Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 2173 1130397 1053426 2026-08-22T09:04:06Z Interlingvisto 47513 1130397 wikitext text/x-wiki {{Wikivortaro}} '''Adavane''' esas l'interretala buletino di Ido-Societo [[Hispania|Hispana]]. Olu publikigesas akurate ye singla duesma [[monato]]. Olu esas bone [[ilustro|ilustrita]] e l'artikli redaktita dal membri di [[Ido Societo Hispana]] (e da kelka altri) esas ordinare tre interesiva. Depos la yaro 2018 Adavane publigikesas tri o quarfoye omna-yare. L'editero esis [[Fernando Tejón]] e la nuna editero esas [[José Maria Rodriguez]]. Olu aparis inter yaro 2004 til 2008 ed esas trovebla che [https://web.archive.org/web/20110507092413/http://sites.google.com/site/editeriokrayono/adavane retala pagino]. Depos la yaro 2018 la chef-redaktero esas [[José Maria Rodriguez]]. Omna numeri dil revuo esas nun troveble che la interreto-pagino dil [[Ido Societo Hispana]]. ==Externa ligili== * [https://www.idohispania.com/prensa-en-ido Adavane sur interreto-pagino dil Ido Societo Hispana] {{Ido}} [[Kategorio:Idala revui]] [[Kategorio:Ido en Hispania]] 07q1vo5mbeqgsf0d9jvqizazbnzeiii 0 19843 1130400 1055495 2026-08-22T09:04:27Z Interlingvisto 47513 1130400 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Robert Castelló | Imajo = [[Arkivo:Ne havas libera imajo.svg|180px]] | Shablono_lando = {{ESP}} | Profesiono = [[Esperanto|Esperantisto]] ed [[Ido|Idisto]] | Naskodio = [[30ma di novembro]] [[1913]] | Nask-urbo = [[Katalunia]] | Mort-dio = [[26ma di agosto]] [[1998]] | Mort-urbo = [[Andora]] }} '''Robert Castelló''' (n. ye la [[30ma di novembro]] [[1913]] til la [[26ma di agosto]] [[1998]]) esis [[Hispania|hispan]] [[Esperanto|Esperantisto]] ed [[Ido|Idisto]]. Ilu naskis en [[Katalunia]] e parlernis l'internaciona linguo ido dum la yari 1920a. Ante l'[[interna milito di Hispania|interna civila milito en Hispania]] (1936-1939), il kunlaboris kun l'[[anarkiismo|anarkiista]] movado. En la komenco dil milito il sendis letri al idista revui por postular la sokurso dil movemento idista por la republikala guvernerio en Hispania. Anke, dum la milito il kontaktis la volontarii dil Internaciona Brigadi, stranjeri qui venis aden Hispania por sokursar al republikala guvernerio. Pos la milito il restis en Hispania e helpis kelka idisti fugar su ek Hispania. En la yaro 1975 il esis reprezentero dil [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido]] - ULI - en Hispania, e dum la lasta yari di sua vivo il translojis sua hemo aden [[Andora]], mikra lando en la mezo dil Pirenei, inter Francia e Hispania. Ibe, il esis Ido-reprezentero di ULI-IDO en [[Andorra la Vella]] til lua morto, ye la [[26ma di agosto]] [[1998]]. Dum ta yari il esis paralizita e ne povis voyajar, do il kontaktis l'extera mondo per konstanta korespondado en diversa projet-lingui, inter altri [[Ido]]. Ilu donis lua arkivo a la Muzeo di Esperanto en Subirats, Katalunia. == Videz anke == * [[Ido en Hispania]] {{DEFAULTSORT:Castello, Robert}} [[Kategorio:Hispaniani]] [[Kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] f6i3zybgbpfaz6eepry9y151xjnvv96 0 19844 1130401 1055500 2026-08-22T09:04:34Z Interlingvisto 47513 1130401 wikitext text/x-wiki '''José García''', [[Barcelona]] ([[Hispania]]), esis Ido-reprezentero en Hispania. == Videz anke == * [[Ido en Hispania]] {{DEFAULTSORT:García, José}} [[Kategorio:Idisti|García, José]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] qmna6qdjbg652ltc48bi6wj7bk9gdnv 0 20318 1130388 840361 2026-08-22T08:42:51Z Interlingvisto 47513 1130388 wikitext text/x-wiki {{Linguo| |Nomo_en_Ido = Gaskoniana |Nomo_linguo = Gascon |Parolata_en= sud-wsto di [[Francia]], nord-westo di [[Hispania]] ([[Valo di Aran]]) |Regioni_di_mondo = [[Europa]] |Tota_parolanti = 250 000 <small>(1ma e 2ma linguo)</small> |Rango = |Klasifiko_en_familio = [[Indo-Europana linguaro]]<br />&nbsp;[[Romana lingui]]<br />&nbsp;&nbsp;Ocitaniana-Kataluniana grupo<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ocitaniana grupo<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Gaskoniana |Ube_esas_oficala = [[Hispania]] ([[Valo di Aran]]) |Akademio = Ne havas |Iso1 = oc |Iso2 = oci |mapo = [[Arkivo:Gascon ES.png|300px]] |mapo_paroli = Loki ube la gaskoniana parolesas. |Videz_anke = }} '''Gaskoniana''' esas konsiderita da kelka perquizitisti kom un dialekto di [[Ocitaniana linguo]], od anke un altra diferanta linguo de [[Romana lingui|Nov-Romana linguaro]]. {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Latinida lingui]] la63uyhkc0mtzhq9hbvgjtbuu0yzp3o 0 25522 1130370 1123911 2026-08-21T17:57:37Z Forstbirdo 3024 1130370 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:קיבוץ בית אורן 2 2010 (20).JPG|thumb|Fanerogamo]] '''Fanerogami''' esas [[planto|planti]] qui produktas [[semino|semini]], e di qui l'[[organo|organi]] di fruktifado esas videbla. Ilia nomo en la Greka σπέρμαφυτόν, signifikas "planti kun semini". Tradicionale, la fanerogami subdividesis en [[angiospermi]] (to esas, planti kun [[floro|flori]]) e [[gimnospermi]], qui subdividesas en ''Cycadophyta'', ''Ginkophyta'', ''Pinophyta'' (o [[koniferi]]) e ''Gnetophyta''. {{wikivortaro}} [[Kategorio:Fanerogami]] egglf0ksbn82jyusxfi0tmhq748hs71 0 26022 1130405 1105402 2026-08-22T09:06:07Z Interlingvisto 47513 1130405 wikitext text/x-wiki {{revizo}} {{Konstruktita linguo |Nomo_linguo=Interlingua |Nomo_en_Ido = Interlingua |Kreinto = International Auxiliary Language Association (IALA) |Yaro = 1951 |Tota_parolanti =1,000 |Klasifiko_en_familio = • [[Konstruktita linguo]]<br>&nbsp;• [[Helpolinguo]]<br>&nbsp;&nbsp;• '''{{PAGENAME}}''' |Akademio = [[Mondala Uniono por Interlingua]] |Iso1 = ia |Iso2 = ina |mapo = [[Arkivo:Bandiera de Interlingua.svg|256px]] |mapo_paroli = Oficala Flago di Interlingua<ref>{{cite web |date=2026-01-16 |title=Presentation del bandiera official de interlingua |language=ia |url=https://www.interlingua.com/novas/2026-01-16-interlingua-75-annos-bandiera/ |publisher=[[Union Mundial pro Interlingua]] |access-date=2026-01-16}}</ref> |Videz_anke = |Kreita_da = [[International Auxiliary Language Association|IALA]] |Kreo-dato = [[1951]] |Fonto = [[Angla]], [[Franca]], [[Hispana]],<br>[[Italiana]], [[Latina]] }} '''Interlingua''' esas [[konstruktita linguo]] qua kreesis sur e uzas vorti trovita en la maxim multa [[Latinida linguo|Latinida lingui]]. Interlingua kreesis da [[IALA]] - grupo de personi (maxim konocita: [[Alexander Gode]]) qui laboris dum plu multa kam 20 yari, e li parfinis ed editis lia unesma dicionario en [[1951]]. Interlingua kreesis sur la bazo di la lingui: [[Angla linguo|Angla]], [[Franca linguo|Franca]], [[Hispaniana linguo|Hispaniana]], [[Portugalana linguo|Portugalana]], ed [[Italiana linguo|Italiana]]. == Etimologio == La nomo "Interlingua" kombinesis da du vorti: ''inter'' qua signifikas "inter"; e ''lingua'' qua signifikas "linguo". Li selektis la nomo Interlingua pro ke li volis la linguo uzus da homi de diversa landi. Pro ke Interlingua kreesis por esar facile uzebla, lu esas plu facile lernebla kam naturala lingui. == Informo == Cirkume mil homi parolas Interlingua, e parolanti di Interlingua dicas ke milioni di homi komprenebla Interlingua (lektar texti e askoltar a parolanti) sen lernar lu. Interlingua, [[Esperanto]] ed [[Ido]], esas la sola konstruktita lingui en la tota mondo qua havas plu multa kam 1,000 parolanti. Amba Esperanto ed Ido kreesis ante Interlingua. Poke parolanti kredas ke Esperanto ed Ido esas plu facila lernar kam Interlingua, pro ke li ne havas ''ecepti'' (vorti qua ruptas la reguli) ma altra parolanti kredas ke Interlingua esas plu facila pro ke Interlingua havas vorti facile komprenebla a personi qua parolas l'Angliana, Franciana, Hispaniana, Portugalana ed/od Italiana, anke lingui quala [[Ocitaniana linguo|Ocitaniana]] e [[Rumaniana linguo|Rumaniana]]; [[Latinida linguo|Latinida lingui]]. Ma la gramatiko di Interlingua kontenas neregulozaji qua komplikigas lua lernado e la ortografio havas komplexa reguli e nenecesa duopla literi. Fakte, personi qua uzas Interlingua dicas ke lia linguo esas reale nova Latina, ma plu facila e ''modernigita'' (facita nova). == Ortografio == L'alfabeto di Interlingua esas tre simila ad Ido (26 literi), ma havas kelka chanji ed esas poke desfacila lernar quala Ido. {| class="wikitable" !Interlingua |a |b |c |d |e |f |g |h |i |j |k |l |m |n |o |p |q |r |s |t |u |v |w |x |y |z |- !Pronuncado ([[IFA]]) |/a/ |/b/ |/k/, /ts/, /s/ |/d/ |/e/ |/f/ |/g/ |∅, /h/ |/i/ |/ʒ/ |/k/ |/l/ |/m/ |/n/ |/o/ |/p/ |/k/ |/ɾ/ |/s/, /z/ |/t/, /ts/ |/u/ |/v/ |/w/, /v/ |/ks/ |/i/ |/z/ |- !Ido |a |b |c |d |e |f |g |h |i |j |k |l |m |n |o |p |q |r |s |t |u |v |w |x |y |z |- !Pronuncado ([[IFA]]) |/a/ |/b/ |/ts/ |/d/ |/e/~/ɛ/ |/f/ |/g/ |/h/ |/i/ |/ʒ/ |/k/ |/l/ |/m/ |/n/ |/o/~/ɔ/ |/p/ |/k/ |/ɾ/~/r/ |/s/ |/t/ |/u/ |/v/ |/w/ |/ks/ |/j/ |/z/ |} * ''c'' en Interlingua pronuncesas /ts/ (o /s/) ante (''e'', ''i'', ''y''). * ''h'' maxim ofte esas nepronuncanta. * ''q'' funcionesas exakte sama quala Ido, ma en l'omna pronomi lu pronouncesas /k/. * ''t'' pronuncesas maxim ofte /t/, ma se ''ti'' sequesas da altra vokalo, lu pronuncesas: /ts/, ecepte se preiresas da ''s'', lore pronuncesas: /tsj/ (o /sj/). == Exemplo-texti en Interlingua == {| class="wikitable" !Interlingua ![[Ido]] |- |Lingua natural e musical<br>de parolas international<br>e un grammatica minimal.<br>Comprensibile facilemente<br>per personas intelligente.<br>Le medio de communication<br>adequate pro le solution<br>del confusion de Babylon. |Linguo qua esas naturala e musikala<br>qua parolas internaciona<br>e havas simpla gramatiko.<br>Komprenebla facile<br>da homi inteligenta.<br>La moyeno di komuniko<br>adequata por la solvuro<br>di la konfuzeso di Babilon. |} [[Patro nia]] en Interlingua ed Ido. {| class="wikitable" ! Interlingua !! [[Ido]] |- | Nostre Patre, qui es in le celos,<br />que tu nomine sia sanctificate;<br />que tu regno veni<br />que tu voluntate sia facite<br />super le terra como etiam in le celo.<br />Da nos hodie nostre pan quotidian,<br />e pardona a nos nostre debitas<br />como nos pardona a nostre debitores,<br />e non duce nos in tentation,<br />sed libera nos del mal. || Patro nia, qua esas en la cielo<br />tua nomo santigesez;<br />Tua regno advenez;<br />Tua volo facesez quale en la cielo<br />tale anke sur la tero.<br />Donez a ni cadie l'omnidiala pano,<br />e pardonez a ni nia ofensi,<br />quale anke ni pardonas a nia ofensanti,<br />e ne duktez ni aden la tento,<br />ma liberigez ni del malajo. |} == Videz anke == * Interlingua havas [[:ia:Frontispicio|lua propra Wikipedia]]. == Referi == <references/> {{Interlingua}}{{Helpolingui}} [[Kategorio:Interlingua]][[Kategorio:Helpolingui]] cl65zmevvq69jbiy5t1z3b4jgmvhzyh 0 32670 1130393 1118736 2026-08-22T08:53:42Z Interlingvisto 47513 1130393 wikitext text/x-wiki '''Ido-Saluto!''' esas la Ido-linguala revuo di la germana Idisti. ''Ido-Saluto!'' esas la oficala organo di la [[Germana Ido-Societo]] e publikesas quarfoye en la yaro. La revuo skribesas komplete en [[Ido]] e havas cirkum 20 pagini. La ideo por la Ido-Saluto! naskis dum la internaciona [[Ido-konfero 1995|Ido-renkontro 1995]] en [[Elsnigk]]. Segun la unesma chef-redaktero dil Ido-Saluto!, [[Hans Stuifbergen]] e [[Alfred Neussner]], eventis tale en la gardeno dil [[ULI]]-prezidanto [[Günter Anton]]: "''Esis parolata pri komencar nova revuo, apud [[Progreso]], por plenigar la lakuno quan efektigis la desaparo di [[Ido-Vivo]], l'organo di la [[Britaniana Ido-societo]]. Sempre ta revuo esis tre apreciata pro la lejera tono dil artikli, e la nova devez ofrar la sama nivelo di artikli al Idistaro''" <ref> Citita segun la artiklo ''Historio di la revuo Ido-Saluto!'' da Hans Stuifbergen ed Alfred Neussner en: Ido-Saluto! 1/2013, p. 10.</ref>. Segun [[Hans Stuifbergen]] e [[Alfred Neussner]] la ideo por la nomo dil revuo venis de [[Günter Anton]] o [[Jacques Bol]]. La nomo expresas ''saluto'' quan facas la revuo singla foyo kande ol atingas la lekteri irgube en la mondo <ref>Videz Ido-Saluto! Numero 1/2013, p. 10. </ref> La unesma numero dil Ido-Saluto! aparis ye la fino dil yaro 1995/komenco dil yaro 1996<ref>Videz Ido-Saluto! Numero 1/2013, p. 11. </ref>. L'unesma chef-redaktero dil Ido-Saluto! esis la [[Nederlando|nederlandana]] Idisto [[Hans Stuifbergen]]. La organizala redaktado di produktado e dissendado facesis da [[Alfred Neussner]], qua dum ca tempo habitis en Waldkappel-Burghofen. En la yaro 2004 la [[Italia|Italiana]] Idisto [[Carmelo Mico]], qua habitis en la [[Germana|germana]] urbo [[Mainz]], asumis la tasko dil chef-redaktero. Ma segun la artikli ne esis linguale aceptebla, pro ke la texti esis plena de Esperantaji<ref>Videz Ido-Saluto! Numero 1/2013, p. 11. </ref>. Pro to la koopero kun [[Carmelo Mico]] haltigesis ed [[Alfred Neussner]] divenis chef-redaktero. Depos la yaro 2006 la redakterio di la ''Ido-Saluto!'' esas che la lokala Ido-grupo en [[Ido-Amiki Berlin]]. La redakterio konsistas de diversa personi. La redaktado e dissendado facesas da [[Rudolf Gensch]]. La redakterio en la yaro 2025 esis: [[Thomas Schmidt]], [[Rudolf Gensch]], [[Jean Martignon]], [[Eberhard Scholz]], [[Jürgen Viol]], [[Rainer Höhling]] e [[Günter Schlemminger]] <ref>Videz Ido-Saluto! Numero 4/2025, p. 23</ref>. Depos la yaro 2025 on povas lektar la dijitala versiono dil Ido-Saluto! gratuite en la interreto<ref>Videz [https://archive.org/details/@valodnieks Ido-Saluto! che archive.org]</ref>. Por sparar pekunio la membri dil [[Germana Ido-Societo]] recevas nur la dijitala versiono dil revuo automatikale, ma on povas abonar papera versiono por suplementala pago. ==Chef-redakteri dil Ido-Saluto!== * 1995-2002 [[Hans Stuifbergen]] * 2002-2004 [[Carmelo Mico]] (de numero 1/2002 til numero 1/2004) * 2004-2005 [[Alfred Neussner]] (de numero 2/2004 til fino dil yaro 2005) * 2006-hodie [[Ido-Amiki Berlin]] ==Referi== <references/> == Extera ligilo == *[http://www.idoamiki.berlin.idolinguo.de/index.php/IAB/IdoSalutoPDF la Ido-Saluto! en la interreto] {{Ido}} [[Kategorio:Idala revui]] qqefb34r5m43b3ulm7tqzq6ychxepyu 10 34563 1130386 1123701 2026-08-22T08:41:59Z Interlingvisto 47513 1130386 wikitext text/x-wiki {{Navbox generic | name = Indo-Europana linguaro | state = | title =[[Indo-Europana linguaro]] | above = | groupstyle = text-align:right; | liststyle = text-align:left; | group1 = [[Latinida linguo|Latinida lingui]] | list1 = '''[[Sardiniana linguo|Sardiniana]]'''<br>'''[[Ibero-Latinida linguaro]]:''' [[Aragonana linguo|Aragonana]] • [[Asturiana linguo|Asturiana]] • [[Extremadurana linguo|Extremadurana]] • [[Galisiana linguo|Galisiana]] • [[Hispaniana linguo|Kastiliana/Hispaniana]] • [[Leonana linguo|Leonana]] • [[Portugalana linguo|Portugalana]]<br>'''[[Galo-Latinida linguaro]]:''' [[Franca linguo|Franca]] • [[Arpitaniana linguo|Arpitaniana]]<br>'''[[Ocitano-Latinida linguaro]]:''' [[Kataluniana linguo|Kataluniana]] • [[Ocitaniana linguo|Ocitaniana]] ([[Arverniana linguo|Arverniana]] • [[Gaskoniana linguo|Gaskoniana]] • [[Provencala linguo|Provencala]]<br>'''[[Galo-Italiana linguaro]]:''' [[Piemontana linguo|Piemontana]] • [[Liguriana linguo|Liguriana]] • [[Lombardiana linguo|Lombardiana]] • [[Emilio-Romagnana linguo|Emilio-Romagnana]] • [[Venetana linguo|Venetana]]<br>'''[[Centro-sudala Italiana linguaro]]:''' [[Italiana linguo|Italiana]]<br>'''[[Reto-Latinida linguaro]]:''' [[Romancha linguo|Romancha]] • [[Ladina linguo|Ladina]] • [[Friulana linguo|Friulana]]<br>'''[[Balkano-Latinida linguaro]]:''' [[Rumaniana linguo|Rumaniana]] • [[Istro-Rumaniana linguo|Istro-Rumaniana]] • [[Arumaniana linguo|Arumaniana]] • [[Megleno-Rumaniana|Megleno-Rumaniana]] | group2 = [[Germana lingui]] | list2 = '''[[Westala Germana]]:''' [[Afrikansa linguo|Afrikansa]] • [[Angla linguo|Angla]] • [[Friziana linguo|Friziana]] • [[Luxemburgiana linguo|Luxemburgiana]] • [[Germana linguo|Germana]] • [[Nederlandana linguo|Nederlandana]] • [[Skota linguo|Skota]] • [[Yiddisha linguo|Yiddisha]]<br>'''[[Estala Germana]]:''' [[Burgundiana linguo|Burgundiana]] • [[Gotiana linguo|Gotiana]] • [[Vandala linguo|Vandala]]<br>'''[[Nordala Germana]]:''' [[Dana linguo|Daniana]] • [[Sueda linguo|Suediana]] • [[Norvegiana linguo|Norvegiana]] • [[Islandana linguo|Islandana]] • [[Faerana linguo|Faerana]] | group3 = [[Slava lingui]] | list3 = '''[[Westala Slava]]:''' [[Poloniana linguo|Poloniana]] • [[Kashubana linguo|Kashuba]] • [[Sorbi-linguo|Sorbi]] • [[Sileziana linguo|Sileziana]] • [[Cheka linguo|Cheka]] • [[Slovaka linguo|Slovaka]] <br>'''[[Estal Slava]]:''' [[Rusa linguo|Rusa]] • [[Bielorusa linguo|Bielorusa]] • [[Ukrainana linguo|Ukrainana]]<br>'''[[Sudala Slava]]:''' [[Bulgara linguo|Bulgara]] • [[Kroatiana linguo|Kroatiana]] • [[Macedoniana linguo|Macedoniana]] • [[Montenegrana linguo|Montenegrana]] • [[Serbiana linguo|Serbiana]] • [[Sloveniana linguo|Sloveniana]] | group4 = [[Armeniana linguo|Armeniana]] | list4 = [[Oriental armeniana linguo|Orientala]] • [[Westala armeniana linguo|Westala]] | group5 = [[Albaniana linguo|Albaniana]] | list5 = [[Gheg]] • [[Tosk]] • [[Arvanitika]] • [[Arbëresh]] • [[Cham]] | group6 = [[Greka linguo|Greka]] | list6 = [[Prim Greka linguo|Prim Greka]] • [[Antiqua Greka]] • [[Koinea Greka]] • [[Mezepokala Greka]] • [[Moderna Greka]] | group7 = [[Kelta lingui|Kelta]] | list7 = '''Kelta lingui kontinentala:''' [[Galiana linguo|Galiana]] • [[Lepontikana linguo|Lepontikana]] • [[Galatana linguo|Galatana]] • [[Norikana linguo|Norikana]]<br>'''Kelta lingui insulala:'''<br>*''Grupo P:'' [[Walsana linguo|Walsana]] • [[Bretona linguo|Bretona]] • [[Kornwalana linguo|Kornwalana]] • [[Kumbriana linguo|Kumbriana]] • [[Pikta linguo|Pikta]]<br>*''Grupo Q:'' [[Irlandana linguo|Irlandana]] • [[Skota-Gaela linguo|Skota-Gaela]] • [[Bretona linguo|Bretona]] • [[Manxana linguo|Manxana]] | group8 = [[Baltika lingui|Baltika]] | list8 = '''[[Ocidentala Baltika lingui]]:''' [[Galindiana linguo|Galindiana]] • [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]] • [[Yotvingia linguo|Yotvingio]]<br>'''[[Orientala Baltika lingui]]:''' [[Kuroniana linguo|Kuroniana]] • [[Latviana linguo|Latviana]] • [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] • [[Seloniana linguo|Seloniana]] • [[Zemgalana linguo|Zemgalana]] | group9 = [[Indo-Irana lingui]] | list9 = '''[[Indo-Ariana lingui]]:''' [[Romana linguo]]<br>'''[[Irana lingui]]:''' [[Ocidentala Iranana lingui]] • [[Orientala Iranana lingui]]<br>'''[[Nuristana lingui]]:''' | group = | list = }}<noinclude> [[Kategorio:Shabloni pri lingui|{{PAGENAME}}]]</noinclude> sjmfoe32yyvoyk98rk7beuiy2ozwira 1130387 1130386 2026-08-22T08:42:19Z Interlingvisto 47513 1130387 wikitext text/x-wiki {{Navbox generic | name = Indo-Europana linguaro | state = | title =[[Indo-Europana linguaro]] | above = | groupstyle = text-align:right; | liststyle = text-align:left; | group1 = [[Latinida linguo|Latinida lingui]] | list1 = '''[[Sardiniana linguo|Sardiniana]]'''<br>'''[[Ibero-Latinida linguaro]]:''' [[Aragonana linguo|Aragonana]] • [[Asturiana linguo|Asturiana]] • [[Extremadurana linguo|Extremadurana]] • [[Galisiana linguo|Galisiana]] • [[Hispaniana linguo|Kastiliana/Hispaniana]] • [[Leonana linguo|Leonana]] • [[Portugalana linguo|Portugalana]]<br>'''[[Galo-Latinida linguaro]]:''' [[Franca linguo|Franca]] • [[Arpitaniana linguo|Arpitaniana]]<br>'''[[Ocitano-Latinida linguaro]]:''' [[Kataluniana linguo|Kataluniana]] • [[Ocitaniana linguo|Ocitaniana]] ([[Arverniana linguo|Arverniana]] • [[Gaskoniana linguo|Gaskoniana]] • [[Provencala linguo|Provencala]])<br>'''[[Galo-Italiana linguaro]]:''' [[Piemontana linguo|Piemontana]] • [[Liguriana linguo|Liguriana]] • [[Lombardiana linguo|Lombardiana]] • [[Emilio-Romagnana linguo|Emilio-Romagnana]] • [[Venetana linguo|Venetana]]<br>'''[[Centro-sudala Italiana linguaro]]:''' [[Italiana linguo|Italiana]]<br>'''[[Reto-Latinida linguaro]]:''' [[Romancha linguo|Romancha]] • [[Ladina linguo|Ladina]] • [[Friulana linguo|Friulana]]<br>'''[[Balkano-Latinida linguaro]]:''' [[Rumaniana linguo|Rumaniana]] • [[Istro-Rumaniana linguo|Istro-Rumaniana]] • [[Arumaniana linguo|Arumaniana]] • [[Megleno-Rumaniana|Megleno-Rumaniana]] | group2 = [[Germana lingui]] | list2 = '''[[Westala Germana]]:''' [[Afrikansa linguo|Afrikansa]] • [[Angla linguo|Angla]] • [[Friziana linguo|Friziana]] • [[Luxemburgiana linguo|Luxemburgiana]] • [[Germana linguo|Germana]] • [[Nederlandana linguo|Nederlandana]] • [[Skota linguo|Skota]] • [[Yiddisha linguo|Yiddisha]]<br>'''[[Estala Germana]]:''' [[Burgundiana linguo|Burgundiana]] • [[Gotiana linguo|Gotiana]] • [[Vandala linguo|Vandala]]<br>'''[[Nordala Germana]]:''' [[Dana linguo|Daniana]] • [[Sueda linguo|Suediana]] • [[Norvegiana linguo|Norvegiana]] • [[Islandana linguo|Islandana]] • [[Faerana linguo|Faerana]] | group3 = [[Slava lingui]] | list3 = '''[[Westala Slava]]:''' [[Poloniana linguo|Poloniana]] • [[Kashubana linguo|Kashuba]] • [[Sorbi-linguo|Sorbi]] • [[Sileziana linguo|Sileziana]] • [[Cheka linguo|Cheka]] • [[Slovaka linguo|Slovaka]] <br>'''[[Estal Slava]]:''' [[Rusa linguo|Rusa]] • [[Bielorusa linguo|Bielorusa]] • [[Ukrainana linguo|Ukrainana]]<br>'''[[Sudala Slava]]:''' [[Bulgara linguo|Bulgara]] • [[Kroatiana linguo|Kroatiana]] • [[Macedoniana linguo|Macedoniana]] • [[Montenegrana linguo|Montenegrana]] • [[Serbiana linguo|Serbiana]] • [[Sloveniana linguo|Sloveniana]] | group4 = [[Armeniana linguo|Armeniana]] | list4 = [[Oriental armeniana linguo|Orientala]] • [[Westala armeniana linguo|Westala]] | group5 = [[Albaniana linguo|Albaniana]] | list5 = [[Gheg]] • [[Tosk]] • [[Arvanitika]] • [[Arbëresh]] • [[Cham]] | group6 = [[Greka linguo|Greka]] | list6 = [[Prim Greka linguo|Prim Greka]] • [[Antiqua Greka]] • [[Koinea Greka]] • [[Mezepokala Greka]] • [[Moderna Greka]] | group7 = [[Kelta lingui|Kelta]] | list7 = '''Kelta lingui kontinentala:''' [[Galiana linguo|Galiana]] • [[Lepontikana linguo|Lepontikana]] • [[Galatana linguo|Galatana]] • [[Norikana linguo|Norikana]]<br>'''Kelta lingui insulala:'''<br>*''Grupo P:'' [[Walsana linguo|Walsana]] • [[Bretona linguo|Bretona]] • [[Kornwalana linguo|Kornwalana]] • [[Kumbriana linguo|Kumbriana]] • [[Pikta linguo|Pikta]]<br>*''Grupo Q:'' [[Irlandana linguo|Irlandana]] • [[Skota-Gaela linguo|Skota-Gaela]] • [[Bretona linguo|Bretona]] • [[Manxana linguo|Manxana]] | group8 = [[Baltika lingui|Baltika]] | list8 = '''[[Ocidentala Baltika lingui]]:''' [[Galindiana linguo|Galindiana]] • [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]] • [[Yotvingia linguo|Yotvingio]]<br>'''[[Orientala Baltika lingui]]:''' [[Kuroniana linguo|Kuroniana]] • [[Latviana linguo|Latviana]] • [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] • [[Seloniana linguo|Seloniana]] • [[Zemgalana linguo|Zemgalana]] | group9 = [[Indo-Irana lingui]] | list9 = '''[[Indo-Ariana lingui]]:''' [[Romana linguo]]<br>'''[[Irana lingui]]:''' [[Ocidentala Iranana lingui]] • [[Orientala Iranana lingui]]<br>'''[[Nuristana lingui]]:''' | group = | list = }}<noinclude> [[Kategorio:Shabloni pri lingui|{{PAGENAME}}]]</noinclude> gq9fl2z11oedkb7edrs4gn29r0xrpaz 0 36480 1130406 1024023 2026-08-22T09:07:01Z Interlingvisto 47513 /* Bibliografio */ 1130406 wikitext text/x-wiki {{Revizo}} {{Linguo| |Nomo_en_Ido = Arpitana linguo |Nomo_linguo = ''Français'' |Parolata_en= [[Francia]], [[Italia]] e [[Suisia]] |Regioni_di_mondo = [[Europa]] Ocidentala |Tota_parolanti = {{formatnum:140000}} |Rango = |Klasifiko_en_familio = [[Indo-Europana linguaro|Indo-Europana]]<br />&nbsp;[[Romana lingui]]<br />&nbsp;&nbsp;Westala grupo<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Galo-Latinida linguaro]]<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''' Arpitana''' |Ube_esas_oficala = |Akademio = |Iso1 = |Iso2 = |mapo = [[Arkivo:FRP-Map4.png|300px]] |mapo_paroli = Loki ube l'Arpitana parolesas. |Videz_anke = [[Indo-Europana linguaro]] }} L''''Arpitana''' esas [[Latinida linguo]] apartenanta a l'[[Indo-Europana linguaro]]. == Geografio == Ica linguo parolesas en tri landi di Europa: [[Francia]], [[Suisia]] ed [[Italia]]. === Francia === La majoritato dil parolanti lojas en [[Rodano Alpi]]. === Suisia === En omna Romandia parolesas l'Arpitana. === Italia === En Italia, l'Arpitana parolesas precipue en [[Valo di Aosta]] ed en kelka vali di [[Piemont]]. == Bibliografio == * Aebischer, Paul (1950), ''Chrestomathie franco-provençale'', Berne, Francke * Bjerrome, Gunnar (1959), ''Le patois de [[Bagnes]] (Valais)'', Stockholm, Almkvist and Wiksell. * [[Jules Brocherel|Brocherel, Jules]] (1952), ''Le Patois et la langue française en Vallée d’Aoste'', Neuchâtel, V. Attinger. * Cerlogne, Jean-Baptiste (1971), ''Dictionnaire du patois valdôtain, précédé de la petite grammaire'', Genève, Slatkine. (Publication originale, Aoste, Imprimerie catholique, 1907) * Chenal, Aimé (1986), ''Le Franco-provençal valdôtain. Morphologie et Syntaxe'', Aoste, Musumeci éditeur, ISBN 88-7032-232-7 * Chenal, Aimé & Vautherin, Raymond (1984), ''Nouveau Dictionnaire de patois valdôtain, français / patois'', Aoste, Musumeci éditeur, ISBN 88-7032-534-2 * Constantin, Aimé & Désormaux, Joseph (1982), ''Dictionnaire savoyard'', Marseille, Éditions Jeanne Laffitte (Publication originale, Annecy : Société florimontane, 1902), ISBN 2-7348-0137-X * Duch, Célestin & Bejean, Henri (1998), ''Le patois de Tignes'', Grenoble, Ellug,ISBN 2-84310-011-9 * Duraffour, Antonin (1969), ''Glossaire des patois francoprovençaux'', Paris, CNRS Éditions, ISBN 2-222-01226-0 * Elsass, Annie (Éd.) (1985), ''Jean Chapelon 1647-1694, Œuvres complètes'', Saint-Etienne, Université de Saint-Étienne. * Escoffier, Simone & Vurpas, Anne-Marie (1981), ''Textes littéraires en dialecte lyonnais'', Paris, CNRS Éditions, ISBN 2-222-02857-4 * EUROPA (Commission européenne) (2005), [http://europa.eu.int/comm/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/it6_en.html Le francoprovençal en Italie, ''Études Euromosaique''.] Dern. modif. : 4 février 2005. * Favre, Louis (Fwd.) (1894), ''Le patois neuchâtelois'', (Buchenel, P., Pref.), Neuchâtel, Suisse, Imp. H. Wolfrath & Cie, Comité du patois de la Société cantonale d’histoire et d’archéologie. (Uni. de Neuchâtel, extrait de : [https://web.archive.org/web/20090715094522/http://www2.unine.ch/Jahia/site/dialectologie/cache/bypass/pid/9451?print=1 ''Le renâ à Dâvid Ronnet'']). * Gardette, l’Abbé Pierre (1938), ''Lous poémes daoü païsan'', Imprimerie Protat frères, Mâcon. * Gex, Amélie (1986), ''Contes et chansons populaires de Savoie'', (Terreaux, Louis, Intro.), Aubenas, Curandera, ISBN 2-86677-036-6 * Gex, Amélie (1999), ''Vieilles gens et vieilles choses, histoires : ma rue et mon village'', Marseille, Editions Jeanne Laffitte (publication originale, Chambéry : 1924), ISBN 2-7348-0399-2 * Gras, Louis Pierre (1863), ''[http://www.archive.org/details/dictionnairedup00grasgoog Dictionnaire du patois forézien]'', Genève, Slatkine reprints. * Humbert, Jean (1983), ''Nouveau Glossaire genevois'', Genève, Slatkine (Publication originale, Genève : 1852), ISBN 2-8321-0172-0 * Martin, Jean-Baptiste (2005), ''Le Francoprovençal de poche'', Chennevières-sur-Marne, Assimil, ISBN 2-7005-0351-1 * Marzys, Zygmunt, éd.