nomo=Richard J.|titulo= The Third Reich at War, 1939-1945|publikigita ye=2008|editero=Allen Lane|loko=London|edition=Kindle|idiomo={{en}}|citajo=Causalty figures have varied mainly due to false information spread by Nazi German and Soviet propaganda. Some figures from historians include: 18,000+ (but less than 25,000) from Antony Beevor in "The Second World War"; 20,000 from Anthony Roberts in "The Storm of War"; 25,000 from Ian Kershaw in "The End"; 25,000–30,000 from Michael Burleigh in "Moral Combat"; 35,000 from Richard J. Evans in "The Third Reich at War: 1939–1945".}}</ref> * [[13ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Sovietiani okupas [[Budapest]], [[Hungaria]]. * [[4ma di marto]] - [[Finlando]] deklaras milito kontre [[nacional-socialista Germania]]. * [[7ma di marto]] - Duesma mondomilito: En [[Germania]], Usan armeo trairas [[Rheno]]. * [[4ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Westala federiti komencas atako por liberigar [[Nederlando]]. * [[9ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Eventas la lasta granda kombato en nordal [[Italia]]. * [[13ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Reda Armeo]] konquestas [[Wien]]. * [[16ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]] komencas la [[Batalio di Berlin|lasta atako kontre Berlin]]. * [[17ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Brazilia]]na trupi kaptas [[Montese]], en [[Italia]] de la kontrolo di [[nacional-socialista Germania]]. * [[20ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Usa]]na trupi kaptas [[Leipzig]], [[Germania]]. * [[25ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Milito inter [[Finlando]] e [[Naziista Germania]] finas en [[Laponia]]. * 25ma di aprilo - [[Sovietia]]na trupi siejas [[Berlin]] komplete.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dw.de/1945-sovi%C3%A9ticos-fecham-cerco-sobre-berlim/a-310719?maca=bra-uol-all-1387-xml-uol |titulo=1945: Soviéticos fecham cerco sobre Berlim |autoro=Deutsche Welle|idiomo={{pt}}|vidita ye=25ma di aprilo 2015}}</ref> * [[27ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: [[Benito Mussolini]] kaptesas da Italiana partisani en Dongo, [[Lombardia]]. * [[28ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Italia]]na partizani fusilagas [[Benito Mussolini]] e lua amoratino [[Claretta Petacci]], e pozigas la kadavri en [[Milano]] che Piazzale Loreto. * [[29ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Brazilia]]na trupi liberigas urbeto Fornovo di Taro, en [[Italia]]. * 29ma di aprilo - [[Adolf Hitler]] ed [[Eva Braun]] mariajas su en Berlinala kazemato. * 29ma di aprilo - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]na trupi liberigas [[koncentreyo]] di [[Dachau]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dw.de/1945-americanos-libertam-o-campo-de-concentra%C3%A7%C3%A3o-de-dachau/a-800999?maca=bra-uol-all-1387-xml-uol |titulo=1945: Americanos libertam o campo de concentração de Dachau|autoro=DW|idiomo={{pt}}|vidita ye=29ma di aprilo 2015}}</ref> * [[30ma di aprilo]] - [[Adolf Hitler]] e lua spozino [[Eva Braun]] su-ocidas en [[Berlin]]. * [[1ma di mayo]] - [[Joseph Goebbels]] e lua spozino su-ocidas, depos mortigar lia 6 filii. * [[2ma di mayo]] - [[Sovietia|Sovietiana]] trupi okupas [[Berlin]]. Soldati hisas Sovietiana flago en kancelereyo di Reich. * [[2ma di mayo]] - [[Nova-Zelando|Nova-Zelandana]] trupi okupas [[Trieste]], en [[Italia]]. * [[4ma di mayo]] - Duesma mondomilito: Milito finas en nordwestal Europa, kande Germana delegitaro subskribas akto pri paco en [[Lüneburg]]. * [[5ma di mayo]] - Duesma mondomilito: habitantaro di [[Praha]] revoltas kontre [[Nacional-socialista Germania|Nacional-socialista]] okupo. * [[7ma di mayo]] - Germana generalo [[Alfred Jodl]] signatas kapitulaco en [[Reims]], [[Francia]]. Ye la sequanta dio, la [[8ma di mayo]] divenas la ''Dio di la Vinko'', l'oficala dato dil fino di la duesma mondomilito en [[Europa]]. * [[9ma di mayo]] - En [[Norvegia]], [[Vidkun Quisling]] enkarcerigesas. * [[14ma di mayo]] - [[Emil Hácha]], lasta chefo di la marioneto-stato [[Protektorato di Bohemia e Moravia]] kaptesas ed enkarcerigesas en [[Praha]]. * [[23ma di mayo]] - [[Heinrich Himmler]], chefo di Germana [[Gestapo]], [[su-ocido|su-ocidas]]. * [[7ma di junio]] - Rejulo [[Haakon la 7ma di Norvegia]] retroiras de [[London]] a [[Oslo]]. * [[17ma di julio]] til la [[2ma di agosto]] - Eventas [[Potsdam-konfero]], ube [[federiti de la duesma mondomilito]] decidos futuro di [[Germania]]. * [[31ma di julio]] - [[Pierre Laval]], ex-chefministro di [[Francia di Vichy]], kapitulacas en [[Austria]]. * [[15ma di oktobro]] - Akuzita pro stato-trahizo, [[Pierre Laval]], ex-chefministro di [[Francia]], mortigesas. * [[20ma di novembro]] - Komencas [[Judicio di Nürnberg|judicio]] en [[Nürnberg]] kontre 24 importanta figuri de [[nacional-socialista Germania]]. === [[Azia]] === * [[9ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]na trupi desembarkas en [[Luzón]], [[Filipini]]. * [[16ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Usana trupi komencas atakar insulo Corregidor, en [[Filipini]]. [[Arkivo:37mm_Gun_fires_against_cave_positions_at_Iwo_Jima.jpg|thumb|320px|[[Batalio di Iwo Jima]]]] * [[19ma di februaro]] til la [[16ma di marto]] - [[Batalio di Iwo Jima]] dum la [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]] okupas insulo [[Iwo Jima]] e kaptas strategiala [[aeroportuo]]. * [[23ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Turkia]] deklaras milito kontre [[Nacional-socialista Germania]]. * [[3ma di marto]] - Duesma mondomilito: Usana e [[Filipini|Filipinana]] trupi rikonquestas [[Manila]]. * [[9ma di marto|9ma]] til la [[10ma di marto]] - [[Usa]]na [[Boeing B-29 Superfortress]] atakas [[Tokyo]] per incendiala bombi, qui produktas {{formatnum:100000}} morti. * [[17ma di marto]] - Duesma mondomilito: Usan avioni B-29 atakas [[Kobe]] per incendiala bombi, qui produktas 8.000 morti. * [[21ma di marto]] - Duesma mondomilito: Britaniana trupi liberigas urbo [[Mandalay]], en [[Burma]]. * [[1ma di aprilo]] til la [[21ma di junio]] - Duesma mondomilito: Eventas la [[batalio di Okinawa]]. [[Usa]]na trupi desembarkas en [[Okinawa]] e pos feroca kombati, kaptas ol komplete ye la 22ma di junio. * [[7ma di aprilo]] - Duesma mondomilito, batalio di Okinawa: Usan avioni sinkas [[Japonia]]na navo ''Yamato'', la maxim granda milito-navo de la historio. * [[3ma di mayo]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala Federiti]] okupas [[Rangoon]], [[Burma]]. * [[6ma di agosto]] - Unesma [[atomobombo]] faligesas super [[Hiroshima]]. * [[8ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]] deklaras milito kontre [[Japonia]]. * [[9ma di agosto]] - Duesma atomobombo faligesas super [[Nagasaki]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=1945: Atom bomb hits Nagasaki |editero=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/9/newsid_3580000/3580143.stm|vidita ye=26ma di julio 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]] kapitulacas. * [[17ma di agosto]] - [[Sukarno]] deklaras la nedependo di [[Indonezia]], e divenas l'unesma prezidanto di la lando. * [[2ma di septembro]] - [[Japonia]]na generalo [[Tomoyuki Yamashita]] signatas Japoniana kapitulaco. Duesma mondomilito finas en [[Azia]]. * 2ma di septembro - [[Ho Chi Minh]] deklaras [[Vietnam]] nedependanta de [[Francia]]. * [[8ma di septembro]] - Usana trupi okupas sudo di [[Korea]]na peninsulo, kontre ke [[Sovietia]]ni okupas la nordo. * [[12ma di septembro]] - Japoniani formale kapitulacas en [[Singapur]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[16ma di julio]] - Unesma [[atomobombo]] explozigesas en [[Nova-Mexikia]], [[Usa]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[17ma di oktobro]] - En [[Arjentinia]], masiva quanto di personi demandas la liberigo di [[Juan Domingo Perón]]. * [[18ma di oktobro]] - [[Stato-stroko]] en [[Venezuela]] revokas prezidanto [[Isaías Medina Angarita]]. * [[29ma di oktobro]] - [[Brazilia]]na diktatoro [[Getúlio Vargas]] renuncas la prezidanteso. * [[2ma di decembro]] - Eventas libera elekti en [[Brazilia]], e [[Getúlio Vargas]] elektesas senatano. === [[Oceania]] === * [[7ma di septembro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]]na trupi formale kapitulacas ad [[Usa]]ni che [[insulo Wake]]. * [[1ma di novembro]] - [[Australia]] membreskas [[Unionita Nacioni]]. == Naski == [[Arkivo:R._Schrock_2012.jpg|thumb|130px|<small>[[Richard Royce Schrock]]</small>]] * [[4ma di januaro]] - [[Richard Royce Schrock]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio * [[7ma di januaro]] - [[Raila Odinga]], chefa ministro di Kenia * [[10ma di januaro]] - [[Rod Stewart]], Britaniana kantisto * [[29ma di januaro]] - [[Ibrahim Boubacar Keïta]], prezidanto di Mali (m. 2022) * [[6ma di februaro]] - [[Bob Marley]], Jamaikana kantisto e kompozisto di ''reggae'' (m. 1981) * [[8ma di februaro]] - [[Kinza Clodumar]], prezidanto di Nauru (m. 2021) * [[9ma di februaro]] - [[Mia Farrow]], Usan aktorino * 9ma di februaro - [[Yoshinori Ohsumi]], Japoniana biologiisto, Nobel-laureato [[Arkivo:GuentherZ 2013-04-09 0221 Staatsbesuch Fuerst Hans-Adam Liechtenstein+UHBP Heinz Fischer.jpg|thumb|130px|[[Hans Adam la 2ma di Liechtenstein|Hans Adam la 2ma]]]] * [[14ma di februaro]] - Princo [[Hans Adam la 2ma di Liechtenstein]] * [[20ma di februaro]] - [[George Fitzgerald Smoot]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[26ma di februaro]] - [[Namhain Cend-Ayuush]], Mongoliana boxisto * [[28ma di februaro]] - [[Alexei Ivanovich Yekimov|Alexei Yekimov]], Rusa fizikisto, Nobel-laureato pri kemio en 2023 * [[8ma di marto]] - [[Anselm Kiefer]], Germana piktisto * [[10ma di marto]] - [[Ed de Noorlander]], Nederlandan atleto (m. [[2024]]) * [[17ma di marto]] - [[Elis Regina]], Braziliana kantistino (m. 1982) * [[21ma di marto]] - [[Chimidbazarin Damdinsharav]], Mongoliana luktisto * 21ma di marto - [[Henrik Nordbrandt]], Dana poeto * [[22ma di marto]] - [[Jorge Ben Jor]], Braziliana kantisto e kompozisto * [[26ma di marto]] - [[Paul Bérenger]], chefministro di Maurico [[Arkivo:Eric_Clapton_2.jpg|thumb|130px|[[Eric Clapton]]]] * [[30ma di marto]] - [[Eric Clapton]], Britaniana gitaristo * [[14ma di aprilo]] - [[Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi]], chefministro di Samoa * [[20ma di aprilo]] - [[Gregory Olsen]], Usan entraprezisto e "spacala turisto" * [[21ma di aprilo]] - [[Jan Eysselt]], Chekoslovakiana hokeisto e Cheka entrenero (m. 2006) * [[25ma di aprilo]] - [[Björn Ulvaeus]], Sueda kompozisto ([[ABBA]]) * [[26ma di aprilo]] - [[Jorge Antonio Serrano Elías]], prezidanto di Guatemala * [[1ma di mayo]] - [[Rita Coolidge]], Usana kantistino [[Arkivo:Pete_Townshend_(2012).jpg|130px|thumb|<small>[[Pete Townshend]]</small>]] * [[19ma di mayo]] - [[Pete Townshend]], Britaniana kompozistulo e muzikisto ([[The Who]]) * [[20ma di mayo]] - [[Heikki Oja]], Fin astronomo * 20ma di mayo - [[Anton Zeilinger]], Austriana fizikisto, Nobel-laureato * [[24ma di mayo]] - [[Driss Jettou]], chefministro di Maroko * 24ma di mayo - [[Priscilla Presley]], Usan aktorino ed entraprezistino, vidvo di [[Elvis Presley]] * [[28ma di mayo]] - [[John Fogerty]], Usana kantisto * [[31ma di mayo]] - [[Rainer Werner Fassbinder]], Germana filmifisto (m. 1982) * 31ma di mayo - [[Laurent Gbagbo]], prezidanto di Ivora Rivo * [[2ma di junio]] - [[Richard Long]], Britaniana skultisto e fotografisto * [[7ma di junio]] - [[Wolfgang Schüssel]], kancelero di Austria * [[13ma di junio]] - [[Tillman Thomas]], chefministro di Grenada * [[15ma di junio]] - [[Amos Sawyer]], provizora prezidanto di Liberia (m. 2022) * [[17ma di junio]] - [[Art Bell]], Usana radio-hosto (m. 2018) * 17ma di junio - [[Eddy Merckx]], Belga biciklisto * 17ma di junio - [[Ken Livingstone]], Britaniana politikisto [[Arkivo:Remise_du_Prix_Sakharov_à_Aung_San_Suu_Kyi_Strasbourg_22_octobre_2013-18.jpg|thumb|130px|[[Aung San Suu Kyi]]]] * [[19ma di junio]] - [[Aung San Suu Kyi]], poetino di Myanmar, Nobel-laureato pri paco * 19ma di junio - [[Radovan Karadžić]], Serba politikisto * [[20ma di junio]] - [[Gombin Zorig]], Mongoliana boxisto * [[23ma di junio]] - [[John Garang]], prezidanto di Sud-Sudan (m. 2005) * [[25ma di junio]] - [[Carly Simon]], Usana kantistino * [[28ma di junio]] - [[Raul Seixas]], Braziliana kantisto e kompozisto (m. 1989) * [[29ma di junio]] - [[Chandrika Kumaratunga]], chefa ministrino di Sri-Lanka * [[1ma di julio]] - [[Debbie Harry]], Usana kantistino * 1ma di julio - [[Baghdadi Mahmudi]], chefa ministro di Libia * [[7ma di julio]] - [[Moncef Marzouki]], prezidanto di Tunizia * [[15ma di julio]] - [[David Arthur Granger]], prezidanto di Guyana * [[19ma di julio]] - [[Richard Henderson]], Brita molekulala biologiisto, Nobel-laureato pri kemio * 19ma di julio - [[Juan Villafuerte]], Equadorana piktisto (m. 1977) [[Arkivo:Panagiotis_Pikrammenos.jpg|thumb|130px|[[Panagiotis Pikrammenos]]]] * [[26ma di julio]] - [[Panagiotis Pikrammenos]], chefministro di Grekia<ref>{{Extera ligilo|titulo=Council of State |editero=Ste.gr |publikigita ye=9ma di mayo 2007|url=https://web.archive.org/web/20120501142205/http://www.ste.gr/FL/main_en.htm}}</ref> * [[27ma di julio]] - [[Tazio Carlevaro]], Suisa psikiatriisto * [[30ma di julio]] - [[Patrick Modiano]], Franca skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo * [[1ma di agosto]] - [[Douglas Dean Osheroff]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[8ma di agosto]] - [[Richard Farda]], Chekoslovakiana hokeisto e entrenero * [[9ma di agosto]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (m. 2026) * [[9ma di agosto]] - [[Tom O'Carroll]], Britaniana jurnalisto * [[14ma di agosto]] - [[Steve Martin]], Usana komediisto ed aktoro * 14ma di agosto - [[Wim Wenders]], Germana filmifisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/film-and-television-biographies/wim-wenders |titulo=Wim Wenders{{!}}Encyclopedia.com|editero=Encyclopedia.com|vidita ye= 26ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di agosto]] - [[Alain Juppé]], chefministro di Francia * [[23ma di agosto]] - [[Rita Pavone]], Italiana kantistino ed aktorino<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.italiacanora.net/t1307-rita-pavone-biografia|titulo=RITA PAVONE - BIOGRAFIA|editero=Italia Canora|vidita ye= 28ma di junio 2020|idiomo={{it}}}}</ref> * [[24ma di agosto]] - [[Marsha P. Johnson]], Afrikan-usana transexual aktivisto e sexuala laboristo (m. 1992) * [[3ma di septembro]] - [[Asko Sarkola]], Finlandan aktoro * [[6ma di septembro]] - [[Victor Ramahatra]], chefministro di Madagaskar [[Arkivo:14-01-10-tbh-241-franz-beckenbauer.jpg|thumb|130px|<small>[[Franz Beckenbauer]]</small>]] * [[11ma di septembro]] - [[Franz Beckenbauer]], Germana futbalisto ed entrenisto di futbalo * [[12ma di septembro]] - [[Richard Thaler]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[26ma di septembro]] - [[Gal Costa]], Braziliana kantistino (m. 2022) * 26ma di septembro - [[Bryan Ferry]], Angla muzikisto, kompozisto e kantisto ([[Roxy Music]]) * [[30ma di septembro]] - [[Ehud Olmert]], chefministro di Israel * [[1ma di oktobro]] - [[Haris Silajdžić]], prezidanto di Bosnia e Herzegovina * 1ma di oktobro - [[Ram Nath Kovind]], prezidanto di India * [[2ma di oktobro]] - [[Don McClean]], Usana kansonifisto e kantisto * [[13ma di oktobro]] - [[Dési Bouterse]], prezidanto di Surinam * [[18ma di oktobro]] - [[Huell Howser]], Usana komediisto (m. 2013) [[Arkivo:Angus_Deaton_0244.jpg|thumb|130px|[[Angus Deaton]]]] * [[19ma di oktobro]] - [[Angus Deaton]], Britanian-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[19ma di oktobro]] - [[Divine]], Usana aktoro e kantisto (m. [[1988]]) * [[27ma di oktobro]] - [[Luís Inácio Lula da Silva]], prezidanto di Brazilia * [[3ma di novembro]] - [[Gerd Müller]], Germana futbalisto (m. 2021) * [[8ma di novembro]] - [[Abdelaziz Belkhadem]], chefministro di Aljeria * 8ma di novembro - [[Buyangiyn Ganbat]], Mongoliana boxisto * [[10ma di novembro]] - [[Thongloun Sisoulith]], chefministro di Laos * [[11ma di novembro]] - [[Daniel Ortega]], prezidanto di Nikaragua * [[12ma di novembro]] - [[Neil Young]], Kanadana muzikisto, kantisto e kompozisto * [[15ma di novembro]] - [[Anni-Frid Lyngstad]], Norvegiana kantistino ([[ABBA]]) * [[17ma di novembro]] - [[Abdelmadjid Tebboune]], prezidanto di Aljeria [[Arkivo:Politics of Sri Lanka (23875333354).jpg|thumb|130px|<small>[[Mahinda Rajapaksa]]</small>]] * [[18ma di novembro]] - [[Mahinda Rajapaksa]], chefa ministro di Sri-Lanka * [[21ma di novembro]] - [[Goldie Hawn]], Usan aktorino * [[27ma di novembro]] - [[James Avery]], Usana televizion-aktoro (m. 2013) * [[30ma di novembro]] - [[Roger Glover]], Britaniana muzikisto ([[Deep Purple]]) [[Arkivo:Moshe Katsav (00310100).jpg|thumb|130px|[[Moshe Katsav]]]] * [[5ma di decembro]] - [[Moshe Katsav]], prezidanto di Israel * [[10ma di decembro]] - [[Andrzej Łuczeńczyk]], Polona skriptisto (m. 1991) * [[9ma di decembro]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (m. 2026) * [[11ma di decembro]] - [[Jarno Saarinen]], Finlandana motorciklisto (m. 1973) * [[21ma di decembro]] - [[Nyamdashiyn Batsüren]], Mongoliana boxisto * [[24ma di decembro]] - [[Lemmy Kilmister]], Britaniana rock-muzikisto e kantisto ([[Motörhead]]) (m. 2015) * [[28ma di decembro]] - Rejulo [[Birendra di Nepal]] (m. 2001) * [[Khaleda Zia]], chefministrino di Bangladesh == Morti == * [[4ma di januaro]] - [[Ricardo Jiménez Oreamuno]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1859) * [[9ma di januaro]] - [[Jüri Uluots]], chefministro di Estonia (n. 1890) * [[10ma di januaro]] - [[Pēteris Juraševskis]], chefministro di Latvia (n. 1872) * [[1ma di februaro]] - [[Bogdan Filov]], chefministro di Bulgaria (n. 1883) * [[6ma di februaro]] - [[Robert Brasillach]], Franca skriptisto (mortigita) (n. 1909) [[Arkivo:Jose_Maria_Moncada_1910.jpg|thumb|130px|[[José María Moncada Tapia]]]] * [[23ma di februaro]] - [[José María Moncada Tapia]], prezidanto di Nikaragua (n. 1870) * [[25ma di februaro]] - [[Mário de Andrade]], Braziliana skriptisto (n. 1883) * [[februaro]] o [[marto]] - [[Anne Frank]], Juda puerino, viktimo dil [[holokausto]] (n. 1929) * [[2ma di marto]] - [[Emily