Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 1305 1134465 1024149 2026-09-23T01:54:49Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134465 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= {{PAGENAME}} | Imajo= [[Arkivo:Kerouac by Palumbo.jpg|180px]] | Profesiono= [[literaturo|skriptisto]] | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio= [[12 di marto]] [[1922]] | Nask-urbo= [[Lowell, Massachusetts|Lowell]], [[Massachusetts]] | Mort-dio = [[20 di oktobro]] [[1969]] | Mort-urbo = [[St. Petersburg, Florida|St. Petersburg]], [[Florida]] }} '''Jean-Louis Lebris de Kérouac''' ([[1922]] til [[1969]]) esis [[Usa]]na skriptisto de la [[generaciono Beat]]. Ilua genitori esis Franca-parolanti de [[Kebekia]], ed il komencis lernar la Angla linguo evante sis yari. De 1939 il rezidis en [[New York]]; il renkontris personi di la [[Generaciono Beat]], inkluzante [[Allen Ginsberg]] e [[William S. Burroughs]], qui influis ilua posa skribaji. Dum ke il esis komerco-navano en 1942 il skribis unesma romano (qua unesmafoye aparis en 2011). La romani ''The Town and the City'' aparis en 1950, ed ''On the Road'' en 1957; plusa romani sequis. Ilua skriburi precipue esis autobiografiala. Il deskriptis sua stilo kom "spontana prozo". ===Extera ligi=== *[http://www.cmgww.com/historic/kerouac/ Jack Kerouac - Oficala Website] *[https://web.archive.org/web/20040822204518/http://www.nps.gov/lowe/kerouac.htm Jack Kerouac Commemorative Park] *[http://www.citylights.com/ City Lights Bookstore] *[https://web.archive.org/web/20040621145037/http://ecommunity.uml.edu/lck/ Lowell Celebrates Kerouac!] *[https://web.archive.org/web/20070930131733/http://ny-ca.net/home.aspx/ ⇒ Jack Kerouac On the Road Map] {{DEFAULTSORT:Kerouac, Jack}} [[Kategorio:Usana skriptisti]] sb39w6zsgu8fyd8e82cb4a9gcf61tpy 0 1334 1134413 1132063 2026-09-22T14:15:02Z Joao Xavier 110 +referi 1134413 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1944''' (MCMXLIV per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 944ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 44ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1940a]]. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[Duesma mondomilito#1944|Duesma mondomilito]] duras. === [[Europa]] === * [[6ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: Sovietiana trupi atingas [[Polonia]]. * [[17ma di januaro]] - Duesma mondomilito: komencas unesma atako kontre la fortreso di [[Monte Cassino]], en [[Italia]]. * [[22ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: En [[Italia]], Westala federiti acensas Anzio. * [[27ma di januaro]] - Duesma mondomilito: [[Batalio di Leningrad|Siejo di Leningrad]] finas. * [[15ma di februaro]] - Duesma mondomilito: l'abadeyo di Monte Cassino en [[Italia]] destruktesas per bombardo dal [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala Federiti]]. * [[15ma di marto]] - En [[Hungaria]], [[Döme Sztójay]] divenas chefministro. * [[21ma di aprilo]] - En [[Francia]], [[muliero|mulieri]] darfas votar. * [[18ma di mayo]] - Populo Tatar de [[Krimea]] deportesas. * [[3ma di junio]] - [[Charles de Gaulle]] elektesas provizora prezidanto di [[Francia]]. * [[4ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: westala federiti eniras [[Roma]], qua ne destruktesis da Germani dum lua retreto. * [[6ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: che [[Batalio di Normandia|Normandia]], {{formatnum:155000}} soldati desembarkas por liberigar [[Francia]] ed atakar [[nacional-socialista Germania]]. * [[9ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Sovietia]] komencas severa atako che istmo di Karelia kontre [[Finlando]]. * [[13ma di junio]] - [[Duesma mondomilito]]: unesma [[bombo V-1]] frapas [[Anglia]]. * [[17ma di junio]] - [[Islando]] nedependanteskas. * [[20ma di junio]] - Duesma mondomilito: [[Viborg|Viipuri]] evakuesas, e Sovietiani konquestas vakua urbo. * [[3ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Minsk]] liberigesas da Sovietiani de [[Naziismo|naziista]] kontrolo. * [[23ma di julio]] - Sovietian armeo liberigas [[koncentreyo]] di [[Majdanek]] en [[Polonia]]. * [[1ma di agosto]] - En [[Warszawa]], komencas batalio por liberigar [[Polonia]] de Naziista okupo.<ref>{{Extera ligilo|editero=BBC|url= http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/1/newsid_3932000/3932555.stm|titulo=1944: Uprising to free Warsaw begins |vidita ye=18ma di oktobro 2018}}</ref> * [[15ma di agosto]] - [[Usa]]na e [[Unionita Rejio|Britaniana]] trupi desembarkas sude de [[Francia]]. * [[21ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Federiti de la duesma mondomilito|Federiti]] cernas 50.000 [[Nacional-socialista Germania|Naziista soldati]] en Chambois. * [[23ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Marseille]] liberigesas. * [[25ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Paris]] liberigesas. * [[26ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Charles de Gaulle]] arivas a [[Paris]]. * [[5ma di septembro]] - Duesma mondomilito: Sovietia deklaras milito kontre [[Bulgaria]]. * [[6ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]]na trupi kaptas [[Tartu]], [[Estonia]]. * 6ma di septembro - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] kaptas [[Ypres]], en [[Belgia]], de Germani. * [[7ma di septembro]] - [[Francia di Vichy]] instalas guvernerio en exilo en [[Sigmaringen]], [[Germania]]. * [[8ma di septembro]] - Duesma mondomilito: unesma balistikala fuzeo [[V-2]] falas en [[London]]. * [[10ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia]] vinkas [[Bulgaria]]. * [[14ma di septembro]] - Duesma mondomilito: paco inter [[Sovietia]] e [[Finlando]] komencas. * 14ma di septembro - Duesma mondomilito: [[Maastricht]] divenas l'unesma urbo en [[Nederlando]] libera de [[nacional-socialista Germania|Germana]] okupado. * [[15ma di septembro]] - Duesma mondomilito: Finlandana trupi komencas milito kontre retretanta Germani en [[Laponia]]. * [[17ma di septembro|17ma]]<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/17/newsid_3662000/3662264.stm|titulo=1944: Airborne invasion of Holland begins|editero=BBC|vidita ye= 10ma di septembro 2016}}</ref> til la [[25ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] lansas l'[[Operaco Market Garden]] por kaptar ponti sur [[Rheno]] en [[Nederlando]]. * [[3ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Polonia|Poloni]] kapitulacas a [[Naziista Germania|Germani]] pos la revolto di Warszawa.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/3/newsid_3560000/3560811.stm|titulo=1944: Poles surrender after Warsaw uprising|editero=BBC|vidita ye=6ma di oktobro 2016}}</ref> * [[5ma di oktobro]] - [[Muliero|Mulieri]] darfas votar en [[Francia]]. * [[10ma di oktobro]] - [[Holokausto]]: 800 [[cigano|cigana]] pueri ocidesas che [[koncentreyo]] di Auschwitz. * [[20ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Reda Armeo]] e [[Yugoslavia]]na trupi liberigas [[Beograd]]. * [[1ma di novembro]] - Duesma mondomilito: [[Unionita Rejio|Britaniana]] trupi desembarkas sur insulo [[Walcheren]], [[Nederlando]]. * [[Decembro]] - [[Montenegro]] unionas ad [[Yugoslavia]] di [[Tito]]. * [[16ma di decembro]]<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/17/default.stm|titulo=1944: Germany counter-attacks in Ardennes|editero=BBC|vidita ye=3ma di novembro 2016}}</ref> til la [[25ma di januaro]] [[1945]] - [[Duesma mondomilito]]: En [[Ardeni]], [[Francia]], eventas la lasta kontre-atako da Germana trupi. Germani vinkesas e retretas vers la "Lineo Siegfried" en januaro. * [[Iosif Vissarionovich Stalin|Stalin]] exilas omna [[Chechenia|Checheni]] a [[Siberia]] e central [[Azia]]. Il imbutas ke la (tota) populo simpatiis la Germana nacional-socialisti dum la duesma mondomilito. === [[Azia]] === * [[15ma di junio]] til la [[9ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: eventas la [[batalio di Saipan]]. [[Usa]] invadas l'insulo [[Saipan]]. * [[19ma di junio|19ma]] til la [[20ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: che la [[Batalio en la maro di Filipini]] [[Usa]]ni destruktas granda nombro di [[Japonia]]na navi ed avioni. * [[21ma di oktobro]] - [[Duesma mondomilito]]: unesma [[kamikaze]]-atako, kontre [[Australia]]na navo. * [[24ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: Usa lansas unesma granda bombardado kontre [[Tokyo]] per 88 avioni. === [[Sud-Amerika]] === * [[26ma di januaro]] - [[Arjentinia]]na prezidanto [[Pedro Pablo Ramírez]] ruptas diplomacala relati kun [[nacional-socialista Germania]] e [[Japonia]]. [[Arkivo:Uma_Cia_do_Lapa_Azul_2.jpg|thumb|250px|Bataliono di Braziliana soldati sendita por luktar en Italia.]] * [[2ma di julio]] - [[Brazilia]] sendas {{Formatnum:25000}} soldati por kombatar en [[Italia]] kontre nacional-socialisti. * [[8ma di julio]] - [[Juan Domingo Perón]] divenas viceprezidanto di Arjentinia. * [[20ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: Germana [[submara navo]] sinkas [[Brazilia]]na militonavo ''Vital de Oliveira'' che litoro di Rio de Janeiro, produktanta 99 morti. * [[25ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: Komencas la batalio di Monte Castello, en qua Braziliana trupi konfrontos e vinkos [[Naziista Germania|Germana]] trupi en Monte Castello, kolino jacanta 48 km norde de [[Pistoia]]. === [[Oceania]] === * [[30ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Usa]] invadas [[Majuro]], [[Insuli Marshall]]. * [[21ma di julio]] til la [[10ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[invado di Guam en 1944|Usana trupi invadas e kaptas]] [[Guam]] de Japoniani. == Naski == [[Arkivo:Omar_al-Bashir,_12th_AU_Summit,_090202-N-0506A-137.jpg|130px|thumb|[[Omar Hasan Ahmad al-Bashir]]]] * [[1ma di januaro]] - [[Omar Hasan Ahmad al-Bashir]], prezidanto di Sudan * 1ma di januaro - [[Abdul Hamid]], prezidanto di Bangladesh * 1ma di januaro - [[Zafarullah Khan Jamali]], chefministro di Pakistan * [[2ma di januaro]] - [[Norodom Ranariddh]], chefministro di Kambodja (m. 2021) * [[6ma di januaro]] - [[Rolf M. Zinkernagel]], Suisiana biologiisto, Nobel-laureato * [[9ma di januaro]] - [[Jimmy Page]], Britaniana muzikisto ([[Led Zeppelin]]) * [[12ma di januaro]] - [[Joe Frasier]], Usana boxisto (m. 2011) * [[17ma di januaro]] - [[Françoise Hardy]], Franca kantistino (m. 2024) * [[18ma di januaro]] - [[Paul John Keating]], chefministro di Australia [[Arkivo:20160522 Stichwahl Alexander Van der Bellen 7857.jpg|thumb|130px|[[Alexander Van der Bellen]]]] * 18ma di januaro - [[Alexander Van der Bellen]], prezidanto di Austria * [[23ma di januaro]] - [[Rutger Hauer]], Nederlandan aktoro (m. 2019) * [[27ma di januaro]] - [[Mairead Maguire]], Nord-Irlandana politikal aktivisto, Nobel-laureato pri paco * [[2ma di februaro]] - [[Oqil Oqilov]], chefministro di Tajikistan * [[8ma di februaro]] - [[Sebastião Salgado]], Braziliana fotografisto (m. 2025) * [[14ma di februaro]] - [[Ronnie Peterson]], Sueda automobilisto (m. 1978) * [[15ma di februaro]] - [[Dzhokhar Dudaiev]], prezidanto di Chechenia (m. 1996) * [[16ma di februaro]] - [[António Mascarenhas Monteiro]], prezidanto di Kabo Veda (m. 2016) * [[18ma di februaro]] - [[Kansay Yamamoto]], Japoniana modisto (m. 2020) * [[22ma di februaro]] - [[Horloogiyn Bayanmönh]], Mongoliana luktisto * [[23ma di februaro]] - [[Oleg Ivanovich Yankovski|Oleg Yankovski]], Rusa cinem- e teatr-aktoro (m. 2009) [[Arkivo:David_Wineland_2008.jpg|thumb|130px|<small>[[David Jeffrey Wineland]]</small>]] * [[24ma di februaro]] - [[David Jeffrey Wineland]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * 24ma di februaro - [[Ivica Račan]], chefministro di Kroatia (m. 2007) * [[1ma di marto]] - [[Roger Daltrey]], Britaniana muzikisto ([[The Who]]) * [[6ma di marto]] - [[Kiri Te Kanawa]], Nova-Zelandana kantistino * [[7ma di marto]] - [[Michael Rosbash]], Usana genetikisto, Nobel-laureato * [[19ma di marto]] - [[Said Musa]], chefministro di Belize * [[20ma di marto]] - [[Erwin Neher]], Germana biofizikisto, Nobel-laureato * [[23ma di marto]] - [[Ric Ocasek]], Usana kantisto, kompozisto, muzikisto, muzikala produktisto e piktisto (m. 2019) * 23ma di marto - [[Michael Nyman]], Britaniana kompozisto, muzikisto e muzik-kritikisto * [[24ma di marto]] - [[Vojislav Koštunica]], prezidanto di Yugoslavia e chefministro di Serbia * 24ma di marto - [[Han Myeong-sook]], chefministro di Sud-Korea [[Arkivo:Nobel_Peace_Prize_Concert_2008_Diana_Ross4.jpg|130px|thumb|[[Diana Ross]]]] * [[26ma di marto]] - [[Diana Ross]], Usana kantistino ([[The Supremes]]) * [[27ma di marto]] - [[Khosrow Shakibai]], Iranan aktoro (m. 2008) * [[29ma di marto]] - [[Nana Akufo-Addo]], prezidanto di Ghana * [[7ma di aprilo]] - [[Gerhard Schröder]], chefministro di Germania * 7ma di aprilo - [[Makoto Kobayashi (fizikisto)|Makoto Kobayashi]], Japoniana fizikisto, Nobel-laureato * [[8ma di aprilo]] - [[Odd Nerdrum]], Norvegiana piktisto * [[12ma di aprilo]] - [[Thongsing Thammavong]], chefministro di Laos * [[14ma di aprilo]] - [[Nguyễn Phú Trọng]], prezidanto di Vietnam * [[19ma di aprilo]] - [[James Heckman]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[22ma di aprilo]] - [[Steve Fossett]], Usan aventurero ed entraprezisto (m. 2007) * [[13ma di mayo]] - [[Armistead Maupin]], Usana skriptisto * [[14ma di mayo]] - [[George Lucas]], Usana filmifisto * [[19ma di mayo]] - [[Marina Yaguello]], Franca linguistino * [[20ma di mayo]] - [[Joe Cocker]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (m. 2014) * [[21ma di mayo]] - [[Mary Therese Robinson]], prezidantino di Republiko Irlando [[Arkivo:Alain_Souchon_2012.jpg|130px|thumb|[[Alain Souchon]]]] * [[27ma di mayo]] - [[Alain Souchon]], Franca kantisto e kompozisto<ref>{{extera ligilo|url=https://www.imdb.com/pt/name/nm0815713/bio/|titulo=Alain Souchon - Biografia|editero=IMDb|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di septembro 2026}}</ref> * [[28ma di mayo]] - [[Gladys Knight]], Usana kantistino * 28ma di mayo - [[Jean-Pierre Léaud]], Franc aktoro * [[29ma di mayo]] - [[Maurice Bishop]], chefministro di Granada (m. 1983) * [[1ma di junio]] - [[Guy Scott]], prezidanto di Zambia * [[6ma di junio]] - [[Phillip Allen Sharp]], Usana genetikisto, Nobel-laureato<ref>{{extera ligilo|titulo=Phillip A. Sharp|url=https://www.britannica.com/biography/Phillip-A-Sharp|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[7ma di junio]] - [[Kjartan Fløgstad]], Norvegiana skriptisto * [[10ma di junio]] - [[David Goloschekin]], Sovietiana-Rusa jazo-muzikisto * [[13ma di junio]] - [[Ban Ki-moon]], generala sekretario dil Unionita Nacioni * [[18ma di junio]] - [[Salvador Sánchez Cerén]], prezidanto di Salvador [[Arkivo:2016-09-26 Freixo50 Rumo ao Segundo Turno 08.jpg|thumb|130px|[[Chico Buarque]]]] * [[19ma di junio]] - [[Chico Buarque]], Braziliana kantisto e kompozisto * [[22ma di junio]] - [[Gérard Mourou]], Franca fizikisto, Nobel-laureato * [[27ma di junio]] - [[Petr Hejma (hokeisto)|Petr Hejma]], Chekoslovakiana hokeisto * [[7ma di julio]] - [[Feleti Sevele]], chefministro di Tonga * [[9ma di julio]] - [[Jiří Holík (hokeisto, 1944)|Jiří Holík]], Chekoslovakiana hokeisto * [[17ma di julio]] - [[Carlos Alberto Torres]], Braziliana futbalisto (m. 2016)<ref>{{Extera ligilo|editero=The Washington Post|url= https://www.washingtonpost.com/sports/carlos-alberto-torres-captain-of-brazils-world-cup-winning-team-dies-at-72/2016/10/25/bdb9ce22-9ad3-11e6-9980-50913d68eacb_story.html?noredirect=on&utm_term=.dd86121b3c71 |titulo=Carlos Alberto Torres, captain of Brazil’s 1970 World Cup-winning team, dies at 72|publikigita ye=25ma di oktobro 2016|vidita ye=25ma di oktobro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:John_Atta-Mills_election_poster.jpg|thumb|130px|[[John Atta Mills]]]] * [[21ma di julio]] - [[John Atta Mills]], prezidanto di Ghana (m. 2012) * [[23ma di julio]] - [[Mandy Miller]], Britanian aktorino e kantistino * [[30ma di julio]] - [[Lojze Logar]], Sloveniana piktisto (m. 2014) * [[31ma di julio]] - [[Robert C. Merton]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[1ma di agosto]] - [[Andy Vajna]], Hungara-Usana filmifisto (m. 2019) * [[2ma di agosto]] - [[Jim Capaldi]], Britaniana muzikisto e kompozisto (m. 2005) * [[7ma di agosto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (m. 2026) * [[9ma di agosto]] - [[Khaleda Zia]], chefministro di Bangladesh * [[16ma di agosto]] - [[James Michel]], prezidanto di Seycheli [[Arkivo:KevinAyers1974.jpg|thumb|130px|[[Kevin Ayers]]]] * 16ma di agosto - [[Kevin Ayers]], Britaniana muzikisto ([[Soft Machine]]) (m. 2013) * [[17ma di agosto]] - [[Rexhep Meidani]], prezidanto di Albania * [[20ma di agosto]] - [[Rajiv Gandhi]], chefministro di India (m. 1991) * [[11ma di septembro]] - [[Morteza Aghili]], Iranan aktoro, cinematografisto e cenaristo * 11ma di septembro - [[Serge Haroche]], Franca fizikisto, Nobel-laureato [[Arkivo:Barry White, Bestanddeelnr 927-0098.jpg|130px|thumb|[[Barry White]]]] * [[12ma di septembro]] - [[Barry White]], Usana kantisto e kompozistulo (m. 2003) * [[13ma di septembro]] - [[Jacqueline Bisset]], Britanian aktorino * [[18ma di septembro]] - [[Jan Balun]], Chekoslovakiana hokeisto * [[19ma di septembro]] - [[Michel Montignac]], Franca skriptisto e ciencisto (m. [[2010]]) * [[25ma di septembro]] - [[Michael Douglas]], Usan aktoro * [[28ma di septembro]] - [[Miloš Zeman]], prezidanto di Chekia * [[30ma di septembro]] - [[Diane Dufresne]], Kanadana kantistino e piktistino * [[1ma di oktobro]] - [[Antti Tuuri]], Finlandana skriptisto * [[2ma di oktobro]] - [[Äljan Müsirbekulı Jarmuxamedov|Äljan Jarmuxamedov]], Kazakstanana basketbalisto * [[5ma di oktobro]] - [[Arnhim Eustace]], chefministro di Santa Vincent e Grenadini [[Arkivo:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Congress Warsaw (624).jpg|thumb|130px|[[Sali Berisha]]]] * [[15ma di oktobro]] - [[Sali Berisha]], Albaniana politikistulo * 15ma di oktobro - [[David Trimble]], Nord-Irlandana politikisto, Nobel-laureato (m. 2022) * [[16ma di oktobro]] - [[Karel Hartmann]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1885) * [[19ma di oktobro]] - [[George McCrae]], Usana kantisto di [[soul]]<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.discogs.com/artist/87814-George-McCrae |titulo=George McCrae Discography |editero=Discogs.com|vidita ye=27ma di agosto 2015}}</ref> * 19ma di oktobro - [[Peter Tosh]], Jamaikana kantisto (m. 1987) * [[21ma di oktobro]] - [[Jean-Pierre Sauvage]], Franca kemiisto, Nobel-laureato * [[25ma di oktobro]] - [[Jon Anderson]], Britaniana kantisto, muzikisto e kompozisto ([[Yes (bando)|Yes]]) * [[27ma di oktobro]] - [[Piet Oudolf]], Nederlandana peizajisto [[Arkivo:Rafic Hariri in 2001.jpg|130px|thumb|[[Rafic Hariri]]]] * [[1ma di novembro]] - [[Rafic Hariri]], chefministro di Libano (m. 2005) * [[4ma di novembro]] - [[Don Eddy]], Usana piktisto * [[2ma di novembro]] - [[Keith Emerson]], Usana muzikisto ([[Emerson, Lake & Palmer]]) (m. 2016) * [[8ma di novembro]] - [[István Nemere]], Hungara skriptisto * [[9ma di novembro]] - [[Michael Heizer]], Usana skultisto * [[17ma di novembro]] - [[Danny DeVito]], Usana aktoro e filmifisto * [[25ma di novembro]] - [[Maarten 't Hart]], Nederlandana skriptisto * [[2ma di decembro]] - [[Ibrahim Rugova]], prezidanto di Kosovo (m. 2006) * [[4ma di decembro]] - [[Dennis Wilson]], Usana muzikisto ([[The Beach Boys]]) (m. 1983) * [[10ma di decembro]] - [[Andris Bērziņš (prezidanto)|Andris Bērziņš]], prezidanto di Latvia * [[17ma di decembro]] - [[Bernard Hill]], Britanian aktoro (m. [[2024]]) * [[28ma di decembro]] - [[Kary Banks Mullis]], Usana kemiisto, Nobel-laureato * [[Goukouni Oueddei]], prezidanto di Chad * [[Muhammad Naji al-Otari]], chefministro di Siria * [[Yoweri Kaguta Museveni]], prezidanto di Uganda * (o 1945) [[Carlos Catasse]], Chiliana piktisto (m. 2010) * [[Michał Hochman]], Polona muzikisto e kantisto (m. 2024) == Morti == * [[8ma di januaro]] - [[Joseph Jastrow]], Polona psikologiisto (n. 1863) * [[9ma di januaro]] - [[Antanas Smetona]], prezidanto di Lituania (n. 1874) [[Arkivo:Edvard_Munch_1921.jpg|130px|thumb|[[Edvard Munch]]]] * [[23ma di januaro]] - [[Edvard Munch]], Norvegiana piktisto (n. 1863)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Edvard-Munch|titulo=Edvard Munch|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> * [[31ma di januaro]] - [[Jean Giraudoux]], Franca skriptisto e politikisto (n. 1882) * [[1ma di februaro]] - [[Piet Mondrian]], Nederlandana piktistulo (n. 1872) * [[18ma di februaro]] - [[Charles Bedaux]], Franca-Usana milioniero (n. 1886) * [[21ma di