1991

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="io">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedio</sitename>
    <dbname>iowiki</dbname>
    <base>https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specala</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Debato</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto Debato</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedio</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedio Debato</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Arkivo</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Arkivo Debato</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Debato</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Shablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Shablono Debato</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo Debato</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio Debato</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>1991</title>
    <ns>0</ns>
    <id>855</id>
    <revision>
      <id>1124464</id>
      <parentid>1115879</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+eventi, naski, morti</comment>
      <origin>1124464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19896" sha1="lckg7scr60e0vrsmiil7mtdzkfd5vhe" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1991''' (MCMXCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 991ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 91ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 2ma yaro di la [[yari 1990a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[29ma di novembro]] - Galileo-probilo trovas ''951 Gaspra'' [[asteroido]].

=== [[Mondo]] ===
* [[15ma di marto]] - L'okupo-trupi de [[Soviet-Uniono]], [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] oficale remisas de omna yuri en [[Germania]].
* [[17ma di septembro]] - Unesma oficala versiono di [[Linux]]-kerno aparas.
* [[3ma di decembro]] - [[Egiptia]]no [[Boutros Boutros-Ghali]] elektesas chefo dil [[Unionita Nacioni]].

=== [[Europa]] ===
* [[11ma di januaro]] - Sovietiana trupi invadas [[Vilnius]] pro preventor la separesko di [[Lituania]] de [[Soviet-Uniono]].
* [[13ma di januaro]] - Sovietiana trupi okupas televiziono-domo en [[Vilnius]], Lituania.
* [[4ma di februaro]] - [[Islando]] agnoskas [[Lituania]]na nedependo, l'unesma lando qua facis lo, pos 1990.
* [[9ma di februaro]] - [[Lituania|Lituani]] votas por nedependo.
* [[15ma di februaro]] - [[Chekoslovakia]], [[Hungaria]] e [[Polonia]] kontratas en Visegrad pri kunlaboro dum lia transiri al [[ekonomio di merkato]].
* [[9ma di marto]] - Eventas demonstri kontre [[Slobodan Milosevic]] en la stradi di [[Beograd]]. Du homi mortas kande militala tanki represas la demonstro.
* [[14ma di marto]] - En [[Unionita Rejio]] liberigesas sis membridi [[IRA]] pos 16-yara enkarcerigo, kande on perceptis ke la pruvili esis falsa.
* [[15ma di marto]] - Okupo-trupi de [[Soviet-Uniono]], [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] oficale remisas de omna yuri en [[Germania]].
* [[9ma di aprilo]] - [[Gruzia]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]].
* [[19ma di mayo]] - [[Kroatia]]ni votas por divenar nedependanta de [[Yugoslavia]].
* [[26ma di mayo]] - [[Zviad Gamsakhurdia]] elektesas prezidanto di [[Gruzia]].
* [[12ma di junio]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas per direta elekto prezidanto di federala [[Rusia]].
* [[25ma di junio]] - [[Kroatia]] e [[Slovenia]] deklaras su nedependanta de [[Yugoslavia]].
* [[1ma di julio]] - [[Pakto di Warszawa]] dissolvesas oficale.
* [[7ma di julio]] - Pakto en Brion finas dekdia milito inter [[Slovenia]] e [[Yugoslavia]] e plutardigas la nedependo di Slovenia e [[Kroatia]] tri monati.
* [[12ma di julio]] - [[Bulgaria]] adoptas lua nuna [[konstituco]].
* [[18ma di agosto]] - On anuncas ke prezidanto di [[Soviet-Uniono]] [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] maladeskis, quo komencis [[agostala stato-stroko]]. La prezidanto arestesas en [[Krimea]] ed ok rebeli nomizas viceprezidanto [[Gennadi Ivanovich Yanayev|Gennadi Yanayev]] kom chefo di la lando.
* [[19ma di agosto]] - En [[Soviet-Uniono]], konservemi probas kaptar la povo, ma stato-stroko falias.
* [[20ma di agosto]] - [[Estonia]] deklaras su itere nedependanta.
* 20ma di agosto - En [[Moskva]], {{formatnum:100000}} homi demonstras pro [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]].
* [[21ma di agosto]] - [[Latvia]] deklaras su itere nedependanta.
* 21ma di agosto - [[Stato-stroko]] falias en [[Moskva]], kande l'armeo montras suporto a [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]].
* [[24ma di agosto]] - [[Rusia]] ed [[Ukraina]] deklaras su nedependanta. [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] agnoskas nedependo di [[Estonia]] e [[Latvia]].
* [[27ma di agosto]] - Suvereneso di [[Republiko Socialista Sovietiana Moldova|RSS Moldova]] deklaresas da lua parlamento, signifikanta ke lokala legi esos plu efikiva kam olta di Soviet-Uniono.
* 27ma di agosto - [[EU]] agnoskas la nedependo di Baltika landi.
* [[29ma di agosto]] - [[Komunista Partiso di Soviet-Uniono]] dissolvesas.
* [[6ma di septembro]] - [[Soviet-Uniono]] agnoskas la nedependo di Baltika landi.
* 6ma di septembro - Leningrad itere nomesas [[Sankt-Peterburg]].
* [[8ma di septembro]] - [[Norda Makedonia]], lor nomizita &quot;Republiko Macedonia&quot;, nedependanteskas.
* [[8ma di oktobro]] - [[Kroatia]] votas por abandonar [[Yugoslavia]] e divenar nedependanta.
* [[8ma di novembro]] - [[Kroatia]] ruptas diplomacala relati kun [[Yugoslavia]].
* [[18ma di novembro]] - En [[Kroatia]], [[Serbia|Serba]] trupi okupas [[Vukovar]] e masakras lua habitantaro.
* [[27ma di novembro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] decidas sendar soldati por sekurigar paco en [[Yugoslavia]].
* [[1ma di decembro]] - [[Ukraina]]ni votas pri divenar nedependanta de [[Soviet-Uniono]].
* [[8ma di decembro]] - [[Rumania]] adoptas nova [[konstituco]].
* [[21ma di decembro]] - Dekeun ex-Sovietiana republiki formacas uniono konocata kom [[Komunitato di Nedependanta Stati]].
* [[25ma di decembro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] renuncas de prezidanteso di [[Soviet-Uniono]].
* [[26ma di decembro]] - [[Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono]] renkontras e decidas dissolvor Sovietia.
* [[31ma di decembro]] - [[Soviet-Uniono]] finas existar.

=== [[Azia]] ===
* [[4ma di januaro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] kondamnas [[Israel]] por violentoza agi kontra la [[Palestina]]ni.
* [[15ma di januaro]] - La lasta dio por [[Irak]] retretar ek [[Kuwait]]. Irak ne retretas.
* [[16ma di januaro]] - Milito kontre [[Irak]] komencas.
* [[23ma di februaro]] - Landala milito komencas dum la [[milito di Irak]], kande Usani transiras la limito de [[Saudi-Arabia]] a [[Kuwait]].
* 23ma di februaro - Sangoza [[stato-stroko]] revokas chefministro di [[Tailando]] [[Chatichai Choonhavan]] de la povo.
* [[26ma di februaro]] - [[Saddam Hussein]] anuncas ke Irakana korpi retretos ek [[Kuwait]].
* [[27ma di februaro]] - [[Milito di Persiana Gulfo]] finas per armistico.
* [[3ma di aprilo]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] imperas ke Irak desmuntos omna destruktego-armi e fuzei.
* [[29ma di aprilo]] - [[Ciklono]] frapas litoro di [[Bangladesh]] e produktas {{formatnum:138866}} morti&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{extera ligilo |titulo=The Worst Natural Disasters by Death Toll|publikigita ye=2008|url=https://web.archive.org/web/20200712092601/ftp://ftp.library.noaa.gov/noaa_documents.lib/NOAA_related_docs/death_toll_natural_disasters.pdf|publikigo=NOAA Backgrounder|vidita ye=3ma di oktobro 2018}}&lt;/ref&gt;. Ol desaparas ye la sequanta dio.
* [[21ma di mayo]] - Suocidanta teroristo Thenmuli Rajaratnam, alias [[Dhanu]], mortigas [[Rajiv Gandhi]], chefministro di [[India]], dum lua elekto-kampaniala voyo. Adminime 14 plusa homi mortigesas dum l'atako.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|titulo=1991: Bomb kills India's former leader Rajiv Gandhi |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/21/newsid_2504000/2504739.stm |vidita ye=19ma di julio 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}&lt;/ref&gt;
* [[7ma di junio]] - [[Volkano]] [[Monto Pinatubo|Pinatubo]] explozas en [[Filipini]] e genitas nubo di cindro alta di 7 kilometri.
* [[30ma di agosto]] - [[Azerbaijan]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]].
* [[31ma di agosto]] - [[Kirgizistan]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]].
* [[9ma di septembro]] - [[Tajikistan]] deklaras nedependo de Soviet-Uniono.
* [[23ma di septembro]] - [[Armenia]] nedependanteskas de Soviet-Uniono.
* [[18ma di oktobro]] - [[Azerbaijan]] deklaras nedependo de Soviet-Uniono.
* [[23ma di oktobro]] - [[Kambodja]] e [[Vietnam]] signatas pakto pri paco en [[Paris]]. La [[milito di Kambodja kontre Vietnam|milito inter la du landi]] finas.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/Cambodia-20yearsonfromtheParisPeace.aspx |titulo=Cambodia - 20 years on from the Paris Peace Agreements|editero=OHCHR|publikigita ye=21ma di oktobro 2011|vidita ye=15ma di junio 2017|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[14ma di novembro]] - Princo di [[Kambodja]] [[Norodom Sihanouk]] retrovenas a [[Phnom Penh]] pos 13-yara exilo.
* [[16ma di decembro]] - [[Kazakstan]] divenas nedependanta de Soviet-Uniono.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://anydayguide.com/calendar/2745|titulo=Independence Day in Kazakhstan|vidita ye=3ma di novembro 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[21ma di decembro]] - [[Sud-Osetia]] deklaras nedependo de [[Gruzia]].&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.geopolitics.ru/2014/01/nepriznannye-gosudarstva-yuzhnaya-osetiya/ |titulo=Непризнанные государства — Южная Осетия (Ne agnosktata stati - Sud-Osetia) |idiomo={{ru}}|vidita ye=19ma di julio 2016}}&lt;/ref&gt;

=== [[Afrika]] ===
* [[27ma di januaro]] - Prezidanto [[Siad Barre]] fugas de [[Mogadishu]], [[Somalia]].
* [[17ma di junio]] - [[Sudafrika]] finas registragar homi segun raso en nasko-momento.
* [[6ma di julio]] - [[Nelson Mandela]] divenas prezidanto di [[ANC]].
* [[12ma di decembro]] - La chef-urbo di [[Nigeria]] oficale transferesas de [[Lagos]] ad [[Abuja]].