Carr]], Kanadana piktisto (n. 1871) * [[26ma di marto]] - [[David Lloyd George]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1863) * [[31ma di marto]] - [[Hans Fischer]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1881) * [[2ma di aprilo]] – [[Leon Feldhendler]], Polona kunorganizanto di amasal eskapo de externeyo Sobibor (n. 1910) * [[9ma di aprilo]] - [[Dietrich Bonhoeffer]], Germana pastoro e teologiisto, qua opozis su a Naziista rejimo (n. 1906) * [[12ma di aprilo]] - [[Franklin Delano Roosevelt]], prezidanto di Usa (n. 1882) * [[21ma di aprilo]] - [[Walter Model]], Germana militisto (n. 1891) * [[26ma di aprilo]] - [[Pavlo Petrovich Skoropadskiy|Pavlo Skoropadskiy]], prezidanto di Popul-Republiko Ukraina (n. 1873) * [[28ma di aprilo]] - [[Benito Mussolini]], diktatoro di Italia (n. 1883) * 28ma di aprilo - [[Clara Petacci]], amorantino di [[Benito Mussolini]], mortigita dal Italiana partizani (n. 1912) * [[29ma di aprilo]] - [[Andrés de Santa María]], Kolumbiana piktisto (n. 1860) [[Arkivo:Hitler, 1944 (first version).jpg|thumb|130px|[[Adolf Hitler]]]] * [[30ma di aprilo]] - [[Adolf Hitler]], kancelero di Germania (su-ocido) (n. 1889) * 30ma di aprilo - [[Eva Braun]], spozino di Adolf Hitler (suocido) (n. 1912) * [[aprilo]] - [[Josef Čapek]], Cheka piktisto e poeto (n. 1887) * [[1ma di mayo]] - [[Joseph Goebbels]], ministro pri propagando di Adolf Hitler ([[su-ocido]]) (n. 1897) * [[2ma di mayo]] - [[Martin Bormann]], Germana nacional-socialisto (n. 1900) * 2ma di mayo - [[Ludwig Stumpfegger]], mediko, chefo di SS (n. 1910) * [[5ma di mayo]] - [[Tytus Czyżewski]], Polona piktisto (n. 1880) * [[14ma di mayo]] - [[Heber J. Grant]], prezidanto di l'Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1856) * 14ma di mayo - [[Per Ahlberg]], Sueda Esperantisto, Idisto e Novialisto (n. 1864) * [[23ma di mayo]] - [[Heinrich Himmler]], chefo di [[Gestapo]] (su-ocido) (n. 1900) * [[25ma di mayo]] - [[Rafael Estrella Ureña]], prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1889) * [[15ma di junio]] - [[Carl Gustaf Ekman]], chefministro di Suedia (n. 1872) * 15ma di junio - [[Nikola Avramov]], Bulgara piktisto (n. 1897) [[Arkivo:Emil Hácha 10.jpg|thumb|130px|[[Emil Hácha]]]] * [[22ma di junio]] - [[Jambıl Jabaýulı]], Kazakstanana kantisto (n. 1846) * [[27ma di junio]] - [[Emil Hácha]], prezidanto di Chekoslovakia (n. 1872) * [[29ma di junio]] - [[Albert Henry Krehbiel]], Usana piktisto (n. 1873) * [[5ma di julio]] - [[John Curtin]], chefministro di Australia (n. 1885) * [[20ma di julio]] - [[Paul Valéry]], Franca skriptisto (n. 1871) * [[2ma di agosto]] - [[Pietro Mascagni]], Italiana kompozisto (n. 1863) * [[18ma di agosto]] - [[Subhas Chandra Bose]], Bengalan-Indiana politikisto (n. 1897) * [[26ma di agosto]] - [[Jānis Čakste]], Latviana politikisto (n. 1872) * [[15ma di septembro]] - [[André Tardieu]], chefministro di Francia (n. 1876) * [[20ma di septembro]] - [[Augusto Tasso Fragoso]], militisto e prezidanto di Brazilia (n. 1869) * [[26ma di septembro]] - [[Béla Bartók]], Hungara kompozisto (n. 1881)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Bela-Bartok |titulo=Béla Bártok{{!}} Hungarian composer|editero=Britannica.com |vidita ye=10ma di novembro 2018}}</ref> * [[15ma di oktobro]] - [[Pierre Laval]], ex-chefministro di Francia di Vichy, mortigita (n. 1883) * [[19ma di oktobro]] - [[Plutarco Elías Calles]], prezidanto di Mexikia (n. 1877) * 19ma di oktobro - [[Newell Convers Wyeth]], Usana piktisto ed ilustristo (n. 1882) * [[31ma di oktobro]] - [[Wincenty Witos]], chefministro di Polonia (n. 1874)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/event/Russo-Polish-War-1919-1920|titulo=Wincenty Witos|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> * 31ma di oktobro - [[Ignacio Zuloaga]], Hispana piktisto (n. 1870) * [[20ma di novembro]] - [[Francis William Aston]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1877) * [[4ma di decembro]] - [[Thomas Hunt Morgan]], Usana genetikisto e biologiisto, Nobel-laureato (n. 1866) * [[9ma di decembro]] - [[Yun Chi-ho]], Sud-Koreana politikisto (n. 1864) * [[16ma di decembro]] [[Fumimaro Konoe]], chefministro di Japonia (n. 1891) * [[21ma di decembro]] - [[George S. Patton]], Usana generalo (n. 1885) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Wolfgang Pauli]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Artturi Ilmari Virtanen]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Alexander Fleming]], [[Ernst Boris Chain]], [[Howard Walter Florey]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Gabriela Mistral]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Cordell Hull]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] 7bl36z1ht4eaonk41274jmq715kmpbe 0 1047 1119995 1095216 2026-05-19T19:34:45Z Mistico Dois 28402 1119995 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1934''' (MCMXXXIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 934ma yaro di la duesma yarmilo, la 34ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1930a]]. ==Eventi == ===[[Europa]] === * [[17ma di februaro]] - Rejulo [[Albert la 1ma di Belgia]] mortas en acidento dum [[montoacensado|montoacenso]] en Marche-les-Dames, [[Namur]]. * [[23ma di februaro]] - [[Léopold la 3ma di Belgia|Léopold la 3ma]] divenas rejulo di [[Belgia]]. * [[13ma di junio]] - [[Adolf Hitler]] renkontras [[Benito Mussolini]] en [[Venezia]], [[Italia]]. * [[2ma di agosto]] - Pos la morto di [[Paul von Hindenburg]], [[Adolf Hitler]] divenas chefo di Germania. * Autonoma republiko [[Chechenia-Ingushia]] fondesas en [[Soviet-Uniono]]. ===[[Azia]] === * [[Republiko Chinia (1912-1949)|Chiniana]] komunisti departas a [[longa marcho]] duktata da [[Mao Zedong]] e [[Zhu Den]]. * Oleotubo di Britaniani apertesas de [[Kirkuk]] ([[Irak]]) a [[Tripoli]] ([[Siria]]). ===[[Afrika]] === * Eventas [[famino]] en [[Etiopia]], til 1935. ===[[Nord-Amerika]] === * [[16ma di mayo]] - Komencas generala [[striko]] en [[Minneapolis]], [[Minnesota]]. * [[11ma di agosto]] - [[Karcero di Alcatraz]] apertesas en [[Usa]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[16ma di julio]] - [[Brazilia]] adoptas nova [[konstituco]], ed unesmafoye en lua historio [[muliero|mulieri]] darfas votar. * [[27ma di novembro]] - [[Daniel Salamanca Urey]] revokesas de la povo en [[Bolivia]]. ==Naski == * [[4ma di januaro]] - [[Rudolf Schuster]], prezidanto di Slovakia * [[5ma di januaro]] - [[Antoni Pitxot]], Kataluniana piktisto (m. 2015) [[Arkivo:Tassos_Papadopoulos.jpg|thumb|130px|<small>[[Tassos Papadopoulos]]</small>]] * [[7ma di januaro]] - [[Tassos Papadopoulos]], prezidanto di Chipro (m. 2008) * [[10ma di januaro]] - [[Leonid Makarovich Kravchuk|Leonid Kravchuk]], prezidanto di Ukraina (m. 2022) * [[11ma di januaro]] - [[Jean Chrétien]], chefministro di Kanada * [[18ma di januaro]] - [[Hendrick Chin A Sen]], prezidanto di Surinam (m. 1999) * 18ma di januaro - [[Mudar Badran]], chefministro di Jordania (m. 2023) * [[27ma di januaro]] - [[Édith Cresson]], chefministrino di Francia<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Edith-Cresson|titulo=Edith Cresson{{!}}premier of France|editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=10ma di aprilo 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di februaro]] - [[Edward Fenech Adami]], prezidanto e chefministro di Malta * [[11ma di februaro]] - [[Maryse Condé]], Guadelupana-Franca skriptisto (m. 2024) * [[13ma di februaro]] - [[George Segal]], Usan aktoro (m. 2021) * [[15ma di februaro]] - [[Niklaus Wirth]], Suisa ciencisto di komputero, kreinto di komputero-linguo ''Pascal'' (m. 2024) * 15ma di februaro - [[Akbar Hashemi Rafsanjani]], prezidanto di Iran (m. 2017) * [[22ma di februaro]] - [[Mahbub ul Haq]], Pakistanan ekonomikisto (m. 1998) [[Arkivo:Bettino_Craxi.JPG|thumb|130px|[[Bettino Craxi]]]] * [[24ma di februaro]] - [[Bettino Craxi]], chefministro di Italia (m. 2000) * 24ma di februaro - [[Bingu wa Mutharika]], prezidanto di Malawi (m. 2012) * [[27ma di februaro]] - [[Ralph Nader]], Usan advokato ed aktivisto * [[5ma di marto]] - [[Daniel Kahneman]], Israelan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[9ma di marto]] - [[Yuri Alexeyevich Gagarin|Yuri Gagarin]], Sovietian astronauto (m. 1968) * [[14ma di marto]] - [[Eugene Cernan]], Usan astronauto (m. 2017) * [[21ma di marto]] - [[Mohamed Ennaceur]], provizora prezidanto di Tunizia * [[31 di marto]] - [[Richard Chamberlain]], Usan aktoro e kantisto (m. 2025) * 31ma di marto - [[Carlo Rubbia]], Itala fizikisto, Nobel-laureato * [[5ma di aprilo]] - [[Roman Herzog]], prezidanto di Germania (m. 2017) * [[12ma di aprilo]] - [[Richard Thorpe McLean]], Usana piktisto (m. 2014) * [[14ma di aprilo]] - [[Fredric Jameson]], Usana literaturala kritikisto, filozofo e politikala teoriisto (m. 2024) * [[24ma di aprilo]] - [[Shirley MacLaine]], Usan aktorino * 24ma di aprilo - [[Ahmed Rushdi]], Pakistana kantisto (m. 1983) * [[29ma di aprilo]] - [[Pedro Verona Rodrigues Pires]], prezidanto di Kabo Verda<ref>{{Extera ligilo|titulo=BIOGRAFIA DO COMANDANTE PEDRO PIRES EX-PRESIDENTE DA REPÚBLICA DE CABO VERDE|url=http://www.unicv.edu.cv/images/Biografia_do_Comandante_Pedro_Pires.pdf?nglnohdjmglfknoh|vidita ye=10ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Arkivo:Frankie_Valli_2013.jpg|thumb|130px|[[Frankie Valli]]]] * [[30ma di aprilo]] - [[Anatoli Avraamovich Bihovski|Anatoli Bihovski]], Rusa shakoludistulo * [[1ma di mayo]] - [[Tüvdiyn Cerendondov]], Mongoliana sport-pafisto (m. 2018) * [[3ma di mayo]] - [[Frankie Valli]], Usana kantisto * [[5ma di mayo]] - [[Henri Konan Bédié]], prezidanto di Ivora Rivo (m. 2023) * [[21ma di mayo]] - [[Bengt Ingemar Samuelsson]], Sueda biokemiisto, Nobel-laureato (m. 2024) * [[23ma di mayo]] - [[Robert Moog]], Usan inventisto (m. 2005) * [[30ma di mayo]] - [[Alexei Arhipovich Leonov|Alexei Leonov]], Sovietian astronauto (m. 2019) * [[6ma di junio]] - Rejulo [[Albert la 2ma di Belgia]] * [[7ma di junio]] - [[Koloa Talake]], chefministro di Tuvalu (m. 2008) [[Arkivo:William_sharpe_2007.jpg|thumb|130px|[[William Forsyth Sharpe|William F. Sharpe]]]] * [[16ma di junio]] - [[William Forsyth Sharpe]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[19ma di junio]] - [[Désiré Rakotoarijaona]], chefministro di Madagaskar * [[1ma di julio]] - [[Sydney Pollack]], Usana filmifisto (m. 2008) * [[11ma di julio]] - [[Giorgio Armani]], Italiana modisto * [[13ma di julio]] - [[Wole Soyinka]], Nigeriana skriptisto, Nobel-laureato * [[19ma di julio]] - [[Francisco de Sá Carneiro]], chefministro di Portugal (m. 1980) * [[27ma di julio]] - [[Marty Feldman]], Britaniana cinem-aktoro e komediisto (m. 1982) * [[28ma di julio]] - [[Bud Luckey]], Usan artisto (m. 2018) * [[1ma di agosto]] - [[Oskar Negt]], Germana filozofo e sociala teoriisto (m. 2024) * [[3ma di agosto]] - [[Jonas Savimbi]], Angolana militisto, chefo di UNITA (m. 2002) [[Arkivo:Guarnieri.jpg|thumb|130px|[[Gianfrancesco Guarnieri]]]] * [[6ma di agosto]] - [[Gianfrancesco Guarnieri]], Brazilian aktoro (m. 2006) * 6ma di agosto - [[Cláudio Hummes]], Braziliana kardinalo di Katolik eklezio (m. 2022) * [[16ma di agosto]] - [[Pierre Richard]], Franca cinem-aktoro * [[21ma di agosto]] - [[John Lewis Hall]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[4ma di septembro]] - [[Clive Granger]], Walsan ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 2009) * 4ma di septembro - [[Zaid ibn Shaker]], chefministro di Jordania (m. 2002) * [[5ma di septembro]] - [[Ricardo de la Espriella]], prezidanto di Panama * [[6ma di septembro]] - [[Charles Billich]], Kroata piktisto * [[7ma di septembro]] - [[Omar Karami]], chefministro di Libano (m. 2015) * [[9ma di septembro]] - [[Stanley G. Payne]], Usana historiisto * [[14ma di septembro]] - [[Kate Millett]], Usana feministo ed aktivisto (m. 2017) * [[19ma di septembro]] - [[Brian Epstein]], entraprezisto di bando ''[[The Beatles]]'' (m. 1967) [[Arkivo:Sophia_Loren_-_1959.jpg|thumb|130px|[[Sophia Loren]]]] * [[20ma di septembro]] - [[Sophia Loren]], Italian aktorino<ref>{{Extera ligilo|url=https://biografieonline.it/biografia-sophia-loren|titulo=Biografia di Sophia Loren|editero=Biografieonline|vidita ye=28ma di oktobro 2018|idiomo={{it}}}}</ref> * [[21ma di septembro]] - [[Leonard Cohen]], Kanadana kantisto, kompozisto, muzikisto e poeto (m. 2016) * 21ma di septembro - [[David James Thouless]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (m. 2019) * [[22ma di septembro]] - [[Timoci Bavadra]], prezidanto di Fiji (m. 1989) * [[23ma di septembro]] - [[Per Olov Enquist]], Sueda skriptisto e jurnalisto<ref>{{Extera ligilo|titulo=Per-Olov Enquist |editero=Encyclopaedia Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Per-Olov-Enquist|vidita ye=28ma di oktobro 2018}}</ref> (m. 2020) * [[27ma di septembro]] - [[Wilford Brimley]], Usan aktoro (m. 2020) * [[28ma di septembro]] - [[Brigitte Bardot]], Franca aktorino * [[29ma di septembro]] - [[Mihaly Csikszentmihalyi]], Hungara-Usana psikologiisto (m. 2021) * [[5ma di oktobro]] - [[Richard Schmid]], Usana piktisto (m. 2021) [[Arkivo:Nana_Mouskouri_1966.jpg|thumb|130px|[[Nana Mouskouri]]]] * [[13ma di oktobro]] - [[Nana Mouskouri]], Greka kantistino * [[25ma di oktobro]] - [[Luvsandorjiyn Sandagdorj]], Mongoliana futbalisto * [[5ma di novembro]] - [[Simon Achidi Achu]], chefministro di Kamerun (m. 2021) * [[9ma di novembro]] - [[Carl Sagan]], Usan astronomo (m. 1996) * 9ma di novembro - [[Ingvar Carlsson]], chefministro di Suedia * 9ma di novembro - [[Tengiz Sigua]], chefministro di Gruzia (m. 2020) * [[12ma di novembro]] - [[Leonid Zaharovich Shtein|Leonid Shtein]], Ukrainana shakoludisto (m. 1973) * [[13ma di novembro]] - [[Garry Marshall]], Usana komediisto e cinem-aktoro (m. 2016) * [[14ma di novembro]] - [[Leszek Sobocki]], Polona piktisto * [[20ma di novembro]] - [[Lev Abramovich Polugayevski|Lev Polugayevski]], Rusa shakoludisto (m. 1995) * [[29ma di novembro]] - [[Nicéphore Soglo]], prezidanto di Benin * 29ma di novembro - [[Andrej Jemec]], Sloveniana piktisto * [[30ma di novembro]] - [[Lansana Conté]], prezidanto di Guinea (m. 2008) [[Arkivo:Billy_Paul_Concert_Tunis_Avril_2006.jpg|thumb|130px|[[Billy Paul]]]] * [[1ma di decembro]] - [[Billy Paul]], Usana kantisto (m. 2016) * [[5ma di decembro]] - [[Joan Didion]], Usana skriptisto e jurnalisto (m. 2021) * 5ma di decembro - [[Lee Han-dong]], chefministro di Sud-Korea (m. 2021) * [[9ma di decembro]] - [[Junior Wells]], Usana muzikisto (m. 1998) * [[10ma di decembro]] - [[Howard Martin Temin]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (m. 1994) * [[12ma di decembro]] - [[Miguel de la Madrid Hurtado]], prezidanto di Mexikia (m. 2012)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Biografía de Miguel de la Madrid Hurtdo|editero=Buscabiografías|url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/5826/Miguel%20de%20la%20Madrid%20Hurtado|vidita ye=24ma di julio 2020|idiomo={{es}}}}</ref> * 12ma di decembro - [[Hilla Limann]], prezidanto di Ghana (m. 1998) * [[15ma di decembro]] - [[Abdullahi Yusuf Ahmed]], prezidanto di Somalia (m. 2012) * 15ma di decembro - [[Yvonne Jacquette]], Usana piktistino (m. 2023) * [[19ma di decembro]] - [[Pratibha Patil]], prezidantino di India * [[24ma di decembro]] - [[Stjepan Mesić]], prezidanto di Kroatia * [[26ma di decembro]] - [[Matt Zimmerman]], Kanadana voco-aktoro (m. 2022) * [[28ma di decembro]] - [[Maggie Smith]], Britanian aktorino (m. 2024) * [[Abdel Rahman Swar al-Dahab]], prezidanto di Sudan (m. 2018) * [[Raymond Saunders]], Usana piktisto ==Morti == * [[13ma di januaro]] - [[Cassius Marcellus Coolidge]], Usana piktisto (n. 1844) [[Arkivo:Fritz_Haber.png|thumb|130px|[[Fritz Haber]]]] * [[29ma di januaro]] - [[Fritz Haber]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1868) * [[9ma di februaro]] - [[Claudio Williman]], prezidanto di Uruguay (n. 1861) * [[17ma di februaro]] - Rejulo [[Albert la 1ma di Belgia]] (n. 1875) * 17ma di februaro - [[Siegbert Tarrasch]], Germaniana shakoludisto (n. 1862) * [[14ma di marto]] - [[João do Canto e Castro]], chefministro di Portugal (n. 1862) * [[16ma di marto]] - [[Rafael López Gutiérrez]], prezidanto di Equador (n. 1854) * [[6ma di aprilo]] - [[Ismael Nery]], Braziliana piktistulo (n. 1900) * [[11ma di aprilo]] - [[John Maler Collier]], Angla piktisto (n. 1850) * [[24ma di aprilo]] - [[Leopold Gottlieb]], Polona piktisto (n. 1883) * [[25ma di mayo]] - [[Gustav Holst]], Britaniana kompozisto (n. 1874) * [[30ma di mayo]] - [[Heihachiro Togo]], Japonian admiralo (n. 1847) * [[10ma di junio]] - [[Frederick Delius]], Britaniana kompozisto (n. 1862) * [[26ma di junio]] - [[Arturs Alberings]], chefministro di Latvia (n. 1876) * [[30ma di junio]] - [[Kurt von Schleicher]], kancelero di Germania (n. 1882) [[Arkivo:Marie-Curie-Nobel-portrait-600.jpg|thumb|130px|[[Marie Curie]]]] * [[4ma di julio]] - [[Marie Curie]], Polona-Franciana ciencistino, Nobel-laureato pri Kemio e pri Fiziko (n. 1867) * [[25ma di julio]] - [[Engelbert Dollfuss]], kancelero di Austria (n. 1892) * 25ma di julio - [[Nestor Ivanovich Magno]], Ukrainan anarkiisto (n. 1888) * [[2ma di agosto]] - [[Paul von Hindenburg]], generalo, prezidanto di Germania (n. 1847) * [[16ma di agosto]] - [[Andrés Héctor Carvallo]], prezidanto di Paraguay (n. 1862) * [[7ma di oktobro]] - [[Isaac Israëls]], Nederlandana pitkisto (n. 1865) * [[9ma di oktobro]] - [[Louis Barthou]], chefministro di Francia (n. 1862) * [[15ma di oktobro]] - [[Raymond Poincaré]], prezidanto di Francia (n. 1860) * [[17ma di oktobro]] - [[Santiago Ramón y Cajal]], Hispana histologiisto e neurociencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1852) * [[18ma di oktobro]] - [[Emiliano González Navero]], prezidanto di Paraguay (n. 1861) [[Arkivo:Lauri_Ingman.jpg|thumb|130px|[[Lauri Ingman]]]] * [[25ma di oktobro]] - [[Lauri Ingman]], chefministro di Finlando (n. 1868) * [[7ma di novembro]] - [[Juan Bautista Quirós Segura]], prezidanto di Kosta-Rika (n. 1853) * [[8ma di novembro]] - [[Carlos Chagas]], Braziliana mediko (n. 1879) * [[20ma di novembro]] - [[Joel Lehtonen]], Finlandana skriptisto (n. 1881) * [[24ma di novembro]] - [[Mihailo Serhiyovich Hrushevskiy|Mihailo Hrushevskiy]], prezidanto di Popul-Republiko Ukraina (n. 