Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 848 1134799 1131843 2026-09-24T16:38:51Z Joao Xavier 110 +naski, morti, referi 1134799 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1942''' (MCMXLII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 942ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 42ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 3ma yaro di la [[yari 1940a]]. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[Duesma mondomilito#1942|Duesma mondomilito]] duras. === [[Europa]] === * [[7ma di januaro]] - Fino di la [[batalio di Moskva]]: [[Sovietia]] komencas kontre-atakar Germani. * [[18ma di aprilo]] - [[Pierre Laval]] divenas chefministro di [[Francia di Vichy]]. * [[27ma di mayo]] - Parashuta trupi probas mortigar [[Reinhard Heydrich]] en [[Praha]]. Ilu mortos ye la [[4ma di junio]]. * [[30ma di mayo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Unionita Rejio|Britaniani]] atakas unesmafoye per mil aeroplani a [[Köln]]. * [[2ma di junio]] - Duesma mondomilito: Germania konquestas [[Sevastopol]] en [[Krimea]]. * [[18ma di julio]] - Germana [[aviono]] [[Messerschmitt Me 262]] flugas unesmafoye kun [[Turbin-sprico-motoro|Turbin-sprico-motori]]. * [[22ma di julio]] - [[Holokausto]]: komencas la deporto di [[Judo|Judi]] de la [[ghetto di Warszawa]] vers [[Treblinka]]. * [[23ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Batalio di Stalingrad]] komencas. * [[30ma di agosto]] - Nacional-socialista Germania anexas [[Luxemburgia]]. * [[25ma di oktobro]] - [[Judaismo|Juda]] karcerani sendesas de [[Norvegia]] vers [[Auschwitz]]. * [[10ma di novembro]] - Duesma mondomilito: [[Italia]]na trupi okupas [[Azur-rivo]], lor parto di la [[Francia di Vichy]]. * 10ma di novembro - [[Naziista Germania]] invadas [[Francia di Vichy]] * [[19ma di novembro]] - [[Batalio di Stalingrad]]: [[Sovietia|Sovietiani]] komencas kontre-atakar Germani. Ye la [[22ma di novembro]] [[Friedrich von Paulus]] informas [[Adolf Hitler]] ke la 6-ma Germana armeo encirkligesas. === [[Azia]] === * [[2ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]]ni kaptas [[Manila]], en [[Filipini]]. * [[7ma di januaro]] til [[9ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: En la [[Batalio di Bataan]], Japoniani vinkas Usani. * [[11ma di januaro]] - Japoniani okupas [[Kuala Lumpur]]. * [[15ma di januaro]] - [[Singapur]] kapitulacas a Japoniani. * [[25ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Tailando]] deklaras milito kontre [[Unionita Rejio]] ed [[Usa]]. * [[31ma di januaro]] - [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] vinkesas da [[Japonia]]ni en Malaya peninsulo, e retretas vers [[Singapur]]. * [[6ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Unionita Rejio deklaras milito kontre Tailando. * [[8ma di februaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonian imperio]] invadas [[Singapur]], qua konquestesas ye la [[15ma di februaro]] sam yaro. * [[11ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Japonia]] vinkas la [[batalio di Bukit Timah]], en [[Singapur]]. * [[12ma di marto]] - Generalo [[Douglas McArthur]] abandonas [[Filipini]]. * [[23ma di marto]] - Duesma mondomilito: [[Japonia]]ni kaptas [[Insuli Andaman]], en [[Indiana oceano]]. * [[5ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Japoniani atakas [[Colombo]], [[Sri-Lanka]]. * [[18ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Usan [[aviono|avioni]] modelo [[B-25 Mitchell]] bombardas [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Kobe]] e [[Nagoya]] unesmafoye. * [[5ma di mayo|5ma]] til la [[6ma di mayo]] - [[Batalio di Corregidor]]: [[Japonian imperio]] vinkas [[Usa]]na trupi en Filipini. * [[8ma di mayo]] - Lasta Usana trupi kapitulacas en Filipini. * [[9ma di agosto]] - [[Mahatma Gandhi|Mohandas Gandhi]] enkarcerigesas en [[India]] en [[Bombay]] (nune Mumbai) da Britaniani. === [[Afrika]] === * [[21ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Erwin Rommel]] itere lansas atako en [[Cyrenaika]]. * [[8ma di novembro]] - Duesma mondomilito, [[Operaco Torch]]: Britaniani ed Usani desembarkas en Franca Nord-Afrika. === [[Nord-Amerika]] === * [[21ma di mayo]] - [[Mexikia]] deklaras milito kontre [[Italia]], [[nacional-socialista Germania]] e [[Japonia]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - [[Brazilia]] ruptas diplomacala relati kun [[nacional-socialista Germania]], [[Italia]] e [[Japonian imperio]]. * [[20ma di aprilo]] - Radio-stacioni de [[nacional-socialismo|nacional-socialista]] spionisti en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] deskovresas. Lua misioni esis informar lokizo di [[navo|navi]] qui provizas trupi en [[Afrika]]. * [[22ma di agosto]] - [[Brazilia]] deklaras milito kontre [[Italia]] e [[Nacional-socialista Germania]]. * [[26ma di agosto]] - Braziliana [[aeroplano]] atakas Germana [[submara navo]] proxim [[Santa Catarina]]. === [[Oceania]] === * [[23ma di januaro]] til februaro - [[Duesma mondomilit]]o: che [[Batalio di Rabaul]], [[Japonian imperio|Japoniani]] okupas [[Nova-Guinea]]. * [[10ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Japoniana [[submara navo|submara navi]] atakas [[atolo Midway]]. * [[19ma di februaro]] - Japonian avioni atakas Darwin, [[Australia]], e bombardas navi de la Federiti en lua portuo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Japanese bombing of Darwin, Broome and northern Australia|url=http://www.australia.gov.au/about-australia/australian-story/japanese-bombing-of-darwin|editero=Australian Government|vidita ye=24ma di septembro 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di marto]] - Duesma mondomilito: Dek Japonian avioni bombardas urbo Broome, [[Australia]], e mortigas plu kam 100 personi. * [[3ma di mayo]] - Duesma mondomilito: [[Japonia]]ni invadas Tulagi, en l'arkipelago [[Insuli Salomon]]. * [[4ma di mayo|4ma]] til la [[8ma di mayo]] - Eventas la [[batalio di Koralia maro]]. Amba lateri alegis vinko, tamen, ol preventis [[Japonian imperio|Japoniani]] invadar [[Port Moresby]]. * [[4ma di junio|4ma]] til [[7ma di junio]] - Duesma mondomilito: Eventas la [[batalio di Midway]]. Usana vinkas la batalio. * [[3ma di julio]] - Duesma mondomilito: Japoniani okupas [[Guadalcanal]]. * [[7ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: Komencas la [[Batalio di Guadalcanal]]. Usana trupi desembarkas en insuli Guadalcanal, Florida e Tulagi, che [[Insuli Salomon]]. Ol esas l'unesma granda atako dal [[Federiti de la duesma mondomilito|Federiti]] kontre Japoniani, qua fine vinkesos ye la [[9ma di februaro]] [[1943]]. * [[10ma di oktobro]] - [[Australia]] e [[Sovietia]] ligas diplomacala relati. * [[12ma di novembro|12ma]] til la [[15ma di novembro]] - [[Batalio di Guadalcanal]]: [[Usa]]ni vinkas Japoniani. == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[Alassane