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[3ma di marto]] - [[Videokaseto]] konservas en rubando kande policisti en [[Los Angeles]], [[Usa]], sevicias negra viro Rodney King.

=== [[Central Amerika]] ===
* [[7ma di februaro]] - [[Jean-Bertrand Aristide]] asumas kom l'unesma demokratial elektita prezidanto di [[Haiti]].
* [[29ma di septembro]] - [[Stato-stroko]] en [[Haiti]] revokas prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]].
* [[1ma di decembro]] - [[Kanalo di Panama]] divenas parto di [[Panama]].

=== [[Oceania]] ===
* [[12ma di novembro]] - Masakro di Santa Cruz: [[Indonezia]]na soldati pafas kontre [[Estal Timor]]ana studenti en [[Dili]], ocidanta 74 personi.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.dn.pt/mundo/interior/familiares-choram-massacre-de-santa-cruz-ainda-sem-corpos-para-enterrar-5493208.html|titulo=Timor Leste - Famíliares choram massacre de Santa Cruz ainda sem corpos para enterrar |editero=Diário de Notícias|vidita ye=12ma di novembro 2016}}&lt;/ref&gt;

===[[Sporto]]===
* [[2ma di agosto|2ma]] til la [[18ma di agosto]] - Eventas la [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Havana]], [[Kuba]].

== Naski ==
* [[1ma di januaro]] - [[Andrei Andreyevich Cherkasov|Andrei Cherkasov]], Rusa gimnastikistulo
[[Arkivo:Eden Hazard 2017.jpg|thumb|130px|[[Eden Hazard]]]]
* [[7ma di januaro]]- [[Eden Hazard]], Belga futbalisto
* [[15ma di januaro]] - [[Darya Igorevna Klishina|Darya Klishina]], Rusa atletino
* [[28ma di januaro]] - [[Darya Sergeyevna Yelizarova|Darya Yelizarova]], Rusa gimnastikistino
* [[10ma di februaro]] - [[Emma Roberts]], Usan aktorino e manekinino
* [[11ma di februaro]] - [[Matthew Arias]], Usana cinematografisto, filmo-muntisto e muzikisto
* [[14ma di februaro]] - [[Erkin Adilbek uulu]], Kirgiziana boxisto
* 14ma di februaro - [[Anna Kiesenhofer]], Austriana biciklistino
* [[19ma di februaro]] - [[Stanislav Olegovich Vovk|Stanislav Vovk]], Rusa tenisistulo
* [[20ma di februaro]] - [[Valeria Dmitriyevna Savinih|Valeria Savinih]], Rusa tenisistino
* [[22ma di februaro]] - [[Andrei Alexandrovich Kuznecov (tenisisto)|Andrei Kuznecov]], Rusa tenisistulo
* [[1ma di marto]] - [[Marat Adjiniyazov]], Kirgiziana futbalistulo
* [[2ma di marto]] - [[Jacob Josefson]], Sueda hokeisto
* [[5ma di marto]] - [[Maxim Sergeyevich Matlakov|Maxim Matlakov]], Rusa shakoludistulo
* [[11ma di marto]] - [[Dorjsürengiyn Sumyaa]], Mongoliana judoistino
* [[19ma di marto]] - [[Garrett Clayton]], Usan aktoro e kantisto
* [[21ma di marto]] - [[Antoine Griezmann]], Franca futbalisto
* [[4ma di aprilo]] - [[Asia Muhammad]], Usana tenisistino
* [[11ma di aprilo]] - [[Thiago Alcântara]], Hispana futbalisto
[[Arkivo:Constance_Jablonski,_backstage_Zuhair_Murad.jpg|130px|thumb|[[Constance Jablonski]]]]
* [[14ma di aprilo]] - [[Constance Jablonski]], Franca manekinino
* [[15ma di aprilo]] - [[Anastasiya Iharauna Vinnikava|Anastasiya Vinnikava]], Bielorusa kantistino
* [[20ma di aprilo]] - [[Lucas Rijneveld]], Nederlandana skriptisto
* [[22ma di aprilo]] - [[Yekaterina Alexandrovna Kramarenko|Yekaterina Kramarenko]], Rusa gimnastikistino
* [[13ma di mayo]] - [[Jake Borelli]], Usan aktoro
* [[23ma di mayo]] - [[Lena Meyer-Landrut]], Germana kantistino
* [[28ma di mayo]] - [[Danielle Lao]], Usana tenisistino
* 28ma di mayo - [[Andrei Aliaxandravich Vasiliewski|Andrei Vasiliewski]], Bielorusa tenisistulo
* [[4ma di junio]] - [[Olga Alexandrovna Girya|Olga Girya]], Rusa shakoludistino
* 4ma di junio - [[Lorenzo Insigne]], Italiana futbalisto
[[Arkivo:Erick Barrondo 2023.jpg|thumb|130px|[[Erick Barrondo]]]]
* [[14ma di junio]] - [[Erick Barrondo]], Guatemalan atleto
* [[18ma di junio]] - [[Ondřej Havlíček]], Cheka hokeisto
* [[3ma di julio]] - [[Anastasia Sergeyevna Pavlyuchenkova|Anastasia Pavlyuchenkova]], Rusa tenisistino, olimpiala championino de Tokyo 2020
* [[9ma di julio]] - [[Mitchel Musso]], Usan aktoro e kantisto
* [[12ma di julio]] - [[James Rodríguez]], Kolumbiana futbalisto
* [[16ma di julio]] - [[Andros Townsend]], Angla futbalisto
* [[27ma di julio]] - [[Violetta Vitalyevna Kolobova|Violetta Kolobova]], Rusa skermistino
* [[28ma di julio]] - [[Batmönhiyn Erhembayar]], Mongoliana futbalisto
* [[29ma di julio]] - [[Baranovski]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto
* [[12ma di agosto]] - [[Michal Bulíř]], Cheka hokeisto
* [[21ma di agosto]] - [[Leandro Bacuna]], Kuracaoana futbalisto
* 21ma di agosto - [[Anna Alexandrovna Morgina|Anna Morgina]], Rusa tenisistino
* [[7ma di septembro]] - [[Irina Fedotova (HBTI-aktivisto)|Irina Fedotova]], Rusa HBTI-aktivistino pri homeosexuala mariajo
* [[13ma di septembro]] - [[Xenia Dmitriyevna Afanasyeva|Xenia Afanasyeva]], Rusa gimnastikistino
* [[21ma di septembro]] - [[Baatarsühiyn Chinzorig]], Mongoliana boxisto
[[Arkivo:Simona Halep (19134002992).jpg|130px|thumb|[[Simona Halep]]]]
* [[27ma di septembro]] - [[Simona Halep]], Rumana tenisistino
* [[30ma di septembro]] - [[Mona Lizak]], Polona kantistulo
* [[2ma di oktobro]] - [[Roberto Firmino]], Braziliana futbalisto
* [[10ma di oktobro]] - [[Xherdan Shaqiri]], Suisa futbalisto
* [[20ma di oktobro]] - [[Debinha]], Braziliana futbalistino
* [[1ma di novembro]] - [[Jiang Yuyuan]], Chiniana gimnastikistino
* [[5ma di novembro]] - [[Urmat Abdukaimov]], Kirgiziana futbalistulo
[[Arkivo:Almaz_Ayana_Beijing_2015.jpg|thumb|130px|[[Almaz Ayana]]]]
* [[21ma di novembro]] - [[Almaz Ayana]], Etiopian atletino
* [[23ma di novembro]] - [[Christian Cueva]], Peruana futbalisto
* [[1ma di decembro]] - [[Sun Yang]], Chiniana natisto
* [[6ma di decembro]] - [[CoCo Vandeweghe]], Usana tenisistino
* [[12ma di decembro]] - [[Yelena Vladimirovna Kokareva|Yelena Kokareva]], Rusa gimnastikistino
* [[13ma di decembro]] - [[Dave Leduc]], Burmana boxisto

