Rumana linguo

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="io">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedio</sitename>
    <dbname>iowiki</dbname>
    <base>https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specala</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Debato</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto Debato</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedio</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedio Debato</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Arkivo</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Arkivo Debato</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Debato</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Shablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Shablono Debato</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo Debato</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio Debato</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Rumana linguo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20272</id>
    <revision>
      <id>1128825</id>
      <parentid>1095843</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T09:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>4063</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1128825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2620" sha1="7267linvbwyse6no8a9lsrpaqfymucw" xml:space="preserve">{{specala revizo}}
{{Linguo
|Nomo_en_Ido = Rumana linguo
|Nomo_linguo = română
|Parolata_en= [[Rumania]], [[Moldavia]], [[Voivodina]], [[Bulgaria]], ed altra landi da mikra grupi
|Regioni_di_mondo = [[Europa]]
|Tota_parolanti = 28 milioni &lt;small&gt;(1ma e 2ma linguo)
|Rango = 
|Klasifiko_en_familio = [[Indo-Europana linguaro]]&lt;br /&gt;&amp;nbsp;[[Latinida linguo]]&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Romanco&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Est-Romanco&lt;br /&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Rumaniana'''
|Ube_esas_oficala = [[Rumania]], [[Moldavia]], [[Voivodina]], [[Europana Uniono]]
|Akademio = Academia Română
|Iso1 = ro
|Iso2 = rum (B); ron (T)
|mapo = 
|mapo_paroli = 
|Videz_anke = [[Indo-Europana linguaro]]
}}
'''Rumaniana''' esas Latinida linguo parolata precipue en [[Rumania]] e [[Moldavia]].

== Gramatiko ==
La substantivi Rumaniana havas tri genri:feminalo, maskulalo e neutralo, e deklinas per numero (singulara e plurala) e kazo (nominativo, akuzativo, dativo, genitivo e vokativo.) L'artikli, ultre multa adjektivi e pronomi, akordas pri genro, numero e kazo kun la substantivo li referas. Rumaniana esas la sola Latinida linguo ube definita artikli esas enklitika. 

Simila ad omna Latinida lingui, Rumaniana verbi esas tre inflexala pri persono, numero, tempo, modo e voco. La ordinara ordino di vorto esas SVO (subjekto, verbo, objekto.) Rumaniana havas quar verbala konjugi quo dividas en dek shabloni di konjugi.

== Skribosistemo ==
L'unesma skribita dokumenti de [[Latinida linguo]] verbala en [[mezpoko]] en la Balkania skribesis da la Bizancana historiisto Theophanes en la sisesma yarcento pro militala expediciono kontre l'[[Avari]] de [[587]], kande Vlacelo laboristo qua akompanar la Bizancana armeo remarkis qua la kargajo falita de un de la animali e klamis kontre kompano Torna, torna fratre (&quot;revinez fratulo!&quot;). 

La maxim olda skribala texto en Rumaniana esas letro de junio [[1521]], en qua Neacşu de Câmpulung skribis ad l'urbestro de [[Braşov]] pri minacanta atako dil Turki. Eris skribis kun la [[kirila alfabeto]], simila ad multe frua skriburi.

== Exemplo di linguo ==
''Toate ființele umane se nasc libere și egale în demnitate și în drepturi. Ele sunt înzestrate cu rațiune și conștiință și trebuie să se comporte unele față de altele în spiritul fraternității.''

Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li esas dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso.

== Extera ligili ==
* [http://www.europa.idolinguo.com/Rumania/idokursorumana.pdf Kurso Ido-Rumaniana]

{{EU-lingui}}
{{Indo-Europana linguaro}}

[[Kategorio:Rumana linguo|*]]</text>
      <sha1>7267linvbwyse6no8a9lsrpaqfymucw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autoroyuro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24039</id>
    <revision>
      <id>1128826</id>
      <parentid>1057661</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T10:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4341" sha1="45jg9n18dghreouyxahs5kaxwxg30ur" xml:space="preserve">[[Arkivo:Copyright-serif.svg|thumb|150px|right|La simbolo di autoroyuro.]]
'''Autoroyuro''' (anke nomizita '''yuro di autoro''') esas brancho di [[yuro]] ed [[intelektala proprieto]] qua grantas a la kreanto di originala verko (literaturala, artala, muzikala, e c.) exkluziva yuri pri lua verko dum limitizita tempo. La skopo esas kurajigar la kreado e difuzo di kulturo e savo, protektante la interesti di la autori.

== Exkluziva yuri ==
La autoro havas la yuro:
* Reproduktar la verko;
* Distributar kopiuri de la verko;
* Publike prizentar o plear la verko;
* Facar derivita verki;
* Igar la verko disponebla per interreto (exemple, per ''streaming'').

Kelka legifuri anke agnoskas ''etikala yuri'' (o ''morala yuri'') a la kreanto, exemple la yuro pri havar lua nomo mencionata kom lua autoro.

== Objekti protektata ==
La autoroyuro protektas l'expreso di idei, ne l'idei ipsa. Ol aplikas su a:
* Literaturala verki (libri, poemi, artikli);
* Artala verki (pikturi, skulturi, fotografuri);
* Muzikala verki e kansoni;
* Dramatala verki e koreografii;
* Cinemala e televizionala produkturi;
* Programaro;
* Datumbazi ed enrete kontenajo.

== Duro ==
La duro di la autoroyuro varias segun la lando. Maxim ofte, ol duras dum la vivo di la autoro pluse 50 o 70 yari pos lua morto (exemple, en [[Usa]] e la [[Europana Uniono]] esas 70 yari). Pos ta periodo, la verko divenas [[publika domeno|publika proprieto]], e irgu povas libere uzar ol.

== Historio ed internaciona kadro ==
L'unesma legi pri autoroyuro aparis en la 18ma yarcento, exemple la [[Statuto di Anne]] (1710) en [[Anglia]]. La [[Bern-Konvenciono]] (1886) establisesis por internacione protektar la yuri di autori inter diversa landi. Nuntempe, la [[Organizuro Mondala pri Komerco]] administras la [[TRIPS]]-pakto, qua inkluzas normi pri autoroyuro.

== Eceptaji e limitizi ==
Autoroyuro ne esas absoluta. Existas eceptaji, exemple:
* '''Yusta uzo''' (''fair use'' en [[Usa]]): permisas la uzo limitata di materii protektata sen permiso por skopi akademika, kritikala, jurnalistika, e c. La doktrino apogas su a la libereso di parolo.
* '''Privata kopio''': en multa landi, individui darfas facar kopiuri por personal uzo sen violacar la yuro.
* '''Fair dealing''': en landi di [[common law]] existas simila eceptajo sub la nomo ''fair dealing''.
* '''Cito-yuro''': kurta citaji por kritiko o recenso esas generale permisata.

Ica eceptaji posibligas uzar parti de verko sen permiso en certa situesi, quale docado o jurnalismo.

== Problemi e kritiki ==
=== Kreativeso ===
Multa personi kredas ke la autoroyuro stimulas la kreado di nova verki, pro ke la autoro recevas rekompenso financala. Ma la kritikanti dicas ke tro strikta yuri impedas la libera fluo di idei e la kulturala progreso, nam oli limitizas la posibleso uzar existanta verki por krear nova.

=== Kontrolo per editanti ===
La granda editanti ofte havas preske kompleta kontrolo sur la merkato. To desfaciligas a nedependanta autori la publikigo e vendo di sua verki. Kelki opinionas ke la autoroyuro plufortigas ica povo e reduktas la diverseso di expreso.

== Autoroyuro e programaro ==
[[Komputerala programo|Komputerala programi]] esas protektata kom literaturala verki. La licenco determinas quale on povas uzar, kopiar o modifikar la programo. [[Proprietala programaro]] restriktas ta agi, dum ke [[libera programaro]] grantas plu ampla liberesi. La [[GNU General Public License]] (GPL) esas exemplo di licenco qua uzas la autoroyuro por garantiar la liberesi di la uzanti.

== Aperta kontenajo ==
Por solvar la problemi di tro strikta yuri, grupi di autori inventis la koncepto di '''[[aperta kontenajo]]'''. To furnisas a omni permisuro de kopiar, chanjar e distributar o vendar ilua verki, sub kondicioni skribita en libera licenco (exemple [[Creative Commons]], [[GNU Free Documentation License|GFDL]]). Existas plura gradi di aperto: ula licenci interdiktas komercala uzo, altri postulas ke la derivita verki restez sub la sama licenco.

La pagini di [[Wikipedio]], exemple, acesesas sub la GFDL, qua permisas la libera uzo sub kondicioni simila a la principi di aperta kontenajo.