Ouattara]], Ivorana politikisto * 1ma di januaro - [[Marich Man Singh Shrestha]], chefministro di Nepal (m. 2013) [[Arkivo:Laszlo Solyom-1-cropped.jpg|thumb|130px|[[László Sólyom]]]] * [[3ma di januaro]] - [[László Sólyom]], prezidanto di Hungaria * [[8ma di januaro]] - [[Stephen Hawking]], Britaniana fizikisto (m. 2018) * 8ma di januaro - [[Junichiro Koizumi]], chefministro di Japonia * 8ma di januaro - [[Yvette Mimieux]], Usan aktorino (m. 2022) * 8ma di januaro - [[George Passmore]], Britanian artisto, de duo [[Gilbert & George]] * [[12ma di januaro]] - [[Ramiro de León Carpio]], prezidanto di Guatemala (m. 2002) * 12ma di januaro - [[Michel Mayor]], Suisa astrofizikisto, Nobel-laureato pri fiziko [[Arkivo:500px photo (46543302).jpeg|thumb|130px|[[Muhammad Ali]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Cassius Clay]] (pose [[Muhammad Ali]]), Usana boxisto (m. 2016) * [[21ma di januaro]] - [[Eugène Camara]], chefa ministro di Guinea (m. 2019) * [[23ma di januaro]] - [[Sigrid Fronius]], Germana jurnalistino e feministino * 23ma di januaro - [[Punsalmaagiin Ochirbat]], prezidanto di Mongolia * [[25ma di januaro]] - [[Eusébio da Silva Ferreira]], Portugalana futbalisto (m. 2014) * [[27ma di januaro]] - [[Tasuku Honjo]], Japoniana imunologiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino * [[1ma di februaro]] - [[Terry Jones]], Britanian aktoro e komediisto ([[Monty Python]]) (m. 2020) [[Arkivo:CaroleKingHWOFDec2012.jpg|130px|thumb|[[Carole King]]]] * [[9ma di februaro]] - [[Carole King]], Usana kantistino e kompozistino * 9ma di februaro - [[Mahendra Chaudhry]], chefministro di Fidji * 9ma di februaro - [[Manuel Castells]], Hispana sociologo * 9ma di februaro - [[Kirsten Thorup]], Dana skriptistino * [[10ma di februaro]] - [[Veselko Tenžera]], Kroata skriptisto (m. 1985) * 10ma di februaro - [[John Clarke]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato * 10ma di februaro - [[Anatolijs Gorbunovs]], prezidanto di Latvia * [[11ma di februaro]] - [[Otis Clay]], Usana kantisto (m. 2016) [[Arkivo:Ehud_Barak_2016_-_Herzliya_Conference_2016_3015_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Ehud Barak]]]] * [[12ma di februaro]] - [[Ehud Barak]], chefministro di Israel * 12ma di februaro - [[Patricia Field]], Usana modisto * [[16ma di februaro]] - [[Kim Jong-il]], statestro di Nord-Korea (m. 2011) * [[17ma di februaro]] - [[Iolu Abil]], prezidanto di Vanuatu * [[23ma di februaro]] - [[Dioncounda Traoré]], prezidanto di Mali * [[23ma di februaro]] - [[Joop van den Ende]], Nederlandana medio-magnato * [[25ma di februaro]] - [[Damdinjavin Bandi]], Mongoliana boxisto (m. 2018) * [[27ma di februaro]] - [[Robert Howard Grubbs]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2021) * [[28ma di februaro]] - [[Brian Jones]], Britaniana muzikisto ([[The Rolling Stones]]) (m. 1969) * [[28ma di februaro]] - [[Oliviero Toscani]], Italiana fotografisto (m. [[2025]]) * [[2ma di marto]] - [[Lou Reed]], Usana muzikisto, kompozisto e kantisto ([[The Velvet Underground]]) (m. 2013) [[Arkivo:05082012Global governance042.jpg|thumb|130px|[[Felipe González Márquez|Felipe González]]]] * [[5ma di marto]] - [[Felipe González Márquez]], chefministro di Hispania * [[9ma di marto]] - [[John Cale]], Walsana kompozisto e muzikisto ([[Velvet Underground]]) * [[16ma di marto]] - [[Robert Phillipson]], Angla linguisto * [[19ma di marto]] - [[José Serra]], Braziliana politikisto * [[21ma di marto]] - [[Fradique de Menezes]], prezidanto di San-Tome e Principe<ref name="portu">{{extera ligilo|titulo=Portugal Digital - Fradique de Menezes vence presidenciais em São Tomé e Príncipe|idiomo={{pt}}|vidita ye=24ma di julio 2009 |url=https://web.archive.org/web/20110706154115/http://www.portugaldigital.com.br/noticia.kmf?noticia=5007356&canal=213}}</ref> * 21ma di marto - [[Françoise Dorléac]], Franc aktorino (m. 1967) * 21ma di marto - [[Ali Abdullah Saleh]], prezidanto di Yemen (m. 2017) * [[25ma di marto]] - [[Aretha Franklin]], Usana kantistino (m. 2018) * 25ma di marto - [[Richard O'Brien]], Britanian aktoro [[Arkivo:Ana_Blandianapoet.jpg|thumb|130px|[[Ana Blandiana]]]] * 25ma di marto - [[Ana Blandiana]], Rumana poeto * [[27ma di marto]] - [[John Edward Sulston]], Britaniana biologiisto, Nobel-laureato * 27ma di marto - [[Michael York]], Angla aktoro * [[28ma di marto]] - [[Neil Kinnock]], Britaniana politikisto * [[30ma di marto]] - [[Ruben Kun]], prezidanto di Nauru * [[2ma di aprilo]] - [[Gabriela Adameșteanu]], Rumana skriptisto, jurnalisto e tradukisto [[Arkivo:Ademir da Guia - Evento-teste Allianz Parque.JPG|thumb|130px|[[Ademir da Guia]]]] * [[3ma di aprilo]] - [[Ademir da Guia]], Braziliana futbalisto * [[5ma di aprilo]] - [[Peter Greenaway]], Walsana filmifisto * 5ma di aprilo - [[Pascal Couchepin]], prezidanto di Suisia * [[12ma di aprilo]] - [[Jacob Zuma]], prezidanto di Sudafrika * 12ma di aprilo - [[Carlos Reutemann]], Arjentinian automobilisto e politikisto (m. 2021) * [[18ma di aprilo]] - [[Jochen Rindt]], Austrian automobilisto (m. 1970) * [[20ma di aprilo]] - [[Casimir Oyé-Mba]], chefa ministro di Gabon (m. 2021) * [[21ma di aprilo]] - [[Geoffrey Winston Palmer]], chefministro di Nova-Zelando [[Arkivo:Barbra Streisand 2.jpg|thumb|130px|[[Barbra Streisand]]]] * [[24ma di aprilo]] - [[Barbra Streisand]], Usan aktorino, kantisto e kompozisto * 24ma di aprilo - [[George Vella]], prezidanto di Malta * [[26ma di aprilo]] - [[Bobby Rydell]], Usana kantisto * [[27ma di aprilo]] - [[Valeri Vladimirovich Polyakov|Valeri Polyakov]], Rusa-Sovietiana kosmonauto (m. 2022) * [[2ma di mayo]] - [[Jacques Rogge]], Belga seglobatelisto, prezidanto dil [[Internaciona Olimpiala Komitato]] (m. 2021) * [[3ma di mayo]] - [[Věra Čáslavská]], Chekoslovakiana gimnastikino (m. 2016) * [[13ma di mayo]] - [[Pál Schmitt]], prezidanto di Hungaria * [[15ma di mayo]] - [[Barnabas Sibusiso Dlamini]], chefministro di Eswatini (m. 2018) * [[24ma di mayo]] - [[James Fraser Stoddart]], Skota-Usana kemiisto, Nobel-laureato * [[28ma di mayo]] - [[Stanley B. Prusiner]], Usana ciencisto, [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino]] [[Arkivo:Curtis Mayfield.png|thumb|130px|[[Curtis Mayfield]]]] * [[3ma di junio]] - [[Curtis Mayfield]], Usana muzikisto (m. 1999) * [[5ma di junio]] - [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]], diktatoro di Equatorala Guinea * [[8ma di junio]] - [[Jacques Dubochet]], Suisa biofizikisto, Nobel-laureato pri kemio * 8ma di junio - [[Jan Dobkowski]], Polona piktisto * [[9ma di junio]] - [[Joost Prinsen]], Nederlandan aktoro, televizion-prizentisto, kantisto e skriptisto (m. 2025) * [[12ma di junio]] - [[Bert Sakmann]], Germana fiziologiisto, Nobel-laureato * [[13ma di junio]] - [[Abdulsalami Abubakar]], prezidanto di Nigeria * [[17ma di junio]] - [[Mohamed