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Reuben Tam]], Usana piktisto (n. 1916)
* [[8ma di januaro]] - [[Steve Clark]], Britaniana gitaristo ([[Def Leppard]]) (n. 1960)
* [[11ma di januaro]] - [[Carl David Anderson]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1905)
* [[13ma di januaro]] - [[Tage Carlberg]], Sueda Idisto (n. 1902)
[[Arkivo:Olav_V_of_Norway.jpg|thumb|130px|[[Olav la 5ma di Norvegia]]]]
* [[17ma di januaro]] - [[Olav la 5ma di Norvegia|Olav la 5ma]], rejulo di Norvegia (n. 1903)
* [[30ma di januaro]] - [[John Bardeen]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1903)
* [[4ma di februaro]] - [[Juozas Baltušis]], Lituana-Sovietiana skriptisto (n. 1909)
* [[6ma di februaro]] - [[Salvador Luria]], Italiana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* [[21ma di februaro]] - [[Margot Fonteyn]], Britaniana dansisto (n. 1919)
* [[2ma di marto]] - [[Serge Gainsbourg]], Franca kantisto (n. 1928)
* [[12ma di marto]] - [[Ragnar Granit]], Finlandana neurociencisto, Nobel-laureato (n. 1900)
* 12ma di marto - [[William Heinesen]], Faerana skriptisto (n. 1900)
* [[24ma di marto]] - [[Albert Järvinen]], Finlandana ''rock''-gitaristo (n. 1950)
* [[2ma di aprilo]] - [[Hannes Alfvén]], Sueda fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908)
* [[3ma di aprilo]] - [[Graham Greene]], Britaniana skriptisto (n. 1904)
* [[20ma di aprilo]] - [[Yumjaagiyn Cedenbal‏‎]], prezidanto di Mongolia (n. 1916)
[[Arkivo:Cesare_Merzagora.jpg|thumb|130px|[[Cesare Merzagora]]]]
* [[1ma di mayo]] - [[Cesare Merzagora]], Italiana politikisto, provizora prezidanto (n. 1898)
* [[16ma di mayo]] - [[Willem Jacob Visser]], membro di Nederlandana societo por [[Interlingua]] (n. 1915)
* [[13ma di mayo]] - [[Abderrahmane Farès]], chefo di stato di Aljeria (n. 1911)
* [[21ma di mayo]] - [[Rajiv Gandhi]], chefministro di India (n. 1944)
* [[23ma di mayo]] - [[Jean Van Houtte]], chefministro di Belgia (n. 1907)
* [[6ma di junio]] - [[Stan Getz]], Usana jazo-saxofonisto (n. 1927)
* [[15ma di junio]] - [[William Arthur Lewis]], Santalucian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1915)
* [[24ma di junio]] - [[Rufino Tamayo]], Mexikiana piktisto (n. 1899)
* [[6ma di julio]] - [[Anton Yugov]], chefministro di Bulgaria (n. 1904)
* [[16ma di julio]] - [[Robert Motherwell]], Usana piktisto (n. 1915)
* [[24ma di julio]] - [[Isaac Bashevis Singer]], Polona-Usana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1902)
* 24ma di julio - [[Tadeusz Kwaśniak]], Polona serial-ocidero (n. 1951)
* [[3ma di agosto]] - [[Ali Sabri]], chefministro di Egiptia (n. 1920)
* [[5ma di agosto]] - [[Soichiro Honda]], Japoniana entraprezisto (n. 1906)
* [[6ma di agosto]] - [[Shapur Bakhtiar]], chefministro di Iran (n. 1914)
* [[12ma di agosto]] - [[Andrzej Łuczeńczyk]], Polona skriptisto (n. 1945)
* [[30ma di agosto]] - [[Jean Tinguely]], Suisa piktisto (n. 1925)
[[Arkivo:Alfonso_Garcia_Robles_1981.jpg|thumb|130px|&lt;small&gt;[[Alfonso García Robles]]&lt;/small&gt;]]
* [[2ma di septembro]] - [[Alfonso García Robles]], Mexikiana diplomacisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* [[3ma di septembro]] - [[Frank Capra]], Usana filmifisto (n. 1897)
* [[5ma di septembro]] - [[Louis-Marie Pouka]], Kamerunana poeto (n. 1910)
* [[7ma di septembro]] - [[Edwin Mattison McMillan]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1907)
* [[25ma di septembro]] - [[Klaus Barbie]], Germana naziisto (n. 1913)
* [[26ma di septembro]] - [[Billy Vaughn]], Usana orkestrestro (n. 1919)
* [[28ma di septembro]] - [[Miles Davis]], Usana jazo-muzikisto e kompozisto (n. 1926)
* [[7ma di oktobro]] - [[Natalia Ginzburg]], Italiana skriptisto (n. 1916)
* [[13ma di oktobro]] - [[Daniel Oduber Quirós]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1921)
[[Arkivo:Gene Roddenberry (square crop).jpg|130px|thumb|[[Gene Roddenberry]]]]
* [[24ma di oktobro]] - [[Gene Roddenberry]], kreinto di ''[[Star Trek]]'' (n. 1921)
* [[29ma di oktobro]] - [[Mario Scelba]], chefministro di Italia (n. 1901)
* [[5ma di novembro]] - [[Fred MacMurray]], Usan aktoro (n. 1908)
* [[6ma di novembro]] - [[Gene Tierney]], Usan aktorino (n. 1920)
* [[9ma di novembro]] - [[Yves Montand]], Franca cinem-aktoro e kantisto (n. 1921)
* [[18ma di novembro]] - [[Gustáv Husák]], prezidanto di Chekoslovakia (n. 1913)
* [[23ma di novembro]] - [[Klaus Kinski]], German aktoro (n. 1926)
[[Arkivo:Freddie_Mercury_performing_in_New_Haven,_CT,_November_1977_cropped.jpg|thumb|130px|[[Freddie Mercury]]]]
* [[24ma di novembro]] - [[Freddie Mercury]], Britaniana kantisto ([[Queen]]) (n. 1946)
* 24ma di novembro - [[Eric Carr]], Usana muzikisto ([[Kiss]]) (n. 1950)
* [[1ma di decembro]] - [[George Joseph Stigler]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* [[6ma di decembro]] - [[John Richard Nicholas Stone]], Britanian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1913)
* [[9ma di decembro]] - [[Berenice Abbott]], Usana fotografistino (n. 1898)
* [[26ma di decembro]] - [[Roland Bierge]], Franca piktisto (n. 1922)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Pierre-Gilles de Gennes]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Richard R. Ernst]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Erwin Neher]], [[Bert Sakmann]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Nadine Gordimer]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Aung San Suu Kyi]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Ronald Coase]]

== Referi ==
{{reflist}}

[[Kategorio:Yari 1990a]]</text>
      <sha1>lckg7scr60e0vrsmiil7mtdzkfd5vhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1997</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2211</id>
    <revision>
      <id>1124462</id>
      <parentid>1110232</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+eventi, naski</comment>
      <origin>1124462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18193" sha1="glxqnvekyc1pjrihup82snm9zqpyje5" xml:space="preserve">{{20ma yarcento}}
La [[yaro]] '''1997''' (MCMXCVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 997ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 97ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 8ma yaro di la [[yari 1990a]].

== Eventi ==
=== [[Kosmo]] ===
* [[13ma di februaro]] - [[Astronauto|Astronauti]] repareskas [[kosmala teleskopo Hubble|kosmala teleskopo „Hubble“]] venante ek [[Spaco-paromo Discovery]].
* [[21ma di aprilo]] - Eventas unesma sepulto en kosmo, kande ''Pegasus'' portas ad orbito kremacuro de 24 homi, inter altri de [[Gene Roddenberry]].
* [[4ma di julio]] - ''[[Mars Pathfinder]]'' di Nasa venas a [[marso]].

=== [[Mondo]] ===
* [[22ma di februaro]] - On anuncas en Roslin, [[Skotia]], pri unesma klonita [[mutono]], ''Dolly'', qua naskis en junio di [[1996|antea yaro]].
* [[12ma di marto]] - [[Parlamento di Europana Uniono]] aceptas deklaro per qua on probas impedor la klonado di homo en la tota [[mondo]].
* [[11ma di mayo]] - ''Deep Blue'' de [[IBM]] vinkas [[Garri Kasparov]] en [[shakoludo]].
* [[4ma di decembro]] - En [[Kanada]], [[Ottawa]], 122 stati subskribas kontrato pri abnego di produkto ed uzo di landala minili. Kontree, [[Usa]], [[Popul-Republiko Chinia]] e [[Rusia]] ne subskribas.

=== [[Europa]] ===
* [[4ma di februaro]] - En [[Serbia]], prezidanto [[Slobodan Milosevic]] fine agnoskas vinko di opozantaro dum novembral elekti.
* [[5ma di februaro]] - La tri maxim granda banki Suisiana kreas 71-milion-dolari provizuro por viktimi di [[holokausto]] dum la [[Duesma mondomilito]].
* [[22ma di februaro]] - Nasko di mutono Dolly, l'unesma animalo kreita de celulo de adulta mutono (t.e. el esis [[klono]]), anuncesas. Dolly, qua naskis ye la 5ma di julio 1996, havis tri matri: un furnisis la ovo, un furnisis la DNA, e plusa mutono portis la embriono til parturo. La laboro facesis da la universitato di [[Edinburgh]] e la vicina Roslin-instituto, ube Dolly pasis sua vivo, produktante sis mutonyuni, til morto en 2003. Pose, kloni de altra mamiferi, inkluzante kavali e bovi, produktesas.
* [[6ma di marto]] - Verko da [[Pablo Picasso]], ''Tête de Femme'' furtesas en [[London]]. Ol trovesas pos un semano.
* [[18ma di marto]] - La dopa parto di [[aviono]] [[Antonov An-24]], de kompanio ''Stavropolskaya Aktsionernaya Avia'', ruptas dum flugado de [[Stavropol]] a Trabizon, [[Turkia]]. To efektigas la falo dil aviono, produktanta la morto di la 50 personi en nave. Pose deskovresis ke kauzo di la ruptado esis [[korodo]], qua ne deskovresis pro nesuficanta manteno.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |surnomo=Ranter |nomo=Harro |titulo=ASN Aircraft accident Antonov An-24RV RA-46516 Cherkessk |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19970318-0 |vidita ye=2022-06-04 |idiomo={{en}}|editero=aviation-safety.net}}&lt;/ref&gt;
* [[2ma di mayo]] - En [[Unionita Rejio]], [[Tony Blair]] divenas chefministro.
* [[1ma di agosto]] til [[4ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 1997|Ido-konfero]] en [[Bakkum]], [[Nederlando]].
* [[31ma di agosto]] - [[Diana Spencer|Diana]], princino de [[Wals]], mortas en serioza automobil-acidento en [[Paris]]&lt;ref name=Diana/&gt;.
* [[11ma di septembro]] - On votas en [[Skotia]] pro elektar propra [[parlamento]], pos 290-yar uniono kun [[Anglia]].
* [[30ma di oktobro]] - Che [[Republiko Irlando]], [[Mary McAleese]] vinkas prezidantal elekti.
* [[6ma di decembro]] - [[Aviono]] por transporto di vari [[Antonov An-124]] kolizionas kontre edifico en [[Rusia]] e 67 personi mortas.