== Videz anke ==
* [[Creative Commons]]
* [[Publika domeno]]
* [[Plajio]]
* [[Copyleft]]
* [[Kopiyuro]]
* [[GNU General Public License]]

{{Referi}}
{{Commons|Copyright}}

[[Kategorio:Autoroyuro]]
[[Kategorio:Yuro]]</text>
      <sha1>45jg9n18dghreouyxahs5kaxwxg30ur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41008</id>
    <revision>
      <id>1128804</id>
      <parentid>1128500</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T16:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idisto</username>
        <id>28999</id>
      </contributor>
      <comment>/* Morti */ Inform-adjunto</comment>
      <origin>1128804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21656" sha1="495scr07kk6r1esq4tzn00w6wnfbv5k" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]].

Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]].

== Klimato ed ambiento  ==
Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plua kam 500 vundesis. Nur en [[Portugal]] la domaji atingis 5,33 miliard Euri&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/|titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.

Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondi qui krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plua kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Eventi ==
* [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024.
* [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]].
* [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti.
* [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo.
* [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo.
* [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta.
* [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]].
* [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco.
* [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura.
* [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando.
* [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]].
* [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom.
* [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]].
* [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti.
* [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes.
* [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari.
* [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas.
* [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]].
* [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo.
* [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]].
* [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]].
* [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando.
* [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno.
* [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]].
* [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]].
* [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti.
* [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita.
* [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo=&quot;La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí&quot; |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]].
* [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plua kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]].
* [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]].
* [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plua kam 60 plusa homi vundita.
* 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidantino di [[Peru]].

==[[Sporto]]==
* [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] unesmafoye en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio.

== Naski ==

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929)
[[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947)
* [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939)
* [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}&lt;/ref&gt;
* [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929)
* [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954)
* [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933)
* [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977)
[[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]]
* [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931)
* [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941)
* [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951)
* [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949)
* [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972)
* [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932)
* [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932)
* [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]]
* [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939)
* [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966)
* [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945)
* [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938)
* [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930)
* [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939)
* [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franca filozofo (n. 1936)
* [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932)
[[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]]
* [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germana filozofo (n. 1929)
* 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942)
* [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941)
* [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franca komediisto e cinematografisto (n. 1958)
* [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944)
* [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938)
[[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]]
* [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franca politikisto (n. 1937)
* [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959)
* [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispana diplomacisto, politikisto (n. 1937)
* [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957)
* [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940)
[[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]]
* [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952)
* [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932)
* [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Franc aktoro (n. 1948)
* 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928)
* [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946)
* [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germana piktisto e skultisto (n. 1938)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]]
* [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938)
* [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusa zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)&lt;ref&gt;https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou&lt;/ref&gt;
* [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933)
* [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Francian-Israelana pac-aktivisto (n. 1957)
* [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franca sociologo e filozofo (n. 1921)
* [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto,  cinematografisto (n. 1969)
* [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951)
[[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]]
* [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito &quot;Total Eclipse of the Heart&quot; en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926)
* [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960)
* [[31ma di julio]] - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947)

== Nobel-premiiziti ==
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[

{{referi}}
[[Kategorio:Yari 2020a]]</text>
      <sha1>495scr07kk6r1esq4tzn00w6wnfbv5k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128812</id>
      <parentid>1128804</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T21:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idisto</username>
        <id>28999</id>
      </contributor>
      <comment>/* Morti */</comment>
      <origin>1128812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21659" sha1="clyy5k1xj1jit5jhzwckyfo4fkkhibv" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]].

Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]].

== Klimato ed ambiento  ==
Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plua kam 500 vundesis. Nur en [[Portugal]] la domaji atingis 5,33 miliard Euri&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/|titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.

Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondi qui krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plua kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Eventi ==
* [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024.
* [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]].
* [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti.
* [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo.
* [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo.
* [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta.
* [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]].
* [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco.
* [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura.
* [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando.
* [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]].
* [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom.
* [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]].
* [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti.
* [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes.
* [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari.
* [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas.
* [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]].
* [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo.
* [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]].
* [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]].
* [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando.
* [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno.
* [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]].
* [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]].
* [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti.
* [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita.
* [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo=&quot;La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí&quot; |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]].
* [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plua kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]].
* [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]].
* [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plua kam 60 plusa homi vundita.
* 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidantino di [[Peru]].

==[[Sporto]]==
* [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] unesmafoye en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio.

== Naski ==

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929)
[[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947)
* [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939)
* [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}&lt;/ref&gt;
* [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929)
* [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954)
* [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933)
* [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977)
[[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]]
* [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931)
* [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941)
* [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951)
* [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949)
* [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972)
* [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932)
* [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932)
* [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]]
* [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939)
* [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966)
* [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945)
* [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938)
* [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930)
* [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939)
* [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franca filozofo (n. 1936)
* [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932)
[[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]]
* [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germana filozofo (n. 1929)
* 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942)
* [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941)
* [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franca komediisto e cinematografisto (n. 1958)
* [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944)
* [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938)
[[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]]
* [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franca politikisto (n. 1937)
* [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959)
* [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispana diplomacisto, politikisto (n. 1937)
* [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957)
* [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940)
[[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]]
* [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952)
* [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932)
* [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Franc aktoro (n. 1948)
* 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928)
* [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946)
* [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germana piktisto e skultisto (n. 1938)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]]
* [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938)
* [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusa zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)&lt;ref&gt;https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou&lt;/ref&gt;
* [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933)
* [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Francian-Israelana pac-aktivisto (n. 1957)
* [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franciana sociologo e filozofo (n. 1921)
* [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto,  cinematografisto (n. 1969)
* [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951)
[[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]]
* [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito &quot;Total Eclipse of the Heart&quot; en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926)
* [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960)
* [[31ma di julio]] - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947)

== Nobel-premiiziti ==
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[

{{referi}}
[[Kategorio:Yari 2020a]]</text>
      <sha1>clyy5k1xj1jit5jhzwckyfo4fkkhibv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128813</id>
      <parentid>1128812</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T21:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idisto</username>
        <id>28999</id>
      </contributor>
      <comment>/* Morti */</comment>
      <origin>1128813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21686" sha1="86fej9931uos4sso26pqrd9ztcotvae" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]].

Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]].

== Klimato ed ambiento  ==
Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plua kam 500 vundesis. Nur en [[Portugal]] la domaji atingis 5,33 miliard Euri&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/|titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.

Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondi qui krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plua kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Eventi ==
* [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024.
* [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]].
* [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti.
* [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo.
* [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo.
* [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta.
* [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]].
* [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco.
* [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura.
* [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando.
* [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]].
* [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom.
* [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]].
* [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti.
* [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes.
* [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari.
* [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas.
* [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]].
* [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo.
* [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]].
* [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]].
* [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando.
* [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno.
* [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]].
* [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]].
* [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti.
* [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita.
* [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo=&quot;La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí&quot; |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]].
* [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plua kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]].
* [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]].
* [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plua kam 60 plusa homi vundita.
* 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidantino di [[Peru]].

==[[Sporto]]==
* [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] unesmafoye en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio.

== Naski ==

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929)
[[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947)
* [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939)
* [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}&lt;/ref&gt;
* [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929)
* [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954)
* [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933)
* [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977)
[[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]]
* [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931)
* [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941)
* [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951)
* [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949)
* [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972)
* [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932)
* [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932)
* [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]]
* [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939)
* [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966)
* [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945)
* [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938)
* [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930)
* [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939)
* [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo (n. 1936)
* [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932)
[[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]]
* [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germaniana filozofo (n. 1929)
* 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942)
* [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941)
* [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958)
* [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944)
* [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belguana desegnisto (n. 1938)
[[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]]
* [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937)
* [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959)
* [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937)
* [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957)
* [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940)
[[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]]
* [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952)
* [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932)
* [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948)
* 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928)
* [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946)
* [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]]
* [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938)
* [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)&lt;ref&gt;https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou&lt;/ref&gt;
* [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933)
* [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Francian-Israelana pac-aktivisto (n. 1957)
* [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franciana sociologo e filozofo (n. 1921)
* [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto,  cinematografisto (n. 1969)
* [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951)
[[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]]
* [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito &quot;Total Eclipse of the Heart&quot; en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926)
* [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960)
* [[31ma di julio]] - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947)

== Nobel-premiiziti ==
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[

{{referi}}
[[Kategorio:Yari 2020a]]</text>
      <sha1>86fej9931uos4sso26pqrd9ztcotvae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128824</id>
      <parentid>1128813</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T08:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Idisto</username>
        <id>28999</id>
      </contributor>
      <comment>/* Morti */ Inform-adjunto</comment>
      <origin>1128824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21754" sha1="p7fcxrr2ufprcgcib7k7q4pzcibd5ef" xml:space="preserve">{{21ma yarcento}}
La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]].

Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]].

== Klimato ed ambiento  ==
Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plua kam 500 vundesis. Nur en [[Portugal]] la domaji atingis 5,33 miliard Euri&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/|titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.

Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondi qui krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plua kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Eventi ==
* [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024.
* [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]].
* [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti.
* [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo.
* [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo.
* [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta.
* [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]].
* [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].&lt;ref&gt;{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco.
* [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura.
* [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando.
* [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]].
* [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom.
* [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]].
* [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti.
* [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes.
* [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari.
* [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]].
* [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas.
* [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]].
* [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo.
* [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]].
* [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]].
* [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando.
* [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno.
* [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]].
* [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]].
* [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]].
* [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti.
* [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita.
* [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo=&quot;La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí&quot; |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]].
* [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plua kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;.
* [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]].
* [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]].
* [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plua kam 60 plusa homi vundita.
* 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidantino di [[Peru]].

==[[Sporto]]==
* [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] unesmafoye en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio.

== Naski ==

== Morti ==
* [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929)
[[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]]
* [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947)
* [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)&lt;ref&gt;{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939)
* [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}&lt;/ref&gt;
* [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929)
* [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954)
* [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933)
* [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977)
[[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]]
* [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931)
* [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941)
* [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951)
* [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949)
* [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972)
* [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932)
* [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932)
* [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]]
* [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939)
* [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}&lt;/ref&gt;
* 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966)
* [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945)
* [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938)
* [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930)
* [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939)
* [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo (n. 1936)
* [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932)
[[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]]
* [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germaniana filozofo (n. 1929)
* 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942)
* [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941)
* [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958)
* [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944)
* [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belguana desegnisto (n. 1938)
[[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]]
* [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937)
* [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)&lt;ref&gt;{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}&lt;/ref&gt;
* [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959)
* [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937)
* [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957)
* [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940)
[[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]]
* [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952)
* [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932)
* [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948)
* 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928)
* [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946)
* [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]]
* [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938)
* [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)&lt;ref&gt;https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou&lt;/ref&gt;
* [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933)
* [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Francian-Israelana pac-aktivisto (n. 1957)
* [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franciana sociologo e filozofo (n. 1921)
* [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto,  cinematografisto (n. 1969)
* [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951)
[[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]]
* [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito &quot;Total Eclipse of the Heart&quot; en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
* [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926)
* [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960)
* [[31ma di julio]] - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947)
* [[6ma di agosto]] - [[Peter Faber]], Nederlandan aktoro (n. 1943)

== Nobel-premiiziti ==
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[
*[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[

{{referi}}
[[Kategorio:Yari 2020a]]</text>
      <sha1>p7fcxrr2ufprcgcib7k7q4pzcibd5ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Assassin's Creed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43013</id>
    <revision>
      <id>1128805</id>
      <parentid>1070527</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T17:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1574" sha1="2n37mr6udizxs8pm1o8jdlo23ahbwzc" xml:space="preserve">{{Videoludo
|nomo={{PAGENAME}}
|imajo=[[Arkivo:Assassin's Creed logo.svg|250px]]
|developisto=[[Ubisoft Montreal]]
|publikigisto=[[Ubisoft]]
|direkisto=[[Patrice Désilets]]
|fabrikisto=[[Jade Raymond]]
|desegnisto=[[Maxime Béland]]
|programisto=[[Mathieu Mazerolle]]
|artisto=[[Raphaël Lacoste]]
|skribisto=[[Corey May]]
|kompozisto=[[Jesper Kyd]]
|serio=[[Assassin's Creed (videoludo-serio)|Assassin's Creed]]
|motoro=[[Anvil (videoludo-motoro)|Anvil]] kun [[Havok (videoludo-motoro)|Havok]]
|platformo=[[PlayStation 3]]&lt;br&gt;[[Xbox 360]]&lt;br&gt;[[Microsoft Windows]]&lt;br&gt;[[MacOS]]
|liberigodato=[[28 di novembro]], [[2007]]
|jenro=[[Kombato (jenro)|Kombato]], [[aventuro (jenro)|aventuro]]
|modelo=[[singla-ludero]]
}}
'''Assassin's Creed''' (tradukuro: '''La kredo di Asasinisti''') esas [[videoludo]] dil jenri kombato ed aventuro di [[2007]] developita da [[Ubisoft Montreal]] e publikigita da [[Ubisoft]].  La videoludo publikigesis ye [[28 di novembro]] 2007, por la mashini [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]], [[Microsoft Windows]] e [[MacOS]].

La ludo sequas l'aventuro dil asisinisto Altair dum ke ilu kompletigas diversa taski ed asasini. Ye la komenco dil aventuro la ludero trovas su en la vilajo Masyaf, adube lu retrovenas dum la ludo por konsultar la duktero Al-Mualim.

De Masyaf la ludero voyajas (per [[pedo]] o [[kavalo]]) tra la &quot;rejio&quot; por vizitar l'urbi [[Damaskus]], [[Akko]] e [[Ierusalem]]. Lor arivo en urbo la ludero unesme vizitas la chefkontoro dil asasinisti por recevar nova taski kompletigenda por progesar tra la rakonto.

[[Kategorio:Videoludi]]</text>
      <sha1>2n37mr6udizxs8pm1o8jdlo23ahbwzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Minecraft</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43018</id>
    <revision>
      <id>1128807</id>
      <parentid>1074786</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T17:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1872" sha1="2qzyg4kgu5pnpnnpv7wikxqxjxh9n2e" xml:space="preserve">{{Revizo}}
{{Videoludo
|nomo={{PAGENAME}}
|imajo= 
|developisto=[[Mojang]]&lt;br&gt;[[4J Studios]] (konsoli)
|publikigisto=[[Mojang]]&lt;br&gt;[[Microsoft Studios]] ([[Xbox 360]], [[Xbox One]], [[Windows Phone]])&lt;br&gt;[[Sony Computer Entertainment]] ([[PlayStation 3|PS3]], [[PlayStation 4|PS4]], [[PlayStation Vita|PS Vita]])
|desegnisto=[[Markus Persson]] (2009-2011)&lt;br&gt;[[Jens Bergensten]] (2011-nun)
|artisto=[[Kristoffer Zetterstrand]]&lt;br&gt;[[Markus Toivonen]]
|kompozisto=[[Daniel Rosenfeld|C418]]
|platformo=[[Microsoft Windows|Windows]]&lt;br&gt;[[MacOS]]&lt;br&gt;[[Linux]]&lt;br&gt;[[Java platformo]]&lt;br&gt;[[Java applet]]&lt;br&gt;[[Android (funcionanta sistemo)|Android]]&lt;br&gt;[[iOS]]&lt;br&gt;[[Windows Phone]]&lt;br&gt;[[Xbox 360]]&lt;br&gt;[[Xbox One]]&lt;br&gt;[[Raspberry Pi]]&lt;br&gt;[[PlayStation 3]]&lt;br&gt;[[PlayStation 4]]&lt;br&gt;[[PlayStation Vita]]
|liberigodato=[[18 di novembro]], [[2011]] ([[Microsoft Windows|Windows]], [[MacOS]], [[Linux]])&lt;br&gt;[[7 di oktobro]], [[2011]] ([[Android (funcionanta sistemo)|Android]])&lt;br&gt;[[17 di novembro]], [[2011]] ([[iOS]])&lt;br&gt;[[10 di decembro]], [[2014]] ([[Windows Phone]])&lt;br&gt;[[9 di mayo]], [[2012]] ([[Xbox 360]])&lt;br&gt;[[5 di septembro]], [[2014]] ([[Xbox One]])&lt;br&gt;[[11 di februaro]], [[2013]] ([[Raspberry Pi]])&lt;br&gt;[[18 di decembro]], [[2013]] ([[PlayStation 3]])&lt;br&gt;[[4 di septembro]], [[2014]] ([[PlayStation 4]])&lt;br&gt;[[15 di oktobro]], [[2014]] ([[PlayStation Vita]])
|jenro=[[Sandboxo (jenro)|Sandboxo]], [[transvivo (jenro)|transvivo]]
|modelo=[[Singla-ludero]], [[multa-luderi]]
}}

'''Minecraft''' (traduko a: '''Minar-konstruktar''') esas 2011 [[videoludo]] developis da [[Markus Persson]] (en ilua firmo [[Mojang]]); til ilu decensis en 2011, ed ilu kolego [[Jens Bergensten]] prenis la videoludo e durigas adjuntar kontenajo. La videoludo esas la maxim granda videoludo en la mondo, vendis plu multa 60 milioni (2014) exempleri, e ganis plu multa premii.