(1971), ''Colloque de dialectologie francoprovençale. Actes'', Neuchâtel/Genève, Faculté des Lettres/Droz * Nagy, Naomi (2000), ''Faetar'', Munich, Lincom Europa, ISBN 3-89586-548-6 * Pierrehumbert, William (1926), ''Dictionnaire historique du parler neuchâtelois et suisse romand'', Neuchâtel, Éditions Victor Attinger. * Stich, Dominique (2003), ''Dictionnaire francoprovençal / français, français / francoprovençal : Dictionnaire des mots de base du francoprovençal : Orthographe ORB supradialectale standardisée'', (Walter, Henriette, Preface), Thonon-les-Bains, Éditions Le Carré, ISBN 2-908150-15-8 * Stich, Dominique (2001), ''[http://www.arpitania.eu/aca/documents/These_Stich_2001.pdf Francoprovençal. Proposition d'une orthographe supra-dialectale standardisée], Paris, 2001'' * Stich, Dominique (1998), ''Parlons francoprovençal : Une langue méconnue'', Paris, Éditions l’Harmattan, ISBN 2-7384-7203-6, ''Orthographe de référence A, (ORA)''. * Vurpas, Anne-Marie (1993), ''Le Parler lyonnais'', (Martin, Jean-Baptiste, Intro.), Paris, Éditions Payot & Rivages, ISBN 2-86930-701-2 == Extera ligili == * [http://www.patoisvda.org Le premier portail du francoprovençal de la Vallée d'Aoste] * [http://www.arpitania.eu Le Portail de l'Arpitanie, portail international du francoprovençal] * [http://www.regione.vda.it/cultura/beni_culturali/brel/default_f.asp Site du BREL (Bureau régional pour l'ethnologie et la linguistique), [[Aoste]]] * [http://www.patwe.ch Lo ''patoué'' de Saviése, en Suisse (Valais)] * [https://web.archive.org/web/20120607062922/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/monde/franco-provencal.htm Le francoprovençal: histoire et état des lieux] * [http://www.arpitan.ch/ Arpitan.ch, autour du Mont-Blanc] * [https://web.archive.org/web/20081112021945/http://francoprovencal.fr/ Francoprovencal.fr] {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Galo-Latinida linguaro]] [[Kategorio:Lingui di Francia]] 8k69jeaklmvd304r2rbvpe19chtpi83 0 39700 1130390 1015011 2026-08-22T08:47:07Z Interlingvisto 47513 1130390 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Das Fotoalbum für Weierstraß 2 34 (Paul von Jankó).jpg|180px|right|thumb|Paul von Jankó esis un ek la pioniri di Ido.]] '''Hungari''' pleis importanta rolo depos la origino di la [[Ido|Ido-linguo]]. En la laborado preliminara di la "[[Delegitaro]]" inter 1901 e 1907 partroprenis anke Kövesligethy Radó, profesoro di astronomio en la Universitato di Budapest. Famoza fizikistino [[Eötvös Loránd]] esis membro di la komitato, qua en olua kunsidi en oktobro 1907 en [[Paris]] decidis pri la reforminda formo di [[Esperanto]], qua divenis Ido. Eötvös, profesoro di experimentala fiziko en la Universitato di [[Budapest]], esis inventero dil tordo-pendulo, qua faciligis la explorado di subtera strati e partikulare la trovo di petrolo. Valoroza kontributi facesis da [[Paul de Janko|Jankó Pál/Paul de Janko]] (1856-1919). Lua propozi, qui aparis en exempleri de 1908 til 1914 di [[Progreso (revuo)|Progreso]], helpis multe diskutar e formacar la linguala strukturo e vortaro di Ido, quale ni konocas nun. Jankó esis de la komenco membro dil Akademio di Ido. Ilu mortis en Istanbul, ube il habitis dum lua lasta yari. Ja ante 1913 publikigesis kurta gramatiko di Ido kun vortkolekturo da barono Orzcy László. En 1908 Orzcy esis demisionita prezidero dil "Adriatika Ligo Esperantista" en Fiume. Lu semblas partroprenir en la kreanta laborado por Ido. Dum somero 1913 la rektoral ofico dil Teknikal Universitato en Budapest grandis ad Idistaro la permiso docesor ibe, pos ke simila peticiono di Esperantisti refuzesis. L'oficala docisto di Ido divenis Szentkereszty Zsigmont, oficisto dil komercal ministerio Hungariana. Szentkereszty en la sama yaro publikigis kurta ma kompleta gramatiko, lexiketo e pamfleto pri Ido. Til l'[[unesma mondomilito]], partoprenis lua kursi eminenta personi, profesori dil Teknikala Universitato (T.U.), ciencisti, konocata skriptisti, sacerdoti e docisti. Ye la triesma marto 1914 fondesis Hungariana Uniono por la Linguo Internaciona Ido. Schulek Frigyes, famoza arkikekto, profesoro en la T.U., viceprezidero Szentkereszty, sekretario Baronyi István. Baronyi esis tre energioza laborero por Ido. Ye la [[19ma di marto]] [[1914]] il diskursis koram la sindikalismala laboristala grupo pri Ido, la teknikala studento Czibur Géza en a Galilei-kör ye la 23ma marto 1914 e la medicinala studento Lantos Albert samloke. Bakonyi, qua komencabis sua mondolingual agado kom Esperantisto, ekspulsesis ek la Esperantista Societo, pro ke il komencis propagar Ido ibe. Komprenende la propagando dum la Unesma Mondomilito forte impedesis dal cirkonstanci. Bakonyi mustis servar militistale e subisis grava vunduro. La rivivesko dil movado komencis en la Galilei-kör. Ica politikala klubo de radikala tendenci ja fondesis en 1908, ed olua membraro konsistis maximparte ek universitatala studenti. La klubo klozesis dum la lasta yaro di la milito pro kontremilitistala propagado, ma lor la revoluciono en oktobro di 1918 durigis lua agado. La energioza Bakonyi quik organizis kursi en la klubo ed altraloke. {{Ido}} [[Kategorio:Historio di Ido|Hungaria]] 2a486q2gga9t55mbaegb4e6c5dqwb4d 1130391 1130390 2026-08-22T08:47:23Z Interlingvisto 47513 1130391 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Das Fotoalbum für Weierstraß 2 34 (Paul von Jankó).jpg|180px|right|thumb|[[Paul von Jankó]] esis un ek la pioniri di Ido.]] '''Hungari''' pleis importanta rolo depos la origino di la [[Ido|Ido-linguo]]. En la laborado preliminara di la "[[Delegitaro]]" inter 1901 e 1907 partroprenis anke Kövesligethy Radó, profesoro di astronomio en la Universitato di Budapest. Famoza fizikistino [[Eötvös Loránd]] esis membro di la komitato, qua en olua kunsidi en oktobro 1907 en [[Paris]] decidis pri la reforminda formo di [[Esperanto]], qua divenis Ido. Eötvös, profesoro di experimentala fiziko en la Universitato di [[Budapest]], esis inventero dil tordo-pendulo, qua faciligis la explorado di subtera strati e partikulare la trovo di petrolo. Valoroza kontributi facesis da [[Paul de Janko|Jankó Pál/Paul de Janko]] (1856-1919). Lua propozi, qui aparis en exempleri de 1908 til 1914 di [[Progreso (revuo)|Progreso]], helpis multe diskutar e formacar la linguala strukturo e vortaro di Ido, quale ni konocas nun. Jankó esis de la komenco membro dil Akademio di Ido. Ilu mortis en Istanbul, ube il habitis dum lua lasta yari. Ja ante 1913 publikigesis kurta gramatiko di Ido kun vortkolekturo da barono Orzcy László. En 1908 Orzcy esis demisionita prezidero dil "Adriatika Ligo Esperantista" en Fiume. Lu semblas partroprenir en la kreanta laborado por Ido. Dum somero 1913 la rektoral ofico dil Teknikal Universitato en Budapest grandis ad Idistaro la permiso docesor ibe, pos ke simila peticiono di Esperantisti refuzesis. L'oficala docisto di Ido divenis Szentkereszty Zsigmont, oficisto dil komercal ministerio Hungariana. Szentkereszty en la sama yaro publikigis kurta ma kompleta gramatiko, lexiketo e pamfleto pri Ido. Til l'[[unesma mondomilito]], partoprenis lua kursi eminenta personi, profesori dil Teknikala Universitato (T.U.), ciencisti, konocata skriptisti, sacerdoti e docisti. Ye la triesma marto 1914 fondesis Hungariana Uniono por la Linguo Internaciona Ido. Schulek Frigyes, famoza arkikekto, profesoro en la T.U., viceprezidero Szentkereszty, sekretario Baronyi István. Baronyi esis tre energioza laborero por Ido. Ye la [[19ma di marto]] [[1914]] il diskursis koram la sindikalismala laboristala grupo pri Ido, la teknikala studento Czibur Géza en a Galilei-kör ye la 23ma marto 1914 e la medicinala studento Lantos Albert samloke. Bakonyi, qua komencabis sua mondolingual agado kom Esperantisto, ekspulsesis ek la Esperantista Societo, pro ke il komencis propagar Ido ibe. Komprenende la propagando dum la Unesma Mondomilito forte impedesis dal cirkonstanci. Bakonyi mustis servar militistale e subisis grava vunduro. La rivivesko dil movado komencis en la Galilei-kör. Ica politikala klubo de radikala tendenci ja fondesis en 1908, ed olua membraro konsistis maximparte ek universitatala studenti. La klubo klozesis dum la lasta yaro di la milito pro kontremilitistala propagado, ma lor la revoluciono en oktobro di 1918 durigis lua agado. La energioza Bakonyi quik organizis kursi en la klubo ed altraloke. {{Ido}} [[Kategorio:Historio di Ido|Hungaria]] i4ysjj1egubfx9yp965eb525gdxexv2 0 47036 1130389 1053337 2026-08-22T08:46:24Z Interlingvisto 47513 1130389 wikitext text/x-wiki == Historio == * Societo: [[Germana Ido-Societo]] == Internaciona Ido-konferi od Ido-renkontri qui eventis en Germana == * Internaciona Ido-renkontro - eventis de la 24ma til 31ma di agosto 2015 en Berlin. * Internaciona Idokonfero - eventis de la 23ma til la 29ma di julio 2012 en Dessau. * Europana Ido-renkontro - eventis de la 19ma e 24ma di agosto 2010 en Tübingen. * Internaciona Ido-renkontro - eventis de la 22ma til la 26ma di agosto 2008 en Wuppertal-Neviges. * Internaciona Ido-renkontro 2006 - eventis en Berlin. * Internaciona Ido-konfero 2003 - eventis en la Wilhelm-Ostwald - Memoreyo en Großbothen. * Internaciona Ido-konfero 2001 - eventis en Nürnberg. == Idisti == * [[Wilhelm Ostwald]] * dro. [[Detlef Groth]] - Prezidanto dil Germana Ido-Societo. * Rudolf Gensch - Vice-prezidanto dil Germana Ido-Societo. * [[Eberhard Scholz]] - Sekretario dil Germana Ido-Societo. * [[Dieter Schmidtchen]] - Kasero dil Germana Ido-Societo. * [[Wilhelm Heinrich Pëus]] * [[Günter Anton]] * [[Wolfgang Quies]] * [[Alfred Neussner]] * [[Friedrich Porzenheim]] * [[Thomas Schmidt]] {{Ido}} [[Kategorio:Historio di Ido|Germania]] 3cg6d7uddskx4jb3r2gjm9x6j9quoqi 0 48066 1130374 1016084 2026-08-21T21:04:41Z PaulLim11 46744 Image 1130374 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Christina Ricci | Imajo= [[Arkivo:Christina Ricci at Los Angeles Comic Con 2024-2.jpg|180px]] | Profesiono= [[Cinemo|cinem-aktorino]] | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio= [[12ma di februaro]] [[1980]] | Nask-urbo= [[Santa Monica]], [[Kalifornia]], [[Usa]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Christina Ricci''' (n. ye la [[12ma di februaro]] [[1980]]) esas [[Usa]]na [[Cinemo|cinem-aktorino]] e cinemo-produktisto. El facas diversa nedependanta verki, ma anke laboris por granda kompanii. Elua unesma aparo esis en la cinematografuro ''Mermaids'' (1990), lor evanta 9 yari. El nominesis unfoye por la premio "Ora Globo" e dufoye por la premio "Primetime Emmy". {{DEFAULTSORT:Ricci, Christina}} [[Kategorio:Usan aktori dil 20ma yarcento]] [[Kategorio:Usan aktori dil 21ma yarcento]] f3bchg92zgiurgp6ou4dagovcx5chts 0 51540 1130372 1127869 2026-08-21T18:06:46Z Forstbirdo 3024 1130372 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: 1931 La Muevi 1.jpg|eta|''La Muevi'', n° 1, 1931<ref>Fonto : Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Antwerpen</ref>]] '''''La Muevi''''' esis [[Idala revui|revuo]] skribita per [[Ido]]. La revuo havis la oficala sub-titulo ''Organo internaciona dil idistal yunaro ed lia amiki''. La revuo publikigesis inter [[1931]] e [[1933]]. La chefredakteri di ''La Muevi'' esis A. de Belie e Alb. Barrie. De Belie e la revuo aparis en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) ed imprimigesis en [[Knokke-Heist]] ([[Belgia]]). La foko di la ''La Muevi'' esis kulturala temi. En la unesma numero di ''La Muevi'' la revuo prizentesis su e sua skopo tale: "A nia Movado mankis revuo propagiva digna ye la valoro di Ido ed vere montrinda publike. Tala revuon ''LA MUEVI'' pretendas esar ed la editeri ed redakteri audacas esperar ke anke vu judikas ol kom tala. Ica revuo destinesas a la yunaro studenta ed intencas plu efikive penetrar medii qui til nun nur sporadike duris interesar su pri Ido [...]. La rezulto esos pos kelka yari, kande la prezenta studentaro adultesos, nia Movado disponos armeo de yuna viri qui vere amos nia komuna linguo e pluvivigos nia Movado. Ed ''LA MUEVI'' duros servar kom rekrutilo inter la yunaro, fonto ne-estanchebla [...]" <ref>''La Muevi'', 1/1931, p. 2</ref> En la arkivo dil [[Germana Ido-Societo]] en [[Berlin]] esas fotokopiuri di la revuo ''La Muevi''. ==Numeri== ''La Muevi'' aparis inter 1931 e 1933 e havis 30 numeri, ma kelka numeri esis duoplo-numeri. * 1931: Numeri 1-6 * 1932: Numeri 7/8-20 * 1933: Numeri 21/22-29/30. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [http://data.onb.ac.at/rec/AC04811335 ''La Muevi'', che Österreichische Nationalbibliotek], [[Wien]] * [https://uurl.kbr.be/bib/12303695 ''La Muevi'', nri 23-26, che la Nacionala Biblioteko di Belgia], [[Bruxel]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15419404/E ''La Muevi'', nro 1, che Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience], [[Antwerpen]] * [https://catalog.princeton.edu/catalog/SCSB-7846948 ''La Muevi'', che Princeton University Library], [[Princeton, Nova-Jersey]] {{Ido}} {{DEFAULTSORT: MUEVI LA}} [[Kategorio:Idala revui]] d4ynd4dj5xmocjmfyr7t5yugxolz5b0 1130373 1130372 2026-08-21T21:02:09Z Forstbirdo 3024 1130373 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: 1931 La Muevi 1.jpg|eta|''La Muevi'', n° 1, 1931<ref>Fonto : Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Antwerpen</ref>]] '''''La Muevi''''' esis [[Idala revui|revuo]] skribita per [[Ido]]. La revuo havis la oficala sub-titulo ''Organo internaciona dil idistal yunaro ed lia amiki''. La revuo publikigesis inter [[1931]] e [[1933]]. La chefredakteri di ''La Muevi'' esis A. de Belie e Alb. Barrie. De Belie e la revuo aparis en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) ed imprimigesis en [[Knokke-Heist]] ([[Belgia]]). La foko di la ''La Muevi'' esis kulturala temi. En la unesma numero di ''La Muevi'' la revuo prizentesis su e sua skopo tale: "A nia Movado mankis revuo propagiva digna ye la valoro di Ido ed vere montrinda publike. Tala revuon ''LA MUEVI'' pretendas esar ed la editeri ed redakteri audacas esperar ke anke vu judikas ol kom tala. Ica revuo destinesas a la yunaro studenta ed intencas plu efikive penetrar medii qui til nun nur sporadike duris interesar su pri Ido [...]. La rezulto esos pos kelka yari, kande la prezenta studentaro adultesos, nia Movado disponos armeo de yuna viri qui vere amos nia komuna linguo e pluvivigos nia Movado. Ed ''LA MUEVI'' duros servar kom rekrutilo inter la yunaro, fonto ne-estanchebla [...]" <ref>''La Muevi'', 1/1931, p. 2</ref> En la arkivo dil [[Germana Ido-Societo]] en [[Berlin]] esas fotokopiuri di la revuo ''La Muevi''. Internacia Esperanto-Arkivo (IespA vzw), Diest (Belgia), posedas granda parto di la revuo : nome numeri 1931(1-4, 6)-1932(7-10, 14-17, 19-20)-1933(21-22). ==Numeri== ''La Muevi'' aparis inter 1931 e 1933 e havis 30 numeri, ma kelka numeri esis duoplo-numeri. * 1931: Numeri 1-6 * 1932: Numeri 7/8-20 * 1933: Numeri 21/22-29/30. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [http://data.onb.ac.at/rec/AC04811335 ''La Muevi'', che Österreichische Nationalbibliotek], [[Wien]] * [https://uurl.kbr.be/bib/12303695 ''La Muevi'', nri 23-26, che la Nacionala Biblioteko di Belgia], [[Bruxel]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15419404/E ''La Muevi'', nro 1, che Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience], [[Antwerpen]] * [https://catalog.princeton.edu/catalog/SCSB-7846948 ''La Muevi'', che Princeton University Library], [[Princeton, Nova-Jersey]] {{Ido}} {{DEFAULTSORT: MUEVI LA}} [[Kategorio:Idala revui]] n026grnwyao84lqo8m8cx666r9pr3pt 1130375 1130373 2026-08-21T21:10:01Z Forstbirdo 3024 1130375 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: 1931 La Muevi 1.jpg|eta|''La Muevi'', n° 1, 1931<ref>Fonto : Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Antwerpen</ref>]] '''''La Muevi''''' esis [[Idala revui|revuo]] skribita per [[Ido]]. La revuo havis la oficala sub-titulo ''Organo internaciona dil idistal yunaro ed lia amiki''. La revuo publikigesis inter [[1931]] e [[1933]]. La chefredakteri di ''La Muevi'' esis A. de Belie e Alb. Barrie. De Belie e la revuo aparis en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) ed imprimigesis en [[Knokke-Heist]] ([[Belgia]]). La foko di la ''La Muevi'' esis kulturala temi. En la unesma numero di ''La Muevi'' la revuo prizentesis su e sua skopo tale: "A nia Movado mankis revuo propagiva digna ye la valoro di Ido ed vere montrinda publike. Tala revuon ''LA MUEVI'' pretendas esar ed la editeri ed redakteri audacas esperar ke anke vu judikas ol kom tala. Ica revuo destinesas a la yunaro studenta ed intencas plu efikive penetrar medii qui til nun nur sporadike duris interesar su pri Ido [...]. La rezulto esos pos kelka yari, kande la prezenta studentaro adultesos, nia Movado disponos armeo de yuna viri qui vere amos nia komuna linguo e pluvivigos nia Movado. Ed ''LA MUEVI'' duros servar kom rekrutilo inter la yunaro, fonto ne-estanchebla [...]" <ref>''La Muevi'', 1/1931, p. 2</ref> En la arkivo dil [[Germana Ido-Societo]] en [[Berlin]] esas fotokopiuri di la revuo ''La Muevi''. Internacia Esperanto-Arkivo (IEspA vzw), Diest (Belgia), posedas granda parto di la revuo : nome numeri 1931(1-4, 6)-1932(7-10, 14-17, 19-20)-1933(21-22) <ref>{{extera ligilo|url=https://www.iespa.eu/index.php?ln=eo&pg=hejme|titulo=IEspA vzw, Diest, Belgia|idiomo={{eo}}|vidita ye=21ma di agosto 2026}}</ref>. ==Numeri== ''La Muevi'' aparis inter 1931 e 1933 e havis 30 numeri, ma kelka numeri esis duoplo-numeri. * 1931: Numeri 1-6 * 1932: Numeri 7/8-20 * 1933: Numeri 21/22-29/30. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [http://data.onb.ac.at/rec/AC04811335 ''La Muevi'', che Österreichische Nationalbibliotek], [[Wien]] * [https://uurl.kbr.be/bib/12303695 ''La Muevi'', nri 23-26, che la Nacionala Biblioteko di Belgia], [[Bruxel]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15419404/E ''La Muevi'', nro 1, che Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience], [[Antwerpen]] * [https://catalog.princeton.edu/catalog/SCSB-7846948 ''La Muevi'', che Princeton University Library], [[Princeton, Nova-Jersey]] {{Ido}} {{DEFAULTSORT: MUEVI LA}} [[Kategorio:Idala revui]] alde0zs3vc45um0r06rauxmln6mqpk3 1130376 1130375 2026-08-21T21:10:54Z Forstbirdo 3024 1130376 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: 1931 La Muevi 1.jpg|eta|''La Muevi'', n° 1, 1931<ref>Fonto : Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Antwerpen</ref>]] '''''La Muevi''''' esis [[Idala revui|revuo]] skribita per [[Ido]]. La revuo havis la oficala sub-titulo ''Organo internaciona dil idistal yunaro ed lia amiki''. La revuo publikigesis inter [[1931]] e [[1933]]. La chefredakteri di ''La Muevi'' esis A. de Belie e Alb. Barrie. De Belie e la revuo aparis en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) ed imprimigesis en [[Knokke-Heist]] ([[Belgia]]). La foko di la ''La Muevi'' esis kulturala temi. En la unesma numero di ''La Muevi'' la revuo prizentesis su e sua skopo tale: "A nia Movado mankis revuo propagiva digna ye la valoro di Ido ed vere montrinda publike. Tala revuon ''LA MUEVI'' pretendas esar ed la editeri ed redakteri audacas esperar ke anke vu judikas ol kom tala. Ica revuo destinesas a la yunaro studenta ed intencas plu efikive penetrar medii qui til nun nur sporadike duris interesar su pri Ido [...]. La rezulto esos pos kelka yari, kande la prezenta studentaro adultesos, nia Movado disponos armeo de yuna viri qui vere amos nia komuna linguo e pluvivigos nia Movado. Ed ''LA MUEVI'' duros servar kom rekrutilo inter la yunaro, fonto ne-estanchebla [...]" <ref>''La Muevi'', 1/1931, p. 2</ref> En la arkivo dil [[Germana Ido-Societo]] en [[Berlin]] esas fotokopiuri di la revuo ''La Muevi''. Internacia Esperanto-Arkivo (IEspA vzw, Diest (Belgia), posedas granda parto di la revuo : nome numeri 1931(1-4, 6)-1932(7-10, 14-17, 19-20)-1933(21-22) <ref>{{extera ligilo|url=https://www.iespa.eu/index.php?ln=eo&pg=hejme|titulo=IEspA vzw, Diest, Belgia|idiomo={{eo}}|vidita ye=21ma di agosto 2026}}</ref>. ==Numeri== ''La Muevi'' aparis inter 1931 e 1933 e havis 30 numeri, ma kelka numeri esis duoplo-numeri. * 1931: Numeri 1-6 * 1932: Numeri 7/8-20 * 1933: Numeri 21/22-29/30. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [http://data.onb.ac.at/rec/AC04811335 ''La Muevi'', che Österreichische Nationalbibliotek], [[Wien]] * [https://uurl.kbr.be/bib/12303695 ''La Muevi'', nri 23-26, che la Nacionala Biblioteko di Belgia], [[Bruxel]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15419404/E ''La Muevi'', nro 1, che Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience], [[Antwerpen]] * [https://catalog.princeton.edu/catalog/SCSB-7846948 ''La Muevi'', che Princeton University Library], [[Princeton, Nova-Jersey]] {{Ido}} {{DEFAULTSORT: MUEVI LA}} [[Kategorio:Idala revui]] h3fxb3iu1nno4dgsa7zd5upan759rjr 1130377 1130376 2026-08-22T05:31:21Z Forstbirdo 3024 1130377 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: 1931 La Muevi 1.jpg|eta|''La Muevi'', n° 1, 1931<ref>Fonto : Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Antwerpen</ref>]] '''''La Muevi''''' esis [[Idala revui|revuo]] skribita per [[Ido]]. La revuo havis la oficala sub-titulo ''Organo internaciona dil idistal yunaro ed lia amiki''. La revuo publikigesis inter [[1931]] e [[1933]]. La chefredakteri di ''La Muevi'' esis A. de Belie e Alb. Barrie. De Belie e la revuo aparis en [[Antwerpen]] ([[Belgia]]) ed imprimigesis en [[Knokke-Heist]] ([[Belgia]]). La foko di la ''La Muevi'' esis kulturala temi. En la unesma numero di ''La Muevi'' la revuo prizentesis su e sua skopo tale: "A nia Movado mankis revuo propagiva digna ye la valoro di Ido ed vere montrinda publike. Tala revuon ''LA MUEVI'' pretendas esar ed la editeri ed redakteri audacas esperar ke anke vu judikas ol kom tala. Ica revuo destinesas a la yunaro studenta ed intencas plu efikive penetrar medii qui til nun nur sporadike duris interesar su pri Ido [...]. La rezulto esos pos kelka yari, kande la prezenta studentaro adultesos, nia Movado disponos armeo de yuna viri qui vere amos nia komuna linguo e pluvivigos nia Movado. Ed ''LA MUEVI'' duros servar kom rekrutilo inter la yunaro, fonto ne-estanchebla [...]" <ref>''La Muevi'', 1/1931, p. 2</ref> En la arkivo dil [[Germana Ido-Societo]] en [[Berlin]] esas fotokopiuri di la revuo ''La Muevi''. Internacia Esperanto-Arkivo (IEspA vzw, Diest (Belgia), posedas granda parto di la publikigajo : nome numeri 1931(1-4, 6)-1932(7-10, 14-17, 19-20)-1933(21-22) <ref>{{extera ligilo|url=https://www.iespa.eu/index.php?ln=eo&pg=hejme|titulo=IEspA vzw, Diest, Belgia|idiomo={{eo}}|vidita ye=21ma di agosto 2026}}</ref>. ==Numeri== ''La Muevi'' aparis inter 1931 e 1933 e havis 30 numeri, ma kelka numeri esis duoplo-numeri. * 1931: Numeri 1-6 * 1932: Numeri 7/8-20 * 1933: Numeri 21/22-29/30. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [http://data.onb.ac.at/rec/AC04811335 ''La Muevi'', che Österreichische Nationalbibliotek], [[Wien]] * [https://uurl.kbr.be/bib/12303695 ''La Muevi'', nri 23-26, che la Nacionala Biblioteko di Belgia], [[Bruxel]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15419404/E ''La Muevi'', nro 1, che Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience], [[Antwerpen]] * [https://catalog.princeton.edu/catalog/SCSB-7846948 ''La Muevi'', che Princeton University Library], [[Princeton, Nova-Jersey]] {{Ido}} {{DEFAULTSORT: MUEVI LA}} [[Kategorio:Idala revui]] 4xtkdp0y1iamapgqdxbfgb5ndhnw3uk 0 51927 1130404 1055497 2026-08-22T09:04:57Z Interlingvisto 47513 1130404 wikitext text/x-wiki '''Fernando Tejón''' esis [[Hispania|hispana]] [[idisto]] qua deskovris [[Ido]] dum la 2000a yari. Il editis Ido-revui exemple ''Kuriero Internaciona'' quan il kunredaktis kun [[Jean Martignon]]. Il anke en 2005 editis sua tradukuro di ''La Princeto'' da [[Antoine de Saint-Exupéry]] (2005, Editerio Krayono). == Videz anke == * [[Ido en Hispania]] {{DEFAULTSORT:Tejón, Fernando}} [[Kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] i2lf6df5vzk15058qck669pcc8drxma 0 51930 1130403 1055499 2026-08-22T09:04:51Z Interlingvisto 47513 1130403 wikitext text/x-wiki '''Adrian Pastrana''' esas [[Hispania|hispana]] [[idisto]] qua deskovris [[Ido]] dum la 2000a yari. Il habitas [[Tenerife]] en la hispana insuli [[Kanarii]]. == Videz anke == * [[Ido en Hispania]] {{DEFAULTSORT:Pastrana, Adrian}} [[Kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] 9j0or38qahsvxwa77qomqhxrzunaarm 0 54440 1130411 980051 2026-08-22T10:32:59Z HombreDHojalata 2447 1130411 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Francisco Silvela y de Le Vielleuze |Imajo = [[Arkivo:Francisco Silvela por Kaulak.jpg|180px]] |Politikala_titulo = Chefministro |Shablono_lando= {{ESP}} |Guvernisteso= de la [[6ma di decembro]] [[1902]] til la [[20ma di julio]] [[1903]] |Precedanto1= [[Práxedes Mateo Sagasta]] |Sucedanto1= [[Raimundo Fernández Villaverde]] |Naskodio = [[15ma di decembro]] [[1845]] |Nask-urbo= [[Madrid]], [[Hispania]] |Mort-dio = [[29ma di mayo]] [[1905]] |Mort-urbo = [[Madrid]], [[Hispania]] |Spozo= Amalia Loring y Heredia |Profesiono= [[advokato]] e skriptisto |Partiso= ''Partido Conservador'' }} '''Francisco Silvela y de Le Vielleuze''', [[advokato]] e skriptisto n. ye la [[15ma di decembro]] [[1845]] til la [[29ma di mayo]] [[1905]], esis [[chefministro]] di [[Hispania]] de 1902 til 1903. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Práxedes Mateo Sagasta]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Hispania | Titulo di listo = Chefministro di Hispania | Komenco = [[1902]] | Fino = [[1903]] | Sucedanto = [[Raimundo Fernández Villaverde]]}} {{DEFAULTSORT:Silvela y de Le Vielleuze, Francisco}} [[Kategorio:Chefministri di Hispania]] 6yamw7uz52fojtmyihsagsx6tzcil1t 0 55066 1130402 1055498 2026-08-22T09:04:40Z Interlingvisto 47513 1130402 wikitext text/x-wiki '''Antonio Padilla''' esas [[Hispania|hispana]] [[idisto]] qua esis aktiva dum la 2000a yari en la forumo ''Idolisto'' e che la retosituo ''novajeti.tk''. Tatempe il habitis la chefurbo [[Madrid]]. == Videz anke == * [[Ido en Hispania]] {{DEFAULTSORT:Padilla, Antonio}} [[Kategorio:Hispaniani]] [[Kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] qjxmcjj82r3s1x6yluuui3dyj3q1rbj 0 55070 1130395 1055494 2026-08-22T09:02:55Z Interlingvisto 47513 1130395 wikitext text/x-wiki '''Andrés Bravo del Barrio''' esis [[Hispania|hispana]] [[idisto]] e plu frue [[Esperanto|esperantisto]]. Pos sua transiro ad [[Ido]], en 1914 il kreis la linguo ''Europeo''. Kande kreesis la [[Ligo di la Nacioni|Ligo di Nacioni]], en 1920, Bravo del Barrio forte propozis la [[hispana]] kom internaciona linguo di ta organo. Il anke havis amatorala intereso pri l'[[arkeologio]] di sua regiono. == Videz anke == * [[Ido en Hispania]] {{DEFAULTSORT:Bravo_del_Barrio, Andrés}} [[Kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Hispaniani]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] houdldiua4u8tjzgpbycfo93ohrxxqb 0 55326 1130356 1125301 2026-08-21T16:30:28Z Forstbirdo 3024 1130356 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Gymnospermae.jpg|eta|Exempli di gimnospermi]] '''Gimnospermi''' (de la Greka:, nuda semini) esas [[semino]]-planti ([[Fanerogamo|fanerogami]]) kun nekovrit [[ovulo|ovuli]], tale ke [[poleno]]-greni povas enirar che la [[mikropilo]]. Quale omna semino-planti la  gimnospermi seminifas, ma kontraste al [[angiospermi]] la gimnospermi ne havas [[pistilo]] od [[ovario]] e konseque anke ne ‘vera’ frukti. La gimnospermi subdividesas en 6 [[ordo (biologio)|ordi]]: ''Cycadales'' (o cikadali), ''Ginkgoales'' (o ginkgoali), ''Gnetales'' (o gnetali), ''Pinales'' (o [[pinali]]), ''Araucariales'' (o [[araukariali]] e ''Cupressales'' (o [[kupresali]]). == Extera ligili == * [https://www.conifers.org/zz/gymnosperms.php Gimnospermi en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Gimnospermi]] cydzqq8h8h2ytdvleoiiqghy7h0tbt4 1130365 1130356 2026-08-21T16:55:35Z Forstbirdo 3024 1130365 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Gymnospermae.jpg|eta|Exempli di gimnospermi]] '''Gimnospermi''' (de la Greka:, nuda semini) esas [[semino]]-planti ([[Fanerogamo|fanerogami]]) kun nekovrit [[ovulo|ovuli]], tale ke [[poleno]]-greni povas enirar che la [[mikropilo]]. Quale omna semino-planti la  gimnospermi seminifas, ma kontraste al [[angiospermi]] la gimnospermi ne havas [[pistilo]] od [[ovario]] e konseque anke ne ‘vera’ frukti. La gimnospermi subdividesas en 6 [[ordo (biologio)|ordi]]: ''Cycadales'' (o cikadali), ''Ginkgoales'' (o ginkgoali), ''Gnetales'' (o gnetali), ''Pinales'' (o [[pinali]]), ''Araucariales'' (o [[araukariali]] e ''Cupressales'' (o [[kupresali]]). Quale "[[koniferi]]" konsideresas pinali, araukariali e kupresali. == Extera ligili == * [https://www.conifers.org/zz/gymnosperms.php Gimnospermi en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Gimnospermi]] b2ur4nth6zaj4wqnmjnxmb7lvekeiio 0 70082 1130392 1062870 2026-08-22T08:48:16Z Interlingvisto 47513 1130392 wikitext text/x-wiki {{Biografio| | Nomo = Pedro Marcilla Ferrús | Imajo = [[Arkivo:Pedro Marcilla Ferrús.jpg|197px]]<br>Pedro Marcilla Ferrús 1875-1952 | Profesiono = [[Ekritisto]] | Shablono_lando = {{ESP}} | Naskodio = 1875 | Nask-urbo = [[Albacete]], [[Hispania]] | Mort-dio = 1952 | Mort-urbo = [[Barcelona]], [[Katalunia]], Hispania }} '''Pedro Marcilla Ferrús''', en Ido plu bone konocata kom '''Pedro Marcilla''', esis ekritisto en fabrikerio en [[Barcelona]], adube il translojis en 1923. Marcilla lernis [[Esperanto]] e komencis docar Esperanto en laborala societi. Pose il konoceskis a [[Alberto Galant]], qua interesesis pri Ido, e lernis Ido. Galant persuadis Marcilla anke lernar Ido e divenar Idisto. Ensemble li fondis l'unesma Ido-Societo Hispana (1921). Kun Galant il anke editis la revuo [[Laboro (revuo)|Laboro]]. En 1931 il editis kun Manuel Escudero l'Ido-Hispana vortaro. Generalo Franco interdiktis omna propagando por Ido, pos ilua vinko en 1939. [[Robert Castelló]] dicis: "tam longe kam restos Marcilla, ne mortos Ido".<ref>Ad Avane 30 aprilo 2020 https://www.yumpu.com/es/document/read/63178946/ad-avane-30-aprilo-2020</ref>. Pedro Marcilla esis membro dil [[Akademio di Ido]] (e pose prezidanto dil Akademio di Ido), la [[Direktanta Komitato di ULI]]. Il esis anke autoro di vortari Hispana-Ido ed Ido-Hispana. == Referi == <references/> {{DEFAULTSORT: Marcilla, Pedro}} [[kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Ido en Hispania]] rzyq84ovmqh1qkdu9d5esqkqotoi44h 1130399 1130392 2026-08-22T09:04:15Z Interlingvisto 47513 1130399 wikitext text/x-wiki {{Biografio| | Nomo = Pedro Marcilla Ferrús | Imajo = [[Arkivo:Pedro Marcilla Ferrús.jpg|197px]]<br>Pedro Marcilla Ferrús 1875-1952 | Profesiono = [[Ekritisto]] | Shablono_lando = {{ESP}} | Naskodio = 1875 | Nask-urbo = [[Albacete]], [[Hispania]] | Mort-dio = 1952 | Mort-urbo = [[Barcelona]], [[Katalunia]], Hispania }} '''Pedro Marcilla Ferrús''', en Ido plu bone konocata kom '''Pedro Marcilla''', esis ekritisto en fabrikerio en [[Barcelona]], adube il translojis en 1923. Marcilla lernis [[Esperanto]] e komencis docar Esperanto en laborala societi. Pose il konoceskis a [[Alberto Galant]], qua interesesis pri Ido, e lernis Ido. Galant persuadis Marcilla anke lernar Ido e divenar Idisto. Ensemble li fondis l'unesma Ido-Societo Hispana (1921). Kun Galant il anke editis la revuo [[Laboro (revuo)|Laboro]]. En 1931 il editis kun Manuel Escudero l'Ido-Hispana vortaro. Generalo Franco interdiktis omna propagando por Ido, pos ilua vinko en 1939. [[Robert Castelló]] dicis: "tam longe kam restos Marcilla, ne mortos Ido".<ref>Ad Avane 30 aprilo 2020 https://www.yumpu.com/es/document/read/63178946/ad-avane-30-aprilo-2020</ref>. Pedro Marcilla esis membro dil [[Akademio di Ido]] (e pose prezidanto dil Akademio di Ido), la [[Direktanta Komitato di ULI]]. Il esis anke autoro di vortari Hispana-Ido ed Ido-Hispana. == Referi == <references/> {{DEFAULTSORT: Marcilla, Pedro}} [[kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Hispanian idisti]] 4lea47g5ouefv7ly8hlgguzztwkaiem 0 70083 1130398 1062873 2026-08-22T09:04:11Z Interlingvisto 47513 1130398 wikitext text/x-wiki {{Por altra senco|altra termini nomizita 'Laboro'|[[Laboro (homonimo)]]}} '''Laboro''' esis l'unesma Ido-revuo en [[Hispania]]. Direktero esis [[Pedro Marcilla]] e redaktero [[Albert Galant]], amba fondinti di [[Hispana Mondolinguani]] (1913), l'unesma Ido-societo en Hispania. [[kategorio:historio di Ido]] [[Kategorio:Ido en Hispania]] fnex6b26yqx43p5lz80pleeusy0ocjl 0 116605 1130351 1130324 2026-08-21T16:10:55Z Forstbirdo 3024 1130351 wikitext text/x-wiki '''Kupresali''' ([[Latina|Latine]] : ''Cupressales'') esas [[ordo (biologio)|ordo]] di [[koniferi]]. La ordo komportas quar [[familio (biologio)|familii]] : ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]]) e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]) <ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-9000000144|titulo=Ordo kupresali en "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di julio 2026}}</ref>. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Cupressales ''Cupressales'' en "Wikispecies"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-9000000144 ''Cupressales'' en "The World Flora Online"] * [https://www.conifers.org/zz/gymnosperms.php ''Cupressales'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.mindat.org/taxon-P263763.html ''Cupressales'' en "Mindat.org"] [[Kategorio:Gimnospermi]] [[Kategorio:Kupresali]] [[Kategorio:Koniferi]] 826z9ixfh60eq14pyjmdutkxiu2t0hb 0 116794 1130371 1130328 2026-08-21T18:01:43Z Forstbirdo 3024 1130371 wikitext text/x-wiki '''Taxacei''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxaceae'') esas [[Koniferi|koniferala]] [[familio (biologio)|familio]] qua konsistas ek 5 agnoskita [[genero|generi]] <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30026279-2|titulo=Familio taxacei en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di junio 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-7000000599 |titulo=Familio taxacei en "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=13ma di julio 2026}}</ref>: ''Amentotaxus'' (o amenotaxuso), ''Austrotaxus'' (o austrotaxuso), ''Pseudotaxus'' (o pseudotaxuso), ''Taxus'' (o [[taxuso]]) e ''Torreya'' (o toreyo). Ica familio apartenas a la [[ordo (biologio)|ordo]] di la [[kupresali]]. ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxaceae ''Taxaceae'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/ta/Taxaceae.php ''Taxaceae'' en "The Gymnosperm Data Base"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=taxaceae ''Taxaceae'' en "Plants of the World Online"] [[Kategorio:Kupresali]] 413renl6j9rxgoawadhmrqw6z4nkiar 0 116880 1130367 1128814 2026-08-21T16:59:31Z Forstbirdo 3024 1130367 wikitext text/x-wiki '''Koniferi''' o '''''Pinophyta''''' esas grupo di taxoni ek la [[vaskuloza planti]], [[subensemblo]] di la [[gimnospermi]]. Oli esas precipue perena, lignala [[arboro|arbori]] e [[arbusto|arbusti]], maxim ofte sempre verda, kun reguloza branchala modelo, genitadante per [[maskulo|maskula]] e femina [[strobilo|strobili]], ordinare sur la sama arboro. Esas tri koniferala [[ordo (biologio)|ordi]] : [[araukariali]], [[kupresali]] e [[pinali]]. La koniferala [[familio (biologio)|familii]] esas : ''Araucariaceae'' (o [[araukariacei]]), ''Cephalotaxaceae'' (o [[cefalotaxacei]]), ''Cupressaceae'' (o [[kupresacei]]), ''Pinaceae'' (o [[pinacei]]), ''Podocarpaceae'' (o [[podokarpacei]]), ''Sciadopityaceae'' (o [[sciadopitiacei]]) e ''Taxaceae'' (o [[taxacei]]). == Imaji pri strobili di koniferi == <gallery class="center" widths="250px" heights="250px" caption="Strobili"> Pinhas.jpg|''Arucaria angustifolia'', [[strobilo|strobili]] e [[semino|semini]] (araukariacei) Chinese plum yew in fruit.jpg|Folii e frukti di ''Cephalotaxus fortunei'', (cefalotaxacei) Juniperus communis Stara Planina.jpg|''Juniperus communis'', junipero-beri (kupresacei) Pinus coulteri MHNT Cone.jpg|Strobilo di ''Pinus coulteri'' (pinacei) Kankoreziai, 2006-06-10.JPG|''Picea abies'' Podocarpus lawrencei Mt. Field.jpg|''Podocarpus lawrencei'', frukto, (podokarpacei) Sciadopitys verticillata cones Rogów.jpg|''[[Sciadopitys verticillata]]'', strobili e foliaro sekigita (sciadopitiacei) Taxus baccata MHNT.jpg|''Taxus baccata'', nematura e matura "[[bero|beri]]" (taxacei) </gallery> == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinophyta ''Pinophyta'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/topics/fields.php ''Pinophyta'' en "The Gymnosperm Database"] * [http://www.botanydictionary.org/Pinophyta.html ''Pinophyta'' en "Dictionary of Botany"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4100003331 ''Pinophyta'' en "World Flora Online"] [[Kategorio:Gimnospermi]] 683mmp2qtn6pyi3t73u7bw9wje3pn1r 0 119708 1130350 1130210 2026-08-21T16:00:45Z Forstbirdo 3024 1130350 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Nothotsuga.png|eta|320px|Loki ube naturale existas notocugi (videz [[verda koloro]]).]] '''Notocugo''' ([[Latina|Latine]]: '''''Nothotsuga'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). La koncernata [[arboro|arbori]] kreskas naturale en sudala [[Chinia]], nome en nordala-estala [[Provinco Guizhou|Guizhou]], sudala-westala [[Provinco Hunan|Hunan]], nordala [[Provinco Guangdong|Guangdong]], nordala-estala [[Regiono autonoma Guangxi|Guangxi]] e sudala [[Provinco Fujian|Fujian]]. La nura nun existanta [[speco]] esas ''[[Nothotsuga longibracteata]]'' <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:925173-1|titulo=Notocugo en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=16ma di agosto 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Nothotsuga.php|titulo=Notocugo en "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=16ma di agosto 2026}}</ref>. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Nothotsuga ''Nothotsuga'' en "Wikispecies"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000026306 ''Nothotsuga'' en "The World Flora Online"] * [https://www.treesandshrubsonline.org/articles/nothotsuga/ ''Nothotsuga'' en "Trees and Shrubs Online"] * [https://www.iucnredlist.org/species/34162/2848919] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] iwgjqj3g40d9nhx9b94t8nb28fy6qt5 0 120017 1130345 1130344 2026-08-21T14:58:33Z Forstbirdo 3024 1130345 wikitext text/x-wiki '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Existas quar [[speco|speci]] di agnoskita pseudocugi <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] ewnq8i6o8kfb78dqttah0l7czowqtkm 1130346 1130345 2026-08-21T15:29:33Z Forstbirdo 3024 1130346 wikitext text/x-wiki '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Existas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] 1yj8dbstj642rpv49tja3evb8jwpexw 1130347 1130346 2026-08-21T15:34:28Z Forstbirdo 3024 1130347 wikitext text/x-wiki '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Existas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019964 ''Keteleeria'' en "The World Flora Online"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] 7p63pjo4lgm1zg3jzvnvezii2zsvhhb 1130348 1130347 2026-08-21T15:46:29Z Forstbirdo 3024 1130348 wikitext text/x-wiki '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Existas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019964 ''Keteleeria'' en "The World Flora Online"] * [https://www.gbif.org/taxon/VM3M5 ''Keteleeria'' en "GBIF"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] 3ss4twt5t7531h41d7sp8q67efnhalu 1130349 1130348 2026-08-21T15:54:02Z Forstbirdo 3024 1130349 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Range of Keteleeria.png|eta|Loki ube naturale povas existar keteleerii (videz [[verda koloro]])]] '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Existas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019964 ''Keteleeria'' en "The World Flora Online"] * [https://www.gbif.org/taxon/VM3M5 ''Keteleeria'' en "GBIF"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] 8qyc0vazx1jkuq0f4pnz6umd6n2esft 1130378 1130349 2026-08-22T05:55:35Z Forstbirdo 3024 1130378 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Range of Keteleeria.png|eta|Loki ube naturale povas existar keteleerii (videz [[verda koloro]])]] '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Existas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. La koncernata [[arboro|arbori]] naturale existas en nordala-centrala, sudala-centrala e sudala-estala [[Chinia]], [[Provinco Hainan|Hainan]], [[Laos]], [[Taiwan]] e [[Vietnam]]. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019964 ''Keteleeria'' en "The World Flora Online"] * [https://www.gbif.org/taxon/VM3M5 ''Keteleeria'' en "GBIF"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] ixeccberbahzqpvmttzvblkgkjzslq9 1130379 1130378 2026-08-22T05:57:55Z Forstbirdo 3024 1130379 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Range of Keteleeria.png|eta|Loki ube naturale povas existar keteleerii (videz [[verda koloro]])]] '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Estas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. La koncernata [[arboro|arbori]] naturale existas en nordala-centrala, sudala-centrala e sudala-estala [[Chinia]], [[Provinco Hainan|Hainan]], [[Laos]], [[Taiwan]] e [[Vietnam]]. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019964 ''Keteleeria'' en "The World Flora Online"] * [https://www.gbif.org/taxon/VM3M5 ''Keteleeria'' en "GBIF"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] sbhganxk8bitvnneif50urlui6a6uvx 1130380 1130379 2026-08-22T05:58:15Z Forstbirdo 3024 1130380 wikitext text/x-wiki [[Arkivo: Range of Keteleeria.png|eta|Loki ube naturale povas existar keteleerii (videz [[verda koloro]])]] '''Ketelerio''' ([[Latina|Latine]]: '''''Keteleeria'''''), esas [[genero]] di [[koniferi]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[pinacei]] (Latine: ''Pinaceae''). Esas quar [[speco|speci]] di agnoskita ketelerii <ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11663-1|titulo=Genero ketelerio en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di agosto 2026}}</ref>: ''Keteleeria davidiana'', ''K. evelyniana'', ''K. fortunei'' e ''K. weixinensis''. La koncernata [[arboro|arbori]] naturale existas en nordala-centrala, sudala-centrala e sudala-estala [[Chinia]], [[Provinco Hainan|Hainan]], [[Laos]], [[Taiwan]] e [[Vietnam]]. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Keteleeria ''Keteleeria'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Keteleeria.php ''Keteleeria'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019964 ''Keteleeria'' en "The World Flora Online"] * [https://www.gbif.org/taxon/VM3M5 ''Keteleeria'' en "GBIF"] [[Kategorio:Pinacei]] [[Kategorio:Koniferala generi]] 02tubwmaim6c378ga3kqtspk10l5xg8 4 120019 1130352 2026-08-21T16:11:49Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun ' '''Pupo-kontismo''' esas uzar plu kam un konto por violacar la [[Wikipedia:Reguli|reguli di Wikipedio]] o kauzar perturbo, o eskapar de blokusaji o interdikti. La uzanto qua uzas [[pupo-konto (interreto)|pupo-konto]] povas nomesar '''pupo-kontisto''' o '''pupo-mastro'''. Uzar plu kam un konto ne sempre esas mala. Kande personi uzas plu kam un konto, on rekomendas ke li ligez a sua originala konto. Ol esos plu facila savar la stando di konto. Kelka personi kredas ke Wi...' 1130352 wikitext text/x-wiki '''Pupo-kontismo''' esas uzar plu kam un konto por violacar la [[Wikipedia:Reguli|reguli di Wikipedio]] o kauzar perturbo, o eskapar de blokusaji o interdikti. La uzanto qua uzas [[pupo-konto (interreto)|pupo-konto]] povas nomesar '''pupo-kontisto''' o '''pupo-mastro'''. Uzar plu kam un konto ne sempre esas mala. Kande personi uzas plu kam un konto, on rekomendas ke li ligez a sua originala konto. Ol esos plu facila savar la stando di konto. Kelka personi kredas ke Wikipediani ne devas havar plu kam un konto. Altri kredas ke se konti uzesas por bona skopi, to esas aceptebla. Exemple, un redakisto povas decidir krear duesma konto por modifikar artikli sur publika komputili. Videz [[MeatBall:SockPuppet|ica pagino]] por informo pri quale pupo-kontismo afektas altra enreta komunitati. Uzar plu kam un konto por facar ulo mala, tamen, ne esas permisata. Pupo-kontisti ordinare uzas pupo-konti por [[Wikipedia:Vandalismo|vandalisar]], [[Wikipedia:Esez_bonkora|harasar altra redakisti]], o [[Wikipedia:Spam|spamadar]]; li anke tendencas uzar ca pupo-konti por impedar altra redakisti facile divenar lia konekteso inter l'una e l'altra. Redakisti qui abuzas plu kam un konto en ica maniero esos [[Wikipedia:Blokusaji_e_interdikti|blokusata]]. ==Alternativa konti== ===Neapropriata uzi di alternativa konti=== Alternativa konti ne devas uzesar por modifikar pagini en manieri qui konsideresus neapropriata se facita da un sola konto. Uzar alternativa pupo-konti por dividar vua kontributo-historio signifikas ke altra redakisti ne povas detektar shabloni en vua kontributi. ===="Bona mano, mala mano" konti==== Mala mano-konto esas un quan vu uzus por facar mala modifiki, quale [[WP:VAN|vandalismo]], dum ke vu tenas vua bona mano-konto neta de irga modifiki qui povus rifletar negative sur vu. Bona mano-konto esas konto quan vu uzas por facar bona modifiki al projeto. Nulatempe esas aceptebla tenar un konto "neta" dum ke vu uzas altra konto por engajar perturbiva konduto. ====Eskapo de blokusaji o interdikti==== Eskapo esas kande ulu uzas konto por eskapar de blokuso o interdikto. Voluntez ne facar to, nam to povas adjuntar tempo al existanta blokuso, o krear un. ==={{Anchor|Legit|LEGIT|Legitima uzi di alternativa konti}}Legitima uzi di alternativa konti=== {{policy shortcut|WP:VALIDALT|WP:GOODSOCK}} Alternativa konti havas legitima uzi. Exemple, eminenta uzanti povas krear nova konto por experiencar quale la komunitato funcionas por nova uzanti. ====Segrego e sekureso==== Kelka redakisti uzas alternativa konti por segregar sua kontributi pro diversa motivi: # Nam publika komputili povas havar pasovorto-stealanta [[Trojano (komputado)|trojani]] o [[Klavo-registrilo|klavo-registrili]] instalita, uzanti povas registragar alternativa konto por preventar la kapto di sua precipua konti. Tala konti devas esar publike konektita al precipua konto. # Uzanti kun agnoskata experteso en un feldo povas ne dezirar asociar sua kontributi ad ta feldo kun kontributi ad artikli pri temi en qui li ne havas la sama experta standingo, o quin li konsideras min importanta. # Persono qua modifikas artiklo tre kontroversala interne sua familio, sociala o profesionala cirklo, e di qua la Wikipedial identeso esas konocata interne ta cirklo, o tracebla a sua real-munda identeso, povas dezirar uzar alternativa konto por evitar real-munda konsequanti de sua impliko en ta areo. # Redakisto povus uzar aperte deklarat alternativa konto por exekutar manteno-taski por simpligar l'organizo di tala taski. # Kelka publika Wi-Fi reti povas esar danjeroza nam hackeri povas lektar quo personi sendas e recevas tra la reto. ====Doppelgänger-konti==== [[Doppelgänger]] esas Germana vorto por fantomala duoplo di vivanta persono. En la konteksto di uzanto-konto, doppelgänger-konto esas duesma konto kreita kun uzanto-nomo simila a ta di vua precipua konto por prevente preventar uzurpado da vandali. Tala konti esas permisata e devas esar markizita per la {{tl|doppelganger}} o simple ridirektita a vua uzanto-pagino. Doppelgänger-konti ne devas uzesar por modifikar pagini. ====Neta komenco sub nova nomo==== Se vu havas negativa trak-recordo e vu decidis facar vera, neta, e honesta nova komenco, e ne deziras ke ol esez makulita da vua antea konduto, vu povas simple cesar uzar la olda konto(i), e krear ne-konektita nova konto. To divenas la sola konto quan vu tiam uzas ed uzesas en bona maniero. Cesar la olda konto specifice signifikas ke la olda konto ne uzesas por modifikar irgafoye itere. Se la olda konto pose uzesas ultre nova konto pos supozite esar cesita, ol ne esas cesita e falus sub la politiko por [[#Alternativa konti|alternativa konti]], supre. Kande konto esas cesita, on rekomendas ke la olda konto esez notita sur sua uzanto-pagino kom esanta ne-aktiva, por preventar ke la chanjo interpretesez kom atento abuze pupo-kontar. La {{t1|retired}} etiketo povas uzesar. Notante ke la "[[m:Right to vanish|yuro desaparar]]" ''ne'' kovras to, e repetita chanjo di konti ordinare videsas kom maniero evitar skrutino e konsideresas violaco di ica politiko. Ica opcione anke ''ne'' esas disponebla por [[WP:BAN|interdiktita]] uzanti, qui esas interdiktit de redaktar Wikipedio totale, sive anonime o sub irga uzanto-nomo. ====Boti==== Redakisti qui operacas [[Wikipedia:Bot-politiko|boti]] devas krear separata konti (e demandar ke li esez markizita kom bot-konti per [[Wikipedia talk:Bots]]), do la automatigita modifiki povas esar filtrata de [[Special:Recentchanges|recenta chanji]]. ===='Rolo' konti==== [[m:Role account|Rolo-konti]], konti qui uzesas da plura personi, esas nur oficale sancionata sur Wikipedio en exepcionala kazi. Se vu operacas un konto kun plura uzanti, ol probable esos blokusata. Tamen, [[foundation:Main Page|la Wikimedia Fonduro]] e [[m:Board of Trustees|Fiduciara Konsilantaro]] rezervas la yuro uzar rolo-konti ube necesa. ==Relatanta pagini== * [[Wikipedia:Demando por kontrol-uzanto]] * [[:Category:Suspektata pupo-konti|Suspektata pupo-konti]] == Altra reto-pagini == *[[MeatBall:SockPuppet]] 1xpaydm7cabxtevebupeh53sboztnos 0 120020 1130353 2026-08-21T16:20:12Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Otus scops (captive).jpg|thumb|180px|Otuso di Scops (''Otus scops'')]] {{commons|Otus}} '''Otuso''' (''Otus'') esas [[genro]] di [[noktala]] [[rapt-ucelo|rapt-uceli]] de la [[familio]] [[Strigidae]]. Li esas mikra o mezgranda strigi kun plumo-tufi sur kapo, qui aspektas quale oreli. La genro kontenas cirkume 45 speci. Otusi vivas en multa regioni di la mondo, precipue en [[Eurazia]] ed [[Afrika]], ma kelka speci trovesas en [[Amerika]]. Li esas precipue inse...' 1130353 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Otus scops (captive).jpg|thumb|180px|Otuso di Scops (''Otus scops'')]] {{commons|Otus}} '''Otuso''' (''Otus'') esas [[genro]] di [[noktala]] [[rapt-ucelo|rapt-uceli]] de la [[familio]] [[Strigidae]]. Li esas mikra o mezgranda strigi kun plumo-tufi sur kapo, qui aspektas quale oreli. La genro kontenas cirkume 45 speci. Otusi vivas en multa regioni di la mondo, precipue en [[Eurazia]] ed [[Afrika]], ma kelka speci trovesas en [[Amerika]]. Li esas precipue [[insekto-manjanta]], ma povas kaptar mikra [[mamifero|mamiferi]], [[reptilo|reptili]] ed altra [[ucelo|uceli]]. == Kelka speci == * [[Splyushka|Otuso di Scops]] (''Otus scops'') * [[Otus sunia]] (Orientala otuso) * [[Otus