=== [[Azia]] ===
* [[19ma di januaro]] - [[Yaser Arafat]] retrovenas a [[Hebron]], [[Westa Rivo]], pos 30 yari. On jubileas la livo di lasta okupita urbo.
* [[31ma di januaro]] - Protesti en [[Ankara]], [[Turkia]] kontre la violado di [[homala yuri]] da [[Israel]].
* [[24ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] en [[Iran]] e [[Turkmenistan]] produktas 100 morti.
* [[27ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] en [[Pakistan]] produktas 60 morti.
* [[28ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] frapas [[Armenia]] ed [[Azerbaijan]] e produktas 1.100 morti. Norde de [[Iran]], plusa 3.000 personi mortas.
* [[11ma di marto]] - Eventas explozo che [[Japonia]]na ri-laboreyo di nukleara eskombro, e 35 laboristi afektesas per desforta iradio.
* [[10ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] en sudest [[Iran]] produktas 2.400 morti.
* [[10ma di junio]] - En [[Kambodja]] chefo di le [[Reda-Khmer]], [[Pol Pot]] mortigas Son Sen e lua 11 familiani pro ke il sugestis ligar paco kun la rejimo. Pol Pot fugas ad nordo, e le Reda-Khmer en-arestas ilu heme.
* [[1ma di julio]] - [[Unionita Rejio]] retrodonas [[Hong Kong]] a [[Popul-Republiko Chinia]].
* [[julio]] - Ekonomiala krizo komencas en [[Tailando]].
* [[16ma di novembro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] liberigas demokratio-aktivisto [[Wei Jingsheng]] pos 18-yara enkarcero pro sanesala kauzo.
* [[29ma di decembro]] - En [[Hong Kong]] on komencas abatar hani por baror l'expanso di perisigebla influenzo.

=== [[Afrika]] ===
* [[18ma di januaro]] - En [[Ruanda]], gerileri* [[Hutu-populo|hutu]] ocidas tri Hispani e tri soldati.
* [[2ma di mayo]] - En [[Egiptia]], sablo-tempesto produktas 12 morti ed efektigas granda destruktadi. La venti atingas 60 mili po horo.&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=http://www.history.com/this-day-in-history/sandstorm-in-egypt-kills-12-topples-buildings| titulo=1997: Sandstorm in Egypt kills 12, topples buildings|editero=History.com|idiomo={{en}}|vidita ye= 2ma di mayo 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[25ma di mayo]] - Mayoro [[Johnny Paul Koromah]] kaptas povo en [[Sierra Leone]] de prezidanto [[Ahmad Tejan Kabbah]].
* [[17ma di novembro]] - En [[Egiptia]], [[Luxor]], Mohamedana militeri mortigas 62 turisti.
* [[30ma di decembro]] - En [[Aljeria]], gerileri* mortigas 400 homi en quar vilaji.

=== [[Nord-Amerika]] ===
* [[20ma di januaro]] - [[Bill Clinton]] komencas duesma tempo kom [[Listo di prezidanti di Usa|prezidanto di Usa]].
* [[4ma di marto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] inhibas uzor statala pekunio en expertizo di klonado di homo. 
* [[26ma di marto]] - En [[San Diego]], [[Kalifornia]], 39 su-ocidinta membri di la sekto &quot;Pordo di Cielo&quot; (''Heaven's Gate'') trovesas. Omna havis ''Nike''-shui, ed omna homuli esis kastrita. La momento di la suocido selektesis pro ke [[Hale-Bopp-aerolito]] aparis.
* [[2ma di junio]] - [[Timothy McVeigh]] verdiktesas a mortopuniso pro explozo en [[Oklahoma-urbo]] en [[1995]].
* [[1ma di agosto]] - Aeroplanifisti [[Boeing]] e [[McDonnell Douglas]] unionas.
* [[6ma di agosto]] - [[Microsoft]] kompras acioni di [[Apple Computer]], lua rivalo, po 150 milion dolari.
* [[12ma di novembro]] - Sheiko [[Ramzi Yousef]] esas punisita pro bombal atako a ''World Trade Center'' en [[1993]].
* [[19ma di novembro]] - En [[Iowa]], Carlisle, Bobbi MacCaughey parturas sep infanti, omna vivanta.

=== [[Sud-Amerika]] ===
* [[22ma di aprilo]] - En [[Peru]], [[Lima]], komencas kidnapo en ambasado di [[Japonia]]. La kidnapo duros dum 126 dii. Fine 71 kaptiti liberigesos, du soldati e 14 revoltisti mortos.
* [[10ma di oktobro]] - Aviono [[McDonnell Douglas DC-9]] de ''Austral Líneas Aéreas'' kolizionas proxim Nuevo Berlín, [[Uruguay]] e produktas 74 morti.

===[[Sporto]]===
* [[11ma di oktobro]] - [[Pride Fighting Championships]], organizuro di mixita milital arti, fondesas.
* [[26ma di oktobro]] - En [[Jerez de la Frontera]], [[Hispania]], [[Jacques Villeneuve]] divenas mondala championo di [[Formulo 1]].

== Naski ==
* [[8ma di januaro]] - [[Lauren Proctor]], Usana tenisistino
* [[24ma di januaro]] - [[Silvia Ambrosio]], Germana tenisistino
* [[26ma di januaro]] - [[Svetlana Vladimirovna Sheveleva|Svetlana Sheveleva]], Rusa skermistino
* [[3ma di februaro]] - [[Anastasia Valeryevna Galashina|Anastasia Galashina]], Rusa sporta pafistino
* [[5ma di februaro]] - [[Estelle Cascarino]], Franca futbalistino
* [[16ma di februaro]] - [[Natalya Konstantinovna Vihlyanceva|Natalya Vihlyanceva]], Rusa tenisistino
* [[25ma di februaro]] - [[Kristina Andreyevna Astahova|Kristina Astahova]], Rusa artala sketistino
* 25ma di februaro - [[Isabelle Fuhrman]], Usan aktorino
* [[7ma di marto]] - [[Tayisiya Morderger]], Germana tenisistino
* 7ma di marto - [[Yana Morderger]], Germana tenisistino
* [[10ma di marto]] - [[Belinda Bencic]], Suisa tenisistino, championino Olimpiala en Tokyo
* [[12ma di marto]] - [[Sara Cakarevic]], Franca tenisistino
* 12ma di marto - [[Fiona Ferro]], Franca tenisistino
[[Arkivo:EUA levam ouro na ginástica artística feminina; Brasil fica em 8º lugar (28879955265) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Simone Biles]]]]
* [[14ma di marto]] - [[Simone Biles]], Usana gimnastikistino
* [[17ma di marto]] - [[Lilia Igorevna Ahaimova|Lilia Ahaimova]], Rusa gimnastikistino
* [[18ma di marto]] - [[Ciara Bravo]], Usan aktorino
* [[19ma di marto]] - [[Rūta Meilutytė]], Lituana natistino, ora medalio en London 2012 Olimpiala Ludi
* [[26ma di marto]] - [[Adam Musil]], Cheka hokeisto
[[Arkivo:Brasil_estreia_contra_a_África_do_Sul_no_Mané_Garrincha_—_копия_(2).jpg|thumb|130px|[[Gabriel Jesus]]]]
* [[3ma di aprilo]] - [[Gabriel Jesus]], Braziliana futbalistulo
* [[7ma di aprilo]] - [[Marïya Agapova]], Kazakstanana MMA-kombaterino
* [[8ma di aprilo]] - [[Yevgeni Igorevich Tyurnev|Yevgeni Tyurnev]], Rusa tenisistulo
* [[9ma di aprilo]] - [[Mariya Viktarawna Vasilievich|Mariya Vasilievich]], Bielorusa manekinino, blogerino e politikistino
* [[11ma di aprilo]] - [[Miriam Kolodziejová]], Cheka tenisistino
* [[12ma di aprilo]] - [[Romain Cannone]], Franca skermisto
* [[20ma di aprilo]] - [[Alexander Zverev]], Germana tenisistulo, championulo olimpiala de Tokyo (2020)
* [[21ma di aprilo]] - [[Gabriela Knutson]], Cheka tenisistino
* [[24ma di aprilo]] - [[Veronika Eduardovna Kudermetova|Veronika Kudermetova]], Rusa tenisistino
* [[3ma di mayo]] - [[Ivana Jorović]], Serbiana tenisistino
* [[7ma di mayo]] - [[Darya Sergeyevna Kasatkina|Darya Kasatkina]], Rusa tenisistino
* [[15ma di mayo]] - [[Bolortuyaatai Bat-Ochirin]], Mongoliana luktistino
* [[20ma di mayo]] - [[Omar Apollo]], Usana kantisto ed aktoro
* [[28ma di mayo]] - [[Sophie Chang]], Usana tenisistino
* [[10ma di junio]] - [[Mihail Alexandrovich Antipov|Mihail Antipov]], Rusa shakoludistulo
* [[17ma di junio]] - [[Sofia Stanislavovna Lohanova|Sofia Lohanova]], Rusa skermistino
* [[18ma di junio]] - [[Katharina Hobgarski]], Germana tenisistino
* [[20ma di junio]] - [[Wiktor Dyduła]], Polona kantisto, kompozisto e kansonifisto
[[Arkivo:Kirill Alekseenko 2015.jpg|thumb|130px|[[Kirill Alexeyevich Alexeyenko|Kirill Alexeyenko]]]]
* [[22ma di junio]] - [[Kirill Alexeyevich Alexeyenko|Kirill Alexeyenko]], Rusa shakoludistulo
* [[30ma di junio]] - [[Irina Uladzimirawna Shimanovich|Irina Shimanovich]], Bielorusa tenisistino
* [[4ma di julio]] - [[Pape Meïssa Ba]], Senegalana futbalisto
* [[10ma di julio]] - [[Elizabeth Halbauer]], Usana tenisistino
* [[12ma di julio]] - [[Malala Yousafzai]], Pakistanana politikal aktivisto, Nobel-laureato pri paco
* [[22ma di julio]] - [[Francesca Di Lorenzo]], Usana tenisistino
* [[25ma di julio]] - [[Christina Rosca]], Usana tenisistino
* [[30ma di julio]] - [[Alexandr Mishchenko]], Kirgiziana futbalistulo
* [[3ma di agosto]] - [[Yevgenia Andreyevna Shelgunova|Yevgenia Shelgunova]], Rusa gimnastikistino
[[Arkivo:Juninho bacuna-1531777726.jpeg|130px|thumb|[[Juninho Bacuna]]]]
* [[7ma di agosto]] - [[Juninho Bacuna]], Kuracaoana futbalisto
* [[4ma di septembro]] - [[Gergely Siklósi]], Hungara skermistulo
* [[11ma di septembro]] - [[Harmony Tan]], Franca tenisistino
* [[12ma di septembro]] - [[Pürevsürengiyn Buyanhishig]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino
* [[7ma di oktobro]] - [[Stefan Krickl]], Austriana futbalistulo
* [[16ma di oktobro]] - [[Naomi Osaka]], Japoniana tenisistino
* [[20ma di oktobro]] - [[Andrei Andreyevich Rublyov|Andrei Rublyov]], Rusa tenisistulo, olimpiala championo en Tokyo 2020
* [[25ma di oktobro]] - [[Tyler Alvarez]], Usan aktoro
* [[28ma di oktobro]] - [[Tadeáš Růžička (MMA-luktisto)|Tadeáš Růžička]], Cheka MMA-luktisto
* [[3ma di novembro]] - [[Lale Gül]], Nederlandana skriptisto
* [[9ma di novembro]] - [[Alice Ramé]], Franca tenisistino
* [[13ma di novembro]] - [[Adriana Reami]], Usana tenisistino
* [[19ma di novembro]] - [[Andrei Olegovich Lazukin|Andrei Lazukin]], Rusa artala sketistulo
* [[19ma di decembro]] – [[Hubert Jabłoński]], Polona kantisto
* [[24ma di decembro]] - [[Aleš Furch]], Cheka hokeisto