1866) * [[1ma di decembro]] - [[Sergei Mironovich Kirov|Sergei Kirov]], Sovietiana politikisto (n. 1886) * [[20ma di decembro]] - [[Nikolay Yaklovlevich Marr]], Rusa linguisto (n. 1865) ==Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: ne premiizita *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Harold Clayton Urey]] *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[George Hoyt Whipple]], [[George Richards Minot]], [[William Parry Murphy]] *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Luigi Pirandello]] *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Arthur Henderson]] ==Referi == {{Reflist}} [[Kategorio:Yari 1930a]] icniye7pal5nxqmek8u4v9ef8yzfadu 0 1757 1119992 1111098 2026-05-19T19:31:26Z Mistico Dois 28402 1119992 wikitext text/x-wiki {{Februaro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''3ma di februaro''' esas la 34ma [[dio]] di la yaro segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 331 dii til la fino di la yaro (332 en [[bisextila yaro|bisextila yari]]). ---- == Dio == == Eventi == * [[313]] - Per tale nomizita [[Edikto de Milano]], imperiestro [[Konstantinus la 1ma]] e kun-imperiestro [[Licinius]] proklamas religiala libereso en tota imperio. * [[1536]] - [[Pedro de Mendoza]] fondas [[Buenos Aires]] unesmafoye. * [[1549]] - [[Burma]]ni vinkas milito kontre [[Siam]] pos mortigar rejino Suriyothai de Ayutthaya dum batalio. * [[1703]] - [[Ter-tremo]] frapas urbo [[L'Aquila]], [[Italia]], e produktas 3.000 morti. * [[1802]] - L'unesma grupo di Franca soldati desembarkas en Cap François, la nuna [[Cap-Haïtien]], probante revokar [[Toussaint Louverture]], ex-sklavo, qua proklamabis su dumviva guvernisto dil insulo. * [[1807]] - [[Anglia|Angli]] invadas [[Montevideo]]. * [[1813]] - [[José de San Martín]] vinkas [[Hispana imperio|Hispani]] en la batalio di San Lorenzo. * [[1911]] - Eventas l'unesma expozuro di [[aviacilo|aviacili]] en [[Helsinki]], [[Finlando]]. * [[1919]] - [[Sovietia]] okupas [[Ukraina]]. * [[1933]] - Finas [[interna milito]] en [[Nikaragua]]. * [[1945]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]]n avioni bombardas [[Berlin]]. * [[1954]] - [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio|Elizabeth la 2ma]] divenas l'unesma monarko en l'ofico qua vizitas [[Australia]]. * [[1959]] - Aviono transportanta muzikisti Charles Hardin Holley, alias [[Buddy Holly]], Richard Steven Valenzuela, alias [[Ritchie Valens]] e Jiles Perry Richardson Jr., alias [[The Big Bopper]], falas en [[Iowa]], [[Usa]], e la 3 mortas. * [[1966]] - Sovietiana [[kosmonavo]] ''[[Luna 9]]'' venas sur [[Luno]]. * [[1974]] - [[Alexandr Isayevich Soljenicin|Alexandr Soljenicin]] proskriptesas ek [[Sovietia]]. * [[1998]] - Pilotisto di [[Usa]]n aer-armeo acidentale kolizionas sua aviono kontre metal-filego di acensilo por skiageri en Cavalese, [[Italia]], ruptante ol. L'acidento rezultas 20 morti. * [[2001]] - Boxisto [[Konstantin Borisovich Czyu|Konstantin Czyu]] divenas championo dil [[World Boxing Association]] (WBA Super) en kategorio ad 63,5 kg. * [[2002]] - Eventas prezidantal elekti en [[Kosta Rika]], vinkita da [[Abel Pacheco de la Espriella]]. * [[2014]] - Segun la opozanti di [[Bashar al-Assad]] en [[Siria]], adminime 26 personi mortis per bombi lansita dum aeral ataki en [[Aleppo]]. * [[2018]] - Suocidint atako per bombo kontre militala bazo en Swat, [[Pakistan]], produktas adminime 11 morti e 13 plusa homi vundita.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2018/02/03/world/asia/pakistan-suicide-bomber-army-base.html |titulo=Suicide Bomber Kills at Least 11 at Pakistani Army Base|editero=The New York Times|publikigita ye=3ma di februaro 2018|vidita ye=4ma di februaro 2018}}</ref> * [[2019]] - Entraprezisto [[Nayib Bukele]] vinkas prezidantal elekti en [[Salvador]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2019/02/04/nayib-bukele-vence-eleicoes-presidenciais-em-el-salvador.ghtml|titulo=Nayib Bukele vence eleições presidenciais em El Salvador|editero=G1|publikigita ye=4ma di februaro 2019|vidita ye=7ma di februaro 2019}}</ref> * 2019 - [[Papo Franciskus|Franciskus]] komencas oficala vizito al [[Unionita Araba Emirii]], e divenas l'unesma papo qua vizitas l'[[Araba peninsulo]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Papa Francisco chega aos Emirados Árabes Unidos para visita histórica|editero=Folha de S.Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2019/02/papa-francisco-chega-aos-emirados-arabes-unidos-para-visita-historica.shtml|vidita ye=11ma di februaro 2019|publikigita ye=3ma di februaro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2023]] - Defens-autoritatozi de [[Usa]] anuncas ke observo-baloni de [[Popul-Republiko Chinia]] detektesis fluganta super [[Latin Amerika]], [[Kanada]] ed [[Usa]]. On suspektas ke ca baloni uzesas por spionado.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Another Chinese 'surveillance balloon' is flying over Latin America, Pentagon says |url=https://www.nbcnews.com/politics/national-security/chinese-balloon-cause-civilian-injuries-deaths-rcna69052 |vidita ye=4ma di februaro 2023|editero=NBC News|idiomo={{en}}}}</ref> == Naski == * [[1615]] - [[Johannes Gezelius la olda]], arkiepiskopo di Turku e docisto (m. 1690) * [[1795]] - [[Antonio José de Sucre]], militestro e politikistulo (m. 1830) * [[1809]] - [[Felix Mendelssohn]], Germana kompozisto (m. 1847) * [[1830]] - [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil]], chefministro dil Unionita Rejio (m. 1903) * [[1834]] - Rejulo [[Norodom di Kambodja]] (m. 1904) * [[1848]] - [[Jørgen Løvland]], chefministro di Norvegia (m. 1922) * [[1865]] - [[Isaac Israëls]], Nederlandana pitkisto (m. 1934) * [[1873]] - [[Karl Jatho]], Germana inventisto (m. 1933) * [[1874]] - [[Gertrude Stein]], Usana skriptisto (m. 1946) * [[1887]] - [[Juan Negrín]], chefministro di Duesma Hispana republiko (m. 1956) * [[1889]] - [[Risto Ryti]], prezidanto di Finlando (m. 1956) * 1889 - [[Carl Theodor Dreyer]], Dana filmifisto (m. 1968) * [[1894]] - [[Norman Rockwell]], Usana desegnisto (m. 1978) * [[1898]] - [[Alvar Aalto]], Finlandan arkitekto (m. 1976) * [[1899]] - [[João Café Filho]], prezidanto di Brazilia (m. 1970) * [[1904]] - [[Luigi Dallapiccola]], Italiana kompozisto (m. 1975) * [[1909]] - [[Simone Weil]], Franca filozofo (m. 1943) * [[1911]] - [[Mary Carlisle]], Usan aktoro (m. 2018) * [[1931]] - [[Tom Wesselmann]], Usana piktisto e skultisto (m. 2004) * [[1943]] - [[Dennis Edwards]], Usana kantisto e muzikisto ([[The Temptations]]) (m. 2018) * [[1948]] - [[Carlos Filipe Ximenes Belo]], episkopo di [[Estal Timor]], Nobel-laureato pri paco * [[1948]] - [[Henning Mankell]], Sueda skriptisto (m. 2015) * [[1950]] - [[Morgan Fairchild]], Usan aktorino * [[1951]] - [[Blaise Compaoré]], prezidanto di Burkina Faso * [[1952]] - [[Mamadou Lamine Loum]], chefministro di Senegal * [[1959]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (m. 2026) * [[1970]] - [[Warwick Davis]], Britanian aktoro * [[1974]] - [[Shahab Hosseini]], Iranan aktoro, cinematografisto e kantisto * [[1977]] - [[Olga Ivanovna Ivanova|Olga Ivanova]], Rusiana tenisistino * 1977 - [[Daddy Yankee]], Porto-Rikana kantisto * [[1987]] - [[Elvana Gjata]], Albaniana kantistino, kompozistino ed aktorino * [[1988]] - [[Kamil Glik]], Polona futbalisto * [[1990]] - [[Sean Kingston]], Jamaikan-Usana kantisto * [[1993]] - [[Getter Jaani]], Estoniana kantistino * [[1997]] - [[Anastasia Valeryevna Galashina|Anastasia Galashina]], Rusa sporta pafistino == Morti == * [[1468]] - [[Johannes Gutenberg]], Germana oro-maleisto, inventero di imprimilo (n. c. 1393) * [[1679]] - (sepultita) [[Jan Steen]], Nederlandana piktisto (n. c. 1626) * [[1820]] - [[Gia-Long]], imperiestro di Vietnam (n. 1762) * [[1862]] - [[Jean-Baptiste Biot]], Franc astronomo (n. 1774) * [[1922]] - [[John Butler Yeats]], Irlandana piktisto, patro di [[William Butler Yeats]] (n. 1839) * [[1924]] - [[Woodrow Wilson]], prezidanto di Usa (n. 1856) * [[1938]] - [[Niels Skovgaard]], Dana piktisto e skultisto (n. 1858) * [[1946]] - [[Friedrich Jeckeln]], nacional-socialista politikisto, ''SS-Obergruppenführer'', mortigita (n. 1895) * [[1947]] - [[Petar Živković]], chefministro di Yugoslavia (n. 1879) * [[1948]] - [[Laura Wheeler Waring]], Usana piktisto e docisto (n. 1887) * [[1950]] - [[Karl Seitz]], prezidanto di Austria (n. 1869) * [[1956]] - [[Émile Borel]], Franca matematikisto e politikisto (n. 1871) * [[1959]] - [[Buddy Holly]], Usana ''rock''-muzikisto (n. 1936) * 1959 - [[Ritchie Valens]], Usana ''rock''-muzikisto (n. 1941) * 1959 - [[The Big Bopper|J.P. "The Big Bopper" Richardson]], Usana kantisto e [[disk-jokeo]] (n. 1930) * [[1977]] - [[Tafari Benti]], prezidanto di Etiopia (n. 1921) * [[1985]] - [[Frank Oppenheimer]], Usana fizikisto (n. 1912) * [[1989]] - [[John Cassavetes]], Usan aktoro e filmifisto (n. 1929) * [[1995]] - [[Nicolás Lindley López]], militisto e prezidanto di Peru (n. 1908) * [[2005]] - [[Zurab Zhvania]], chefministro di Gruzia (n. 1963) * [[2012]] - [[Ben Gazzara]], Usan aktoro (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-gazzara-20120204-story.html|titulo=Ben Gazzara dies at 81; veteran actor of stage and screen|editero=Los Angeles Times|publikigita ye=4ma di februaro 2012|idiomo={{en}}}}</ref> * [[2016]] - [[Joe Alaskey]], Usan aktoro (n. 1952) * 2016 - [[Maurice White]], Usana kompozistulo e kantisto ([[Earth, Wind & Fire]]) (n. 1941) * [[2019]] - [[Julie Adams]], Usan aktorino (n. 1926) * [[2020]] - [[George Steiner]], Franc-Usana filozofo e literaturala kritikisto (n. 1929) * [[2022]] - [[Kristos Sartzetakis]], prezidanto di Grekia (n. 1929)<ref>{{extera ligilo |url=https://www.ekathimerini.com/society/1176800/former-resident-christos-sartzetakis-dead-at-93/|titulo=Former president Christos Sartzetakis dead at 92}}</ref> * [[2023]] - [[Paco Rabanne]], Hispana modisto (n. 1934)<ref>{{Extera ligilo|url=https://elpais.com/estilo/2023-02-03/muere-el-disenador-paco-rabanne-a-los-88-anos.html|titulo= Muere el diseñador Paco Rabanne a los 88 años|editero=El País|vidita ye= 3ma di februaro 2023|idiomo={{es}}}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Februaro]] a9ax5nmlqj4lmzo1z2nx1qhav1jdbwb 0 1851 1119982 1105689 2026-05-19T16:53:50Z Mistico Dois 28402 1119982 wikitext text/x-wiki {{Junio}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''2ma di junio''' esas la 153ma [[dio]] di la yaro (154ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 212 dii til la fino di la yaro. ---- ==Dio== * En [[Italia]] - Nacionala dio, dio dil fondo di la republiko. ==Eventi== * [[575]] - [[Papo Benediktus la 1ma|Benediktus la 1ma]] divenas [[papo]]. * [[1420]] - [[Henry la 5ma di Anglia]] mariajas su kun [[Catherine di Valois]] ye la katedralo di [[Troyes]], [[Francia]]. * [[1774]] - [[William Lawson]], Britanian explorero (m. 1850) * [[1825]] - [[Usana Senato]] ratifikas pakto kun tribui Granda Osage e Mikra Osage. * [[1895]] - [[Guglielmo Marconi]] patentizas [[radiotelegrafilo]]. * [[1942]] - [[Duesma mondomilito]]: Germania konquestas [[Sevastopol]] en [[Krimea]]. * [[1946]] - [[Italia]] divenas [[republiko]] per elekti en qui [[muliero|mulieri]] unesmafoye povas partoprenar. * [[1949]] - Pos modifiko en sua konstituco, Transjordania chanjas lua nomo e divenas rejio [[Jordania]]. * [[1953]] - En [[Unionita Rejio]], Elizabeth Alexandra Mary kronizesas rejino [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio]] che [[abadeyo di Westminster]], [[London]]. * [[1979]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma]] komencas lua unesma vizito a [[Polonia]] pos divenir papo. * [[1992]] - Per plebicito, 50,7% de [[Dania|Dani]] refuzas [[kontrato di Maastrich]]. * [[1995]] - Milital aeroplano F-16 Usana pafesas infre en [[Bosnia e Herzegovina]]. * [[1997]] - [[Timothy McVeigh]] kondamnesas a mortopuniso pro explozo en [[Oklahoma-urbo]] en 1995. * [[2003]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Mars Express]]'' lansesas. * [[2015]] - [[Joseph Blatter]], chefo di [[FIFA]], renuncas pos [[korupto]]-skandalo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=O dia em que Joseph Blatter caiu de podre|url=http://www.publico.pt/desporto/noticia/blatter-demitese-da-presidencia-da-fifa-1697700|editero=Publico.pt |vidita ye=2ma di junio 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2016]] - Adminime du soldati mortas e 5 plusa vundesas pro explozo di landala torpedo en [[Lanao del Sur]], [[Filipini]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://newsinfo.inquirer.net/788832/2-soldiers-killed-5-hurt-in-landmine-blast-in-lanao-sur |titulo=2 soldiers killed, 5 hurt in landmine blast in Lanao Sur |vidita ye=2ma di junio 2016|idiomo={{en}}|editero=Inquirer.net}}</ref> * [[2021]] - Eventas prezidantal elekto en [[Israel]], ed [[Isaac Herzog]] vinkas. * [[2023]] - Che stato [[Odisha]], [[India]], du treni ekreligas pos ke un ek li kolizionas kontre altra treno transportanta vari e partale invadas l'opoza treko. L'acidento esis la maxim mortigiva ferovoyal acidento di India, e produktis 288 morti e cirkume 900 plusa homi vundita.<ref>{{extera ligilo|url=https://actualidad.rt.com/actualidad/469024-india-choque-trenes-muertos-heridos|titulo=Más de 280 muertos y casi un millar de heridos en el accidente ferroviario más mortífero de la India en dos décadas|editero=RT|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di junio 2023|vidita ye=26ma di julio 2023}}</ref> * [[2024]] - En [[Mexikia]] eventas prezidantal elekti, e [[Claudia Sheinbaum]], kandidatino suportita dal prezidanto [[Andrés Manuel López Obrador]], elektesas kom l'unesma prezidantino di la lando. ==Naski== * [[1448]] - [[Domenico Ghirlandaio]], Italiana piktisto (m. 1494) * [[1535]] - [[papo Leo la 11ma]] (m. 1605) * [[1740]] - [[Markezo de Sade]], Franca skriptisto (m. 1814) * [[1821]] - [[Charles Tupper]], chefministro di Kanada (m. 1915) * 1821 - [[Ion Brătianu]], chefministro di Rumania (m. 1891) * [[1833]] - [[Segismundo Moret y Prendergast]], chefministro di Hispania (m. 1913) * [[1835]] - [[Papo Pius la 10ma]] (m. 1914) * [[1850]] - [[Edward Albert Sharpey-Schafer]], Britaniana fiziologiisto (m. 1935) * [[1856]] - [[Paul de Janko]], Hungara inventinto ed Esperantisto (m. 1919) * [[1857]] - [[Karl Adolph Gjellerup]], Dana skriptisto, Nobel-laureato (m. 1919)<ref>{{extera ligilo|titulo=Karl Adolph Gjellerup{{!}} Nobel Prize, Poetry & Novels|url=https://www.britannica.com/biography/Karl-Adolph-Gjellerup|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> * [[1904]] - [[Johnny Weissmuller]], Usana natisto e aktoro (m. 1984) * [[1923]] - [[Lloyd Stowell Shapley]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 2016) * [[1930]] - [[Pete Conrad]], Usan astronauto (m. 1999) * [[1940]] - Rejulo [[Konstantinos la 2ma di Grekia]] (m. 2023) * [[1941]] - [[Charlie Watts]], Britaniana muzikisto ([[The Rolling Stones]]) * [[1945]] - [[Richard Long]], Britaniana skultisto e fotografisto * [[1957]] - [[Alamara Nhassé]], chefministro di Guinea-Bissau * [[1963]] - [[Bernard Cazeneuve]], chefministro di Francia * [[1966]] - [[Petra van Staveren]], Nederlandana natistino * [[1969]] - [[Sodnomdarjaagiyn Altansüh]], Mongoliana boxisto * [[1974]] - [[Gata Rustemovich Kamski|Gata Kamski]], Tatara shakoludisto * [[1981]] - [[Nikolai Vladimirovich Davidenko|Nikolai Davidenko]], Rusa tenisistulo * [[1985]] - [[Magomed Idrisovich Ibragimov|Magomed Ibragimov]], Rusa e Uzbekistanana luktisto * [[1988]] - [[Sergio Agüero]], Arjentiniana futbalisto * [[1994]] - [[Franciszek Boberek]], Polona voc-aktoro * [[1998]] - [[Tereza Mihalíková]], Slovakiana tenisistino * 1998 - [[Viktória Morvayová]], Slovakiana tenisistino ==Morti== * [[1572]] - [[Thomas Howard, 4ma Duko de Norfolk]], Angla politikisto (n. 1536) * [[1575]] - [[Pieter Aertsen]], Nederlandana piktisto (n. 1508) * [[1881]] - [[Émile Littré]], Franca skriptisto, lexikologiisto e filozofo (n. 1801) * [[1882]] - [[Giuseppe Garibaldi]], Italiana patrioto (n. 1807) * [[1928]] - [[Otto Nordenskjöld]], Sueda explorero (n. 1869) * [[1943]] - [[Blinky Palermo]], Germana piktisto (m. 1977) * [[1948]] - [[Karl Brandt (mediko)|Karl Brandt]], personala mediko di [[Adolf Hitler]], chefo di [[eutanazio|eutanazio-programo]] di Nacional-socialista Germania, mortigita (n. 1904) * 1948 - [[Joachim Mrugowsky]], Germana mediko e militisto, mortigita (n. 1905) * 1948 - [[Waldemar Hoven]], Germana mediko, mortigita (n. 1903) * [[1951]] - [[Alain (filozofo)|Alain]], naskinta Émile-Auguste Chartier, Franca filozofo (n. 1868) * [[1961]] - [[George S. Kaufman]], Usana skriptisto di teatro (n. 1889) * [[1976]] - [[Juan José Torres González]], prezidanto di Bolivia (n. 1920) * [[1982]] - [[Fazal Ilahi Chaudhry]], prezidanto di Pakistan (n. 1904) * [[1987]] - [[Andrés Segovia]], Hispana gitaristo (n. 1893) * [[2008]] - [[Bo Diddley]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto (n. 1928) * [[2013]] - [[Grizelda Kristiņa]], lasta parolinto di [[Livoniana linguo]] (n. 1910) * [[2015]] - [[Irwin Rose]], Usana biologiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1926) * [[2017]] - [[John Giheno]], chefministro di Papua-Nova-Guinea (n. 1949) * [[2018]] - [[Paul Delos Boyer]], Usana biokemiisto e profesoro, Nobel-laureato pri kemio<ref>[https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/paul-d-boyer-ucla-biochemist-who-won-nobel-prize-in-1997-dies-at-99/2018/06/06/3696323a-699b-11e8-9e38-24e693b38637_story.html?noredirect=on&utm_term=.c308f391342d ''Washington Post'']</ref> (n. 1918) * [[2023]] - [[Kaija Saariaho]], Finlandana kompozisto (n. 1952) ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Junio]] ml5962gs9zohbra15145bsdrtw75sfc 0 1957 1119994 1106034 2026-05-19T19:33:43Z Mistico Dois 28402 1119994 wikitext text/x-wiki {{oktobro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''7ma di oktobro''' esas la 280ma [[dio]] di la yaro (281ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 85 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * La komenco-dio di la Judala [[kalendario]] ye 3761 aK. == Eventi == * [[1391]] - [[Katolik eklezio]] anuncas Birgit Birgesson kom [[Santa Birgit]]. El esis [[Suedia]]na vizionero e fondinto di kongregaciono. * [[1571]] - Apud la westa rivo di [[Grekia]], en [[Lepanto]], grandega kombato marala inter 538 bateli de Kristani de [[Hispania]], e Mohamedani de [[Turkia]]. En la batalio partoprenas anke [[Miguel de Cervantes Saavedra]], futura skriptisto di la romano ''[[Don Quijote]]''. * [[1769]] - James Cook desembarkas en [[Nova-Zelando]]. * [[1879]] - [[Germana imperio]] ed [[Austria-Hungaria]] paktas pri defenso-uniono. * [[1912]] - [[Helsinki]]ana komercisti fondas la [[Borso di Helsinki]]. * [[1949]] - [[Est-Germania]], Germana Demokrata Republiko ([[GDR]]) (''Deutsche Demokratische Republik, [[DDR]]'') fondesas en Rusa okupo-zono.