februaro]] - [[Joseph Boczov]], Hungara komunisto e Eranciana rezistinto (n. 1905) * [[21ma di februaro]] - [[Misak Manushian]], Armenian-Franciana poeto e rezistinto (n. 1906) * [[29ma di februaro]] - [[Pehr Evind Svinhufvud]], chefministro e prezidanto di Finlando (n. 1861) * [[9ma di aprilo]] - [[Yevgenia Maximovna Rudneva|Yevgenia Rudneva]], Ukrainana astronomino ed aero-navigistino (n. 1920) * [[29ma di aprilo]] - [[Bernardino Machado]], prezidanto di Portugal (n. 1851) * [[4ma di mayo]] - [[Dave Hennen Morris]], Usan advokato e diplomacisto, kunfondinto di [[IALA]] (n. 1872) * [[11ma di mayo]] - [[Leon Kozłowski]], chefministro di Polonia (n. 1892) * [[25ma di junio]] - [[Dénes Berinkey]], ministro pri Judicial Aferi e chefministro di Hungaria. Ank Idisto (n. 1871) [[Arkivo:Chuichi Nagumo.jpg|130px|thumb|[[Chuichi Nagumo]]]] * [[6ma di julio]] - [[Chuichi Nagumo]], Japonian admiralo (n. 1887) * [[21ma di julio]] - [[Claus von Stauffenberg]], Nacional-socialista militisto (n. 1907) * [[26ma di julio]] - [[Reza Sha]], shaho di Persia (n. 1878) * [[31ma di julio]] - [[Antoine de Saint-Exupéry]], Franca skriptisto (n. 1900) * [[1ma di agosto]] - [[Manuel Quezón]], prezidanto di Filipini (n. 1878) * [[5ma di agosto]] - [[Jędrzej Moraczewski]], chefministro di Polonia (n. 1870) * [[8ma di agosto]] - [[Michael Wittmann]], Germana soldato (n. 1914) * [[9ma di agosto]] - [[Alberts Kviesis]], prezidanto di Latvia (n. 1881) * [[19ma di agosto]] - [[Günther von Kluge]], Germana marshalo (n. 1882) * [[20ma di agosto]] - [[Leon Chwistek]], Polona piktisto, logikisto, filozofo e matematikisto (n. 1884) [[Arkivo:Bundesarchiv_Bild_183-J0113-0500-001,_Gustav_Bauer(cropped).jpg|thumb|130px|[[Gustav Bauer]]]] * [[16ma di septembro]] - [[Gustav Bauer]], kancelero di Germania (n. 1870) * [[18ma di septembro]] - [[Hendrikus Colijn]], chefministro di Nederlando (n. 1869) * [[24ma di septembro]] - [[Henryk Szczygliński]], Polona piktisto (n. 1881) * [[27ma di septembro]] - [[Aristide Maillol]], Franca piktisto e skultisto (n. 1861) * [[12ma di oktobro]] - [[Ramón S. Castillo]], prezidanto di Arjentinia (n. 1873) * [[14ma di oktobro]] - [[Erwin Rommel]], Germana marshalo (n. 1891) * [[15ma di oktobro]] - [[Eliseu Visconti]], Braziliana piktisto (n. 1866) * [[23ma di oktobro]] - [[Charles Glover Barkla]], Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1877) * [[5ma di novembro]] - [[Alexis Carrel]], Franca mediko, Nobel-laureato (n. 1873) * [[9ma di novembro]] - [[Frank Marshall (shakoludisto)|Frank Marshall]], Usana shakoludisto (n. 1877) * [[2ma di decembro]] - [[Filippo Tommaso Marinetti]], Italiana skriptisto, jurnalisto e poeto (n. 1876)<ref>{{extera ligilo|titulo=Filippo Tommaso Marinetti|url=https://www.grupoescolar.com/pesquisa/filippo-tommaso-marinetti.html|editero=grupo escolar|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[13ma di decembro]] - [[Vasili Vasilyevich Kandinski|Vasili Kandinski]], Rusa piktisto (n. 1866)<ref>{{extera ligilo|titulo=Kandinsky - Biografia do pintor russo|url=https://www.infoescola.com/artes/kandinsky/|editero=InfoEscola|idiomo={{pt}}|vidita ye=4ma di februaro 2023}}</ref> * [[15ma di decembro]] - [[Glenn Miller]], Usan orkestestro (n. 1904) * [[30ma di decembro]] - [[Romain Rolland]], Franca skriptisto, Nobel-laureato (n. 1866) * [[Vladimir Baranoff-Rossine]], Ukrainana piktisto (n. 1888) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Isidor Isaac Rabi]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Otto Hahn]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Joseph Erlanger]], [[Herbert Spencer Gasser]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Johannes Vilhelm Jensen]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Internaciona Komitato di Reda Kruco en Genève]] == Referi == {{Reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] sltiklmlzrkz5xfj2wcpgdwqtvnifot 0 1771 1134414 1125782 2026-09-22T14:16:41Z Joao Xavier 110 +eventi, naski morti, referi (kompleta revizo til nun) e korektigo di informo 1134414 wikitext text/x-wiki {{Februaro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''21ma di februaro''' esas la 52ma [[dio]] di la yaro segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 313 dii til la fino di la yaro (314 en [[bisextila yaro|bisextila yari]]). ---- == Dio == == Eventi == * [[891]] - [[Guido la 3ma di Spoleto]] kronizesas [[Santa Romana imperio|Santa Romana imperiestro]] dal [[papo Stefanus la 5ma]]. * [[1437]] - Rejulo [[James la 1ma di Skotia]] ocidesas. * [[1795]] - En [[Santa Lucia]] eventas revolto di [[sklaveso|sklavi]] kontre [[Britania]]ni. * [[1808]] - Milito inter [[Suedia]] e [[Rusa imperio]] komencas, e duros til septembro 1809. * [[1821]] - [[Insulo Jarvis]] deskovresas da la kruo di ''Eliza Frances''. * [[1848]] - [[Komunista Manifesto]] da [[Karl Marx]] e [[Friedrich Engels]] publikigesas. * [[1910]] - [[Boutros Ghali]], chefministro di [[Egiptia]], mortigesas. * [[1916]] - [[Unesma mondomilito]]: Komencas [[Batalio di Verdun|exhaustinta kombati proxim Verdun]] qui duros dum preske un yaro, ma [[Germanian imperio]] ne sucesos konquestar [[Verdun]]. * [[1948]] - Komencos [[stato-stroko]] en [[Chekoslovakia]], komandita da [[komunismo|komunisti]]. Prezidanto [[Edvard Beneš]] koaktesos aceptar la renunco di lua ministri ne-komunista. * [[1952]] - En [[Dhaka]], Est-Pakistan (la nuna [[Bangladesh]]), polico pafas kontre studenti qui demonstris favorebla a l'agnosko di [[Bengalana linguo|Bengalana]] kom un di l'oficala lingui di [[Pakistan]], e 4 mortigesis. [[UNESCO]] deklaros la 21ma di februaro l'"Internaciona Dio pri la Matrala Linguo". * [[1958]] - [[Gamal Abdel Nasser]] elektesas prezidanto di [[Egiptia]] ([[Unionita Araba Republiko]]). * [[1960]] - [[Fidel Castro]] komencas nacionaligar komerco en [[Kuba]]. * [[1965]] - En [[New York]], [[Usa]], [[Malcolm X]] mortigesas. * [[1975]] - En [[Usa]], ex-ministro pri yuro John N. Mitchell e lua kunlaborinti che [[Blanka Domo]] H. R. Haldeman e John D. Ehrlichman, judiciesas pro la [[skandalo di Watergate]], e kondamnesas ad 8-yara enkarcerigo. * [[2015]] - [[Yemen]]ana ex-prezidanto [[Abdo Rabbo Mansour Hadi]] abandonas lua domo en [[Sanaa]] pos atako di shia islamana rebeli kontre lua domo.<ref>{{Extera ligilo|vidita ye=21ma di februaro 2015| url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/02/21/presidente-do-iemen-abandona-sua-casa-em-sana-apos-ataque-dos-houthis.htm|titulo=Presidente do Iêmen abandona sua casa en San após ataque dos houthis|idiomo={{pt}}|editero=UOL}}</ref> * 2015 - En [[Dubai]], [[Unionita Araba Emirii]], fairo en 79-etaja [[cieloskrapero]] kontrolesas rapide, e nulu mortas.<ref>{{Extera ligilo |url=http://www.cmjornal.xl.pt/cm_ao_minuto/detalhe/extinto_incendio_em_arranha_ceus_no_dubai.html|titulo=Extinto incêndio em arranha-céus no Dubai |editero=Correio da Manhã|vidita ye=21ma di februaro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2016]] - Plu kam 100 personi ocidesas pro bombal ataki en urbi [[Homs]] e [[Damascus]], [[Siria]]. [[Islamana Stato]] asumas la autoreso dil ataki en Damascus<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2016/02/21/atentados-em-homs-e-damasco-matam-mais-de-100-na-siria.htm |titulo=Atentados em Homs e Damasco matam mais de 100 pessoas na Síria |editero=UOL|vidita ye=21ma di februaro 2016|idiomo={{pt}}}}</ref>. * [[2022]] - Prezidanto [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] de [[Rusia]] signatas dekreto agnoskanta la nedependo di [[Popul-Republiko Lugansk]] e [[Popul-Republiko Donetsk]]. * [[2024]] - [[Invado di Ukraina da Rusia (2022)|Invado di Ukraina da Rusia]]: Adminime 60 Rusa soldati mortas dum aeral atako en loko por entreno di trupi en [[Donetsk]].<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-68358008 |titulo=Ukraine war: Dozens of Russian troops 'die in air strike'|editero=BBC News|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di februaro 2024}}</ref> == Naski == * [[1721]] - [[John McKinly]], Usana mediko, prezidanto di Delaware (m. 1796) * [[1728]] - Imperiestro [[Petrus la 3ma di Rusia]] (m. 1762) * [[1744]] - [[Eise Eisinga]], Nederlandan astronomo (m. 1828) * [[1794]] - [[Antonio López de Santa Anna]], prezidanto di Mexikia (m. 1876) * [[1801]] - [[Jan Kalivoda]], [[Bohemia]]na kompozistulo (m. 1866) * [[1815]] - [[Jean-Louis-Ernest Meissonier]], Franca piktisto (m. 1891) * [[1830]] - [[Henry Wallis]], Britaniana piktisto (m. 1916) * [[1831]] - [[Henri Meilhac]], Franca dramatisto e libretisto (m. 1897) * [[1836]] - [[Léo Delibes]], Franca kompozisto (m. 1891) * [[1844]] - [[Charles-Marie Widor]], Franca kompozisto (m. 1937) * [[1875]] - [[Jeanne Calment]], unesma dokumentizita persono qua vivis 122 yari (m. 1997) * [[1877]] - [[Félix Paiva]], prezidanto di Paraguay (m. 1969) * [[1886]] - [[Frank Moser (artisto)|Frank Moser]], Usan ilustristo, cinematografisto e produktisto pri animi (m. 1964) * [[1888]] - [[José Félix Estigarribia]], prezidanto di Paraguay (m. 1940) * [[1893]] - [[Andrés Segovia]], Hispana gitaristo (m. 1987) * [[1895]] - [[Henrik Dam]], Dana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1976)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Henrik-Dam|titulo=Henrik Dam|idiomo={{en}}|editero=Encylopaedia Britannica}}</ref> * [[1903]] - [[Anaïs Nin]], Franca skriptisto (m. 1977)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Anais-Nin|titulo=Anaïs Nin|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1907]] - [[W. H. Auden]], Angla-Usana poeto (m. 1973)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/W-H-Auden|titulo=W. H. Auden|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1909]] - [[Joseph L. Mankiewicz]], Usana cinematografisto, cenaristo e filmo-produktisto (m. 1993) * [[1915]] - [[Anton Vratuša]], Sloveniana politikisto (m. 2017)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.rtvslo.si/kultura/drugo/v-103-letu-starosti-se-je-poslovil-slavist-anton-vratusa/428849|titulo=V 103. letu starosti se je poslovil akademik in politik Anton Vratuša|idiomo={{sl}}}}</ref> * [[1917]] - [[Victor Marijnen]], chefministro di Nederlando (m. 1975) * [[1924]] - [[Robert Mugabe]], prezidanto di Zimbabwe (m. 2019) * [[1933]] - [[Nina Simone]], Usana kantistino (m. 2003) * [[1937]] - Rejulo [[Harald la 5ma di Norvegia]] * [[1938]] - [[Lester Bryant Bird]], chefministro di Antigua e Barbuda (m. 2021) * [[1946]] - [[Alan Rickman]], Britanian aktoro (m. 2016) * [[1950]] - [[Sahle-Work Zewde]], prezidanto di Etiopia * [[1951]] - [[Vince Welnick]], Usana muzikisto ([[The Grateful Dead]]) (m. 2006) * [[1960]] - [[Plamen Oresharski]], chefministro di Bulgaria * [[1961]] - [[Abhijit Banerjee]], Indian ekonomikisto, Nobel-laureato * [[1974]] - [[Yelena Alexandrovna Grudneva|Yelena Grudneva]], Rusa gimnastikistino * [[1979]] - [[Tituss Burgess]], Usan aktorulo e kantistulo * 1979 - [[Jennifer Love Hewitt]], Usan aktorino e kantistino * [[1980]] - [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]], monarko di Bhutan * [[1981]] - [[Floor Jansen]], Nederlandana kantistino ([[Nightwish]]) * [[1987]] - [[Elliot Page]], Kanadan aktoro * [[1989]] - [[Corbin Bleu]], Usan aktoro == Morti == * [[1437]] - Rejulo [[James la 1ma di Skotia]] (n. 1394) * [[1513]] - [[Papo Julius la 2ma]] (n. 1443) * [[1624]] - [[Dirck van Baburen]], Nederlandana piktisto (n. c. 1595) * [[1866]] - [[Manuel Felipe de Tovar]], chefministro di Hispania (n. 1803) * [[1677]] - [[Baruch Spinoza]], Nederlandana filozofo (n. 1632) * [[1730]] - [[Papo Benedictus la 13ma]] (n. 1649) * [[1741]] - [[Jethro Tull (agrokultivisto)|Jethro Tull]], Britanian agrokultivisto ed inventisto (n. 1674) * [[1792]] - [[Joshua Reynolds]], Angla piktisto (n. 1723) * [[1852]] - [[Nikolai Vasilyevich Gogol|Nikolai Gogol]], Rusa skriptisto (n. 1809) * [[1861]] - [[Lars Levi Laestadius]], Sueda pastoro e botanikisto (n. 1800) * [[1879]] - [[Pieter Philip van Bosse]], chefministro di Nederlando (n. 1809) * [[1893]] - Rejulo [[George Tupou la 1ma]] di Tonga (n. 1797) * [[1894]] - [[Gustave Caillebotte]], Franca piktisto (n. 1848) * [[1907]] - [[Erik Gustaf Boström]], chefministro di Suedia (n. 1842) * [[1910]] - [[Boutros Ghali]], chefministro di Egiptia, ocidita (n. 1846) * [[1926]] - [[Heike Kamerlingh Onnes]], Nederlandana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1853) * [[1930]] - [[Ahmad Shah Qajar]], shaho di Persia (n. 1898) * [[1941]] - [[Frederick Banting]], Kanadana mediko, Nobel-laureato (n. 1891) * [[1944]] - [[Joseph Boczov]], Hungara komunisto, Franciana rezistanto (n. 1905) * 1944 - [[Misak Manushian]], Armenian-Franciana poeto e rezistinto (n. 1906) * [[1965]] - [[Malcolm X]], n. Malcom Little, Usana politikal aktivisto, chefo di Negra Mohamedani (n. 1925) * [[1968]] - [[Howard Walter Florey]], Australiana farmakologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1898) * [[1984]] - [[Mihail Alexandrovich Sholohov|Mihail Sholohov]], Rusa skriptisto, Nobel-laureato (n. 1905) * [[1989]] - [[Sándor Márai]], Hungara skriptisto (n. 1900) * [[1991]] - [[Margot Fonteyn]], Britaniana dansisto (n. 1919) * [[1999]] - [[Gertrude B. Elion]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1918) * 1999 - [[Walter Lini]], chefministro di Vanuatu (n. 1942) * [[2002]] - [[John Thaw]], Britanian aktoro (n. 1942) * [[2005]] - [[Guillermo Cabrera Infante]], Kubana skriptisto (n. 1929) * 2005 - [[Zdzisław Beksiński]], Polona piktisto (n. 1929) * [[2010]] - [[Aduuchniyn Baatarhüü]], Mongoliana luktisto (n. 1957) * [[2017]] - [[Kenneth Joseph Arrow]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1921) * [[2018]] - [[Billy Graham]], Usana predikisto<ref>{{Extera ligilo|titulo=Billy Graham, 99, Dies; Pastor Filled Stadiums and Counseled Presidents |url=https://www.nytimes.com/2018/02/21/obituaries/billy-graham-dead.html|editero=The New York Times|publikigita ye=21ma di februaro 2018|vidita ye=31ma di decembro 2018}}</ref> (n. 1918) * 2018 - [[Ján Kuciak]], Slovaka jurnalisto (n. 1990) * [[2024]] - [[Roger Guillemin]], Franca endokrinologiisto, Nobel-laureato (n. 1924)<ref>{{Citez jurnalo od edituro|titulo=Roger Guillemin, 100, Nobel-Winning Scientist Stirred by Rivalries, Dies|url=https://www.nytimes.com/2024/02/22/science/roger-guillemin-dead.html|idiomo={{en}}|editero=The New York Times|surnomo=Wade|nomo=Nicholas|publikigita ye=23ma di februaro 2024}}</ref> * [[2026]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Februaro]] 1o6xmb9kqobsgexx9gsaffjabyxqve8 0 7540 1134461 1023793 2026-09-23T00:40:01Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134461 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Brazilia | Lokala_nomo = República Federativa do Brasil | Flago = Flag of Brazil.svg | Blazono = Coat of arms of Brazil.svg | Imajo_mapo = LocationBrazil.svg | Chefurbo = [[Brasilia]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:214157575}} | Precipua_urbo = [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]] | Oficala_lingui = [[Portugalana linguo|Portugalana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Brazilia | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Surfaco = {{formatnum:8514876}} | Rango_surfaco = 5 | Surfaco_aquo = 0,65 | Habitanti = {{formatnum:208494900}}<ref name=Estim>{{Extera ligilo|titulo=Estimativas populacionais para os municípios e para as Unidades da Federação brasileiros em 01.07.2018|url=https://drive.google.com/file/d/1r3IaC3kavepN1dPXbVdNZlhdspoGa68e/view?usp=sharing |editero=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|vidita ye=29ma di agosto 2018}}</ref> | Rango_habitanti = 6 | Yaro = 2018 | Denseso di habitantaro= 23,8 | Reto_kodedo = .br | Nomo_himno = ''Hino Nacional Brasileiro'' | Pekunio = [[Real (pekunio)|Real]] }} '''Brazilia''' ([[Portugalana linguo|Portugalane]]: ''Brasil'', [[Angla linguo|Angle]] ed anciena Portugalane: ''Brazil'') esas lando jacanta este de [[Sud-Amerika]]. Ol esas la 5ma maxim vasta e la 6ma maxim populoza lando del mondo, kun plu kam 8,5 milion km² e plu kam 200 milioni habitanti.<ref name=CIA/> Ol esas la maxim vasta e populoza lando de Sud-Amerika. Ol esas la singla lando en [[Amerika]] e la maxim granda lando del mondo ube [[Portugalana linguo]] esas oficala.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|titulo=Brazil - The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/}}</ref> Lu havas kom vicini [[Franca Guyana]], [[Surinam]], [[Guyana]] e [[Venezuela]] norde, [[Kolumbia]] nord-weste, [[Peru]] e [[Bolivia]] weste, [[Arjentinia]] e [[Paraguay]] sud-weste, ed [[Uruguay]] sude. Este e nord-este jacas [[Atlantiko]]. Nur du Sud-Amerikana landi ne havas frontieri kun Brazilia: [[Equador]] e [[Chili]]. Brazilia anke posedas [[insulo|insulala]] teritorii che Atlantiko: l'[[arkipelago]] [[Fernando de Noronha]], l'arkipelago Santa Petrus e Santa Paulus (''ilhas de São Pedro e São Paulo''), l'atolo Rocas, e l'insuli [[Trindade e Martim Vaz]].<ref name=CIA/> Lua [[litoro]], kun richa [[biodiverseso]] e kun importanta jaceyi di [[petrolo]] proxim la stato [[Rio de Janeiro (stato)|Rio de Janeiro]], esa longa de {{formatnum:7491}} [[kilometro|kilometri]].<ref name=CIA/> '''Bazala fakti pri Brazilia''' ==Historio == {{PA|Historio di Brazilia}} [[Arkivo:Meirelles-primeiramissa2.jpg|thumb|left|250px|"Unesma meso en Brazilia", pikto da [[Victor Meirelles]].]] [[Fosilo|Fosili]] indikas ke homi ja habitis la nuna teritorio di Brazilia plu kam {{formatnum:8000}} yari ante nun<ref>Levine, R.M., & Crocitti, J.J. (1999) [http://books.google.com/books?id=R28K2JA9PM8C&printsec=frontcover&dq=The+Brazil+reader:+History,+culture,+politics ''The Brazil reader: History, culture, politics]</ref>, ma kelka arkeologiisti kredas ke homi ja habitis la teritorio cirkume 48 mil yari ante nun<ref>http://WikiMapia.org/11444840/pt/Toca-do-Boqueir%C3%A3o-da-Pedra-Furada</ref>. Ye la [[22ma di aprilo]] [[1500]] [[Portugal]]ana marino [[Pedro Álvares Cabral]] arivis en la sudo di la nuna [[Bahia]] e revendikis la teritorio por Portugal. On kredas ke kande Cabral arivis, Brazilia havis cirkume {{formatnum:2000}} diferanta indijena populi. En la litoro, l'indijeni parolis lingui de la familio Tupi-Guarani. Komence Portugalani explotis "pau-brasil", [[arboro]] qua furnisis reda kolor-materio valorinta en Europa. Kande l'arboro divenis rara, li komencis plantacar [[sukrokano]] en granda plantacerii en [[Nord-estala regiono (Brazilia)|nord-esto di Brazilia]]. En [[1549]], [[Salvador (Bahia)|Salvador]] divenis l'unesma chef-urbo di Brazilia. Pos la morto di Portugalana rejulo Henrique en [[1580]], Portugal unionesis a la rejio Hispania, e [[Nederlando|nederlandani]], lor enemiki di Hispani, invadis [[Pernambuco]], en la centro di la regiono di plantacerii. Kande Nederlandani ekpulsesis en [[1654]] li komencis kultivar sukrokano en [[Nederlandan Antili]], e Braziliana produktado dekadis. Dum la [[18ma yarcento]] trovesis [[oro]] en [[Minas Gerais]] ed en altra regioni doplanda. Konseque, Portugalana krono diplasis la chef-urbo di Brazilia a [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] en [[1763]]. Dum la duesma duimo de la [[18ma yarcento]] la produktado di oro dekadis, ed grupo di intelektuali probis krear movado por deklarar la nedependo di Brazilia. La movado faliis, ed un ek la partopreninti, [[Joaquim José da Silva Xavier]], surnomizita [[Tiradentes]] enkarcerigesis e kondamnesis a mortopuniso per [[jibeto]]. En [[1798]] eventis rebeleso en [[Bahia]] surnomizita ''Conjuração dos Alfaiates'' ("la konspiro di la taliori") kontre Portugalana koloniigo. Ta rebeleso anke faliis, e kelka chefi arestesis e mortigesis per jibeto. Brazilia divenis Portugalana kolonio til la [[7ma di septembro]] [[1822]], kande [[Pedro la 1ma di Brazilia e la 4ma di Portugal|Pedro la 1ma]] deklaris la nedependo. Pedro la 1ma guvernis til la [[7ma di aprilo]] [[1831]]. Lua filio, [[Pedro la 2ma di Brazilia|Pedro la 2ma]], asumis en [[1840]] e duris la [[monarkio]]. ===Republikana Brazilia === [[Arkivo:Proclamação da República by Benedito Calixto 1893.jpg|thumb|"Proklamo di la Republiko", pikto da [[Benedito Calixto]].]] Ye la [[15ma di novembro]] [[1889]], marshalo [[Deodoro da Fonseca]] proklamis Braziliana [[republiko]] qua duras til nun. Til [[1930]] du stati dominacis la politiko di la lando: São Paulo - richa stato danko a l'exportacajo di [[kafeo]] - e Minas Gerais, richa danko a l'edukado di bovi e produktado di [[lakto]]. En [[1930]] eventis [[stato-stroko]] e [[Getúlio Vargas]], de [[Rio Grande do Sul]], asumis povo. Il adoptis politiki por stimular l'[[industrio]] en lando. Vargas