== Morti ==
[[Arkivo:Melvin Calvin 1960s.jpg|thumb|130px|[[Melvin Calvin]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Melvin Calvin]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1911)
* [[9ma di januaro]] - [[Edward Osóbka-Morawski]], chefministro di Polonia (n. 1909)
* [[10ma di januaro]] - [[Alexander Todd]], Barono Todd, [[Skotia|Skota]] kemiisto, Nobel-laureato (n. 1907)
* [[12ma di januaro]] - [[Charles B. Huggins]], Usana mediko e fiziologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1901)
* [[17ma di januaro]] - [[Clyde Tombaugh]], astronomo, deskovristo di [[Plutono]] (n. 1906)
* [[17ma di februaro]] - [[Darcy Ribeiro]], Brazilian antropologo, skriptisto e politikisto (n. 1922)
* [[19ma di februaro]] - [[Deng Xiaoping]], lasta signifikanta revolucionero di Popul-Republiko Chinia (n. 1904)
* 19ma di februaro - [[Enrique Peralta Azurdia]], prezidanto di Guatemala (n. 1908)
* [[6ma di marto]] - [[Michael Manley]], chefministro di Jamaika (n. 1924)
* 6ma di marto - [[Cheddi Jagan]], prezidanto di Guyana (n. 1918)
[[Arkivo:Edward Mills Purcell.jpg|thumb|130px|[[Edward Mills Purcell|Edward Purcell]]]]
* [[7ma di marto]] - [[Edward Mills Purcell]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1912)
* [[15ma di marto]] - [[Victor Vasarely]], Hungara-Franca piktisto e grafisto (n. 1906)
* [[16ma di marto]] - [[Kustaa Inkeri]], Fin astronomo e matematikisto (n. 1908)
* [[5ma di aprilo]] - [[Allen Ginsberg]], ''beat''-poeto (n. 1926)
* [[12ma di aprilo]] - [[George Wald]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1906)
* [[17ma di aprilo]] - [[Chaim Herzog]], prezidanto di Israel (n. 1918)
* [[21ma di aprilo]] - [[Diosdado Macapagal]], prezidanto di Filipini (n. 1910)
* 21ma di aprilo - [[Andrés Rodríguez Pedotti]], prezidanto di Paraguay (n. 1923)
* [[2ma di mayo]] - [[John Carew Eccles]], Austriana neurofiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1903)
* [[4ma di mayo]] - [[Wijeyananda Dahanayake]], chefministro di Sri Lanka (n. 1902)
* [[20ma di mayo]] - [[Virgilio Barco Vargas]], ex-prezidanto di Kolumbia (n. 1921)
* [[22ma di mayo]] - [[Alfred Hershey]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1908)
* [[16ma di junio]] - [[Edmond Leburton]], chefministro di Belgia (n. 1915)
* [[22ma di junio]] - [[Gérard Pelletier]], Kanadana jurnalisto, politikisto e diplomacisto (n. 1919)
[[Arkivo:Jacques-Yves Cousteau.jpg|thumb|130px|[[Jacques-Yves Cousteau|Jacques Cousteau]]]]
* [[25ma di junio]] - [[Jacques-Yves Cousteau]], Franca maro-expertisto, developinto di moderna skafandro (n. 1910)
* 25ma di junio [[Sipan Shiraz]], Armeniana skriptisto (n. 1967)
* [[1ma di julio]] - [[Robert Mitchum]], Usan aktoro (n. 1917)
* [[2ma di julio]] - [[James Stewart]], Usan aktoro (n. 1908)
* [[8ma di julio]] - [[Abu Sadat Mohammad Sayem]], prezidanto di Bangladesh (n. 1916)
* [[15ma di julio]] - [[Gianni Versace]], Italiana modisto (m. 1946)
* [[28ma di julio]] - [[Seni Pramoj]], chefministro di Tailando (n. 1905)
* [[31ma di julio]] - [[Bao Dai]], lasta imperiestro di Vietnam (n. 1913)
[[Arkivo:Burroughs.jpg|thumb|130px|[[William S. Burroughs]]]]
* [[2ma di agosto]] - [[William S. Burroughs]], Usana skriptisto (n. 1914)
* [[4ma di agosto]] - [[Jeanne Calment]], Franca olda muliero, lor evante 122 yari (n. 1875)
* [[16ma di agosto]] - [[Nusrat Fate Ali Kan]], &quot;[[kawali]]&quot;-kantisto de Pakistan (n. [[1948]])
* [[21ma di agosto]] - [[Misael Pastrana Borrero]], prezidanto di Kolumbia (n. 1923)
* [[23ma di agosto]] - [[John Cowdery Kendrew]], Britaniana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1917)
* 31ma di agosto - [[Diana Spencer]], princino di Wals (n. 1961)&lt;ref name=Diana&gt;{{Extera ligilo|titulo=1997: Princess Diana dies in Paris crash |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/31/newsid_2510000/2510615.stm |vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[31ma di agosto]] - [[Dodi Al-Fayed]], Egiptian entraprezisto (n. 1955)&lt;ref name=Diana/&gt;
* [[5ma di septembro]] - [[Matro Teresa]] (naskinta Agnes Gonxha Bojaxhiu) Albana regulierino, Nobel-laureato pri paco (n. 1910)
[[Arkivo:Colonel Mobutu.jpg|thumb|130px|[[Mobutu Sese Seko]]]]
* [[7ma di septembro]] - [[Mobutu Sese Seko]], diktatoro di Zaire (n. 1930)
* [[9ma di septembro]] - [[Burgess Meredith]], Usan aktoro (n. 1907)
* [[17ma di septembro]] - [[Jan Peder Syse]], chefministro di Norvegia (n. 1930)
* [[29ma di septembro]] - [[Roy Lichtenstein]], Usana piktisto (n. 1923)
* [[13ma di oktobro]] - [[Adil Çarçani]], chefministro di Albania (n. 1922)
* [[21ma di oktobro]] - [[Aale Tynni]], Finlandana poetino (n. 1913)
* [[25ma di novembro]] - [[Hastings Kamuzu Banda]], prezidanto di Malawi (n. 1896?)
* [[1ma di decembro]] - [[Stéphane Grappelli]], Franca muzikisto (n. 1908)
* [[12ma di decembro]] - [[Ali Amini]], chefministro di Iran (n. 1905)
* [[14ma di novembro]] - [[Alba de Céspedes]], Italiana skriptisto (n. 1911)
* [[28ma di decembro]] - [[Heikki Alikoski]], Fin astronomo, matematikisto ed Esperantisto (n. 1912)
* [[29ma di decembro]] - [[Czesław Byszewski]], Polona voc-aktoro e radio-prizentisto (n. 1915)

== Nobel-premiiziti ==
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Steven Chu]], [[Claude Cohen-Tannoudji]], [[William Daniel Phillips]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Paul D. Boyer]], [[John E. Walker]], [[Jens Christian Skou]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Stanley B. Prusiner]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Dario Fo]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Kampanio Internaciona kontre Subtera Torpedi]], [[Jody Williams]]
* [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert C. Merton]], [[Myron Scholes]]