[[Kategorio:Videoludi]]</text>
      <sha1>2qzyg4kgu5pnpnnpv7wikxqxjxh9n2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosario (Santa Fe)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49288</id>
    <revision>
      <id>1128828</id>
      <parentid>1087287</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T10:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1555" sha1="ettykps9gf4u1osj213ev6gvt9b0ugf" xml:space="preserve">{{Urbi
| Nomo                  = Rosario
| Flago                 = Bandera de la Ciudad de Rosario.svg
| Blazono               = Escudo de armas de Rosario.svg
| Imajo                 = Rosario15montage.jpg
| TextodilImajo         = Kelk imaji pri Rosario.
| DetalozaMapo          = Argentina_location_map.svg
| DetalozaMapoX         = .61
| DetalozaMapoY         = .57
| DetalozaMapoEtiketo   = &lt;br&gt;Rosario
| Shablono_lando        = {{ARG}}
| Tipodisubdividuro     = [[Provinci di Arjentinia|Provinco]]
| Regiono2              = [[provinco Santa Fe{{!}}Santa Fe]]
| Fondita ye            = 5ma di agosto 1852
| Latitudo              = 32°57'S
| Longitudo             = 60°40'W
| Altitudo              = 31
| Surfaco               = 178,69
| Habitanti             = {{formatnum:1193605}}
| Yaro                  = 2010
| Denseso di habitantaro= 6080
| Chefurbo              = Buenos Aires
| Disto                 = 299,8&lt;ref&gt;https://www.rome2rio.com/pt/s/Buenos-Aires/Ros%C3%A1rio&lt;/ref&gt;
| Urbestro              = Pablo Javkin &lt;small&gt;(Creo-UpCSF)&lt;/small&gt;
| Horala_zono           = -3
| Reto                  = https://www.rosario.gob.ar
}}
[[Arkivo:Rosario's street.jpg|thumb|320px|left|Antiqua [[dogano]] dil urbo.]]
'''Rosario''' esas urbo en [[provinci di Arjentinia|provinco]] [[provinco Santa Fe|Santa Fe]], [[Arjentinia]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2010, ol havis {{formatnum:1193605}} habitanti. Lua tota [[surfaco]] esas 178,69 km².La urbo esas anke famoza pro ke Lionel Messi naskis ibe. 

{{referi}}
[[Kategorio:Urbi en Arjentinia]]</text>
      <sha1>ettykps9gf4u1osj213ev6gvt9b0ugf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constantin Hansen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85543</id>
    <revision>
      <id>1128788</id>
      <parentid>1068859</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T13:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JayCubby</username>
        <id>42468</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen.jpg]] → [[File:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen full.jpg]] better</comment>
      <origin>1128788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="nlz50so6xn31sj3fkq8js8o07svhso6" xml:space="preserve">{{Biografio
|Nomo       = Carl Christian Constantin Hansen
|Imajo      = [[Arkivo:Constantin_Hansen-w.jpg|180px]]
|Profesiono =[[pikto|piktisto]]
|Shablono_lando= {{DEN}}
|Nask-urbo  = [[Roma]], [[Papala Stati]]
|Mort-urbo  = [[Kobehavn]], [[Dania]]
}}
[[Arkivo:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen full.jpg|thumb|320px|left|Konstitucal asemblo di Dania&quot; (1861-1865)]]
'''Carl Christian Constantin Hansen''', n. ye la [[3ma di novembro]] [[1804]] til la [[29ma di marto]] [[1880]], esis un ek [[Dania|Dana]] [[pikto|piktisti]] asociita kun tale nomizita &quot;ora epoko di Dana piktado&quot;. Ilua interesi esis precipue [[literaturo]] e [[mitologio]]. Influita da historiisto Niels Laurits Høyen, Hansen probis rikrear historiala pikturi inspirita en Nordala mitologio.

{{DEFAULTSORT:Hansen, Constantin}}
[[Kategorio:Daniana piktisti]]</text>
      <sha1>nlz50so6xn31sj3fkq8js8o07svhso6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verso sera (pikto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88587</id>
    <revision>
      <id>1128830</id>
      <parentid>1075639</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T11:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino vakuigesis</comment>
      <origin>1128830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skrenal ambiento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90202</id>
    <revision>
      <id>1128806</id>
      <parentid>1079173</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T17:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="352" sha1="hlq5e0b2ci9byu54ea9ibebxj8ampec" xml:space="preserve">'''Skrenal ambiento''' esas laboral areo en [[Funcionanta sistemo|funcionanta sistemi]], quin [[grafikal uzer-interkonekto]] bazizas ye [[Widjeto|widjeti]] quale fenestri.

Maxim populara skren-ambienti esas:
* [[Microsoft Windows]]
* [[MacOS]]
* [[Linux]]ala: [[GNOME]], [[KDE]], [[XFCE]], [[LXQT]], [[LXDE]] ed altra

[[Kategorio:Skrenal ambienti|*]]</text>
      <sha1>hlq5e0b2ci9byu54ea9ibebxj8ampec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosario</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102010</id>
    <redirect title="Rosario (Santa Fe)" />
    <revision>
      <id>1128829</id>
      <parentid>1100565</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T10:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Ridirektas a [[Rosario (Santa Fe)]]</comment>
      <origin>1128829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="r9eyi4s3rtonuba95nro6fhdkne8mem" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rosario (Santa Fe)]]</text>
      <sha1>r9eyi4s3rtonuba95nro6fhdkne8mem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kupresacei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116441</id>
    <revision>
      <id>1128801</id>
      <parentid>1126221</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T15:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1599" sha1="lrv9b5lyvrdcuf2ds5l23av1jfvajcw" xml:space="preserve">'''Kupresacei''' ([[Latina]]: ''Cupressaceae'') esas [[koniferi|koniferala]] [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[kupresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio kupresacei en &quot;Plants of the World  Online&quot; (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;:

''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'' (o [[kamecipariso]]), ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'' (o [[sequoyadendro]]), ''Taiwania'', ''Taxodium'' (o [[taxodiumo]]), ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'' (o tuyopsiso), ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''.  

==Referi==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en &quot;The Gymnosperm Data Base&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en &quot;Plants of the World  Online&quot; (Kew Gardens)]
* [https://www.worldfloraonline.org/search?query=Cupressaceae&amp;limit=24&amp;start=0&amp;sort= ''Cupressaceae'' en &quot;World Flora Online&quot;]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Kupresali]]
[[Kategorio:Koniferi]]</text>
      <sha1>lrv9b5lyvrdcuf2ds5l23av1jfvajcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128802</id>
      <parentid>1128801</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T15:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1606" sha1="myn9qys8tpj115bv59nba4vph56fy3b" xml:space="preserve">'''Kupresacei''' ([[Latina|Latine]]: ''Cupressaceae'') esas [[koniferi|koniferala]] [[Familio (biologio)|familio]] ek la [[Ordo (biologio)|ordo]] de la [[kupresali]]. Ica familio havas 30 agnoskita [[genero|generi]]&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126767-1|titulo=Familio kupresacei en &quot;Plants of the World  Online&quot; (Kew Gardens)|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}&lt;/ref&gt;:

''Athrotaxis'', ''Austrocedrus'', ''Callitris'', ''Callitropsis'', ''Calocedrus'', ''Chamaecyparis'' (o [[kamecipariso]]), ''Cryptomeria'', ''Cunninghamia'', ''Cupressus'' (o [[cipreso]]), ''Diselma'', ''Fitzroya'', ''Fokienia'', ''Glyptostrobus'', ''Hesperocyparis'', ''Juniperus'' (o [[junipero]]), ''Libocedrus'', ''Metasequoia'', ''Microbiota'', ''Papuacedrus'', ''Pilgerodendron'', ''Platycladus'', ''Sequoia'' (o [[sequoyo]]), ''Sequoiadendron'' (o [[sequoyadendro]]), ''Taiwania'', ''Taxodium'' (o [[taxodiumo]]), ''Tetraclinis'', ''Thuja'' (o [[tuyo]]), ''Thujopsis'' (o tuyopsiso), ''Widdringtonia'' e ''Xanthocyparis''.  