anke aprobis un ensemblo di legi qui grantis yuri a laboristi, exemple la 8-hora jornolaboro, 30 dii di vakanco salariita omnayare, edc. Ta ensemblo recevis la nomo ''Consolidação das Leis do Trabalho'' (“ensemblo di laborala legi”) en Portugalana, e l'abreviuro CLT. L'aprobo di ta legi donis granda populareso a Vargas, quankam ilu guvernis kom diktatoro. En [[1942]] Brazilia eniris [[Duesma mondomilito]] alonge Westala Federiti kontre [[nacional-socialista Germania]] ed [[Italia]]. Pos la fino di la milito on komencis kontestar la diktatoreso di Vargas, qua esis renversita de povo ye la [[29ma di oktobro]] [[1945]]. On kunvokis nacionala konstitucala asemblajo por skriptar nova [[konstituco]]. Vargas, qua mantenis populareso danko a CLT, fondis du politikala partisi: la social-demokrata partiso (PSD) e la partiso por Braziliana laboristi (PTB). Kande la duesma mondomilito finis Brazilia havis granda quanto di extera rezervaji danko a l'exportacaji, ma disipis ol rapide. En [[1950]] Getúlio Vargas disputis demokrate la prezidanteso e vinkis. En [[1953]] il kreis [[Petrobras]], Braziliana statala kompanio por explotar [[petrolo]]. Vargas suocidis ye la [[24ma di agosto]] [[1954]], pos grava politikala krizo. En [[1955]] [[Juscelino Kubitschek]], ex-guberniestro di [[Minas Gerais]] dum la diktatoreso di Vargas elektesis prezidanto kun la suporto dil partisi PSD e PTB. Il asumis ye la [[31ma di januaro]] [[1956]]. Kubitschek stimulis l'[[automobila industrio]] e konstruktis [[Brasília]], nuna chef-urbo di la lando. Braziliana ekonomio kreskis rapide en ta euforio-epoko, ma en [[1960]] [[inflaciono]] ja esis alta. La opozanti a Kubitschek en la partiso UDN sucesis en elekar [[Janio Quadros]] kom prezidanto. Janio asumis povo ye la [[31ma di januaro]] [[1961]] ma renuncis ye la [[25ma di agosto]] sam yaro. Ye la [[31ma di marto]] [[1964]] militistala stato-stroko revokis prezidanto [[João Goulart]]. La diktatoreso di militisti duris til la [[15ma di marto]] [[1985]], kande [[José Sarney]], civilo, asumis povo pos nedirete elektesar dal Braziliana kongreso. Dum la sequanta yaro, deputati e senatani elektesis, kun skopo formacar nova konstitucal asemblitaro en [[1987]] e skriptar nova [[konstituco]]. Ye la [[5ma di oktobro]] [[1988]] la nuna konstituco promulgesis. En novembro [[1989]] eventis prezidantala elekto, l'unesma pos la fino di militala rejimo. [[Fernando Collor de Mello]] elektesis, ma en [[1992]] il akuzesis pri [[korupto]] e revokesis de la povo dal Nacionala Kongreso. Vice-prezidanto [[Itamar Franco]] asumis guvernerio ye la [[2ma di oktobro]] sam yaro. Brazilia duris subisar l'efekti di [[hiperinflaciono]], ma ye la [[1ma di julio]] [[1994]] la lando adoptis [[real (pekunio)|real]] kom pekunio, komence kun kurso di kambio 1 per 1 avan la [[dolaro di Usa]]. Kun la suceso di real, [[Fernando Henrique Cardoso]], lore ministro pri Financo di Itamar Franco, elektesis prezidanto ed asumis povo ye la [[1ma di januaro]] [[1995]]. Fernando Henrique rielektesis en [[1998]] ma pos febla ekonomiala kresko en [[2001]] e [[2002]], lia kandidato [[José Serra]] perdis l'elekto vice [[Luiz Inácio Lula da Silva]], l'unesma laboristo e sindikatano qua elektesis prezidanto. Lula rielektesis en [[2006]], ed en [[2010]] il suportis kandidatino [[Dilma Rousseff]], qua vinkis l'elekto vice José Serra e divenis l'unesma muliero prezidantino di Brazilia. ==Politiko == {{PA|Listo pri prezidanti di Brazilia}} [[Arkivo:Palácio do Planalto.jpg|thumb|320px|Palaco Planalto, sideyo di la prezidanteso.]] [[Arkivo:Brasilia_Congresso_Nacional_05_2007_221.jpg|thumb|left|320px|Nacionala Kongreso di Brazilia]] Brazilia esas prezidantala [[republiko]], ube la prezidanto esas [[chefo di stato]] e [[chefo di guvernerio]]. La prezidanto elektesas dal populo por 4-yara periodo, ma darfas rikandidatar su unfoye por altra sequanta periodo. La nuna prezidanto, elektita en [[2018]], esas [[Jair Bolsonaro]]. La Parlamento havas 2 chambri. La Chambro di Deputati havas 513 membri qui elektesas dal populo por 4-yara periodo, kontre ke la [[Senato]] havas 81 membri qui elektesas dal populo por 8-yara periodo. La nuna [[konstituco]] adoptesis ye la [[5ma di oktobro]] [[1988]] ed emendesis multafoye. La [[judiciala povo]] konsistas ek lokala judiciisti, lokala korti en la stati, la Supra Judici-korto (''Superior Tribunal de Justiça'') e la Supra Federala Tribunalo (''Supremo Tribunal Federal''), konsistanta ek 11 membri qui judicias en lasta instanco la valideso di legi segun la [[konstituco]]. ==Geografio == {{PA|Geografio di Brazilia|Geografio di Brazilia|Stati di Brazilia}} [[Arkivo:Brazil map 2014.png|thumb|250px|Mapo di Brazilia kun lua precipua urbi.]] [[Arkivo:Neve_Caxias_do_Sul_(3).jpg|thumb|left|320px|En la sudo di Brazilia povas nivar en alta regioni dum [[vintro]].]] Brazilia esas la 5ma maxim vasta lando del mondo, dop [[Rusia]], [[Kanada]], [[Popul-Republiko Chinia]] ed [[Usa]], e korespondas a 47% de la teritorio di [[Sud-Amerika]]. [[Equatoro]] e [[Tropiko di Kaprikorno]] trairas Braziliana teritorio. Granda parto di Braziliana teritorio jacas inter la du linei, e plu kam 600.000 km² jacas sude dil Tropiko di Kaprikorno. To rezultas variata peizaji e [[klimato|klimati]]. Norde de la lando, en [[Amazonia]]na regiono, existas [[equatorala e tropikala foresti]] kun [[equatorala klimato]]. De la centro di la lando til [[Tocantins (stato)|Tocantins]], sude de [[Maranhão]] e [[Piauí]] e weste de [[Bahia]], este de l'equatorala foresto, existas vejetantaro di [[savano]] e [[tropikala klimato]] kun du sezoni: 6 monati sika, 6 monati pluvoza. Este de ta regiono (en la centro di [[Bahia]], westo di [[Sergipe]], [[Alagoas]], [[Pernambuco]], [[Paraíba]], [[Rio Grande do Norte]], [[Ceará]] e [[Piauí]], e nordo di [[Minas Gerais]]) existas mi-arida klimato. La [[pluvo-quanto]] esas skarsa e neregulala. Lua vejetantaro nomizesas ''caatinga'', signifikante "sika foresto". De la litoro di [[Nord-estala regiono (Brazilia)|Nord-estala regiono]] til granda parto di [[Sud-estala regiono (Brazilia)|Sud-estala regiono]] existis tropikala foresto, nomizita [[Portugalana linguo|Portugalane]] ''Mata Atlântica'' (Atlantika foresto). Ol esis l'unesma Braziliana peizajo trovita dal Portugalani, en [[1500]]. Nun ta regiono esas forte populizita, e lua peizajo modifikesis pro [[agrokultivo]], edukado di [[bovo|bovaro]], [[porko|porki]] ed altra animali, e l'[[industrio]]. Nun restas min kam 10% del originala Atlantika foresto. En alta regioni dil sudo di Brazilia la klimato esas [[subtropikala klimato|subtropikala]] kun 4 sezoni: [[somero]] de decembro til marto, [[autuno]] de fino di marto til junio, [[vintro]] de junio til [[septembro]], e [[printempo]] de septembro til decembro. En kelka regioni on existis foresti di [[konifero|koniferi]], ma nun nur restas kelka bosketi. En ta regiono povas falar [[nivo]] en alta monti dum la vintro. Fine, sude e weste de [[Rio Grande do Sul]] existas regiono kun naturala pastureyo (''Pampa''), kun prolongi en [[Arjentinia]] ed [[Uruguay]]. ===Reliefo === [[Arkivo:Brazil topo.jpg|thumb|200px|Topografiala mapo di Brazilia.]] [[Arkivo:Amazon_CIAT_(5).jpg|thumb|left|320px|Tereni an la rivi di [[Amazon]] e lua enfluanti esas plana, kun basa altitudo.]] En poka regioni di la lando l'[[altitudo|altitudi]] superiras {{formatnum:2000}} metri, nome en la [[Norda regiono (Brazilia)|Norda regiono]] - an la frontiero kun [[Venezuela]] e [[Guyana]] - ed en [[Sud-estala regiono (Brazilia)|Sud-estala regiono]], an la montari ''Serra do Mar'' e ''Serra da Mantiqueira''. La maxim alta monto di la lando esas [[Pico da Neblina]], kun 2.994 metri di [[altitudo]], jacanta an la frontiero kun [[Venezuela]]. An la Norda regiono, basa altitudi infre 100 metri esas dominacanta, e lua reliefo esas preske plana. En [[Nord-estala regiono (Brazilia)|Nord-estala]], [[Sud-estala regiono (Brazilia)|Sud-estala]] e [[Suda regiono (Brazilia)|Suda]] regioni, l'altitudi super 700 metri en kelka arei modifikas lokala klimato. En Sud-estala regiono on havas [[tropikala klimato di altitudo]] kun 4 sezoni. En la Suda regiono povas nivar en alta monti dum [[vintro]]. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Brazilia}} [[Arkivo:Continental Embraer 135.jpg|thumb|320px|ERJ-135, aviono produktata da [[Embraer]].]] Brazilia esas la 8ma maxim granda [[ekonomio]] del mondo e la maxim granda de [[Latin-Amerika]], segun [[totala nacionala produkturo]]. Tamen, ol subisis severa diminuto en 2015 e 2016, judikata kom la maxim serioza de lua historio. En 2017 la [[totala nacionala produkturo]] kreskis 1%, [[inflaciono]] falis a 2,9% dum la yaro, e l'oficala interesto-preco de la Centrala Banko diminutis de 13,75% en 2016 til 7%.<ref name=CIA/> La lando havas diversa ekonomio kun kelka moderna sektori e multa naturala resursi. Lua TNP po persono esas cirkume {{formatnum:10200}} [[dolaro di Usa|dolari]] (la 64ma maxim granda del mondo, segun [[Mondala Banko]]). La lando esas la 3ma maxim granda produktero di [[aviono|avioni]] de la mondo. Lua [[monetaro]], [[real (pekunio)|real]] adoptesis en [[1994]]. Pos ta yaro, l'[[inflaciono]] kontrolesis. Til [[1998]], la kurso di kambio esis 1 real po 1 [[dolaro di Usa]], ma en januaro [[1999]] la lando adoptis flotacanta [[kurso di kambio]]. Pos ke 1 dolaro kompresis po preske 4 ''reais'' (singulara: ''real'') dum la fino di [[2002]] - pro timo di radikala chanji en ekonomiala politiko kun la vinko di [[Luís Inácio Lula da Silva]] ta yaro - la kurso di kambio diminutis ed stabligis su proxim 2 reais po 1 dolaro. ==Demografio == [[Arkivo:ARCHELLA E THERY Img 05.png|thumb|250px|Denseso di habitantaro en 2007.]] Braziliana populo decendas de la mixo inter [[Europa]]ni (nome [[Portugal]]ani, ma ank [[Italia]]ni e [[Germania|Germani]] en [[Sao Paulo (stato)|Sao Paulo]], [[Paraná (stato)|Paraná]], [[Santa Catarina]] e [[Rio Grande do Sul]]), [[Afrika]]ni, Amerikala [[Indijeno|Indijeni]], negra [[Afrika]]ni ed [[Azia]]ni (nome [[Japonia]]ni, precipue en Sao Paulo e Paraná). L'unesma [[demografiala kontado]] di Braziliana habitantaro eventis en [[1872]], kande Brazilia havis {{formatnum:9930478}} habitanti. La maxim recenta kontado eventis en [[2010]], kande trovesis {{formatnum:190755799}} habitanti. La maxim populoza urbi esas [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]], [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Salvador (Bahia)|Salvador]], [[Brasília]], [[Fortaleza (Ceará)|Fortaleza]], [[Belo Horizonte]], [[Curitiba]], [[Manaus]] e [[Recife (Pernambuco)|Recife]]. ==Kulturo == {{PA|Kulturo di Brazilia}} La precipua origino di Braziliana kulturo esas [[Portugal]]ana: Brazilia recevis [[Portugalana linguo]], la religio ([[katolikismo]]) e la koloniala [[arkitekturo]] de Portugal<ref>[http://www.brasil.gov.br/ingles/about_brazil/history/xvi_cent/ 15ma til 16ma yarcento] Historio di Brazilia (en Angla). Fonto: www.brasil.gov.br</ref>. Tamen lua kulturo recevis influi de Afrikani, indijeni e de enmigranti de altra landi<ref name=Encarta/>. Brazilian indijeni influis precipue en la linguo (nomi di geografiala loki, animali, planti e personi) ed en la [[koquarto]]. Afrikani influis en la [[muziko]] e [[danso]] ([[samba]] esas la maxim konocata exemplo), koquarto, vortaro (exemple: nomi di planti kun Afrikana origino) e [[religio]] ([[umbanda]] e [[candomblé]] esas religii kun forta Afrikan influo)<ref name=Boxer>Boxer, Charles R.. ''O império marítimo português 1415-1825''. São Paulo: Companhia das Letras, 2002</ref>. ===Literaturo === [[Arkivo:Academia brasileira de letras 1.JPG|thumb|left|[[Brazilian Akademio pri Literaturo]], en Rio de Janeiro.]] Braziliana [[literaturo]] evas de la [[16ma yarcento]]. L'unesma dokumento skribita en Brazilia en Portugalana linguo esis la letro di [[Pero Vaz de Caminha]] a la Portugalana rejulo, pri la deskovro di la lando. Dum la [[17ma yarcento]] Portugalana sacerdoto [[António Vieira]] skribis multa prediki pri Braziliana situeso, ed en defenso di indijeni. Ma Braziliana literaturo kreskis precipue pos la komenco di la [[19ma yarcento]] kun la nedependo de Portugal e l'arivo di [[Romantikismo|romantika literaturo]]. [[Joaquim Manuel de Macedo]], [[José Martiniano de Alencar]] e [[Bernardo Guimarães]], inter altri, skribis noveli pri Braziliana temi kun romantika influo. La precipua poeto en ta periodo esis [[Castro Alves]], qua skribis kontre [[sklaveso]]. Dum la fino di 19ma yarcento aparis literaturala movado nomizita [[Realismo]], e skriptisto judikata kom un ek la maxim importanta skriptisti en la Portugalana: [[Machado de Assis]]. Dum la [[20ma yarcento]] aparis en [[1922]] la movado konocata kom [[Modernismo]], kun skriptisti quale [[Mário de Andrade]] e [[Oswald de Andrade]], e pos-modernista skriptisti, exemple [[João Guimarães Rosa]], [[João Cabral de Melo Neto]], [[Jorge Amado]], [[Clarice Lispector]], [[Nelson Rodrigues]], [[Nélida Piñón]], [[João Ubaldo Ribeiro]] e, plu recente, [[Paulo Coelho]] e [[Luís Fernando Veríssimo]]. ===Muziko === Braziliana [[muziko]] konocesas en omna mondo por lua sortato di ritmi, quale [[samba]], [[bossa nova]], choro, axé, [[lambada]], forró, edc. Ma altra exterlanda ritmi anke esas populala note meze l'yuneso, exemple [[rock]], [[hip-hop]] e [[reggae]]. Kelka Braziliana muziki konocata en tota mondo, inkluzite uzita en filmi: ''Garota de Ipanema'' ("Yunino de Ipanema", [[bossa nova]] da [[Antônio Carlos Jobim]]) ed ''Aquarela do Brasil'' ("Aquarelo di Brazilia", [[samba]] da [[Ari Barroso]]). [[Arkivo:Zezé Di Camargo & Luciano.jpg|thumb|320px|Mirosmar José "Zezé" de Camargo e Welson David de Camargo "Luciano", du kantisti di ''música sertaneja''.]] Inter la maxim populara muzikisti, kantisti o kompozisti de Brazilia, esas [[Vinicius de Moraes]], [[João Gilberto]], [[Antonio Carlos Jobim]], [[Caetano Veloso]], [[Toquinho]], [[Dorival Caymmi]], [[Chico Buarque]], [[Milton Nascimento]], [[Beth Carvalho]], [[Elis Regina]], [[Adriana Calcanhotto]], [[Gilberto Gil]], [[Cássia Eller]], [[Rita Lee]], [[Maria Bethânia]], [[Gal Costa]], [[Nara Leão]], [[Maysa Matarazzo|Maysa]], [[Simone Bittencourt de Oliveira|Simone]], [[Nana Caymmi]], [[Jorge Ben Jor]], [[Roberto Carlos Braga|Roberto Carlos]], [[Ivete Sangalo]], [[Marisa Monte]], [[Daniela Mercury]], muzikala grupi exemple [[Titãs]], [[Sepultura]], [[Legião Urbana]], [[Os Paralamas do Sucesso]], e la dueti di ''música sertaneja'' (la moderna rurala muziko di Brazilia), exemple [[Zezé di Camargo e Luciano]], [[Bruno & Marrone]], [[Chitãozinho & Xororó]], edc. ===Sporto === La maxim populara sporto en Brazilia esas [[futbalo]]<ref name=Encarta>[https://web.archive.org/web/20080507093101/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342_3/Brazil.html People and Society] ''Encarta'' MSN</ref>. Brazilia vinkis la [[Mondala Kupo di Futbalo]] 5 foyi: en [[1958]], [[1962]], [[1970]], [[1994]] e [[2002]]<ref>[https://web.archive.org/web/20181212023314/https://www.fifa.com/associations/association=bra/goalprogramme/index.html ''Football in Brazil''] ''Goal Programme''. International Federation of Association Football</ref>. Brazilia organizis du Mondala Kupi di Futbalo: en [[1950]] ed en [[Mondala Kupo di Futbalo 2014|2014]]. [[Basketbalo]], salono-futbalo (''futsal''), automobilo-kuradi (nome [[Formulo 1]]) e [[judoo]] ank esas populara en la lando. ==Referi == {{Reflist}} {{Landi en Sud-Amerika}} [[Kategorio:Brazilia| ]] 33t5oiy1ekhjyyjh7i1ogaduifj4mk8 0 17053 1134454 1032631 2026-09-23T00:11:00Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134454 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Afganistan | Lokala_nomo = د افغانستان اسلامي دول<br />Di Afganistan Islami Dawlat<br />دولت اسلامی افغانستا<br />Dowlat-e Eslami-Ye-Afghanistan | Flago = Flag_of_the_Taliban.svg | Blazono = Arms_of_the_Islamic_Emirate_of_Afghanistan.svg | Imajo_mapo = Afghanistan in its region.svg | Chefurbo = [[Kabul]] | Habitanti_chefurbo = 2,85 milion (metropolo) (2008) | Precipua_urbo = [[Kabul]] | Oficala_lingui = [[Pashto-linguo|Pashto]], [[Persiana linguo|Persiana (dari)]] | Guvernerio = [[Emirio]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri supra chefi di Afganistan | Titulo_chefo_stato = Supra chefo | Chefo_di_stato = [[Hibatullah Akhundzada]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Afganistan | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Hasan Akhund]] | Surfaco = {{formatnum:652230}}<ref name=CIA/> | Rango_surfaco = 41 | Surfaco_aquo = Neglijebla | Habitanti = {{formatnum:39232003}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 37 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro= 48,08 | Reto_kodexo = .af | Nomo_himno = ''Milli Surood'' | Pekunio = [[Afgani (pekunio)|Afgani]] }} '''Afganistan''' od '''Afgania''', oficale '''Mohamedana Emirio Afganistan''' esas stato senlitora en central [[Azia]], inter [[Iran]], [[Pakistan]], [[India]], [[Chinia]], [[Tajikistan]], [[Uzbekistan]] e [[Turkmenistan]]. '''Bazala fakti pri Afganistan.''' == Historio == {{PA|Historio di Afganistan}} Segun [[arkeologio|arkeologiala]] studii, homi ja habitis nuna Afganistan cirkume {{formatnum:50000}} yari ante nun. La regiono habitesis da populi Indo-Ariani, e dum yarcenti esis parto dil imperii [[Macedonian imperio|Macedoniana]], Mauryana (de [[India]]), Mughal, ed altri. Macedoni, komandita da [[Alexandros la Magna]] okupis la regiono dum la [[4ma yarcento aK]]. Arabi komencis okupar la regiono en [[642]] ed introduktis [[islamo|Mohamedana]] religio. En [[870]] [[Kabul]] okupesis dal Arabi. [[Arkivo:Habibullah.jpg|250px|thumb|left|[[Habibullah Khan]], emiro di Afganistan de [[1901]] til [[1919]].]] Pos la morto di [[Nader Shah]] en [[1747]], la moderna Afganistan establisesis. Afgani elektis [[Ahmad Shah Durrani]] lia [[chefo di stato]]. Judikata kom la fondinto di moderna Afghanistan,<ref name=CIAHIST>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |titulo="The World Factbook"|editero=CIA|vidita ye=13ma di mayo 2018}}</ref> Durrani konquestis teritorii de moderna Afganistan, [[Pakistan]], la nuna [[Irak]]ana provinci [[Khorasan]] e [[Kohistan]], ed anke [[Delhi]] en [[India]]<ref name=Engels>{{extera ligilo|url = http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm |titulo=“Afghanistan”|autoro=Friedrich Engels|publikigita ye=1857}}</ref>. Ilu vinkis [[India]]na [[imperio Maratha]]. En oktobro [[1782]] Durrani mortis pro naturala kauzi. Lua filiulo, [[Timur Sha]] sucedis ilu e transferis la chef-urbo dil rejio de [[Kandahar]] por [[Kabul]]. Dum la [[19ma yarcento]] [[Unionita Rejio|Britaniani]] probis konquestar la regiono. De [[1839]] til [[1842]], e de [[1870]] til [[1880]] eventis Angla-Afgana militi. En la [[6ma di oktobro]] [[1879]] Britaniani okupis Kabul, ed en julio [[1880]] li siejis [[Kandahar]]. La lando dividesis en influo-sferi [[Rusa imperio|Rusa]] e di [[Unionita Rejio|Britaniana]]. Ye la [[19ma di agosto]] [[1919]] Afganistan nedependanteskis de [[Unionita Rejio]], kun rejulo [[Amanullah Khan]] kom monarko. La lando restis [[monarkio]] til [[1973]], kande [[Mohammed Daoud Khan]] komandis [[stato-stroko]] e proklamis la [[republiko]]. De la [[24ma di decembro]] [[1979]] til [[1989]] Afganistan okupesis da [[Sovietia|Sovietiana]] trupi. Kun la departo di Sovietiani en [[1989]], laika rejimo di Afganistan gradope perdis povo en la lando, note pos [[1992]], kande asumis nova guvernerio en [[Rusia]]. En [[1994]] {{formatnum:10000}} personi mortis en [[Kabul]] kun atako di Mujahedini ([[Islamo|Islamana]] soldati), armizita da [[NATO]] . En [[1996]], [[Taliban]] asumis la povo en Afganistan e proklamis Mohamedana Emirio Afganistan. En [[2000]], Taliban kontrolis preske 95% de la lando. Pos l'[[atenti ye la 11ma di septembro 2001]] [[Usa]] invadis Afganistan e la rejimo di [[Talibano]] finis, ma nova rejimo ne obtenis politika stabileso en tota lando. En decembro [[2009]] Usana prezidanto [[Barack Obama]] anuncis l'augmento di militarala impliko en la lando, e sendis plua {{formatnum:30000}} soldati dum periodo di 6 monati<ref>[https://web.archive.org/web/20091203151455/http://www.msnbc.msn.com/id/34218604/ns/politics-white_house/ ''Obama to announce war strategy'' Associated Press. 