== Referi ==
{{Reflist}}

[[Kategorio:Yari 1990a]]</text>
      <sha1>glxqnvekyc1pjrihup82snm9zqpyje5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nordal Karolina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17922</id>
    <revision>
      <id>1124461</id>
      <parentid>1118800</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T23:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+texto, imaji</comment>
      <origin>1124461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9951" sha1="14jdleusjcgych55bampg6mgjjquanp" xml:space="preserve">{{Provinci stati kantoni
| OficalaNomo           = Nordal Karolina&lt;br&gt;North Carolina ({{en}})
| Flago                 = Flag of North Carolina.svg
| Blazono               = Seal of North Carolina.svg
| Imajo                 = Blowing Rock.jpg
| TextodilImajo         = Blua Montaro (''Blue Mountains'').
| TipoSubdividuro       = [[Stati di Usa|Stato]]
| Lando                 = {{USA}}
| Chefurbo              = [[Raleigh, Nordal Karolina|Raleigh]]
| MaximGrandaUrbo       = [[Charlotte, Nordal Karolina|Charlotte]]
| TituloGuvernisto      = Guvernisto
| Guvernisto            = Josh Stein (D)
| Surfaco               = {{formatnum:139391}}
| Habitanti             = {{formatnum:10439388}}
| Yaro                  = 2020
| Denseso di habitantaro= 82.9
| Horo                  = -5&lt;br&gt;&lt;small&gt;(UTC-4 dum somero)&lt;/small&gt;
| Internet              = http://www.ncgov.com/
| TNP                   = USD {{formatnum:619595}} milioni (2021)
| Mapo                  = North Carolina in United States.svg
| Oficalalinguo         = [[Angla linguo|Angla]]
| Datostato             = [[21ma di novembro]] [[1789]]
}}
'''Nordal Karolina''' esas [[Usa]]na [[Stati di Usa|stato]], jacanta este de la lando. Lu havas kom vicini [[Virginia]] norde, [[Tennessee]] weste, [[Georgia]] e [[Sudal Karolina]] sude. Este jacas [[Atlantiko]]. Ol esas la 28ma maxim vasta e la 9ma maxim populoza stato di Usa. Segun la [[demografiala kontado]] di 2020, ol havis {{formatnum:10439388}} habitanti. Lua tota [[surfaco]] esas {{formatnum:139391}} km².

== Historio ==
[[Arkivo:North_carolina_algonkin-rituale01.jpg|thumb|320px|left|Ceremonio di le Sekotan, piktita dum la 16ma yarcento.]]
La maxim anciena restaji pri homala habitado en la regiono datizesis de 8 mil aK, e trovesis en Hardaway. Ca grupi di paleoindijeni* pose sucedesis, cirkume 1000 aK, da tale nomizita &quot;forestala kulturo&quot;. Cirkume yaro 750, indijeni de la kulturo Mississipiana kreis granda e stabila kolonieti kun forta chefeso. De ta epoko esas arkeologiala sito nomizita Town Creek Indian Mound, okupita da populo Pee Dee cirkume inter 1100 e 1450. Cirkume la yaro 1550, multa indijena grupi, exemple Chowanoke, Roanoke, Sekotan, Pamlico, Machapunga, Coree, indijeni de Cape Fear, Waxhaw, Waccamaw e Catawba habitis la regiono.

En 1524, Italian explorero [[Giovanni da Verrazzano]] arivis en la regiono en nomo di [[rejio Francia]], en sercho di navigala ligilo kun [[Pacifiko]]. Du yari pose, Hispani komandita da Lucas Vázquez de Ayllón desembarkis posible en kabo Cape Fear e kreis kolonieto, qua abandonesis pos sua morto. Altra expedicioni, exemple en 1567, komandita Hispano Juan Pardo, probis establisar fuorti en la regiono, ma faliis pos ataki da nativi.

En 1584, [[Walter Raleigh]] probis fondar l'unesma Britaniana kolonio en Nord-Amerika, Roanoke. En 1587 John White kreis kolonio en qua naskis Virginia Dare, l'unesma filiino di Angli naskinta en la regiono. Tamen, en 1590 la kolonio desaparabis. En 1663, [[Charles la 2ma di Anglia]] donis yuro a 8 sioruli por fondar kolonio Karolina. Dum la komenco dil 18ma yarcento, eventis tale nomizita &quot;milito Tuscarora&quot;, de 1711 til 1714, pro l'expanso di koloniigo en la regiono. Pro diferi pri guvernala strukturo e formo di koloniigo, Karolina komencis dividesar en 1710 en Nordal e Sudal Karolina. En 1729, Nordal Karolina oficale divenis rejala kolonio.

[[Arkivo:Battle_of_Guilford_Courthouse_15_March_1781.jpg|thumb|320px|left|1ma Regimento de Maryland dum la batalio di Guilford Court House]]
Nordal Karolina havis importanta partopreno en [[Usana revoluciono]]: ye la 12ma di aprilo 1776, la 4ma Provincala Kongreso permisis lua delegiti votar favorebla a separar su de Britania. De 1780 til 1781, dum la [[milito pri nedependo di Usa]], multa batalii eventis en Nordal Karolina. Usani havis signifikiva vinko che batalio di Kings Mountain, en oktobro 1780. La kampanio kulminis kun la batalio di Guilford Court House, kande Britaniani komandita da Sinioro Cornwallis vinkis Usani, tamen li subisis granda perdaji e retretis til la litoro di Virginia. Reprezenteri dil stato komence rejektis signatar Usana konstituco, tamen pos persuado li ratifikis ol ye la 12ma di novembro 1789, diveninta la 12ma Usana stato. En 1790, ol cedis lua westala porciono, qua divenis Teritorio Tennessee, e depos 1796, stato [[Tennessee]].

En 1792, [[Raleigh, Nordal Karolina|Raleigh]] divenis chef-urbo di Nordal Karolina. En 1795, fondesis [[universitato]] ''University of North Carolina'' che urbo [[Chapel Hill, Nordal Karolina|Chapel Hill]], l'unesma publika universitato di la lando.

[[Arkivo:Battle of Fort Fisher.jpg|thumb|320px|Trupi dil Uniono kaptas Fort Fisher, 1865.]]
Nordal Karolina esis rurala stato, kun multa mikra proprieti. Malgre la granda quanto di sklavi en 1860 - 33% de la habitantaro - ol hezitis unionar su a la Kunfederuro. La stato juntis su a [[Kunfederita Stati di Amerika]] ye la 20ma di mayo 1861, e furnisis plua kam 120 mil soltati a Kunfederiti, de qui cirkume 40 mil mortis. La batalio di Bentonville esis la maxim granda en lua teritorio, e luktesis en marto 1865. Ol rezultis la kapitulaco di generalo Joseph E. Johnston e la fino di kombati en la sudo. [[Sklaveso]] revokesis ye la 4ma di julio 1868, pos la ratifiko di la 13ma emendo ad Usana konstituco, ed adopto di lokala konstituco qua proskriptis sklaveso, adoptis universala votado, e promocis publika docado.

[[Arkivo:Windsor_Cotton_Mills_Office.jpg|thumb|left|320px|Anciena kotoniferio Windsor, de 1890.]]
Dum tale nomizita &quot;Rikonstrukto&quot;, rasala violento da [[Ku Klux Klan]] augmentis. En 1871, lora guvernisto William Woods Holden revokesis de la povo por uzar trupi por represar agadi da Klan. Kande Demokrati rikaptis la povo, adoptesis legi por restaurar la hegemonio di blanki. Exemple, ulu mustis probar ke lu savis lektar e skribar e ke lu pagis imposti por darfar votar. Demokrati anke adoptis tale nomizita &quot;legi Jim Crow&quot;, qui establisis rasala segregaco en transporto-moyeni ed edifici. Dum la fino dil 19ma yarcento, texala industrio developesis.

Ye la 17ma di decembro 1903, [[fratuli Wright]] unesmafoye flugis aeroplano ''Kitty Hawk''. De 1910 til 1930, kom reakto a rasala segregaco, mili di negri abandonis la stato. Dum la yari 1930a, l'[[ekonomiala krizego di 1929|ekonomiala krizego]] frapis l'agrokultival ekonomio dil stato. Projeti de ''[[New Deal]]'' helpis rekuperar l'ekonomio, kun stimuli a kultivo di tabako e kotono. La [[duesma mondomilito]] stimulis industriizo e modernigo ekonomiala. La stato divenis la precipua furnisero di stofi por fabrikar uniformi por Usan armeo. Importanta militala bazi establisesis en Fort Bragg e Camp Lejeune dum ta epoko.

Ye la 1ma di februaro 1960, pacoza protesto qua divenis konocata kom ''sit-ins'' (&quot;sidanta&quot;) facesis en [[Greensboro, Nordal Karolina|Greensboro]]. Ca formo di protesto balde kopiesis en altra suda stati. En 1964 aprobesis lego pri civila yuri (''Civil Rights Act''), ed ye la sequanta yaro adoptesis nova lego pri votado (''Voting Rights Act''). Amba legi augmentis la partopreno di negri en la politiko. En 1973, Clarence Lightner elektesis kom urbestro di [[Raleigh, Nordal Karolina|Raleigh]], e divenis l'unesma Afrikan-Usana urbestro di urbo kun majoritato di blanki.

Dum la fino dil 20ma e komenco dil 21ma yarcento, l'ekonomio di Nordal Karolina transformesis de agrala ad industriala e precipue servadala. Tradicionala industrii (tabako, texaro, mobli) divenis min importanta, e sektori teknologiala, farmaciala, bankala e transformo di nutrivi expansesis. [[Charlotte, Nordal Karolina|Charlotte]] divenis la 2ma maxim importanta financala centro di Usa, dop [[New York]]. La habitantaro dil stato kreskis multe dum recenta yari, ed en 2015 ol superiris 10 milion habitanti. Anke dum la fino dil 20ma e komenco dil 21ma yarcento, [[Republikana Partiso (Usa)|Republikana Partiso]] kreskis en la stato. En 2008, [[Barack Obama]] vinkis prezidantal elekto en la stato, tamen dum la sequanta elekti (2012, 2016 e 2020) Republikana kandidati vinkis ibe.