ElBaradei]], direktisto di [[IAEA]], Nobel-laureato pri paco * [[18ma di junio]] - [[Paul McCartney]], Britaniana kantisto, kompozistulo e muzikistulo ([[The Beatles]]) * 18ma di junio - [[Thabo Mbeki]], prezidanto di Sudafrika * 18ma di junio - [[Roger Ebert]], Usana cinemo-kritikisto (m. 2013) * [[20ma di junio]] - [[Brian Wilson]], Usana kantisto ([[The Beach Boys]]) * [[24ma di junio]] - [[Eduardo Frei Ruiz-Tagle]], prezidanto di Chili [[Arkivo:Gilberto Gil 1719MC198.jpg|thumb|130px|[[Gilberto Gil]]]] * [[26ma di junio]] - [[Gilberto Gil]], Braziliana muzikisto, kompozisto e politikisto * [[27ma di junio]] - [[Bruce Johnston]], Usana muzikisto ([[The Beach Boys]]) * [[30ma di junio]] - [[Jean-Baptiste Ouédraogo]], prezidanto di Burkina Faso * [[1ma di julio]] - [[Wim T. Schippers]], Nederlandana televizion-programifisto, aktoro, voc-aktoro, skriptisto, prizentisto ed vid-artisto (m. 2026) * [[2ma di julio]] - [[Vicente Fox Quesada]], prezidanto di Mexikia * 2ma di julio - [[Muxtar Şaxanov]], Kazakstanana skriptisto * [[9ma di julio]] - [[Richard Roundtree]], Usan aktoro (m. 2023) * [[10ma di julio]] - [[Ronnie James Dio]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto ([[Black Sabbath]]) (m. 2010) * [[13ma di julio]] - [[Harrison Ford]], Usan aktoro * [[26ma di julio]] - [[Vladimír Mečiar]], chefministro di Slovakia * [[28ma di julio]] - [[Valdis Birkavs]], chefministro di Latvia * [[31ma di julio]] - [[Robert Tools]], viro en qua instalesis la unesma [[artificala kordio]] (m. 2001) * 31ma di julio - [[Modibo Keita (n. 1942)|Modibo Keita]], 8ma chefa ministro di Mali (m. 2021) [[Arkivo:Grateful Dead - Jerry Garcia (cropped).jpg|thumb|130px|[[Jerry Garcia]]]] * [[1ma di agosto]] - [[Jerry Garcia]], Usana muzikisto ([[Grateful Dead]]) (m. 1995) * [[2ma di agosto]] - [[Leo Beenhakker]], Nederlandana futbalisto, futbal-exercisto (m. [[2025]]) * [[2ma di agosto]] - [[Isabel Allende]], Chiliana skriptisto * [[3ma di agosto]] - [[Jaroslav Holík (hokeisto)|Jaroslav Holík]], Chekoslovakiana hokeisto (m. 2015) * [[4ma di agosto]] - [[David Lange]], chefministro di Nova-Zelando (m. 2005) * [[7ma di agosto]] - [[Caetano Veloso]], Braziliana kantisto * [[12ma di agosto]] - [[Martin Seligman]], Usana psikologo * [[20ma di agosto]] - [[Isaac Hayes]], Usana kantisto (m. 2008) [[Arkivo:Жозе Эдуарду душ Сантуш.jpg|130px|thumb|[[José Eduardo dos Santos]]]] * [[28ma di agosto]] - [[José Eduardo dos Santos]], prezidanto di Angola (m. 2022) * 28ma di agosto - [[David Spiller]], Britaniana piktisto (m. 2018) * [[29ma di agosto]] - [[Sterling Morrison]], Usana muzikisto e kompozisto ([[Velvet Underground]]) (m. 1995) * [[30ma di agosto]] - [[Krzysztof Cwynar]], Polona kantisto e kompozisto * [[1ma di septembro]] - [[António Lobo Antunes]], Portugalana skriptisto * 1ma di septembro - [[C. J. Cherryh]], Usana skriptisto * [[5ma di septembro]] - [[Werner Herzog]], Germana aktoro e filmifisto * [[13ma di septembro]] - [[Hissène Habré‏‎]], prezidanto di Chad (m. 2021) * [[19ma di septembro]] - [[Freda Payne]], Usana kantistino ed aktorino * [[20ma di septembro]] - [[Sigurður Guðmundsson]], [[Islando|Islandana]] skultisto * [[28ma di septembro]] - [[Tim Maia]], Braziliana kantisto (m. 1998) * [[29ma di septembro]] - [[Jean-Luc Ponty]], Franca violinisto di jazo * 29ma di septembro - [[Ian McShane]], Britanian aktoro * [[1ma di oktobro]] - [[Günter Wallraff]], Germana jurnalisto e skriptisto [[Arkivo:Islands statsminister Johanna Sigurdardottir talar vid Nordiska radets session 2010.jpg|thumb|130px|<small>[[Jóhanna Sigurðardóttir]]</small>]] * [[3ma di oktobro]] - [[Alan Rachins]], Usan aktoro (m. [[2024]]) * [[4ma di oktobro]] - [[Jóhanna Sigurðardóttir]], chefministrino di Islando * [[8ma di oktobro]] - [[Nguyễn Minh Triết]], prezidanto di Vietnam * [[9ma di oktobro]] - [[Shukri Ghanem]], chefa ministro di Libia (m. 2012) * [[10ma di oktobro]] - [[Choidorin Övgönhüü]], Mongoliana judoisto (m. 2019) * 10ma di oktobro - [[Radu Vasile]], chefministro di Rumania (m. 2013) * [[11ma di oktobro]] - [[Amitabh Bachchan]], Indian aktoro [[Arkivo:Medgyessy Péter 2003.JPG|thumb|130px|[[Péter Medgyessy]]]] * [[19ma di oktobro]] - [[Péter Medgyessy]], chefministro di Hungaria * [[20ma di oktobro]] - [[Christiane Nüsslein-Volhard]], Germana biologiisto, Nobel-laureato * [[21ma di oktobro]] - [[Elvin Bishop]], Usana muzikisto<ref>{{Extera ligilo|titulo=Elvin Bishop – Biography – AllMusic|autoro=Michael Erlewine|editero=AllMusic|url=http://www.allmusic.com/artist/elvin-bishop-mn0000796736/biography |vidita ye=6ma di januaro 2015}}</ref> * 21ma di oktobro - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[22ma di oktobro]] - [[Evaristo Carvalho]], prezidanto di San-Tome e Principe * [[26ma di oktobro]] - [[Bob Hoskins]], Britanian aktoro (m. 2014) * 26ma di oktobro - [[Milton Nascimento]], Braziliana kantisto e kompozisto * [[29ma di oktobro]] - [[Bob Ross]], Usana piktisto (m. 1995) [[Arkivo:Marcia Wallace at 47th Emmy Awards.jpg|thumb|130px|[[Marcia Wallace]]]] * [[1ma di novembro]] - [[Marcia Wallace]], Usana televizion-aktorino (m. 2013) * [[2ma di novembro]] - [[Stefanie Powers]], Usan aktorino * [[10ma di novembro]] - [[Robert F. Engle]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * 10ma di novembro - [[Jan Havel (hokeisto)|Jan Havel]], Chekoslovakiana hokeisto * [[11ma di novembro]] - [[Charles Konan Banny]], chefa ministro di Ivora Rivo (m. 2021) * [[17ma di novembro]] - [[Martin Scorsese]], Usana filmifisto * [[24ma di novembro]] - [[Billy Connolly]], Skota kantisto, komediisto e cinem-aktoro * [[25ma di novembro]] - [[Rosa von Praunheim]], Germaniana rejisisto di filmo e teatro, produktisto, skriptisto, profesoro pri rejiso ed aktivisto (m. 2025) [[Arkivo:Jimi Hendrix 1967 uncropped.jpg|thumb|130px|[[Jimi Hendrix]]]] * [[27ma di novembro]] - [[Jimi Hendrix]], Usana muzikisto (m. 1970) * [[29ma di novembro]] - [[Kunio Lemari]], prezidanto di Insuli Marshall (m. 2008) * [[1ma di decembro]] - [[John Clauser]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[3ma di decembro]] - [[Peter Mafany Musonge]], chefministro di Kamerun * [[4ma di decembro]] - [[Lucien Lafour]], Surinamana-Nederlandana arkitekto (m. 2024) * [[6ma di decembro]] - [[Peter Handke]], Austriana novelisto, Nobel-laureato * 6ma di decembro - [[Herbjørg Wassmo]], Norvegiana skriptistino * [[17ma di decembro]] - [[Muhammadu Buhari]], prezidanto di Nigeria * [[20ma di decembro]] - [[Hugo Heyrman]], Belga piktisto e filmifisto * [[21ma di decembro]] - [[Hu Jintao]], prezidanto di Popul-Republiko Chinia<ref>{{Extera ligilo|titulo=历史上的今天 国家主席胡锦涛出生|url=http://www.xinhuanet.com/video/2015-12/21/c_128552046.htm|editero=Xinhua News Agency |idiomo={{zh}}|publikigita ye=21ma di decembro 2015}}</ref> * [[22ma di decembro]] - [[Dick Parry]], Britaniana