==Referi==
{{reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressaceae ''Cupressaceae'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/cu/Cupressaceae.php ''Cupressaceae'' en &quot;The Gymnosperm Data Base&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/results?q=Cupressaceae ''Cupressaceae'' en &quot;Plants of the World  Online&quot; (Kew Gardens)]
* [https://www.worldfloraonline.org/search?query=Cupressaceae&amp;limit=24&amp;start=0&amp;sort= ''Cupressaceae'' en &quot;World Flora Online&quot;]

{{Wikivortaro}}

[[Kategorio:Kupresali]]
[[Kategorio:Koniferi]]</text>
      <sha1>myn9qys8tpj115bv59nba4vph56fy3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koniferi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116880</id>
    <revision>
      <id>1128799</id>
      <parentid>1128787</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T15:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1618" sha1="8esanzmbe45xold5jj7bekqmpz5kuj9" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]]) e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Abies cone &amp; bits.jpg|''Abies borisii-regis'' 
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura beri (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>8esanzmbe45xold5jj7bekqmpz5kuj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128803</id>
      <parentid>1128799</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T15:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1670" sha1="76yixdsgdadox4amo8e2wd0kv4z8lch" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]]) e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'' (araukariacei)
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Abies cone &amp; bits.jpg|''Abies borisii-regis'' 
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura beri (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>76yixdsgdadox4amo8e2wd0kv4z8lch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128808</id>
      <parentid>1128803</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T20:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1713" sha1="kx8n6cmhvkpgt8hyyzs3a9ycifx7zvu" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]]) e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'', [[strobilo|strobili]] e [[semino|semini]] (araukariacei)
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Abies cone &amp; bits.jpg|''Abies borisii-regis'' 
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura beri (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>kx8n6cmhvkpgt8hyyzs3a9ycifx7zvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128809</id>
      <parentid>1128808</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T20:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1822" sha1="l61cp4030dp846o5jfsso72aeu0yntw" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]])  e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'', [[strobilo|strobili]] e [[semino|semini]] (araukariacei)
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Abies cone &amp; bits.jpg|''Abies borisii-regis'' 
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Sciadopitys verticillata cones Rogów.jpg|''Sciadopitys verticillata'', strobili e foliaro (sciadopitiacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura beri (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>l61cp4030dp846o5jfsso72aeu0yntw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128810</id>
      <parentid>1128809</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T20:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1842" sha1="s6j64171h9fwgsv3zpioe8r3ka71hb1" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]])  e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'', [[strobilo|strobili]] e [[semino|semini]] (araukariacei)
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Abies cone &amp; bits.jpg|''Abies borisii-regis'' 
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Sciadopitys verticillata cones Rogów.jpg|''Sciadopitys verticillata'', strobili e foliaro sekigita (sciadopitiacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura &quot;[[bero|beri]]&quot; (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>s6j64171h9fwgsv3zpioe8r3ka71hb1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128811</id>
      <parentid>1128810</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T20:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1879" sha1="kpd0n6m5ow3yof39ylylz8grzc3gjcx" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]])  e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'', [[strobilo|strobili]] e [[semino|semini]] (araukariacei)
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Podocarpus lawrencei Mt. Field.jpg|''Podocarpus lawrencei'', frukto, (podokarpacei)
Sciadopitys verticillata cones Rogów.jpg|''Sciadopitys verticillata'', strobili e foliaro sekigita (sciadopitiacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura &quot;[[bero|beri]]&quot; (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>kpd0n6m5ow3yof39ylylz8grzc3gjcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128814</id>
      <parentid>1128811</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1883" sha1="ohcwqfrs5ubysrjqll1vp7xenb365qn" xml:space="preserve">'''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. 

La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]),  ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]])  e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]).

== Imaji pri strobili di koniferi ==
 
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;250px&quot; heights=&quot;250px&quot; caption=&quot;Strobili&quot;&gt;
Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'', [[strobilo|strobili]] e [[semino|semini]] (araukariacei)
Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei)
Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei)
Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei)
Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies''
Podocarpus lawrencei Mt. Field.jpg|''Podocarpus lawrencei'', frukto, (podokarpacei)
Sciadopitys verticillata cones Rogów.jpg|''[[Sciadopitys verticillata]]'', strobili e foliaro sekigita (sciadopitiacei)
Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura &quot;[[bero|beri]]&quot; (taxacei)
&lt;/gallery&gt;

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en &quot;Dictionary of Botany&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en &quot;World Flora Online&quot;]

[[Kategorio:Gimnospermi]]</text>
      <sha1>ohcwqfrs5ubysrjqll1vp7xenb365qn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Araukariali</title>
    <ns>14</ns>
    <id>116928</id>
    <revision>
      <id>1128800</id>
      <parentid>1125690</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T15:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="h3duc4dhqc9oz4sy30gwh5n6emenloe" xml:space="preserve">[[Kategorio:Gimnospermi]]
[[Kategorio:Koniferi]]</text>
      <sha1>h3duc4dhqc9oz4sy30gwh5n6emenloe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sciadopitiacei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117932</id>
    <revision>
      <id>1128821</id>
      <parentid>1127783</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T06:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="740" sha1="1bwiddbfrz4jei9iyn87m7xjuvya1z4" xml:space="preserve">'''Sciadopitiacei''' ([[Latina|Latine]] : '''''Sciadopityaceae''''') esas [[familio (biologio)|familio]] di [[koniferi]] qua konsistas ek nur 1 agnoskita [[genero]] : ''Sciadopitys'' (o [[sciadopitiso]]), kun nur 1 agnoskita [[speco]], ''[[Sciadopitys verticillata]]''.

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopityaceae ''Sciadopityaceae'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopityaceae'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:330510-2 ''Sciadopityaceae'' en &quot;Plants of the World Online&quot;]
* [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-662-02604-5_60 ''Sciadopityaceae'' en &quot;Springer Nature&quot;]

[[Kategorio:Kupresali]]</text>
      <sha1>1bwiddbfrz4jei9iyn87m7xjuvya1z4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sciadopitiso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118020</id>
    <revision>
      <id>1128815</id>
      <parentid>1128156</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="976" sha1="macullapqdpmnoglbjdkdwtzbo4mz1g" xml:space="preserve">[[Arkivo:Range of Sciadopitys verticillata.png|eta|Loki ube naturale povas existar sciadopitisi  (videz [[verda koloro]])]]
'''Sciadopitiso''' ([[Latina|Latine]] : '''''Sciadopitys''''') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[koniferi|konifera]] de la [[Familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]] (Latine: ''Sciadopitiyaceae''). La genero konsistas ek nur 1 agnoskita [[speco]], ''[[Sciadopitys verticillata]]''&lt;ref&gt;{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11700-1|titulo=Genero sciadopitiso en &quot;Plants of the World Online&quot;|idiomo={{en}}|vidita ye=1ma di julio 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Referi ==
{{Reflist}}

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys ''Sciadopitys'' en &quot;Wikispecies&quot;] 
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000034668 ''Sciadopitys'' en &quot;World Flora Online&quot;]
* [https://www.gbif.org/search?q=Sciadopitys ''Sciadopitys'' en &quot;GBIF&quot;]

[[Kategorio:Kupresali]]
[[Kategorio:Koniferala generi]]</text>
      <sha1>macullapqdpmnoglbjdkdwtzbo4mz1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sciadopitys verticillata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118512</id>
    <revision>
      <id>1128816</id>
      <parentid>1127788</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="twb18ukkeuit2vv2rxwaxnvbnqd0jio" xml:space="preserve">'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>twb18ukkeuit2vv2rxwaxnvbnqd0jio</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128817</id>
      <parentid>1128816</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="fjalvfuwvz902xningby1a6aeaqxt8q" xml:space="preserve">'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys_verticillata ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>fjalvfuwvz902xningby1a6aeaqxt8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128818</id>
      <parentid>1128817</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="8yg68x2byqbyhpckq2yhxpsjiuxij3o" xml:space="preserve">'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
+ [https://www.britannica.com/plant/umbrella-pine ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Brittanica&quot;]
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys_verticillata ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>8yg68x2byqbyhpckq2yhxpsjiuxij3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128819</id>
      <parentid>1128818</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="re3eefaqlsch10mez957tywnnkczlyr" xml:space="preserve">'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
* [https://www.britannica.com/plant/umbrella-pine ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Britannica&quot;]
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys_verticillata ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>re3eefaqlsch10mez957tywnnkczlyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128820</id>
      <parentid>1128819</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T05:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="823" sha1="3txathybknvow2anw7wk9nf6qvr1mn4" xml:space="preserve">[[Arkivo: Flore des serres v14 249a.jpg|eta|''Sciadopitys verticillata'', ilustrajo]]
'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
* [https://www.britannica.com/plant/umbrella-pine ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Britannica&quot;]
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys_verticillata ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>3txathybknvow2anw7wk9nf6qvr1mn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128822</id>
      <parentid>1128820</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T06:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="1reag9ujghnaqil74d04hh5rlt0n4ve" xml:space="preserve">[[Arkivo: Flore des serres v14 249a.jpg|eta|''Sciadopitys verticillata'', ilustrajo]]
'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
* [https://www.britannica.com/plant/umbrella-pine ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Britannica&quot;]
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys_verticillata ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:263735-1 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Plants of the World Online&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>1reag9ujghnaqil74d04hh5rlt0n4ve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128823</id>
      <parentid>1128822</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T06:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Forstbirdo</username>
        <id>3024</id>
      </contributor>
      <origin>1128823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="978" sha1="4oojzzc1zaqdpv2awldyxpckvj1r19q" xml:space="preserve">[[Arkivo: Flore des serres v14 249a.jpg|eta|''Sciadopitys verticillata'', ilustrajo]]
'''''Sciadopitys verticillata''''', o '''koyamako''',  esas [[koniferi|konifero]] originala ek sudala e sud-centrala [[Japonia]], ube ol nomesas &quot;kōyamaki&quot;. La [[speco]] apartenas al [[genro]] [[sciadopitiso]] ek la [[familio (biologio)|familio]] [[sciadopitiacei]].