== Geografio ==
[[Arkivo:Map of North Carolina NA.png|thumb|320px|Precipua urbi e chosei di Nordal Karolina]]
[[Arkivo:North_Carolina_Köppen.svg|thumb|left|320px|Klimati di Nordal Karolina.]]
La stato konsistas ek 3 geografiala regioni: la planajo Atlantika este, la platajo (''Piedmont'') centre, e la monti [[Apalachi]] weste. Este, existas multa arei sabloza kun mikra insuleti paralela a la litoro, separita de la kontinento da estuarii o bayeti. La maxim alta monto di Nordal Karolina esas Monto Mitchell, jacanta weste del stato, kun 2037 metri di [[altitudo]].

La [[klimato]] dil stato influesas da la disto de la litoro e precipue da [[altitudo]]. Proxim la litoro la klimato influesas da la [[Fluo di Gulfo]], e la temperaturi en ca areo esas plu varma kam olta di regioni doplanda an la sama [[latitudo]], rare [[nivo|nivanta]] ibe. Oceanal influo esas min intensa che regiono ''Piedmont'', ed ibe la someri esas plu varma e la vintri plu kolda kam proxim la litoro. Che Apalachi la vintri esas plu kolda.

Dum someri, Nordal Karolina ofte frapesas da tropikala tempesti, pluvegi, inundadi ed [[uragano|uragani]]. Dum la historio kelk uragani efektigis multa destruktado en la stato, exemple uragani ''Fran'' (1996), ''Florence'' (2018), ''Floyd'' (1999), ''Hugo'' (1989), e ''Hazel'' (1954), ca lasta la maxim destruktiva de la historio dil stato. Uragano ''Isabel'' esis la maxim destruktiva de la 21ma yarcento.

== Ekonomio ==
Segun statistiki de 2006, la total interna produkturo dil stato esis 375 miliardi di [[dolaro di Usa|dolari]].&lt;ref name=&quot;NC&quot;&gt;{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20080513024340/http://www.bea/bea/newsrel/gspnewsrelease.htm|vidita ye=9ma di februaro 2008|idiomo={{en}}|titulo=Gross State Product |editero=U.S. Bureau of Economic Analysis |publikigita ye=23ma di junio 2006}}&lt;/ref&gt;

== Referi ==
{{reflist}}
{{Stati di Usa}}

[[Kategorio:Nordal Karolina| *]]</text>
      <sha1>14jdleusjcgych55bampg6mgjjquanp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piceo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30627</id>
    <revision>
      <id>1124452</id>
      <parentid>1124451</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="38pqzkpigfs76mcx1dk4olm2rm3iwo7" xml:space="preserve">{{wikivortaro}}
[[Arkivo:Kuusk Keila-Paldiski rdt ääres.jpg|thumb|''Picea abies'']]
'''Piceo''' ([[Latina]] : ''Picea''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''), kelke simila ad [[abieto]].

La genero konsistas ek 37 speci : ''Picea abies'', ''P. alcoquiana'', ''P. asperata'', ''P. aurantiaca'', ''P. austropanlanica'', ''P. brachytyla'', ''P. breweriana'', ''P. chihuahuana'', ''P. crassifolia'', ''P. engelmannii'', ''P. farreri'', ''P. glauca'', ''P. glehnii'', ''P. jezoensis'', ''P. koraiensis'', ''P. koyamae'', ''P. likiangensis'',  ''P. linzhiensis'', ''P. mariana'', ''P. martinezii'', ''P. maximowiczii'', ''P. meyeri'', ''P. morrisonicola'', ''P. neoveitchii'', ''P. obovata'', ''P. omorika'',''P. orientalis'', ''P. polita'', ''P. pungens'', ''P. purpurea'', ''P. retroflexa'', ''P. rubens'', ''P. schrenkiana'', ''P. sitchensis'',

[[Kategorio:Piceo]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]</text>
      <sha1>38pqzkpigfs76mcx1dk4olm2rm3iwo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124453</id>
      <parentid>1124452</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="4qzueb3fkzb9hfyxs6sxx7zm3ns9hd4" xml:space="preserve">{{wikivortaro}}
[[Arkivo:Kuusk Keila-Paldiski rdt ääres.jpg|thumb|''Picea abies'']]
'''Piceo''' ([[Latina]] : ''Picea''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''), kelke simila ad [[abieto]].

La genero konsistas ek 37 speci : ''Picea abies'', ''P. alcoquiana'', ''P. asperata'', ''P. aurantiaca'', ''P. austropanlanica'', ''P. brachytyla'', ''P. breweriana'', ''P. chihuahuana'', ''P. crassifolia'', ''P. engelmannii'', ''P. farreri'', ''P. glauca'', ''P. glehnii'', ''P. jezoensis'', ''P. koraiensis'', ''P. koyamae'', ''P. likiangensis'',  ''P. linzhiensis'', ''P. mariana'', ''P. martinezii'', ''P. maximowiczii'', ''P. meyeri'', ''P. morrisonicola'', ''P. neoveitchii'', ''P. obovata'', ''P. omorika'',''P. orientalis'', ''P. polita'', ''P. pungens'', ''P. purpurea'', ''P. retroflexa'', ''P. rubens'', ''P. schrenkiana'', ''P. sitchensis'', ''P. smithiana'', ''P. spinulosa'' e ''P.  wilsonii''.

[[Kategorio:Piceo]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]</text>
      <sha1>4qzueb3fkzb9hfyxs6sxx7zm3ns9hd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124454</id>
      <parentid>1124453</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="sy2y77q2u87z97sdxsqiuw6wktpfnxc" xml:space="preserve">{{wikivortaro}}
[[Arkivo:Kuusk Keila-Paldiski rdt ääres.jpg|thumb|''Picea abies'']]
'''Piceo''' ([[Latina]] : ''Picea''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''), kelke simila ad [[abieto]].

La genero konsistas ek 37 speci : ''Picea abies'', ''P. alcoquiana'', ''P. asperata'', ''P. aurantiaca'', ''P. austropanlanica'', ''P. brachytyla'', ''P. breweriana'', ''P. chihuahuana'', ''P. crassifolia'', ''P. engelmannii'', ''P. farreri'', ''P. glauca'', ''P. glehnii'', ''P. jezoensis'', ''P. koraiensis'', ''P. koyamae'', ''P. likiangensis'',  ''P. linzhiensis'', ''P. mariana'', ''P. martinezii'', ''P. maximowiczii'', ''P. meyeri'', ''P. morrisonicola'', ''P. neoveitchii'', ''P. obovata'', ''P. omorika'', ''P. orientalis'', ''P. polita'', ''P. pungens'', ''P. purpurea'', ''P. retroflexa'', ''P. rubens'', ''P. schrenkiana'', ''P. sitchensis'', ''P. smithiana'', ''P. spinulosa'' e ''P.  wilsonii''.

[[Kategorio:Piceo]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenkultivado]]</text>
      <sha1>sy2y77q2u87z97sdxsqiuw6wktpfnxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124455</id>
      <parentid>1124454</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="9z6bvq4ssd9xfqjnmfqtwx34kaw4tym" xml:space="preserve">{{wikivortaro}}
[[Arkivo:Kuusk Keila-Paldiski rdt ääres.jpg|thumb|''Picea abies'']]
'''Piceo''' ([[Latina]] : ''Picea''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''), kelke simila ad [[abieto]].

La genero konsistas ek 37 speci : ''Picea abies'', ''P. alcoquiana'', ''P. asperata'', ''P. aurantiaca'', ''P. austropanlanica'', ''P. brachytyla'', ''P. breweriana'', ''P. chihuahuana'', ''P. crassifolia'', ''P. engelmannii'', ''P. farreri'', ''P. glauca'', ''P. glehnii'', ''P. jezoensis'', ''P. koraiensis'', ''P. koyamae'', ''P. likiangensis'',  ''P. linzhiensis'', ''P. mariana'', ''P. martinezii'', ''P. maximowiczii'', ''P. meyeri'', ''P. morrisonicola'', ''P. neoveitchii'', ''P. obovata'', ''P. omorika'', ''P. orientalis'', ''P. polita'', ''P. pungens'', ''P. purpurea'', ''P. retroflexa'', ''P. rubens'', ''P. schrenkiana'', ''P. sitchensis'', ''P. smithiana'', ''P. spinulosa'' e ''P.  wilsonii''.

[[Kategorio:Piceo]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]</text>
      <sha1>9z6bvq4ssd9xfqjnmfqtwx34kaw4tym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30662</id>
    <revision>
      <id>1124456</id>
      <parentid>1124448</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="p6axgpqtyq6j9m3cpsf0gfsl88lw9c8" xml:space="preserve">{{wikivortaro}}
[[File:Pinus range.png|thumb|upright=2|Naturala arealo di omna pini]]

'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci.