muzikistulo ([[Pink Floyd]]) * [[24ma di decembro]] - [[Jonathan Borofsky]], Usana skultisto * [[26ma di decembro]] - [[Marco Vinicio Cerezo Arévalo]], prezidanto di Guatemala * [[26ma di decembro]]- [[Rob de Nijs]], Nederlandan aktoro e kantisto (m. [[2025]]) [[Arkivo:Michael_Nesmith_2013.jpg|thumb|130px|[[Michael Nesmith]]]] * [[30ma di decembro]] - [[Michael Nesmith]], Usana muzikisto ([[The Monkees]]) (m. 2021) * [[31ma di decembro]] - [[Andy Summers]], Britaniana gitaristo ([[The Police]]) * [[Muammar al-Qaddafi]], chefo di Libia (m. 2011) * [[Walter Lini]], chefministro di Vanuatu (m. 1999) * [[Sylvia Snowden]], Usana piktistino * [[Monique Ohsan Bellepeau]], prezidantino di Maurico == Morti == * [[22ma di januaro]] - [[Walter Sickert]], Britaniana piktisto (n. 1860) * 22ma di januaro - [[Racho Petrov]], chefministro di Bulgaria (n. 1861) [[Arkivo:Kaarel Eenpalu.jpg|thumb|130px|[[Kaarel Eenpalu]]]] * 27ma o [[28ma di januaro]] - [[Kaarel Eenpalu]], chefministro di Estonia (n. 1888) * [[7ma di februaro]] - [[Ivan Bilibin]], Rusa piktisto (n. 1876) * [[12ma di februaro]] - [[Grant Wood]], Usana piktisto (n. 1891) * [[13ma di februaro]] - [[Epitácio Pessoa]], prezidanto di Brazilia (n. 1865) * [[9ma di februaro]] - [[Lauri Kristian Relander]], prezidanto di Finlando (n. 1883) * [[22ma di februaro]] - [[Stefan Zweig]], Austriana skriptisto (su-ocido) (n. 1881) * [[8ma di marto]] - [[José Raúl Capablanca]], Kubana [[shakoludo|shakoludisto]] (n. 1888) * [[12ma di marto]] - [[William Henry Bragg]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1862) * [[23ma di marto]] - [[Marcelo Torcuato de Alvear]], prezidanto di Arjentinia (n. 1868) * [[27ma di marto]] - [[Julio González i Pellicer]], Hispana skultisto e piktisto (n. 1876) * [[28ma di marto]] - [[Miguel Hernández Gilabert]], Hispana poeto (n. 1910) * [[15ma di aprilo]] - [[Robert Musil]], Austriana skriptisto (n. 1881) * [[17ma di aprilo]] - [[Jean Baptiste Perrin]], Franca fizikisto, Nobel-laureato (n. 1870) * [[23ma di aprilo]] - [[Carlos Freile Larrea]], prezidanto di Equador (n. 1876) [[Arkivo:Th. Stauning.jpg|thumb|130px|<small>[[Thorvald Stauning]]</small>]] * [[3ma di mayo]] - [[Thorvald Stauning]], chefministro di Dania (n. 1873) * [[5ma di mayo]] - [[Habib Pacha Es-Saad]], Libanana politikisto (n. 1867) * [[16ma di mayo]] - [[Augustinas Voldemaras]], chefministro di Lituania (n. 1883) * [[26ma di mayo]] - [[Yelena Konstantinovna Ubiyvovk|Yelena Ubiyvovk]], Ukrainana aktivistino e partisanino (n. 1918) * [[27ma di mayo]] - [[Chen Duxiu]], Generala Sekretario di Komunista Partiso di Chinia (n. 1879) * [[4ma di junio]] - [[Reinhard Heydrich]], Nacional-socialista politikisto (n. 1904) * 4ma di junio - [[Eusebio Ayala]], prezidanto di Paraguay (n. 1875) * [[28ma di junio]] - [[Janka Kupala]], Bielorusa poeto (n. 1882) * [[30ma di junio]] - [[Léon Daudet]], Franca jurnalisto (n. 1867) [[Arkivo:Прушковский,_Тадеуш.jpg|thumb|130px|<small>[[Tadeusz Pruszkowski]]</small>]] * 30ma di junio - [[Tadeusz Pruszkowski]], Polona piktisto (n. 1888) * [[8ma di julio]] - [[Refik Saydam]], chefministro di Turkia (n. 1881) * [[29ma di julio]] - [[Wojciech Kossak]], Polona piktisto (n. 1856) * [[31ma di julio]] - [[Francis Younghusband]], Britanian explorero e militisto (n. 1863) * [[3ma di agosto]] - [[Richard Willstätter]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1872)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Willstatter|titulo=Richard Willstätter|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di agosto]] - [[Albert Guillaume]], Franca piktisto e karikaturisto (n. 1873) * [[17ma di agosto]] - [[Irène Némirovsky]], Franca skriptistino (n. 1903) * [[28ma di agosto]] - [[Belisario Porras Barahona]], prezidanto di Panama (n. 1856) * [[29ma di agosto]] - [[Alfred Wallis]], Kornwalana piktisto e peskisto (n. 1855) * [[30ma di agosto]] - [[Sava Šumanović]], Serba-Yugoslaviana piktisto (n. 1896) * [[15ma di septembro]] - [[Gabriel Terra]], prezidanto di Uruguay (n. 1873) * [[17ma di septembro]] - [[Cecilia Beaux]], Usana piktistino (n. 1855) [[Arkivo:Karlis_Ulmanis.jpg|thumb|130px|[[Kārlis Ulmanis]]]] * [[20ma di septembro]] - [[Kārlis Ulmanis]], chefministro di Estonia (n. 1877) * [[1ma di oktobro]] - [[Ants Piip]], chefministro di Estonia (n. 1864) * 1ma di oktobro - [[Hinko Smrekar]], Sloveniana-Yugoslaviana piktisto (n. 1883) * [[6ma di oktobro]] - [[Wacław Wąsowicz]], Polona piktisto (n. 1891) * [[18ma di oktobro]] - [[Mihail Vasilyevich Nesterov|Mihail Nesterov]], Rusa piktisto (n. 1862) * [[1ma di novembro]] – [[Gusztáv Rados]], Hungara matematikisto (n. 1862) * [[4ma di novembro]] - [[Pranas Dovydaitis]], chefministro di Lituania (n. 1886) * [[5ma di novembro]] - [[Kiyoura Keigo]], chefministro di Japonia (n. 1850) * [[6ma di novembro]] - [[Kazimierz Sichulski]], Polona piktisto (n. 1879) * [[23ma di novembro]] - [[Hernando Siles Reyes]], prezidanto di Bolivia (n. 1882) * [[4ma di decembro]] - [[Juhan Kukk]], chefministro di Estonia (n. 1885) * [[9ma di decembro]] - [[Oskari Mantere]], chefministro di Finlando (n. 1874) * [[11ma di decembro]] - [[Thure P. Lesch]], Finlandana matematikisto, fizikisto, kemiisto ed Idisto (n. 1886) * [[21ma di decembro]] - [[Franz Boas]], Usan antropologo (n. 1858) * [[Julius Klinger]], Austriana piktisto (n. 1876) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: ne havis == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] 3zbj8ct66la2pwttqacqfed07axuds6 1134818 1134799 2026-09-24T20:33:46Z Joao Xavier 110 +referi 1134818 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1942''' (MCMXLII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 942ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 42ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 3ma yaro di la [[yari 1940a]]. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[Duesma mondomilito#1942|Duesma mondomilito]] duras. === [[Europa]] === * [[7ma di januaro]] - Fino di la [[batalio di Moskva]]: [[Sovietia]] komencas kontre-atakar Germani. * [[18ma di aprilo]] - [[Pierre Laval]] divenas chefministro di [[Francia di Vichy]]. * [[27ma di mayo]] - Parashuta trupi probas mortigar [[Reinhard Heydrich]] en [[Praha]]. Ilu mortos ye la [[4ma di junio]]. * [[30ma di mayo]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Unionita Rejio|Britaniani]] atakas unesmafoye per mil aeroplani a [[Köln]]. * [[2ma di junio]] - Duesma mondomilito: Germania konquestas [[Sevastopol]] en [[Krimea]]. * [[18ma di julio]] - Germana [[aviono]] [[Messerschmitt Me 262]] flugas unesmafoye kun [[Turbin-sprico-motoro|Turbin-sprico-motori]]. * [[22ma di julio]] - [[Holokausto]]: komencas la deporto di [[Judo|Judi]] de la [[ghetto di Warszawa]] vers [[Treblinka]]. * [[23ma di agosto]] - Duesma mondomilito: [[Batalio di Stalingrad]] komencas. * [[30ma di agosto]] - Nacional-socialista Germania anexas [[Luxemburgia]]. * [[25ma di oktobro]] - [[Judaismo|Juda]] karcerani sendesas de [[Norvegia]] vers [[Auschwitz]]. * [[10ma di novembro]] - Duesma mondomilito: [[Italia]]na trupi okupas [[Azur-rivo]], lor parto di la [[Francia di Vichy]]. * 10ma di novembro - [[Naziista Germania]] invadas [[Francia di Vichy]] * [[19ma di novembro]] - [[Batalio di Stalingrad]]: [[Sovietia|Sovietiani]] komencas kontre-atakar Germani. Ye la [[22ma di novembro]] [[Friedrich von Paulus]] informas [[Adolf Hitler]] ke la 6-ma Germana armeo encirkligesas. === [[Azia]] === * [[2ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonia]]ni kaptas [[Manila]], en [[Filipini]]. * [[7ma di januaro]] til [[9ma di aprilo]] - [[Duesma mondomilito]]: En la [[Batalio di Bataan]], Japoniani vinkas Usani. * [[11ma di januaro]] - Japoniani okupas [[Kuala Lumpur]]. * [[15ma di januaro]] - [[Singapur]] kapitulacas a Japoniani. * [[25ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Tailando]] deklaras milito kontre [[Unionita Rejio]] ed [[Usa]]. * [[31ma di januaro]] - [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] vinkesas da [[Japonia]]ni en Malaya peninsulo, e retretas vers [[Singapur]]. * [[6ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Unionita Rejio deklaras milito kontre Tailando. * [[8ma di februaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Japonian imperio]] invadas [[Singapur]], qua konquestesas ye la [[15ma di februaro]] sam yaro. * [[11ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Japonia]] vinkas la [[batalio di Bukit Timah]], en [[Singapur]]. * [[12ma di marto]] - Generalo [[Douglas McArthur]] abandonas [[Filipini]]. * [[23ma di marto]] - Duesma mondomilito: [[Japonia]]ni kaptas [[Insuli Andaman]], en [[Indiana oceano]]. * [[5ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Japoniani atakas [[Colombo]], [[Sri-Lanka]]. * [[18ma di aprilo]] - Duesma mondomilito: Usan [[aviono|avioni]] modelo [[B-25 Mitchell]] bombardas [[Tokyo]], [[Yokohama]], [[Kobe]] e [[Nagoya]] unesmafoye. * [[5ma di mayo|5ma]] til la [[6ma di mayo]] - [[Batalio di Corregidor]]: [[Japonian imperio]] vinkas [[Usa]]na trupi en Filipini. * [[8ma di mayo]] - Lasta Usana trupi kapitulacas en Filipini. * [[9ma di agosto]] - [[Mahatma Gandhi|Mohandas Gandhi]] enkarcerigesas en [[India]] en [[Bombay]] (nune Mumbai) da Britaniani. === [[Afrika]] === * [[21ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Erwin Rommel]] itere lansas atako en [[Cyrenaika]]. * [[8ma di novembro]] - Duesma mondomilito, [[Operaco Torch]]: Britaniani ed Usani desembarkas en Franca Nord-Afrika. === [[Nord-Amerika]] === * [[21ma di mayo]] - [[Mexikia]] deklaras milito kontre [[Italia]], [[nacional-socialista Germania]] e [[Japonia]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - [[Brazilia]] ruptas diplomacala relati kun [[nacional-socialista Germania]], [[Italia]] e [[Japonian imperio]]. * [[20ma di aprilo]] - Radio-stacioni de [[nacional-socialismo|nacional-socialista]] spionisti en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] deskovresas. Lua misioni esis informar lokizo di [[navo|navi]] qui provizas trupi en [[Afrika]]. * [[22ma di agosto]] - [[Brazilia]] deklaras milito kontre [[Italia]] e [[Nacional-socialista Germania]]. * [[26ma di agosto]] - Braziliana [[aeroplano]] atakas Germana [[submara navo]] proxim [[Santa Catarina]]. === [[Oceania]] === * [[23ma di januaro]] til februaro - [[Duesma mondomilit]]o: che [[Batalio di Rabaul]], [[Japonian imperio|Japoniani]] okupas [[Nova-Guinea]]. * [[10ma di februaro]] - Duesma mondomilito: Japoniana [[submara navo|submara navi]] atakas [[atolo Midway]]. * [[19ma di februaro]] - Japonian avioni atakas Darwin, [[Australia]], e bombardas navi de la Federiti en lua portuo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=The Japanese bombing of Darwin, Broome and northern Australia|url=http://www.australia.gov.au/about-australia/australian-story/japanese-bombing-of-darwin|editero=Australian Government|vidita ye=24ma di septembro 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di marto]] - Duesma mondomilito: Dek Japonian avioni bombardas urbo Broome, [[Australia]], e mortigas plu kam 100 personi. * [[3ma di mayo]] - Duesma mondomilito: [[Japonia]]ni invadas Tulagi, en l'arkipelago [[Insuli Salomon]]. * [[4ma di mayo|4ma]] til la [[8ma di mayo]] - Eventas la [[batalio di Koralia maro]]. Amba lateri alegis vinko, tamen, ol preventis [[Japonian imperio|Japoniani]] invadar [[Port Moresby]]. * [[4ma di junio|4ma]] til [[7ma di junio]] - Duesma mondomilito: Eventas la [[batalio di Midway]]. Usana vinkas la batalio. * [[3ma di julio]] - Duesma mondomilito: Japoniani okupas [[Guadalcanal]]. * [[7ma di agosto]] - [[Duesma mondomilito]]: Komencas la [[Batalio di Guadalcanal]]. Usana trupi desembarkas en insuli Guadalcanal, Florida e Tulagi, che [[Insuli Salomon]]. Ol esas l'unesma granda atako dal [[Federiti de la duesma mondomilito|Federiti]] kontre Japoniani, qua fine vinkesos ye la [[9ma di februaro]] [[1943]]. * [[10ma di oktobro]] - [[Australia]] e [[Sovietia]] ligas diplomacala relati. * [[12ma di novembro|12ma]] til la [[15ma di novembro]] - [[Batalio di Guadalcanal]]: [[Usa]]ni vinkas Japoniani. == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[Alassane Ouattara]], Ivorana politikisto * 1ma di januaro - [[Marich Man Singh Shrestha]], chefministro di Nepal (m. 2013) [[Arkivo:Laszlo Solyom-1-cropped.jpg|thumb|130px|[[László Sólyom]]]] * [[3ma di januaro]] - [[László Sólyom]], prezidanto di Hungaria * [[8ma di januaro]] - [[Stephen Hawking]], Britaniana fizikisto (m. 2018) * 8ma di januaro - [[Junichiro Koizumi]], chefministro di Japonia * 8ma di januaro - [[Yvette Mimieux]], Usan aktorino (m. 2022) * 8ma di januaro - [[George Passmore]], Britanian artisto, de duo [[Gilbert & George]] * [[12ma di januaro]] - [[Ramiro de León Carpio]], prezidanto di Guatemala (m. 2002) * 12ma di januaro - [[Michel Mayor]], Suisa astrofizikisto, Nobel-laureato pri fiziko [[Arkivo:500px photo (46543302).jpeg|thumb|130px|[[Muhammad Ali]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Cassius Clay]] (pose [[Muhammad Ali]]), Usana boxisto (m. 2016) * [[21ma di januaro]] - [[Eugène Camara]], chefa ministro di Guinea (m. 2019) * [[23ma di januaro]] - [[Sigrid Fronius]], Germana jurnalistino e feministino * 23ma di januaro - [[Punsalmaagiin Ochirbat]], prezidanto di Mongolia * [[25ma di januaro]] - [[Eusébio da Silva Ferreira]], Portugalana futbalisto (m. 2014) * [[27ma di januaro]] - [[Tasuku Honjo]], Japoniana imunologiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino * [[1ma di februaro]] - [[Terry Jones]], Britanian aktoro e komediisto ([[Monty Python]]) (m. 2020) [[Arkivo:CaroleKingHWOFDec2012.jpg|130px|thumb|[[Carole