== Extera ligili ==
* [https://www.britannica.com/plant/umbrella-pine ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Britannica&quot;]
* [https://species.wikimedia.org/wiki/Sciadopitys_verticillata ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Wikispecies&quot;]
* [https://www.conifers.org/sc/Sciadopityaceae.php ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;The Gymnosperm Database&quot;]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:263735-1 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;Plants of the World Online&quot;]
* [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000496714;jsessionid=020BC289EF9CC3A5B14E1237DB4F9271 ''Sciadopitys verticillata'' en &quot;World Flora Online&quot;]</text>
      <sha1>4oojzzc1zaqdpv2awldyxpckvj1r19q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yuro di autoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119124</id>
    <redirect title="Autoroyuro" />
    <revision>
      <id>1128827</id>
      <parentid>1128625</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T10:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Ridirektas a [[Autoroyuro]]</comment>
      <origin>1128827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="kmj2b7hikdiahjy2omusnh47pqmhquf" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Autoroyuro]]</text>
      <sha1>kmj2b7hikdiahjy2omusnh47pqmhquf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sophie Lynx</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119253</id>
    <revision>
      <id>1128789</id>
      <timestamp>2026-08-06T13:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo = Sophie Lynx |Imajo = |Profesiono = [[pornografiala aktorino]] |Shablono_lando = {{HUN}} |Naskodato = [[23ma di novembro]] [[1984]] |Nask-urbo = [[Hungaria]] |Mortodato = |Mort-urbo = }} '''Sophie Lynx''' (anke konocata kom ''Sophie Linx'', ''Sophie C'' od ''Sophie Links''; naskinta ye la [[23ma di novembro]] [[1984]] en [[Hungaria]]) esas [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino]].  == Extera ligili == * {{IMDb nomo|id=nm5274540|nomo=Sophie Lynx}} * [...'</comment>
      <origin>1128789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="843" sha1="6pqb8gv4mwfcztfp4crtfikygon25qs" xml:space="preserve">{{Biografio
|Nomo = Sophie Lynx
|Imajo =
|Profesiono = [[pornografiala aktorino]]
|Shablono_lando = {{HUN}}
|Naskodato = [[23ma di novembro]] [[1984]]
|Nask-urbo = [[Hungaria]]
|Mortodato =
|Mort-urbo =
}}
'''Sophie Lynx''' (anke konocata kom ''Sophie Linx'', ''Sophie C'' od ''Sophie Links''; naskinta ye la [[23ma di novembro]] [[1984]] en [[Hungaria]]) esas [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino]].

== Extera ligili ==
* {{IMDb nomo|id=nm5274540|nomo=Sophie Lynx}}
* [http://www.iafd.com/person.rme/perfid=sophielynx/gender=f Sophie Lynx] che [[IAFD]]
* [http://www.adultfilmdatabase.com/actor.cfm?actorid=63690 Sophie Lynx] che [[Adult Film Database]]

{{Biblioteki}}
{{Vivtempo|Lynx, Sophie}}

[[Kategorio:Pornografio]]
[[Kategorio:Pornografiala film-aktori]]
[[Kategorio:Hungara pornografiala aktorini]]
[[Kategorio:Naskinti en 1984]]</text>
      <sha1>6pqb8gv4mwfcztfp4crtfikygon25qs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128790</id>
      <parentid>1128789</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T13:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="860" sha1="qa0cc7fhgb56yfa1hr3l3zkskzeusf0" xml:space="preserve">{{Biografio
|Nomo = Sophie Lynx
|Imajo =
|Profesiono = [[pornografiala aktorino]]
|Shablono_lando = {{HUN}}
|Naskodato = [[23ma di novembro]] [[1984]]
|Nask-urbo = [[Hungaria]]
|Mortodato =
|Mort-urbo =
}}
'''Sophie Lynx''' (anke konocata kom ''Sophie Linx'', ''Sophie C'' od ''Sophie Links''; naskinta ye la [[23ma di novembro]] [[1984]] en [[Hungaria]]) esas [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino]].

== Extera ligili ==
* {{IMDb nomo|id=nm5274540|nomo=Sophie Lynx}}
* [http://www.iafd.com/person.rme/perfid=sophielynx/gender=f Sophie Lynx] che [[IAFD]]
* [http://www.adultfilmdatabase.com/actor.cfm?actorid=63690 Sophie Lynx] che [[Adult Film Database]]

{{Biblioteki}}
{{Vivtempo|Lynx, Sophie}}

[[Kategorio:Pornografio]]
[[Kategorio:Pornografiala film-aktori]]
[[Kategorio:Hungara pornografiala aktorini]]
[[Kategorio:Naskinti en 1984]]
[[d:Q123571293]]</text>
      <sha1>qa0cc7fhgb56yfa1hr3l3zkskzeusf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128791</id>
      <parentid>1128790</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T13:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="843" sha1="6pqb8gv4mwfcztfp4crtfikygon25qs" xml:space="preserve">{{Biografio
|Nomo = Sophie Lynx
|Imajo =
|Profesiono = [[pornografiala aktorino]]
|Shablono_lando = {{HUN}}
|Naskodato = [[23ma di novembro]] [[1984]]
|Nask-urbo = [[Hungaria]]
|Mortodato =
|Mort-urbo =
}}
'''Sophie Lynx''' (anke konocata kom ''Sophie Linx'', ''Sophie C'' od ''Sophie Links''; naskinta ye la [[23ma di novembro]] [[1984]] en [[Hungaria]]) esas [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino]].

== Extera ligili ==
* {{IMDb nomo|id=nm5274540|nomo=Sophie Lynx}}
* [http://www.iafd.com/person.rme/perfid=sophielynx/gender=f Sophie Lynx] che [[IAFD]]
* [http://www.adultfilmdatabase.com/actor.cfm?actorid=63690 Sophie Lynx] che [[Adult Film Database]]

{{Biblioteki}}
{{Vivtempo|Lynx, Sophie}}

[[Kategorio:Pornografio]]
[[Kategorio:Pornografiala film-aktori]]
[[Kategorio:Hungara pornografiala aktorini]]
[[Kategorio:Naskinti en 1984]]</text>
      <sha1>6pqb8gv4mwfcztfp4crtfikygon25qs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Hungara pornografiala aktorini</title>
    <ns>14</ns>
    <id>119254</id>
    <revision>
      <id>1128792</id>
      <timestamp>2026-08-06T13:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun 'Ica kategorio kontenas artikli pri [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino|pornografiala aktorini]].  [[Kategorio:Pornografiala aktorini segun lando]] [[Kategorio:Hungara aktorini]]'</comment>
      <origin>1128792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="sw1q8rxg6ghro9df3qxfwskxr0wc9au" xml:space="preserve">Ica kategorio kontenas artikli pri [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino|pornografiala aktorini]].

[[Kategorio:Pornografiala aktorini segun lando]]
[[Kategorio:Hungara aktorini]]</text>
      <sha1>sw1q8rxg6ghro9df3qxfwskxr0wc9au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128793</id>
      <parentid>1128792</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T14:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <origin>1128793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="80qqljyk2rih5gmx4lrpxtsvvwy315m" xml:space="preserve">Ica kategorio kontenas artikli pri [[Hungaria]]na [[pornografiala aktorino|pornografiala aktorini]].