[[Kategorio:Pino]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>p6axgpqtyq6j9m3cpsf0gfsl88lw9c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124457</id>
      <parentid>1124456</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="nul3g6w1uxwp3hyd8i0s18gd4nikd51" xml:space="preserve">Ą{{wikivortaro}}
[[File:Pinus range.png|thumb|upright=2|Naturala arealo di omna pini]]

'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci. La plu konata esas:

; ek [[Europa]]: 
''Pinus silvestris'',

[[Kategorio:Pino]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>nul3g6w1uxwp3hyd8i0s18gd4nikd51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124458</id>
      <parentid>1124457</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="39iowdzuyvhvtlwhvc93c9jq9tqvak4" xml:space="preserve">Ą{{wikivortaro}}
[[File:Pinus range.png|thumb|upright=2|Naturala arealo di omna pini]]

'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci. La plu konata esas:

; ek [[Europa]]: 
''Pinus brutia'', ''P. canariensis'', ''P. cembra'', ''P. halepensis'', ''P. heldreichii'', ''P. mugo'', ''P. nigra'', ''P. nigra'' subsp. ''nigra'', ''P.  nigra'' subsp. ''laricio'', ''P. peuce'', ''P. pinaster'', ''P. pinea'', ''P. silvestris'',

[[Kategorio:Pino]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>39iowdzuyvhvtlwhvc93c9jq9tqvak4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124459</id>
      <parentid>1124458</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:16:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="743" sha1="tc8noka12mfvmq5i8hqpxtorcyxp7er" xml:space="preserve">Ą{{wikivortaro}}
[[File:Pinus range.png|thumb|upright=2|Naturala arealo di omna pini]]

'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci. La plu konata esas:

; ek [[Europa]]: 
''Pinus brutia'', ''P. canariensis'', ''[[cembro|P. cembra]]'', ''P. halepensis'', ''P. heldreichii'', ''P. mugo'', ''P. nigra'', ''P. nigra'' subsp. ''nigra'', ''P.  nigra'' subsp. ''laricio'', ''P. peuce'', ''P. pinaster'', ''P. pinea'', ''P. silvestris'',

[[Kategorio:Pino]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>tc8noka12mfvmq5i8hqpxtorcyxp7er</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124460</id>
      <parentid>1124459</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T21:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="c1w2nxczvnn3eblf8y3izwwnfypzu4p" xml:space="preserve">{{wikivortaro}}
[[File:Pinus range.png|thumb|upright=2|Naturala arealo di omna pini]]

'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latina: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci. La plu konata esas:

; ek [[Europa]]: 
''Pinus brutia'', ''P. canariensis'', ''[[cembro|P. cembra]]'', ''P. halepensis'', ''P. heldreichii'', ''P. mugo'', ''P. nigra'', ''P. nigra'' subsp. ''nigra'', ''P.  nigra'' subsp. ''laricio'', ''P. peuce'', ''P. pinaster'', ''P. pinea'', ''P. silvestris'',

[[Kategorio:Pino]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>c1w2nxczvnn3eblf8y3izwwnfypzu4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124463</id>
      <parentid>1124460</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T02:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <origin>1124463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="dd7rkqifn8magnzfdm43vkou2kc3vc5" xml:space="preserve">[[File:Pinus range.png|thumb|320px|upright=2|Loki ube existas speci di pini]]
'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci. La maxim konocata esas:

;ek [[Europa]]: 
''Pinus brutia'', ''P. canariensis'', ''[[cembro|P. cembra]]'', ''P. halepensis'', ''P. heldreichii'', ''P. mugo'', ''P. nigra'', ''P. nigra'' subsp. ''nigra'', ''P.  nigra'' subsp. ''laricio'', ''P. peuce'', ''P. pinaster'', ''P. pinea'', ''P. silvestris'',

{{wikivortaro}}

[[Kategorio:Pino| *]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>dd7rkqifn8magnzfdm43vkou2kc3vc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1124466</id>
      <parentid>1124463</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T08:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1124466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="hzjca3kcssakoermxyoi9p2iwu60pih" xml:space="preserve">[[File:Pinus range.png|thumb|320px|upright=2|Loki ube existas speci di pini]]
'''Pino''' ([[Latina]] : ''Pinus''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] konifera ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[Pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Pini esas granda [[arboro|arbori]] [[rezino]]za, sempre verda.

Existas multa deki di pino-speci. La maxim konocata esas:

;ek [[Europa]]: 
''Pinus brutia'', ''P. canariensis'', ''[[cembro|P. cembra]]'', ''P. halepensis'', ''P. heldreichii'', ''P. mugo'', ''P. nigra'', ''P. nigra'' subsp. ''nigra'', ''P.  nigra'' subsp. ''laricio'', ''P. peuce'', ''P. pinaster'', ''P. pinea'', ''P. silvestris''

;ek [[Nord-Amerika]]:
''Pinus albicaulis'', ''Pinus aristata'', ''Pinus attenuata'', ''Pinus ayacahuite'', ''Pinus balfouriana'', ''Pinus banksiana'', ''Pinus contorta'', ''Pinus coulteri''

{{wikivortaro}}

[[Kategorio:Pino| *]]
[[Kategorio:Forest-kultivado]]
[[Kategorio:Gardenokultivado]]
[[Kategorio:Generi]]</text>
      <sha1>hzjca3kcssakoermxyoi9p2iwu60pih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anton Yugov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41044</id>
    <revision>
      <id>1124465</id>
      <parentid>1010055</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T03:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>+imajo</comment>
      <origin>1124465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="976" sha1="kwcly50etyytz5yoygdaoyat9oh5kn2" xml:space="preserve">{{Politikisto
|Nomo= Anton Tanev Yugov
|Imajo= [[Arkivo:Anton_Yugov_in_1947.jpg|180px]]
|Politikala_titulo= Chefministro
|Shablono_lando= {{BGR}}
|Guvernisteso= de la 17ma di aprilo 1956 til la 19ma di novembro 1962
|Precedanto1= [[Valko Chervenkov]]
|Sucedanto1= [[Todor Zhivkov]]
|Naskodio = [[28ma di agosto]] [[1904]]
|Nask-urbo  = Rugunovec, [[Otoman imperio]]
|Mort-dio  = [[6ma di julio]] [[1991]]
|Mort-urbo= [[Sofiya]], [[Bulgaria]]
|Spozo= 
|Profesiono= Politikisto
|Partiso = Komunista partiso di Bulgaria
}}
'''Anton Tanev (Dontcho) Yugov''', politikisto n. ye la [[28ma di agosto]] [[1904]] til la [[6ma di julio]] [[1991]], esis [[chefministro]] di [[Bulgaria]] de 1956 til 1962.

{{Tabelo di sucedo
| Precedanto= [[Valko Chervenkov]]
| Nomo di listo= Listo pri chefministri di Bulgaria
| Titulo di listo= Chefministro di Bulgaria
| Komenco= 1956
| Fino= 1962
| Sucedanto= [[Todor Zhivkov]] }}

{{DEFAULTSORT:Yugov, Anton}}
[[Kategorio:Chefministri di Bulgaria]]</text>
      <sha1>kwcly50etyytz5yoygdaoyat9oh5kn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Janówka (Zamość)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73686</id>
    <revision>
      <id>1124467</id>
      <parentid>1036643</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T09:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36085-99</username>
        <id>46861</id>
      </contributor>
      <comment>Update photo</comment>
      <origin>1124467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2089" sha1="0uw3gyb7guqjafohmyj4nqdtfsm53ol" xml:space="preserve">{{Por altra senco|altra loki nomizita 'Janówka'|[[Janówka (homonimo)]]}}
{{Loko
| nomo = Janówka
| Lokala_nomo =
| Lokala_pronunco = 
| Tipo_di_loko = vilajo
| Standardo = 
| Blazono = 
| Imajo = Janówka - miejsce pamięci mieszkańców Janówki pomordowanych przez hitlerowców 19 V 1942 - 2026.jpg
| Texto_dil_Imajo = 
| DetalozaMapo = Poland adm location map.svg
| DetalozaMapoX = 0.913
| DetalozaMapoY = 0.689
| DetalozaMapoEtiketo = &amp;nbsp;←
| Shablono_lando = {{POL}}
| TipoRegiono0 =
| Regiono_precipua = Provinco Lublin{{!}}Lublin
| TipoRegiono1 =
| Regiono2 = Distrikto Zamość{{!}}Zamość
| TipoRegiono2 =
| Regiono3 = Komono Sitno{{!}}Sitno
| SIMC_PL = 0898060&lt;ref&gt;{{extera ligilo|idiomo={{pl}}|titulo = Rejestr TERYT - Główny Urząd Statystyczny |vidita ye = 17ma di februaro 2024|editero=eteryt.stat.gov.pl|url = https://eteryt.stat.gov.pl/eTeryt/rejestr_teryt/informacje_podstawowe/informacje_podstawowe.aspx?contrast=default}}&lt;/ref&gt;
| TERC_PL = 
| Fondita_ye =
| Urbala_legi_ye =
| TipoEstro = 
| Lokestro = 
| Latitudo = 50°45'40&quot;N
| Longitudo = 23°23'46&quot;E
| Altitudo = 
| Surfaco = 
| Habitanti = {{formatnum:132}}
| Yaro = 2021
| Denseso_di_habitantaro = 
| Horala_zono = +1 &lt;small&gt;(+2 somere)&lt;/small&gt;
| Postkodexo = 22-424
| Telefonnumero = +48 84
| Registragilo = LZA
| Reto = {{URL|http://sitno.gmina.pl}}
}}
'''Janówka'''&lt;ref name=&quot;io&quot;&gt;Propra nomi relatanta a [[Polonia]] e [[Polona linguo]] esas originala, do ne es rezulto di idala [[latinigado]] e li ne esas plene lektebla en [[Ido]].&lt;/ref&gt; ([[IFA]]: ''jaˈnufka'') esas vilajo en [[provinco Lublin]], [[distrikto Zamość]], vilajala [[komono Sitno]], [[Polonia]].

Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis {{formatnum:132}} habitanti.

Ol distas cirkume 3 kilometri nord-este de komono-sideyo ([[Sitno (Zamość)|Sitno]]), 11 kilometri nord-este de chefurbo dil distrikto ([[Zamość]]), 80 kilometri sud-este de chefurbo dil provinco ([[Lublin]]), e 233 kilometri sud-este de [[Warszawa]].

== Referi ==
{{reflist}}

&lt;!--{{Loki di komono Sitno}}--&gt;

[[Kategorio:Vilaji en provinco Lublin|Janówka]]</text>
      <sha1>0uw3gyb7guqjafohmyj4nqdtfsm53ol</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>