1ma di decembro 2009]</ref>. == Politiko == [[Arkivo:New_Afghan_Parliament_Building.png|thumb|320px|Nova edifico dil Parlamento di Afganistan.]] [[Arkivo:Presidential_Palace_-_panoramio_(7).jpg|thumb|320px|left|Prezidantala palaco (''Arg'').]] Pos la krulo di Mohamedana Republiko Afganistan, [[Talibano]] deklaris la lando Mohamedana Emirio. Nova supra chefo indikesis ye la 7ma di septembro 2021. Nun, Afganistan esas diktatorala emirio en Mohamedana [[teokratio]], en qua [[Talibano]] havas monopolo di la povo. Poka hori pos ke Usana trupi abandonis la lando ye la 30ma di agosto, un ek la membri di Talibano anuncis la formaco di nova guvernerio, e lua chefo, [[Hibatullah Akhundzada]], adoptis la titulo "emiro". Pro ke lua guvernado esas "provizora", ne existas [[konstituco]] od altra bazo por legalesoprincipo. La strukturo esas autokrata, e la povo koncentresas en la supra chefo e lua klerikala konsilanti. La 26-membra konsilistaro di chefi (''Rahbari Shura'') helpas la supra chefo guvernar la lando. Tradicionala guvernal instrumento esas ''loya jirga'' (granda asemblo), konsultiva asemblo di le Pashto, qua ordinare organizesis por selektar la [[chefo di stato]] di la lando, decidar pri l'adopto di nova [[konstituco]], o por deklarar milito. ''Loya jirga'' uzesis kom decido-asemblo de adminime 1747. La lasta ''loya jirga'' eventis en 2020. La skopo di Talibano esas adoptar ''Sharia''-legaro. Protesti sen aprobo proskriptesis ye la 9ma di septembro 2021, pos granda protesti da mulieri Afganistanana. == Geografio == [[Arkivo:Afghan topo en.jpg|thumb|280px|Topografiala mapo di Afganistan.]] [[Arkivo:Mount Noshaq seen from the base camp (photo Louis Meunier).jpg|thumb|280px|left|Monto Noshaq]] Jacante inter sudal e central Azia, Afganistan esas montoza lando [[litoro|senlitora]]. Lua maxim alta monto esas ''Noshaq'', an la montaro [[Hindu Kush]], kun {{formatnum:7485}} metri di [[altitudo]]. La [[klimato]] esas [[kontinentala klimato|kontinentala]], kun kolda [[vintro|vintri]] e varma [[somero|someri]]. En la regiono nomizita "koridoro Wakham", inter [[Tajikistan]] e [[Pakistan]], en la nord-esto di la lando ed en [[Nuristan]], la temperaturi povas falar til -15°C en januaro. Kontraste, en la basa regiono di Sistan adsud-weste, en [[Jalalabad]] adeste, ed en la plana regioni di Turkestan alonge la [[rivero Amu]], la temperaturi povas superirar 35°C en julio. L'Afganiana teritorio ofte subisas [[ter-tremo|ter-tremi]], exemple ye la [[31ma di mayo]] [[1998]], kande 4.000 personi perisis. Quankam existas diversa riveri en la lando, la klimato ordinare esas sika. Dum [[vintro]], [[nivo|nivas]] en multa regioni di la lando, nome sur montari [[Hindu Kush]] e [[Montaro Pamir|Pamir]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Afganistan}} == Demografio == [[Arkivo:Afghanistan_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|280px|Demografiala piramido di Afganistan.]] [[Arkivo:Pashtun_people.jpg|thumb|280px|left|Populo Pashto, de Afganistan]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Afganistan havis {{formatnum:39232003}} habitanti<ref. Pro la milito e la diplaso di habitanti, ne existas preciza statistiko pri quanto di habitanti segun etnio. La [[konstituco]] di 2004 mencionas l'etnii Pashto, Tajika, Hazara, Uzbeka, Turkmena, Baluch, Pachaie, Nuristana, Aymaq, Araba, Kirgiza, Qizilbash, Gujur, e Brahwui. Tamen, existas altra minoritatala etnii.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas Afgana Persiana (Dari), parolata da 77% de la habitantaro. La idiomo Pashto parolesas da 48%, Uzbeka linguo da 11%. Cirkume 6% parolas l'Angla, 3% parolas Turmena linguo, 3% parolas Urdu, 1% parolas Pachaie, 1% Nuristanana, 1% parolas l'Araba, 1% Baluchi.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/#people-and-society|titulo=Afganistan - The World Factbook|vidita ye=22ma di decembro 2023|editero=CIA|idiomo={{en}}}}</ref> Segun la sama statistiki, la maxim praktikata religio en Afganistan esas Mohamedana (99,7% de la habitantaro, de qui ''Sunni'' esas 84,7 til 89,7%, e ''Shi'a esas 10% til 15%). Min kam 0,3% praktikis altra religii, segun statistiki de 2009.<ref name=CIA/> La maxim granda urbo, e l'unika kun plu kam 2 milion habitanti, esas [[Kabul]]. Altra importanta urbi esas [[Kandahar]], Herat, e Mazar-e-Sharif. Nur 27,6% de la habitantaro esis urbala en 2017.<ref name=CIA/> == Kulturo == [[Arkivo:Afghan_musicians_in_Farah.jpg|thumb|280px|Muzikisti en Farah, Afganistan.]] La lando subisis militi depos la yari 1980a, e dum la [[Talibano|Talibanana rejimo]] la [[muziko]] subisis represo, do l'enrejistro di muziki de ta epoko esas poka. La rejimo Talibanana proskriptis muzikal instrumenti e publika spektakli. Multa muzikisti duris plear en urbi de vicina landi. [[Pakistan]]ana urbi [[Peshawar]], [[Karachi]] ed [[Islamabad]] divenis importanta centri por distributo di Afganistanana muziko. Kande la rejimo dil Talibani finis, [[Kabul]], [[Herat]] e [[Mazar-i-Sharif]] itere divenis centri por muzikala distributo. Kansoni en la lingui Pashto e Dari esas multe populara, ma anke la kansoni de la filmi di [[Bollywood]]. Kelka notora [[poezio|poeti]] en Afganiana kulturo esas Rumi, Khushal Khan Khattak, Rahman Baba, Massoud Nawabi, Nazo Tokhi, [[Ahmad Shaho Durrani]], Al-Afghani, e [[Ghulam Muhammad Tarzi]]. Kelka populara [[sporto|sporti]] en la lando esas [[kriketo]], [[futbalo]], [[basketbalo]], [[buzkashi]] ed altri. == Referi == {{reflist}} {{Commons|Afghanistan}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Afganistan| ]] [[Kategorio:Central Azia]] hv8lk5n8jtm3ivo42ue3yjqw8cz043v 0 17434 1134474 942649 2026-09-23T04:13:52Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134474 wikitext text/x-wiki L''''Urso hibrida [[Griza Urso|griza]]-[[Polara Urso|polara]]''' esis hibrida animalo qua deskovresis en Sachs Harbour, [[Nordwestala Teritorii]], [[Kanada]], ye aprilo 2006.<ref name="msn"/> == Kapto == L'urso pafesis da Usana chasisto.<ref name="msn">[https://web.archive.org/web/20060818153547/http://msnbc.msn.com/id/12738644/?GT1=8199 MSNBC.MSN.com]</ref> Pose, kelki vidis ke l'animalo havis blanka furo kun bruna en kelka loki. L'ungli e dorso anke semblis kom griza urso. == Probi == Per exameno dil DNA konfirmesis ke ol esis hibrido, e<ref name="msn"/> to esis l'unesma exemplero trovita en naturo<ref>[http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=29&art_id=qw1147284722476C535 Iol.co.za]</ref>, tamen, antee existis altra raporti pri hibridi, ma to esis l'unesma qua konfirmesis. == References == {{Reflist}} [[Kategorio:Ursi]] sspnfsjjjtnhvt8wq2v8jsrv1zrs47u 0 17443 1134471 1125208 2026-09-23T03:30:01Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134471 wikitext text/x-wiki Quik pos obtenar povo en [[1949]], la [[Komunista Partiso di Chinia]] komencis kampanii qui probis removar la [[prostitucado]] de la kontinento finante ye frua [[yari 1960a]]. Depos la laxigo di la guvernerio pri sociala kustumi dum frua yari 1980a, la prostitucado ne nur ri-aparis en la [[Popul-Republiko Chinia]], ma nun trovesas tra omna urbala e rurala loki. Malgre l'esforci di la guvernerio, prostitucado developis tante multe ke ol nun esas sua propra industrio, kun granda nombro di personi e facante granda ekonomiala produktado. Prostitucado divenabas anke asociita kun grandanombra problemi, inkluzite krimino organizata, guvernala koruptado, e [[morbi sexuale transmisebla]]. Aktiveso en Chinia relatante a prostitucado havas multa tipi, loki, e preci. Vendanti di la sexuo venas de multa rangi di la socio. Li preske omna esas mulieri, tamen recente virala prostituciti aparis. Tipala loki inkluzas hoteli, karaoke-erii e beleso-saloni. Malgre ke la guvernerio di Chinia omnatempe esis serioza pri ti qui aranjas la krimino di prostitucado, pri la traktado di la prostitucito ipsa ol ulatempe traktas ol kom krimino, ed ulatempe traktas ol kom mala konduto. Depos la ri-aparo di prostitucado dum la yari 1980a, la guvernerio unesme uzis la legala sistemo, to esas, la diala operaciono di la korti e polico. Duesme, li uzis kampanii duktita da la policistaro, kun periodi di intensa publika exameno kom sociala diciplino. Malgre la suporto por legigar la sexuo-industrio da internaciona NGO-i ed exterlandana komenteri, esas preske nula suporto por to de la publiko, social organizuri, o la guvernerio di Chinia. ==Prostitucado dum la tempo di Mao== [[Arkivo:Beijing Office for Women's Production and Education.jpg|thumb|Centro por "rieduko" en olima prostituceyo di [[Beijing]], 1949.]] Pos la vinko di la Komunista Partiso di Chinia en 1949, lokala guvernerii havis skopo eliminar la prostitucado. Un monato pos la Komunismigo di Beijing ye la [[3ma di februaro]] [[1949]], la nova urbala guvernerio sub [[Ye Jianying]] anuncis projeto por regular la multa prostituceyi di la urbo. Ye la [[21ma di novembro]], omna ek la 224 prostituceyi en Beijing klozesis; 1286 prostituciti e 434 proprietanti, kompranti, e proxeneti arestesis dum nur 12 hori per aproxime 2400 kadri.<ref>Videz [https://web.archive.org/web/20060619114714/http://www.booker.com.cn/gb/paper23/23/class002300006/hwz162063.htm 罗瑞卿一夜扫除北平妓女] ["Luo Ruiqing eradicates Beiping's prostitutes in a single night"]</ref> Ne-surprizante, la kampanio di Beijing celebresis en la historiala rakonti di la lando. La rapida e drastika metodi montris nacionala exemplo pri la politikala rezolvo e habileso di la nova guvernerio. Pro la grandeso di sociala problemi qui mustis esar rezolvita, e la manko di pekunio e moyeni di la regionala guvernerii, la maxim multa ek la urbi di Chinia adoptis la plu lenta metodo di unesme regular e pose interdikar prostitucado. <ref>Ma Weigang (ed.), ''Jinchang jindu'' [禁娼禁毒: "On Strictly Forbidding Prostitution and Drugs"] (Beijing: Jugguan jiaoyu chubanshe, 1993) at 8.</ref> Ica metodo uzesis en [[Tianjin]], [[Shanghai]] e [[Wuhan]].<ref>See Sun Shidong, [https://web.archive.org/web/20060107023246/http://news.xinhuanet.com/banyt/2005-07/06/content_3181159.htm 新中国取缔妓院前后] ["The banning of brothels in the new China from beginning to end"], ''Zhishi chuang''. Accessed 24 Nov. 2005. <br/>Jiang Pei, [http://www.usc.cuhk.edu.hk/wk_wzdetails.asp?id=4038 天津娼业改造问题述论：1949-1957] ["Discussion of questions in relation to reform of the prostitution industry in Tianjin"]. Accessed 24 Nov. 2005.</ref> Tipikale ol unesme uzis sistemo di guverneriala administrado qua regulis la aktiveso di prostituceyi e senkurajigis virala kompreri. Ol eventuale mikrigis la nombro di prostituceyi en singla urbi, e pose "Beijing-ala" klozado uzesis, e depos "ri-edukato" komencis. Ri-edukado programi uzesis plu multe en [[Shanghai]], en qua la nombro di laboristi en la sexuo-industrio kreskis til {{formatnum:100000}} pos la [[Duesma milito Chiniana-Japoniana]]. Dum la frua yari 1960a, tala metodi preske abolisis videbla prostitucado de Chinia. Segun la guvernerio, morbi relatante a la sexuo esis preske abolisita kun la represo di prostitucado. Por celebrar ta vinko, omna 29 inquesto-instituceyi pri ta morbi klozesis en 1964. Segun la teorio di [[Marxismo]], mulieri qui venas sexuo videsis kom havanta nula altra alternativo por trans-vivar. Tamaniere la eliminado di prostitucado esis montrata kom un ek la majora verik di la komunista guvernerio ed evidenco pri la vereso di Chiniana Marxismo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.china.org.cn/e-white/chinesewoman/11-2.htm |titulo=Historic Liberation of Chinese Women Information, ''The Situation Of Chinese Women''|editero=Information Office of the State Council of the People's Republic of China|vidita ye=22ma di novembro 2005}}; ed anke "Duanping jiefang jinü" [短评解放妓女: "A Brief Commentary on the Liberation of Female Prostitutes"], ''Renmin ribao'', 22 November 1949 at 1.</ref> La subjekto di prostitucado ne existis en Chinia serioze dum plu kam 30 yari. Recenta inquesti montris, tamen, ke la desaparo di prostitucado en la guvernerio di Mao fakte ne esis kompleta.<ref>Hershatter, G. ''Dangerous Pleasures: Prostitution and Modernity in Twentieth-Century Shanghai'', (Berkeley, CA: University of Kalifornia Press, 1997) at 331-3; Shan Guangnai, ''Zhongguo changji - guoqu he xianzai'' [中国娼妓过去和现在: "Chinese Prostitution - Past and Present"] (Beijing: Falü chubanshe, 1995) at 3.</ref> Pan Suiming, un ek la maxim savoza experti pri prostitucado en Chinia, argumentas ke "ne-videbla" prostitucado &mdash; en la formo di mulieri donante sexuala favori po certa privileji &mdash; divenis partikulara traito di Chinia sub Mao, partikulare ye la fino di la [[Kulturala Revoluciono]]. <ref>Pan Suiming, "Jinchang: wei shui fuwu?" [禁娼：为谁服务？: The prohibition of prostitution: whom does it serve?], in ''Aizibing: shehui, lunli he falü wenti zhuanjia yantaohui'' [艾滋病：社会、伦理和法律问题专家研讨会: "Report of the Expert Workshop on HIV and Prostitution: Social, Ethical and Legal Issues"] (Beijing: Academy of Social Sciences, 29-31 October, 1996) at 20-1.</ref> ==Prostitucado pos 1978== {| style="margin: 1em 1em 1em 0; width:250px; float:left;" class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! colspan=2 style="border-right:0px;"; |Aresti relatante a prostitucado dum policala kampanii(1983-1999) |- bgcolor="#efefef" cellpadding="2" ||yaro||aresti |- ||1983||46,534 |- ||1989-90||243,183 |- ||1996-7||aprox. 250,000 |- ||1998||189,972 |- ||1999||216,660 |} La retroveno di prostitucado en Chinia venis samatempe kam la introdukto dil ekonomiala reformi di [[Deng Xiaoping]] en 1978. Segun la nekompleta statistiki qui facesis pos la nacionala kampanii, la procento di prostitucatini kreskis omnayare depos 1982.<ref>Jeffreys, E., ''China, Sex and Prostitution'', (London: RoutledgeCurzon, 2004) at 97.</ref> Inter 1989 e 1990, 243,183 personi arestesis pro prostitucado-relatanta aktivesi. <ref>Xin Ren (1999) "Prostitution and economic modernisation of China", 5 ''Violence Against Women'' 1411 at 1414.</ref> Zhang Ping kalkulas ke ta nombri de la polico montras nur 25-30 procento de omna personi qui esis implikata.<ref>Zhang Ping (1993) "Dangjin Zhongguo shehui bing" [当今中国社会病: "Social problems in contemporary China"] 12 ''Jindun'' 12 at 27.</ref> Prostitucado esas grandeskante parto di la ekonomio di Chinia, employante forsan 10 milion personi, kun posibla yarala konsumado di 1 trilion RMB. <ref>{{Extera ligilo|url= http://www.usembassy-china.org.cn/sandt/sex-industry.html |autoro=Zhong Wei|titulo=A Close Look at China's "Sex Industry"|vidita ye=30ma di novembro 2005}}</ref> Pos policala kampanio en 2000, Chiniana ekonomikisto Yang Fan kalkulis ke la integra nacionala produktajo (GDP) di Chinia mikreskis 1% kun la mikresko di spendaso di la subite ne-employata muliera prostituciti.<ref>Zhong Wei, note 10.</ref> La ri-vivo di prostitucado unesme eventis en la esta, rivala urbi di Chinia, ma depos la yari 1990a prostitucado esis en altra ne-developita regioni, exemplo [[Guizhou]], [[Yunnan]], e [[Tibet]]. <ref>Hewitt, D., [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1775221.stm Teenage prostitution case shocks China] ''BBC News''. Accessed 2 Dec. 2005.</ref> Dum la yari 1980a, la tipala vendisti di la sexuo esis yuna, rurala muliero sen multa edukado de populoza, relative fora provinci exemple [[Provinco Sichuan|Sìchuān]] e [[Hunan]]. Dum la veninta yardeko esabas agnosko ke la maxim multa ek li qui eniras prostitucado facas tale per sua propra motivi. <ref>Jeffreys, E., note 6 at 98. See also Gil, V.E., Wang, M.S., Anderson, A.F., Guo, M.L. and Wu, Z.O. "Plum blossoms and pheasants: prostitutes, prostitution, and social control measures in contemporary China" (1996) 38 ''International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology'' 319.</ref> La posibla profiti de prostitucado kun altra formo di employado inkluzas plu multa uzebla pekunio, aceso a plu alta sociala cirkli, ed altra selektado en sua vivo. La nacion-regulizita jurnalistaro raportas maxim multe pri urbala rezidanti qui prostitucas, note mulieri kun edukado de universitato. <ref>See for example Wang Haibo, [https://web.archive.org/web/20030913101320/http://news.rednet.com.cn/Articles/2003/07/435298.HTM 女大学生卖淫，我不相信是假新闻] ("Female university students selling sex, I don't believe it's false news"), ''Hong wang'', 3 July 2003. Accessed 24 Nov. 2005.</ref> Semblas ke esas anke kreskante aceptado di prostitucado. En inquesto ye 1997, 46.8% di studenti en Beijing agnoskis kontemplir recevar la servico di prostituciti. <ref>Pan Suiming, [http://news.sohu.com/feature/red-light.html 中国红灯区纪实] ("A true record of China's red-light districts"). Accessed 15 Dec. 2005.</ref> Esas posibla ke la demando di prostitucado venas anke de la antea reguli di la "un puero programo", qua produktis plu multa viri kam mulieri. <ref>McCurry, J. and Allison, R., [http://www.guardian.co.uk/china/story/0,7369,1165129,00.html 40m bachelors and no women ... the birth of a new problem for China], ''The Guardian'', 9 March 2004. Accessed 2 Dec. 2005.</ref> Prostitucado ofte esas kunligita kun basa-nivelo korupto di la guvernerio. Multa regionala oficisti kredas ke la prostitucado en la operado di komerco adportas ekonomiala avantaji per developar turismo ed altra industrii, e per krear signifikanta revenuo de imposto. <ref>Anderson A. and Gil V., "Prostitution and public policy in the People's Republic of China: an analysis of the rehabilitative ideal" (1994) 4 ''International Criminal Justice Review'' 23 at 28.</ref> Ulatempe, mem la policistaro arestesis pro diretar o jerar alta-nivelo hoteli en qua prostitucado existas, o pro aceptar subornajo e sexuala donacaji por ignorar la existo di prostitucado. <ref>Malhotra, A. "Prostitution, triads and corruption - Shanghai's dark side", (February 1994) ''Asia, Inc.'' 32 at 32-9.</ref> Kreskanta numbor di mulieri qui vendas sexuo esis atentata, o mem mortigata kande on probas furtar lia pekunio o proprajo.<ref>Xin Ren, note 8 at 1423.</ref> ==Tipi e loki== La polico di Chinia kategoriigas prostitucado en sistemo kun sep niveli, tamen existas altra formi qui ne aplikesas en la sep. <ref>Asia Monitor Resource Centre, [http://www.amrc.org.hk/Arch/3303.htm Sex Work in China]. (Accessed 20 Nov. 2005).</ref> Ica niveli montras la multa tipi di prostitucado e prostituciti. Malgre ke li omna esas klasifikata kom prostituciti, la servad quin li ofras povas esas tre diferanta. En ula niveli, exemple, esas ankore repugneso pri anusala sexuo e bokala sexuo. Kun ta vasta tipi di prostituciti, la vira kompristi anke havas diferanta historii. L'unesma nivelo, savata kom ''baoernai'' (包二奶), referas pri mulieri qui kondutas su quale "duesma spozini" di viri kun pekunio ed influo, inkluzante guvernerio ed aferisti de Chinia, ed anke aferisti exterlandala. Ica aktivo esas klasifikata kom prostitucado pro ke ta mulieri aktive serchar por viri qui povas donar a li lojeyi e sua propra salario. Ta mulieri ulatempe kun-lojas kun la "kliento" e forsan mem volas divenar vera spozo di lu. La duesma nivelo, ''baopo'' (包婆: "pakigita spozino"), referas a mulieri qui recevas alta-nivela klienti dum periodo decidita, exemple dum voyajo por aferi, e recevas pekunio decidita pro facar tale. La unesma e duesma niveli recente divenis la centro di multa debato pro sua interrelato kun guverneriala koruptado. Multa komentisti kredas e dicas ke ica aktivi montras la expreso di mulieri di sua borgezala yuro. <ref>Pan Suiming, note 18 at 52-7.</ref> La All-China Women's Federation, kom un ek la majora korpi di feminismo en Chinia ed anke por grupi di mulieri en [[Hong Kong]] e [[Taiwan]], esabas aktiva en sua esforci por extirpar ica formo di "konkubeso", kom aktivi qui violacar la kontrato di mariajo. <ref>Act of the People's Republic of China for Security Administration Punishment.</ref> La triesma nivelo, ''santing'' (三厅: "tri salonegi"), [[Arkivo:Barber shop Bao'an Shenzhen China.jpg|thumb|''Falangmei'' (发廊妹: "fratini di hararo-salono").]] referas a mulieri qui havas sexuala aktiveso kun viri en loki por [[karaoke]] e dancado, drinkerii, restorerii, teo-domi, ed altra loki en qua li recevas sua salario en la formo di gratifikuri de la individuala viri kun qua li iras, ed anke de la pekunio qua venas de servico-gratifiketo en ta loki por drinkajo e manjajo. Ofte-uzata vorti por ta mulieri esas ''sanpei xiaojie'' (三陪小姐: "mulieri di la tri akompani"). Ica mulieri ofte komencas kun lasar la viri karezar sua korpi, e se la kliento volas, kun sexuala relati. La quaresma nivelo referas a mulieri qui ofte nomesas pordo-klodo mulieri (叮咚小姐: "dingdong mulieri"), to esas, mulieri qui telefonas posibla vendisti di sexuo por solicitar li en certa hotelo. La ago di li esas unfoye sexuagar o sexuago kontinue dum la nokto, la duesma esante du o tri-foye plu precoza. La kinesma nivelo, ''falangmei'' (发廊妹: "fratini di hararo-salono"), referas a mulieri qui laboras en loki qui ofras komercala sexuala servad sub la aspekto di masajo, saneso o beleso-centri, [[sauno|sauni]], edc. Agado en ta loki inkluzas [[masturbado]] e bokala sexuo. La maxim basa du niveli havas plu direte kambio di pekunio por sexuo o donacaji. Ta du niveli havas nula relato a guverneriala korupto, nek tra la nova komercala sektoro en Chinia. La sisesma nivelo, ''jienü'' (街女: "mulieri de la strado"), referas a mulieri qui solicitas maskula kompristi di sexuo en la stradi. La sepesma e maxim basa nivelo, ''xiagongpeng'' (下工棚: "en la laboreyo"), referas a mulieri qui vendas la sexuo a rurala laboristi. Mulieri qui vendas la sexuo precipue facas tale por mikra quanti di pekunio, manjajo e shirmilo. == Legala respondi == <!