[[Kategorio:Pornografiala aktorini segun lando]]
[[Kategorio:Hungarian aktorini]]</text>
      <sha1>80qqljyk2rih5gmx4lrpxtsvvwy315m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Hungarian aktorini</title>
    <ns>14</ns>
    <id>119255</id>
    <revision>
      <id>1128794</id>
      <timestamp>2026-08-06T14:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Hungarian aktori]]'</comment>
      <origin>1128794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="4foaieqhizo6qk6o2czdkxjuvdv4c2b" xml:space="preserve">[[Kategorio:Hungarian aktori]]</text>
      <sha1>4foaieqhizo6qk6o2czdkxjuvdv4c2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>IOS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119256</id>
    <revision>
      <id>1128795</id>
      <timestamp>2026-08-06T14:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '{{Operacala sistemo | nomo = iOS | subtitulo = Funcionanta sistemo por portebla aparati | logotipo = IOS logo.svg | grandeso_logotipo = 120px | developanto = [[Apple Inc.]] | skribita_en = [[C (programlinguo)|C]], [[C++]], [[Objective-C]], [[Swift]] | familio = [[Unix]] ([[Unix-atra]]) | bazita_sur = [[Darwin (funcionanta sistemo)|Darwin]] | unesma_publikigo = [[29ma di junio]] [[2007]] | lasta_versiono = 18.0 | dato_di_lanso = [[16ma di septembro]] [[2024]] | tipo_di_k...'</comment>
      <origin>1128795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="bdyg0oel92rzgj9amgwx25f1567ylyu" xml:space="preserve">{{Operacala sistemo
| nomo = iOS
| subtitulo = Funcionanta sistemo por portebla aparati
| logotipo = IOS logo.svg
| grandeso_logotipo = 120px
| developanto = [[Apple Inc.]]
| skribita_en = [[C (programlinguo)|C]], [[C++]], [[Objective-C]], [[Swift]]
| familio = [[Unix]] ([[Unix-atra]])
| bazita_sur = [[Darwin (funcionanta sistemo)|Darwin]]
| unesma_publikigo = [[29ma di junio]] [[2007]]
| lasta_versiono = 18.0
| dato_di_lanso = [[16ma di septembro]] [[2024]]
| tipo_di_kerno = Hibrida ([[XNU]])
| licenco = [[Proprietala programaro|Proprietala]] (kelka kompozanti [[libera programaro|libera]])
| platformi = [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]], [[Apple TV]]
| interfaco = [[Multi-touch]] ([[Touchscreen|tush-screeno]])
| stato = Aktiva
| reto_pagino = [https://www.apple.com/ios/ apple.com/ios]
}}
'''iOS''' esas [[funcionanta sistemo]] developita da [[Apple Inc.]] por sua [[portebla aparato|portebla aparati]], inkluzite [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]] (til 2019, kande ol separesis sub la nomo [[iPadOS]]) e [[Apple TV]]. Ol lansesis unesmafoye ye la [[29ma di junio]] [[2007]] kune l'unesma iPhone, e depos lore ol divenis un ek la maxim uzata funcionanta sistemi en la mondo.

== Historio ==
La developo di iOS komencis kun la skopo krear operacanta sistemo por la revolucionala [[touchscreen|tush-screeno]]-telefonilo di Apple. La unesma versiono (nomizita ''iPhone OS'') subtenis nur la bazala funcioni: [[Safari]] (retumilo), [[iPod]] (muzik-pleilo), [[Mail]] (e-posto), [[Telefonilo|telefono]] e text-mesaji. En 2010, kun la versiono 4, la sistemo rinomizesis ad ''iOS''. Dum la yari, ol recevis granda aktualigi qui adjuntis [[App Store]] (2008), [[multitasko]] (2010), [[Siri]] (2011), [[Apple Pay]] (2014), [[ARKit]] por augmentita realeso (2017) e multa altri.

La maxim recenta stabila versiono esas '''iOS 18''', publikigita ye la [[16ma di septembro]] [[2024]], qua plubonigas la personigo di la hemo-skreno, la Kontrolo-Centro, la mesaji e la privateso.

== Arkitekturo ==
iOS esas konstruktita sur la sama [[Darwin (funcionanta sistemo)|Darwin]]-fundamento kam [[macOS]]. Ol uzas la hibrida kerno [[XNU]], qua kombinas la mikrokerno [[Mach]] kun parti de la [[BSD]]-kerno, ed inkluzas multa [[POSIX]]-normi. La grafikala interfaco esas specale projetita por la [[Multi-touch|multa-tusho]]-gesti, e la sistemo esas strikte [[sandbox]]-izita por sekureso: singla apliko exekutas en sua propra izolita medio.

Pro la uzado di [[App Store]] kom la unika oficala fonto por apliki (kun restriktoza revizo), iOS esas konsiderata kom un ek la maxim sekura funcionanta sistemi por konsumanti, malgre ke ol esas multe plu klozita kam [[Android]].

== Apliki inkluzita ==
Omna iPhone venas kun multa enkorpigita apliki, exemple:
* ''App Store'' – butiko por apliki e ludi
* ''Safari'' – retumilo
* ''Mail'' – e-posto kliento
* ''Messages'' – text- e multimedi-mesaji
* ''Photos'' – administrado di imaji e videoj
* ''Maps'' – mapi e navigado
* ''FaceTime'' – video-voki
* ''Health'' – saneso-datumi
* ''Wallet'' – elektronika pago e bilieti

== Videz anke ==
* [[macOS]]
* [[iPadOS]]
* [[Apple Inc.]]

== Referi ==
{{Referi}}

== Extera ligili ==
* [https://www.apple.com/ios/ Oficala reto-pagino di iOS] (plurlingua)
* {{IMDb nomo|id=nm0000000|nomo=iOS}} (ne existas; fakte nur por aktoroj, do ne inkluzar)
* [https://developer.apple.com/ios/ iOS Developer] – developala reto-pagino

[[Kategorio:iOS]]
[[Kategorio:Funcionanta sistemi]]
[[Kategorio:Unix]]
[[Kategorio:Proprietala funcionanta sistemi]]</text>
      <sha1>bdyg0oel92rzgj9amgwx25f1567ylyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1128796</id>
      <parentid>1128795</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T14:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <origin>1128796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3478" sha1="oovfvwysvj9jndh8fcjp1vlzxoavcvv" xml:space="preserve">{{Operacala sistemo
| nomo = iOS
| subtitulo = Funcionanta sistemo por portebla aparati
| logotipo = IOS logo.svg
| grandeso_logotipo = 120px
| developanto = [[Apple Inc.]]
| skribita_en = [[C_(programifo-linguo)|C]], [[C++]], [[Objective-C]], [[Swift_(programifo-linguo)|Swift]]
| familio = [[Unix]] ([[Unix-atra]])
| bazita_sur = [[Darwin (funcionanta sistemo)|Darwin]]
| unesma_publikigo = [[29ma di junio]] [[2007]]
| lasta_versiono = 18.0
| dato_di_lanso = [[16ma di septembro]] [[2024]]
| tipo_di_kerno = Hibrida ([[XNU]])
| licenco = [[Proprietala programaro|Proprietala]] (kelka kompozanti [[libera programaro|libera]])
| platformi = [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]], [[Apple TV]]
| interfaco = [[Multi-touch]] ([[Touchscreen|tush-screeno]])
| stato = Aktiva
| reto_pagino = [https://www.apple.com/ios/ apple.com/ios]
}}
'''iOS''' esas [[funcionanta sistemo]] developita da [[Apple Inc.]] por sua [[portebla aparato|portebla aparati]], inkluzite [[iPhone]], [[iPod Touch]], [[iPad]] (til 2019, kande ol separesis sub la nomo [[iPadOS]]) e [[Apple TV]]. Ol lansesis unesmafoye ye la [[29ma di junio]] [[2007]] kune l'unesma iPhone, e depos lore ol divenis un ek la maxim uzata funcionanta sistemi en la mondo.

== Historio ==
La developo di iOS komencis kun la skopo krear operacanta sistemo por la revolucionala [[touchscreen|tush-screeno]]-telefonilo di Apple. La unesma versiono (nomizita ''iPhone OS'') subtenis nur la bazala funcioni: [[Safari]] (retumilo), [[iPod]] (muzik-pleilo), [[Mail]] (e-posto), [[Telefonilo|telefono]] e text-mesaji. En 2010, kun la versiono 4, la sistemo rinomizesis ad ''iOS''. Dum la yari, ol recevis granda aktualigi qui adjuntis [[App Store]] (2008), [[multitasko]] (2010), [[Siri]] (2011), [[Apple Pay]] (2014), [[ARKit]] por augmentita realeso (2017) e multa altri.

La maxim recenta stabila versiono esas '''iOS 18''', publikigita ye la [[16ma di septembro]] [[2024]], qua plubonigas la personigo di la hemo-skreno, la Kontrolo-Centro, la mesaji e la privateso.

== Arkitekturo ==
iOS esas konstruktita sur la sama [[Darwin (funcionanta sistemo)|Darwin]]-fundamento kam [[macOS]]. Ol uzas la hibrida kerno [[XNU]], qua kombinas la mikrokerno [[Mach]] kun parti de la [[BSD]]-kerno, ed inkluzas multa [[POSIX]]-normi. La grafikala interfaco esas specale projetita por la [[Multi-touch|multa-tusho]]-gesti, e la sistemo esas strikte [[sandbox]]-izita por sekureso: singla apliko exekutas en sua propra izolita medio.

Pro la uzado di [[App Store]] kom la unika oficala fonto por apliki (kun restriktoza revizo), iOS esas konsiderata kom un ek la maxim sekura funcionanta sistemi por konsumanti, malgre ke ol esas multe plu klozita kam [[Android]].

== Apliki inkluzita ==
Omna iPhone venas kun multa enkorpigita apliki, exemple:
* ''App Store'' – butiko por apliki e ludi
* ''Safari'' – retumilo
* ''Mail'' – e-posto kliento
* ''Messages'' – text- e multimedi-mesaji
* ''Photos'' – administrado di imaji e videoj
* ''Maps'' – mapi e navigado
* ''FaceTime'' – video-voki
* ''Health'' – saneso-datumi
* ''Wallet'' – elektronika pago e bilieti

== Videz anke ==
* [[macOS]]
* [[iPadOS]]
* [[Apple Inc.]]