King]]]] * [[9ma di februaro]] - [[Carole King]], Usana kantistino e kompozistino * 9ma di februaro - [[Mahendra Chaudhry]], chefministro di Fidji * 9ma di februaro - [[Manuel Castells]], Hispana sociologo * 9ma di februaro - [[Kirsten Thorup]], Dana skriptistino * [[10ma di februaro]] - [[Veselko Tenžera]], Kroata skriptisto (m. 1985) * 10ma di februaro - [[John Clarke]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato * 10ma di februaro - [[Anatolijs Gorbunovs]], prezidanto di Latvia * [[11ma di februaro]] - [[Otis Clay]], Usana kantisto (m. 2016) [[Arkivo:Ehud_Barak_2016_-_Herzliya_Conference_2016_3015_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Ehud Barak]]]] * [[12ma di februaro]] - [[Ehud Barak]], chefministro di Israel * 12ma di februaro - [[Patricia Field]], Usana modisto * [[16ma di februaro]] - [[Kim Jong-il]], statestro di Nord-Korea (m. 2011) * [[17ma di februaro]] - [[Iolu Abil]], prezidanto di Vanuatu * [[23ma di februaro]] - [[Dioncounda Traoré]], prezidanto di Mali * [[23ma di februaro]] - [[Joop van den Ende]], Nederlandana medio-magnato * [[25ma di februaro]] - [[Damdinjavin Bandi]], Mongoliana boxisto (m. 2018) * [[27ma di februaro]] - [[Robert Howard Grubbs]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2021) * [[28ma di februaro]] - [[Brian Jones]], Britaniana muzikisto ([[The Rolling Stones]]) (m. 1969) * [[28ma di februaro]] - [[Oliviero Toscani]], Italiana fotografisto (m. [[2025]]) * [[2ma di marto]] - [[Lou Reed]], Usana muzikisto, kompozisto e kantisto ([[The Velvet Underground]]) (m. 2013) [[Arkivo:05082012Global governance042.jpg|thumb|130px|[[Felipe González Márquez|Felipe González]]]] * [[5ma di marto]] - [[Felipe González Márquez]], chefministro di Hispania * [[9ma di marto]] - [[John Cale]], Walsana kompozisto e muzikisto ([[Velvet Underground]]) * [[16ma di marto]] - [[Robert Phillipson]], Angla linguisto * [[19ma di marto]] - [[José Serra]], Braziliana politikisto * [[21ma di marto]] - [[Fradique de Menezes]], prezidanto di San-Tome e Principe<ref name="portu">{{extera ligilo|titulo=Portugal Digital - Fradique de Menezes vence presidenciais em São Tomé e Príncipe|idiomo={{pt}}|vidita ye=24ma di julio 2009 |url=https://web.archive.org/web/20110706154115/http://www.portugaldigital.com.br/noticia.kmf?noticia=5007356&canal=213}}</ref> * 21ma di marto - [[Françoise Dorléac]], Franc aktorino (m. 1967) * 21ma di marto - [[Ali Abdullah Saleh]], prezidanto di Yemen (m. 2017) * [[25ma di marto]] - [[Aretha Franklin]], Usana kantistino (m. 2018) * 25ma di marto - [[Richard O'Brien]], Britanian aktoro [[Arkivo:Ana_Blandianapoet.jpg|thumb|130px|[[Ana Blandiana]]]] * 25ma di marto - [[Ana Blandiana]], Rumana poeto * [[27ma di marto]] - [[John Edward Sulston]], Britaniana biologiisto, Nobel-laureato * 27ma di marto - [[Michael York]], Angla aktoro * [[28ma di marto]] - [[Neil Kinnock]], Britaniana politikisto * [[30ma di marto]] - [[Ruben Kun]], prezidanto di Nauru * [[2ma di aprilo]] - [[Gabriela Adameșteanu]], Rumana skriptisto, jurnalisto e tradukisto [[Arkivo:Ademir da Guia - Evento-teste Allianz Parque.JPG|thumb|130px|[[Ademir da Guia]]]] * [[3ma di aprilo]] - [[Ademir da Guia]], Braziliana futbalisto * [[5ma di aprilo]] - [[Peter Greenaway]], Walsana filmifisto * 5ma di aprilo - [[Pascal Couchepin]], prezidanto di Suisia * [[12ma di aprilo]] - [[Jacob Zuma]], prezidanto di Sudafrika * 12ma di aprilo - [[Carlos Reutemann]], Arjentinian automobilisto e politikisto (m. 2021) * [[18ma di aprilo]] - [[Jochen Rindt]], Austrian automobilisto (m. 1970) * [[20ma di aprilo]] - [[Casimir Oyé-Mba]], chefa ministro di Gabon (m. 2021) * [[21ma di aprilo]] - [[Geoffrey Winston Palmer]], chefministro di Nova-Zelando [[Arkivo:Barbra Streisand 2.jpg|thumb|130px|[[Barbra Streisand]]]] * [[24ma di aprilo]] - [[Barbra Streisand]], Usan aktorino, kantisto e kompozisto * 24ma di aprilo - [[George Vella]], prezidanto di Malta * [[26ma di aprilo]] - [[Bobby Rydell]], Usana kantisto * [[27ma di aprilo]] - [[Valeri Vladimirovich Polyakov|Valeri Polyakov]], Rusa-Sovietiana kosmonauto (m. 2022) * [[2ma di mayo]] - [[Jacques Rogge]], Belga seglobatelisto, prezidanto dil [[Internaciona Olimpiala Komitato]] (m. 2021) * [[3ma di mayo]] - [[Věra Čáslavská]], Chekoslovakiana gimnastikino (m. 2016) * [[13ma di mayo]] - [[Pál Schmitt]], prezidanto di Hungaria * [[15ma di mayo]] - [[Barnabas Sibusiso Dlamini]], chefministro di Eswatini (m. 2018) * [[24ma di mayo]] - [[James Fraser Stoddart]], Skota-Usana kemiisto, Nobel-laureato * [[28ma di mayo]] - [[Stanley B. Prusiner]], Usana ciencisto, [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino]] [[Arkivo:Curtis Mayfield.png|thumb|130px|[[Curtis Mayfield]]]] * [[3ma di junio]] - [[Curtis Mayfield]], Usana muzikisto (m. 1999) * [[5ma di junio]] - [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]], diktatoro di Equatorala Guinea * [[8ma di junio]] - [[Jacques Dubochet]], Suisa biofizikisto, Nobel-laureato pri kemio * 8ma di junio - [[Jan Dobkowski]], Polona piktisto * [[9ma di junio]] - [[Joost Prinsen]], Nederlandan aktoro, televizion-prizentisto, kantisto e skriptisto (m. 2025) * [[12ma di junio]] - [[Bert Sakmann]], Germana fiziologiisto, Nobel-laureato * [[13ma di junio]] - [[Abdulsalami Abubakar]], prezidanto di Nigeria * [[17ma di junio]] - [[Mohamed ElBaradei]], direktisto di [[IAEA]], Nobel-laureato pri paco * [[18ma di junio]] - [[Paul McCartney]], Britaniana kantisto, kompozistulo e muzikistulo ([[The Beatles]]) * 18ma di junio - [[Thabo Mbeki]], prezidanto di Sudafrika * 18ma di junio - [[Roger Ebert]], Usana cinemo-kritikisto (m. 2013) * [[20ma di junio]] - [[Brian Wilson]], Usana kantisto ([[The Beach Boys]]) * [[24ma di junio]] - [[Eduardo Frei Ruiz-Tagle]], prezidanto di Chili [[Arkivo:Gilberto Gil 1719MC198.jpg|thumb|130px|[[Gilberto Gil]]]] * [[26ma di junio]] - [[Gilberto Gil]], Braziliana muzikisto, kompozisto e politikisto * [[27ma di junio]] - [[Bruce Johnston]], Usana muzikisto ([[The Beach Boys]]) * [[30ma di junio]] - [[Jean-Baptiste Ouédraogo]], prezidanto di Burkina Faso * [[1ma di julio]] - [[Wim T. Schippers]], Nederlandana televizion-programifisto, aktoro, voc-aktoro, skriptisto, prizentisto ed vid-artisto (m. 2026) * [[2ma di julio]] - [[Vicente Fox Quesada]], prezidanto di Mexikia * 2ma di julio - [[Muxtar Şaxanov]], Kazakstanana skriptisto * [[9ma di julio]] - [[Richard Roundtree]], Usan aktoro (m. 2023) * [[10ma di julio]] - [[Ronnie James Dio]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto ([[Black Sabbath]]) (m. 2010) * [[13ma di julio]] - [[Harrison Ford]], Usan aktoro * [[26ma di julio]] - [[Vladimír Mečiar]], chefministro di Slovakia * [[28ma di julio]] - [[Valdis Birkavs]], chefministro di Latvia * [[31ma di julio]] - [[Robert Tools]], viro en qua instalesis la unesma [[artificala