-- THIS IS A SIDEBAR. Skip to the comment "END OF SIDEBAR 1" to continue editing the text of the article. --> {{sidebar start|title=Lego pri prostitucado|align=right|width=33%}} *1987 Sekureso administrado punisado reguli (中华人民共和国治安管理处罚条例). *1991 Decido pri strikte interdiktar la komprado e vendajo di la sexuo (严禁卖淫嫖娼的决定). *1991 Decidi pri severa puniso di krimini qui forraptas e komercas mulieri o pueri(严惩拐卖、绑架妇女、儿童的犯罪分子的决定). *1992 Lego por protektar la yuri ed interesi di mulieri (妇女权益保障法). *1997 revizo di la kriminala lego di Chinia (中华人民共和国刑法). *1999 "Reguli koncerne la diretado di publika loki di amuzo" (娱乐场所管理条例). {{sidebar end}} <!-- END OF SIDEBAR 1 --> La legi di Chinia dicas ke prostitucado ne esas simpla kambio inter individui, e ke ol esas serioza violaco di civila yuri. La respondado a prostitucado esas punisar ti qui organizas prostitucado. === Lego pri prostitucado === La maxim videbla formo di polico esis sua kampanii. Kampanii kontre la prostitucado ofte havis nacionala konkurenci di la jurnalistaro por montrar la legi e reguli di Chinia. Pose on ofte vidis anunci pri statistiki di la nombro arestita, ed aserti ke la lukto kontre prostitucado esos tre longa. La uzado di kampanii ofte kritikesis por uzar anciena "ideologiala" konstruktajo, ed anke anciena metodo por la kampanio simile a la yari 1950a. <ref>Hershatter, G., ''Dangerous Pleasures: Prostitution and Modernity in Twentieth-Century Shanghai'' (Berkeley, CA: University of Kalifornia Press) at 363.</ref> == Noti e referi == (omno en la Chiniana e l'Angla) {{reflist}} == Altra lektajo == (omno en la Chiniana e la Angla) *''Aizibing: shehui, lunli he falü wenti zhuanjia yantaohui'' (艾滋病：社会、伦理和法律问题专家研讨会: "Report of the Expert Workshop on HIV and Prostitution: Social, Ethical and Legal Issues"), Beijing: Chinese Academy of Social Sciences, 29-31 Oktobro. *Gil, V.E. and Anderson, A.F. (1998) "State-sanctioned aggression and the control of prostitution in the People's Republic of China: a review", ''Aggression and Violent Behaviour'', 3: 129-42. *Hershatter, G., ''Dangerous Pleasures: Prostitution and Modernity in Twentieth-Century Shanghai'' (Berkeley, CA: University of Kalifornia Press). *Jeffreys, E., ''China, Sex and Prostitution'', (London: RoutledgeCurzon, 2004). *Ruan, F. (1991) ''Sex in China: Studies in Sexology in Chinese Culture'', New York: Plenum Press. *Shan Guangnai, ''Zhongguo changji - guoqu he xianzai'' (中国娼妓过去和现在: "Chinese Prostitution - Past and Present") (Beijing: Falü chubanshe, 1995). == Extera ligili == *All-China Women's Federation, [http://www.women.org.cn/english/english/laws/07.htm Excerpts from the Criminal Law of the PRC]. Videz partikulare artikli 358-362. *Jeffreys, E., [http://web.mit.edu/chinapolicy/www/conference1/jeffreys.pdf A Matter of Choice: Feminist Prostitution Debates and the Example of China]. *Xin Ren, [https://web.archive.org/web/20150402053308/http://www.lolapress.org/artenglish/xinre13.htm Prostitution and Employment Opportunities for Women under China's Economic Reform]. *Pan Suiming, [http://news.sohu.com/feature/red-light.html 中国红灯区纪实] ("A true record of China's red-light districts") Sociolociala inquesto pri tri centri di prostitucado. *Gifford, R., [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=3814207 On the Road in China: Prostitution, Religion Rise], ''NPR''. *[https://web.archive.org/web/20081204112948/http://www.internationalsexguide.info/forum/forumdisplay.php?f=233 International Sex Guide: China] Forumo pri qualamaniere on employas prostituciti en Chinia (explicita kontenajo). {{traduko-en|Prostitution_in_the_People's_Republic_of_China}} [[Kategorio:Prostitucado]] [[Kategorio:Historio di Chinia]] escjfr437710e3ldwtmkctyth1kxn6x 0 17486 1134463 1023355 2026-09-23T01:32:26Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134463 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Waterpocket Fold from above Capitol Reef Scenic Drive.jpeg|thumb|300px|Waterpocket Fold esas la maxim importanta geologiala aspekto en la parko. Ica imajo esas videbla de la choseo ''Capitol Reef Scenic Drive'', an la westa parto di la faldo ruptita ed erodita.]] L'expozita '''geografio dil areo di Capitol Reef''' montras historio di sedimento maxim multe de [[Mezozoiko]] en [[Nord-Amerika]] en, e proxime a [[Capitol Reef nacionala parko]]. Preske {{formatnum:3000}}&nbsp;m di sedimentala strati esas trovata en ta areo, ed ol reprezentas preske 200 milion yari di historio geologiala en la sud-centrala parto di stato di [[Utah]] en [[Usa]]. La maxim anciena ek ica roki venas de [[Permiano]] (admaxime 270 milion yari) til [[Kretaceo]] (adminime 80 milion yari)<ref>NPS, "Capitol Reef"</ref>. Roko-strati en l'areo montras anciena klimati tre varioza, kun riveri, marshi, dezerti quale [[Sahara]], e neprofunda oceani. L'unesme konocita sedimenti en l'areo kreesis kande neprofunda maro invadis la lando dum [[Permiano]]. Unesme greso depozesis, ma kun la profundesko di maro [[kalkopetro]] sequis ol. Dum Triasiko rivereti depozis slamo ante ke l'areo levesis, ed erozesis. Konglomerato kun arboro-trunki, fango e cindri adportata da vento anke venis. Dum la mezala Triasiko la lando sekeskis, e dum ta sekesko tre multa greso depozesis kun altra sedimento de lenta rivereti. Kande altra maro retrovenis ol ulatempe inundis l'areo e depozis evaporito. Sablo-strata insuli ed altri kontribuis sablo por greso, ed anke povi por konglomerato e fango por skist-argilo. Maro ekiris itere, e vice ol developis rivereti, lagi e marshi por altra sedimenti. Altra maro, nomizata ''Western Interior Seaway'' en [[Angla linguo]], retrovenis dum Kretaceo, depozis plu multa greso e skist-argilo, ma desaparis dum frua Cenozoiko. ==Referi== {{Reflist}} ==Extera ligili== (omno en Angla) *[https://web.archive.org/web/20050210082722/http://www.nps.gov/care/resources/admin%20history/adhi1.htm Administrativa Historio di Capitol Reef Nacionala Parko: Chapitro 1 (NPS.gov)] *[https://web.archive.org/web/20060514031358/http://geology.utah.gov/maps/geomap/parkmaps/index.htm Geologiala Mapo di Capitol Reef Nacionala Parko e l'areo, Utah; Utah Geologic Survey] *[http://www.nps.gov/care/geology1.htm Nacionala Parko-servico: Capitol Reef Geologio] *[https://web.archive.org/web/20091222162237/http://www.nature.nps.gov/geology/education/foos/capitol.pdf Geologio di Capitol Reef Nacionala Parko] [[Kategorio:Geografio di Usa]] 1h78poqbl9uj7zkxmo9laz6pfg7wdl9 0 18492 1134462 1113734 2026-09-23T01:02:05Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134462 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro | Imajo = [[Arkivo:Cristiano_Ronaldo_playing_for_Al_Nassr_FC_against_Persepolis%2C_September_2023_(cropped).jpg|180px]] | Profesiono = [[futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{PRT}} | Naskodio = [[5ma di februaro]] [[1985]] | Nask-urbo = [[Funchal]], [[Madeira]], [[Portugal]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' (naskinta ye la [[5ma di februaro]] [[1985]] en [[Funchal]], [[Madeira]], [[Portugal]]) esas [[Portugal]]ana [[futbalo|futbalisto]] qua depos 2023 ludas por [[Al-Nassr]] en [[Saudi-Arabia]]. Ante en sua kariero lu ludis por [[Sporting Lisboa]] en sua naskolando, [[Manchester United]] en [[Anglia]], [[Real Madrid]] en [[Hispania]] e Juventus en [[Italia]]. Kun sua rivalo [[Lionel Messi]], il judikesas kom un ek la maxim importanta futbalisti de la [[21ma yarcento]], e mem un ek la maxim importanta futbalisti de la historio.<ref>https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40490059/ranking-top-25-men-soccer-players-21st-century</ref> En 2020, ilu premiizesis kom "la ludisto dil yarcento" da premio-organizuro ''Globe Soccer Awards''<ref>{{extera ligilo|editero=Esporte Interativo|idiomo={{pt}}|url=https://tntsports.com.br/melhorfuteboldomundo/Cristiano-Ronaldo-e-eleito-o-Jogador-do-Seculo-pela-Globe-Soccer-Awards-veja-lista-completa-20201227-0001.html|titulo=Cristiano Ronaldo é eleito o Jogador do Século pela Globe Soccer Awards; veja lista completa|publikigita ye=27ma di decembro 2020}}</ref>. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://web.archive.org/web/20081004194642/http://www.uefa.com/search/index.htmx?q=ronaldo uefa] {{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}} [[Kategorio:Portugalana futbalisti]] i6tz430zdqf9ofxiiknbpqojycmqnk5 0 19062 1134469 1058312 2026-09-23T02:43:38Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134469 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Michael Joseph Jackson | Imajo= [[Arkivo:Michael Jackson in 1988.jpg|180px]] | Profesiono= [[Muziko|Kantisto]], kompozisto e muzikala produktisto | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio= [[29ma di agosto]] [[1958]] | Nask-urbo= [[Gary, Indiana|Gary]], [[Indiana]] | Mort-dio= [[25ma di junio]] [[2009]] | Mort-urbo= [[Los Angeles]], [[Kalifornia]], [[Usa]] }} '''Michael Joseph Jackson''' (pronuncez: ''maykol-jekson''; [[1958]] til [[2009]]) esis [[Usa]]na kantisto di [[r&b]] e [[pop]], ed anke kompozisto e muzikala produktisto. == Biografio == Naskinta en [[Gary, Indiana]] Michael esis la 8ma de dek infanti. Ilua matro, Katherine Esther Scruse, esis devocoza de la [[testi di Jehova]], e lua patro Joseph Walter "Joe" Jackson laboris en un fabrikerio. Michael havis 3 fratini: Rebbie, [[La Toya Jackson|La Toya]], e [[Janet Jackson|Janet]], e 5 fratuli: Jackie, Tito, [[Jermaine Jackson|Jermaine]], Marlon, e Randy<ref name=Ultimate>''Michael Jackson: The Ultimate Collection'' George Nelson, 2004</ref>. Un ek lua fratuli, Brandon, mortis balde pos naskar<ref name=Taraborrelli>''Michael Jackson: The Magic, The Madness, The Whole Story, 1958-2009.'' J. Randy Taraborrelli, 2009</ref>. En [[1964]] Michael e Marlon unionis a la grupo The Jackson Brothers - qua formacesis da lia fratuli Jackie, Tito e Jermaine - kom suport-kantisti e muzikisti. Evante 8 yari, Michael komencis dividar la precipua vokali dil grupo kun Jermaine, e la grupo rinomizesis [[The Jackson 5]]<ref name=Ultimate/>. La grupo atingis suceso dum fino dil [[yari 1960a]]. [[Motown]] enrejistris l'unesma fonografuri del grupo. En [[1979]] [[Quincy Jones]] produktis por Michael lua unesma disko solo, ''Off the Wall''. Malgre la komercala suceso, Michael decidis superirar ''Off the Wall'' kun lua sequanta albumo, ''Thriller'', de [[1982]]. ''Thriller'' vendis plua kam 29 milion kopii en [[Usa]] e, til nun, plu kam 110 milion kopii mondale. En [[1983]] Michael rijuntis lua fratuli por homajar la 25 yari di [[Motown]]. La spektaklo prizentesis ye la [[16ma di mayo]] [[1983]] e videsis per [[televiziono]] da 47 milion spektanti. == Pepsi, 1984 e komercala kariero == Ye la [[27ma di januaro]] [[1984]] dum l'enrejistro di anunco por [[Pepsi]], petardeto explozis ed incendiis la [[haro]] di Michael, qua subisis ekimoso en lua kranio-pelo. Jackson nulatempe rekuperis su komplete de ta acidento. En [[1985]] ilu kompozis ''We Are the World'' kun [[Lionel Ritchie]], por helpar la povri en [[Usa]] ed en [[Afrika]]. La muziko vendis plua kam 30 milion kopii, e ganis 4 [[Grammy-premio|Grammy]] la sequanta yaro. En [[1986]] sensalismala jurnali lansis historio pri Michael dormir en hiperpresada [[oxo|oxa]] chambro. Quankam to esis mentio, la propra Michael dissemis ta rumoro<ref name=Taraborrelli/>. La sequanta yaro, Michael lansis l'albumo ''Bad'', qua vendis til [[2008]] 30 milion kopii. En [[1991]] ilu lansis ''Dangerous'', qua vendis 7 milion kopii til 2008. En [[1993]] Michael Jackson akuzesis unesmafoye pri [[pedofilio]]. La sequanta yaro ilu mariajis sekrete kun [[Lisa Marie Presley]], filiino di [[Elvis Presley]]. En [[1995]] ilu lansis l'albumo ''HIStory'', qua vendis 20 milion kopii.<ref>https://web.archive.org/web/20090903122740/http://www.msnbc.msn.com/id/15529981/</ref> En [[2001]] il lansis l'albumo ''Invincible''. En [[2003]] ilu itere akuzesis pri pedofilio, ed absolvesis en [[2005]]. En marto [[2009]] Michael Jackson anuncis en [[London]] ke ilu facus serio di koncerti, nomizita "This is It", pri lua retroveno. La komencala ideo esis facir 10 koncerti en London, ed anke en [[Paris]], [[New York]] e [[Mumbai]]. La koncerti komencus ye la [[13ma di julio]] [[2009]] e finus ye la [[6ma di marto]] [[2010]]. Min kam 3 semani ante la komenco, Michael Jackson mortis pro kordial aresto en lua domo, ye la [[25ma di junio]] [[2009]]. == Referi == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jackson, Michael}} [[Kategorio:Usana kantisti]] hid3f1aff01urun7tqf1snkcd41n9kq 0 26592 1134470 1049754 2026-09-23T03:06:10Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134470 wikitext text/x-wiki L''''Olimpiala Ludi en Berlin, 1936''', od oficale la '''11ma Olimpiala Ludi''', esis internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis en [[1936]] en [[Berlin]], [[Germania]]. La Ludi komencis ye la [[1ma di agosto|1ma di agosto]] e finis ye la [[16ma di agosto|16ma di agosto]] [[1936]]. Partoprenis 3.962 atleti (331 mulieri e 3632 viri) de 49 landi. Esis 129 eventi de 19 sporti. Por recevar la Ludi, Germania konstruktis nova stadio por atletismo, 6 gimnastikeyi ed altra min granda areni. Filmifistino [[Leni Riefenstahl]] selektesis da [[Adolf Hitler]] por cinematografar la Ludi. Adolf Hitler oficale inauguris la Ludi. == Selekto dil urbo == Berlin selektesis kom eventeyo en [[1931]], dum la [[Weimar-Republiko]], ante ke [[Adolf Hitler]] e la [[Nacional-socialista partiso]] prenis la povo. Altra urbi prizentabis lia kandidatesi por la ludi: [[Alexandria (Egiptia)|Alexandria]], [[Barcelona]], [[Buenos Aires]], [[Köln]], [[Dublin]], [[Frankfurt]], [[Helsinki]], [[Lausanne]], [[Nürnberg]], [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Budapest]] e [[Roma]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110124022022/http://www.gamesbids.com/eng/past.html GamesBids' Past Olympic Host City Selection List]</ref> Ma nur du recevis voti: Barcelona (16) e Berlin (43). == Kelka fakti == * [[Jesse Owens]], negra [[Usa]]n atleto, ganis 3 ora medalii por 100-metra, 200-metra e 400-metra [[kurado]], e tale krevis la mito pri la supereso dil "Aryana raso". Malgre to, Owens divenis amiko di Germana atleto [[Luz Long]].<ref>[http://hnn.us/articles/571.html ''Adolf Hitler, Jesse Owens and the Olympics Myth of 1936'']</ref> * [[Hispania]] ne partoprenis la Ludi pro boikoto e probis organizar populala Olimpiala Ludi ma suspensis li pro la komenco di l'[[Hispaniana interna milito|Hispana interna milito]] un dio antee. * [[Televiziono]] raportis pri l'Olimpiala Ludi unesma-foye. * [[Basketbalo]] ludesis kom olimpiala sporto unesmafoye. * [[Peru]] vinkis [[Austria]] per 4-2 en [[futbalo]] ma l'Austriani protestis, e l'Olimpiala Komitato impozis nova partio. Proteste, Peru e [[Kolumbia]] livis l'Olimpiala Ludi.<ref>[https://web.archive.org/web/20131205233640/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament%3D512/edition%3D197041/overview.html FIFA.com - Berlin, 1936]</ref> * [[Nacionalsocialista Germania|Nacional-socialista Germania]] ganis omna 6 medalii por [[kavalk-arto]]. * Germana [[Gotthard Handrick]] ganis ora medalio por [[moderna pentatlo]]. * [[Korea]]na [[Sohn Kee-chung]], qua konkursis sub la nomo [[Son Kitei]] por [[Japonian imperio]], vinkis la [[maratono]]. == Partopreninta landi == [[Arkivo:Bundesarchiv_B_145_Bild-P017073,_Berlin,_Olympische_Spiele_im_Olympiastadion.jpg|thumb|280px|L'[[Olimpiala standardo]] en ''Olympiastadion''.]] {| |valign=top| * {{AFG}} * {{ARG}} * {{AUS}} * {{AUT}} * {{BEL}} * {{BMU}} * {{BOL}} * {{BRA}} * {{BEL}} * {{CAN}} * {{CHL}} * {{ROC}} * {{COL}} * {{CRI}} * {{CSK}} * {{DEN}} * {{EGY}} |width=40| |valign=top| * {{EST}} * {{FIN}} * {{FRA}} * {{GBR}} * [[Arkivo:Flag of Germany 1933.svg|21px]] [[Naziista Germania]] * {{GRC}} * {{HUN}} * {{IND}} * {{ISL}} * {{ITA}} * {{JAP}} * {{LVA}} * {{LIE}} * {{LUX}} * {{MEX}} * {{MLT}} * {{MNG}} |width=40| |valign=top| * {{NLD}} * {{NOR}} * {{NZL}} * {{PER}} * {{PHL}} * {{POL}} * {{PRT}} * {{ROU}} * {{ZAF}} * {{SWI}} * {{SWE}} * {{TUR}} * {{URY}} * {{USA}} * {{YUG}} |} == Medalii ganita == [[Arkivo:1936_Summer_Olympics_countries.png|thumb|280px|Landi partopreninta l'Olimpiala Ludi en 1936. Blue, landi qui partoprenis unesmafoye.]] [[Arkivo:Bundesarchiv_Bild_183-G00372,_Berlin,_XI._Olympiade,_Er%C3%B6ffnung.jpg|thumb|280px|[[Adolf Hitler]] partoprenas l'inauguro-ceremonio dil Olimpiala Ludi.]] [[Arkivo:Bundesarchiv_Bild_183-G00630,_Sommerolympiade,_Siegerehrung_Weitsprung.jpg|thumb|280px|[[Jesse Owenns]] dum la premio-ceremonio por longeso-salto.]] Yen la listo di landi qui ganis adminime 1 medalio en Berlin en 1936. {{Totalo di medalii}} |- style="background:#ccccff" valign=top |'''1'''||align=left| [[Arkivo:Flag of Germany 1933.svg|21px]] [[Naziista Germania]] |33||26||30||89 |- valign=top |'''2'''||align=left|{{USA}} |24||20||12||56 |- valign=top |'''3'''||align=left|{{HUN}} |10||1||5||16 |- valign=top |'''4'''||align=left|{{ITA}} |8||9||5||22 |- valign=top |'''5'''||align=left|{{FIN}} |7||6||6||19 |- valign=top |'''5'''||align=left|{{FRA}} |7||6||6||19 |- valign=top |'''7'''||align=left|{{SWE}} |6||5||9||20 |- valign=top |'''8'''||align=left|{{JAP}} |6||4||8||18 |- valign=top |'''9'''||align=left|{{NLD}} |6||4||7||17 |- valign=top |'''10'''||align=left|{{GBR}} |4||7||3||14 |- valign=top |'''11'''||align=left|{{AUT}} |4||6||3||13 |- valign=top |'''12'''||align=left|{{CSK}} |3||5||0||8 |- valign=top |'''13'''||align=left|{{ARG}} |2||2||3||7 |- valign=top |'''13'''||align=left|{{EST}} |2||2||3||7 |- valign=top |'''15'''||align=left|{{EGY}} |2||1||2||5 |- valign=top |'''16'''||align=left|{{SWI}} |1||9||5||15 |- valign=top |'''17'''||align=left|{{CAN}} |1||3||5||9 |- valign=top |'''18'''||align=left|{{NOR}} |1||3||2||6 |- valign=top |'''19'''||align=left|{{TUR}} |1||0||1||2 |- valign=top |'''20'''||align=left|{{IND}} |1||0||0||1 |- valign=top |'''20'''||align=left|{{NZL}} |1||0||0||1 |- valign=top |'''22'''||align=left|{{POL}} |0||3||3||6 |- valign=top |'''23'''||align=left|{{DEN}} |0||2||3||5 |- valign=top |'''24'''||align=left|{{LVA}} |0||1||1||2 |- valign=top |'''25'''||align=left|{{ROU}} |0||1||0||1 |- valign=top |'''25'''||align=left|{{ZAF}} |0||1||0||1 |- valign=top |'''25'''||align=left|{{YUG}} |0||1||0||1 |- valign=top |'''28'''||align=left|{{MEX}} |0||0||3||3 |- valign=top |'''29'''||align=left|{{BEL}} |0||0||2||2 |- valign=top |'''30'''||align=left|{{AUS}} |0||0||1||1 |- valign=top |'''30'''||align=left|{{PHL}} |0||0||1||1 |- valign=top |'''30'''||align=left|{{PRT}} |0||0||1||1 |- !colspan="2"|Totali||130||128||130||388 |} == Referi == {{commonscat|1936 Summer Olympics}} {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|Berlin 1936]] a72a2c7i8dpdqkhyzgchzyo7pegh3ye 0 30086 1134467 885686 2026-09-23T02:08:35Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134467 wikitext text/x-wiki [[Image: protection_passive1color.jpg|110px|right|thumb|Kovro dum [[direta pugno-frapo a mikra kurso|jab]] en [[Lethwei]] ]] En [[kombato-sporto|kombato-sporti]] quale [[skermo-kombato]], [[boxo-kombato]], [[karate]], edc., '''kovro''' esas defensala movo permisita por protektesar de frapi per pozar armo od ula korpo-parto quale la pugno, avanbrakio, kudo, brakio, o shultro, avan la skopo apuntata da atako. Ica "pasiva" formo di defenso diferas dil [[blokuso (kombato-tekniko)|blokuso]] o [[pareo (kombato-tekniko)|pareo]] qui konsideresas kom "aktiva" agi. La kovro esas sinonima a "protekto" specale dum [[boxo|boxo-kombato]] kande kombatanto levas sua brakio por protektar sua vizajo o kapo kontre posibla atako. On uzas kovro: :* en maniero anticipanta kaze ke la adverso atakas, partikulare por protektar onua propra avanajo (exemplo: levar la shultro avan la maxilo, kovresar kun la brakio e la boxo-ganto) :* kande la atako esas rapida batado per pugno-frapi, baston-batado, edc. == En boxo-kombato e [[boxe pieds-poings]] == En boxo-kombato la defenso-formo di kovro esas utila en la evento di proxima kombato e