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.historypod.net/10/07/7th-october-1949-east-germany-founded-in-the-soviet-zone/ |titulo=7th October 1949: East Germany founded in the Soviet zone|editero=History Pod|vidita ye=30ma di oktobro 2017}}</ref> * [[1950]] - [[Popul-Republiko Chinia]] okupas [[Tibet]]. * 1950 - [[Milito di Korea]]: trupi del [[Unionita Nacioni]] eniras [[Nord-Korea]]na teritorio. * [[1962]] - En [[Brazilia]] eventas plebicito por decidar se parlamentala rejimo durus o ne. * [[1976]] - [[Hua Guofeng]] divenas l'epigono di [[Mao Zedong]] kom chefo di la Komunista Partiso di Chinia. * [[1985]] - [[Palestina]]ni kaptas pasajero-navo ''Achille Lauro''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1985: Gunmen hijack Italian cruise liner |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/7/newsid_2518000/2518697.stm|editero=BBC (On This Day)|vidita ye=27ma di januaro 2018}}</ref> * [[2001]] - Milito en [[Afganistan]] komencas kande [[Usa]] atakas kun lua federito [[Unionita Rejio]] la posteni di [[Talebano]], por ke Taleban ne federez su kun teroristo [[Osama bin Laden]]. En [[New York]] 10.000 homi demonstras kontre la milito ma oficale Usa esforcas obliviigor ol. * [[2002]] - On anuncas oficale pri la deskovro di objekto ''5000 Quaoar'' - posible planeteto - existanta dop [[Neptuno]]. * [[2012]] - En [[Venezuela]] eventas elekti por prezidanto. [[Hugo Chávez]] vinkas 4ma-foye. * [[2023]] - [[Atako di Israel da Hamas de oktobro 2023|Hamas atakis Israel]] e mortigis 1200 homi e [[gajo-homo|gajo-homigis]] 200 homi. == Naski == * [[1471]] - [[Frederik la 1ma di Dania|Frederik la 1ma]], rejulo di Dania e Norvegia (m. 1533) * [[1697]] - [[Canaletto]], Italiana piktisto (m. 1768) * [[1748]] - rejulo [[Karl la 13ma di Suedia]] (m. 1818) * [[1841]] - rejulo [[Nikola la 1ma di Montenegro]] (m. 1921) * [[1885]] - [[Niels Bohr]], Dana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1955) * [[1900]] - [[Heinrich Himmler]], nacional-socialista oficiro (m. 1945) * [[1901]] - [[Souvanna Phouma]], chefministro di Laos (m. 1984) * [[1908]] - [[Baek Du-jin]], chefministro di Sud-Korea (m. 1993) * [[1909]] - [[Anni Blomqvist]], Finlandana skriptisto (m. 1990) * [[1912]] - [[Fernando Belaúnde Terry]], prezidanto di Peru (m. 2002) * [[1923]] - [[Jean-Paul Riopelle]], Kanadana piktisto (m. 2002) * [[1928]] - [[Ali Hussain Kafi]], prezidanto di Aljeria (m. 2016) * [[1931]] - [[Desmond Tutu]], Sudafrikana episkopo, Nobel-laureato pri paco (m. 2021) * [[1939]] - [[Harold Walter Kroto]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2016) * [[1946]] - [[Nader al-Dahabi]], chefministro di Jordania * [[1949]] - [[Bohdan Gadomski]], Polona publicisto e jurnalisto (m. 2020) * [[1950]] - [[Jakaya Mrisho Kikwete]], prezidanto di Tanzania * [[1952]] - [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]], prezidanto di Rusia * [[1955]] - [[Yo-Yo Ma]], Chiniana-Franciana muzikisto * [[1961]] - [[Charles Dantzig]], Franca skriptisto * [[1967]] - [[Toni Braxton]], Usana kantistino ed aktorino * [[1973]] - [[Sami Hyypiä]], Finlandana futbalisto * [[1987]] - [[Sergei Igorevich Kamenski|Sergei Kamenski]], Rusiana sporta pafistulo * [[1990]] - [[Darya Vyacheslavovna Charochkina|Darya Charochkina]], Rusa shakoludistino * [[1997]] - [[Stefan Krickl]], Austriana futbalisto == Morti == * [[1488]] - [[Andrea del Verrocchio]], Italiana skultisto e piktisto (n. 1434) * [[1849]] - [[Edgar Allan Poe]], Usana skriptisto e poeto (n. 1809) * [[1878]] - [[Tomás Cipriano de Mosquera]], prezidanto di Kolumbia (n. 1798) * [[1905]] - [[Pedro Américo]], Braziliana piktisto (n. 1843) * [[1919]] - [[Alfred Deakin]], chefministro di Australia (n. 1856) * [[1934]] - [[Isaac Israëls]], Nederlandana pitkisto (n. 1865) * [[1965]] - [[Jesse Douglas]], Usana matematikisto (n. 1897) * [[1967]] - [[Norman Angell]], Britaniana politikisto e Nobel-laureato pri paco (n. 1872) * [[1983]] - [[Christophe Soglo]], prezidanto di Benin (n. 1909) * [[1990]] - [[Grim Natwick]], Usan artisto, kartunisto, animisto e cinematografisto pri animi (n. 1890) * [[1994]] - [[Niels Kaj Jerne]], Dana-Angla imunologiisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[2006]] - [[Anna Stepanovna Politkovskaya|Anna Politkovskaya]], Rusa jurnalistino e aktivistino (n. 1958) * [[2008]] - [[George Emil Palade]], Rumana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1912) * [[2010]] - [[Milka Planinc]], chefministro di Yugoslavia (n. 1924) * [[2010]] - [[Ljupčo Jordanovski]],prezidanto di Norda Makedonia (n. 1953) * [[2011]] - [[Ramiz Alia]], prezidanto di Albania (n. 1925) * [[2015]] - [[Jurelang Zedkaia]], prezidanto dil Insuli Marshall (n. 1950) * [[2020]] - [[Mario José Molina]], Mexikiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=7ma di oktobro 2020 |url=https://web.archive.org/web/20201008070339/https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/mario-molina-mexico-chemistry-nobel-winner-dies-77-73488415 |titulo=Mario Molina, Mexico chemistry Nobel winner, dies at 77 |vidita ye=8ma di oktobro 2020|editero=ABC News (USA)}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Oktobro]] llaekdjw6pqlqi5nc86fe5946xgfq44 0 2031 1119993 1068431 2026-05-19T19:32:37Z Mistico Dois 28402 1119993 wikitext text/x-wiki {{19ma yarcento}} La yaro '''1865''' (MDCCCLXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[sundio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 865ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 65ma yaro di la [[19ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1860a]]. Kande 1865 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Europa]] === * [[14ma di julio]] - La somito di [[Matterhorn]] en [[Alpi]] klimesas unesmafoye. === [[Azia]] === * Rejo [[Kojong di Korea]] komencas regnar, til 1870. Il novigos [[Korea]] ed obsedos Kristani. === [[Afrika]] === * Milito inter [[Libera Stato di Orange]] e [[Moshweshwe]] (del populo Basuto) komencas. === [[Nord-Amerika]] === * [[9ma di aprilo]] - [[Usana interna milito]] finas. Ol esis tre moderna milito, dum quo trupi transportesis per [[treno|treni]], precepti sendita per [[telegrafilo|telegrafili]], kruelegi savigesis per [[fotografo|fotografuri]] e [[jurnalo|jurnali]]. * [[12ma di aprilo]] - Usana interna milito: L'[[armeo de la Uniono]] kaptas [[Mobile, Alabama]]. * [[13ma di aprilo]] - Usana interna milito: [[Raleigh, Nordal Karolina]], kaptesas dal Uniono. * [[14ma di aprilo]] - [[John Wilkes Booth]] pafas kontre la kapo di [[Abraham Lincoln]], qua mortos ye la sequanta dio. * [[15ma di aprilo]] - Pos la morto di [[Abraham Lincoln]], [[Andrew Jackson]] divenas la 17ma prezidanto di Usa. * [[6ma di decembro]] - [[Usa]] ratifikas la 13ma emendo a lua [[konstituco]] e proskriptas [[sklaveso]]. * [[24ma di decembro]] - En [[Usa]] fondesas okulta societo [[Ku Klux Klan]]. La skopo dil societo esas prezervar la supereso di la blanki en suda stati. === [[Central Amerika]] === * [[15ma di julio]] - Pos interna milito qua komencis en 1863, nacionalisti de [[Dominikana Republiko]] vinkas [[Hispana imperio|Hispani]], ed itere proklamas la nedependo di la lando. === [[Sud-Amerika]] === * [[Milito di Paraguay]]: [[Paraguay]] komencas atakar sua vicina landi, [[Brazilia]], [[Arjentinia]] ed [[Uruguay]]. * [[11ma di junio]] - [[Batalio di Riachuelo]] - [[Brazilia]]na eskadro vinkas [[Paraguay]]ana mar-armeo en la [[fluvio Paraná]]. === [[Oceania]] === * [[Chinia]]na laboristi transportesas a [[Havayi]]. * Administro-centro di [[Nova-Zelando]] translacesas de [[Auckland]] a [[Wellington]]. == Naski == * [[19ma di januaro]] - [[Valentin Alexandrovich Serov|Valentin Serov]], Rusa piktisto (m. 1911) [[Arkivo:Kaarlo_Juho_St%C3%A5hlberg.jpg|130px|thumb|<small>[[Kaarlo Juho Ståhlberg]]</small>]] * [[28ma di januaro]] - [[Kaarlo Juho Ståhlberg]], unesma prezidanto di Finlando (m. 1952) * [[3ma di februaro]] - [[Isaac Israëls]], Nederlandana pitkisto (m. 1934) * [[19ma di februaro]] - [[Sven Hedin]], Sueda explorero (m. 1952) * [[10ma di marto]] - [[Julian Nowak]], chefministro di Polonia (m. 1946) * [[17ma di marto]] - [[Gabriel Narutowicz]], prezidanto di Polonia (m. 1922) * [[1ma di aprilo]] - [[Richard Adolf Zsigmondy]], Austriana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1929) * [[9ma di aprilo]] - [[Erich Ludendorff]], Germana generalo (m. 1937) * [[15ma di aprilo]] - [[Olga Boznańska]], Polona piktistino (m. 1940) * [[26ma di aprilo]] - [[Akseli Gallen-Kallela]], Finlandana piktisto (m. 1931) * [[28ma di aprilo]] - [[Vital Brazil]], Braziliana mediko e ciencisto (m. 1950) * [[23ma di mayo]] - [[Epitácio Pessoa]], Braziliana prezidanto (m. 1942)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Epitácio Pessoa - Só História|vidita ye=7ma di septembro 2019|url=https://www.sohistoria.com.br/biografias/eptafio/ |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[25ma di mayo]] - [[John Raleigh Mott]], chefo di [[YMCA]], Nobel-laureato pri paco (m. 1955)<ref>{{Extera ligilo|titulo=John Raleigh Mott - New World Encyclopedia |url=https://www.newworldencyclopedia.org/entry/John_Raleigh_Mott|vidita ye=7ma di septembro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[25ma di mayo]] - [[Pieter Zeeman]], Nederlandana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1943) [[Arkivo:George_V_of_the_UK_(head).png|thumb|130px|[[George la 5ma di Unionita Rejio|George la 5ma]]]] * [[3ma di junio]] - rejulo [[George la 5ma di Unionita Rejio]] (m. 1936) * [[9ma di junio]] - [[Albéric Magnard]], Franca kompozisto (m. 1914) * 9ma di junio - [[Carl Nielsen]], Dana kompozisto (m. 1931) * [[12ma di junio]] - [[Franz Cižek]], Bohemiana piktisto (m. 1946) * [[13ma di junio]] - [[William Butler Yeats]], Irlandana skriptisto, Nobel-laureato (m. 1939) * [[24ma di junio]] - [[Robert Henri]], Usana piktisto (m. 1929) * [[26ma di julio]] - [[Philipp Scheidemann]], kancelero di Germania (m. 1939) * [[24ma di agosto]] - rejulo [[Ferdinand la 1ma di Rumania]] (m. 1927) * [[27ma di agosto]] - [[Charles Gates Dawes]], vice-prezidanto di Usa, Nobel-laureato pri paco (m. 1951) * [[23ma di septembro]] - [[Suzanne Valadon]], Franca piktistino (m. 1938) * [[12ma di oktobro]] - [[Arthur Harden]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (m. 1940) * 12ma di oktobro - [[Manuel Enrique Araujo]], prezidanto di Salvador (m. 1913) [[Arkivo:ArieDeJong.png|thumb|130px|[[Arie de Jong]]]] * [[18ma di oktobro]] - [[Arie de Jong]], linguisto e Volapükologo (m. 1957) * [[2ma di novembro]] - [[Warren G. Harding]], prezidanto di Usa (m. 1923) * [[12ma di novembro]] - [[Into Konrad Inha]] (nask. Nyström), Finlandana pioniro di fotografo (m. 1930) * [[19ma di novembro]] - [[Otto Eckmann]], Germana piktisto (m. 1902) * [[8ma di decembro]] - [[Jean Sibelius]], Finlandana kompozisto (m. 1957). * [[16ma di decembro]] - [[Olavo Bilac]], Braziliana poeto (m. 1918) * [[28ma di decembro]] - [[Félix Vallotton]], Suisa-Franciana piktisto (m. 1925) * [[30ma di decembro]] - [[Rudyard Kipling]], Angla skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (m. 1936) * [[Lazzaro Luxardo]], Italiana piktisto (m. 1949) == Morti == [[Arkivo:Pierre_Joseph_Proudhon.jpg|thumb|130px|[[Pierre-Joseph Proudhon|Pierre J. Proudhon]]]] * [[19ma di januaro]] - [[Pierre-Joseph Proudhon]], Franca filozofo ed anarkiisto (n. 1809) * [[14ma di aprilo]] - [[Rafael Carrera y Turcios]], prezidanto di Guatemala (n. 1814) * [[15ma di aprilo]] - [[Abraham Lincoln]], prezidanto di Usa (n. 1809) * [[26ma di aprilo]] - [[John Wilkes Booth]], Usan aktoro, asasinero di Abraham Lincoln (n. 1838) * [[15ma di mayo]] - [[David Gilmour Blythe]], Usana piktisto (n. 1815) * [[9ma di julio]] - [[Carl Rahl]], Austriana piktisto (n. 1812) * [[13ma di agosto]] - [[Ignaz Semmelweis]], Hungara mediko (n. 1818) * [[14ma di agosto]] - [[Fitz Henry Lane]], Usana piktisto (n. 1804) * [[18ma di agosto]] - [[Alexandros Mavrokordatos]], chefministro di Grekia (n. 1791) * [[29ma di agosto]] - [[Gerardo Barrios]], prezidanto di Salvador (n. 1813) * [[25ma di septembro]] - [[Andrés de Santa Cruz]], prezidanto di Bolivia e prezidanto di Peru (n. 1792) * [[18ma di oktobro]] - [[Henry John Temple]], chefministro di Unionita Rejio (n. 1784) * [[10ma di decembro]] Rejulo [[Léopold la 1ma di Belgia]] (n. 1790) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1860a]] m9baw80stc8ds60jbl87f4prutjufgp 0 2471 1120041 857178 2026-05-20T09:32:54Z ThWiki1910 31363 1120041 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Plasma globe 60th.jpg|right|400px]] '''Energio''' esas che la ciencisto fundamentala existo-stando, equivalanta e konvertebla a [[materio]]. L'equivalo inter [[maso]] ed energio expresesas per la [[formulo]] ''E = mc²''. Nam ''c'' esas tante enorma, mikrega amaso equivalas enorma quanteso de energio. La lego pri konservo di mas-energio asertas ke la tota quanteso de mas-energio en l' [[universo]] (o en izolita sistemo) ne povas chanjar. {{wikivortaro|energio}} [[Kategorio:Energio (fiziko)|*]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] [[Kategorio:Naturo]] [[Kategorio:Universo]] [[Kategorio:Skalara fizikala quantesi]] fwt281n9soth6lt5xe4ce5z369w06si 0 4284 1120044 968060 2026-05-20T09:43:42Z ThWiki1910 31363 1120044 wikitext text/x-wiki {{specala revizo}} [[Arkivo:Africa Speaks! (1930) - Pygmy Drummers.jpg|right|400px]] '''Kulturo''' signifikas, exemple, la materiala e spiritala stando quan ula naciono atingis dum yarcenti o mem yarmili. Ofte ''kulturo'' esas konektita a ''civilizo'', kande ne inkluzas la materiala kulturo. La termino ''kulturo'' devenas de la [[Latina linguo|Latina]] vorto ''cultura''. Komence ol signifikis ‘agrokultivo’, ‘kultivo di feldo’, anke ‘habiteyo’, e pose ‘developo’, ‘civilizuro’, anke ‘homajo’. Per kompozita vorti preske irgo povas esar kulturo: [[muziko]]-kulturo, habiteyo-kulturo, [[sporto]]-kulturo, [[trafiko]]-kulturo, [[restorerio]]-kulturo, [[brandio]]-kulturo, [[Ido-Kulturo|Ido-kulturo]], edc. Tatempe on konektas ''kulturo'' a kustumala konduto. Do ''kulturo'' havas vasta signifiko. Tamen en konciza signifiko ''kulturo'' esas paralela kun ''[[arto]]''. Exemple, on parolas pri Greka kulturo anciena e montras artala verki da Greki. Se [[politiko]] esas l'arto di la posibleso, ''kulturo'' esas la posiblesi dil arto. Ni omni vivas en ula kulturo. Ultempe l'ecentrik artisti probas posedar la yuro pri experiencar la kulturo, ma omnu havas la yuro a kulturo. Omnu darfas experiencar la kulturo cirkondanta per propra modo. {{wikivortaro|kulturo}} [[Kategorio:Kulturo|*]] [[Kategorio:Sociala konceptaji]] [[Kategorio:Sociala konstrukteso]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] ryn229vdlhfu2kxe3ixhrl0wgosfw2e 0 4497 1120042 1062847 2026-05-20T09:34:27Z ThWiki1910 31363 1120042 wikitext text/x-wiki {{Por altra senco|altra termini nomizita 'Skalaro'|[[Skalaro (homonimo)]]}} '''Skalaro''' esas quanteso plene deskriptebla segun lua grandeso. Kontraste [[vektoro]] havas e grandeso e direciono. {{wikivortaro|skalaro}} [[Kategorio:Skalari|*]] [[Kategorio:Linear algebro]] tldi3czyvlfeg3ia1ejs45lh4cx3nfj 0 4622 1120050 918355 2026-05-20T10:05:07Z ThWiki1910 31363 1120050 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Wikipedia article-creation-2.svg|thumb|264px|simpla flowchart diagram]] {{revizo}} '''Diagramo''' esas simpla e struktura imajo di [[konceptajo|konceptaji]], dil idei, di konstrucioni, di relationi, di statistika donaji, del [[anatomio]], etc .. uzita en omni l'aspekti di humana agivesi per vidigar e klarigar la maniero. Diagramo permisas anke deskriptar fenomeni, igar evidenta di korelati en certe factiori o reprezentar parti di ensemblo. En [[matematiko]], digramo esas skemo uzata por reprezentar objekti qua servas quale suporto di racioni. Existas multa tipi di diagrami: * [[Diagramo di Venn]] od Euler-diagramo, uzita per reprezentar ensembli same kam lia elementi. L'elementi ye figurizas kom di punti o di mikra cruzi, cirkondita per klozita kurbo ke formacas l'ensemblo. En la kazo ube l'ensemblo kontenas tro granda nombro di elementi, sole l'ensemblo esas reprezentas per la parto di interna plano ala kurbo. * Caroll-diagramo, uzita per reprezentar la ensembli. Ensemblo ''E'' esas reprezentita per la parto di delimita plano per quadrato en sub-ensemblo di ''E'' esas reprezentita per obtenaja regioni partage ta quadrato a helpo di paralela rekti a lateri di quadrato. * karteziana-diagramo, o diagramo di relati. Sive ''E'' e ''F'' du ensembli e <math>\mathcal R</math> relato di ''E'' vers ''F''. Elementi di ''E'' esas reprezentita per di punti sur rekto, ed elementi di ''F'' esas reprezentita per punti sur perpendikla rekto ala prima. Kante elemento ''x'' di ''E'' esas ligita a elemento ''y'' di ''F'' per la relato <math>\mathcal R</math>, kruzo esas marquita a punto di abciso ''x'' ed ordinato ''y''. Ta diagrami servas en partikulara a reprezentar grafike la funcioni. * Sagitariala-diagramo, anke uzita per reprezentar la relati. Ni reprezentas du ensembli ''E'' e ''F'' per Venn-diagramo. Kande elemento di ''E'' esas en relato nam elemento di ''F'' per relato <math>\mathcal R</math>, ni juntas ''x'' a ''y'' per flecho di origino ''x'' e di skopo ''y''. * Diagramo di kauzi ed efekti, uzita en [[jero di qualeso]]. * [[Rangala relato#Hess-diagramo|Hass-diagramo]], uzita per reprezentar finita ensemblo rangizita. {{wikivortaro|diagramo}} [[Kategorio:Diagrami|*]] 5d3jlbciu0018pqow2ok99pedpqjdgb 0 6211 1120034 916646 2026-05-20T09:22:11Z ThWiki1910 31363 1120034 wikitext text/x-wiki '''Edukado''' es l'ensemblo di [[agrokultivado|agrokultiva]] operaci qui havas kom skopo sekurigar * La multopleso di [[animalo|animali]] (videz [[animala riprodukto]]) * sua manteno por sua uzajo e/o sua produktado. Edukado-produkturi es: * l'animali ta-mem (yuni per l'augmento di trupi, animali di ripopule per teritorio di chaso o di pesko, kompan-animali) * la produkturi animalala por homala (o animala) nutrado: [[karno]], [[fisho]], [[konko|konki]], [[lakto]], [[ovo|ovi]], [[mielo]] * nenutriva produkturi: [[pilo|pili]], [[lano]], [[ledro]], [[plumo|plumi]], [[lanugo]], [[furo]], [[korno]] ... * di subprodukturi : [[sterko]], [[lizio]], [[animala farini]]. * mov-energio kun harneso Edukado sorgas ordinare pri spaci de domestika animali, ma ne exklusive. On nutras anke sovaja animali, exemplo [[vizelo|vizeli]]. Edukado advokas ye certa nombro cienci e tekniki: * [[selekto]], * [[animala nutrivo]], * [[veterinara medicino]], * [[zooteknio]]... Nun edukado havas anke per skopi di kontributar : * da peizajo-manteno, * da prezervo di minaca speci e rasi, * da [[libertempo]] : kompana e konkursa animali, kolomberio == Origini == La prima homi vivis da [[koliado]] e [[chasado]]. Ya sema titulo ke koliado kreis kulturo, chaso havas naturale donita komenco pri edukado per la speci facila per domestikigar. Tota populi ne havas sequita la mema evoluciono, ofte per raciono di geografika kondicioni. == Tipi d'edukado == * Pastorala, ancestrala e nomada edukado * agrokultiv edukado, asocita ye la kultivo dil sulo, asurinta l'autosufico * la moderna edukado, destinita per la komercajo di karno e di produkturi (lakto, ovi ...) * l'industriala edukado, axizita sur la ganaja * la bio edukado == Videz anke == * [[Listo di edukad-animali]] * [[abeleduko]], [[uceleduko]], [[Kategorio:Brut-edukado|*]] [[Kategorio:Vend-brutaro]] [[Kategorio:Interakto inter homo ed animalo]] [[Kategorio:Animalala yuri]] [[Kategorio:Protektado di animali]] jkvfj0ncrydn174hgmya5ng26t2exp0 1120035 1120034 2026-05-20T09:22:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Edukado]] a [[Brut-edukado]] 1120034 wikitext text/x-wiki '''Edukado''' es l'ensemblo di [[agrokultivado|agrokultiva]] operaci qui havas kom skopo sekurigar * La multopleso di [[animalo|animali]] (videz [[animala riprodukto]]) * sua manteno por sua uzajo e/o sua produktado. Edukado-produkturi es: * l'animali ta-mem (yuni per l'augmento di trupi, animali di ripopule per teritorio di chaso o di pesko, kompan-animali) * la produkturi animalala por homala (o animala) nutrado: [[karno]], [[fisho]], [[konko|konki]], [[lakto]], [[ovo|ovi]], [[mielo]] * nenutriva produkturi: [[pilo|pili]], [[lano]], [[ledro]], [[plumo|plumi]], [[lanugo]], [[furo]], [[korno]] ... * di subprodukturi : [[sterko]], [[lizio]], [[animala farini]]. * mov-energio kun harneso Edukado sorgas ordinare pri spaci de domestika animali, ma ne exklusive. On nutras anke sovaja animali, exemplo [[vizelo|vizeli]]. Edukado advokas ye certa nombro cienci e tekniki: * [[selekto]], * [[animala nutrivo]], * [[veterinara medicino]], * [[zooteknio]]... Nun edukado havas anke per skopi di kontributar : * da peizajo-manteno, * da prezervo di minaca speci e rasi, * da [[libertempo]] : kompana e konkursa animali, kolomberio == Origini == La prima homi vivis da [[koliado]] e [[chasado]]. Ya sema titulo ke koliado kreis kulturo, chaso havas naturale donita komenco pri edukado per la speci facila per domestikigar. Tota populi ne havas sequita la mema evoluciono, ofte per raciono di geografika kondicioni. == Tipi d'edukado == * Pastorala, ancestrala e nomada edukado * agrokultiv edukado, asocita ye la kultivo dil sulo, asurinta l'autosufico * la moderna edukado, destinita per la komercajo di karno e di produkturi (lakto, ovi ...) * l'industriala edukado, axizita sur la ganaja * la bio edukado == Videz anke == * [[Listo di edukad-animali]] * [[abeleduko]], [[uceleduko]], [[Kategorio:Brut-edukado|*]] [[Kategorio:Vend-brutaro]] [[Kategorio:Interakto inter homo ed animalo]] [[Kategorio:Animalala yuri]] [[Kategorio:Protektado di animali]] jkvfj0ncrydn174hgmya5ng26t2exp0 1120037 1120035 2026-05-20T09:22:59Z ThWiki1910 31363 1120037 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Cattle Feedlot near Rocky Ford, CO IMG 5651-2.jpg|right|400px]] '''Edukado''' es l'ensemblo di [[agrokultivado|agrokultiva]] operaci qui havas kom skopo sekurigar * La multopleso di [[animalo|animali]] (videz [[animala riprodukto]]) * sua manteno por sua uzajo e/o sua produktado. Edukado-produkturi es: * l'animali ta-mem (yuni per l'augmento di trupi, animali di ripopule per teritorio di chaso o di pesko, kompan-animali) * la produkturi animalala por homala (o animala) nutrado: [[karno]], [[fisho]], [[konko|konki]], [[lakto]], [[ovo|ovi]], [[mielo]] * nenutriva produkturi: [[pilo|pili]], [[lano]], [[ledro]], [[plumo|plumi]], [[lanugo]], [[furo]], [[korno]] ... * di subprodukturi : [[sterko]], [[lizio]], [[animala farini]]. * mov-energio kun harneso Edukado sorgas ordinare pri spaci de domestika animali, ma ne exklusive. On nutras anke sovaja animali, exemplo [[vizelo|vizeli]]. Edukado advokas ye certa nombro cienci e tekniki: * [[selekto]], * [[animala nutrivo]], * [[veterinara medicino]], * [[zooteknio]]... Nun edukado havas anke per skopi di kontributar : * da peizajo-manteno, * da prezervo di minaca speci e rasi, * da [[libertempo]] : kompana e konkursa animali, kolomberio == Origini == La prima homi vivis da [[koliado]] e [[chasado]]. Ya sema titulo ke koliado kreis kulturo, chaso havas naturale donita komenco pri edukado per la speci facila per domestikigar. Tota populi ne havas sequita la mema evoluciono, ofte per raciono di geografika kondicioni. == Tipi d'edukado == * Pastorala, ancestrala e nomada edukado * agrokultiv edukado, asocita ye la kultivo dil sulo, asurinta l'autosufico * la moderna edukado, destinita per la komercajo di karno e di produkturi (lakto, ovi ...) * l'industriala edukado, axizita sur la ganaja * la bio edukado == Videz anke == * [[Listo di edukad-animali]] * [[abeleduko]], [[uceleduko]], [[Kategorio:Brut-edukado|*]] [[Kategorio:Vend-brutaro]] [[Kategorio:Interakto inter homo ed animalo]] [[Kategorio:Animalala yuri]] [[Kategorio:Protektado di animali]] hhvrlsw5y890t9d6lpcgzm84t8m1hi4 0 11537 1120055 1081809 2026-05-20T10:17:53Z ThWiki1910 31363 1120055 wikitext text/x-wiki '''Ento''' esas kelko qua havas distinkta existo do en kategorio, quankam ne divas esar materiala. En partikulara, [[abstrakto|abstrakti]] e [[legala fiktivajo|legala fiktivaji]] esas kustuma konsiderita kom enti. Generale, to esas anke ne konjekto ke ento esas animata. {{wikivortaro|ento}} [[Kategorio:Enti|*]] [[Kategorio:Konceptaji en metafiziko]] [[Kategorio:Diagrami pri datum-modeligo]] [[Kategorio:Objekti]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] mxymoigoj3t17t7n7hsln3sdqfvejcm 0 20028 1120015 103816 2026-05-20T08:54:01Z ThWiki1910 31363 Eliminis ligilo a [[Ekonomiko]] 1120015 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Map of countries by GDP (PPP) per capita in 2024.svg|thumb|400px|Listo di landi segun [[Totala nacionala produkturo]] "per capita" (2024) i.a.: "blua" – >$60,000, "verda" – $40,000 – $50,000, "reda" – $1,000 – $2,500]] '''Ekonomio''' esas areo di [[Produktado (ekonomiko)|produktado]], [[Distributo (ekonomiko)|distributo]] e [[komerco]], e [[konsumo]] di [[Bonajo|bonaji]] e [[servado]]. [[Kategorio:Ekonomio|*]] i0aqsawhh7jx4i8p608hswlddg8m0tf 1120016 1120015 2026-05-20T08:54:51Z ThWiki1910 31363 1120016 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Map of countries by GDP (PPP) per capita in 2024.svg|thumb|400px|Listo di landi segun [[Totala nacionala produkturo]] "per capita" (2024) i.a.: "blua" – >$60,000, "verda" – $40,000 – $50,000, "reda" – $1,000 – $2,500]] '''Ekonomio''' esas areo di [[Produktado (ekonomiko)|produktado]], [[Distributo (ekonomiko)|distributo]] e [[komerco]], e [[konsumo]] di [[Bonajo|bonaji]] e [[servado]]. [[Kategorio:Ekonomio|*]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] m91x8dctigvp17gomi9xvifhgqf04ic 0 22101 1120005 1017325 2026-05-20T08:14:54Z ThWiki1910 31363 1120005 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|thumb|right|250px|[[Turmo Eiffel]] en [[Paris]], la 18ma maxim vizitata loko de la mondo.]] [[Arkivo:Peru Machu Picchu Sunrise 2.jpg|thumb|left|320px|[[Machu Picchu]], un ek la maxim vizitata loki en [[Sud-Amerika]].]] '''Turismo''' esas voyajo quan ulu facas ordinare kun skopo amuzar su, distraktar e laxigar. Mondal Organizuro pri Turismo definas '''turisti''' kom "individui qui voyajas e restas en loki exter lia ordinara cirkumaji, por periodo infre 1 yaro, kun skopo amuzar su e facar [[salario|nesalariita]] agadi." Turismo divenis importanta [[libertempo]] ed anke [[ekonomio|ekonomiala]] agado en la mondo: en [[2011]], plu kam 983 milion personi voyajis kun intenco di turismo. To reprezentis augmento di 4.6% kande komparita a [[2010]].<ref name="WTO2007">{{extera ligilo|titulo=International Tourism Recepits surpass 1 Trillion in 2011|publikigita ye=2012 |url=http://media.unwto.org/en/press-release/2012-05-07/international-tourism-receipts-surpass-us-1-trillion-2011|editero=World Tourism Organization|vidita ye= 15ma di junio 2012}}</ref> Turismo esas importanta ekonomikal agado en multa landi, exemple [[Egiptia]] e [[Tailando]], ed en diversa insulala stati, exemple [[Fidji]] e [[Tahiti]] (en [[Pacifiko]]), [[Santa Lucia]] e [[Bahama]] (en [[Karibiana maro]]), edc., pro la granda enfluo di [[pekunio]] e la granda efekto di ta agadi en lia ekonomii. == Maxim vizitata landi == Fonto: Statistiki de Mondal Organizuro pri Turismo. {| class="toccolours" style="margin: 1em auto 1em auto" ! Rango||Lando||Kontinento||Arivado di internaciona <br /> turisti (2006) |- |1||{{FRA}}||[[Europa]]||align="right"|79,1 millioni |- |2||{{ESP}}||[[Europa]]||align="right"|58,5 millioni |- |3||{{USA}}||[[Nord-Amerika]]||align="right"|51,1 millioni |- |4||{{CHN}}||[[Azia]]||align="right"|49,6 millioni |- |5||{{ITA}}||[[Europa]]||align="right"|41,1 millioni |- |6||{{GBR}}||[[Europa]]||align="right"|30,1 millioni |- |7||{{DEU}}||[[Europa]]||align="right"|23,6 millioni |- |8||{{MEX}}||[[Nord-Amerika]]||align="right"|21,4 millioni |- |9||{{AUT}}||[[Europa]]||align="right"|20,3 millioni |- |10||{{RUS}}||[[Europa]]||align="right"|20,1 millioni |} == Ekoturismo* == [[Arkivo:Fernando de Noronha - PE - Baia dos Golfinhos.jpg|thumb|250px|left|[[Delfino|Delfini]] proxim [[Fernando de Noronha]], [[Brazilia]].]] [[Arkivo:Tapanti.jpg|thumb|250px|Parko Nacionala Tapanti, en Kosta Rika.]] '''Ekoturismo*''' od '''[[ekologio|ekologiala]] turismo''' divenis maxime populara pos la personi deskovrir l'importo di prezervar [[naturo]] e deziris vizitar prezervita regioni. La vorto kreesis en 1973, per l'uniono di "eko" (abreviuro di [[ekologio]]) kun "turismo". Ekoturismo* envolvas la vizito a regioni ube [[animalo|animali]], [[planto|plantaro]] e kulturala heredaji esas la precipua atraktivi. Exemple la fotografala ''Safari'' en la savani di [[Afrika]], o vidar [[baleno|baleni]] o [[delfino|delfini]] en la mari. En kelka landi, exemple [[Kosta Rika]], [[Equador]], [[Nepal]] ed altri, ekoturismo* reprezentas importanta parto de la [[Totala nacionala produkturo]]. [[Arkivo:StBasile SpasskayaTower Red Square Moscow.hires.jpg|thumb|right|[[Reda placo]], en [[Moskva]], [[Rusia]].]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Tursimo|*]] a94gtdcgo717qi5l6dap27w0jfqloef 1120006 1120005 2026-05-20T08:15:11Z ThWiki1910 31363 1120006 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|thumb|right|250px|[[Turmo Eiffel]] en [[Paris]], la 18ma maxim vizitata loko de la mondo.]] [[Arkivo:Peru Machu Picchu Sunrise 2.jpg|thumb|left|320px|[[Machu Picchu]], un ek la maxim vizitata loki en [[Sud-Amerika]].]] '''Turismo''' esas voyajo quan ulu facas ordinare kun skopo amuzar su, distraktar e laxigar. Mondal Organizuro pri Turismo definas '''turisti''' kom "individui qui voyajas e restas en loki exter lia ordinara cirkumaji, por periodo infre 1 yaro, kun skopo amuzar su e facar [[salario|nesalariita]] agadi." Turismo divenis importanta [[libertempo]] ed anke [[ekonomio|ekonomiala]] agado en la mondo: en [[2011]], plu kam 983 milion personi voyajis kun intenco di turismo. To reprezentis augmento di 4.6% kande komparita a [[2010]].<ref name="WTO2007">{{extera ligilo|titulo=International Tourism Recepits surpass 1 Trillion in 2011|publikigita ye=2012 |url=http://media.unwto.org/en/press-release/2012-05-07/international-tourism-receipts-surpass-us-1-trillion-2011|editero=World Tourism Organization|vidita ye= 15ma di junio 2012}}</ref> Turismo esas importanta ekonomikal agado en multa landi, exemple [[Egiptia]] e [[Tailando]], ed en diversa insulala stati, exemple [[Fidji]] e [[Tahiti]] (en [[Pacifiko]]), [[Santa Lucia]] e [[Bahama]] (en [[Karibiana maro]]), edc., pro la granda enfluo di [[pekunio]] e la granda efekto di ta agadi en lia ekonomii. == Maxim vizitata landi == Fonto: Statistiki de Mondal Organizuro pri Turismo. {| class="toccolours" style="margin: 1em auto 1em auto" ! Rango||Lando||Kontinento||Arivado di internaciona <br /> turisti (2006) |- |1||{{FRA}}||[[Europa]]||align="right"|79,1 millioni |- |2||{{ESP}}||[[Europa]]||align="right"|58,5 millioni |- |3||{{USA}}||[[Nord-Amerika]]||align="right"|51,1 millioni |- |4||{{CHN}}||[[Azia]]||align="right"|49,6 millioni |- |5||{{ITA}}||[[Europa]]||align="right"|41,1 millioni |- |6||{{GBR}}||[[Europa]]||align="right"|30,1 millioni |- |7||{{DEU}}||[[Europa]]||align="right"|23,6 millioni |- |8||{{MEX}}||[[Nord-Amerika]]||align="right"|21,4 millioni |- |9||{{AUT}}||[[Europa]]||align="right"|20,3 millioni |- |10||{{RUS}}||[[Europa]]||align="right"|20,1 millioni |} == Ekoturismo* == [[Arkivo:Fernando de Noronha - PE - Baia dos Golfinhos.jpg|thumb|250px|left|[[Delfino|Delfini]] proxim [[Fernando de Noronha]], [[Brazilia]].]] [[Arkivo:Tapanti.jpg|thumb|250px|Parko Nacionala Tapanti, en Kosta Rika.]] '''Ekoturismo*''' od '''[[ekologio|ekologiala]] turismo''' divenis maxime populara pos la personi deskovrir l'importo di prezervar [[naturo]] e deziris vizitar prezervita regioni. La vorto kreesis en 1973, per l'uniono di "eko" (abreviuro di [[ekologio]]) kun "turismo". Ekoturismo* envolvas la vizito a regioni ube [[animalo|animali]], [[planto|plantaro]] e kulturala heredaji esas la precipua atraktivi. Exemple la fotografala ''Safari'' en la savani di [[Afrika]], o vidar [[baleno|baleni]] o [[delfino|delfini]] en la mari. En kelka landi, exemple [[Kosta Rika]], [[Equador]], [[Nepal]] ed altri, ekoturismo* reprezentas importanta parto de la [[Totala nacionala produkturo]]. [[Arkivo:StBasile SpasskayaTower Red Square Moscow.hires.jpg|thumb|right|[[Reda placo]], en [[Moskva]], [[Rusia]].]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Turismo|*]] quxrhohjjf2na5gugxdh84lpowoidmp 14 24815 1120019 855329 2026-05-20T09:10:35Z ThWiki1910 31363 1120019 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Horses}} [[Kategorio:Brut-edukado]] o9br8v64ck7992g5zq1ml9gapydg05r 14 24816 1120024 855330 2026-05-20T09:11:41Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Brutaro]] a [[Kategorio:Brut-edukado]] 855330 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Livestock}} [[Kategorio:Agrokultivo]] [[Kategorio:Zoologio]] bzzyfqw7gdyyeqr5dkqqf8r27t8kax2 1120033 1120024 2026-05-20T09:21:05Z ThWiki1910 31363 1120033 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Livestock}} [[Kategorio:Vend-brutaro]] [[Kategorio:Agrokultivo]] [[Kategorio:Interakto inter homo ed animalo]] nvdkumcpntz0thq6qavz69woilezr86 14 24876 1120046 842830 2026-05-20T09:48:18Z ThWiki1910 31363 1120046 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Behavior}} [[Kategorio:Klasifiko pri precipua temi]] 6quke3uqsemdugjp4t1xtezgfhcwigo 14 25225 1120029 949160 2026-05-20T09:18:01Z ThWiki1910 31363 1120029 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Dogs}} [[Kategorio:Domestikigit animali]] tjsvmmyngemli8nhdfb5rz55102xroz 0 25316 1120043 983984 2026-05-20T09:38:56Z ThWiki1910 31363 1120043 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Dampfturbine Montage01.jpg|right|400px]] '''Injenior-arto''' esas l'apliko di pura [[cienco]] ad praktikala [[problemo|problemi]]. Plu preciza, injenior-arto esas profesionala agivo qua uzas [[imajino]], judikado, e kompreno pri l'apliko di [[cienco]], [[teknologio]], [[matematiko]], e pratika experienco pro desegnar, produktar ed operacar. {{Cienci}} {{wikivortaro|injeniorarto}} [[Kategorio:Injeniorarto|*]] [[Kategorio:Okupaji pri injeniorarto]] [[Kategorio:Filozofio di cienco]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] ss6jpam2todaqet4912t6onv71ax6h1 14 25574 1120018 858558 2026-05-20T09:10:26Z ThWiki1910 31363 1120018 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Fodder}} [[Kategorio:Rekoltaji]] [[Kategorio:Brut-edukado]] 8oasuyo2a8h4k440a9gpblrlz0r85w3 14 25577 1120017 1079924 2026-05-20T09:10:16Z ThWiki1910 31363 1120017 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Fences}} [[Kategorio:Muri]] [[Kategorio:Konstruktaji e strukturi segun tipo]] [[Kategorio:Agrokultivo]] [[Kategorio:Brut-edukado]] ojnr6mk4iz5n5pc4mrcoo4no5xkstmo 0 25772 1119996 896100 2026-05-19T19:59:16Z Idisto 28999 1119996 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Furnelo''' esas [[aparato]] en qua onu facas [[fairo]] por koquar [[nutrivo|nutrivi]] ; ulakaze lu kontenas [[forno]]. [[Kategorio:Koqueyo]] [[Kategorio:Kalorizili]] ob77n54qhd9ozeq4fbpbc6ef4fgu85v 1119997 1119996 2026-05-19T20:00:32Z Idisto 28999 1119997 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Furnelo''' esas [[aparato]] en qua onu facas [[fairo]] por koquar [[nutrivo|nutrivi]] ; ulakaze lu kontenas [[forno]]. [[Kategorio:Koqueyal aparati]] [[Kategorio:Kalorizo]] tbc7aiqlymqiucblvcmfxjokkb8yvkz 14 27312 1120065 949874 2026-05-20T11:53:22Z ThWiki1910 31363 1120065 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sociala cienci]] [[Kategorio:Homanistala cienci]] 0ve2z7crxdskmjasb1jfjkc4stye680 1120068 1120065 2026-05-20T11:57:53Z ThWiki1910 31363 1120068 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sociala cienci]] [[Kategorio:Humanistala cienci]] 32b9p8ydr0ius4s3k0ngm33bjfaxh6i 14 27343 1120020 855613 2026-05-20T09:10:45Z ThWiki1910 31363 1120020 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Dairy