asio]] (Est-Amerikana otuso) {{Uceli}} [[Kategorio:Uceli]] nplm3rflzxf9d0utra6m7o78nbedkwu 0 120021 1130354 2026-08-21T16:23:48Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{{Biografio | Nomo = {{PAGENAME}} | Imajo = [[Arkivo: David Card.jpg|180px]] | Profesiono = [[ekonomiko|ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{KAN}} | Naskodio = [[1956]] | Nask-urbo = [[Guelph]], [[Kanada]] | Mort-dio = (vivanta) | Mort-urbo = }} '''David Card''' (n. [[1956]]) esas [[Kanada|Kanadana]] [[ekonomiko|ekonomikisto]] e profesoro che [[Universitato di Kalifornia, Berkeley]]. Ilua verki pri labor-ekonomiko, specale pri efekti di [[minima salario]], [[enmigro]], e...' 1130354 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = {{PAGENAME}} | Imajo = [[Arkivo: David Card.jpg|180px]] | Profesiono = [[ekonomiko|ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{KAN}} | Naskodio = [[1956]] | Nask-urbo = [[Guelph]], [[Kanada]] | Mort-dio = (vivanta) | Mort-urbo = }} '''David Card''' (n. [[1956]]) esas [[Kanada|Kanadana]] [[ekonomiko|ekonomikisto]] e profesoro che [[Universitato di Kalifornia, Berkeley]]. Ilua verki pri labor-ekonomiko, specale pri efekti di [[minima salario]], [[enmigro]], ed [[edukado]], kontributis a developo di naturala experimenti en ekonomiko. En [[2021]] il recevis la [[Nobel-premio pri ekonomiko]] pro lua empirikala kontributaji a labor-ekonomiko. La premio esis dividita: David Card recevis un duimo, e [[Joshua Angrist]] e [[Guido Imbens]] recevis la altra duimo. {{Nobel-laureati pri ekonomiko}} {{DEFAULTSORT:Card, David}} [[Kategorio:Nobel-laureati pri ekonomiko]] e4na7a2dxeo6uwjiiqr4uqph4j4zq4r 0 120022 1130355 2026-08-21T16:29:48Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Liguriana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Liguria]], parti di [[Piemont]], [[Emilia-Romagna]], sud-esto di [[Francia]], [[Monako]], e diasporo en [[Amerika]] ed [[Australia]] |- | style="vertical-alig...' 1130355 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Liguriana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Liguria]], parti di [[Piemont]], [[Emilia-Romagna]], sud-esto di [[Francia]], [[Monako]], e diasporo en [[Amerika]] ed [[Australia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |cirkume 500 000 – 1 000 000 |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Galo-Italika lingui]]<br/>'''Liguriana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: |ne-oficala, ma protektata en [[Liguria]] e [[Monako]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 |lij |} [[Arkivo:Ligurian language map.jpg|thumb|300px|Distributado di la Liguriana linguo.]] '''Liguriana linguo''' (autonime: ''lìgure'' o ''zeneize'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] parolata precipue en la regiono [[Liguria]], en nord-westo di [[Italia]], ed en kelka arei di vicina regioni, en sud-esto di [[Francia]], en la princio [[Monako]], e da enmigrinti en diversa landi, aparte en [[Arjentinia]], [[Uruguay]], [[Brazilia]], [[Usa]] ed [[Australia]]. Ol apartenas a la grupo di [[Galo-Italika lingui]], kun forta influi de la [[Kelta lingui|Kelta]] e [[Germana lingui|Germanala]] lingui, e plu recente de la [[Italiana linguo|Italiana]] e la [[Franca linguo|Franca]]. == Historio == La Liguriana developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di la anciena [[Liguri]], populo qua habitis la teritorio ante la Romana konquesto. Dum la [[Mezepoko]], la lingua recevis influi de la [[Bizancana imperio|Bizancana]] e [[Longobarda]] dominacaji, e pose de la [[Republiko di Genova]], kande ol divenis importanta komercala e marala linguo. Dum la 19ma e 20ma yarcenti, la Liguriana sufris forta preso de la Italiana, qua divenis la dominacanta linguo en edukado, administrado e komunikado. Tamen, la linguo duris esar parolata en la hemo ed en la stradi, e dum la lasta yardeki aparis movadi por lua protekto e rivivigo. == Geografiala distributo == La Liguriana parolesas en: * [[Liguria]] (tota regiono), ube la precipua dialekto esas la '''Genoana''' (''zeneize''). * Parti di [[Piemont]] (exemple en la provinco di [[Alessandria]], valo [[Bormida]]). * Parti di [[Emilia-Romagna]] (alta valo di [[Taro]] e [[Ceno]]). * Sud-esto di [[Francia]]: [[Alpi Marittimi]], [[Var (departamento)|Var]], e parti di [[Korsika]] (dialekto ''bonifacino''). * [[Monako]], ube la lokala dialekto '''Monegaska''' (''munegascu'') esas oficale agnoskata. * Enmigrinta komunesi en [[Amerika]] (precipue en [[Buenos Aires]], [[Montevideo]], [[São Paulo]]) ed en [[Australia]]. La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 500 000 e 1 000 000, di qui multa esas bilingua kun la Italiana o la Franca. == Karakterizivi == La Liguriana havas multa traiti qui distingas ol de la vicina [[Galo-Italika lingui]] e de la Italiana: * '''Vokali''': Ol havas ofte rondigita fronta vokalo [ø] e [y] (skribita ''ö'' e ''ü''), qui ne existas en la Italiana. * '''Konsonanti''': Existanta palatala soni quale ''c'' [tʃ] e ''g'' [dʒ], ed ofte ''sc'' [ʃ]. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''o'' (maskula singulara), ''a'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''e'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Monegaska, li esas ''u'' e ''a''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''ti t'ê'' (tu esas). * '''Negado''': La negado formacesas per du parti, exemple ''no... miga'' (ne...). === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Liguriana (Genoana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amigu'' || amico | aquo || ''ægua'' || acqua | matro || ''moæ'' || madre | patro || ''poæ'' || padre |} === Konjugado di la verbo "ese" (esar) === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi son'' |- | tu || ''ti t'ê'' |- | ilu / elu || ''lê o l'é'' / ''lê a l'é'' |- | ni || ''noiatri semo'' |- | vi || ''voiatri séi'' |- | ili / eli || ''lô son'' |} == Literaturo == La Liguriana havas richa literaturala tradiciono, partikulare en la Genoana dialekto. La maxim anciena texti konocita esas de la 13ma yarcento. Dum la 18ma e 19ma yarcenti, poeti quale [[Giovanni Battista Vigo]] e [[Luigi Domenico Fabbri]] skribis en la linguo. En la 20ma yarcento, la poeto [[Edoardo Firpo]] (1889–1957) esas un ek la maxim konocata autori en Genoana. Anke existas moderna skribisti e muzikisti qui uzas la linguo. == Nuntempala stando == La Liguriana esas agnoskata kom minoritatala linguo en [[Liguria]] segun la regionala lego 5/2012, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[Monako]], la Monegaska esas docata en skoli ed uzata en kelka ceremonii. En [[Francia]], la linguo ne havas oficala protekto, ma existas asocioni qui promocas ol. == Referi == * Toso, Fiorenzo. ''La letteratura in genovese: dalle origini al Novecento''. Genova: Le Mani, 1999. * Toso, Fiorenzo. ''Liguria e Genova: geografia linguistica''. Alessandria: Edizioni dell'Orso, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/lij Ethnologue: Ligurian] * [https://omniglot.com/writing/ligurian.htm Omniglot: Ligurian (lìgure)] == Extera ligili == * [https://www.academiadelbranno.it/ Accademia del Branno] (asocio por la promoco dil Genoana) * [https://www.zeneize.net/ Zeneize.net] (informo pri la Genoana linguo) * [https://web.archive.org/web/20160304055608/http://www.linguistica.unige.it/] (Universitato di Genova, linguistika seciono) {{Latinida lingui}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Lingui di Francia]] [[Kategorio:Lingui di Monako]] ej6nv6hsosgm0i5794clfv2rewioach 1130384 1130355 2026-08-22T08:29:12Z Interlingvisto 47513 1130384 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Liguriana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Liguria]], parti di [[Piemont]], [[Emilia-Romagna]], sud-esto di [[Francia]], [[Monako]], e diasporo en [[Amerika]] ed [[Australia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |cirkume 500 000 – 1 000 000 |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Galo-Italika lingui]]<br/>'''Liguriana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: |ne-oficala, ma protektata en [[Liguria]] e [[Monako]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 |lij |} [[Arkivo:Ligurian language map.jpg|thumb|300px|Distributado di la Liguriana linguo.]] '''Liguriana linguo''' (autonime: ''lìgure'' o ''zeneize'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] parolata precipue en la regiono [[Liguria]], en nord-westo di [[Italia]], ed en kelka arei di vicina regioni, en sud-esto di [[Francia]], en la princio [[Monako]], e da enmigrinti en diversa landi, aparte en [[Arjentinia]], [[Uruguay]], [[Brazilia]], [[Usa]] ed [[Australia]]. Ol apartenas a la grupo di [[Galo-Italika lingui]], kun forta influi de la [[Kelta lingui|Kelta]] e [[Germana lingui|Germanala]] lingui, e plu recente de la [[Italiana linguo|Italiana]] e la [[Franca linguo|Franca]]. == Historio == La Liguriana developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di la anciena [[Liguri]], populo qua habitis la teritorio ante la Romana konquesto. Dum la [[Mezepoko]], la lingua recevis influi de la [[Bizancana imperio|Bizancana]] e [[Longobarda]] dominacaji, e pose de la [[Republiko di Genova]], kande ol divenis importanta komercala e marala linguo. Dum la 19ma e 20ma yarcenti, la Liguriana sufris forta preso de la Italiana, qua divenis la dominacanta linguo en edukado, administrado e komunikado. Tamen, la linguo duris esar parolata en la hemo ed en la stradi, e dum la lasta yardeki aparis movadi por lua protekto e rivivigo. == Geografiala distributo == La Liguriana parolesas en: * [[Liguria]] (tota regiono), ube la precipua dialekto esas la '''Genoana''' (''zeneize''). * Parti di [[Piemont]] (exemple en la provinco di [[Alessandria]], valo [[Bormida]]). * Parti di [[Emilia-Romagna]] (alta valo di [[Taro]] e [[Ceno]]). * Sud-esto di [[Francia]]: [[Alpi Marittimi]], [[Var (departamento)|Var]], e parti di [[Korsika]] (dialekto ''bonifacino''). * [[Monako]], ube la lokala dialekto '''Monegaska''' (''munegascu'') esas oficale agnoskata. * Enmigrinta komunesi en [[Amerika]] (precipue en [[Buenos Aires]], [[Montevideo]], [[São Paulo]]) ed en [[Australia]]. La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 500 000 e 1 000 000, di qui multa esas bilingua kun la Italiana o la Franca. == Karakterizivi == La Liguriana havas multa traiti qui distingas ol de la vicina [[Galo-Italika lingui]] e de la Italiana: * '''Vokali''': Ol havas ofte rondigita fronta vokalo [ø] e [y] (skribita ''ö'' e ''ü''), qui ne existas en la Italiana. * '''Konsonanti''': Existanta palatala soni quale ''c'' [tʃ] e ''g'' [dʒ], ed ofte ''sc'' [ʃ]. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''o'' (maskula singulara), ''a'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''e'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Monegaska, li esas ''u'' e ''a''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''ti t'ê'' (tu esas). * '''Negado''': La negado formacesas per du parti, exemple ''no... miga'' (ne...). === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Liguriana (Genoana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amigu'' || amico | aquo || ''ægua'' || acqua | matro || ''moæ'' || madre | patro || ''poæ'' || padre |} === Konjugado di la verbo "ese" (esar) === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi son'' |- | tu || ''ti t'ê'' |- | ilu / elu || ''lê o l'é'' / ''lê a l'é'' |- | ni || ''noiatri semo'' |- | vi || ''voiatri séi'' |- | ili / eli || ''lô son'' |} == Literaturo == La Liguriana havas richa literaturala tradiciono, partikulare en la Genoana dialekto. La maxim anciena texti konocita esas de la 13ma yarcento. Dum la 18ma e 19ma yarcenti, poeti quale [[Giovanni Battista Vigo]] e [[Luigi Domenico Fabbri]] skribis en la linguo. En la 20ma yarcento, la poeto [[Edoardo Firpo]] (1889–1957) esas un ek la maxim konocata autori en Genoana. Anke existas moderna skribisti e muzikisti qui uzas la linguo. == Nuntempala stando == La Liguriana esas agnoskata kom minoritatala linguo en [[Liguria]] segun la regionala lego 5/2012, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[Monako]], la Monegaska esas docata en skoli ed uzata en kelka ceremonii. En [[Francia]], la linguo ne havas oficala protekto, ma existas asocioni qui promocas ol. == Referi == * Toso, Fiorenzo. ''La letteratura in genovese: dalle origini al Novecento''. Genova: Le Mani, 1999. * Toso, Fiorenzo. ''Liguria e Genova: geografia linguistica''. Alessandria: Edizioni dell'Orso, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/lij Ethnologue: Ligurian] * [https://omniglot.com/writing/ligurian.htm Omniglot: Ligurian (lìgure)] == Extera ligili == * [https://www.academiadelbranno.it/ Accademia del Branno] (asocio por la promoco dil Genoana) * [https://www.zeneize.net/ Zeneize.net] (informo pri la Genoana linguo) * [https://web.archive.org/web/20160304055608/http://www.linguistica.unige.it/] (Universitato di Genova, linguistika seciono) {{Latinida lingui}} {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Lingui di Francia]] [[Kategorio:Lingui di Monako]] 7mqdj8o7o4qr5ufxkmnn5out0gzi33t 0 120023 1130357 2026-08-21T16:32:53Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Lombardiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Lombardia]], parti di [[Piemont]], [[Trentino]], [[Suisia]] ([[Ticino]], [[Grisons]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Uruguay]] |- | style="v...' 1130357 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Lombardiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Lombardia]], parti di [[Piemont]], [[Trentino]], [[Suisia]] ([[Ticino]], [[Grisons]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Uruguay]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |cirkume 3 500 000 – 4 000 000 |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Galo-Italika lingui]]<br/>'''Lombardiana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: |Rezervita kom minoritatala linguo en [[Italia]] (lego 482/1999); oficala en la kantono [[Ticino]], [[Suisia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 |lmo |} [[Arkivo:Lombard language map.jpg|thumb|300px|Distributado di la Lombardiana linguo en Italia e Suisia.]] '''Lombardiana linguo''' (autonime: ''lombard'', ''lumbard'', ''lumbaart'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] apartenanta a la grupo [[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]], parolata precipue en la regiono [[Lombardia]] en norda [[Italia]], en parti di [[Piemont]], [[Trentino]], e en la [[Suisia|Suisiana]] kantoni [[Ticino]] e [[Grisons]]. Ol havas richa historiala e literaturala tradiciono, ed esas linguistikale distinta de la [[Italiana linguo|Italiana]], malgre ke ofte nominesas "dialekto" en la vulgara parolado. == Historio == La Lombardiana developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono, sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la anciena [[Insubri]] e [[Cenomani]]) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]], qui dominacis la regiono dum la [[Mezepoko]]. La nomo dil linguo devenas de ca populo. Dum la mezepoko, la Lombardiana esis importanta linguo di komerco e kulturo, partikulare en la urbo [[Milano]]. La maxim anciena texti konocita esas de la 13ma yarcento, exemple la verki di [[Bonvesin de la Riva]] (''Bonvesin dra Riva''). Dum la 18ma e 19ma yarcenti, la linguo atingis literaturala splendo per poeti quale [[Carlo Porta]] e [[Giuseppe Parini]], qui skribis en la Milanana dialekto. Kun la unesko di Italia en la 19ma yarcento e la difuzo di la Italiana kom nacionala linguo, la Lombardiana perdis tereno en la formala kuntexti, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo e docado. == Geografiala distributo == La Lombardiana parolesas en: * [[Lombardia]] (tota regiono, kun dialektala varianti) * Estala [[Piemont]] (provinco di [[Novara]], [[Verbano-Cusio-Ossola]], parti di [[Alessandria]]) * Westala [[Trentino]] (valo di [[Ledro]], [[Valle di Non]]) * [[Suisia]]: kantono [[Ticino]] (dialekto ''ticines'') e la sudo di [[Grisons]] (vali [[Mesolcina]], [[Bregaglia]], [[Poschiavo]]) * Diasporala komunesi en [[Brazilia]] (precipue en [[Santa Catarina]] e [[Rio Grande do Sul]], ube parolesas la ''talian'' dialekto, qua havas forta Lombardiana influo), [[Arjentinia]], [[Uruguay]] ed [[Australia]] La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 3,5 e 4 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana o la [[Germana linguo|Germanala]] en Suisia. == Karakterizivi == La Lombardiana havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': Ofte havas rondigita fronta vokali [ø] (skribita ''ö'') e [y] (skribita ''ü''), qui ne existas en la Italiana. Anke existas forta redukto di ne-acentizita vokali, qui ofte divenas [ə] o desaparas. * '''Konsonanti''': Palaatala soni quale ''c'' [tʃ] e ''g'' [dʒ], ed ofte ''s'c'' [ʃtʃ]. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''el'' (maskula singulara), ''la'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''i'' o ''le'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Bergamaska, li esas ''ol'', ''la'', ''i'', ''i''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''te seet'' (tu esas). * '''Negado''': La negado formacesas per du parti, exemple ''no... miga'' (ne...), ''no... minga'' en kelka dialekti. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Lombardiana (Milanana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amis'' || amico | aquo || ''aqua'' / ''ègua'' || acqua | matro || ''mader'' || madre | patro || ''pader'' || padre |} === Konjugado di la verbo "vèss" (esar) en Milanana === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi son'' |- | tu || ''te seet'' |- | ilu / elu || ''lù l'è'' / ''lee l'è'' |- | ni || ''nun sem'' |- | vi || ''violter sii'' |- | ili / eli || ''lor hinn'' |} == Literaturo == La Lombardiana havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la Milanana dialekto. Inter la maxim konocata autori: * [[Bonvesin de la Riva]] (13ma yarcento) – poeto e skribisto en anciena Lombardiana. * [[Carlo Porta]] (1775–1821) – la maxim famoza poeto en Milanana, konocata pro ilua satiri e komedii. * [[Giuseppe Parini]] (1729–1799) – skribis en Italiana e Milanana. * [[Delio Tessa]] (1886–1939) – modernista poeto en Milanana. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Lombardiana esas agnoskata kom minoritatala linguo en [[Italia]] segun la nacionala lego 482/1999, ma ol ne havas oficala stando en la regiono [[Lombardia]]. En [[Suisia]], la kantono [[Ticino]] agnoskas la Ticinesa dialekto kom parto di la kantonala identeso, e la [[Grisons]] havas kelka protekto por la lokala varianti. Exist asocioni, exemple la ''Comitato per la tutela dei dialetti lombardi'', e skoli qui docas la linguo fakultative. La linguo esas uzata en radio, televiziono, muziko e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. == Referi == * Rognoni, Andrea. ''Grammatica dei dialetti della Lombardia''. Milano: Mondadori, 2005. * Sanga, Glauco. ''Dialettologia lombarda: lingue e culture popolari''. Pavia: Università di Pavia, 1984. * [https://www.ethnologue.com/language/lmo Ethnologue: Lombard] * [https://omniglot.com/writing/lombard.htm Omniglot: Lombard] == Extera ligili == * [https://www.dialettolombardo.it/ Dialetto Lombardo] – informo e risursi * [https://www.lombardiabeniculturali.it/ Lombardia Beni Culturali] – linguistika patrimono * [https://www.ticino.ch/ Ticino.ch] – informo pri la kantono Ticino e lua dialekto {{Latinida lingui}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Lingui di Suisia]] r0wqeaxeexlh2wqooc61b4vz7huy9bw 1130383 1130357 2026-08-22T08:29:01Z Interlingvisto 47513 1130383 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Lombardiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Lombardia]], parti di [[Piemont]], [[Trentino]], [[Suisia]] ([[Ticino]], [[Grisons]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Uruguay]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |cirkume 3 500 000 – 4 000 000 |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Galo-Italika lingui]]<br/>'''Lombardiana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: |Rezervita kom minoritatala linguo en [[Italia]] (lego 482/1999); oficala en la kantono [[Ticino]], [[Suisia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 |lmo |} [[Arkivo:Lombard language map.jpg|thumb|300px|Distributado di la Lombardiana linguo en Italia e Suisia.]] '''Lombardiana linguo''' (autonime: ''lombard'', ''lumbard'', ''lumbaart'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] apartenanta a la grupo [[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]], parolata precipue en la regiono [[Lombardia]] en norda [[Italia]], en parti di [[Piemont]], [[Trentino]], e en la [[Suisia|Suisiana]] kantoni [[Ticino]] e [[Grisons]]. Ol havas richa historiala e literaturala tradiciono, ed esas linguistikale distinta de la [[Italiana linguo|Italiana]], malgre ke ofte nominesas "dialekto" en la vulgara parolado. == Historio == La Lombardiana developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono, sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la anciena [[Insubri]] e [[Cenomani]]) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]], qui dominacis la regiono dum la [[Mezepoko]]. La nomo dil linguo devenas de ca populo. Dum la mezepoko, la Lombardiana esis importanta linguo di komerco e kulturo, partikulare en la urbo [[Milano]]. La maxim anciena texti konocita esas de la 13ma yarcento, exemple la verki di [[Bonvesin de la Riva]] (''Bonvesin dra Riva''). Dum la 18ma e 19ma yarcenti, la linguo atingis literaturala splendo per poeti quale [[Carlo Porta]] e [[Giuseppe Parini]], qui skribis en la Milanana dialekto. Kun la unesko di Italia en la 19ma yarcento e la difuzo di la Italiana kom nacionala linguo, la Lombardiana perdis tereno en la formala kuntexti, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo e docado. == Geografiala distributo == La Lombardiana parolesas en: * [[Lombardia]] (tota regiono, kun dialektala varianti) * Estala [[Piemont]] (provinco di [[Novara]], [[Verbano-Cusio-Ossola]], parti di [[Alessandria]]) * Westala [[Trentino]] (valo di [[Ledro]], [[Valle di Non]]) * [[Suisia]]: kantono [[Ticino]] (dialekto ''ticines'') e la sudo di [[Grisons]] (vali [[Mesolcina]], [[Bregaglia]], [[Poschiavo]]) * Diasporala komunesi en [[Brazilia]] (precipue en [[Santa Catarina]] e [[Rio Grande do Sul]], ube parolesas la ''talian'' dialekto, qua havas forta Lombardiana influo), [[Arjentinia]], [[Uruguay]] ed [[Australia]] La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 3,5 e 4 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana o la [[Germana linguo|Germanala]] en Suisia. == Karakterizivi == La Lombardiana havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': Ofte havas rondigita fronta vokali [ø] (skribita ''ö'') e [y] (skribita ''ü''), qui ne existas en la Italiana. Anke existas forta redukto di ne-acentizita vokali, qui ofte divenas [ə] o desaparas. * '''Konsonanti''': Palaatala soni quale ''c'' [tʃ] e ''g'' [dʒ], ed ofte ''s'c'' [ʃtʃ]. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''el'' (maskula singulara), ''la'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''i'' o ''le'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Bergamaska, li esas ''ol'', ''la'', ''i'', ''i''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''te seet'' (tu esas). * '''Negado''': La negado formacesas per du parti, exemple ''no... miga'' (ne...), ''no... minga'' en kelka dialekti. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Lombardiana (Milanana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amis'' || amico | aquo || ''aqua'' / ''ègua'' || acqua | matro || ''mader'' || madre | patro || ''pader'' || padre |} === Konjugado di la verbo "vèss" (esar) en Milanana === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi son'' |- | tu || ''te seet'' |- | ilu / elu || ''lù l'è'' / ''lee l'è'' |- | ni || ''nun sem'' |- | vi || ''violter sii'' |- | ili / eli || ''lor hinn'' |} == Literaturo == La Lombardiana havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la Milanana dialekto. Inter la maxim konocata autori: * [[Bonvesin de la Riva]] (13ma yarcento) – poeto e skribisto en anciena Lombardiana. * [[Carlo Porta]] (1775–1821) – la maxim famoza poeto en Milanana, konocata pro ilua satiri e komedii. * [[Giuseppe Parini]] (1729–1799) – skribis en Italiana e Milanana. * [[Delio Tessa]] (1886–1939) – modernista poeto en Milanana. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Lombardiana esas agnoskata kom minoritatala linguo en [[Italia]] segun la nacionala lego 482/1999, ma ol ne havas oficala stando en la regiono [[Lombardia]]. En [[Suisia]], la kantono [[Ticino]] agnoskas la Ticinesa dialekto kom parto di la kantonala identeso, e la [[Grisons]] havas kelka protekto por la lokala varianti. Exist asocioni, exemple la ''Comitato per la tutela dei dialetti lombardi'', e skoli qui docas la linguo fakultative. La linguo esas uzata en radio, televiziono, muziko e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. == Referi == * Rognoni, Andrea. ''Grammatica dei dialetti della Lombardia''. Milano: Mondadori, 2005. * Sanga, Glauco. ''Dialettologia lombarda: lingue e culture popolari''. Pavia: Università di Pavia, 1984. * [https://www.ethnologue.com/language/lmo Ethnologue: Lombard] * [https://omniglot.com/writing/lombard.htm Omniglot: Lombard] == Extera ligili == * [https://www.dialettolombardo.it/ Dialetto Lombardo] – informo e risursi * [https://www.lombardiabeniculturali.it/ Lombardia Beni Culturali] – linguistika patrimono * [https://www.ticino.ch/ Ticino.ch] – informo pri la kantono Ticino e lua dialekto {{Latinida lingui}} {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Lingui di Suisia]] 8j9xemzvqnkxkwi92gybmyinyunoxr2 0 120024 1130358 2026-08-21T16:36:36Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Anciena Prusiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Estala Prusia]] (nun parti di [[Polonia]], [[Rusia]] e [[Lituania]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di pa...' 1130358 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Anciena Prusiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Estala Prusia]] (nun parti di [[Polonia]], [[Rusia]] e [[Lituania]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, ma kun rinasko-probi) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Baltika lingui]]<br/>Westala Baltika<br/>'''Anciena Prusiana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula (olim uzita en Prusia til 18ma yarcento) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | prg |} [[Arkivo:Prussian language map.png|thumb|300px|Distributado di Anciena Prusiana linguo en la 13ma–17ma yarcenti.]] '''Anciena Prusiana linguo''' (autonime: ''Prūsiskan'', ''Prūsiska bilā'') esas [[Baltika lingui|Baltika linguo]] di la westala grupo, parolata da la [[Prusi (populo)|Prusiana populo]] en la regiono di [[Estala Prusia]] (nun parto di [[Polonia]], [[Rusia]] e [[Lituania]]) til la [[18ma yarcento]], kande ol extingesis. Ol esas la maxim arkaika ek la Baltika lingui, ed un ek la maxim anciena dokumentita lingui di la Baltika familio. == Historio == La Prusiana linguo developesis de la [[Baltika lingui|primitiva Baltika]] komuna linguo, parolata en la sud-estala rivo di la [[Baltika maro]]. Ol esis la linguo di la [[Prusi (populo)|Prusiana]] tribui, qui habitis la regiono inter la fluvii [[Vistula]] e [[Nemunas]]. La nomo "Prusiana" devenas de la tribuo nomo, qua probable signifikis "vivanta proxim la marsho" o "protektata". La maxim anciena skribita dokumenti di la Anciena Prusiana esas de la [[14ma yarcento]]. La linguo skribesis precipue per la [[Latina alfabeto]], kun kelka diakritiki por reprezentar specifika soni. La texto maxim famoza esas la "Katechismo di [[Martynas Mažvydas]]" (1547), qua kontenas la unesma libro en la Prusiana, ma fakte ol esas en la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]]. La Prusiana havas sua propra katekismi: la "Enchiridion" (1561) da [[Abel Will]], e la "Katechismo" da [[Baltramiejus Vilentas]] (1561). Esas nur poka texti, pro ke la Prusiana rapide perdis tereno a la [[Germana linguo|Germana]], la [[Poloniana linguo|Polona]] e la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]]. Dum la [[16ma yarcento|16ma]] e [[17ma yarcento|17ma]] yarcenti, la linguo esis ankore parolata en kelka rura regioni, ma la [[pesto]], la [[milito|militi]] e la politiko di [[Germanigo|germanigo]] duktis a lua morto. La lasta konocata parolanto mortis en [[1710]] o cirkume [[1715]]. Tamen, existas raporti pri homi qui konocis ula vorti en la [[19ma yarcento]]. == Geografiala distributo == La Anciena Prusiana parolesis en la regiono inter la fluvii [[Vistula]] e [[Nemunas]], inkluzite la peninsulo [[Sambia]] e la arei cirkume la urbi [[Königsberg]] (nun [[Kaliningrad]]), [[Gdańsk]] e [[Klaipėda]]. Ol esis parto di plu vasta zono di westala Baltika lingui, qui inkluzis la [[Sudoviana linguo|Sudoviana]] e la [[Kurona linguo|Kurona]]. La regiono esis konquestita da la [[Teutonika ordeno]] dum la [[13ma yarcento]], e pose divenis parto di la [[Dukio Prusia]], la [[Rejio Prusia]] e la [[Germana imperio]]. La Germana linguo divenis dominacanta, e la Prusiana reduktesis a rurala dialekti. == Karakterizivi == La Anciena Prusiana esas konocata pro sua arkaika traiti, qui konservis multa elementi del primitiva [[Baltika lingui|Baltika]] e mem del [[Indo-Europana linguaro|Indo-Europana]]. Ol havas multa similesi kun la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] e la [[Latviana linguo|Latviana]], ma ol esas plu konservema en kelka aspekti, exemple en la [[gramatikala kazi]] e la [[vortaro]]. * '''Fonetiko''': La Prusiana havis la vokali ''a, e, i, o, u'' longa e kurta, e la diftongi ''ai, ei, au, ui''. La konsonanti esis simila a ti dil altra Baltika lingui, ma kun kelka diferenci, exemple la palatalizo ne esis tante developita kom en Lituaniana. * '''Gramatiko''': La Prusiana havis [[deklinado]] di nomi kun kin o sis kazi: [[nominativo]], [[genitivo]], [[dativo]], [[akuzativo]], [[lokativo]] (o [[instrumentalo]]). La verbi havis tri personi, tri nombri (singularo, pluralo, dualo?), e tri tempi (prezento, preterito, futuro). * '''Vortaro''': Multa vorti esas simila a ti dil altra Baltika lingui, ma kun kelka diferi pro la westala loko e la kontakto kun [[Slava lingui|Slava]] e [[Germana lingui|Germana]] lingui. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Anciena Prusiana !! Lituaniana !! Latviana |- | pano || ''geytye'' (?) || duona || maize | aquo || ''wundan'' || vanduo || ūdens | fairo || ''panno'' || ugnis || uguns | matro || ''mūti'' || motina || māte | patro || ''tāws'' || tėvas || tēvs | frato || ''brāti'' || brolis || brālis |} Noto: La Prusiana vorti esas konocata de limitizita texti, ed kelka formi esas necerta. === Konjugado di la verbo "būtwei" (esar) === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''asmi'' |- | tu || ''assei'' |- | ilu / elu || ''ast'' |- | ni || ''asmai'' |- | vi || ''astei'' |- | ili / eli || ''ast'' |} == Texti e monumenti == La maxim importanta texti en Anciena Prusiana esas: * La "Elbing-vortolibro" (cirkume 1300), qua kontenas cirkume 800 vorti en Prusiana kun Germana tradukuri. * La "Katechismo" da [[Baltramiejus Vilentas]] (1561). * La "Enchiridion" da [[Abel Will]] (1561), qua esas la maxim longa texto en la linguo. * Kelka pregi e fragmenti. Ta texti esas la bazo por la rikonstrukto dil linguo e por la komparo kun altra Baltika lingui. == Nuntempala stando e rinasko == Kande la Anciena Prusiana mortis, ol lasis nula vivanta parolanti. Tamen, dum la [[20ma yarcento]] e la [[21ma yarcento]], aparis movado por rivivigar la linguo. Asocioni quale la "Prūsas Tāutas Prēigara" e la "Prūsas muzejus" en [[Kaliningrad]] probas docar la linguo e krear nova parolanti. On kalkulas ke existas kelka centi di homi qui lernis la linguo kom duesma linguo. La rinasko-probi inkluzas la kreado di nova vorti por moderna koncepti, la skribado di poemi e kansoni, e la docado per interreto. La linguo havas [[ISO 639-3]] kodexo "prg" e esas agnoskata kom mortinta linguo, ma kun rinasko-esforci. == Referi == * Berneker, Erich. ''Die preussische Sprache''. Strassburg: Trübner, 1896. * Trautmann, Reinhold. ''Die altpreussischen Sprachdenkmäler''. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1910. * Palmaitis, Letas. ''Anciena Prusiana gramatiko''. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 2002. * [https://www.ethnologue.com/language/prg Ethnologue: Prussian] * [https://omniglot.com/writing/oldprussian.htm Omniglot: Old Prussian] == Extera ligili == * [http://prusaspira.org/ Prūsas Tāutas Prēigara] – asocio por la rinasko dil Prusiana * [https://web.archive.org/web/20160304055608/http://www.linguistica.unige.it/] (Universitato di Genova, linguistika seciono) * [https://www.prusai.lt/ Prusai.lt] – informo pri la Prusiana kulturo e linguo {{Baltika lingui}} [[Kategorio:Baltika lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Lingui di Polonia]] [[Kategorio:Lingui di Rusia]] [[Kategorio:Lingui di Lituania]] jnywatk2fw5wll8kv7qj4j56p2mqmi4 0 120025 1130359 2026-08-21T16:41:30Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Emilio-Romagnana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Emilia-Romagna]], parti di [[Lombardia]], [[Toscana]], [[Marche]], [[Veneto]], [[San-Marino]], e diasporo en [[Amerika]] ed [[Australia]] |- | style="v...' 1130359 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Emilio-Romagnana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Emilia-Romagna]], parti di [[Lombardia]], [[Toscana]], [[Marche]], [[Veneto]], [[San-Marino]], e diasporo en [[Amerika]] ed [[Australia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |cirkume 2 000 000 – 3 000 000 (inkluzite aktiva e pasiva parolanti) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Galo-Italika lingui]]<br/>'''Emilio-Romagnana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: |Rekonocata kom minoritatala linguo en [[Emilia-Romagna]] (lego regionala 2014), ma ne oficala en [[Italia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 |egl (Emiliana), rgn (Romagnana) |} [[Arkivo:Emilia-Romagna languages map.png|thumb|300px|Distributado di Emilio-Romagnana dialekti en norda Italia.]] '''Emilio-Romagnana linguo''' (autonime: ''emiliàn-rumagnôl'', ''emiliàn e rumagnôl'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] o grupo di strette parenta dialekti parolata en la regiono [[Emilia-Romagna]] en norda [[Italia]], ed en kelka arei di vicina regioni, inkluzite [[San-Marino]], parti di [[Lombardia]], [[Toscana]], [[Marche]] e [[Veneto]]. Ol apartenas a la grupo [[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]] ed esas proxime parenta kun la [[Lombardiana linguo|Lombardiana]] e la [[Liguriana linguo|Liguriana]]. Tradicionale, on distingas du precipua varianti: l''''Emiliana''' (parolata en la westala e centrala parti) e la '''Romagnana''' (parolata en la sud-estala parto), ma amba havas komuna traiti e ofte konsideresas kom unika linguo. == Historio == La Emilio-Romagnana developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di la anciena [[Galia Cisalpina]], sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la [[Boii]] e [[Lingones]]) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]], qui dominacis la regiono dum la [[Mezepoko]]. La nomo dil linguo devenas de la regiono Emilia-Romagna, qua historiale konsistis ek la dukii di [[Parma]], [[Modena]], [[Reggio Emilia|Reggio]], [[Bologna]], [[Ferrara]] e la [[Romagna]] (sub [[Bizancana imperio|Bizancana]] influo). La maxim anciena skribita dokumenti en Emilio-Romagnana esas de la [[13ma yarcento]]. Dum la [[Mezepoko]] e la [[Renesanco]], la dialekti di [[Bologna]] e [[Ferrara]] havis richa literaturala tradiciono. Kun la unesko di Italia en la [[19ma yarcento]] e la difuzo di la [[Italiana linguo|Italiana]] kom nacionala linguo, la Emilio-Romagnana perdis tereno en la formala kuntexti, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo, docado e standardigo. == Geografiala distributo == La Emilio-Romagnana parolesas en: * [[Emilia-Romagna]] (tota regiono, kun dialektala varianti) * Parti di [[Lombardia]] (provinco di [[Mantova]], [[Pavia]]) * Parti di [[Toscana]] ([[Lunigiana]], [[Garfagnana]]) * Parti di [[Marche]] (provinco di [[Pesaro e Urbino]]) * Parti di [[Veneto]] ([[Transpadana Ferrarese]]) * [[San-Marino]], ube la lokala dialekto esas Romagnana * Diasporala komunesi en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Uruguay]], [[Usa]] ed [[Australia]] La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 2 e 3 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana. La linguo esas plu viva en rurala arei e che la olda generaciono, ma existas yuna parolanti qui lernas ol per familii o kursoj. == Karakterizivi == La Emilio-Romagnana havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': Ofte havas rondigita fronta vokali [ø] (skribita ''ö'') e [y] (skribita ''ü''), qui ne existas en la Italiana. Anke existas forta redukto di ne-acentizita vokali, qui ofte divenas [ə] o desaparas. * '''Konsonanti''': Palaatala soni quale ''c'' [tʃ] e ''g'' [dʒ], ed ofte ''s'c'' [ʃtʃ]. La ''r'' esas ofte alveolaro-vibrata, e la ''l'' povas vokalizesar en kelka dialekti. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''al'' o ''el'' (maskula singulara), ''la'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''li'' o ''i'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Romagnana, li esas ''e'' (maskula singulara) e ''la'' (feminina singulara). * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo, exemple en la Bolognese: ''me a sun'' (me esas), ''te t'ê'' (tu esas). La subjekto pronomo esas ofte duopla (clitika e tonika). * '''Negado''': La negado formacesas per du parti, exemple ''no... miga'' (ne...), ''no... brisa'' en kelka dialekti. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Emilio-Romagnana (Bolognese) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vén'' || vino | amiko || ''amîg'' || amico | aquo || ''âcua'' || acqua | matro || ''mèder'' || madre | patro || ''pèder'' || padre |} === Konjugado di la verbo "èsar" (esar) en Bolognese === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''me a sun'' |- | tu || ''te t'ê'' |- | ilu / elu || ''ló l'è'' / ''lî la è'' |- | ni || ''nuèter a sän'' |- | vi || ''vuèter a sî'' |- | ili / eli || ''lô i én'' |} == Literaturo == La Emilio-Romagnana havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la dialekti di [[Bologna]], [[Ferrara]], [[Modena]] e [[Ravenna]]. Inter la maxim konocata autori: * [[Guido Guinizelli]] (c. 1230–1276) – poeto qua skribis en anciena Bolognese. * [[Giovanni Battista Spolverini]] (1595–1646) – poeto en Ferrarese. * [[Carlo Goldoni]] (1707–1793) – skribis kelka verki en la Veneta e Emiliana dialekti. * [[Olindo Guerrini]] (1845–1916) – poeto en Romagnana, konocata sub pseudonimo "Lorenzo Stecchetti". * [[Giuseppe Mezzadri]] (1867–1942) – skribisto en Parmigiano. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Emilio-Romagnana esas rekonocata kom minoritatala linguo en [[Emilia-Romagna]] segun la regionala lego 9/2014, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[San-Marino]], la Romagnana dialekto esas parto di la nacionala identeso, ma la [[Italiana linguo|Italiana]] esas l'unika oficala linguo. Exist asocioni, exemple la ''Casa delle Lingue'' en [[Bologna]], e skoli qui docas la linguo fakultative. La linguo esas uzata en radio, televiziono, muziko (exemple la kansoni di [[Francesco Guccini]] en Modenese) e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. ## Referi * Loporcaro, Michele. ''Profilo linguistico dei dialetti italiani''. Roma-Bari: Laterza, 2009. * Rognoni, Andrea. ''Grammatica dei dialetti dell'Emilia-Romagna''. Milano: Mondadori, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/egl Ethnologue: Emilian] * [https://www.ethnologue.com/language/rgn Ethnologue: Romagnol] * [https://omniglot.com/writing/emilian.htm Omniglot: Emilian-Romagnol] ## Extera ligili * [https://www.casadellelingue.eu/ Casa delle Lingue] – asocio por la promoco dil lokala lingui * [https://www.emiliaromagnalingua.it/ EmiliRomagna Lingua] – informo e risursi * [https://www.linguaemiliaromagnola.it/ Lingua Emilio-Romagnola] – studiocentro {{Latinida lingui}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Lingui di San-Marino]] [[Kategorio:Galo-Italika lingui]] qtwjkmh6bdohfii602qvzx97j1lcua9 1130381 1130359 2026-08-22T08:28:32Z Interlingvisto 47513 1130381 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Emilio-Romagnana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Emilia-Romagna]], parti di [[Lombardia]], [[Toscana]], [[Marche]], [[Veneto]], [[San-Marino]], e diasporo en [[Amerika]] ed [[Australia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |cirkume 2 000 000 – 3 000 000 (inkluzite aktiva e pasiva parolanti) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Galo-Italika lingui]]<br/>'''Emilio-Romagnana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: |Rekonocata kom minoritatala linguo en [[Emilia-Romagna]] (lego regionala 2014), ma ne oficala en [[Italia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 |egl (Emiliana), rgn (Romagnana) |} [[Arkivo:Emilia-Romagna languages map.png|thumb|300px|Distributado di Emilio-Romagnana dialekti en norda Italia.]] '''Emilio-Romagnana linguo''' (autonime: ''emiliàn-rumagnôl'', ''emiliàn e rumagnôl'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] o grupo di strette parenta dialekti parolata en la regiono [[Emilia-Romagna]] en norda [[Italia]], ed en kelka arei di vicina regioni, inkluzite [[San-Marino]], parti di [[Lombardia]], [[Toscana]], [[Marche]] e [[Veneto]]. Ol apartenas a la grupo [[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]] ed esas proxime parenta kun la [[Lombardiana linguo|Lombardiana]] e la [[Liguriana linguo|Liguriana]]. Tradicionale, on distingas du precipua varianti: l''''Emiliana''' (parolata en la westala e centrala parti) e la '''Romagnana''' (parolata en la sud-estala parto), ma amba havas komuna traiti e ofte konsideresas kom unika linguo. == Historio == La Emilio-Romagnana developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di la anciena [[Galia Cisalpina]], sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la [[Boii]] e [[Lingones]]) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]], qui dominacis la regiono dum la [[Mezepoko]]. La nomo dil linguo devenas de la regiono Emilia-Romagna, qua historiale konsistis ek la dukii di [[Parma]], [[Modena]], [[Reggio Emilia|Reggio]], [[Bologna]], [[Ferrara]] e la [[Romagna]] (sub [[Bizancana imperio|Bizancana]] influo). La maxim anciena skribita dokumenti en Emilio-Romagnana esas de la [[13ma yarcento]]. Dum la [[Mezepoko]] e la [[Renesanco]], la dialekti di [[Bologna]] e [[Ferrara]] havis richa literaturala tradiciono. Kun la unesko di Italia en la [[19ma yarcento]] e la difuzo di la [[Italiana linguo|Italiana]] kom nacionala linguo, la Emilio-Romagnana perdis tereno en la formala kuntexti, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo, docado e standardigo. == Geografiala distributo == La Emilio-Romagnana parolesas en: * [[Emilia-Romagna]] (tota regiono, kun dialektala varianti) * Parti di [[Lombardia]] (provinco di [[Mantova]], [[Pavia]]) * Parti di [[Toscana]] ([[Lunigiana]], [[Garfagnana]]) * Parti di [[Marche]] (provinco di [[Pesaro e Urbino]]) * Parti di [[Veneto]] ([[Transpadana Ferrarese]]) * [[San-Marino]], ube la lokala dialekto esas Romagnana * Diasporala komunesi en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Uruguay]], [[Usa]] ed [[Australia]] La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 2 e 3 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana. La linguo esas plu viva en rurala arei e che la olda generaciono, ma existas yuna parolanti qui lernas ol per familii o kursoj. == Karakterizivi == La Emilio-Romagnana havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': Ofte havas rondigita fronta vokali [ø] (skribita ''ö'') e [y] (skribita ''ü''), qui ne existas en la Italiana. Anke existas forta redukto di ne-acentizita vokali, qui ofte divenas [ə] o desaparas. * '''Konsonanti''': Palaatala soni quale ''c'' [tʃ] e ''g'' [dʒ], ed ofte ''s'c'' [ʃtʃ]. La ''r'' esas ofte alveolaro-vibrata, e la ''l'' povas vokalizesar en kelka dialekti. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''al'' o ''el'' (maskula singulara), ''la'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''li'' o ''i'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Romagnana, li esas ''e'' (maskula singulara) e ''la'' (feminina singulara). * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo, exemple en la Bolognese: ''me a sun'' (me esas), ''te t'ê'' (tu esas). La subjekto pronomo esas ofte duopla (clitika e tonika). * '''Negado''': La negado formacesas per du parti, exemple ''no... miga'' (ne...), ''no... brisa'' en kelka dialekti. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Emilio-Romagnana (Bolognese) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vén'' || vino | amiko || ''amîg'' || amico | aquo || ''âcua'' || acqua | matro || ''mèder'' || madre | patro || ''pèder'' || padre |} === Konjugado di la verbo "èsar" (esar) en Bolognese === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''me a sun'' |- | tu || ''te t'ê'' |- | ilu / elu || ''ló l'è'' / ''lî la è'' |- | ni || ''nuèter a sän'' |- | vi || ''vuèter a sî'' |- | ili / eli || ''lô i én'' |} == Literaturo == La Emilio-Romagnana havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la dialekti di [[Bologna]], [[Ferrara]], [[Modena]] e [[Ravenna]]. Inter la maxim konocata autori: * [[Guido Guinizelli]] (c. 1230–1276) – poeto qua skribis en anciena Bolognese. * [[Giovanni Battista Spolverini]] (1595–1646) – poeto en Ferrarese. * [[Carlo Goldoni]] (1707–1793) – skribis kelka verki en la Veneta e Emiliana dialekti. * [[Olindo Guerrini]] (1845–1916) – poeto en Romagnana, konocata sub pseudonimo "Lorenzo Stecchetti". * [[Giuseppe Mezzadri]] (1867–1942) – skribisto en Parmigiano. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Emilio-Romagnana esas rekonocata kom minoritatala linguo en [[Emilia-Romagna]] segun la regionala lego 9/2014, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[San-Marino]], la Romagnana dialekto esas parto di la nacionala identeso, ma la [[Italiana linguo|Italiana]] esas l'unika oficala linguo. Exist asocioni, exemple la ''Casa delle Lingue'' en [[Bologna]], e skoli qui docas la linguo fakultative. La linguo esas uzata en radio, televiziono, muziko (exemple la kansoni di [[Francesco Guccini]] en Modenese) e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. ## Referi * Loporcaro, Michele. ''Profilo linguistico dei dialetti italiani''. Roma-Bari: Laterza, 2009. * Rognoni, Andrea. ''Grammatica dei dialetti dell'Emilia-Romagna''. Milano: Mondadori, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/egl Ethnologue: Emilian] * [https://www.ethnologue.com/language/rgn Ethnologue: Romagnol] * [https://omniglot.com/writing/emilian.htm Omniglot: Emilian-Romagnol] ## Extera ligili * [https://www.casadellelingue.eu/ Casa delle Lingue] – asocio por la promoco dil lokala lingui * [https://www.emiliaromagnalingua.it/ EmiliRomagna Lingua] – informo e risursi * [https://www.linguaemiliaromagnola.it/ Lingua Emilio-Romagnola] – studiocentro {{Latinida lingui}} {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Lingui di San-Marino]] [[Kategorio:Galo-Italika lingui]] ihh1jd8kajt1kh1liotjjht05dd8uo7 0 120026 1130360 2026-08-21T16:43:26Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Zemgalana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Zemgalia]], nuntempa sudala [[Latvia]] e nordala [[Lituania]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (...' 1130360 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Zemgalana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Zemgalia]], nuntempa sudala [[Latvia]] e nordala [[Lituania]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, parolata til la 15ma–16ma yarcento) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Baltika lingui]]<br/>Ostala Baltika (o Westala Baltika)<br/>'''Zemgalana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | xzm (deprecata; nun ofte inkluzita en [[Latviana linguo|Latviana]] o [[Lituaniana linguo|Lituaniana]]) |} [[Arkivo:Baltic tribes c 1200.svg|thumb|300px|Baltika tribui cirkum 1200, inkluzite Zemgali.]] '''Zemgalana linguo''' (autonime: ''zemgaļu valoda'', ''žemaičių''?) esas [[Baltika lingui|Baltika linguo]] parolata da la [[Zemgali|Zemgaliana]] tribuo en la regiono [[Zemgalia]] (nuntempe sudala [[Latvia]] e nordala [[Lituania]]) dum la [[Mezepoko]]. Ol extingesis cirkume la [[15ma yarcento|15ma]] o [[16ma yarcento]], kande la Zemgali asimilesis da la [[Latviani]] e [[Lituaniani]]. La linguo esas konocata nur per kelka [[toponimo|toponimi]], [[hidronimo|hidronimi]], personala nomi e fragmenti en historiala dokumenti. == Historio == La Zemgali (latve ''zemgaļi'', lituaniane ''žiemgaliai'') esis un ek la Baltika tribui qui habitis la sudala parto di la estala Baltika rivo. Lia teritorio jacis inter la fluvii [[Lielupe]] e [[Nemunas]], cirkume la nuntempa urbi [[Jelgava]], [[Bauska]], [[Šiauliai]] e [[Panevėžys]]. La nomo "Zemgalia" probable devenas de la Baltika vorti por "norda lando" o "basa lando" (komparez [[Latviana linguo|Latviana]] ''ziemeļi'' "nordo" e ''gals'' "fino"). Dum la [[13ma yarcento]], la regiono esis konquestita da la [[Germana ordeno]] ([[Livoniana ordeno]]) e pose divenis parto di la [[Livoniana konfederaciono]]. La Zemgali rezistis longe, ma gradope perdis lia linguo e kulturo, asimilante a la vicina Latviani e Lituaniani. La lasta mencioni pri la Zemgaliana kom separata linguo esas de la [[15ma yarcento]], e pos ta tempo ol judikesas kom extingita. == Geografiala distributo == La Zemgaliana parolesis en la historiala regiono [[Zemgalia]] (latve ''Zemgale''), qua nuntempe esas parto di la sudala [[Latvia]] e la nordala [[Lituania]]. La regiono kovresas la distrikto [[Jelgava]], [[Bauska]], [[Dobele]], e parti di [[Šiauliai]] e [[Panevėžys]]. La precipua fluvio esas [[Lielupe]]. La limiti kun altra Baltika tribui esis: [[Kuronia]] weste, [[Latgalia]] este, [[Aukštaitija]] sude e la [[Balta maro]] norde. Pro la manko di skribita dokumenti, la exakta extenso dil linguo esas necerta, ma on supozas ke ol okupis la basa tereni inter la fluvii [[Mūša]] e [[Lielupe]]. == Karakterizivi == La Zemgalana apartenas a la estala grupo di Baltika lingui (o, segun kelka klasifikuri, a la transita grupo inter estala e westala). Ol havas multa similesi kun la [[Latviana linguo|Latviana]] e la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], ma kun kelka traiti qui distingas ol. La informo esas fragmentala, bazita precipue sur [[toponimo|toponimi]] e [[onomastiko]]. * '''Fonetiko''': On supozas ke la Zemgalana havis simila vokala sistemo a la Latviana, kun longa e kurta vokali. La [[palatalizo]] esis probable min developata kam en Lituaniana. La konsonanto ''s'' e ''š'' esis distingata, quale en altra Baltika lingui. * '''Gramatiko''': La gramatiko esas rekonstruktita per komparo kun altra Baltika lingui. On kredas ke ol havis [[deklinado]] di nomi kun kin o sis kazi (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, lokativo, instrumentalo) e [[konjugado]] di verbi kun tri personi, tri nombri (singularo, pluralo, dualo?) e tri tempi. * '''Vortaro''': La vortaro esas konocata nur per nomi e kelka vorti en historiala dokumenti. Multa toponimi en Zemgalia havas Baltika radiki, exemple ''-gals'' (fino), ''-upe'' (rivero), ''-sils'' (foresto di pini), ''-muiža'' (domeno). Personal nomi kom ''Nameisis'', ''Viestards'', ''Švitrigaila'' montras Baltika origino. === Exempli di vorti (hipotezala) === Pro la manko di texti, la sequanta vorti esas rikonstruktita o hipotezala, bazita sur toponimi e komparo kun altra Baltika lingui: {| class="wikitable" ! Ido !! Zemgalana (rikonstruktita) !! Latviana !! Lituaniana |- | rivero || ''upe'' (?) || upe || upė | foresto || ''sils'' (?) || sils || šilas | monto || ''kalns'' (?) || kalns || kalnas | domo || ''nams'' (?) || nams || namas | nordo || ''ziemelis'' (?) || ziemeļi || šiaurė |} Noto: La formi esas necerta e ne atestata rekte. == Texti e monumenti == Ne existas skribita texti en la Zemgalana. La linguo konocesas nur per: * [[Toponimo|Toponimi]] e [[hidronimo|hidronimi]] en la historiala regiono Zemgalia. * Personal nomi mencionita en kroniki, exemple ''Nameisis'', ''Viestards'', ''Švitrigaila'', ''Gediminas'' (qua havas Baltika radiki). * Fragmenti en la [[Latviana linguo|Latviana]] e [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] dialekti, qui konservas ula Zemgalana traiti. La maxim famoza menciono pri la Zemgali esas en la [[Livoniana kroniko]] da [[Henrikus de Latvia]] (13ma yarcento), qua deskriptas lia batalii kontre la Germana ordeno. == Nuntempala stando == La Zemgalana esas mortinta linguo. Lua heredajo viveskas en la [[Latviana linguo|Latviana]] e [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], qui asimilis la Zemgali. Kelka traiti di la Zemgalana dialekto esas videbla en la [[Latviana linguo|Latviana]] dialekto di [[Zemgalia]], qua havas partikulara vorti e fonetika traiti. Anke en la nordala [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] dialekto ([[Žemaitija]]) existas influi de la Zemgalana. Nuntempe, la nomo "Zemgalia" esas konservata en la Latviana regiono [[Zemgale]] e en la Lituaniana regiono [[Žiemgala]], e la historiala memoro pri la Zemgali esas parto di la nacionala identeso di amba landi. == Referi == * Būga, Kazimieras. ''Rinktiniai raštai''. Vilnius: Valstybinė politinės ir mokslinės literatūros leidykla, 1958–1961. * Endzelīns, Jānis. ''Latviešu valodas vēsture''. Rīga: Latvijas Universitāte, 1938. * Zinkevičius, Zigmas. ''Lietuvių kalbos istorija''. Vilnius: Mokslas, 1984–1994. * [https://www.ethnologue.com/language/xzm Ethnologue: Semigallian (retro)]. == Extera ligili == * [http://www.zemgaliesi.lv/ Zemgalieši] – Latviana asocio pri Zemgaliana heredajo * [https://www.latvijasdaba.lv/ Latvijas Daba] – informo pri Zemgalia regiono e lua lingui {{Baltika lingui}} [[Kategorio:Baltika lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Lingui di Latvia]] [[Kategorio:Lingui di Lituania]] pvc0iiw5xzda52vd0s57zdmgzzih17n 0 120027 1130361 2026-08-21T16:45:37Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Yotvingia linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Sudovia]]/[[Yotvingia]] (nun nord-estala [[Polonia]], sud-westala [[Lituania]], westala [[Bielorusia]]) |- | style="vertical-align: top; padding...' 