kordio]] (m. 2001) * 31ma di julio - [[Modibo Keita (n. 1942)|Modibo Keita]], 8ma chefa ministro di Mali (m. 2021) [[Arkivo:Grateful Dead - Jerry Garcia (cropped).jpg|thumb|130px|[[Jerry Garcia]]]] * [[1ma di agosto]] - [[Jerry Garcia]], Usana muzikisto ([[Grateful Dead]]) (m. 1995) * [[2ma di agosto]] - [[Leo Beenhakker]], Nederlandana futbalisto, futbal-exercisto (m. 2025) * 2ma di agosto - [[Isabel Allende]], Chiliana skriptisto<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/isabel_allende/|titulo=Isabel Allende|editero=e-Biografia|idiomo={{pt}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[3ma di agosto]] - [[Jaroslav Holík (hokeisto)|Jaroslav Holík]], Chekoslovakiana hokeisto (m. 2015) * [[4ma di agosto]] - [[David Lange]], chefministro di Nova-Zelando (m. 2005) * [[7ma di agosto]] - [[Caetano Veloso]], Braziliana kantisto * [[12ma di agosto]] - [[Martin Seligman]], Usana psikologo * [[20ma di agosto]] - [[Isaac Hayes]], Usana kantisto (m. 2008) [[Arkivo:Жозе Эдуарду душ Сантуш.jpg|130px|thumb|[[José Eduardo dos Santos]]]] * [[28ma di agosto]] - [[José Eduardo dos Santos]], prezidanto di Angola (m. 2022) * 28ma di agosto - [[David Spiller]], Britaniana piktisto (m. 2018) * [[29ma di agosto]] - [[Sterling Morrison]], Usana muzikisto e kompozisto ([[Velvet Underground]]) (m. 1995) * [[30ma di agosto]] - [[Krzysztof Cwynar]], Polona kantisto e kompozisto * [[1ma di septembro]] - [[António Lobo Antunes]], Portugalana skriptisto * 1ma di septembro - [[C. J. Cherryh]], Usana skriptisto * [[5ma di septembro]] - [[Werner Herzog]], Germana aktoro e filmifisto * [[13ma di septembro]] - [[Hissène Habré‏‎]], prezidanto di Chad (m. 2021) * [[19ma di septembro]] - [[Freda Payne]], Usana kantistino ed aktorino * [[20ma di septembro]] - [[Sigurður Guðmundsson]], [[Islando|Islandana]] skultisto * [[28ma di septembro]] - [[Tim Maia]], Braziliana kantisto (m. 1998) * [[29ma di septembro]] - [[Jean-Luc Ponty]], Franca violinisto di jazo * 29ma di septembro - [[Ian McShane]], Britanian aktoro * [[1ma di oktobro]] - [[Günter Wallraff]], Germana jurnalisto e skriptisto [[Arkivo:Islands statsminister Johanna Sigurdardottir talar vid Nordiska radets session 2010.jpg|thumb|130px|<small>[[Jóhanna Sigurðardóttir]]</small>]] * [[3ma di oktobro]] - [[Alan Rachins]], Usan aktoro (m. [[2024]]) * [[4ma di oktobro]] - [[Jóhanna Sigurðardóttir]], chefministrino di Islando * [[8ma di oktobro]] - [[Nguyễn Minh Triết]], prezidanto di Vietnam * [[9ma di oktobro]] - [[Shukri Ghanem]], chefa ministro di Libia (m. 2012) * [[10ma di oktobro]] - [[Choidorin Övgönhüü]], Mongoliana judoisto (m. 2019) * 10ma di oktobro - [[Radu Vasile]], chefministro di Rumania (m. 2013) * [[11ma di oktobro]] - [[Amitabh Bachchan]], Indian aktoro [[Arkivo:Medgyessy Péter 2003.JPG|thumb|130px|[[Péter Medgyessy]]]] * [[19ma di oktobro]] - [[Péter Medgyessy]], chefministro di Hungaria * [[20ma di oktobro]] - [[Christiane Nüsslein-Volhard]], Germana biologiisto, Nobel-laureato * [[21ma di oktobro]] - [[Elvin Bishop]], Usana muzikisto<ref>{{Extera ligilo|titulo=Elvin Bishop – Biography – AllMusic|autoro=Michael Erlewine|editero=AllMusic|url=http://www.allmusic.com/artist/elvin-bishop-mn0000796736/biography |vidita ye=6ma di januaro 2015}}</ref> * 21ma di oktobro - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[22ma di oktobro]] - [[Evaristo Carvalho]], prezidanto di San-Tome e Principe (m. 2022) * [[26ma di oktobro]] - [[Bob Hoskins]], Britanian aktoro (m. 2014) * 26ma di oktobro - [[Milton Nascimento]], Braziliana kantisto e kompozisto<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/milton_nascimento/|titulo=Milton Nascimento|editero=eBiografia|idiomo={{pt}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[29ma di oktobro]] - [[Bob Ross]], Usana piktisto (m. 1995) [[Arkivo:Marcia Wallace at 47th Emmy Awards.jpg|thumb|130px|[[Marcia Wallace]]]] * [[1ma di novembro]] - [[Marcia Wallace]], Usana televizion-aktorino (m. 2013) * [[2ma di novembro]] - [[Stefanie Powers]], Usan aktorino * [[10ma di novembro]] - [[Robert F. Engle]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * 10ma di novembro - [[Jan Havel (hokeisto)|Jan Havel]], Chekoslovakiana hokeisto * [[11ma di novembro]] - [[Charles Konan Banny]], chefa ministro di Ivora Rivo (m. 2021) * [[17ma di novembro]] - [[Martin Scorsese]], Usana filmifisto<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Martin-Scorsese|titulo=Martin Scorsese|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[24ma di novembro]] - [[Billy Connolly]], Skota kantisto, komediisto e cinem-aktoro * [[25ma di novembro]] - [[Rosa von Praunheim]], Germaniana rejisisto di filmo e teatro, produktisto, skriptisto, profesoro pri rejiso ed aktivisto (m. 2025) [[Arkivo:Jimi Hendrix 1967 uncropped.jpg|thumb|130px|[[Jimi Hendrix]]]] * [[27ma di novembro]] - [[Jimi Hendrix]], Usana muzikisto (m. 1970) * [[29ma di novembro]] - [[Kunio Lemari]], prezidanto di Insuli Marshall (m. 2008) * [[1ma di decembro]] - [[John Clauser]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[3ma di decembro]] - [[Peter Mafany Musonge]], chefministro di Kamerun * [[4ma di decembro]] - [[Lucien Lafour]], Surinamana-Nederlandana arkitekto (m. 2024) * [[6ma di decembro]] - [[Peter Handke]], Austriana novelisto, Nobel-laureato * 6ma di decembro - [[Herbjørg Wassmo]], Norvegiana skriptistino * [[17ma di decembro]] - [[Muhammadu Buhari]], prezidanto di Nigeria * [[20ma di decembro]] - [[Hugo Heyrman]], Belga piktisto e filmifisto * [[21ma di decembro]] - [[Hu Jintao]], prezidanto di Popul-Republiko Chinia<ref>{{Extera ligilo|titulo=历史上的今天 国家主席胡锦涛出生|url=http://www.xinhuanet.com/video/2015-12/21/c_128552046.htm|editero=Xinhua News Agency |idiomo={{zh}}|publikigita ye=21ma di decembro 2015}}</ref> * [[22ma di decembro]] - [[Dick Parry]], Britaniana muzikistulo ([[Pink Floyd]]) * [[24ma di decembro]] - [[Jonathan Borofsky]], Usana skultisto * [[26ma di decembro]] - [[Marco Vinicio Cerezo Arévalo]], prezidanto di Guatemala * [[26ma di decembro]]- [[Rob de Nijs]], Nederlandan aktoro e kantisto (m. [[2025]]) [[Arkivo:Michael_Nesmith_2013.jpg|thumb|130px|[[Michael Nesmith]]]] * [[30ma di decembro]] - [[Michael Nesmith]], Usana muzikisto ([[The Monkees]]) (m. 2021) * [[31ma di decembro]] - [[Andy Summers]], Britaniana gitaristo ([[The Police]]) * [[Muammar al-Qaddafi]], chefo di Libia (m. 2011) * [[Walter Lini]], chefministro di Vanuatu (m. 1999) * [[Sylvia Snowden]], Usana piktistino * [[Monique Ohsan Bellepeau]], prezidantino di Maurico == Morti == * [[22ma di januaro]] - [[Walter Sickert]], Britaniana piktisto (n. 1860) * 22ma di januaro - [[Racho Petrov]], chefministro di Bulgaria (n. 1861) [[Arkivo:Kaarel Eenpalu.jpg|thumb|130px|[[Kaarel Eenpalu]]]] * 27ma o [[28ma di januaro]] - [[Kaarel Eenpalu]], chefministro di Estonia (n. 