kande la kombatanto subisas amaso di frapi. <gallery> Image:couverture_high.jpg|''Laterala kovro per la boxo-ganto dum atako di [[pedo-frapo cirkulera]] '' Image:Outside Crescent kick.jpg|''Laterala kovro per la brakio e la boxo-ganto dum atako di [[pedo-frapo en krecento]] '' Image:Drop0.jpg|'' Kovro "tekto dil domo" dum atako di [[decensanta pugno-frapo|overcut]] '' Image:bloc_épaule1.jpg|''Kovro per la shultro dum atako di [[direta pugno-frapo a granda kurso|cross]] dil brakio dopa'' </gallery> == Fonti == * Georges Blanchet, ''Boxe et sports de combat en éducation physique'', Ed. Chiron, Paris, 1947 *Alain Delmas, 1. ''Lexique de la boxe et des autres boxes'' (Document fédéral de formation d’entraîneur), Aix-en-Provence, 1981-2005 - 2. ''Lexique de combatique'' (Document fédéral de formation d’entraîneur), Toulouse, 1975-1980. *[[Jack Dempsey]], ''Championship fighting'', Ed. Jack Cuddy, 1950 *Gabrielle & Roland Habersetzer, ''Encyclopédie des arts martiaux de l'Extrême-Orient'', Ed. Amphora, Paris, 2000 *Louis Lerda, J.C. Casteyre, ''Sachons boxer'', Ed. Vigot, Paris, 1944 *Marcel Petit, ''Boxe: technique et entraînement'', Paris, Ed. Amphora, Paris, 1972 {{Commons|Category: boxing|Boxing}} == Extera ligili == * {{fr}} [http://www.wka-france.fr Anteno WKA-Francia] - Lexiko dil ''[[boxe pieds-poings|boxes pieds-poings]]'' (Rubriko "Formations", onglet "Ceinture noire") * {{fr}} [http://www.netboxe.com/rep1/lexique.php Lexiko di Netboxe.com] * {{fr}} [http://www.netboxe.com/rep1/pratique.php Folii praktikala di Netboxe.com] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20120729120642/http://boxrec.com/media/index.php/Main_Page BoxRec Boxing Encyclopaedia] [[Kategorio:Defenso-tekniki]] 6eb48o4jeyl1jqdhsjvfessbc5jbocx 0 36457 1134473 1023706 2026-09-23T04:08:08Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134473 wikitext text/x-wiki {{Revizo}} {| class="infobox_v2" style="width:22.7em; line-height: 1.4em; text-align:left; padding:.23em; float:right;" ! class="cabecera" colspan="2" style="text-align:center; background-color:lightsteelblue;" | Terorist-atenti en Sudo-Israel |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Arkivo:Terror_Strikes_Israeli_Civilians_in_Southern_Israel.jpg|250px]] |- ! scope="row" style="text-right;" | Loko | style="" | Apud la fonto [[Ein Netafim]], sur l'[[autovoyo 12]], en sudo-Israel |- ! class="" scope="row" style="text-align:left;" | Koordinati | class="" style="" | {{coord|29|35|8.52|N|34|52|52.96|E|display=inline}} |- ! scope="row" style="text-align:right;" | Dato | style="" | 18 di agosto 2011 |- ! scope="row" style="text-align:right;" | Tipo di atako | style="" | [[amasa murdo]], [[debocho murdisto]], [[Bombo|atenti kun bombi]], [[ataque suicida]], ataque a tiros, ataque con cohetes. |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Armi | style="" | [[Granada propulsada por cohete]], [[Fusil de asalto]] [[AK-47]], [[misiles antitanque]], [[bomba caminera]] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Mortinti | style="" | 8 Israeliani <br />*6 civili <br />*1 militaro<br />*1 policisto dil Yaman-brigado<br /> 5 Egiptiana soldati<br /> |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Vundinti | style="" | 40 Israeliani<ref>[https://web.archive.org/web/20110820122925/http://articles.cnn.com/2011-08-18/world/israel.shooting_1_popular-resistance-committees-airstrike-defense-minister-ehud-barak?_s=PM:WORLD Israeli airstrikes target Gaza after multiple attacks]. CNN. Konsultita ye 22 di agosto 2011.</ref> |- ! scope="row" style="text-align:left;" | Autori | style="" | Palestiniana militanti<ref>[https://web.archive.org/web/20121108020744/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2011-08/20/c_131062563.htm Israel continues to strike Gaza targets after deadly Palestinian militant attacks]</ref> Israel dicas ke l'atako esis verko dal [[Komitati di Populara Rezisto]]. |- | colspan="2" style="text-align:center;" | <div style="width:250px; float:none; clear:none;"><div style="position:relative; padding:0; width:250px;">[[Arkivo:Israel outline negev mt.png|250px]] <br /><div style="position: absolute; z-index: 2; top: 91.4%; left: 70.8%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div style="position: relative; text-align: center; left: -4px; top: -4px; width: 8px; font-size: 8px; za-index:100;">[[Arkivo:Red pog.svg|7px]]</div><div style="font-size: 90%; line-height: 110%; position: relative; top: -1.5em; width: 6em; left: 0.5em; text-align: left;"><span style="padding: 1px;">Lokado di l'ataki.</span></div></div></div></div> |} La [[18 di agosto]] [[2011]] esis realizita koordinita serio di terorist-atenti en sud-Israel, apud la frontiero kun [[Egiptia]]. La Palestiniana teroristi apartenanta a Komitati di Populara Rezisto pafis kontre du autobusi, du partikular automobili e militara patrolo. Ok Israeliani mortis en ica atako. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Historio di Israel]] ggm5bk2bpk2wg9ojuoqt32qn1g4ozfe 0 37060 1134464 1033461 2026-09-23T01:43:22Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134464 wikitext text/x-wiki Segun [[arkeologio|arkeologiala]] studii, homi ja habitas la nuna [[Afganistan]] de adminime {{formatnum:52000}} yari ante nun. En 1966, trovesis [[osto]] de [[Homo neanderthalensis]] ed 800 petra objekti che Darra-e Kur, nord-este de la lando. Objekti de [[Paleolitiko]], [[Mezolitiko]], [[Neolitiko]], [[Bronz-epoko]] e [[fer-epoko]] trovesis an la regiono. La regiono habitesis da populi Indo-Ariani, e dum yarcenti ol apartenis a [[Makedonian imperio]], [[imperio Maurya]] de [[India]], imperio Mughal, ed altri. Makedoniani, komandita da [[Alexandros la Magna]] okupis la regiono dum la [[4ma yarcento aK]]. [[Arkivo:BamyanBuddha_Smaller_1.jpg|thumb|250px|Un ek la statui di [[Buddho]] en [[Bamiyan]].]] Pos la morto di Alexandros, [[imperio Maurya]] konquestis la regiono. Mauryani adportis [[Budismo]] de [[India]], e kontrolis la regiono til cirkume 185 aK. Lua kulturo fuzis lokale kun olta di Makedonia, e ca fuzo esas videbla en kelka statui pri [[Buddho]]. Dum l'[[1ma yarcento aK]] l'imperio Parta konquestis la regiono. Arabi komencis okupar la regiono en [[642]]. Li konquestis urbo [[Herat]] e, de ibe, komencis expansar [[islamo|Mohamedana]] religio. En [[870]] [[Kabul]] okupesis dal Arabi. En [[1221]] [[Mongolia|Mongoli]] invadis la regiono e destruktis multa urbeti e vilaji. [[Arkivo:Habibullah.jpg|250px|thumb|left|[[Habibullah Khan]], emiro di Afganistan de [[1901]] til [[1919]].]] Pos la morto di [[Nader Shah]] en [[1747]] la moderna stato di Afganistan establisesis. Afgani elektis [[Ahmad Shah Durrani]] lia [[chefo di stato]]. Judikita kom la fondinto di moderna Afghanistan, Durrani konquestis teritorii de moderna Afganistan, [[Pakistan]], la nuna [[Irak]]ana provinci di [[Khorasan]] e [[Kohistan]], ed anke [[Delhi]] en [[India]]<ref name=Engels>{{extera ligilo|url = http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm |titulo= “Afghanistan”|autoro= Friedrich Engels|year = 1857}}</ref>. Ilu vinkis [[India]]na [[imperio Maratha]]. En oktobro [[1782]] Durrani mortis pro naturala kauzi. Lua filiulo, [[Timur Sha]] sucedis ilu e transferis la chef-urbo dil rejio de [[Kandahar]] por [[Kabul]]. Dum la 14ma yarcento, la regiono divenis parto dil imperio di [[Timur la Klaudikanta]]. Dum la [[19ma yarcento]] [[Unionita Rejio|Britaniani]] probis konquestar la regiono. De [[1839]] til [[1842]], e de [[1870]] til [[1880]] eventis Angla-Afgana militi. Ye la [[6ma di oktobro]] [[1879]] Britaniani okupis Kabul, ed en julio [[1880]] li siejis [[Kandahar]]. La lando dividesis en du influo-sferi, [[Rusa imperio|Rusa]] e [[Unionita Rejio|Britaniana]]. Ye la [[19ma di agosto]] [[1919]] Afganistan divenis nedependanta de [[Unionita Rejio]], kun rejulo [[Amanullah Khan]] kom monarko. La lando esis [[monarkio]] til [[1973]], kande [[Mohammed Daoud Khan]] komandis [[stato-stroko]] e proklamis la [[republiko]]. [[Arkivo:Day_after_Saur_revolution_in_Kabul_(773).jpg|thumb|320px|[[Kabul]] en [[1978]].]] De la [[24ma di decembro]] [[1979]] til [[1989]] Afganistan okupesis da [[Sovietia]]na trupi. Kun la departo dil Sovietiani en [[1989]], laika rejimo di Afganistan gradope perdis povo en la lando, nome pos [[1992]], kande asumis nova guvernerio en [[Rusia]]. En [[1994]] {{formatnum:10000}} personi mortis en [[Kabul]] kun atako di Mujahedini ([[Islamo|Mohamedana]] soldati), armizita da [[NATO]] . En [[1996]] [[Taliban]] asumis povo en Afganistan e proklamis Mohamedana Emirio di Afganistan. En [[2000]] Taliban kontrolis preske 95% de la lando. Pos l'[[atenti ye la 11ma di septembro 2001]] [[Usa]] invadis Afganistan e la rejimo di [[Talibano]] finis, ma nova rejimo ne obtenis politika stabileso en tota lando. En decembro [[2009]] Usana prezidanto [[Barack Obama]] anuncis l'augmento di militarala impliko en la lando, e sendis plusa {{formatnum:30000}} soldati dum periodo di 6 monati<ref>[https://web.archive.org/web/20091203151455/http://www.msnbc.msn.com/id/34218604/ns/politics-white_house/ ''Obama to announce war strategy'' Associated Press. 1ma di decembro 2009]</ref>. En [[2010]] prezidanto [[Hamid Karzai]] probis obtenar paco-pakto kun [[al-Kaida]], sensucese. Pos la morto di [[Osama bin Laden]] en mayo [[2011]], multa notora Afganistana politikisti asasinesis. Ye la [[20ma di septembro]] [[2014]], [[Ashraf Ghani]] elektesis prezidanto di la lando e, pos du ajorni di nova elekti, ilu rielektesis ye la [[29ma di septembro]] [[2019]]. En februaro 2020, pos tardiga procedo, ilu proklamesis vinkero dil elekto, ed asumis por duesma mandato ye la [[9ma di marto]] [[2020]]. [[Arkivo:Taliban_Humvee_in_Kabul,_August_2021_(cropped).png|thumb|320px|Talibanisti patrolias strado en Kabul, 17ma di agosto 2021.]] En 2021, Usana trupi retretis de Afganistan, e balde [[Talibano|Talibani]] kaptis la povo. Li eniris [[Kabul]] ye la [[15ma di agosto]] [[2021]] e lora prezidanto [[Ashraf Ghani]] fugis vers [[Pakistan]]. Talibani anuncis la formaco di nova guvernerio ye la 7ma di septembro sam yaro, havanta [[Mohammad Hassan Akhund]] kom chefo. Tamen, nula lando agnoskis la nova guvernerio. L'internaciona helpo ad Afganistan suspensesis en agosto 2021, pos la falio di Ghani. Multa intelektozi e familii de [[mez-klaso]] fugis de la lando e divenis internaciona refujinti. == Referi == {{reflist}} {{Historio di Azia}} [[Kategorio:Historio di Afganistan| ]] rjxzh9d9relpmrm40rm9qkz0ldxtqpm 0 37448 1134468 1023472 2026-09-23T02:09:55Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134468 wikitext text/x-wiki La precipua origino di [[Brazilia]]na kulturo esas Portugalana: Brazilia recevis de Portugal [[Portugalana linguo|la linguo]], la religio ([[katolikismo]]) e la kolonial [[arkitekturo]].<ref>[http://www.brasil.gov.br/ingles/about_brazil/history/xvi_cent/ 15ma til 16ma yarcento] Historio di Brazilia (en Angliana). Fonto: www.brasil.gov.br</ref> Tamen lua kulturo anke recevis influi de Afrikani, indijeni e de enmigranti de altra landi.<ref name= Encarta/> Brazilian indijeni influis precipue en la linguo (nomi di geografiala loki, animali, planti e personi) ed en la [[koquarto]]. L'Afrikani influis en la [[muziko]] e [[danso]] ([[samba]] esas la maxim konocata exemplo), koquarto, vortaro (exemple: nomi di planti kun Afrikana origino) e [[religio]] ([[umbanda]] e [[candomblé]] esas religii kun forta Afrikan influo)<ref name=Boxer>Boxer, Charles R.. ''O império marítimo português 1415-1825''. São Paulo: Companhia das Letras, 2002</ref>. ==== Literaturo ==== [[Arkivo:Academia brasileira de letras 1.JPG|thumb|left|Brazilian akademio pri Literaturo, en Rio de Janeiro.]] Braziliana [[literaturo]] datizas de la [[16ma yarcento]]. L'unesma dokumento skribita en Brazilia en la Portugalana esis la letro di [[Pero Vaz de Caminha]] a la Portugalana rejulo, pri la deskovro di la lando. Dum la [[17ma yarcento]] Portugalana sacerdoto [[António Vieira]] skribis multa prediki pri Braziliana situeso, ed en defenso dil indijeni. Ma Braziliana literaturo developesis precipue pos la komenco di la [[19ma yarcento]] kun la nedependo de Portugal e l'arivo di [[Romantikismo|romantika literaturo]]. Autori quale [[Joaquim Manuel de Macedo]], [[José Martiniano de Alencar]] e [[Bernardo Guimarães]] skribis noveli pri Braziliana temi kun romantika influo. La precipua poeto en ta periodo esis [[Castro Alves]], qua skribis kontre [[sklaveso]]. Dum la fino di a 19ma yarcento aparis literaturala movado nomizita [[Realismo]], e un skriptisto konsiderata un ek la maxim importanta skriptisti en Portugalana linguo: [[Machado de Assis]]. Dum la [[20ma yarcento]] pos [[1922]] aparis la movado konocata kom [[Modernismo]], kun skriptisti quale [[Mário de Andrade]] e [[Oswald de Andrade]], e pos-modernista skriptisti, exemple [[João Guimarães Rosa]], [[João Cabral de Melo Neto]], [[Jorge Amado]], [[Clarice Lispector]], [[Nelson Rodrigues]], [[Nélida Piñon]], [[João Ubaldo Ribeiro]] e, recente, [[Paulo Coelho]]. ==== Muziko ==== Braziliana [[muziko]] konocesas en tota mondo por lua sortato di ritmi, exemple [[samba]], [[bossa nova]], choro, axé, [[lambada]], forró, edc. Ma altra ritmi kun exteral origini ank esas populara, note inter l'yuneso, exemple [[rock]], [[hip-hop]] e [[reggae]]. Kelka Braziliana muziki esas mondale konocata, ed inkluzite uzesis en filmi, exemple ''Garota de Ipanema'' ("Yuna muliero de Ipanema") de genero [[bossa nova]], kompozita da [[Antônio Carlos Jobim]]; ed ''Aquarela do Brasil'' ("Aquarelo di Brazilia"(, [[samba]] kompozita da [[Ary Barroso]]. [[Arkivo:Zezé Di Camargo & Luciano.jpg|thumb|Mirosmar José "Zezé" de Camargo e Welson David de Camargo "Luciano", du kantisti di ''música sertaneja''.]] Inter maxim populala muzikisti, kantisti e kompozisti de Brazilia, jacas [[Vinícius de Moraes]], [[João Gilberto]], [[Antonio Carlos Jobim]], [[Caetano Veloso]], [[Toquinho]], [[Dorival Caymmi]], [[Chico Buarque]], [[Milton Nascimento]], [[Beth Carvalho]], [[Elis Regina]], [[Adriana Calcanhotto]], [[Gilberto Gil]], [[Cássia Eller]], [[Rita Lee]], [[Maria Bethânia]], [[Gal Costa]], [[Nara Leão]], [[Maysa Matarazzo|Maysa]], [[Simone Bittencourt de Oliveira|Simone]], [[Nana Caymmi]], [[Jorge Ben Jor]], [[Roberto Carlos Braga|Roberto Carlos]], [[Ivete Sangalo]], [[Marisa Monte]], [[Daniela Mercury]], muzikala grupi exemple [[Titãs]], [[Sepultura]], [[Legião Urbana]], [[Os Paralamas do Sucesso]], e la dueti di ''música sertaneja'' (la moderna rurala muziko di Brazilia), exemple [[Zezé di Camargo e Luciano]], [[Bruno & Marrone]], [[Chitãozinho & Xororó]], edc. ==== Sporto ==== La maxim populala sporto di Brazilia esas [[futbalo]]<ref name= Encarta>[https://web.archive.org/web/20080507093101/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761554342_3/Brazil.html People and Society] ''Encarta'' MSN</ref>. Brazilia ganis la [[Mondala Kupo di Futbalo]] 5 foyi: en [[1958]], [[1962]], [[1970]], [[1994]] e [[2002]]<ref>[https://web.archive.org/web/20181212023314/https://www.fifa.com/associations/association=bra/goalprogramme/index.html ''Football in Brazil''] ''Goal Programme''. International Federation of Association Football</ref>. Brazilia organizis la Mondala Kupo di Futbalo en [[1950]] ed elektesis da [[FIFA]] por recevar la [[Mondala Kupo di Futbalo 2014]], qua eventis de la [[12ma di junio]] til la [[13ma di julio]] ta yaro. [[Basketbalo]], endome futbalo (''futsal''), automobilo-konkurso e [[judoo]]* anke esas populara en la lando. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Brazilia]] klyhs4xamu5uwy53q1dwmc9cbt2bxyx 0 40921 1134421 1086845 2026-09-22T14:41:33Z ThWiki1910 31363 1134421 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Philip Cocu | Imajo = [[Arkivo:CSKA-PSV (5).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[29ma di oktobro]] [[1970]] | Nask-urbo = [[Eindhoven]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Phillip John-William Cocu''' (n. [[1970]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] [[Futbalo|ex-futbalisto]] e futbal-exercisto. == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * {{NLDs}} [[SV DCS]] * {{NLDs}} [[De Graafschap]] * {{NLDs}} [[AFC '34]] * {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] === Seniorala === * 1988–1990 – {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] (50 konkursi / 8 goli) * 1990–1995 – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] (137 / 25) * 1995–1998 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (95 / 31) * 1998–2004 – {{ESPs}} [[FC Barcelona]] (205 / 31) * 2004–2007 – {{NLDs}} PSV Eindhoven (94 / 23) * 2007–2008 – {{AREs}} [[Al Jazira Club]] (17 / 4) === En nacion-esquado di Nederlando === * 1996–2006 – 101 konkursi, 10 goli == La kariero kom futbal-exercisto == * 2008–2012 – {{NLDs}} [[Nederlando]] (kom asistinto) * 2012 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (kom prisorgisto) * 2013–2018 – {{NLDs}} PSV Eindhoven * 2018 – {{TURs}} [[Fenerbahçe SK (futbalo)|Fenerbahçe SK]] * 2019–2020 – {{ENGs}} [[Derby County FC]] * 2022–2023 – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] {{DEFAULTSORT:Cocu, Phillip}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di SV DCS]] [[Kategorio:Futbalisti di De Graafschap]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC '34]] [[Kategorio:Futbalisti di AZ Alkmaar]] [[Kategorio:Futbalisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbalisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Barcelona]] [[Kategorio:Futbalisti di Al Jazira Club]] [[Kategorio:Nederlandana futbal-exercisti]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Fenerbahçe SK]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Derby County FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Nederlando]] 9fxemyevfwbv5wtjg2244j1hkff51sh 1134422 1134421 2026-09-22T14:41:52Z ThWiki1910 31363 1134422 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Philip Cocu | Imajo = [[Arkivo:CSKA-PSV (5).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]], futbal-exercisto | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[29ma di oktobro]] [[1970]] | Nask-urbo = [[Eindhoven]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Phillip John-William Cocu''' (n. [[1970]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] [[Futbalo|ex-futbalisto]] e futbal-exercisto. == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * {{NLDs}} [[SV DCS]] * {{NLDs}} [[De Graafschap]] * {{NLDs}} [[AFC '34]] * {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] === Seniorala === * 1988–1990 – {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] (50 konkursi / 8 goli) * 1990–1995 – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] (137 / 25) * 1995–1998 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (95 / 31) * 1998–2004 – {{ESPs}} [[FC Barcelona]] (205 / 31) * 2004–2007 – {{NLDs}} PSV Eindhoven (94 / 23) * 2007–2008 – {{AREs}} [[Al Jazira Club]] (17 / 4) === En nacion-esquado di Nederlando === * 1996–2006 – 101 konkursi, 10 goli == La kariero kom futbal-exercisto == * 2008–2012 – {{NLDs}} [[Nederlando]] (kom asistinto) * 2012 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (kom prisorgisto) * 2013–2018 – {{NLDs}} PSV Eindhoven * 2018 – {{TURs}} [[Fenerbahçe SK (futbalo)|Fenerbahçe SK]] * 2019–2020 – {{ENGs}} [[Derby County FC]] * 2022–2023 – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] {{DEFAULTSORT:Cocu, Phillip}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di SV DCS]] [[Kategorio:Futbalisti di De Graafschap]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC '34]] [[Kategorio:Futbalisti di AZ Alkmaar]] [[Kategorio:Futbalisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbalisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Barcelona]] [[Kategorio:Futbalisti di Al Jazira Club]] [[Kategorio:Nederlandana futbal-exercisti]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Fenerbahçe SK]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Derby County FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Nederlando]] cydqf49n2auuhjzooymv5mpw3r29kal 0 45397 1134472 1017606 2026-09-23T03:32:05Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134472 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Rafaela Lopes Silva | Imajo = [[Arkivo:Rafaela Silva.jpg|180px]] | Profesiono = militisto e [[judoo|judoisto]] | Shablono_lando= {{BRA}} | Naskodio = [[24ma di aprilo]] [[1992]] | Nask-urbo = [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Rio de Janeiro (stato)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Rafaela Lopes Silva''' (n. ye la [[24ma di aprilo]] [[1992]]) esas [[Brazilia]]na [[judoo|judoistino]]<ref>[https://web.archive.org/web/20121217042851/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/si/rafaela-silva-1.html Rafaela Silva] en Sports-Reference.com (SR/Olympic Sports) {{en}}.