1130361 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Yotvingia linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Sudovia]]/[[Yotvingia]] (nun nord-estala [[Polonia]], sud-westala [[Lituania]], westala [[Bielorusia]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, parolata til la 17ma yarcento) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Baltika lingui]]<br/>Westala Baltika (o transita)<br/>'''Yotvingia''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | xsv (Sudovian) |} [[Arkivo:Baltic tribes c 1200.svg|thumb|300px|Baltika tribui cirkum 1200, inkluzite Yotvingi (Sudovi).]] '''Yotvingia linguo''' (autonime: ''Sūdaviskas'', ''Jatvingiskas''; ank nomizita '''Sudoviana''' o '''Yatvingiana''') esas [[Baltika lingui|Baltika linguo]] di la westala grupo (o transita grupo inter westala ed estala), parolata da la [[Yotvingi]] (Sudovi) en la regiono [[Sudovia]]/[[Yotvingia]]. Ol extingesis cirkume la [[17ma yarcento]], pos ke la Yotvingi esis asimilit da [[Lituaniani]], [[Poloni]], [[Bielorusi]] e [[Germani]]. La linguo esas konocata nur per fragmenti: kelka vorti e frazi en la [[16ma yarcento|16ma-yarcenta]] manuskripto konocata kom "Pagan dialects of Narew", ed anke per [[toponimo|toponimi]], [[hidronimo|hidronimi]] e personala nomi. == Historio == La Yotvingi (latine ''Sudoviani'', ''Jatvingi'') esis Baltika tribuo qua habitis la forestoza e marshoza regioni inter la fluvii [[Narew]], [[Nemunas]] e [[Biebrza]]. Lia teritorio kovris parti di la nuntempa nord-estala [[Polonia]] ([[Podlakia]]), sud-westala [[Lituania]] ([[Dainava]], [[Suvalkija]]) e westala [[Bielorusia]] ([[Hrodna]]-regiono). La nomo "Yotvingia" probable devenas de la Baltika radiko *jāt- "vehar, kavalkar" o de hidronimo. Dum la [[13ma yarcento]], la regiono esis ofte atakata da la [[Teutonika ordeno]] e la [[Livoniana ordeno]]. La Yotvingi rezistis longe, ma gradope perdis lia nedependo. Li partoprenis en la formaco di la [[Lituaniana Granda Dukio]]. Dum la [[14ma yarcento|14ma]]–[[16ma yarcento|16ma]] yarcenti, la Yotvingi asimilesis a la Lituaniani e Poloni, e lia linguo extingesis. La lasta parolanti probable mortis dum la [[17ma yarcento]], quankam kelka raporti mencionas homi qui ankore konocis ula vorti en la [[19ma yarcento]]. == Geografiala distributo == La Yotvingia parolesis en la historiala regiono [[Sudovia]]/[[Yotvingia]], qua jacis inter la fluvii [[Nemunas]] norde, [[Narew]] sude, [[Bug]] este e la foresti di [[Augustów]] weste. La regiono kovris parti di la nuntempa: * nord-estala [[Polonia]] (provinco [[Podlakia]], precipue la distrikti [[Suwałki]], [[Augustów]], [[Sejny]]); * sud-westala [[Lituania]] (regiono [[Dainava]], [[Suvalkija]], parti di [[Alytus]] e [[Marijampolė]]); * westala [[Bielorusia]] (regiono [[Hrodna]], parti di [[Grodno]] e [[Vawkavysk]]). Pro la manko di skribita dokumenti, la exakta extenso dil linguo esas necerta, ma on supozas ke ol okupis la dense forestoza e marshoza areo inter la tri landi. == Karakterizivi == La Yotvingia apartenas a la westala grupo di Baltika lingui (o, segun kelka klasifikuri, a la transita grupo inter westala ed estala). Ol havas multa similesi kun la [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]] e la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], ma kun kelka traiti qui distingas ol. La informo esas fragmentala, bazita precipue sur la manuskripto "Pagan dialects of Narew" (cirkume [[1560]]–[[1580]]), qua kontenas cirkume 200 vorti e kelka frazi en Yotvingia, e sur [[toponimo|toponimi]] ed [[onomastiko]]. * '''Fonetiko''': On supozas ke la Yotvingia havis simila vokala sistemo a la Prusiana, kun longa e kurta vokali. La [[palatalizo]] esis probable min developata kam en Lituaniana. La konsonanto ''s'' e ''š'' esis distingata, quale en altra Baltika lingui. La manuskripto montras kelka soni qui ne existas en la Lituaniana, exemple la diftongo ''ei'' vice ''ie''. * '''Gramatiko''': La gramatiko esas rekonstruktita per komparo kun altra Baltika lingui. On kredas ke ol havis [[deklinado]] di nomi kun kin o sis kazi (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, lokativo, instrumentalo) e [[konjugado]] di verbi kun tri personi, tri nombri (singularo, pluralo, dualo?) e tri tempi. La manuskripto montras formi kom ''bus'' (esar), ''turei'' (havar), ''gimna'' (naskar). * '''Vortaro''': La vortaro esas konocata per la manuskripto e per nomi. Multa vorti esas simila a ti dil Prusiana e Lituaniana, exemple ''kaīls'' (saneso, saluton), ''kails'' (sana), ''wundan'' (aquo), ''panno'' (fairo), ''deivas'' (deo). === Exempli di vorti === Pro la limitizita texti, la sequanta vorti esas atestata en la manuskripto "Pagan dialects of Narew" o rikonstruktita: {| class="wikitable" ! Ido !! Yotvingia (atestata o rikonstruktita) !! Anciena Prusiana !! Lituaniana |- | aquo || ''wundan'' || wundan || vanduo | fairo || ''panno'' || panno || ugnis | deo || ''deivas'' || deiws || dievas | sana || ''kails'' || kaīls || sveikas | filiulo || ''sūnus'' (?) || sūnus || sūnus | matro || ''mūti'' (?) || mūti || motina |} Noto: La formi esas necerta e kelka esas rikonstruktita. === Konjugado di la verbo "būti" (esar) === La sequanta formi esas rikonstruktita o atestata en la manuskripto: {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''asmi'' (?) / ''esmi'' (?) |- | tu || ''assei'' (?) / ''esei'' (?) |- | ilu / elu || ''ast'' (?) / ''est'' (?) |- | ni || ''asmai'' (?) |- | vi || ''astei'' (?) |- | ili / eli || ''ast'' (?) |} (La formi esas hipotezala, bazita sur la Prusiana e Lituaniana.) == Texti e monumenti == La maxim importanta texto en Yotvingia esas la manuskripto konocata kom "Pagan dialects of Narew" o "Narew dialects" (cirkume [[1560]]–[[1580]]), qua kontenas cirkume 200 vorti e kelka frazi en la Yotvingia, kun [[Poloniana linguo|Polona]] tradukuri. La manuskripto esis deskovrita en [[Narew]] e nun esas konservata en [[Kraków]]. Ol inkluzas vorti por korpo-parti, animali, planti, nombri, e kelka frazi quale "Kaīls naussen gnigethe" (Saluto, nia rejo?). Ultre la manuskripto, la Yotvingia konocesas per: * [[Toponimo|Toponimi]] e [[hidronimo|hidronimi]] en la regiono: ''Suwałki'', ''Augustów'', ''Sejny'', ''Wigry'', ''Narew'', ''Biebrza'', ''Hrodna''. * Personal nomi mencionita en kroniki: ''Komantas'', ''Skalmantas'', ''Gediminas'', ''Butigeidis'', ''Vaišvilkas''. * Fragmenti en la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] dialekti, qui konservas ula Yotvingia traiti, exemple en la [[Dainava]] dialekto. La maxim famoza menciono pri la Yotvingi esas en la [[Livoniana kroniko]] da [[Henrikus de Latvia]] (13ma yarcento), qua deskriptas lia batalii kontre la Germana ordeno, ed en la kroniki di [[Jan Długosz]] (15ma yarcento). == Nuntempala stando == La Yotvingia esas mortinta linguo. Lua heredajo viveskas en la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], [[Poloniana linguo|Polona]] e [[Bielorusa linguo|Bielorusa]], qui asimilis la Yotvingi. Kelka traiti di la Yotvingia dialekto esas videbla en la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] dialekto di [[Dainava]], qua havas partikulara vorti e fonetika traiti. Anke en la [[Poloniana linguo|Polona]] dialekto di [[Podlakia]] existas influi de la Yotvingia. Nuntempe, la nomo "Yotvingia" esas konservata en la regiono [[Suvalkija]] (lituaniane ''Suvalkija'' o ''Sūduva'') e en la Polona regiono [[Suwalszczyzna]], e la historiala memoro pri la Yotvingi esas parto di la nacionala identeso di [[Lituania]], [[Polonia]] e [[Bielorusia]]. Exist asocioni qui studias la Yotvingia linguo e kulturo, e kelka entuziasmozi probas rivivigar ol kom duesma linguo, ma la movado esas multe plu mikra kam por la [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]]. == Referi == * Nalepa, Jerzy. ''Jaćwięgowie. Nazwa i lokalizacja''. Białystok: Białostockie Towarzystwo Naukowe, 1964. * Zinkevičius, Zigmas. ''Lietuvių kalbos istorija''. Vilnius: Mokslas, 1984–1994. * Toporov, Vladimir. ''Прусский язык. Словарь''. Москва: Наука, 1975–1990. * [https://www.ethnologue.com/language/xsv Ethnologue: Sudovian]. * [https://omniglot.com/writing/sudovian.htm Omniglot: Sudovian (Yotvingian)]. == Extera ligili == * [http://www.suduva.lt/ Suduva] – Lituaniana regiono e kulturo * [https://www.podlasie.pl/ Podlasie] – Polona regiono e historio * [http://www.lingvarium.org/ Lingvarium] – linguistika arkivo {{Baltika lingui}} [[Kategorio:Baltika lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Lingui di Polonia]] [[Kategorio:Lingui di Lituania]] [[Kategorio:Lingui di Bielorusia]] mytazujbnxedagh0d6mprd63n0tdy4m 0 120028 1130362 2026-08-21T16:47:42Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Westala armeniana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Diasporo: [[Armeniana diasporo|Armeniana diasporo]] en [[Turkia]], [[Libano]], [[Siria]], [[Francia]], [[Usa]], [[Kanada]], [[Australia]], ed altri; his...' 1130362 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Westala armeniana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Diasporo: [[Armeniana diasporo|Armeniana diasporo]] en [[Turkia]], [[Libano]], [[Siria]], [[Francia]], [[Usa]], [[Kanada]], [[Australia]], ed altri; historiale en westala [[Armenia]] (nuntempa estala [[Turkia]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | cirkume 1.5–2 milioni (nesexakta) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Armeniana lingui]]<br/>'''Westala armeniana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Ne-oficala; en [[Armenia]] l'oficala linguo esas [[Estala armeniana linguo|Estala armeniana]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | hyw (Westala armeniana) |} [[Arkivo:Western Armenian distribution.png|thumb|300px|Distributado di Westala armeniana linguo en la mondo (diasporo).]] '''Westala armeniana linguo''' (autonime: ''Արեւմտահայերէն'' — ''Arevmdahayerēn'') esas un ek la du precipua moderna formi di la [[Armeniana linguo|Armeniana linguo]], l'altra esanta la [[Estala armeniana linguo|Estala armeniana]]. Ol developesis en la historiala westala [[Armenia]], qua nuntempe esas parto di [[Turkia]], e pose divenis la linguo di la granda [[Armeniana diasporo]], aparte pos la [[Armeniana genocido]] di [[1915]]–[[1923]]. La Westala armeniana esas skribata per la [[Armeniana alfabeto]], ma ol havas kelka fonetikal e gramatikala diferi de la Estala armeniana. == Historio == La Armeniana linguo apartenas a la [[Indo-Europana linguaro]] e havas longa skribita historio, komencinta en la [[5ma yarcento]] per la tradukuro di la [[Biblo]] da [[Mesrop Mashtots]], qua kreis la Armeniana alfabeto. Dum la mezepoko, la Armeniana developesis en du precipua dialektala grupi: la westala e la estala. La Westala armeniana formacesis precipue en la regioni di la [[Otoman imperio]], partikulare en [[Konstantinoplo]] (nun [[Istanbul]]), ube ol divenis la linguo di la Armeniana komuneso. La [[Konstantinopla dialekto]] servis kom bazo por la moderna Westala armeniana literaturala linguo. Pos la [[Armeniana genocido]], la maxim multa parolanti di la Westala armeniana esis mortigita o koaktita fugar, e la linguo transvivis precipue en la diasporo. Nun ol esas parolata en multa landi, ma ol esas min protektata kam la Estala armeniana, qua esas la oficala linguo di la [[Armenia|Republiko Armenia]]. == Geografiala distributado == La Westala armeniana parolesas precipue da la [[Armeniana diasporo]] en: * [[Turkia]] (precipue en [[Istanbul]], ma la quanto di parolanti diminutas) * [[Libano]], [[Siria]], [[Jordania]], [[Egiptia]] * [[Francia]], [[Grekia]], [[Bulgaria]], [[Rumania]] * [[Usa]], [[Kanada]], [[Arjentinia]], [[Brazilia]], [[Uruguay]] * [[Australia]] Historiale, la Westala armeniana parolesis en la westala parto di la Armeniana Altebena, en regioni nuntempe apartenanta a [[Turkia]]: [[Van]], [[Erzurum]], [[Bitlis]], [[Diyarbakır]], [[Sivas]], [[Trabzon]], e la cirkumajo di [[Konstantinoplo]]. La linguo havas plura dialekti, ma la Konstantinopla dialekto esas la bazo di la literaturala formo. == Karakterizivi == La Westala armeniana distingas su de la Estala armeniana per kelka fonetikal e gramatikala traiti. === Fonetiko === * La Westala armeniana perdis la vokalo ''ë'' [ə] en multa pozicioni, ube la Estala konservas ol. * La konsonanti ''p'', ''t'', ''k'' en la Westala armeniana divenis sonora (''b'', ''d'', ''g''), kontre ke la sonora ''b'', ''d'', ''g'' divenis aspiroza (''pʰ'', ''tʰ'', ''kʰ''), kreante inversigo di la sistemo di [[plozivo|plozivi]]. * La litero ռ (''ṙ'') pronuncesas quale [ɾ] (alveolara frapeto) en la Westala, dum ke en la Estala ol esas [r] (alveolara trilo). === Gramatiko === * La Westala armeniana havas [[deklinado]] di nomi kun kazi: [[nominativo]], [[akuzativo]], [[genitivo]], [[dativo]], [[ablativo]], [[instrumentalo]], [[lokativo]]. Tamen, kelka kazi esas plu simpla kam en la Estala. * La verbo havas du [[voco|voci]] (aktiva e pasiva) e du [[aspekto|aspekti]] (perfektiva e imperfektiva). La [[konjugado]] esas plu konservema en la Westala kam en la Estala. * La Westala armeniana uzas la partikulo ''կը'' (''gě'') ante la verbo por indikar la prezento o la imperfekto, simila a la Estala ''կ'' (''k''). === Vortaro === La Westala armeniana havas multa vorti qui diferencas de la Estala pro l'influo di la [[Turka linguo|Turka]], [[Araba linguo|Araba]], [[Franca linguo|Franca]] e [[Grekiana linguo|Grekiana]] lingui. Tamen, la bazala vortaro esas komuna. == Exempli di vorti == {| class="wikitable" ! Ido !! Westala armeniana (translitero) !! Estala armeniana (translitero) |- | aquo || ''chur'' || ''jur'' | pano || ''hats'' || ''hats'' | matro || ''mayr'' || ''mayr'' | patro || ''hayr'' || ''hayr'' | linguo (organo) || ''lezoo'' || ''lezoo'' |} Noto: La translitero esas proxima a la pronunco en Westala armeniana. == Konjugado di la verbo "essil" (esar) en Westala armeniana == {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''yes em'' |- | tu || ''tun es'' |- | ilu / elu || ''an e'' (mask.), ''an e'' (fem.) |- | ni || ''menk enk'' |- | vi || ''took ek'' |- | ili / eli || ''anonk en'' |} == Literaturo == La Westala armeniana havas richa literaturala tradiciono, aparte en la [[19ma yarcento|19ma]] e frua [[20ma yarcento|20ma]] yarcenti, kande [[Konstantinoplo]] esis centro di Armeniana kulturo. Importanta autori esas: * [[Mekhitarist]]-membri, qui skribis en Westala armeniana en [[Venezia]] e [[Wien]]. * [[Hagop Baronian]] (1843–1891) — satiristo. * [[Rupen Zartarian]] (1874–1915) — skribisto, viktimo di la genocido. * [[Siamanto]] (1878–1915) — poeto, viktimo di la genocido. * [[Daniel Varoujan]] (1884–1915) — poeto, viktimo di la genocido. Pos la genocido, la literaturala produkto duris en la diasporo, precipue en [[Libano]], [[Francia]] e [[Usa]]. Nun existas skribisti, jurnalisti e poeti qui duras krear en Westala armeniana. == Nuntempala stando == La Westala armeniana esas klasifikita kom "endanjerigita linguo" da [[UNESCO]]. La quanto di parolanti diminutas pro asimilo en la diasporo e pro la manko di oficala stando. En [[Armenia]], l'oficala linguo esas la Estala armeniana, ma la Westala armeniana docesas en kelka skoli e universitati. En [[Turkia]], la linguo esas parolata da poka olda Armeniani en [[Istanbul]]. Exist asocioni e skoli qui probas konservar la linguo, exemple la [[Calouste Gulbenkian Foundation]] subtenas programi por la Westala armeniana. Anke [[UNESCO]] agnoskas la Westala armeniana kom [[endanjerigita lingui|endanjerigita linguo]] en sua [[Atlaso di la lingui en danjero]]. == Referi == * Adjarian, Hrachia. ''Classification des dialectes arméniens''. Paris: 1909. * Bardakjian, Kevork B. ''A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920''. Detroit: Wayne State University Press, 2000. * [https://www.ethnologue.com/language/hyw Ethnologue: Western Armenian] * [https://omniglot.com/writing/armenian.htm Omniglot: Armenian] == Extera ligili == * [https://www.gulbenkian.pt/ Calouste Gulbenkian Foundation] – programo por la Westala armeniana * [https://www.armenianlanguage.org/ Armenian Language] – resursi * [https://www.unesco.org/languages-atlas/ UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger] {{Armeniana lingui}} [[Kategorio:Armeniana lingui]] [[Kategorio:Endanjerigita lingui]] [[Kategorio:Lingui di Turkia]] [[Kategorio:Lingui di Libano]] [[Kategorio:Lingui di Siria]] [[Kategorio:Lingui di Francia]] nbr5pwxa87ss9x5pe4f0t8p923qc4qt 0 120029 1130363 2026-08-21T16:51:48Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Veneta linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Veneto]], parti di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] ([[Kroatia]], [[Slovenia]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]], Ru...' 1130363 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Veneta linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Veneto]], parti di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] ([[Kroatia]], [[Slovenia]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]], [[Rumania]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | cirkume 4 000 000 – 5 000 000 (inkluzite pasiva parolanti) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Westala Latinida lingui|Westala Latinida]]<br/>[[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]] (diskutata)<br/>'''Veneta''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Rekonocata kom regionala linguo en [[Veneto]] (lego regionala 2007), ma ne oficala en [[Italia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | vec |} [[Arkivo:Venetian language distribution.png|thumb|300px|Distributado di la Veneta linguo en Italia e vicina regioni.]] '''Veneta linguo''' (autonime: ''vèneto'', ''vènet'', ''veneto'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] parolata precipue en la regiono [[Veneto]] en nord-estala [[Italia]], ed en kelka arei di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] (en [[Kroatia]] e [[Slovenia]]), e da enmigrinti en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]] ed altri. Ol esas linguistikale proxima a la [[Italiana linguo|Italiana]], ma ofte konsideresas aparta linguo pro lua propra fonetiko, gramatiko e vortaro. Tradicionale, la Veneta esis la linguo di la [[Republiko di Venezia]], e havas richa literaturala tradiciono. == Historio == La Veneta developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di [[Veneto]], sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la anciena [[Veneti]] esis ofte konfundita kun Kelta tribui) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]] e pose de la [[Goti]]. La linguo atingis splendoro dum la [[Republiko di Venezia]], kande ol divenis linguo di komerco, diplomaco e kulturo en la [[Mediteraneo]]. La [[Venezia|Veneziana]] dialekto servis kom bazo por la literaturala formo. La maxim anciena skribita dokumenti en Veneta esas de la [[13ma yarcento]]. Dum la [[16ma yarcento|16ma]] e [[17ma yarcento|17ma]] yarcenti, la linguo esis uzata en teatro e literaturo, aparte da [[Angelo Beolco]] (Ruzante) e [[Carlo Goldoni]], qua skribis kelka verki en la Veneziana dialekto. Pos la falo di la Republiko en [[1797]] e la unesko di Italia en la [[19ma yarcento]], la Veneta perdis oficala stando, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo e docado. == Geografiala distributo == La Veneta parolesas en: * [[Veneto]] (tota regiono, kun dialektala varianti: Veneziana, Veronana, Vicentina, Padovana, Trevisana, Belunana, e c.) * Parti di [[Trentino]] (provinco di [[Trento]], valo [[Lagorai]]) * Parti di [[Friuli-Venezia Giulia]] (provinco di [[Pordenone]], [[Gorizia]], e la litoro di [[Trieste]]) * [[Istria]] en [[Kroatia]] e [[Slovenia]] (dialekto ''istroveneto'') * Diasporala komunesi en [[Brazilia]] (precipue en [[Rio Grande do Sul]], [[Santa Catarina]], [[Paraná]]), [[Arjentinia]], [[Mexikia]] ([[Chipilo]]), [[Rumania]], ed altri La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 4 e 5 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana. La linguo esas plu viva en rurala arei e che la olda generaciono, ma existas yuna parolanti qui lernas ol en familii o per kursoj. == Karakterizivi == La Veneta havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': La Veneta havas sep tonika vokali: /a, e, ɛ, i, o, ɔ, u/. La ne-acentizita vokali ofte reduktesas, ma min forte kam en altra nordala lingui. La finala vokali ofte desaparas o divenas [[shwa]]. * '''Konsonanti''': La intervokala konsonanti ofte lenesas: ''-t-'' > ''-d-'', ''-k-'' > ''-g-'', ''-p-'' > ''-v-''. La sono ''ł'' (l velarizita) existas en kelka dialekti. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''el'' (maskula singulara), ''ła'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''łe'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Veneziana, li esas ''el'', ''ła'', ''i'', ''łe''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''ti te si'' (tu esas). La subjekto pronomo esas ofte duopla (clitika e tonika), exemple ''mi so'' (me esas), ''ti te ga'' (tu havas). * '''Negado''': La negado formacesas per ''no'' ante la verbo: ''no so'' (me ne esas), ''no ga'' (lu ne havas). En kelka dialekti, la negado esas ''no... miga''. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Veneta (Veneziana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amigo'' || amico | aquo || ''aqua'' / ''ènqua'' || acqua | matro || ''mare'' || madre | patro || ''pare'' || padre |} === Konjugado di la verbo "èsar" (esar) en Veneziana === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi so'' |- | tu || ''ti te si'' |- | ilu / elu || ''lu el xe'' / ''ela la xe'' |- | ni || ''noaltri semo'' |- | vi || ''voaltri sé'' |- | ili / eli || ''lori i xe'' / ''lore łe xe'' |} == Literaturo == La Veneta havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la Veneziana dialekto. Inter la maxim konocata autori: * [[Angelo Beolco]] (c. 1496–1542), konocata kom Ruzante, skribis komedii en la Pavana dialekto. * [[Carlo Goldoni]] (1707–1793) skribis kelka verki en Veneziana, exemple "I rusteghi" e "La locandiera". * [[Giacomo Casanova]] (1725–1798) skribis sua memori en [[Franca linguo|Franca]], ma uzis la Veneta en kelka letri. * [[Biagio Marin]] (1891–1985) – poeto en la Grado dialekto. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Veneta esas rekonocata kom regionala linguo en [[Veneto]] segun la regionala lego 8/2007, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[Kroatia]] e [[Slovenia]], la istroveneta dialekto havas kelka protekto kom minoritatala linguo. Exist asocioni, exemple la ''Academia de ła Bona Creansa'' e la ''Istituto Ładino de ła Veneta'', qui promocas la linguo. La linguo esas uzata en radio, televiziono (exemple la programo "Il Gusto della Salute" en Veneta), muziko (exemple la kansoni di [[Herman Medrano]]), e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. ## Referi * Canepari, Luciano. ''Il Veneto: profilo dei dialetti italiani''. Pisa: Pacini, 1979. * Zamboni, Alberto. ''I dialetti delle regioni d'Italia: Veneto''. Roma: Carocci, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/vec Ethnologue: Venetian] * [https://omniglot.com/writing/venetian.htm Omniglot: Venetian] ## Extera ligili * [https://www.linguaveneta.net/ Lingua Veneta] – informo e risursi * [https://www.academiadelabonacreansa.it/ Academia de ła Bona Creansa] – asocio por la promoco dil Veneta * [https://www.istitutoveneto.org/ Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti] – studiocentro {{Latinida lingui}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Galo-Italika lingui]] [[Kategorio:Lingui di Kroatia]] [[Kategorio:Lingui di Slovenia]] 7px62x4upjfv8v3km2ep6ahwcgpesch 1130382 1130363 2026-08-22T08:28:50Z Interlingvisto 47513 1130382 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Veneta linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Veneto]], parti di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] ([[Kroatia]], [[Slovenia]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]], [[Rumania]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | cirkume 4 000 000 – 5 000 000 (inkluzite pasiva parolanti) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Westala Latinida lingui|Westala Latinida]]<br/>[[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]] (diskutata)<br/>'''Veneta''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Rekonocata kom regionala linguo en [[Veneto]] (lego regionala 2007), ma ne oficala en [[Italia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | vec |} [[Arkivo:Venetian language distribution.png|thumb|300px|Distributado di la Veneta linguo en Italia e vicina regioni.]] '''Veneta linguo''' (autonime: ''vèneto'', ''vènet'', ''veneto'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] parolata precipue en la regiono [[Veneto]] en nord-estala [[Italia]], ed en kelka arei di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] (en [[Kroatia]] e [[Slovenia]]), e da enmigrinti en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]] ed altri. Ol esas linguistikale proxima a la [[Italiana linguo|Italiana]], ma ofte konsideresas aparta linguo pro lua propra fonetiko, gramatiko e vortaro. Tradicionale, la Veneta esis la linguo di la [[Republiko di Venezia]], e havas richa literaturala tradiciono. == Historio == La Veneta developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di [[Veneto]], sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la anciena [[Veneti]] esis ofte konfundita kun Kelta tribui) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]] e pose de la [[Goti]]. La linguo atingis splendoro dum la [[Republiko di Venezia]], kande ol divenis linguo di komerco, diplomaco e kulturo en la [[Mediteraneo]]. La [[Venezia|Veneziana]] dialekto servis kom bazo por la literaturala formo. La maxim anciena skribita dokumenti en Veneta esas de la [[13ma yarcento]]. Dum la [[16ma yarcento|16ma]] e [[17ma yarcento|17ma]] yarcenti, la linguo esis uzata en teatro e literaturo, aparte da [[Angelo Beolco]] (Ruzante) e [[Carlo Goldoni]], qua skribis kelka verki en la Veneziana dialekto. Pos la falo di la Republiko en [[1797]] e la unesko di Italia en la [[19ma yarcento]], la Veneta perdis oficala stando, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo e docado. == Geografiala distributo == La Veneta parolesas en: * [[Veneto]] (tota regiono, kun dialektala varianti: Veneziana, Veronana, Vicentina, Padovana, Trevisana, Belunana, e c.) * Parti di [[Trentino]] (provinco di [[Trento]], valo [[Lagorai]]) * Parti di [[Friuli-Venezia Giulia]] (provinco di [[Pordenone]], [[Gorizia]], e la litoro di [[Trieste]]) * [[Istria]] en [[Kroatia]] e [[Slovenia]] (dialekto ''istroveneto'') * Diasporala komunesi en [[Brazilia]] (precipue en [[Rio Grande do Sul]], [[Santa Catarina]], [[Paraná]]), [[Arjentinia]], [[Mexikia]] ([[Chipilo]]), [[Rumania]], ed altri La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 4 e 5 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana. La linguo esas plu viva en rurala arei e che la olda generaciono, ma existas yuna parolanti qui lernas ol en familii o per kursoj. == Karakterizivi == La Veneta havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': La Veneta havas sep tonika vokali: /a, e, ɛ, i, o, ɔ, u/. La ne-acentizita vokali ofte reduktesas, ma min forte kam en altra nordala lingui. La finala vokali ofte desaparas o divenas [[shwa]]. * '''Konsonanti''': La intervokala konsonanti ofte lenesas: ''-t-'' > ''-d-'', ''-k-'' > ''-g-'', ''-p-'' > ''-v-''. La sono ''ł'' (l velarizita) existas en kelka dialekti. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''el'' (maskula singulara), ''ła'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''łe'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Veneziana, li esas ''el'', ''ła'', ''i'', ''łe''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''ti te si'' (tu esas). La subjekto pronomo esas ofte duopla (clitika e tonika), exemple ''mi so'' (me esas), ''ti te ga'' (tu havas). * '''Negado''': La negado formacesas per ''no'' ante la verbo: ''no so'' (me ne esas), ''no ga'' (lu ne havas). En kelka dialekti, la negado esas ''no... miga''. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Veneta (Veneziana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amigo'' || amico | aquo || ''aqua'' / ''ènqua'' || acqua | matro || ''mare'' || madre | patro || ''pare'' || padre |} === Konjugado di la verbo "èsar" (esar) en Veneziana === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi so'' |- | tu || ''ti te si'' |- | ilu / elu || ''lu el xe'' / ''ela la xe'' |- | ni || ''noaltri semo'' |- | vi || ''voaltri sé'' |- | ili / eli || ''lori i xe'' / ''lore łe xe'' |} == Literaturo == La Veneta havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la Veneziana dialekto. Inter la maxim konocata autori: * [[Angelo Beolco]] (c. 1496–1542), konocata kom Ruzante, skribis komedii en la Pavana dialekto. * [[Carlo Goldoni]] (1707–1793) skribis kelka verki en Veneziana, exemple "I rusteghi" e "La locandiera". * [[Giacomo Casanova]] (1725–1798) skribis sua memori en [[Franca linguo|Franca]], ma uzis la Veneta en kelka letri. * [[Biagio Marin]] (1891–1985) – poeto en la Grado dialekto. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Veneta esas rekonocata kom regionala linguo en [[Veneto]] segun la regionala lego 8/2007, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[Kroatia]] e [[Slovenia]], la istroveneta dialekto havas kelka protekto kom minoritatala linguo. Exist asocioni, exemple la ''Academia de ła Bona Creansa'' e la ''Istituto Ładino de ła Veneta'', qui promocas la linguo. La linguo esas uzata en radio, televiziono (exemple la programo "Il Gusto della Salute" en Veneta), muziko (exemple la kansoni di [[Herman Medrano]]), e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. ## Referi * Canepari, Luciano. ''Il Veneto: profilo dei dialetti italiani''. Pisa: Pacini, 1979. * Zamboni, Alberto. ''I dialetti delle regioni d'Italia: Veneto''. Roma: Carocci, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/vec Ethnologue: Venetian] * [https://omniglot.com/writing/venetian.htm Omniglot: Venetian] ## Extera ligili * [https://www.linguaveneta.net/ Lingua Veneta] – informo e risursi * [https://www.academiadelabonacreansa.it/ Academia de ła Bona Creansa] – asocio por la promoco dil Veneta * [https://www.istitutoveneto.org/ Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti] – studiocentro {{Latinida lingui}} {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Galo-Italika lingui]] [[Kategorio:Lingui di Kroatia]] [[Kategorio:Lingui di Slovenia]] sjjkc6tu5f99ws916bmpaiy1nckzff1 1130385 1130382 2026-08-22T08:30:49Z Interlingvisto 47513 /* Nuntempala stando */ 1130385 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Veneta linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | [[Veneto]], parti di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] ([[Kroatia]], [[Slovenia]]), e diasporo en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]], [[Rumania]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | cirkume 4 000 000 – 5 000 000 (inkluzite pasiva parolanti) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Latinida lingui]]<br/>[[Westala Latinida lingui|Westala Latinida]]<br/>[[Galo-Italika lingui|Galo-Italika]] (diskutata)<br/>'''Veneta''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Rekonocata kom regionala linguo en [[Veneto]] (lego regionala 2007), ma ne oficala en [[Italia]] |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | vec |} [[Arkivo:Venetian language distribution.png|thumb|300px|Distributado di la Veneta linguo en Italia e vicina regioni.]] '''Veneta linguo''' (autonime: ''vèneto'', ''vènet'', ''veneto'') esas [[Latinida lingui|Latinida linguo]] parolata precipue en la regiono [[Veneto]] en nord-estala [[Italia]], ed en kelka arei di [[Trentino]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Istria]] (en [[Kroatia]] e [[Slovenia]]), e da enmigrinti en [[Brazilia]], [[Arjentinia]], [[Mexikia]] ed altri. Ol esas linguistikale proxima a la [[Italiana linguo|Italiana]], ma ofte konsideresas aparta linguo pro lua propra fonetiko, gramatiko e vortaro. Tradicionale, la Veneta esis la linguo di la [[Republiko di Venezia]], e havas richa literaturala tradiciono. == Historio == La Veneta developesis de la [[Latina linguo|Latina]] parolata en la regiono di [[Veneto]], sub influo di la [[Kelta lingui|Kelta]] substrato (la anciena [[Veneti]] esis ofte konfundita kun Kelta tribui) e di la [[Germana lingui|Germanala]] superstrato, precipue de la [[Langobardi]] e pose de la [[Goti]]. La linguo atingis splendoro dum la [[Republiko di Venezia]], kande ol divenis linguo di komerco, diplomaco e kulturo en la [[Mediteraneo]]. La [[Venezia|Veneziana]] dialekto servis kom bazo por la literaturala formo. La maxim anciena skribita dokumenti en Veneta esas de la [[13ma yarcento]]. Dum la [[16ma yarcento|16ma]] e [[17ma yarcento|17ma]] yarcenti, la linguo esis uzata en teatro e literaturo, aparte da [[Angelo Beolco]] (Ruzante) e [[Carlo Goldoni]], qua skribis kelka verki en la Veneziana dialekto. Pos la falo di la Republiko en [[1797]] e la unesko di Italia en la [[19ma yarcento]], la Veneta perdis oficala stando, ma duris esar parolata en la familiala e lokala vivo. En la lasta yardeki kreskis movadi por lua rivivigo e docado. == Geografiala distributo == La Veneta parolesas en: * [[Veneto]] (tota regiono, kun dialektala varianti: Veneziana, Veronana, Vicentina, Padovana, Trevisana, Belunana, e c.) * Parti di [[Trentino]] (provinco di [[Trento]], valo [[Lagorai]]) * Parti di [[Friuli-Venezia Giulia]] (provinco di [[Pordenone]], [[Gorizia]], e la litoro di [[Trieste]]) * [[Istria]] en [[Kroatia]] e [[Slovenia]] (dialekto ''istroveneto'') * Diasporala komunesi en [[Brazilia]] (precipue en [[Rio Grande do Sul]], [[Santa Catarina]], [[Paraná]]), [[Arjentinia]], [[Mexikia]] ([[Chipilo]]), [[Rumania]], ed altri La quanto di parolanti esas nepreciza, ma on evaluas inter 4 e 5 milion, di qui multa esas bilingua kun la Italiana. La linguo esas plu viva en rurala arei e che la olda generaciono, ma existas yuna parolanti qui lernas ol en familii o per kursoj. == Karakterizivi == La Veneta havas multa traiti qui distingas ol de la Italiana e de altra vicina lingui: * '''Vokali''': La Veneta havas sep tonika vokali: /a, e, ɛ, i, o, ɔ, u/. La ne-acentizita vokali ofte reduktesas, ma min forte kam en altra nordala lingui. La finala vokali ofte desaparas o divenas [[shwa]]. * '''Konsonanti''': La intervokala konsonanti ofte lenesas: ''-t-'' > ''-d-'', ''-k-'' > ''-g-'', ''-p-'' > ''-v-''. La sono ''ł'' (l velarizita) existas en kelka dialekti. * '''Artikli''': La definita artikli esas ''el'' (maskula singulara), ''ła'' (feminina singulara), ''i'' (maskula plurala), ''łe'' (feminina plurala). En kelka dialekti, exemple la Veneziana, li esas ''el'', ''ła'', ''i'', ''łe''. * '''Pronomi''': La personala pronomi esas ofte pospozata al verbo: ''mi son'' (me esas), ''ti te si'' (tu esas). La subjekto pronomo esas ofte duopla (clitika e tonika), exemple ''mi so'' (me esas), ''ti te ga'' (tu havas). * '''Negado''': La negado formacesas per ''no'' ante la verbo: ''no so'' (me ne esas), ''no ga'' (lu ne havas). En kelka dialekti, la negado esas ''no... miga''. === Exempli di vorti === {| class="wikitable" ! Ido !! Veneta (Veneziana) !! Italiana |- | pano || ''pan'' || pane | vino || ''vin'' || vino | amiko || ''amigo'' || amico | aquo || ''aqua'' / ''ènqua'' || acqua | matro || ''mare'' || madre | patro || ''pare'' || padre |} === Konjugado di la verbo "èsar" (esar) en Veneziana === {| class="wikitable" ! Persono !! Formo |- | me || ''mi so'' |- | tu || ''ti te si'' |- | ilu / elu || ''lu el xe'' / ''ela la xe'' |- | ni || ''noaltri semo'' |- | vi || ''voaltri sé'' |- | ili / eli || ''lori i xe'' / ''lore łe xe'' |} == Literaturo == La Veneta havas importanta literaturala tradiciono, partikulare en la Veneziana dialekto. Inter la maxim konocata autori: * [[Angelo Beolco]] (c. 1496–1542), konocata kom Ruzante, skribis komedii en la Pavana dialekto. * [[Carlo Goldoni]] (1707–1793) skribis kelka verki en Veneziana, exemple "I rusteghi" e "La locandiera". * [[Giacomo Casanova]] (1725–1798) skribis sua memori en [[Franca linguo|Franca]], ma uzis la Veneta en kelka letri. * [[Biagio Marin]] (1891–1985) – poeto en la Grado dialekto. * En la 20ma e 21ma yarcenti, multa skribisti, muzikisti e teatrala grupi duras uzar la linguo. == Nuntempala stando == La Veneta esas rekonocata kom regionala linguo en [[Veneto]] segun la regionala lego 8/2007, ma ol ne havas oficala stando en [[Italia]]. En [[Kroatia]] e [[Slovenia]], la istroveneta dialekto havas kelka protekto kom minoritatala linguo. Exist asocioni, exemple la ''Academia de ła Bona Creansa'' e la ''Istituto Ładino de ła Veneta'', qui promocas la linguo. La linguo esas uzata en radio, televiziono (exemple la programo "Il Gusto della Salute" en Veneta), muziko (exemple la kansoni di [[Herman Medrano]]), e literaturo, ma la transmiso a yuna generacioni esas deskreskanta. == Referi == * Canepari, Luciano. ''Il Veneto: profilo dei dialetti italiani''. Pisa: Pacini, 1979. * Zamboni, Alberto. ''I dialetti delle regioni d'Italia: Veneto''. Roma: Carocci, 2005. * [https://www.ethnologue.com/language/vec Ethnologue: Venetian] * [https://omniglot.com/writing/venetian.htm Omniglot: Venetian] == Extera ligili == * [https://www.linguaveneta.net/ Lingua Veneta] – informo e risursi * [https://www.academiadelabonacreansa.it/ Academia de ła Bona Creansa] – asocio por la promoco dil Veneta * [https://www.istitutoveneto.org/ Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti] – studiocentro {{Latinida lingui}} {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Latinida lingui]] [[Kategorio:Lingui di Italia]] [[Kategorio:Galo-Italika lingui]] [[Kategorio:Lingui di Kroatia]] [[Kategorio:Lingui di Slovenia]] 7gtc2jovyso74iok9zyz25o2y8ez0wz 0 120030 1130364 2026-08-21T16:54:39Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Galatana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Galatia]], centrala [[Anatolia]] (nuna [[Turkia]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta lin...' 1130364 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Galatana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Galatia]], centrala [[Anatolia]] (nuna [[Turkia]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, parolata til la 4ma–6ma yarcento) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Kelta lingui]]<br/>Kontinentala Kelta<br/>'''Galatana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | ne havas (nekodexigita, ''mis'') |} [[Arkivo:Galatia Map.png|thumb|300px|Mapo di Galatia en antiqua Anatolia.]] '''Galatana linguo''' esas [[mortinta lingui|mortinta]] [[Kelta lingui|Kelta linguo]] di la kontinentala grupo, parolata da la [[Galati]] en la regiono [[Galatia]], centrala [[Anatolia]] (nuna [[Turkia]]). Ol esas konocata nur per [[onomastiko]] (personala nomi), [[toponimo|toponimi]], e kelka [[gloso|glosi]] en antika texti. La linguo probable esis proxima a la [[Galiana linguo|Galiana]], ma kun lokala influi de la [[Grekiana linguo|Greka]] e [[Frigiana linguo|Frigiana]]. == Historio == La Galati esis Kelta tribui qui invadis [[Anatolia]] cirkume [[278 aK|278]]–[[277 aK]], pos ke li apartenis a la granda Kelta migrado qua atingis [[Grekia]] e [[Balkani]]. Li esis invitita da [[Nikomedes la 1ma]] di [[Bitinia]] kom mercenarii, ma li balde establisis sua propra rejio en la centrala alta tereni, qua divenis konocata kom [[Galatia]]. La regiono jacis cirkum la nuna [[Ankara]] (anciena [[Ancyra]]). La Galati konservis sua Kelta linguo dum plura yarcenti, malgre ke li cirkondesis da Greka-parolanta populi e pose da Romani. La [[Apostolo Paulus]] skribis epistolo a la Galati en la [[1ma yarcento]], ma ta texto esas en la Greka. La Romana historiisto [[Titus Livius]] mencionis ke la Galati parolis Kelta linguo. [[Hieronimus]] (Santo Hieronimo) en la [[4ma yarcento]] notis ke la Galati parolis linguo simila a la linguo di la [[Treveri]] (populo en la valo di [[Moso]]), quo esas pruvo ke ol esis ankore Kelta. La linguo gradope extingesis pro [[Helenigo|helenigo]] e pose [[Romanigo|romanigo]]. On kredas ke ol desaparis komplete inter la [[4ma yarcento|4ma]] e [[6ma yarcento]] pos Kristo. La lasta menciono pri Kelta parolado en Galatia esas forsan de [[Hieronimus]], ma nula texto en la linguo transvivis. == Geografiala distributo == La Galatana parolesis en la regiono [[Galatia]], qua okupis la centrala parto di [[Anatolia]]. La precipua urbi esis [[Ancyra]] (nun Ankara), [[Pessinus]], [[Tavium]], e [[Gordium]]. La regiono nun esas parto di la [[Turkia|Turkiana]] provinci [[Ankara]], [[Çankırı]], [[Yozgat]], [[Kırşehir]], e [[Eskişehir]]. Pro la manko di skribita dokumenti, la exakta extenso dil linguo esas necerta, ma on supozas ke ol esis limitizita a la rurala arei e a la nobeleso dum la lasta yarcenti. == Karakterizivi == Pro la manko di texti, la gramatiko e la fonetiko di la Galatana esas poke konocata. La informo devenas de: * Personala nomi en [[Epigrafiko|epigrafiala]] monumenti, qui montras Kelta radiki. * Toponimi e hidronimi kun Kelta origino. * Kelka glosi en Greka e Latina autori. On supozas ke la Galatana esis simila a la [[Galiana linguo|Galiana]], parolata en [[Galia]]. La nomi montras tipala Kelta elementi, exemple: * ''-rix'' (rejo) — kom en ''Deiotarus'' (deivos + taruos? "deal bovo"?), ''Brogitarus'' (brogi- + taruos?), ''Casticus''. * ''-maros'' (granda) — en ''Dumnorix'' (mondo-rejo), ''Indutiomarus''. * ''epo-'' (kavalo) — en ''Eposognatus'' (kavalo-konocata?). * ''teuto-'' (populo) — en ''Teutobodiakos''. La fonetiko probable similis a la Galiana, kun perdo di la [[Indo-Europana linguaro|Indo-Europana]] *p (exemple ''ate-'' vice ''*patēr''), e la [[konsonanto-mutaco]] ne esis developita (kontree a la [[Insulala Kelta lingui]]). La linguo skribesis per la [[Grekiana alfabeto]] o la [[Latina alfabeto]] en epigrafi, ma nula kompleta frazo transvivis. === Exempli di vorti (de onomastiko) === {| class="wikitable" ! Galatana nomo (translitero) !! Signifiko (hipotezala) !! Kelta radiko |- | Deiotarus || "deal bovo" o "deal tauro" || *deiuo- (deo) + *taruos (bovo) |- | Brogitarus || "protektanto di la lando" o "rejo di la lando" || *brogi- (lando, regiono) + *taruos |- | Dumnorix || "rejo di la mondo" || *dubno- (mondo) + *rīgs (rejo) |- | Eposognatus || "naskita de kavalo" || *epos (kavalo) + *gnātos (naskita) |- | Teutobodiakos || "populo-vinko" o "populo-batalio" || *teutā (populo) + *boudi- (vinko) |} Noto: La signifiki esas rikonstruktita per komparo kun altra Kelta lingui. == Texti e monumenti == Ne existas skribita texti en la Galatana. La linguo konocesas nur per: * [[Epigrafiko|Epigrafiala]] monumenti en [[Ancyra]] e [[Pessinus]], qui kontenas personala nomi en Kelta. * [[Toponimo|Toponimi]] en la regiono, exemple ''Gordium'' (de Kelta *gordos "fortreso"?). * Kelka [[gloso|glosi]] en antika autori, exemple la vorto ''δρουγγός'' (''droungos'', "trupo, bando") mencionita da [[Hesychius]], qua posible esas de Kelta origino. La maxim famoza epigrafiala monumento esas la "Monumentum Ancyranum" (la [[Testamento di Augustus]]), ma ol esas en la [[Latina linguo|Latina]] e la [[Grekiana linguo|Greka]], ne en la Galatana. Tamen, kelka lokala nomi en ta monumento esas Kelta. == Nuntempala stando == La Galatana esas mortinta linguo. Lua heredajo viveskas en la [[Kelta lingui|Kelta linguistiko]], pro ke ol esas un ek la poka kontinentala Kelta lingui dokumentita (quankam poke) en [[Anatolia]]. La studio di la Galatana kontributas a la kompreno di la difuzo di la Kelta lingui en la antiqua mondo. Nuntempe, la regiono di Galatia esas turklinguala, e la nomo "Galatia" nur uzesas historiale. Kelka eruditi, exemple [[Xavier Delamarre]] e [[Pierre-Yves Lambert]], studiis la Galatana nomi por rekonstruktar lua fonetiko e lexiko. Tamen, la manko di texti restriktas la posibleso di savar plu. == Referi == * Freeman, Philip. ''The Galatian Language: A Comprehensive Survey of the Language of the Ancient Celts in Greco-Roman Asia Minor''. Lewiston: Edwin Mellen Press, 2001. * Delamarre, Xavier. ''Dictionnaire de la langue gauloise''. Paris: Errance, 2003 (en la Franca). * Lambert, Pierre-Yves. ''La langue gauloise''. Paris: Errance, 1994 (en la Franca). * [https://www.ethnologue.com/language/mis Ethnologue: Uncodified languages (mis)]. == Extera ligili == * [https://www.roman-britain.org/ Roman Britain] – generala informo pri Kelta lingui * [https://www.lexilogos.com/gaulois_dictionnaire.htm Lexilogos: Gaulish] – kontenas referi pri Galatana {{Kelta lingui}} [[Kategorio:Kelta lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Lingui di Turkia (historiale)]] [[Kategorio:Antiqua lingui di Anatolia]] e8kurvoxufeez3g21e248dgsobp4mhp 0 120031 1130366 2026-08-21T16:56:59Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Galindiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Galindia]], sud-westala [[Baltika regiono]] (nuna nord-estala [[Polonia]], sud-westala [[Rusia]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left...' 1130366 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Galindiana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Galindia]], sud-westala [[Baltika regiono]] (nuna nord-estala [[Polonia]], sud-westala [[Rusia]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, probable til la 14ma–15ma yarcento) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Baltika lingui]]<br/>Westala Baltika<br/>'''Galindiana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | xgl (Galindan) |} [[Arkivo:Baltic tribes c 1200.svg|thumb|300px|Baltika tribui cirkum 1200, inkluzite Galindi.]] '''Galindiana linguo''' esas [[mortinta lingui|mortinta]] [[Baltika lingui|Baltika linguo]] di la westala grupo, parolata da la [[Galindi]] (o Galindai) en la regiono [[Galindia]] (nune nord-estala [[Polonia]] e sud-westala [[Rusia]]). Ol esas konocata nur per [[toponimo|toponimi]], [[hidronimo|hidronimi]], personala nomi e fragmenti en historiala dokumenti. La linguo probable extingesis dum la [[14ma yarcento|14ma]] o [[15ma yarcento]], kande la Galindi asimilesis da [[Germani]], [[Poloni]] e [[Lituaniani]]. == Historio == La Galindi esis Baltika tribuo qua habitis la forestoza e lakozza regiono sud-weste de la [[Prusi (populo)|Prusiana]] tribui, inter la fluvii [[Vistula]] e [[Narew]], cirkume la [[Mazuria|Mazuriana]] lagi. La nomo "Galindia" probable devenas de la Baltika radiko *gal- ("fino", "extremo") o de hidronimo. Li esis mencionita da [[Klaudius Ptolemeus]] en la [[2ma yarcento]] kom ''Galindai'' (Γαλίνδαι), e pose en la [[Livoniana kroniko]] da [[Henrikus de Latvia]] (13ma yarcento) kom ''Galindi''. Dum la [[13ma yarcento]], la regiono esis konquestita da la [[Teutonika ordeno]], e la Galindi gradope perdis lia linguo e kulturo. Li esis asimilit da Germana koloniisti, Poloni e Lituaniani. La lasta mencioni pri la Galindi kom separata populo esas de la [[14ma yarcento]], e pos ta tempo lia linguo judikesas kom extingita. Existas hipotezi ke kelka Galindi transvivis en la foresti di [[Mazuria]] e [[Podlakia]] til la [[16ma yarcento|16ma]] o mem [[17ma yarcento]], ma to esas necerta. == Geografiala distributo == La Galindiana parolesis en la historiala regiono [[Galindia]], qua jacis sud-weste de la [[Baltika maro]], inter la fluvii [[Vistula]] weste, [[Narew]] sude e [[Nemunas]] este. La regiono kovris parti di la nuntempa: * nord-estala [[Polonia]] (provinco [[Warmia-Mazuria]], precipue la distrikti [[Mrągowo]], [[Pisz]], [[Ełk]], [[Giżycko]], [[Olecko]]); * sud-westala [[Rusia]] ([[Kaliningrad-regiono]], la sudala parto); * posible parto di [[Lituania]] ([[Dainava]]). Pro la manko di skribita dokumenti, la exakta extenso dil linguo esas necerta, ma on supozas ke ol okupis la dense forestoza e lakozza areo cirkum la [[Mazuriana lagi]]. == Karakterizivi == La Galindiana apartenas a la westala grupo di Baltika lingui, estanta proxime parenta a la [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]] e posible a la [[Yotvingia linguo|Yotvingia]]. La informo esas fragmentala, bazita precipue sur [[onomastiko]] e la komparo kun altra Baltika lingui. * '''Fonetiko''': On supozas ke la Galindiana havis simila vokala sistemo a la Prusiana, kun longa e kurta vokali. La [[palatalizo]] esis probable min developata kam en Lituaniana. La konsonanto ''s'' e ''š'' esis distingata, quale en altra Baltika lingui. La [[konsonanto-mutaco]] ne esis developata. * '''Gramatiko''': La gramatiko esas rekonstruktita per komparo kun altra Baltika lingui. On kredas ke ol havis [[deklinado]] di nomi kun kin o sis kazi (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, lokativo, instrumentalo) e [[konjugado]] di verbi kun tri personi, tri nombri (singularo, pluralo, dualo?) e tri tempi. * '''Vortaro''': La vortaro esas konocata nur per nomi. Multa toponimi en Galindia havas Baltika radiki, exemple ''-gals'' (fino), ''-upe'' (rivero), ''-sils'' (foresto di pini), ''-balis'' (marsho). Personal nomi kom ''Galindus'', ''Mazur'', ''Warmia'' montras Baltika origino. === Exempli di vorti (hipotezala) === Pro la manko di texti, la sequanta vorti esas rikonstruktita o hipotezala, bazita sur toponimi e komparo kun altra Baltika lingui: {| class="wikitable" ! Ido !! Galindiana (rikonstruktita) !! Anciena Prusiana !! Lituaniana |- | rivero || ''upe'' (?) || ape || upė | foresto || ''sils'' (?) || sile || šilas | monto || ''kalns'' (?) || grabis? || kalnas | aquo || ''wundan'' (?) || wundan || vanduo | domo || ''nams'' (?) || buttan? || namas |} Noto: La formi esas necerta e ne atestata rekte. == Texti e monumenti == Ne existas skribita texti en la Galindiana. La linguo konocesas nur per: * [[Toponimo|Toponimi]] e [[hidronimo|hidronimi]] en la historiala regiono Galindia: ''Galindia'', ''Mazuria'', ''Mrągowo'', ''Pisz'', ''Ełk'', ''Giżycko'', ''Olecko'', e multa lagi e riveri. * Personal nomi mencionita en kroniki: ''Galindus'', ''Warmia'', ''Mazur'', ''Natangia''. * Fragmenti en la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] e [[Latviana linguo|Latviana]] dialekti, qui konservas ula Galindiana traiti. La maxim famoza menciono pri la Galindi esas en la "Geografio" da [[Klaudius Ptolemeus]] (2ma yarcento), qua lokizas ''Galindai'' en la regiono di la [[Mazuriana lagi]], ed en la kroniki di la Teutonika ordeno. == Nuntempala stando == La Galindiana esas mortinta linguo. Lua heredajo viveskas en la [[Poloniana linguo|Polona]], [[Germana linguo|Germana]] e [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], qui asimilis la Galindi. Kelka traiti di la Galindiana dialekto esas videbla en la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] dialekto di [[Dainava]], qua havas partikulara vorti e fonetika traiti. Anke en la [[Poloniana linguo|Polona]] dialekto di [[Mazuria]] existas influi de la Galindiana. Nuntempe, la nomo "Galindia" esas konservata en la regiono [[Mazuria]] (polone ''Mazury'', germane ''Masuren''), e la historiala memoro pri la Galindi esas parto di la regionala identeso di [[Warmia-Mazuria]]. Exist asocioni qui studias la Galindiana linguo e kulturo, ma la movado por rivivigo esas multe plu mikra kam por la [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]]. == Referi == * Būga, Kazimieras. ''Rinktiniai raštai''. Vilnius: Valstybinė politinės ir mokslinės literatūros leidykla, 1958–1961. * Endzelīns, Jānis. ''Latviešu valodas vēsture''. Rīga: Latvijas Universitāte, 1938. * Zinkevičius, Zigmas. ''Lietuvių kalbos istorija''. Vilnius: Mokslas, 1984–1994. * [https://www.ethnologue.com/language/xgl Ethnologue: Galindan]. == Extera ligili == * [https://www.mazury.pl/ Mazury] – Polona regiono e kulturo * [https://www.lietuvosistorija.lt/ Lietuvos istorija] – Lituaniana historio * [http://www.lingvarium.org/ Lingvarium] – linguistika arkivo {{Baltika lingui}} [[Kategorio:Baltika lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Lingui di Polonia]] [[Kategorio:Lingui di Rusia]] [[Kategorio:Lingui di Lituania (historiale)]] bqn64clx5n61fla81m4dr27ghvu9wup 0 120032 1130368 2026-08-21T16:59:40Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Seloniana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Selonia]] (nuna sud-estala [[Latvia]] e nord-estala [[Lituania]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: |...' 