farming}} [[Kategorio:Agrokultivo]] [[Kategorio:Brut-edukado]] saa2d3qqj71nwhxsx89lwvjzpni0ybz 0 28720 1120000 1119293 2026-05-19T20:13:43Z Idisto 28999 Idisto movis la pagino [[Koqu-vari e bak-vari]] a [[Koquo-vari e bak-vari]] 1119293 wikitext text/x-wiki '''Koqu-vari e bak-vari''' '''Kaldrono''' esas poto, en qua onu koquas nutrivi e boliigas aquo. '''Kasrolo''' esas implemento koqueyala ek [[metalo]], [[vazo]] cilindra kun [[mancho]] e funda plata, en qua onu koquas nutrivi diversa. [[Kategorio:Koqueyo]] kckldu662dnvzoapz5s8cusca2mpewe 1120003 1120000 2026-05-19T20:24:02Z Idisto 28999 1120003 wikitext text/x-wiki '''Koqu-vari e bak-vari''' esas l'ensemblo de: * '''Kaldrono''' esas poto, en qua onu koquas nutrivi e boliigas aquo. * '''Kasrolo''' esas implemento koqueyala ek [[metalo]], [[vazo]] cilindra kun [[mancho]] e funda plata, en qua onu koquas nutrivi diversa. * '''Marmito''' esas implemento koquala - vazo terakota, o metala, kun o sen pedo o pedi, en qua onu koquas dishi * '''Padelo''' esas implemento koqueyala, kun longa mancho, per qua onu fritas, frikasas, e c. * '''Poto''' esas menajo-vazo di qua la materio, la formo, la dimensioni varias segun la uzi a qua lu esas destinita. [[Kategorio:Koqueyo]] g9kwor3ez391qhibt417z32jxjhzp5y 0 29243 1120023 845454 2026-05-20T09:11:22Z ThWiki1910 31363 1120023 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} '''Lazo''' esas ledrobendo garnisita ye [[bulo|buli]] quan l'habitanti di la [[lando|landi]], olim [[Hispania|Hispana]], di [[Amerika]] lansas tale ke li plekte kaptas sua [[enemiko]] o l'[[animalo]] quan li [[chasado|chasas]]. [[Kategorio:Brut-edukado]] 0r1fbptd8ecez5teab647au9xlui6jy 14 30521 1120021 846275 2026-05-20T09:10:54Z ThWiki1910 31363 1120021 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Sheep}} [[Kategorio:Brut-edukado]] mxgh0cadxfztd4a3dk26aeg8fbjhzjx 14 32192 1120028 858150 2026-05-20T09:17:51Z ThWiki1910 31363 1120028 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Aparataro]] [[Kategorio:Domestikigit animali]] ld7fa9rgzkazz1lp994riy2hdt6in9z 14 32203 1120030 858416 2026-05-20T09:18:09Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Domestikigita animali]] a [[Kategorio:Domestikigit animali]] 858416 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Domesticated animals}} [[Kategorio:Animali]] [[Kategorio:Agrokultivo]] pqheq3kj3ty9qcsow479fp7kbq99qbn 0 34259 1120059 965231 2026-05-20T10:28:21Z ThWiki1910 31363 1120059 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Star of life2.svg|thumb|upright|[[Astro di vivo]].]] '''Saneso''' esas la nivelo di funcionala o [[metabolio|metaboliala]] efiko di vivanta ento. En [[homo|homi]], esas la stando di [[mento]], [[korpo]] ed [[esprito]] di [[persono]], maxim-multa-kaze signifikas esar sen [[morbo|maladeso]], [[vunduro]] o [[doloro]]. {{specala revizo}} La [[Mondal Organizuro pri Saneso]] (MOS) definas saneso en sua maxim larja senco en 1946 kom stando di kompleta korpala, mentala, e sociala komforto e ne simpla l'absenteso di maladeso od infirmeso. "<ref name="WHO definition">World Health Organization. 1946. [www.who.int/bulletin/archives/80(12)981.pdf ''WHO definition of Health''], Preamble to the Constitution of the World Health Organization as adopted by the International Health Conference, New York, 19-22 June 1946; signed on 22 July 1946 by the representatives of 61 States (Official Records of the World Health Organization, no. 2, p. 100) and entered into force on 7 April 1948.</ref><ref name="WHO constitution">World Health Organization. 2006. [http://www.who.int/governance/eb/who_constitution_en.pdf ''Constitution of the World Health Organization''] - ''Basic Documents'', Forty-fifth edition, Supplement, October 2006.</ref> Malgre ke ta defino esabas temo di kontroversi, specifike pro mankar operacala valoro e la problemo kreita pro l'uzo di vorto "kompleta", restas la maxim duranta. <ref>Callahan D. "The WHO definition of 'health'." ''The Hastings Center Studies'', 1(3), 1973 - http://www.jstor.org/pss/3527467</ref><ref>Jadad AR, O'Grady L. "How should health be defined?" ''BMJ'' 2008; 337:a2900 - http://www.bmj.com/cgi/content/full/337/dec10_1/a2900</ref> Klasifikuro kom [[MOS familio di internacionala klasifikuro]], inkluzite [[Internacionala klasifikuro di funcionala, infirmeso e saneso]] ed [[Internacionala klasifikuro di maladesi]], esas ordinare uzita por definar e mezurar la kompozanti di saneso. Sistemala agadi por preventar o risanigar saneso problemi e stimular bona stando en homi esas furnisata da saneso-provizisti. Apliki pri animala saneso esas inkluzata da [[veterinarala medicino]]. La termino "salubra" esas anke larje uzata en la kuntexto di multa tipi di nevivanta organizuri e lua kontakti por la benefico di homi. == Faktori influanta en la saneso == Ordinare, la vivo-kuntexto di ula individuo afektas multe lua saneso e vivo-qualeso. Esas sempre plu agnoskata ke saneso esas mantenata e plubonigata ne nur tra l'avanco ed apliko di [[sanesoflego cienco]], ma anke tra l'esforco ed inteligenta [[maniero di vivo]] selekti da l'individuo e socio. Segun la [[Mondal Organizuro pri Saneso]], la precipua determinivi di saneso inkluzas sociala ed ekonomikala ambiento, fizikala ambiento, e l'individuala karakterizivi e konduti di persono. <ref name="The determinants of health">World Health Organization. [http://www.who.int/hia/evidence/doh/en/ ''The determinants of health.''] Geneva. Accessed 12 May 2011.</ref> ==Referi== {{reflist}} {{Cienci}} [[Kategorio:Saneso|*]] [[Kategorio:Personala vivo]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] 6rnofl8gwd85yit8k4ph2jlhpsbh1ch 0 35431 1120012 921424 2026-05-20T08:31:27Z ThWiki1910 31363 1120012 wikitext text/x-wiki {{revizo}}{{klado}} '''Konceptajo''' esas ideo, nociono, od ento abstrakta ed universala qua servas por indikar kategorio o klaso di enti, di eventi, o di [[relato|relati]]. Konceptaji esas abstrakta pro ke li ignoras la diferi inter [[kozo|kozi]] en lua extenso, trakante li quale se li esas identa. {{wikivortaro}} [[Kategorio:Koncepti|*]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] [[Kategorio:Mentala kontenajo]] pbzpostczgmunq37x91pm19cd8h5cb8 0 39783 1120010 1018401 2026-05-20T08:27:53Z ThWiki1910 31363 1120010 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Communication emisor.jpg|thumb|Komuniko]] '''Komuniko''' (de [[Latina linguo|Latina]] ''communicatio, -ōnis'', signifikanta "dividar", "distributar") esas l'ago di komunikar, transmisar o recevar, idei, konoci, mesaji, edc, kun skopo partigar informi.<ref>{{extera ligilo|titulo=Comunicação - Dicionário online de português|url=https://www.dicio.com.br/comunicacao/|vidita ye=11ma di mayo 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> Por posibligar la komuniko inter du o plusa personi, uzesas signi, simboli e reguli di semioso reciproke komprenebla. {{specala revizo}} Un ek la defini di komuniko esas "ago per qua ula persono sendas ad o recevas informi pri bezoni, deziri, percepti, konoci, edc., de altra persono. Komuniko povas esar intenca o senintenca, povas esar konvencionala o nekonvencionala, povas prenar linguala o nelinguala formi, e povas eventar tra parolado od altra formo." Komunikado bezonas sendinto, mesajo e recevinto, quankam ne bezonesas ke la recevinto esas prezenta od informata pri l'intenci di sendinto por komunikar lor komuniko; do komuniko povas eventar tra vasta disti en tempo e spaco. Komunikajo bezonas ke la komunikanta partoprenanti asocias areo di komunikema komuneso. La proceso di komuniko esas kompleta kande la recevinto komprenas la mesajo dil sendinto. Komuniko kun altri envolvas tri precipua pazi: # Pensajo: unesma, informo existas en la mento di la sendinto. Ta povas esar koncepto, ideo, informo, o sento. # kodexigo: sequanto, mesajo sendesas a recevanto per vorti od altra simboli, # deskodexigo: fine, la recevanto tradukas la vorti o simboli en koncepto o informo quon ula persono povas komprenar. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Komuniko|*]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] 80isbwll8mva2jis719f689wi30wgpc 0 39961 1120064 911828 2026-05-20T10:46:05Z ThWiki1910 31363 1120064 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg|190px|thumbnail|right|Platon, da Silanion]] '''Homala cienci''' o '''klasika studii'' esas akademiala diciplini qua studias homala kulturo, uzanta metodi qui esas precipue kritikala, o teoriala, e havas signifikiva historiala elemento - kom distingita de la precipue empirikala aprochi di naturala cienci. Homala cienci inkluzas antiqua e moderna [[lingui]], [[literaturo]], [[filozofio]], [[religio]], e vidala e vivanta arti quale [[muziko]] e [[teatro]]. Homala cienci esas anke kelkafoye egardita kom sociala studii inkluzas [[historio]], [[antropologio]], areo studii, komunikado studii, kulturala studii, lego e linguistiko. {{revizo}} Skolano en homala cienci esas kelkafoye deskriptita kom humanisti. Tamen, ta termino anke deskriptas la filozofala pozeso di humanismo, qua kelka "antihumanista" skolani en refuzo di studii pri homaro. Kelka sekundara skoli ofras klasika studii, maxim-multa-kaze konsistanta di Angla, literaturo, globala studii, ed arto. Homala diciplini quale [[historio]], [[kulturala antropologio]], e [[psikoanalizo]] studias subjekti qui importas ke l'experimentala metodo ne aplikas a—e vicee precipua uzas la komparativa metodo e komparativo serchado. [[Kategorio:Klasika studii|*]] [[Kategorio:Sep arti libera]] [[Kategorio:Socio]] [[Kategorio:Homaro]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] rja5gft6lv52zzy6mkcj4qqeh748q1h 1120067 1120064 2026-05-20T11:56:14Z ThWiki1910 31363 1120067 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg|190px|thumbnail|right|Platon, da Silanion]] '''Homala cienci''' o '''klasika studii'' esas akademiala diciplini qua studias homala kulturo, uzanta metodi qui esas precipue kritikala, o teoriala, e havas signifikiva historiala elemento - kom distingita de la precipue empirikala aprochi di naturala cienci. Homala cienci inkluzas antiqua e moderna [[lingui]], [[literaturo]], [[filozofio]], [[religio]], e vidala e vivanta arti quale [[muziko]] e [[teatro]]. Homala cienci esas anke kelkafoye egardita kom sociala studii inkluzas [[historio]], [[antropologio]], areo studii, komunikado studii, kulturala studii, lego e linguistiko. {{revizo}} Skolano en homala cienci esas kelkafoye deskriptita kom humanisti. Tamen, ta termino anke deskriptas la filozofala pozeso di humanismo, qua kelka "antihumanista" skolani en refuzo di studii pri homaro. Kelka sekundara skoli ofras klasika studii, maxim-multa-kaze konsistanta di Angla, literaturo, globala studii, ed arto. Homala diciplini quale [[historio]], [[kulturala antropologio]], e [[psikoanalizo]] studias subjekti qui importas ke l'experimentala metodo ne aplikas a—e vicee precipua uzas la komparativa metodo e komparativo serchado. [[Kategorio:Homanistala cienci|*]] [[Kategorio:Sep arti libera]] [[Kategorio:Socio]] [[Kategorio:Homaro]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] ezwvmenhcizxepmeadw10tsn8pi6vhq 1120071 1120067 2026-05-20T11:58:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Homala cienci]] a [[Humanistala cienci]] 1120067 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg|190px|thumbnail|right|Platon, da Silanion]] '''Homala cienci''' o '''klasika studii'' esas akademiala diciplini qua studias homala kulturo, uzanta metodi qui esas precipue kritikala, o teoriala, e havas signifikiva historiala elemento - kom distingita de la precipue empirikala aprochi di naturala cienci. Homala cienci inkluzas antiqua e moderna [[lingui]], [[literaturo]], [[filozofio]], [[religio]], e vidala e vivanta arti quale [[muziko]] e [[teatro]]. Homala cienci esas anke kelkafoye egardita kom sociala studii inkluzas [[historio]], [[antropologio]], areo studii, komunikado studii, kulturala studii, lego e linguistiko. {{revizo}} Skolano en homala cienci esas kelkafoye deskriptita kom humanisti. Tamen, ta termino anke deskriptas la filozofala pozeso di humanismo, qua kelka "antihumanista" skolani en refuzo di studii pri homaro. Kelka sekundara skoli ofras klasika studii, maxim-multa-kaze konsistanta di Angla, literaturo, globala studii, ed arto. Homala diciplini quale [[historio]], [[kulturala antropologio]], e [[psikoanalizo]] studias subjekti qui importas ke l'experimentala metodo ne aplikas a—e vicee precipua uzas la komparativa metodo e komparativo serchado. [[Kategorio:Homanistala cienci|*]] [[Kategorio:Sep arti libera]] [[Kategorio:Socio]] [[Kategorio:Homaro]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] ezwvmenhcizxepmeadw10tsn8pi6vhq 0 43055 1119984 1119865 2026-05-19T17:57:35Z CommonsDelinker 352 Removing [[:c:File:Eurovision_Song_Contest_2025.svg|Eurovision_Song_Contest_2025.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: [[:c:COM:CSD#G4|CSD G4]] (recreation of content previously deleted per community consensus)&#58; [[: 1119984 wikitext text/x-wiki La '''Euroviziono-Konkurso di Kansono''' (EKK) ([[Angla linguo|Angliana]]: ''Eurovision Song Contest''; [[Franca linguo|Franciana]]: ''Concours Eurovision de la chanson'') esas omnayara konkurso kreita da [[Marcel Bezençon]] en [[1955]], organizata dil [[Europana Brodkast-Uniono]] e brodkastata per la reto [[Euroviziono (reto)|Euroviziono]]. On ofte surnomizas ica konkurso per la simpla vorto "[[Euroviziono]]". L'unesma konkurso brodkastesis en [[1956]] en [[Suisia]]: [[Lys Assia]] divenis la unesma vinkinto dil konkurso per sua kansono ''Refrain''. La konkurso inspiresis del [[Muziko-festo di Sanremo|Sanremo muziko-festo]], la maxim granda muziko-konkurso en Italia, qua komencis en [[1951]]. La konkurso esas un ek la maxim anciena brodkasturi en la mondo, e la maxim importanta muzikala konkurso ulatempe organizata. Lua suceso transiris la frontieri dil kontinento Europa ed inspiris multa altra muzikala konkursi. [[Arkivo:EurovisionParticipants.svg|thumb|Mapo di la partoprenanti.{{Legendo|#22b14c|Landi qui partoprenis adminime unfoye}}{{Legendo|#ffc20e|Landi qui nulafoye partoprenis, ma povas partoprenar}}{{Legendo|#d40000|Landi qui ulafoye partoprenis, ma retretis}}]] == Reguli == === Kansoni === * La kansoni elektesas lor landa selekti organizata dal partoprenanta brodkasterii. Olci decidas ipsa e libere pri la organizo e la formo di ca selekti. * La kansoni ne darfas komercesar ante la 1ma di septembro de la preiranta yaro. * La maxima duro di singla kansono esas tri minuti. * Singla brodkasterio esas libera decidar la linguo en qua lua konkursanto kantos. * La texto e la prezento dil kansoni ne darfas detrimentar la konkurso o la [[Europana Brodkast-Uniono]]. Interdiktesas inkluzar: ula vorto o gesto politikal o simila; ula insulto o neaceptebla dicajo; ula reklama mesajo. === Artisti === * Omna konkursanta artisti devas evar adminime 16 yari lor la dio dil finalo. * Nula artisto darfas konkursar por plu kam un lando ye ula yaro. === Plei === * Singla pleo darfas kontenar admaxime sis homi sur la ceneyo. *Nula vivanta bestio toleresas sur la ceneyo. * La artisti pleas e kantas direte (''live'') sur la ceneyo kun enrejistrita muziko (sen pleanta muzikili). * Depos [[2021]] la enrejistrita muziko darfas kontenar koro-voci. == Ganinti == === Listo pri la ganinti === {| class="wikitable" !Yaro !Hosta lando !Hosta urbo !Kantisto !Kansono !Traduko ad Ido !Lando |- |'''[[1956]]''' |{{SWI}} |[[Lugano]] |[[Lys Assia]] |''Refrain'' |Refreno |{{SWI}} |- |'''[[1957]]''' |{{GER}} |[[Frankfurt]] |[[Corry Brokken]] |''Net als toen'' |Justa simila lore |{{NLD}} |- |'''[[1958]]''' |{{NLD}} |[[Hilversum]] |[[André Claveau]] |''Dors, mon amour'' |Dormez, mea amorato |{{FRA}} |- |'''[[1959]]''' |{{FRA}} |[[Cannes]] |[[Teddy Scholten]] |''Een beetje'' |Una mikra peco |{{NLD}} |- |'''[[1960]]''' |{{GBR}} |[[London]] |[[Jacqueline Boyer]] |''Tom Pillibi'' |Tom Pillibi |{{FRA}} |- |'''[[1961]]''' |{{FRA}} |[[Cannes]] |[[Jean-Claude Pascal]] |''Nous les amoureux'' |Ni la amoranti |{{LUX}} |- |'''[[1962]]''' |{{LUX}} |[[Luxemburg]] |[[Isabelle Aubret]] |''Un premier amour'' |Unesma amoro |{{FRA}} |- |'''[[1963]]''' |{{GBR}} |[[London]] |[[Grethe Ingmann|Grethe]] e [[Jørgen Ingmann]] |''Dansevise'' |Dansala kansono |{{DEN}} |- |'''[[1964]]''' |{{DEN}} |[[København]] |[[Gigliola Cinquetti]] |''Non ho l'età'' |Me ne yaresas sate |{{ITA}} |- |'''[[1965]]''' |{{ITA}} |[[Napoli]] |[[France Gall]] |''Poupée de cire, poupée de son'' | Vaxa pupeo, brana pupeo |{{LUX}} |- |'''[[1966]]''' |{{LUX}} |[[Luxemburg]] |[[Udo Jürgens]] |''Merci, Chérie'' |Danko, karino |{{AUT}} |- |'''[[1967]]''' |{{AUT}} |[[Wien]] |[[Sandie Shaw]] |''Puppet on a String'' | Marioneto an piko |{{GBR}} |- |'''[[1968]]''' |{{GBR}} |[[London]] |[[Massiel]] |''La, la, la'' |La, la, la |{{ESP}} |- | rowspan="4" |'''[[1969]]*''' | rowspan="4" |{{ESP}} | rowspan="4" |[[Madrid]] |[[Salomé]] |''Vivo cantando'' |Me vivas kantadar |{{ESP}} |- |[[Frida Boccara]] |''Un jour, un enfant'' |Un dio, un infanto |{{FRA}} |- |[[Lenny Kuhr]] |''De troubadour'' |La trubaduro |{{NLD}} |- |[[Lulu]] |''Boom Bang-a-Bang'' |Bum Bang-a-Bang |{{GBR}} |- |'''[[1970]]''' |{{NLD}} |[[Amsterdam]] |[[Dana]] |''All Kinds of Everything'' |Omna sorti di omno |{{IRL}} |- |'''[[1971]]''' |{{IRL}} |[[Dublin]] |[[Séverine]] |''Un banc, un arbre, une rue'' | Benko, arboro, strado |{{MCO}} |- |'''[[1972]]''' |{{GBR}} |[[Edinburgh]] |[[Vicky Leandros]] |''Après toi'' |Post tu |{{LUX}} |- |'''[[1973]]''' |{{LUX}} |[[Luxemburg]] |[[Anne-Marie David]] |''Tu te reconnaîtras'' |Tu rikonocos tu |{{LUX}} |- |'''[[1974]]''' |{{GBR}} |[[Brighton]] |[[ABBA]] |''[[Waterloo]]'' |Waterloo |{{SWE}} |- |'''[[1975]]''' |{{SWE}} |[[Stockholm]] |[[Teach-In]] |''[[Dinge-Dong]]'' |Dinge-Dong |{{NLD}} |- |'''[[1976]]''' |{{NLD}} |[[Den Haag]] |[[Brotherhood of Man]] |[[Save Your Kisses for Me|''Save Your Kisses for Me'']] |Sparez vua kisi por me |{{GBR}} |- |'''[[1977]]''' |{{GBR}} |[[London]] |[[Marie Myriam]] |[[L'oiseau et l'enfant|''L'oiseau et l'enfant'']] |L'ucelo e l'infanto |{{FRA}} |- |'''[[1978]]''' |{{FRA}} |[[Paris]] |[[Izhar Cohen]] ed [[Alphabeta]] |''[[A-ba'ni-bi]]'' |A-ba'ni-bi |{{ISR}} |- |'''[[1979]]''' |{{ISR}} |[[Jerusalem]] |[[Milk and Honey]] e [[Gali Atari]] |''[[Hallelujah]]'' |Haleluya |{{ISR}} |- |'''[[1980]]''' |{{NLD}} |[[Den Haag]] |[[Johnny Logan]] |[[What's Another Year|''What's Another Year'']] |Quo es altra yaro |{{IRL}} |- |'''[[1981]]''' |{{IRL}} |[[Dublin]] |[[Bucks Fizz]] |[[Making Your Mine Up|''Making Your Mine Up'']] |Rektigas vua opiniono |{{GBR}} |- |'''[[1982]]''' |{{GBR}} |[[Harrogate]] |[[Nicole]] |[[Ein bißchen Frieden|''Ein bißchen Frieden'']] |Kelka paco |{{GER}} |- |'''[[1983]]''' |{{GER}} |[[München]] |[[Corinne Hermès]] |[[Si la vie est cadeau|''Si la vie est cadeau'']] |Se la vivo esas donacajo |{{LUX}} |- |'''[[1984]]''' |{{LUX}} |[[Luxemburg]] |[[Herreys]] |''[[Diggi-loo-diggi-ley]]'' |Diggi-loo-diggi-ley |{{SWE}} |- |'''[[1985]]''' |{{SWE}} |[[Göteborg]] |[[Bobbysocks]] |[[La det swinge|''La det swinge'']] |Lasas ol ocilas |{{NOR}} |- |'''[[1986]]''' |{{NOR}} |[[Bergen]] |[[Sandra Kim]] |[[J'aime la vie|''J'aime la vie'']] |Me amas la vivo |{{BEL}} |- |'''[[1987]]''' |{{BEL}} |[[Bruxel]] |[[Johnny Logan]] |[[Hold Me Now|''Hold Me Now'']] |Tenez me nun |{{IRL}} |- |'''[[1988]]''' |{{IRL}} |[[Dublin]] |[[Céline Dion]] |[[Ne partez pas sans moi|''Ne partez pas sans moi'']] |Ne departez sen me |{{SWI}} |- |'''[[1989]]''' |{{SWI}} |[[Lausanne]] |[[Riva]] |[[Rock Me|''Rock Me'']] |Rock me |{{YUG}} |- |'''[[1990]]''' |{{YUG}} |[[Zagreb]] |[[Toto Cutugno]] |[[Insieme 1992|''Insieme 1992'']] |Kune 1992 |{{ITA}} |- |'''[[1991]]''' |{{ITA}} |[[Roma]] |[[Carola Häggkvist|Carola]] |[[Fångad av en stormvind|''Fångad av en stormvind'']] |Kaptis per ventego |{{SWE}} |- |'''[[1992]]''' |{{SWE}} |[[Malmö]] |[[Linda Martin]] |[[Why Me?