</ref> e militisto. El konkursas en la kategorio infre 57 kg. Naskinta en la quartero Cidade de Deus, un ek la maxim povra de Rio de Janeiro, el komencis praktikar judoo evante 7 yari en la sociala projeto "Instituto Reação", kreita dal judoisto [[Flávio Canto]]. El ganis arjenta medalio pri [[judoo]]* en la [[Tot-Amerika Ludi]] di [[Guadalajara]] en 2011, e bronza en la [[Tot-Amerika Ludi]] di [[Toronto]] en 2015.<ref>[http://www.judoinside.com/judoka/51417 Rafaela Silva] en JudoInside.com {{en}}.</ref> Tamen, en l'[[Olimpiala Ludi en London, 2012]], el desklasifikesis e recevis severa kritiki per la reti sociala. En l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016|Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro]] el ganis l'ora medalio, l'unesma ora medalio por [[Brazilia]] dum la Ludi.<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/08/rafaela-silva-disputa-ouro-no-judo-da-rio-2016.htm |titulo=Rafaela Silva dá ao Brasil sua primeira medalha de ouro na Rio-2016 |vidita ye=8ma di agosto 2016|editero=UOL|language{{pt}}}}</ref> == Referi == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Silva, Rafaela Lopes}} [[Kategorio:Braziliana judoisti]] [[Kategorio:Braziliana medaliisti olimpiala]] 5x9tx08av4fccbk3ahdex5agvvgn76c 14 48172 1134415 1133460 2026-09-22T14:22:57Z ThWiki1910 31363 1134415 wikitext text/x-wiki {{commonscat|Association football players from England}} [[Kategorio:Britaniana futbalisti]] 7q9zx9bi229dnh8n5amxe5m0sem891b 0 48577 1134456 1132580 2026-09-23T00:17:06Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134456 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Alsou | Imajo = [[Arkivo:Alsou.jpg|180px]] | Profesiono = [[kantistino]], [[muzikistino]], [[aktorino]], [[televizion-prizentistino]] | Shablono_lando = {{RUS}}, {{GBR}} | Naskodio = [[27ma di junio]] [[1983]] | Nask-urbo = [[Bugulma]] ([[republiko Tatarstan]]), [[Sovietia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Alsou''' (artala nomo), '''Alsu Ralifovna Abramova''', ante mariajo '''Safina''' (n. ye la [[27ma di junio]] [[1983]] en [[Bugulma]], [[republiko Tatarstan|Tatarstan]]) esas [[Rusa]] [[kantistino]] di [[pop-muziko]] e [[R&B]], [[muzikistino]], [[aktorino]] e [[televizion-prizentistino]]. El esas un ek la maxim populara Rusiana kantistini, konocata pro sua melodioza baladi e la kansono «Zimniy son» («Vintrala sonjo»). == Biografio == Alsou naskis ye la 27ma di junio 1983 en [[Bugulma]], en la [[Tatarstan|Tatariana ASSR]]. Elua patro, Ralif Safin, esis entraprezisto e politikisto, olima vice-prezidanto di la petrolo-kompanio [[LUKoil]], e membro dil Federala Konsilistaro di Rusia. Elua matro, Raziya Iskhakovna, esis arkitekto. Alsou havas du fratuli — plu olda Marat e plu yuna Renard. Kande Alsou evis 5 yari, el komencis interesesar pri muziko e demandis a sua genitori [[piano]]. Li kompris la instrumento ye kondiciono ke el lernos plear profesionale. El frequentis muzik-skolo. Evante 9 yari, la familio translojis a [[Moskva]], ube el duris studiar. Tri yari pose, el sendesis a Britaniana kolegio MPW en [[London]]. Pos retrovenar de London, Alsou eniris [[GITIS]] (Rusa Akademio di Teatral Arto), ube el studiós aktor-arto sub Valentin Teplyakov. == Kariero == La muzikala kariero di Alsou komencis en [[1998]], kande el evis 15 yari. Elua unesma kansono «Zimniy son» («Vintrala sonjo») divenis quik granda suceso e resteis un ek elua maxim konocata kansoni. La duesma singlo «Inogda» («Kelkafoye») anke esis sucesoza. La unesma albumo di Alsou, titulizita «Alsu», publikigesis ye la 15ma di septembro [[1999]]. Dum la unesma sis monati, plu kam 700 000 kopii vendesis. En 1999 e 2000, Alsou facis plura sola-koncerti tra Rusia por promocar la albumo. === Eurovision 2000 === En mayo [[2000]], Alsou reprezentis [[Rusia]] en la [[Eurovision-kansono-konkurso]] kun la kansono «Solo» en la [[Angla linguo]]. El atingis la duesma rango, vinkita dal Dana dueto Olsen Brothers. Til la vinko di [[Dima Bilan]] en [[2008]], la duesma rango di Alsou esis la maxim alta atingajo di Rusia en ca konkurso. === Plua kariero === En agosto 2000, Alsou komencis registragar Angla-lingua albumo «Alsou» che la studio «Universal Music Corporation». La disko registragesis en [[Britania]], [[Suedia]] ed [[Usa]], e publikigesis en Rusia ye la 10ma di julio [[2001]]. Ultre Rusia, la disko aparis en [[Germania]], [[Austria]], [[Polonia]], [[Chekia]], [[Bulgaria]], [[Malaizia]] e [[Tailando]]. En [[2002]], Alsou laboris pri sua duesma Rusiana albumo «19», qua publikigesis ye la 14ma di februaro [[2003]]. La albumo inkluzis kansoni quala «Vchera» («Hiere»), «Vsyo Ravno» («Esas same») e «Perviy raz» («Unesmafoye»). En Rusia, plu kam 800 000 kopii vendesis. Depos 2003, Alsou laboris pri sua duesma Angla-lingua albumo «Inspired», ma la projeto nulatempe kompleteskis pro problemi kun la disk-kompanio Mercury. En 2009, Alsou duktis la finalo di la [[Eurovision-kansono-konkurso 2009]], qua eventis en Moskva. == Diskografio == * [[1999]] — «Alsu» * [[2001]] — «Alsou» (Angla-lingua) * [[2002]] — «Mne prisnilos osen» («Me sonjis autuno») * [[2003]] — «19» * [[2007]] — «Inspired» (Angla-lingua) * [[2008]] — «Samoye glavnoye» («La maxim importanta») * [[2008]] — «Tugan Tel» (en Tatariana e Bashkiriana) * [[2020]] — «Ya hochu odetsya v beloye» («Me volas vestizar su en blanka») == Premii e distingi == * [[2000]] — Meritat Artisto di la Republiko [[Tatarstan]] * [[2010]] — Populala Artisto di la Republiko Tatarstan * [[2011]] — Artisto di [[UNESCO]] por Paco * [[2018]] — Meritat Artisto di la Federaciono Rusia * [[2019]] — Populala Artisto di la Republiko [[Bashkortostan]] * Plura premii «Ora Gramofono» == Personala vivo == Ye la 18ma di marto [[2006]], Alsou mariajis la entraprezisto Yan Abramov. La paro havis tri filiini e filio: Safina (n. 2006), Mikella (n. 2008) e Rafael (n. 2016). En [[2024]], Alsou anuncis sua divorco de Abramov pos 18 yari di mariajo. == Referi == * [https://web.archive.org/web/20260831025354/https://alsou.ru/ Oficala reto-pagino di Alsou] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Alsou Alsou en Wikipedia (Angla)] * [https://ru.wikipedia.org/wiki/Алсу Алсу en Wikipedia (Rusa)] {{DEFAULTSORT:Alsou}} [[Kategorio:Rusiana kantisti]] [[Kategorio:Rusiana aktori]] [[Kategorio:Britaniana kantisti]] [[Kategorio:Britaniana aktori]] [[Kategorio:Naskinti en 1983]] [[Kategorio:Naskinti en Tatarstan]] [[Kategorio:Eurovision-participanti]] [[Kategorio:UNESCO-artisti por paco]] fxzbus1ny9y1d1ecgkdrjbtd8l9f8hr 0 51538 1134412 994316 2026-09-22T13:38:50Z Joao Xavier 110 1134412 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Asqar Uzaqbaýulı Mamïn |Imajo = [[Arkivo:Askar_Mamin_(2020-01-31).jpg|180px]] |Politikala_titulo = Chefministro |Shablono_lando= {{KAZ}} |Guvernisteso= de la 21ma di februaro 2019 til la 5ma di januaro 2022 |Precedanto1= [[Baqıtjan Äbdirulı Sağıntayev|Baqıtjan Sağıntayev]] |Sucedanto1 = [[Älïxan Asxanulı Smaýılov|Älïxan Smaýılov]] |Naskodio = [[23ma di oktobro]] [[1965]] |Nask-urbo= Tselinograd, (nuna [[Nur-Sultan]]), [[Kazakstan]] |Mort-dio = |Mort-urbo = |Spozo= Altynai Mamina |Profesiono= ekonomikisto e politikisto |Partiso= ''Nur Otan'' }} '''Asqar Uzaqbaýulı Mamïn''', ekonomikisto e politikisto n. ye la [[23ma di oktobro]] [[1965]], esis [[chefministro]] di [[Kazakstan]] de 2019 til 2022. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Baqıtjan Äbdirulı Sağıntayev|Baqıtjan Sağıntayev]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Kazakstan | Titulo di listo = Chefministro di Kazakstan | Komenco = 2019 | Fino = 2022 | Sucedanto = [[Älïxan Asxanulı Smaýılov|Älïxan Smaýılov]] }} {{DEFAULTSORT:Mamin, Askar Uzakbaiuly}} [[Kategorio:Chefministri di Kazakstan]] 0znchqhlh8uuucj75zklxgv9wo3q7fc 0 52120 1134460 1083809 2026-09-23T00:31:24Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134460 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = Bhimrao Ramji Ambedkar |Imajo = [[Arkivo:Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg|180px]] |Profesiono = yuristo, ekonomikisto e politikisto |Shablono_lando = {{IND}} |Nask-urbo = Mhow, [[Britaniana India]]<br><small>(nune Bhim Janmabhoomi, [[Madhya Pradesh]], [[India]]) |Mort-urbo = [[Delhi]], [[India]] }} '''Bhimrao Ramji Ambedkar''' ([[14ma di aprilo]] [[1891]] - [[6ma di decembro]] [[1956]]), anke konocata kom '''Dr. Babasaheb Ambedkar''', esis [[India]]na yuristo, ekonomikisto, politikisto e social-reformero, qua inspiris la konverto di ''dalit'' a Buddhismo, ed kampanis kontre sociaka diskriminaco kontre la "netushebla" [[kasto]] ''dalit''. Il anke suportis laborala yuri por mulieri. Il esis l'unesna ministro pri yuro ed justeso de India, e l'"arkitekto" di la Indiana [[konstituco]], e fondinta patro di la Republiko India.<ref>[https://c250.columbia.edu/c250_celebrates/remarkable_columbians/bhimrao_ambedkar.html Bhimrao Ambedkar]</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://indianexpress.com/article/parenting/learning/ambedkar-jayanti-2019-facts-babasaheb-for-kids-5672744/ |titulo= Ambedkar Jayanti 2019: Facts on Babasaheb to share with kids|publisherParenting News,The Indian Express}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201026043029/https://www.bloombergquint.com/opinion/in-india-dalits-show-power-of-building-statues How India’s Most Downtrodden Embraced the Power of Statues]</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Bhimrao-Ramji-Ambedkar Bhimrao Ramji Ambedkar | Biography, Books, & Facts | Britannica]</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/all-you-need-to-know-about-br-ambedkar-on-his-129th-birth-anniversary-2211747 All You Need To Know About BR Ambedkar On His 129th Birth Anniversary]</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=Princeton Dictionary of Buddhism |publikigita ye=2013 |editero=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |editor=Robert Buswell Jr., Donald S. Lopez,Jr. |loko=Princeton, NJ |pagini=34}}</ref> En 1956, ilu komencis masiva konverto di ''dalit''-i a [[Buddhismo]], e konvertis cirkume 600 mil personi. Ilu rivivigis Buddhismo en India. Inter la Budisti ''Navayana'' Ambedkar judkiesas kom "Bodhisatvo" (persono qua povas atingar la sama stando kam [[Buddho]]), e ''Maitreya'' (sucedanto di Buddho).<ref>https://theprint.in/opinion/why-ambedkar-chose-buddhism-over-hinduism-islam-christianity/237599/</ref><ref>https://indianexpress.com/article/explained/buddha-purnima-special-why-ambedkar-coverted-to-buddhism-6397742/</ref><ref>https://www.thequint.com/news/india/br-ambedkar-conversion-to-buddhism</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|autoro=Christopher Queen|editor=Steven M. Emmanuel|titulo=A Companion to Buddhist Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=P_lmCgAAQBAJ |publikigita ye=2015|editero=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-14466-3|pagini=529-531}}</ref> En 1990, la premio ''Bharat Ratna'', la maxim importanta civila premio di India, donesis postmorta ad Ambedkar. La heredo de Ambedkar inkluzas multa monumenti ed imaji en populala kulturo. L'idei di Ambedkar kom socipolitikala reforminto havis profunda efekti en moderna India.<ref>{{Citez jurnalo od edituro |nomo=Joshi |surnomo=Barbara R.titulo=Untouchable!: Voices of the Dalit Liberation Movement |editero=Zed Books |publikigita ye=1986 |isbn=9780862324605 |pagini=11-14 |url=https://web.archive.org/web/20160729072018/https://books.google.com/books?id=y9CUItMT1zQC&pg=PA13}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro |nomo=Keer |surnomo=D.|titulo=Dr. Ambedkar: Life and Mission |editero=Popular Prakashan |publikigita ye=1990 |isbn=9788171542376 |pagini=61 |url=https://web.archive.org/web/20160730015400/https://books.google.com/books?id=B-2d6jzRmBQC&pg=PA61 }}</ref> Ambedkar elektesis "la maxim importanta persono di India" ("The greatest Indian") en 2012, per inquesto organizita da ''History TV18'' e CNN IBN, ante ke Vallabhbhai Patel ed Jawaharlal Nehru.<ref>https://web.archive.org/web/20160314100039/https://www.outlookindia.com/magazine/story/a-measure-of-the-man/281949</ref> Ambedkar Jayanti (naskodio de Ambedkar) esas yarala festo eventanta la 14ma de aprilo. Ol festesas ne nur en India, ma en tota mondo. Ambedkar Jayanti agnoskesas kom oficala festodio en India.<ref>[http://mea.gov.in/ambedkar-final/mcelebration.htm 125th Dr. Ambedkar Birthday Celebrations Around the World.] mea.gov.in</ref><ref>url=https://web.archive.org/web/20150405042913/http://ccis.nic.in/WriteReadData/CircularPortal/D2/D02est/12_6_2015_JCA-2-19032015.pdf </ref><ref>http://persmin.gov.in/ Webpage of Ministry of Personnel and Public Grievance & Pension</ref> Unioninta Nacioni festis Ambedkar Jayanti en 2016, 2017 e 2018.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.firstpost.com/world/ambedkar-jayanti-celebrated-for-the-first-time-outside-india-as-un-organises-special-event-2730772.html|titulo=Ambedkar Jayanti celebrated for the first time outside India as UN organises special event - Firstpost|vidita ye=9ma di novembro 2018}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=http://www.newindianexpress.com/world/2018/apr/14/un-celebrates-ambedkars-legacy-fighting-inequality-inspiring-inclusion-1801468.html|titulo=UN celebrates Ambedkar's legacy 'fighting inequality, inspiring inclusion'|work=The New Indian Express|vidita ye=9ma di novembro 2018}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://www.newsstate.com/world-news/babasaheb-ambedkar-jayanti-celebrated-in-united-nations-article-52584.html|titulo=संयुक्त राष्ट्र में मनाई गई डॉ. बाबासाहेब भीमराव आंबेडकर जयंती - News State|editero=newsstate.com|vidita ye=9ma di novembro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> ==Referi== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Ambedkar, Bhimrao}} [[Kategorio:Indiana politikisti]] ebehgx0g0iilnmruluqwx3q0nixdocp 0 54294 1134411 979475 2026-09-22T13:37:01Z Joao Xavier 110 1134411 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Jules François Camille Ferry |Imajo = [[Arkivo:Jules Ferry - The Evolution of France under the Third Republic.jpg|180px]] |Politikala_titulo = Chefministro |Shablono_lando= {{FRA}} |Guvernisteso= de la 23ma di septembro 1880 til la 10ma di novembro 1881 |Precedanto1= [[Charles de Freycinet]] |Sucedanto1= [[Léon Gambetta]] | Politikala_titulo2 = Chefministro di {{FRA}} | Guvernisteso2 = de la 21ma di februaro 1883 til la 30ma di marto 1885 | Precedanto2 = [[Clément Armand Fallières]] | Sucedanto2 = [[Henri Brisson]] |Naskodio = [[5ma di aprilo]] [[1832]] |Nask-urbo= [[Saint-Dié-des-Vosges]], [[Francia]] |Mort-dio = [[17ma di marto]] [[1893]] |Mort-urbo = [[Paris]], [[Francia]] |Spozo= Eugénie Risler |Profesiono= [[jurnalisto]], [[advokato]] e politikisto |Partiso= ''Alliance démocratique'' - AD }} '''Jules François Camille Ferry''', [[jurnalisto]], [[advokato]] e politikisto n. ye la [[5ma di aprilo]] [[1832]] til la [[17ma di marto]] [[1893]], esis dufoye [[chefministro]] di [[Francia]]: de 1880 til 1881, e de 1883 til 1885. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Charles de Freycinet]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Francia | Titulo di listo = Chefministro di Francia | Komenco = 1880 | Fino = 1881 | Sucedanto = [[Léon Gambetta]]}} {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Clément Armand Fallières]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Francia | Titulo di listo = Chefministro di Francia | Komenco = 1883 | Fino = 1885 | Sucedanto = [[Henri Brisson]] }} {{DEFAULTSORT:Ferry, Jules Francois Camille}} [[Kategorio:Chefministri di Francia]] 65ezl4xvk630slln2khr512pkphi3di 0 58916 1134410 998138 2026-09-22T13:34:00Z Joao Xavier 110 1134410 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Aduuchniyn Baatarhüü | Imajo = [[Arkivo:Ne_havas_libera_imajo.svg|180px]] | Shablono_lando = {{Popul-Republiko Mongolia}} <!--{{MNG}}--> | Profesiono = [[Luktado|luktisto]] | Naskodio = [[1957]] | Nask-urbo = [[Hovd]], [[provinco Hovd]], [[Popul-Republiko Mongolia]] | Mort-dio = [[21ma di februaro]] [[2010]] | Mort-urbo = [[Mongolia]] }} '''Aduuchniyn Baatarhüü''' (n. [[1957]] til la [[21ma di februaro]] [[2010]]) esas [[Mongolia]]na [[Luktado|luktistulo]] pri liberala stilo, duopla arjenta medaliisto di Aziana championkonkurso (1978, 1990). {{DEFAULTSORT:Baatarhüü, Aduuchniyn}} [[Kategorio:Mongoliana luktisti]] 1fezlcncxb1qn6ho9thbp1vyes4b44x 0 117536 1134442 1134409 2026-09-22T17:48:30Z Forstbirdo 3024 1134442 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] [[Arkivo: Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|eta|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, Belgia]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[pino]] originala ek [[Nord-Amerika]]. La [[speco]] trovesas naturale en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]] == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php ''Pinus monophylla'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] ke4m7crnbgzhqfptcgmzh58vtp1b9l9 1134443 1134442 2026-09-22T17:54:03Z Forstbirdo 3024 1134443 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] [[Arkivo: Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|eta|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, Belgia]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[pino]] originala ek [[Nord-Amerika]]. La [[speco]] trovesas naturale en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] arapipaxutg0u9vdistwe2fh0nuzdke 1134444 1134443 2026-09-22T17:57:00Z Forstbirdo 3024 1134444 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] [[Arkivo: Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|eta|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, Belgia]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[pino]] originala ek [[Nord-Amerika]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] dw96phiuakxtyj86pigbcvw8jukhutc 1134445 1134444 2026-09-22T18:03:23Z Forstbirdo 3024 1134445 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] [[Arkivo: Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|eta|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, Belgia]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] 9qna13wr27reqtbacbco9m8p233p0zf 1134446 1134445 2026-09-22T20:52:11Z Forstbirdo 3024 1134446 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] g848do36ypm5sl0jzbu8c91z1d82zhd 1134447 1134446 2026-09-22T20:54:03Z Forstbirdo 3024 1134447 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] o4f73ihepnvw8omh6pj41ts7d5w4sjq 1134448 1134447 2026-09-22T20:55:33Z Forstbirdo 3024 1134448 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla pollencones TelescopePeak.jpg Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] b92ciuhahnxao0zr7pbyn1xq3tse2rp 1134449 1134448 2026-09-22T20:56:58Z Forstbirdo 3024 1134449 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla pollencones TelescopePeak.jpg Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg Arkivo:Pinus monophylla seeds.jpg </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] ifhe2a1jqird7tv63rh8g6wvfo4oo86 1134450 1134449 2026-09-22T21:03:28Z Forstbirdo 3024 1134450 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sudala-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], estala-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla pollencones TelescopePeak.jpg Arkivo:Pinus monophylla tree.jpg Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg Arkivo:Pinus monophylla seeds.jpg </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] r3mep4r3vqydih62ii66ok0ug4iii3g 1134451 1134450 2026-09-22T21:05:03Z Forstbirdo 3024 1134451 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sud-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], est-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla pollencones TelescopePeak.jpg Arkivo:Pinus monophylla tree.jpg Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg Arkivo:Pinus monophylla seeds.jpg </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] t5nibuzgzrdn368v31ck9fdemuh6jr1 1134452 1134451 2026-09-22T21:11:43Z Forstbirdo 3024 1134452 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sud-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], est-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla pollencones TelescopePeak.jpg Arkivo:Pinus monophylla