1130368 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Seloniana linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en [[Selonia]] (nuna sud-estala [[Latvia]] e nord-estala [[Lituania]]) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, parolata til la 14ma–15ma yarcento) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Baltika lingui]]<br/>Estala Baltika (o transita)<br/>'''Seloniana''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | ne havas (nekodexigita, ''mis'') |} [[Arkivo:Baltic tribes c 1200.svg|thumb|300px|Baltika tribui cirkum 1200, inkluzite Seloni.]] '''Seloniana linguo''' esas [[mortinta lingui|mortinta]] [[Baltika lingui|Baltika linguo]] parolata da la [[Seloni]] (latve ''sēļi'', lituaniane ''sėliai'') en la regiono [[Selonia]] (latve ''Sēlija'', lituaniane ''Sėla''), nuntempe sud-estala [[Latvia]] e nord-estala [[Lituania]]. Ol extingesis cirkume la [[14ma yarcento|14ma]] o [[15ma yarcento]], kande la Seloni asimilesis da [[Latviani]] e [[Lituaniani]]. La linguo esas konocata nur per [[toponimo|toponimi]], [[hidronimo|hidronimi]], personala nomi e kelka traiti konservita en la [[Latviana linguo|Latviana]] dialekto di [[Selonia]]. == Historio == La Seloni esis Baltika tribuo qua habitis la sinistra rivo di la fluvio [[Daugava]] (latve ''Daugava'', lituaniane ''Dauguva''), inter la regioni di [[Latgalia]] este e [[Zemgalia]] weste. La nomo "Selonia" probable devenas de la Baltika radiko *sel- ("fluar", "liquido") o de hidronimo. Li esis mencionita en la [[Livoniana kroniko]] da [[Henrikus de Latvia]] (13ma yarcento) kom ''Selones'' o ''Selones''. Dum la [[13ma yarcento]], la regiono esis konquestita da la [[Livoniana ordeno]] e pose divenis parto di la [[Livoniana konfederaciono]]. La Seloni gradope perdis lia linguo e kulturo, asimilante a la Latviani e Lituaniani. La lasta mencioni pri la Seloniana kom separata linguo esas de la [[14ma yarcento]], e pos ta tempo ol judikesas kom extingita. Tamen, kelka traiti di la Seloniana dialekto transvivis en la Latviana dialekto di [[Selonia]], qua havas partikulara vorti e fonetika traiti. == Geografiala distributo == La Seloniana parolesis en la historiala regiono [[Selonia]], qua jacis sudeste de la [[Riga-gulfo]], alonge la sinistra rivo di la fluvio [[Daugava]]. La regiono kovris parti di la nuntempa: * sud-estala [[Latvia]] (provinco [[Jēkabpils]], [[Aizkraukle]], [[Daugavpils]], e parti di [[Rēzekne]]); * nord-estala [[Lituania]] (regiono [[Aukštaitija]], precipue la distrikti [[Rokiškis]], [[Zarasai]], [[Ignalina]]). La precipua urbi en la regiono esas [[Jēkabpils]] e [[Daugavpils]]. La limiti kun altra Baltika tribui esis: [[Zemgalia]] weste, [[Latgalia]] este, [[Aukštaitija]] sude e la fluvio [[Daugava]] norde. Pro la manko di skribita dokumenti, la exakta extenso dil linguo esas necerta. == Karakterizivi == La Seloniana apartenas a la estala grupo di Baltika lingui (o, segun kelka klasifikuri, a la transita grupo inter estala e westala). Ol havas multa similesi kun la [[Latviana linguo|Latviana]] e la [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], ma kun kelka traiti qui distingas ol. La informo esas fragmentala, bazita precipue sur [[onomastiko]] e la komparo kun altra Baltika lingui. * '''Fonetiko''': On supozas ke la Seloniana havis simila vokala sistemo a la Latviana, kun longa e kurta vokali. La [[palatalizo]] esis probable developata, simila a la Latviana, ma min forte kam en Lituaniana. La konsonanto ''s'' e ''š'' esis distingata, quale en altra Baltika lingui. La diftongo ''ie'' e ''uo'' probable esis komuna. * '''Gramatiko''': La gramatiko esas rekonstruktita per komparo kun altra Baltika lingui. On kredas ke ol havis [[deklinado]] di nomi kun kin o sis kazi (nominativo, genitivo, dativo, akuzativo, lokativo, instrumentalo) e [[konjugado]] di verbi kun tri personi, tri nombri (singularo, pluralo, dualo?) e tri tempi. * '''Vortaro''': La vortaro esas konocata nur per nomi. Multa toponimi en Selonia havas Baltika radiki, exemple ''-upe'' (rivero), ''-ezers'' (lago), ''-sils'' (foresto di pini), ''-muiža'' (domeno). Personal nomi kom ''Selonus'', ''Sēlpils'', ''Rokiškis'' montras Baltika origino. === Exempli di vorti (hipotezala) === Pro la manko di texti, la sequanta vorti esas rikonstruktita o hipotezala, bazita sur toponimi e komparo kun altra Baltika lingui: {| class="wikitable" ! Ido !! Seloniana (rikonstruktita) !! Latviana !! Lituaniana |- | rivero || ''upe'' (?) || upe || upė | lago || ''ezers'' (?) || ezers || ežeras | foresto || ''sils'' (?) || sils || šilas | monto || ''kalns'' (?) || kalns || kalnas | domo || ''nams'' (?) || nams || namas |} Noto: La formi esas necerta e ne atestata rekte. == Texti e monumenti == Ne existas skribita texti en la Seloniana. La linguo konocesas nur per: * [[Toponimo|Toponimi]] e [[hidronimo|hidronimi]] en la historiala regiono Selonia: ''Sēlija'', ''Sēlpils'', ''Jēkabpils'', ''Daugavpils'', ''Zarasai'', ''Rokiškis'', e multa lagi e riveri. * Personal nomi mencionita en kroniki: ''Selonus'', ''Sēlpils'', ''Rūsiņš'', ''Viestards''. * Fragmenti en la [[Latviana linguo|Latviana]] dialekto di [[Selonia]], qua konservas ula Seloniana traiti, exemple partikulara vorti e fonetika traiti. La maxim famoza menciono pri la Seloni esas en la [[Livoniana kroniko]] da [[Henrikus de Latvia]] (13ma yarcento), qua deskriptas lia batalii kontre la Germana ordeno e lia konverto a [[Kristanismo]]. == Nuntempala stando == La Seloniana esas mortinta linguo. Lua heredajo viveskas en la [[Latviana linguo|Latviana]] e [[Lituaniana linguo|Lituaniana]], qui asimilis la Seloni. Kelka traiti di la Seloniana dialekto esas videbla en la Latviana dialekto di [[Selonia]], qua havas partikulara vorti e fonetika traiti. Anke en la nord-estala [[Lituaniana linguo|Lituaniana]] dialekto ([[Aukštaitija]]) existas influi de la Seloniana. Nuntempe, la nomo "Selonia" esas konservata en la Latviana regiono [[Sēlija]] e en la Lituaniana regiono [[Sėla]], e la historiala memoro pri la Seloni esas parto di la nacionala identeso di amba landi. Exist asocioni qui studias la Seloniana linguo e kulturo, ma la movado por rivivigo esas multe plu mikra kam por la [[Anciena Prusiana linguo|Anciena Prusiana]]. == Referi == * Būga, Kazimieras. ''Rinktiniai raštai''. Vilnius: Valstybinė politinės ir mokslinės literatūros leidykla, 1958–1961. * Endzelīns, Jānis. ''Latviešu valodas vēsture''. Rīga: Latvijas Universitāte, 1938. * Zinkevičius, Zigmas. ''Lietuvių kalbos istorija''. Vilnius: Mokslas, 1984–1994. == Extera ligili == * [https://www.selija.lv/ Sēlija] – Latviana regiono e kulturo * [https://www.lietuvosistorija.lt/ Lietuvos istorija] – Lituaniana historio * [http://www.lingvarium.org/ Lingvarium] – linguistika arkivo {{Baltika lingui}} [[Kategorio:Baltika lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Lingui di Latvia]] [[Kategorio:Lingui di Lituania]] giy18mvu3kmbfj9yair1jwojw7oh9h8 0 120033 1130369 2026-08-21T17:02:01Z Unnotigkeit 47057 Pagino kreesis kun '{| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Prim Greka linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en la sudo di [[Balkani]], [[Egea regiono]] e westala [[Anatolia]] (hipotezala) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di pa...' 1130369 wikitext text/x-wiki {| align="right" style="width: 300px; margin: 0 0 0.5em 1.4em; clear: right; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" border=1 ! colspan="2" style="font-size:110%; color:white; background-color:green" |Prim Greka linguo |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Geografiala distributado: | Historiale en la sudo di [[Balkani]], [[Egea regiono]] e westala [[Anatolia]] (hipotezala) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Quanto di parolanti: | 0 (mortinta linguo, rikonstruktita) |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Klasifikuro: | style="text-align: left;" | [[Indo-Europana linguaro]]<br/>[[Helenika lingui]]<br/>'''Prim Greka''' |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Oficala stando: | Nula |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |Kodexi |- | style="vertical-align: top; padding-left: 0.5em;" |[[ISO 639]]-3 | ne havas (nekodexigita, ''mis'') |} [[Arkivo:Proto-Greek area reconstruction.png|thumb|300px|Hipotezala areo dil Prim Greka linguo cirkum 2200–1900 aK.]] '''Prim Greka linguo''' (anke '''Protogreka linguo''') esas la [[hipotezala linguo|hipotezala]] komuna [[ancestro]] di la [[Greka lingui|Greka lingui]], rikonstruktita per la [[komparativa metodo]] ek la [[Greka dialekti|Greka dialekti]] e la [[Mikenana linguo|Mikenana]] texti. Ol parolesis probable dum la [[Bronz-epoko]] en la sudo di la [[Balkani]], cirkume la [[3ma yarmilo aK|3ma]] e [[2ma yarmilo aK|2ma yarmilo aK]], ante la divido di la Greka linguaro en [[Ioniana]], [[Doriana]], [[Aeoliana]], [[Arkadiana-Kiprana]] ed altra varianti. == Historio == La existo di Prim Greka linguo inferesis dum la [[19ma yarcento]], kande [[linguistikisto|linguistikisti]] komparis la Greka kun altra [[Indo-Europana linguaro|Indo-Europana]] lingui e rikonstruktis la komuna [[Indo-Europana]] fonetiko e gramatiko. La Greka montras klara aparteno a la Indo-Europana familio, ma ol havas traiti qui distingas ol de la altra branchi. La studio di la [[Mikenana linguo]] (atestita en [[Lineala B]] skriburo de la [[15ma yarcento aK|15ma]] til [[13ma yarcento aK|13ma]] yarcenti aK) furnisis importanta datumi por la rekonstrukto, pro ke ol esas la maxim anciena atestita formo di la Greka. On kredas ke la parolanti di Prim Greka arivis en la sudo di [[Balkani]] dum la [[frua Bronz-epoko]] (cirkume [[2300 aK|2300]]–[[2000 aK]]), posible de la nordo, portante kun su la [[Indo-Europana]] linguo. Li asimilis o remplasis la antea [[Egea lingui]], qui posible esis ne-Indo-Europana (exemple la [[Minoana linguo]]). La divido di la Greka linguaro komencis dum la [[meza Bronz-epoko]], e dum la [[fer-epoko]] la precipua dialektala grupi ja existis. == Geografiala distributo == La Prim Greka parolesis probable en la regiono qua nun esas [[Grekia]], la sudo di [[Albania]], la sudo di [[Nord-Makedonia]], e la westala rivo di [[Turkia]] ([[Anatolia]]). La [[Mikenana civilizuro]] (cirkume [[1600 aK|1600]]–[[1100 aK]]) uzis frua formo di la Greka en la [[Peloponezo]] e [[Kreta]]. La distribuado di la dialekti en la [[1ma yarmilo aK]] sugestas ke la parolanti di Prim Greka expansis sude e sud-weste, okupante la peninsulo e la insuli. Pro la manko di skribita dokumenti, la exakta extenso esas necerta, ma on supozas ke ol okupis la basa tereni e la litoro di la [[Egea maro]], ube la [[Mikenana civilizuro]] developesis. == Karakterizivi == La Prim Greka rekonstruktesas per la komparo di la Greka dialekti kun altra [[Indo-Europana lingui]]. Ol havas multa traiti qui distingas ol de la [[Prim Indo-Europana linguo]], inkluzite la developo di [[palatalizo]], la perdo di kelka [[laringali]], e la [[sonora aspiro|sonora aspiro]] → [[senvoca aspiro]] chanjo. === Fonetiko === * La Prim Greka perdis la [[Indo-Europana]] [[laringali]] (''h₁, h₂, h₃''), ma lia efekti restis en la [[vokali]] (exemple: ''h₂'' → ''a'', ''h₃'' → ''o''). * La [[labiovelari]] (''kʷ, gʷ, gʷʰ'') chanjesis a [[bilabiali]] (''p, b, pʰ'') en kelka pozicioni, o a [[dentali]] (''t, d, tʰ'') en altri, o a [[velari]] (''k, g, kʰ''). * La [[sonora aspiro|sonora aspirati]] (''bʰ, dʰ, gʰ'') divenis [[senvoca aspiro|senvoca aspirati]] (''pʰ, tʰ, kʰ''), qui pose developis a [[frikativi]] en la moderna Greka (''f, θ, x''). * La [[vokalo-sistemo]] esis richa, kun longa e kurta vokali, e la [[acento]] esis [[mobil acento|mobila]] e [[tonala acento|tonala]] (quale en la anciena Greka). === Gramatiko === La Prim Greka havis [[fleksionala linguo|fleksionala]] gramatiko, simila a la [[Prim Indo-Europana linguo|Prim Indo-Europana]], ma kun kelka simpligo: * [[Deklinado]] di nomi kun kin [[kazi]]: [[nominativo]], [[genitivo]], [[dativo]], [[akuzativo]], [[vokativo]]. La [[lokativo]] e [[instrumentalo]] fuzis kun la [[dativo]] o perdis. * Tri [[gramatikala generi]]: maskula, femina, neutra. * Tri [[gramatikala nombri]]: singularo, pluralo, e [[dualo]] (qua desaparis en la maxim multa dialekti, ma existis en la [[Mikenana]] e kelka arkaika formi). * [[Verbo]]-sistemo kun tri [[tempi]] (prezento, aoristo, perfekto) e tri [[modi]] (indikativo, subjuntivo, imperativo), plu [[optativo]] en la klasika Greka. * La [[pronomi]] e [[partikuli]] esis simila a ti dil altra Indo-Europana lingui. === Vortaro === La vortaro di la Prim Greka inkluzas multa heredita [[Indo-Europana]] radiki, ma ank [[pre-Greka]] [[substrato]], probable de la [[Egea lingui]] (exemple vorti por [[maro]], [[olivo]], [[vino]]). Multa Greka vorti havas neklara [[etimologio]], sugestante pruntaji de ne-Indo-Europana lingui. == Exempli di vorti (rikonstruktita) == La sequanta vorti esas rikonstruktita per la komparo di la Greka dialekti e la [[Mikenana]]: {| class="wikitable" ! Prim Greka (rikonstruktita) !! Signifiko !! Anciena Greka !! Latina (por komparo) |- | *pā́tēr || patro || πατήρ (patḗr) || pater | *mā́tēr || matro || μήτηρ (mḗtēr) || mater | *wódr̥ || aquo || ὕδωρ (húdōr) || unda (ondo) | *édomai || me manjas || ἔδομαι (édomai) || edō (me manjas) | *déḱm̥ || dek || δέκα (déka) || decem | *h₁éḱwos || kavalo || ἵππος (híppos) || equus |} Noto: La formi esas hipotezala e rikonstruktita per la komparativa metodo. == Texti e monumenti == Ne existas skribita texti en la Prim Greka. La linguo rikonstruktesas nur per la [[komparativa metodo]] ek la atestita Greka dialekti. La maxim anciena skribita formi di la Greka esas: * La [[Mikenana]] texti en [[Lineala B]] (cirkume [[1450 aK|1450]]–[[1200 aK]]), qui montras frua Greka dialekto. * La [[Homerala]] poemi ([[8ma yarcento aK]]), qui konservas arkaika traiti. Ti texti permisas rekonstruktar la antea etapo, qua esas la Prim Greka. == Nuntempala stando == La Prim Greka esas [[mortinta lingui|mortinta]] linguo, ma ol esas la bazo di la [[Greka lingui|Greka linguaro]], qua nun inkluzas la moderna [[Grekiana linguo|Grekiana]] e la [[Tsakona]] (la sola vivanta dialekto qua ne devenas de la [[Koiné]]). La studio di la Prim Greka esas parto di la [[Indo-Europana linguistiko]] e kontributas a la kompreno di la prehistorio di la [[Balkani]] e la [[Egea regiono]]. == Referi == * Beekes, Robert S. P. ''Comparative Indo-European Linguistics: An Introduction''. Amsterdam: John Benjamins, 1995. * Fortson, Benjamin W. ''Indo-European Language and Culture: An Introduction''. Oxford: Blackwell, 2004. * Sihler, Andrew L. ''New Comparative Grammar of Greek and Latin''. Oxford: Oxford University Press, 1995. * [https://www.ethnologue.com/language/mis Ethnologue: Uncodified languages (mis)]. == Extera ligili == * [https://www.indo-european.info/ Indo-European.info] – informo pri Indo-Europana lingui * [https://www.utexas.edu/cola/depts/lrc/iedocctr/ie.html Indo-European Documentation Center] – resursi * [https://www.palaeolexicon.com/ Palaeolexicon] – vortari di antiqua lingui {{Helenika lingui}} [[Kategorio:Helenika lingui]] [[Kategorio:Mortinta lingui]] [[Kategorio:Rikonstruktita lingui]] [[Kategorio:Lingui di Grekia (historiale)]] 9tc07lv3k0pgrf9epf6xik1970aohlk 14 120034 1130394 2026-08-22T09:02:35Z Interlingvisto 47513 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Hispaniani|Idisti]] [[Kategorio:Idisti]]' 1130394 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Hispaniani|Idisti]] [[Kategorio:Idisti]] bte63ufd7ezu8vtis3m0fu2xxewxeja 1130396 1130394 2026-08-22T09:03:02Z Interlingvisto 47513 1130396 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Hispaniani|Idisti]] [[Kategorio:Idisti]] [[Kategorio:Ido en Hispania]] jng55cjo651dai0r8i09hbz515024dn 0 120035 1130407 2026-08-22T09:25:56Z Interlingvisto 47513 Pagino kreesis kun ''''Joan Barber i Colis''' naskis en Tossa de Mar (Girona) en la yaro 1894. Pos laborir en kelka ofici, lu sucesis facar docala studii en la yaro 1933 ed establisar skolo en Barcelono, ol esis la skolo “San Pedro Apostol” en la strado Alt de San Pere en la kataluniana chefurbo. Ne esas konocata ube lu lernis Ido, ma tot-certe ico eventis en un ek l’olima grupi en irga kataluniana vilajo o per la sucesoza korespondala kurso dil olima Hispan Ido-Societo. Ma, certe...' 1130407 wikitext text/x-wiki '''Joan Barber i Colis''' naskis en Tossa de Mar (Girona) en la yaro 1894. Pos laborir en kelka ofici, lu sucesis facar docala studii en la yaro 1933 ed establisar skolo en Barcelono, ol esis la skolo “San Pedro Apostol” en la strado Alt de San Pere en la kataluniana chefurbo. Ne esas konocata ube lu lernis Ido, ma tot-certe ico eventis en un ek l’olima grupi en irga kataluniana vilajo o per la sucesoza korespondala kurso dil olima Hispan Ido-Societo. Ma, certe lu parolis l’internaciona linguo, tale, en la yaro 1954 l’asociuro elektis lu kom membro dil Komitato dil Hispan Ido-Societo. Joan Barber i Coris laboris kom direktoro e docisto en sua skolo til la yaro 1982. Lu mortis en La Atmella del Valles (Barcelona) en la yaro 1990. Nuntempe, la strado Joan Barber i Coris en Tossa de Mar memorigas ad omni pri ta multfaceta homo qua, komprenende, ank esis idisto. {{Adavane}} [[Kategorio:Hispanian idisti]] 0qyyh32yhcz58l2j93756yz5kqzl9ky 1130408 1130407 2026-08-22T09:26:10Z Interlingvisto 47513 1130408 wikitext text/x-wiki '''Joan Barber i Colis''' naskis en Tossa de Mar (Girona) en la yaro 1894. Pos laborir en kelka ofici, lu sucesis facar docala studii en la yaro 1933 ed establisar skolo en Barcelono, ol esis la skolo “San Pedro Apostol” en la strado Alt de San Pere en la kataluniana chefurbo. Ne esas konocata ube lu lernis Ido, ma tot-certe ico eventis en un ek l’olima grupi en irga kataluniana vilajo o per la sucesoza korespondala kurso dil olima Hispan Ido-Societo. Ma, certe lu parolis l’internaciona linguo, tale, en la yaro 1954 l’asociuro elektis lu kom membro dil Komitato dil Hispan Ido-Societo. Joan Barber i Coris laboris kom direktoro e docisto en sua skolo til la yaro 1982. Lu mortis en La Atmella del Valles (Barcelona) en la yaro 1990. Nuntempe, la strado Joan Barber i Coris en Tossa de Mar memorigas ad omni pri ta multfaceta homo qua, komprenende, ank esis idisto. {{Adavane|41}} [[Kategorio:Hispanian idisti]] hewhcnqmu3emfuheliyvpvhuqbs0lyi 1130409 1130408 2026-08-22T09:26:44Z Interlingvisto 47513 1130409 wikitext text/x-wiki '''Joan Barber i Colis''' naskis en Tossa de Mar (Girona) en la yaro 1894. Pos laborir en kelka ofici, lu sucesis facar docala studii en la yaro 1933 ed establisar skolo en [[Barcelona]], ol esis la skolo “San Pedro Apostol” en la strado Alt de San Pere en la [[Katalunia|kataluniana]] chefurbo. Ne esas konocata ube lu lernis Ido, ma tot-certe ico eventis en un ek l’olima grupi en irga kataluniana vilajo o per la sucesoza korespondala kurso dil olima Hispan Ido-Societo. Ma, certe lu parolis l’internaciona linguo, tale, en la yaro 1954 l’asociuro elektis lu kom membro dil Komitato dil [[Hispan Ido-Societo]]. Joan Barber i Coris laboris kom direktoro e docisto en sua skolo til la yaro 1982. Lu mortis en La Atmella del Valles (Barcelona) en la yaro 1990. Nuntempe, la strado Joan Barber i Coris en Tossa de Mar memorigas ad omni pri ta multfaceta homo qua, komprenende, ank esis idisto. {{Adavane|41}} [[Kategorio:Hispanian idisti]] 5h9g6lrrphmx7sb9fjqyd5418net69k 2 120036 1130410 2026-08-22T09:27:11Z Interlingvisto 47513 Pagino kreesis kun '* [[Joan Barber i Colis]] [[ia:Usator:Interlingvisto]]' 1130410 wikitext text/x-wiki * [[Joan Barber i Colis]] [[ia:Usator:Interlingvisto]] 2acsdl1lnr49dv0qfzd8kfdb5tjm8o0 0 120037 1130412 2026-08-22T11:18:18Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun '[[File:Jerney Kaagman (Earth & Fire) - TopPop 1973 5.png|eta|Jerney Kaagman en la Nederlandana pop-muziko-programo TopPop (1973)]] '''Christina Henriette (Jerney) Kaagman''' ([[Pronunco|pron]].: ''jerni-kagman''; n. [[Den Haag]], la [[9ma di julio]] [[1947]] – m. [[Blaricum]], la [[31ma di julio]] [[2026]]) esis Nederlandana kantisto, konocita pro la bando [[Earth & Fire]], kun qua el havis plura vendo-sucesi, interaltre "Memories" (1972), "Maybe tomorrow, maybe tonig...' 1130412 wikitext text/x-wiki [[File:Jerney Kaagman (Earth & Fire) - TopPop 1973 5.png|eta|Jerney Kaagman en la Nederlandana pop-muziko-programo TopPop (1973)]] '''Christina Henriette (Jerney) Kaagman''' ([[Pronunco|pron]].: ''jerni-kagman''; n. [[Den Haag]], la [[9ma di julio]] [[1947]] – m. [[Blaricum]], la [[31ma di julio]] [[2026]]) esis Nederlandana kantisto, konocita pro la bando [[Earth & Fire]], kun qua el havis plura vendo-sucesi, interaltre "Memories" (1972), "Maybe tomorrow, maybe tonight" (1973) ed internacione "Weekend" (1979). De 2002-2008 Kaagman esis juriano en la televizion-programo ''Idols''. {{DEFAULTSORT:Kaagman, Jerney}} [[Kategorio:Nederlandana kantisti]] 7g7uypx06twx9kx6x6rrlahhzudb514 0 120038 1130413 2026-08-22T11:43:33Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun '[[File:Perspremiere Max Havelaar in City, v.l.n.r. Peter Faber (hoofdrolspeler), Fons, Bestanddeelnr 928-7661.jpg|eta|Peter Faber (sinistre) dum jurnalarala prizento di la filmo "Max Havelaar" (1976)]] '''Peter Faber''' (n. [[Schwarzenbach an der Saale]], la [[9ma di oktobro]] [[1943]] – m. [[Amsterdam]], la [[6ma di agosto]] [[2026]]) esis [[Nederlando|Nederlandan]] aktoro en teatro, televiziono e filmo. {{DEFAULTSORT:Faber, Peter}} [[Kategorio:Nederlandan aktoro]]' 1130413 wikitext text/x-wiki [[File:Perspremiere Max Havelaar in City, v.l.n.r. Peter Faber (hoofdrolspeler), Fons, Bestanddeelnr 928-7661.jpg|eta|Peter Faber (sinistre) dum jurnalarala prizento di la filmo "Max Havelaar" (1976)]] '''Peter Faber''' (n. [[Schwarzenbach an der Saale]], la [[9ma di oktobro]] [[1943]] – m. [[Amsterdam]], la [[6ma di agosto]] [[2026]]) esis [[Nederlando|Nederlandan]] aktoro en teatro, televiziono e filmo. {{DEFAULTSORT:Faber, Peter}} [[Kategorio:Nederlandan aktoro]] ncve7cc5pret1eesci8c4snxy3afrpr 1130414 1130413 2026-08-22T11:43:58Z Idisto 28999 1130414 wikitext text/x-wiki [[File:Perspremiere Max Havelaar in City, v.l.n.r. Peter Faber (hoofdrolspeler), Fons, Bestanddeelnr 928-7661.jpg|eta|Peter Faber (sinistre) dum jurnalarala prizento di la filmo "Max Havelaar" (1976)]] '''Peter Faber''' (n. [[Schwarzenbach an der Saale]], la [[9ma di oktobro]] [[1943]] – m. [[Amsterdam]], la [[6ma di agosto]] [[2026]]) esis [[Nederlando|Nederlandan]] aktoro en teatro, televiziono e filmo. {{DEFAULTSORT:Faber, Peter}} [[Kategorio:Nederlandan aktori]] i657e7a89aj9uwmxvdgesw9azzt1ctu