== Referi ==
{{Referi}}

== Extera ligili ==
* [https://www.apple.com/ios/ Oficala reto-pagino di iOS] (plurlingua)
* [https://developer.apple.com/ios/ iOS Developer] – developala reto-pagino

[[Kategorio:iOS]]
[[Kategorio:Funcionanta sistemi]]
[[Kategorio:Unix]]
[[Kategorio:Proprietala funcionanta sistemi]]</text>
      <sha1>oovfvwysvj9jndh8fcjp1vlzxoavcvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friedrich Rückert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119257</id>
    <revision>
      <id>1128797</id>
      <timestamp>2026-08-06T14:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Joao Xavier</username>
        <id>110</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '{{Biografio |Nomo       = Johann Michael Friedrich Rückert |Imajo      = [[Arkivo:Friedrich_Rückert.jpg|180px]] |Profesiono =[[literaturo|skriptisto]] |Shablono_lando= {{DEU}} |Nask-urbo  = [[Schweinfurt]], [[Santa Romana imperio]] |Mort-urbo  = Neuseß, [[Coburg]], [[Germana kunfederuro]] }} '''Johann Michael Friedrich Rückert''', n. ye la [[16ma di mayo]] [[1788]] til la [[31ma di januaro]] [[1866]], esis [[Germania|Germana]] [[poezio|poeto]], [[traduko|tradukisto]...'</comment>
      <origin>1128797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="sa17hebz2ri6xom3ccf2366jvjilogw" xml:space="preserve">{{Biografio
|Nomo       = Johann Michael Friedrich Rückert
|Imajo      = [[Arkivo:Friedrich_Rückert.jpg|180px]]
|Profesiono =[[literaturo|skriptisto]]
|Shablono_lando= {{DEU}}
|Nask-urbo  = [[Schweinfurt]], [[Santa Romana imperio]]
|Mort-urbo  = Neuseß, [[Coburg]], [[Germana kunfederuro]]
}}
'''Johann Michael Friedrich Rückert''', n. ye la [[16ma di mayo]] [[1788]] til la [[31ma di januaro]] [[1866]], esis [[Germania|Germana]] [[poezio|poeto]], [[traduko|tradukisto]] e docisto di Lingui Orientala. Ilu tradukis orientala poemi a la [[Germana linguo|Germana]], e skribis sua poemi kun oriental influo. 

Inter lua maestroverki esas ''Morgenländische Sagen und Geschichten'' (&quot;Orientala Miti e Poemi&quot;) skribita en 1837.

{{DEFAULTSORT:Ruckert, Friedrich}}
[[Kategorio:Germaniana skriptisti]]</text>
      <sha1>sa17hebz2ri6xom3ccf2366jvjilogw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FreeBSD</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119258</id>
    <revision>
      <id>1128798</id>
      <timestamp>2026-08-06T14:18:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Unnotigkeit</username>
        <id>47057</id>
      </contributor>
      <comment>Pagino kreesis kun '{{Operacala sistemo | nomo = FreeBSD | subtitulo = Libera [[Unix-atra]] funcionanta sistemo | logotipo = FreeBSD logo.svg | grandeso_logotipo = 120px | developanto = The FreeBSD Project | skribita_en = [[C_(programifo-linguo)|C]], [[C++]] | familio = [[Unix]] ([[BSD]]) | bazita_sur = [[4.4BSD-Lite]] | unesma_publikigo = [[1ma di novembro]] [[1993]] | lasta_versiono = 14.2 | dato_di_lanso = [[3ma di decembro]] [[2024]] | tipo_di_kerno = Monolita kun kargebla moduli | lic...'</comment>
      <origin>1128798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3903" sha1="1i389er56yovmj3du1tl2gnyv7y3l5r" xml:space="preserve">{{Operacala sistemo
| nomo = FreeBSD
| subtitulo = Libera [[Unix-atra]] funcionanta sistemo
| logotipo = FreeBSD logo.svg
| grandeso_logotipo = 120px
| developanto = The FreeBSD Project
| skribita_en = [[C_(programifo-linguo)|C]], [[C++]]
| familio = [[Unix]] ([[BSD]])
| bazita_sur = [[4.4BSD-Lite]]
| unesma_publikigo = [[1ma di novembro]] [[1993]]
| lasta_versiono = 14.2
| dato_di_lanso = [[3ma di decembro]] [[2024]]
| tipo_di_kerno = Monolita kun kargebla moduli
| licenco = [[Licenco BSD]] (2-clause)
| stato = Aktiva
| platformi = x86-64, ARM64, ARM32, PowerPC, MIPS
| interfaco = [[Komandolinea interfaco|CLI]], [[X11]], [[Wayland]]
| lingui = Multa
| reto_pagino = [https://www.freebsd.org/ freebsd.org]
}}
'''FreeBSD''' esas [[libera programaro|libera]] e [[apertita fontokodexo|apert-fontal]] [[funcionanta sistemo]] derivita del ''Berkeley Software Distribution'' ([[BSD]]). Ol developesas da la FreeBSD Project, internaciona komunitato di programisti e volonti. FreeBSD esas konocata pro sua stableso, alta rendimento, avancinta reto-kapablesi e lua extensa kolekturo di portebla programaro (la ''Ports Collection'').

== Historio ==
La radiki di FreeBSD jacas en la 4.4BSD-Lite, la lasta distributuro ek la ''Computer Systems Research Group'' (CSRG) dil [[Universitato di Kalifornia, Berkeley]]. Kande la CSRG dissolvesis en 1995, plura grupi adoptis la kodexo e kreis libera versioni. La FreeBSD-projeto komencis en 1993, publikigante la versiono 1.0 en novembro di ta yaro. Pos legala disputo kun AT&amp;T (la proprietero dil originala Unix), la bazo rinomizesis e rikonstruktesis sur la 4.4BSD-Lite-kodexo, produktante FreeBSD 2.0 en 1995.

Depos lore, FreeBSD kreskis aden un ek la maxim estimata funcionanta sistemi por serveri, reto-aparati ed enkorpigita sistemi. Ol esis pioniro en la developo di [[IPv6]], la [[Journaling]]-dosiero-sistemo [[UFS2]], e la suporto dil [[ZFS]]-dosiero-sistemo.

== Teknikala traiti ==
* '''Kerno:''' Monolita kun la kapableso dinamike charjar moduli (kargabla kerno-moduli, KKM), ofrante flexebleso sen sakrifikar performo.
* '''Ports Collection:''' Sistemo qua permisas kompilar ed instalar mili di exterlanda programi ek fontokodexo per simpla komandi, o uzante pre-kompilita paki (pkg).
* '''Jails:''' Mekanismo por krear isolita &quot;karceri&quot; (jails), qui funcionas quale lejera virtuala ambienti sen la superkosto di kompleta virtualigo. Ica teknologio esis prekursoro di moderna [[kontenilo|kontenili]].
* '''Dosiero-sistemo:''' Suportas avancinta dosiero-sistemi quala [[ZFS]], qua provizas kontrolo-sumi, snapshot-i, kloni e granda kapaceso.
* '''Rendimento:''' FreeBSD esas famoza pro lua optimizita reto-stako, qua ofras alta trairo e basa latenco. Ol uzesas da multa granda reto-firmi, exemple [[Netflix]] e [[WhatsApp]].

== Derivita sistemi ==
Plura importanta projekti bazesas sur FreeBSD:
* [[macOS]] ([[Darwin (funcionanta sistemo)|Darwin]]) – la kerno di Darwin inkluzas multa kodexo de FreeBSD.
* [[TrueNAS]] (olim FreeNAS) – operacala sistemo por reto-storado.
* [[pfSense]] – distributo por reto-pordi e fairo-muri.
* [[GhostBSD]] – versiono kun apta labortablo por ne-experta uzeri.
* [[MidnightBSD]] – versio kun enfazo al uzer-amikozeso.

== Uzo en industrio ==
FreeBSD esas favorata en ambianti ube stableso e sekureso esas kritikala. Ol funcionas en multa servil-agregaji, enkorpigita sistemi e reto-aparati. Granda kompanii qui uzas FreeBSD inkluzas [[Netflix]] (por lua CDN-servili), [[WhatsApp]] (por lua mesajo-servo), e [[Sony]] (por la [[PlayStation 4]] e [[PlayStation 5]]).

{{Referi}}

== Extera ligili ==
* [https://www.freebsd.org/ Oficala reto-pagino di FreeBSD]
* [https://docs.freebsd.org/en/books/handbook/ Libera manualo (FreeBSD Handbook)]
* [https://www.freshports.org/ FreshPorts] – informo pri la Ports-kolekturo


[[Kategorio:Funcionanta sistemi]]
[[Kategorio:Unix]]
[[Kategorio:Libera programaro]]</text>
      <sha1>1i389er56yovmj3du1tl2gnyv7y3l5r</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>