|''Why Me?'']] |Pro quo me? |{{IRL}} |- |'''[[1993]]''' |{{IRL}} |[[Millstreet]] |[[Niamh Kavanagh]] |[[In Your Eyes|''In Your Eyes'']] |En tua okuli |{{IRL}} |- |'''[[1994]]''' |{{IRL}} |[[Dublin]] |[[Paul Harrington]] e [[Charlie McGettigan]] |[[Rock 'n' Roll Kids|''Rock 'n' Roll Kids'']] |Rock 'n' Roll pueri |{{IRL}} |- |'''[[1995]]''' |{{IRL}} |[[Dublin]] |[[Secret Garden]] |''[[Nocturne]]'' |Nokturno |{{NOR}} |- |'''[[1996]]''' |{{NOR}} |[[Oslo]] |[[Eimear Quinn]] |[[The Voice|''The Voice'']] |La voco |{{IRL}} |- |'''[[1997]]''' |{{IRL}} |[[Dublin]] |[[Katrina and the Waves]] |[[Love Shine a Light|''Love Shine a Light'']] |Amas brilar lumo |{{GBR}} |- |'''[[1998]]''' |{{GBR}} |[[Birmingham]] |[[Dana International]] |''[[Diva]]'' |Diva |{{ISR}} |- |'''[[1999]]''' |{{ISR}} |[[Jerusalem]] |[[Charlotte Perrelli]] |[[Take Me to Your Heaven|''Take Me to Your Heaven'']] |Duktas me che vua cielo |{{SWE}} |- |'''[[2000]]''' |{{SWE}} |[[Stockholm]] |[[Olsen Brothers]] |[[Fly on the Wings of Love|''Fly on the Wings of Love'']] |Flugas sur la ali di amo |{{DEN}} |- |'''[[2001]]''' |{{DEN}} |[[København]] |[[Tanel Padar]] e [[Dave Benton]] |''[[Everybody]]'' |Omni |{{EST}} |- |'''[[2002]]''' |{{EST}} |[[Tallinn]] |[[Marija Naumova|Marija N]] |[[I Wanna|''I Wanna'']] |Me volas |{{LVA}} |- |'''[[2003]]''' |{{LVA}} |[[Rīga]] |[[Sertab Erener]] |[[Everyway That I Can|''Everyway That I Can'']] |Omnavoye me povas |{{TUR}} |- |'''[[2004]]''' |{{TUR}} |[[Istanbul]] |[[Ruslana Lyzjytsjko|Ruslana]] |[[Wild Dances|''Wild Dances'']] |Frenezioza dansi |{{UKR}} |- |'''[[2005]]''' |{{UKR}} |[[Kiyiv]] |[[Elena Paparizou]] |[[My Number One|''My Number One'']] |Mea nombro una |{{GRC}} |- |'''[[2006]]''' |{{GRC}} |[[Athina]] |[[Lordi]] |[[Hard Rock Hallelujah|''Hard Rock Hallelujah'']] |Hard Rock haleluya |{{FIN}} |- |'''[[2007]]''' |{{FIN}} |[[Helsinki]] |[[Marija Šerifović]] |''[[Molitva]]'' |Prego |{{SRB}} |- |'''[[2008]]''' |{{SRB}} |[[Belgrad]] |[[Dima Nikolayevich Bilan|Dima Bilan]] |''[[Believe]]'' |Kredar |{{RUS}} |- |'''[[2009]]''' |{{RUS}} |[[Moskva]] |[[Alexander Rybak]] |''[[Fairytale]]'' |Feala rakonto |{{NOR}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2010|'''2010''']] |{{NOR}} |[[Oslo]] |[[Lena Meyer-Landrut]] |''[[Satellite]]'' |Satelito |{{GER}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2011|'''2011''']] |{{GER}} |[[Düsseldorf]] |[[Eldar & Nigar]] |[[Running Scared|''Running Scared'']] |Kuras pavore |{{AZE}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2012|'''2012''']] |{{AZE}} |[[Baku]] |[[Loreen]] |''[[Euphoria]]'' |Euforio |{{SWE}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2013|'''2013''']] |{{SWE}} |[[Malmö]] |[[Emmelie de Forest]] |[[Only Teardrops|''Only Teardrops'']] |Nur lakrimi |{{DEN}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2014|'''2014''']] |{{DEN}} |[[København]] |[[Conchita Wurst]] |[[Rise Like a Phoenix|''Rise Like a Phoenix'']] |Acensas quale fenixo |{{AUT}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2015|'''2015''']] |{{AUT}} |[[Wien]] |[[Måns Zelmerlöw]] |''Heroes'' |Heroi |{{SWE}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2016|'''2016''']] |{{SWE}} |[[Stockholm]] |[[Jamala]] |''1944'' |1944 |{{UKR}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2017|'''2017''']] |{{UKR}} |[[Kiyiv]] |[[Salvador Sobral]] |''Amar pelos dois'' |Amorar por du |{{PRT}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2018|'''2018''']] |{{PRT}} |[[Lisboa]] |[[Netta]] |''Toy'' |Ludilo |{{ISR}} |- |'''[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2019|2019]]''' |{{ISR}} |[[Tel Aviv]] |[[Duncan Laurence]] |''Arcade'' |Arkado |{{NLD}} |- |'''[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2020|2020]]''' |{{NLD}} |[[Rotterdam]] |''Anulita'' | - | - | - |- |'''[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2021|2021]]''' |{{NLD}} |[[Rotterdam]] |[[Måneskin]] |''Zitti e buoni'' |Deslauta e brava |{{ITA}} |- |'''[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2022|2022]]''' |{{ITA}} |[[Torino]] |[[Kalush]] |''Stefania'' |Stefania |{{UKR}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2023|'''2023''']] |{{GBR}} |[[Liverpool]] |[[Loreen]] |''[[Tattoo]]'' |Tatuajo |{{SWE}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2024|'''2024''']] |{{SWE}} |[[Malmö]] |[[Nemo]] |''[[The Code]]'' |La Kodexo |{{SUI}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2025|'''2025''']] |{{SUI}} |[[Basel]] |[[JJ]] |''[[Wasted Love]]'' |Disipit amo |{{AUT}} |- |'''[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2026|2026]]''' |{{AUT}} |[[Wien]] |[[Dara]] |''[[Bangaranga]]'' |Bangaranga |{{BGR}} |- |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2027|'''2027''']] |{{BGR}} | | | | | |} <nowiki>*</nowiki> Ye [[1969]] quar konkursanta landi vinkis. [[Arkivo:Eurovision winners map.svg|eta|Mapo pri la nombro de vinki da landi]] [[Arkivo:ESC2018 - Israel 08.jpg|alternative=|eta|En 2018 vinkis [[Netta]] de [[Israel]] kun la kansono ''Toy'']] === Listo di la ganinta landi === {| class="wikitable" !Totala vinki !Lando !Yaro/i |- | rowspan="2" |7 |{{IRL}} |[[1970]], [[1980]], [[1987]], [[1992]], [[1993]], [[1994]], [[1996]] |- |{{SWE}} |[[1974]], [[1984]], [[1991]], [[1999]], [[2012]], [[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2015|2015]], [[2023]] |- | rowspan="4" |5 |{{FRA}} |[[1958]], [[1960]], [[1962]], [[1969]], [[1977]] |- |{{LUX}} |[[1961]], [[1965]], [[1972]], [[1973]], [[1983]] |- |{{GBR}} |[[1967]], [[1969]], [[1976]], [[1981]], [[1997]] |- |{{NLD}} |[[1957]], [[1959]], [[1969]], [[1975]], [[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2019|2019]] |- |4 |{{ISR}} |[[1978]], [[1979]], [[1998]], [[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2018|2018]] |- | rowspan="6" |3 |{{NOR}} |[[1985]], [[1995]], [[2009]] |- |{{DEN}} |[[1963]], [[2000]], [[2013]] |- |{{ITA}} |[[1964]], [[1990]], [[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2021|2021]] |- |{{UKR}} |[[2004]], [[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2016|2016]], [[2022]] |- |{{SWI}} |[[1956]], [[1988]], [[2024]] |- |{{AUT}} |[[1966]], [[2014]], [[2025]] |- | rowspan="2" |2 |{{ESP}} |[[1968]], [[1969]] |- |{{GER}} |[[1982]], [[2010]] |- | rowspan="13" |1 |{{MCO}} |[[1971]] |- |{{BEL}} |[[1986]] |- |{{YUG}} |[[1989]] |- |{{EST}} |[[2001]] |- |{{LVA}} |[[2002]] |- |{{TUR}} |[[2003]] |- |{{GRC}} |[[2005]] |- |{{FIN}} |[[2006]] |- |{{SRB}} |[[2007]] |- |{{RUS}} |[[2008]] |- |{{AZE}} |[[2011]] |- |{{PRT}} |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2017|2017]] |- |{{BGR}} |[[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2026|2026]] |} == Slogani == Depos 2002 (ecepte 2009) la Konkurso introduktis slogani. La slogani referas la temo di la Konkurso por ita yaro. Ye 2024 decidesis ke la slogano ''United By Music'' (Unionita per Muziko) estos la permananta slogano dil Konkurso. {| class="wikitable" !Yaro !Hosta lando !Slogano !Slogano en Ido |- |2002 |{{EST}} |''A Modern Fairytale'' |Moderna Feala Rakonto |- |2003 |{{LVA}} |''Magical Rendezvous'' |Magiala Rendevuo |- |2004 |{{TUR}} |''Under The Same Sky'' |Sub la Sama Cielo |- |2005 |{{UKR}} |''Awakening'' |Veko |- |2006 |{{GRC}} |''Feel The Rhythm!'' |Sentez la Ritmo! |- |2007 |{{FIN}} |''True Fantasy'' |Vera Fantazio |- |2008 |{{SRB}} |''Confluence of Sound'' |Juntopunto di Sono |- |2010 |{{NOR}} |''Share The Moment!'' |Partigez l'Instanto! |- |2011 |{{GER}} |''Feel Your Heart Beat!'' |Sentez Vua Kordio Pulsar! |- |2012 |{{AZE}} |''Light Your Fire!'' |Acendez Vua Fairo! |- |2013 |{{SWE}} |''We Are One'' |Ni Es Un |- |2014 |{{DEN}} |''#JoinUs'' |#JuntezVuAdNi |- |2015 |{{AUT}} |''Building Bridges'' |Konstruktar Ponti |- |2016 |{{SWE}} |''Come Together'' |Venez Ensemble |- |2017 |{{UKR}} |''Celebrate Diversity'' |Celebrez Diverseso |- |2018 |{{PRT}} |''All Aboard!'' |Omni Sur la Navo! |- |2019 |{{ISR}} |''Dare To Dream'' |Audacez Revar |- |2020 |{{NLD}} |''Open Up!'' |Apertez! |- |2021 |{{NLD}} |''Open Up!'' |Apertez! |- |2022 |{{ITA}} |''The Sound of Beauty'' |La Sono dil Beleso |- |2023 |{{GBR}} |''United By Music'' |Unionita per Muziko |- |2024 |{{SWE}} |''United By Music'' |Unionita per Muziko |} == Extera ligili == * http://www.eurovision.tv - la oficala retosituo [[Kategorio:Euroviziono-Konkurso di Kansono|*]] [[Kategorio:Muziko di Europa]] [[Kategorio:Kansono-konkursi]] [[Kategorio:Muziko-festi]] __FI__ naxgfxk58a2w5pl4g0kpb5zrkyipz5b 0 46164 1120058 912961 2026-05-20T10:27:09Z ThWiki1910 31363 1120058 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:President Barack Obama with full cabinet 09-10-09.jpg|eta|La guvernerio dil [[Usa|usana]] prezidanto [[Barack Obama]] en 2009]] '''Guvernerio''' esas organizuro, qua havas la povo krear ed impozar [[Lego|legi]] (ed olia exekuteso) en definita teritorio. Guvernerio povas dominacar granda teritorii (quala [[Stato|stati]]) o mikra (exemple la dukteri di mikra [[urbo]]).  Stato-guvernerio esas un ek la maxim alta institucuri dop la [[statestro]], hodie normale formacata per ''ministraro''.  Ol guidas, duktas e surveyas la interna ed extera [[politiko]] dil stato.  Guvernerio normale konsistas ek guverneriestro ed altra [[Ministro|ministri]], kun la relatanta [[Ministerio|ministerii]]. En multa stati ofte egardesas kom guvernerio, la exekutiva povo dil stato.  Meze dil 20ma yarcento la rolo di guvernerio chanjis de nura exekutiva povo a politikala direktado dil stato. Kaze di ampla asociala defino, regno normale konsistas ek legifisti, administranti ed arbitranti.  Regno esas moyeni per qua stato-politiko plufortigesas, ultre la mekanismo por determinar la politiko dil stato. Formo di guvernerio, o formo di stat-administro, referas serio de politikala sistemi ed institucuri qui kompozas la organizuro di partikulara domeno. Omna posibla guvernoformo nun efektigas omna homala aktiveso ye multa importanta manieri.  Pro co, politikala ciencisti generale asertas ke on devas ne studiar guvernerio ipsa; ma ol devas studiesar kun [[antropologio]], [[ekonomiko]], [[historio]], [[filozofio]], [[cienco]] e [[sociologio]]. [[Kategorio:Guvernerio|*]] [[Kategorio:Politikala termini]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] 2orqyz2iu082y4591vqixqlerhyq7u9 0 46174 1120022 913234 2026-05-20T09:11:10Z ThWiki1910 31363 1120022 wikitext text/x-wiki '''Bovo''' esas la maxim nombroza speco de granda [[Hufo|hufoza]] farm-[[Animalo|animali]]. [[Arkivo:Cow (Fleckvieh breed) Oeschinensee Slaunger 2009-07-07.jpg|eta|Bovo en [[Suisia]]|260x260ra]] Bovi esas importanta moderna membro dil subfamilio ''Bovinae'', la maxim nombroza speco dil genero ''Bos'', e maxim ofte klasifikesas kom '''Bos taurus'''. Li kultivesas kom [[karno]]-animali ([[bovokarno]] e [[bovyunokarno]]), kom animali por [[lakto]] ed altra lakto-produkturi, e kom tiro-animali (bovuli qui tiras [[Charo|chari]], [[Plugilo|plugili]] ed altra aparati).  Altra produkturi inkluzas [[ledro]] e [[dungo]] por [[sterko]] o [[fuelo]].  En ula regioni, quala parti di [[India]], bovi havas [[Religio|religiala]] signifiko. Cirkume 10.500 yari ante nun, bovi domestikigesis de nur 80 ancestri en sudesta [[Turkia]].  Segun evaluo en 2011, esas 1,4 miliardi bovi en la mondo. En 2009, la bovo divenis un ek la unesma karno-animali qua havas pardeskovrita [[genomo]].  Uli egardas bovi kom la maxim olda formo de richeso, e bovo-marodo konseque un ek la maxim frua formi de [[furto]]. [[Kategorio:Brut-edukado]] [[Kategorio:Animali]] kefi8a0tfljd63iewllfez364ej183f 0 62379 1120062 1008360 2026-05-20T10:44:20Z ThWiki1910 31363 1120062 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Hortus Deliciarum, Die Philosophie mit den sieben freien Künsten.JPG|right|400px]] '''Sep Arti Libera''' koncernas la sep profana cienci qui docesis en l'antiqueso e la mezepoko e qui segun la Roman opiniono devis esar savata da singla libero. Dum la mezepoko la tri-voyo, kun la generale formacanta faki pri retoriko, gramatiko e dialektiko, esas la maxim importanta. La quar-voyo kontenis l'"exakta" faki: kalkulo, mezuro, astronomio e muziko. [[Kategorio:Sep arti libera|*]] degos4n6ngzs3hn2c052834jycsrxhp 14 84176 1120004 1066768 2026-05-20T08:14:00Z ThWiki1910 31363 1120004 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Distrakto]] [[Kategorio:Serval industrii]] [[Kategorio:Voyajo]] ie75zuseydta0vgygfxsqjgyi6nt53i 0 113769 1119981 1119214 2026-05-19T16:50:55Z Mistico Dois 28402 1119981 wikitext text/x-wiki [[File:Nuno Gonçalves - Padrão dos Descobrimentos.png|thumb|upright=1|Nuno Gonçalves]] '''Nuno Gonçalves''' (fl. 1450-1471) esis [[Portugal|Portugalana]] pitkisto, de la [[Renesanco]]. {{DEFAULTSORT:Gonçalves, Nuno}} [[Kategorio:Portugalana piktisti]] ozi144giiqyvrvv00i6rb1gifzabh1x 0 114164 1119976 2026-05-19T16:44:39Z Mistico Dois 28402 Pagino kreesis kun ''''Richard Long''' (n. ya le [[2ma di junio]] [[1945]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[skulto|skultisto]] e [[fotografo|fotografisto]]. {{DEFAULTSORT:Long, Richard}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Britaniana fotografisti]]' 1119976 wikitext text/x-wiki '''Richard Long''' (n. ya le [[2ma di junio]] [[1945]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[skulto|skultisto]] e [[fotografo|fotografisto]]. {{DEFAULTSORT:Long, Richard}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Britaniana fotografisti]] bvpc4x6ya9ea1i7qwpfsi89hftes856 1119977 1119976 2026-05-19T16:48:37Z Mistico Dois 28402 1119977 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Richard Long | Imajo = [[180px]] | Profesiono = Skultisto, fotografisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[2ma di junio]] [[1945]] | Nask-urbo = [[Bristol]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Richard Long''' (n. ya le [[2ma di junio]] [[1945]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[skulto|skultisto]] e [[fotografo|fotografisto]]. {{DEFAULTSORT:Long, Richard}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Britaniana fotografisti]] 6j9p2f5oi8zobgxr42xw4stbgwmve6n 1119978 1119977 2026-05-19T16:49:06Z Mistico Dois 28402 1119978 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Richard Long | Imajo = [[File:Richard Long - Gravity & MoMA Artists Books, March 11, 2016.jpg|180px]] | Profesiono = Skultisto, fotografisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[2ma di junio]] [[1945]] | Nask-urbo = [[Bristol]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Richard Long''' (n. ya le [[2ma di junio]] [[1945]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[skulto|skultisto]] e [[fotografo|fotografisto]]. {{DEFAULTSORT:Long, Richard}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Britaniana fotografisti]] 3vagymeifhlos3su3gcd5anq3cjzrao 1119979 1119978 2026-05-19T16:49:17Z Mistico Dois 28402 1119979 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Richard Long | Imajo = [[File:Richard Long - Gravity & MoMA Artists Books, March 11, 2016.jpg|200px]] | Profesiono = Skultisto, fotografisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[2ma di junio]] [[1945]] | Nask-urbo = [[Bristol]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Richard Long''' (n. ya le [[2ma di junio]] [[1945]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[skulto|skultisto]] e [[fotografo|fotografisto]]. {{DEFAULTSORT:Long, Richard}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Britaniana fotografisti]] 45ax650b4cljqg5f58j8f8flyh5gnef 1119980 1119979 2026-05-19T16:49:43Z Mistico Dois 28402 1119980 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Richard Long | Imajo = [[File:Richard Long - Gravity & MoMA Artists Books, March 11, 2016.jpg|200px]] | Profesiono = Skultisto, fotografisto | Shablono_lando = {{GBR}} | Naskodio = [[2ma di junio]] [[1945]] | Nask-urbo = [[Bristol]], [[Unionita Rejio]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Richard Long''' (n. ya le [[2ma di junio]] [[1945]]) esas [[Unionita Rejio|Britaniana]] [[skulto|skultisto]] e [[fotografo|fotografisto]], de la movado land art. {{DEFAULTSORT:Long, Richard}} [[Kategorio:Britaniana skultisti]] [[Kategorio:Britaniana fotografisti]] 5ns5wgi58o0yleg247f6tuw9pml6vow 0 114165 1119985 2026-05-19T19:24:19Z Mistico Dois 28402 Pagino kreesis kun ''''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3m di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]]' 1119985 wikitext text/x-wiki '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3m di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] 2pf8ks549ewmpevmry0j2k9lmr8krg2 1119986 1119985 2026-05-19T19:24:30Z Mistico Dois 28402 1119986 wikitext text/x-wiki '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3ma di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] eauzw68qzck1kolfzczi0h8xabzin6k 1119987 1119986 2026-05-19T19:25:16Z Mistico Dois 28402 1119987 wikitext text/x-wiki '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3ma di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto, de [[Impresionismo|impresionista]]-movado. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] 3qli1cdcnffmlmr4xj88rcdsmln3lr2 1119988 1119987 2026-05-19T19:27:08Z Mistico Dois 28402 1119988 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Isaac Israëls | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono= [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{NLD}} | Naskodio = [[3ma di februaro]] [[1865]] | Nask-urbo = [[Nederlando]] | Mort-dio = [[7ma di oktobro]] [[1934]] | Mort-urbo = [[Nederlando]] }} '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3ma di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto, de [[Impresionismo|impresionista]]-movado. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] ti2u1cl4348uaj87glsn6nwn1s1c51s 1119989 1119988 2026-05-19T19:27:43Z Mistico Dois 28402 1119989 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Isaac Israëls | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono= [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{NLD}} | Naskodio = [[3ma di februaro]] [[1865]] | Nask-urbo = [[Amsterdam]], [[Nederlando]] | Mort-dio = [[7ma di oktobro]] [[1934]] | Mort-urbo = [[Nederlando]] }} '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3ma di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto, de [[Impresionismo|impresionista]]-movado. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] gg7hnkiiipa7y1n6dp12q6foshary1b 1119990 1119989 2026-05-19T19:28:27Z Mistico Dois 28402 1119990 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Isaac Israëls | Imajo = [[Arkivo:|180px]] | Profesiono= [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{NLD}} | Naskodio = [[3ma di februaro]] [[1865]] | Nask-urbo = [[Amsterdam]], [[Nederlando]] | Mort-dio = [[7ma di oktobro]] [[1934]] | Mort-urbo = [[Den Haag]], [[Nederlando]] }} '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3ma di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto, de [[Impresionismo|impresionista]]-movado. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] 3j2s9xi7rfxvfrbj36blmxvgsev0gtb 1119991 1119990 2026-05-19T19:29:00Z Mistico Dois 28402 1119991 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Isaac Israëls | Imajo = [[Arkivo:Isaac Israëls - Zelfportret met doek van Javaanse prins Jodjana.jpg|180px]] | Profesiono= [[pikto|piktisto]] | Shablono_lando = {{NLD}} | Naskodio = [[3ma di februaro]] [[1865]] | Nask-urbo = [[Amsterdam]], [[Nederlando]] | Mort-dio = [[7ma di oktobro]] [[1934]] | Mort-urbo = [[Den Haag]], [[Nederlando]] }} '''Isaac Israëls''' (n. ye la [[3ma di februaro]] [[1865]] til la [[7ma di oktobro]] [[1934]]) esis [[Nederlando|Nederlandana]] piktisto, de [[Impresionismo|impresionista]]-movado. {{DEFAULTSORT:Israëls, Isaac}} [[Kategorio:Nederlandana piktisti]] alrch3wdzaufexvc5kxg2r7pyqg1qxp 0 114166 1119998 2026-05-19T20:01:54Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun ''''Koquo-plako''' esas plako sur qua on pozas marmito, poto, padelo, kaldrono o kasrolo por varmigar por boliigar aquo o bakar nutrivi. Maxim ofte koquo-plako trovesas en la koqueyo. Koquo-plako povas funcionar per gaso od elektro. Existas diversa sorti di koquo-plaki: * gas-koquoplako * elektro-koquoplako * keramik-koquoplako * Infrared-koquoplako * Indukteso-koquoplako Koquo-plako havas 4, 2 od 1 varmigo-plasi. Koquo-plako pozesas sur koquo-planko o povas esar inkas...' 1119998 wikitext text/x-wiki '''Koquo-plako''' esas plako sur qua on pozas marmito, poto, padelo, kaldrono o kasrolo por varmigar por boliigar aquo o bakar nutrivi. Maxim ofte koquo-plako trovesas en la koqueyo. Koquo-plako povas funcionar per gaso od elektro. Existas diversa sorti di koquo-plaki: * gas-koquoplako * elektro-koquoplako * keramik-koquoplako * Infrared-koquoplako * Indukteso-koquoplako Koquo-plako havas 4, 2 od 1 varmigo-plasi. Koquo-plako pozesas sur koquo-planko o povas esar inkastrita. Koquo-plako kun forno nomesas [[furnelo]] [[Kategorio:Koqueyal aparati]] 1pqgwldxcnd9y4qg8c1virpchripndo 1119999 1119998 2026-05-19T20:13:06Z Idisto 28999 1119999 wikitext text/x-wiki '''Koquo-plako''' esas plako sur qua on pozas [[Koquo-vari e bak-vari|marmito, poto, padelo, kaldrono o kasrolo]] por varmigar por boliigar aquo o bakar nutrivi. Maxim ofte koquo-plako trovesas en la koqueyo. Koquo-plako povas funcionar per gaso od elektro. Existas diversa sorti di koquo-plaki: * gas-koquoplako * elektro-koquoplako * keramik-koquoplako * Infrared-koquoplako * Indukteso-koquoplako Koquo-plako havas 4, 2 od 1 varmigo-plasi. Koquo-tablo pozesas sur koquo-planko o povas esar inkastrita. Koquo-plako kun forno nomesas [[furnelo]] [[Kategorio:Koqueyal aparati]] rot0qluinjmb8dd65uk7jkbe8eikxks 1120002 1119999 2026-05-19T20:18:14Z Idisto 28999 1120002 wikitext text/x-wiki [[File:Gas Hob on a wooden kitchen worktop.jpg|eta|Inkastrita gas-koquoplako]] '''Koquo-plako''' esas plako sur qua on pozas [[Koquo-vari e bak-vari|marmito, poto, padelo, kaldrono o kasrolo]] por varmigar por boliigar aquo o bakar nutrivi. Maxim ofte koquo-plako trovesas en la koqueyo. Koquo-plako povas funcionar per gaso od elektro. Existas diversa sorti di koquo-plaki: * gas-koquoplako * elektro-koquoplako * keramik-koquoplako * Infrared-koquoplako * Indukteso-koquoplako Koquo-plako havas 4, 2 od 1 varmigo-plasi. Koquo-plako pozesas sur [[koquo-tablo]] o povas esar inkastrita. Koquo-plako kun forno nomesas [[furnelo]] [[Kategorio:Koqueyal aparati]] jnb2oo6jsbxtjw6p9bpjfxpuv2cphq2 0 114167 1120001 2026-05-19T20:13:43Z Idisto 28999 Idisto movis la pagino [[Koqu-vari e bak-vari]] a [[Koquo-vari e bak-vari]] 1120001 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Koquo-vari e bak-vari]] 0cid62otlug2lp6ac98tlsk3fsdb0sm 0 114168 1120007 2026-05-20T08:19:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:British Airways 747-400 World Traveller cabin.jpg|right|400px]] '''Voyajo''' eses movado di homi inter distanta [[Geografio|geografiala]] loki. [[Kategorio:Voyajo|*]] [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Personala developado]]' 1120007 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:British Airways 747-400 World Traveller cabin.jpg|right|400px]] '''Voyajo''' eses movado di homi inter distanta [[Geografio|geografiala]] loki. [[Kategorio:Voyajo|*]] [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Personala developado]] ldtxcc2mq3zrab7q06tkeu9b4q5maqo 1120008 1120007 2026-05-20T08:23:20Z ThWiki1910 31363 1120008 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:British Airways 747-400 World Traveller cabin.jpg|right|400px]] '''Voyajo''' esas movado di homi inter distanta [[Geografio|geografiala]] loki. [[Kategorio:Voyajo|*]] [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Personala developado]] 3a17hkpcdu54shtr4wsv3xyg7k2kfzx 14 114169 1120009 2026-05-20T08:26:17Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Klasifiko pri precipua temi]]' 1120009 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Klasifiko pri precipua temi]] 4a9ev1e52hhiq9xkmcze4b8sv7e94nt 14 114170 1120011 2026-05-20T08:30:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Mento|kontenajo]] [[Kategorio:Konocado]]' 1120011 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Mento|kontenajo]] [[Kategorio:Konocado]] t6exrt9kacm7q6ysn151k3n1mis2s80 0 114171 1120013 2026-05-20T08:41:16Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Distributo''' en [[ekonomiko]] esas skopigar por ganar profiti per projetar, organizar, kontrolar movado di bonaji de loko di produktar a loko di vendar ol. [[Kategorio:Distributo di richeso]]' 1120013 wikitext text/x-wiki '''Distributo''' en [[ekonomiko]] esas skopigar por ganar profiti per projetar, organizar, kontrolar movado di bonaji de loko di produktar a loko di vendar ol. [[Kategorio:Distributo di richeso]] f63whwizhy1a9a5bjezwlnqwf6yipde 1120014 1120013 2026-05-20T08:44:28Z ThWiki1910 31363 1120014 wikitext text/x-wiki '''Distributo''' en [[ekonomiko]] esas skopigar por ganar profiti per projetar, organizar, kontrolar movado di [[Bonajo|bonaji]] de loko di produktar a loko di vendar ol. [[Kategorio:Distributo di richeso]] 0ciz4dh5n56soe20pvvke67eta2ymoi 14 114172 1120025 2026-05-20T09:11:41Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Brutaro]] a [[Kategorio:Brut-edukado]] 1120025 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Brut-edukado]] abcos1c47czi81rkrzta78erwlpjk3b 14 114173 1120026 2026-05-20T09:15:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Agrokultivo|tipo]] [[Kategorio:Kategorio:Kategorii segun tipo]]' 1120026 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Agrokultivo|tipo]] [[Kategorio:Kategorio:Kategorii segun tipo]] 3d8zuthe574xh6jbm4b2nlce3xkbrg2 1120027 1120026 2026-05-20T09:16:19Z ThWiki1910 31363 1120027 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Agrokultivo|tipo]] [[Kategorio:Kategorii segun tipo]] mzvjad2c3so745nzainumovmu693xyi 14 114174 1120031 2026-05-20T09:18:09Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Domestikigita animali]] a [[Kategorio:Domestikigit animali]] 1120031 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Domestikigit animali]] to6umce3eus975ry8e7d2w3sq7c2me9 14 114175 1120032 2026-05-20T09:20:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Agrokultivo segun tipo]] [[Kategorio:Domestikigit animali]] [[Kategorio:Rurala kulturo]] [[Kategorio:Animali segun uzo]] [[Kategorio:Animali esanta che homi]]' 1120032 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Agrokultivo segun tipo]] [[Kategorio:Domestikigit animali]] [[Kategorio:Rurala kulturo]] [[Kategorio:Animali segun uzo]] [[Kategorio:Animali esanta che homi]] g5jty408bt4fjtg37ij00gfdbag1es0 0 114176 1120036 2026-05-20T09:22:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Edukado]] a [[Brut-edukado]] 1120036 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brut-edukado]] ft8aajns3uokkosoppi2vjgcnigb36x 1120038 1120036 2026-05-20T09:23:40Z ThWiki1910 31363 Eliminis ligilo a [[Brut-edukado]] 1120038 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Education in South Africa (8329322789).jpg|right|400px]] '''Edukado''' esas transsendar [[savo]] e talenti, e dovelopar karaktera traiti. [[Kategorio:Edukado|*]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] jdnljqj5f0g1uwm9o5sqtv0tb4yfdz7 14 114177 1120039 2026-05-20T09:30:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Abstrakt algebro]] [[Kategorio:Linear algebro]] [[Kategorio:1 (nombro)]]' 1120039 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Abstrakt algebro]] [[Kategorio:Linear algebro]] [[Kategorio:1 (nombro)]] nj2d01ya7wej45a4jvcaxqzhe0hsu5d 14 114178 1120040 2026-05-20T09:31:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Fizikala quantesi]] [[Kategorio:Skalari|fizikala quantesi]]' 1120040 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Fizikala quantesi]] [[Kategorio:Skalari|fizikala quantesi]] dwn37fsa8gis5lggghe51epghfq6x9l 14 114179 1120045 2026-05-20T09:46:33Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Psikologio|konceptaji]] [[Kategorio:Konceptaji en cienco segun fako]]' 1120045 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Psikologio|konceptaji]] [[Kategorio:Konceptaji en cienco segun fako]] 194dkgkgp3f0h651da8fpsr6xd0vhnd 0 114180 1120047 2026-05-20T09:51:51Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Monkey at Sri Ranganathaswamy Temple - Near Mysore - India.JPG|right|300px]] '''Konduto''' esas ensemblo di agajidi [[Organismo|organismi]], [[Individuo|individui]], [[Sistemo|sistemi]] o [[Artifical inteligenteso|artifacal enti]] en ul ambiento. [[Kategorio:Konduto|*]] [[Kategorio:Psikologiala konceptaji]] [[Kategorio:Biologiala konceptaji]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]]' 1120047 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Monkey at Sri Ranganathaswamy Temple - Near Mysore - India.JPG|right|300px]] '''Konduto''' esas ensemblo di agajidi [[Organismo|organismi]], [[Individuo|individui]], [[Sistemo|sistemi]] o [[Artifical inteligenteso|artifacal enti]] en ul ambiento. [[Kategorio:Konduto|*]] [[Kategorio:Psikologiala konceptaji]] [[Kategorio:Biologiala konceptaji]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] r49mmrt6uv1s7b3m3352n4rcc76kgxn 0 114181 1120048 2026-05-20T09:59:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Norwich Market - geograph.org.uk - 2224675.jpg|right|400px]] '''Afero''' esas praktiko di ganar [[pekunio]] per produktar, komprar o vendar produkturi (quale [[Bonajo|bonaji]] e [[Servado|servaji]]), o simple omno quo ganar profito. [[Kategorio:Afero|*]] [[Kategorio:Entraprezozo]] [[Kategorio:Aferal organizuri]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]]' 1120048 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Norwich Market - geograph.org.uk - 2224675.jpg|right|400px]] '''Afero''' esas praktiko di ganar [[pekunio]] per produktar, komprar o vendar produkturi (quale [[Bonajo|bonaji]] e [[Servado|servaji]]), o simple omno quo ganar profito. [[Kategorio:Afero|*]] [[Kategorio:Entraprezozo]] [[Kategorio:Aferal organizuri]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] db7re71123i6kits9o537buk9vz1xsd 14 114182 1120049 2026-05-20T10:03:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Infografiko]] [[Kategorio:Konceptala modeli]] [[Kategorio:Lingui di modeligo]]' 1120049 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Infografiko]] [[Kategorio:Konceptala modeli]] [[Kategorio:Lingui di modeligo]] nd330km7q02y3m5lr3zzwufi637rg87 14 114183 1120051 2026-05-20T10:08:23Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Administrado pri datumi]] [[Kategorio:Softwaral injeniorarto]] [[Kategorio:Diciplini di injeniorarto]]' 1120051 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Administrado pri datumi]] [[Kategorio:Softwaral injeniorarto]] [[Kategorio:Diciplini di injeniorarto]] 45qd0znq7e5lkkh03htriyio91amvdk 14 114184 1120052 2026-05-20T10:14:23Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Administrado pri datumi]] [[Kategorio:Programifal utensili]]' 1120052 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Administrado pri datumi]] [[Kategorio:Programifal utensili]] 267q46qfs6q7vl5llk4yvkp937gh1hc 14 114185 1120053 2026-05-20T10:15:09Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Komputer-helpant utensili pri softwaral injeniorarto]] [[Kategorio:Ciencala modeligo]] [[Kategorio:Softwarala fasonado]] [[Kategorio:Datum-injeniorarto]] [[Kategorio:Konceptala modeligo]]' 1120053 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Komputer-helpant utensili pri softwaral injeniorarto]] [[Kategorio:Ciencala modeligo]] [[Kategorio:Softwarala fasonado]] [[Kategorio:Datum-injeniorarto]] [[Kategorio:Konceptala modeligo]] iqjym0cp2s5kmwcmsp6vazjmx2gsbm1 14 114186 1120054 2026-05-20T10:16:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Datum-modeligo]] [[Kategorio:Diagrami|datum-modeligo]]' 1120054 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Datum-modeligo]] [[Kategorio:Diagrami|datum-modeligo]] a6glit5cfewni2n4weum7uq0b1zrk0u 0 114187 1120056 2026-05-20T10:23:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Legala fiktivajo''' esas [[ento]] en [[yuro]], ube ulo konsederas kom [[verajo]], mem se to literale ne es vera. [[Kategorio:Legala fiktivaji|*]]' 1120056 wikitext text/x-wiki '''Legala fiktivajo''' esas [[ento]] en [[yuro]], ube ulo konsederas kom [[verajo]], mem se to literale ne es vera. [[Kategorio:Legala fiktivaji|*]] 36cb73po6dtganwdfuwzope3xuxaosl 0 114188 1120061 2026-05-20T10:38:34Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Boskapsskötsel i ladugården. Kvinna sitter och mjölkar en mager ko medan barfota flicka mockar - Nordiska museet - NMA.0036603.jpg|right|400px]] '''Homala konduto''' esas potencial ed expresata kapaceso di homal individui o grupi por respondar ad intern ed extera stimuli en omna parto di lia vivo. [[Kategorio:Homala konduto|*]] [[Kategorio:Kulturo]] [[Kategorio:Homaro]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]]' 1120061 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Boskapsskötsel i ladugården. Kvinna sitter och mjölkar en mager ko medan barfota flicka mockar - Nordiska museet - NMA.0036603.jpg|right|400px]] '''Homala konduto''' esas potencial ed expresata kapaceso di homal individui o grupi por respondar ad intern ed extera stimuli en omna parto di lia vivo. [[Kategorio:Homala konduto|*]] [[Kategorio:Kulturo]] [[Kategorio:Homaro]] [[Kategorio:Artikli pri precipua temi]] 7inflaujbu7kads6t83eqhnfjukqxd5 14 114189 1120063 2026-05-20T10:44:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Akademiala diciplini]] [[Kategorio:Historio di edukado]]' 1120063 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Akademiala diciplini]] [[Kategorio:Historio di edukado]] jcgs28ohy771rvw2a2qpirpr13lldl9 14 114190 1120066 2026-05-20T11:53:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Klasifiko pri precipua temi]] [[Kategorio:Akademiala diciplini]] [[Kategorio:Socio]]' 1120066 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Klasifiko pri precipua temi]] [[Kategorio:Akademiala diciplini]] [[Kategorio:Socio]] diw6b5py5098lw4lf032x8t1ylwagu6 1120069 1120066 2026-05-20T11:58:07Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Homanistala cienci]] a [[Kategorio:Humanistala cienci]] 1120066 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Klasifiko pri precipua temi]] [[Kategorio:Akademiala diciplini]] [[Kategorio:Socio]] diw6b5py5098lw4lf032x8t1ylwagu6 14 114191 1120070 2026-05-20T11:58:07Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Homanistala cienci]] a [[Kategorio:Humanistala cienci]] 1120070 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Humanistala cienci]] o4bbant4cas4snigdsf0f3qdu8p8tsx 0 114192 1120072 2026-05-20T11:58:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Homala cienci]] a [[Humanistala cienci]] 1120072 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Humanistala cienci]] 47wfn8zau5tsr1k3w2aprgg0b3mh4c0