tree.jpg Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg|Matura [[strobilo]] Arkivo:Pinus monophylla seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] 9l5kflt1fjez4r6k7s10bl5yq75iy3r 1134453 1134452 2026-09-22T21:14:08Z Forstbirdo 3024 1134453 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Pinus monophylla range map 3.png|eta|Loki ube naturale povas existar un-foliala pino (videz [[verda koloro]], [[reda koloro]], [[blua koloro]])]] '''''Pinus monophylla''''', o '''un-foliala pino''', esas [[Nord-Amerika|nord-amerikana]] [[speco]] ek la [[genero]] [[pino]], [[familio (biologio)|familio]] [[pinacei]]. La [[speco]] esas indijena en extremsudala [[Idaho]], westala [[Utah]], [[Arizona]], sud-westala [[Nova-Mexikia]], [[Nevada]], est-sudala [[Kalifornia]] e nordala [[Basa Kalifornia]]. Ol kreskas inter 1000-2300 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pinus_monophylla.php|titulo=Un-foliala pino che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Pinus monophylla pollencones TelescopePeak.jpg Arkivo:Pinus monophylla tree.jpg Arkivo:Pinus monophylla - habitus - Arboretum Kalmthout (2026-07-19).jpg|Un-foliala pino en Arboretum Kalmthout, [[Belgia]] Arkivo:Pinyon with pine nuts in cone.jpg|Matura [[strobilo]] apertita Arkivo:Pinus monophylla seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{Reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pinus_monophylla ''Pinus monophylla'' en "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:197026-2 ''Pinus monophylla'' "Plants of the World Online"] * [https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000481763] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:282863-2] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:196975-2] [[Kategorio:Pino]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] nuudzbkwgccoyfhn0pqzjuvdz36xo78 0 120715 1134438 1131831 2026-09-22T16:44:15Z Forstbirdo 3024 1134438 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tetraclinis articulata range.svg|eta|320px|Loki ube naturale existas sandarakieri (videz [[verda koloro]]).]] '''''Tetraclinis articulata''''', o '''sandarakiero''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[tetrakliniso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol naturale existas en nordala [[Aljeria]], sudala [[Hispania]], nordala [[Libia]], [[Malta]], [[Maroko]], [[Sicilia]], nordala [[Tunizia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677193-1|titulo=Sandarakiero che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000456325|titulo=Sandarakiero che "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>. La sandarakiero produktas la [[sandarako]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Tetraclinis articulata kz25 Morocco.jpg|[[Kortico]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Tetraclinis.php Sandarakiero che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.treesandshrubsonline.org/articles/tetraclinis/tetraclinis-articulata/ Sandarakiero che "Trees and Shrubs Online"] [[Kategorio:Arbori]] [[Kategorio:Kupresacei]] fzvlbabecozk631tq1bfn5i85th4cfy 1134439 1134438 2026-09-22T16:47:11Z Forstbirdo 3024 1134439 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tetraclinis articulata range.svg|eta|320px|Loki ube naturale existas sandarakieri (videz [[verda koloro]]).]] '''''Tetraclinis articulata''''', o '''sandarakiero''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[tetrakliniso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol naturale existas en nordala [[Aljeria]], sudala [[Hispania]], nordala [[Libia]], [[Malta]], [[Maroko]], [[Sicilia]], nordala [[Tunizia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677193-1|titulo=Sandarakiero che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000456325|titulo=Sandarakiero che "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>. La sandarakiero produktas la [[sandarako]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Tetraclinis articulata kz25 Morocco.jpg|[[Kortico]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Tetraclinis.php Sandarakiero che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.treesandshrubsonline.org/articles/tetraclinis/tetraclinis-articulata/ Sandarakiero che "Trees and Shrubs Online"] [[Kategorio:Arbori]] [[Kategorio:Kupresacei]] t5ecfqe3e1q0lzdseiwittggz3kkh9q 1134440 1134439 2026-09-22T16:51:15Z Forstbirdo 3024 1134440 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tetraclinis articulata range.svg|eta|320px|Loki ube naturale existas sandarakieri (videz [[verda koloro]]).]] '''''Tetraclinis articulata''''', o '''sandarakiero''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[tetrakliniso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol naturale existas en nordala [[Aljeria]], sudala [[Hispania]], nordala [[Libia]], [[Malta]], [[Maroko]], [[Sicilia]], nordala [[Tunizia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677193-1|titulo=Sandarakiero che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000456325|titulo=Sandarakiero che "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>. La sandarakiero produktas la [[sandarako]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Tetraclinis articulata kz25 Morocco.jpg|[[Kortico]] Arkivo:Tetraclinis articulata cone - Flickr - S. Rae.jpg|Matura [[strobilo]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Tetraclinis.php Sandarakiero che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.treesandshrubsonline.org/articles/tetraclinis/tetraclinis-articulata/ Sandarakiero che "Trees and Shrubs Online"] [[Kategorio:Arbori]] [[Kategorio:Kupresacei]] eqt7coi7u9r2ydmhp8yyt8h0dlvu3se 1134441 1134440 2026-09-22T16:56:54Z Forstbirdo 3024 1134441 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tetraclinis articulata range.svg|eta|320px|Loki ube naturale existas sandarakieri (videz [[verda koloro]]).]] '''''Tetraclinis articulata''''', o '''sandarakiero''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[tetrakliniso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol naturale existas en nordala [[Aljeria]], sudala [[Hispania]], nordala [[Libia]], [[Malta]], [[Maroko]], [[Sicilia]], nordala [[Tunizia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677193-1|titulo=Sandarakiero che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000456325|titulo=Sandarakiero che "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>. La sandarakiero produktas la [[sandarako]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Female inflorescence.jpg|Juna femina strobili Arkivo:Tetraclinis articulata kz25 Morocco.jpg|[[Kortico]] Arkivo:Tetraclinis articulata cone - Flickr - S. Rae.jpg|Matura [[strobilo]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Tetraclinis.php Sandarakiero che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.treesandshrubsonline.org/articles/tetraclinis/tetraclinis-articulata/ Sandarakiero che "Trees and Shrubs Online"] [[Kategorio:Arbori]] [[Kategorio:Kupresacei]] s0gvussh5n2qrgdn6yluu24qnb14ava 0 120798 1134466 1131891 2026-09-23T02:00:39Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1134466 wikitext text/x-wiki '''Jiu-jitsuo''' (anke skribata '''jujutsu''', '''ju-jitsu''' o '''jiu-jitsu''') esas [[Japonia|Japoniana]] [[kombat-arto]] e sistemo di [[lukto]] e [[defenso personala]], qua uzas [[levieri]], [[teno|teni]], [[stranguli]] e [[projekto|projekti]] por vinkar adverso, ofte sen armi o per mikra armi. La nomo devenas de la Japoniana vorti ''jū'' (柔, "mola", "flexebla") e ''jutsu'' (術, "arto" o "tekniko"), signifikanta "arto di mol- flexebleso". Lua principo esas uzar la forco e movo dil adverso kontre lu, vice opozar li direte. == Historio == La radiki di jiu-jitsuo esas en la [[Japonia|Japoniana]] feudala epoko, kande la [[samurai]] developis teknik por kombatar sen [[katana]] o kande desarmizita. Multa skoli (''ryūha'') naskis dum la [[Edo-periodo]] (1603–1868), singla kun sua propra stilo. Jiu-jitsuo influesis da plu anciena [[Chinia|Chiniana]] lukt-arti, ma developis propra sistemi di [[projekti]], [[teni]] ed [[stranguli]]. Dum la [[Meiji-restaurigo]] (1868), la [[samurai]] klaso abolisesis, e multa tradicionala kombat-arti dekadencis. Tamen, jiu-jitsuo transvivis ed evolucionis aden sportala formi quale [[judo]] (fondita da [[Jigoro Kano]] en 1882) e [[aikido]]. En la 20ma yarcento, jiu-jitsuo expansis ad [[Ameriko]] ed [[Europa]], ube ol mixis kun altra sistemi e naskis nova stili, exemple [[Braziliana jiu-jitsuo]]. == Tekniki == Jiu-jitsuo inkluzas: * '''Projekti''' (''nage-waza'') – lansar adverso a sulo. * '''Tenaji''' (''katame-waza'') – [[fixi]], [[stranguli]] e [[levieri]]. * '''Frapi''' (''atemi-waza'') – [[pugni]], [[kali]], [[kud-redreskado]], [[genui]], [[kubiti]]. * '''Defenso kontre armi''' – [[knifo]], [[bastono]], [[pistolo]]. La praktikanto lernas uzar la [[ekilibro]], [[rapideso]] e [[tekniko]] vice bruta forco. La vestaro esas tradicionala ''[[keikogi]]'', ofte kun [[zono]] qua indikas la grado. == Braziliana jiu-jitsuo == [[Braziliana jiu-jitsuo]] (BJJ) developesis en [[Brazilia]] dum la 20ma yarcento, precipue da la familio [[Gracie]]. Ol enfokigas [[sula kombato]] e [[submisuro]], uzante [[levieri]] e [[stranguli]]. BJJ divenis mondvaste populara per [[mixita kombat-arto|MMA]] e sportala konkursi, ed esas un ek la maxim praktikata kombat-arti nun. == Videz anke == * [[Judo]] * [[Aikido]] * [[Braziliana jiu-jitsuo]] * [[Kombat-arto]] == Extera ligili == * [https://web.archive.org/web/20260514034206/http://www.ju-jitsu.org/ Ju-jitsu.org] – internaciona asociuro * [https://web.archive.org/web/20220120015311/http://bjj.org/ BJJ.org] – Braziliana jiu-jitsuo resursi [[Kategorio:Kombat-arti]] [[Kategorio:Judo]] [[Kategorio:Sporti en Japonia]] 0exkbvr4ughpzp3za9a6jqfo4iaanr8 10 121101 1134437 1132456 2026-09-22T15:24:22Z ThWiki1910 31363 1134437 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Flag of Portugal.svg|22px]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude> pq2a0dpho1mxp8tobnpo9814gdkswx0 0 122152 1134455 1134381 2026-09-23T00:16:13Z Christopher mirro 47829 1134455 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], ''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato'') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la Pacifika Oceano, en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == Bob Sponjo: esas la protagonisto di la serio, flava di sponjo. Patrick Stelo: esas stelo di maro, un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur roko. Squidward Tentakuli: La vicino di Bob amas ludar klarineto e Bob sempre esas provokita da. Sandy Vangi: olu esas squirrel qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di astronaut. Eugene Krabs: esas soranguejo, chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restorano. Sheldon Planktoni: esas mikra peco di planktoni, qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. Gary: esas kuko, animalo di estimo di Bob. [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] rex2l8gc1n81dai0zeczcb5zrcs65i3 1134457 1134455 2026-09-23T00:17:21Z Christopher mirro 47829 /* Personajis */ 1134457 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], ''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato'') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la Pacifika Oceano, en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * Bob Sponjo: esas la protagonisto di la serio, flava di sponjo. * Patrick Stelo: esas stelo di maro, un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur roko. * Squidward Tentakuli: La vicino di Bob amas ludar klarineto e Bob sempre esas provokita da. * Sandy Vangi: olu esas squirrel qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di astronaut. * Eugene Krabs: esas soranguejo, chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restorano. * Sheldon Planktoni: esas mikra peco di planktoni, qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * Gary: esas kuko, animalo di estimo di Bob. [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] 09ife2oo3bpk9asqjvrlhwifjjx8o92 1134458 1134457 2026-09-23T00:18:11Z Christopher mirro 47829 /* Personajis */ 1134458 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], ''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato'') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la Pacifika Oceano, en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di sponjo. * '''Patrick Stelo''': esas stelo di maro, un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur roko. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar klarineto e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas squirrel qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di astronaut. * '''Eugene Krabs''': esas soranguejo, chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restorano. * '''Sheldon Planktoni''': esas mikra peco di planktoni, qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * '''Gary''': esas kuko, animalo di estimo di Bob. [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] gkyc5gjonq0i9sl218c6ik8fqso19au 1134459 1134458 2026-09-23T00:19:22Z Christopher mirro 47829 /* Personajis */ 1134459 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], ''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato'') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la Pacifika Oceano, en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di [[Sponjo|sponjo]]. * '''Patrick Stelo''': esas stelo di maro, un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur roko. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar klarineto e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas squirrel qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di astronaut. * '''Eugene Krabs''': esas soranguejo, chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restorano. * '''Sheldon Planktoni''': esas mikra peco di planktoni, qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * '''Gary''': esas kuko, animalo di estimo di Bob. [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] 2qdajhohfgu7nh3b0kn6o1f46uygo0f 14 122367 1134416 2026-09-22T14:23:22Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Britaniana futbalisti]]' 1134416 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Britaniana futbalisti]] d3b4x4ymxwz950emm2ue4ztn5905npm 14 122368 1134417 2026-09-22T14:24:23Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Britaniana futbalisti]]' 1134417 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Britaniana futbalisti]] d3b4x4ymxwz950emm2ue4ztn5905npm 14 122369 1134418 2026-09-22T14:26:26Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Britaniana futbalisti]]' 1134418 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Britaniana futbalisti]] d3b4x4ymxwz950emm2ue4ztn5905npm 10 122370 1134419 2026-09-22T14:37:48Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Flag of Turkey.svg|22px]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude>' 1134419 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Flag of Turkey.svg|22px]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude> oytzz4ghn2uiffmykv934ynhi3s4q50 10 122371 1134420 2026-09-22T14:40:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Flag of the United Arab Emirates.svg|21px|border]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude>' 1134420 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Flag of the United Arab Emirates.svg|21px|border]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude> qlm4600u0na7g1scywrop5fseox0o27 0 122372 1134423 2026-09-22T14:48:30Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:St Mary's Stadium (cropped).jpg|right|400px]] '''Southampton FC''' od oficale '''Southampton Football Club''' ([[IFA]] ''saʊθˈhæmptən'') esas [[Anglia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Southampton]], fondita en 1885 kom ''St Mary's YMA''. [[Kategorio:Southampton FC|*]]' 1134423 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:St Mary's Stadium (cropped).jpg|right|400px]] '''Southampton FC''' od oficale '''Southampton Football Club''' ([[IFA]] ''saʊθˈhæmptən'') esas [[Anglia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Southampton]], fondita en 1885 kom ''St Mary's YMA''. [[Kategorio:Southampton FC|*]] kfz5kcvjukbf6bp4ri5vrwyzivxbv43 14 122373 1134424 2026-09-22T14:49:12Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Angliana klubi futbalala|Southampton FC]]' 1134424 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Angliana klubi futbalala|Southampton FC]] sn11tb3xt341sd4pp38v5ml9v6o8fxk 14 122374 1134425 2026-09-22T14:50:08Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Southampton FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Southampton FC]]' 1134425 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Southampton FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Southampton FC]] 678kac8dk05jf66yqlo96l7ubex6r62 14 122375 1134426 2026-09-22T14:51:11Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Southampton FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Southampton FC]]' 1134426 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Southampton FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Southampton FC]] 66xef4ezrpmvsxk2uaba8wp0gawppq7 14 122376 1134427 2026-09-22T14:52:18Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Southampton FC]]' 1134427 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Southampton FC]] 88io5dfcxceramwj502vah7pv8dsfty 14 122377 1134428 2026-09-22T14:53:45Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Southampton FC]]' 1134428 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Southampton FC]] 88io5dfcxceramwj502vah7pv8dsfty 0 122378 1134429 2026-09-22T15:03:03Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''VV Helpman''' od oficale '''Voetbalvereniging Helpman''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Groningen]], fondita en 1924. [[Kategorio:VV Helpman|*]]' 1134429 wikitext text/x-wiki '''VV Helpman''' od oficale '''Voetbalvereniging Helpman''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Groningen]], fondita en 1924. [[Kategorio:VV Helpman|*]] kvs5v2rzladeszk3s6kriadkavapm7a 14 122379 1134430 2026-09-22T15:03:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Helpman VV]]' 1134430 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Helpman VV]] t5usyqm7h9d8wgsrcezfqvurc8rxgvf 14 122380 1134431 2026-09-22T15:04:39Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:VV Helpman]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Helpman VV]]' 1134431 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:VV Helpman]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Helpman VV]] 2izgqhs51biwoem47zga3ksh4l503gq 14 122381 1134432 2026-09-22T15:05:18Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:VV Helpman]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Helpman VV]]' 1134432 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:VV Helpman]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Helpman VV]] onqlw96ljmyk8i252ue8y4zljyhknnf 0 122382 1134433 2026-09-22T15:08:30Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:SportparkCorpusDenHoorn.jpg|right|400px]] '''GRC Groningen''' od oficale '''GVV Royal Combinatie''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Groningen]], fondita en 1902. [[Kategorio:GRC Groningen|*]]' 1134433 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:SportparkCorpusDenHoorn.jpg|right|400px]] '''GRC Groningen''' od oficale '''GVV Royal Combinatie''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Groningen]], fondita en 1902. [[Kategorio:GRC Groningen|*]] g265c1oycy2dcw52jmessraak6n7ls7 14 122383 1134434 2026-09-22T15:09:12Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Groningen GRC]]' 1134434 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Groningen GRC]] hhxpfni76emo6ya9ldc9eri3sb3gxal 14 122384 1134435 2026-09-22T15:09:59Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:GRC Groningen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Groningen GRC]]' 1134435 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GRC Groningen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Groningen GRC]] ixxprf2j0zo2x3xqqxfl4jqnew2yog9 14 122385 1134436 2026-09-22T15:10:40Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:GRC Groningen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Groningen GRC]]' 1134436 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GRC Groningen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Groningen GRC]] oilf61tafpzfp9o24451aklb1oaf0fg