1888) * [[7ma di februaro]] - [[Ivan Bilibin]], Rusa piktisto (n. 1876) * [[12ma di februaro]] - [[Grant Wood]], Usana piktisto (n. 1891) * [[13ma di februaro]] - [[Epitácio Pessoa]], prezidanto di Brazilia (n. 1865) * [[9ma di februaro]] - [[Lauri Kristian Relander]], prezidanto di Finlando (n. 1883) * [[22ma di februaro]] - [[Stefan Zweig]], Austriana skriptisto (su-ocido) (n. 1881) * [[8ma di marto]] - [[José Raúl Capablanca]], Kubana [[shakoludo|shakoludisto]] (n. 1888) * [[12ma di marto]] - [[William Henry Bragg]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1862) * [[23ma di marto]] - [[Marcelo Torcuato de Alvear]], prezidanto di Arjentinia (n. 1868) * [[27ma di marto]] - [[Julio González i Pellicer]], Hispana skultisto e piktisto (n. 1876) * [[28ma di marto]] - [[Miguel Hernández Gilabert]], Hispana poeto (n. 1910) * [[15ma di aprilo]] - [[Robert Musil]], Austriana skriptisto (n. 1881) * [[17ma di aprilo]] - [[Jean Baptiste Perrin]], Franca fizikisto, Nobel-laureato (n. 1870) * [[23ma di aprilo]] - [[Carlos Freile Larrea]], prezidanto di Equador (n. 1876) [[Arkivo:Th. Stauning.jpg|thumb|130px|<small>[[Thorvald Stauning]]</small>]] * [[3ma di mayo]] - [[Thorvald Stauning]], chefministro di Dania (n. 1873) * [[5ma di mayo]] - [[Habib Pacha Es-Saad]], Libanana politikisto (n. 1867) * [[16ma di mayo]] - [[Augustinas Voldemaras]], chefministro di Lituania (n. 1883) * [[26ma di mayo]] - [[Yelena Konstantinovna Ubiyvovk|Yelena Ubiyvovk]], Ukrainana aktivistino e partisanino (n. 1918) * [[27ma di mayo]] - [[Chen Duxiu]], Generala Sekretario di Komunista Partiso di Chinia (n. 1879) * [[4ma di junio]] - [[Reinhard Heydrich]], Nacional-socialista politikisto (n. 1904) * 4ma di junio - [[Eusebio Ayala]], prezidanto di Paraguay (n. 1875) * [[28ma di junio]] - [[Janka Kupala]], Bielorusa poeto (n. 1882) * [[30ma di junio]] - [[Léon Daudet]], Franca jurnalisto (n. 1867) [[Arkivo:Прушковский,_Тадеуш.jpg|thumb|130px|<small>[[Tadeusz Pruszkowski]]</small>]] * 30ma di junio - [[Tadeusz Pruszkowski]], Polona piktisto (n. 1888) * [[8ma di julio]] - [[Refik Saydam]], chefministro di Turkia (n. 1881) * [[29ma di julio]] - [[Wojciech Kossak]], Polona piktisto (n. 1856) * [[31ma di julio]] - [[Francis Younghusband]], Britanian explorero e militisto (n. 1863) * [[3ma di agosto]] - [[Richard Willstätter]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1872)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Willstatter|titulo=Richard Willstätter|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di agosto]] - [[Albert Guillaume]], Franca piktisto e karikaturisto (n. 1873) * [[17ma di agosto]] - [[Irène Némirovsky]], Franca skriptistino (n. 1903) * [[28ma di agosto]] - [[Belisario Porras Barahona]], prezidanto di Panama (n. 1856) * [[29ma di agosto]] - [[Alfred Wallis]], Kornwalana piktisto e peskisto (n. 1855) * [[30ma di agosto]] - [[Sava Šumanović]], Serba-Yugoslaviana piktisto (n. 1896) * [[15ma di septembro]] - [[Gabriel Terra]], prezidanto di Uruguay (n. 1873) * [[17ma di septembro]] - [[Cecilia Beaux]], Usana piktistino (n. 1855) [[Arkivo:Karlis_Ulmanis.jpg|thumb|130px|[[Kārlis Ulmanis]]]] * [[20ma di septembro]] - [[Kārlis Ulmanis]], chefministro di Estonia (n. 1877) * [[1ma di oktobro]] - [[Ants Piip]], chefministro di Estonia (n. 1864) * 1ma di oktobro - [[Hinko Smrekar]], Sloveniana-Yugoslaviana piktisto (n. 1883) * [[6ma di oktobro]] - [[Wacław Wąsowicz]], Polona piktisto (n. 1891) * [[18ma di oktobro]] - [[Mihail Vasilyevich Nesterov|Mihail Nesterov]], Rusa piktisto (n. 1862) * [[1ma di novembro]] – [[Gusztáv Rados]], Hungara matematikisto (n. 1862) * [[4ma di novembro]] - [[Pranas Dovydaitis]], chefministro di Lituania (n. 1886) * [[5ma di novembro]] - [[Kiyoura Keigo]], chefministro di Japonia (n. 1850) * [[6ma di novembro]] - [[Kazimierz Sichulski]], Polona piktisto (n. 1879) * [[23ma di novembro]] - [[Hernando Siles Reyes]], prezidanto di Bolivia (n. 1882) * [[4ma di decembro]] - [[Juhan Kukk]], chefministro di Estonia (n. 1885) * [[9ma di decembro]] - [[Oskari Mantere]], chefministro di Finlando (n. 1874) * [[11ma di decembro]] - [[Thure P. Lesch]], Finlandana matematikisto, fizikisto, kemiisto ed Idisto (n. 1886) * [[21ma di decembro]] - [[Franz Boas]], Usan antropologo (n. 1858) * [[Julius Klinger]], Austriana piktisto (n. 1876) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: ne havis * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: ne havis == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] 0im6a861kkxmvnsr7nv0hj9w2za6d14 0 872 1134788 1129767 2026-09-24T16:15:23Z Joao Xavier 110 +naski, referi 1134788 wikitext text/x-wiki {{19ma yarcento}} La yaro '''1846''' (MDCCCXLVI per Romala algarismi) esis ordinara [[yaro]] komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 846ma yaro di la 2ma yarmilo, la 46ma yaro di la [[19ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1840a]]. Kande 1846 komencis, Gregoriala kalendario esis 12 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Europa]] === * [[10ma di marto]] - [[Arto-Societo di Finlando]] fondesas. * [[16ma di junio]] - [[Papo Pius la 9ma|Pius la 9ma]] divenas [[papo]]. * [[10ma di oktobro]] - Angla astronomo [[William Lassell]] deskovras [[Tritono (satelito)|Tritono]], satelito dil planeto [[Neptuno]]. === [[Afrika]] === * [[Sklaveso|Sklavi]] liberigita en Amerika fondas republiko [[Liberia]] e vivas segun ocidentala stilo. === [[Nord-Amerika]] === * [[25ma di aprilo]] - [[Milito Mexikian-Usana]] komencas, pro ke [[Texas]] suplikas divenar [[Stati di Usa|Usana stato]]. * [[3ma di mayo]] - Milito Mexikian-Usana: [[Mexikia]]n armeo siejas Fort Texas. * [[23ma di mayo]] - Milito Mexikian-Usana: prezidanto [[Mariano Paredes y Arrillaga]] neoficale deklaras milito kontre [[Usa]]. * [[14ma di junio]] - [[Usa]]ni qui vivas en [[Kalifornia]] revoltas kontre [[Mexikia]]n administrado e deklaras nedependanta [[republiko]]. * [[15ma di junio]] - [[Unionita Rejio]] ed [[Usa]] signatas [[kontrato di Oregon]], pri la frontiero inter Usa e la nuna [[Kanada]]. * [[19ma di junio]] - Unesma [[basbalo]]-konkurso en historio ludesas da "New York Nines" e "Knickerbockers". * [[28ma di decembro]] - [[Iowa]] divenas [[Stati di Usa|Usana stato]]. === [[Central Amerika]] === * [[oktobro]] - Forta [[uragano]] frapas [[Insuli Kaiman]], [[Kuba]], [[Florida]], l'esto di [[Usa]] ed iras til [[Kanada]], ube desaparas. Ye la [[10ma di oktobro]] ol frapas [[Kuba]] kun forteso 5 segun la skalo Saffir-Simpson, e produktas posible centi di morti che l'insulo, malgre ke oficala statistiki del epoko parolis pri 164 morti por tota lua treko en [[Karibia]] ed [[Usa]]. == Naski == [[Arkivo:Rudolf Eucken 1908.jpg|thumb|130px|[[Rudolf Christoph Eucken|Rudolf Eucken]]]] * [[5ma di januaro]] - [[Rudolf Christoph Eucken]], Germana skriptisto, Nobel-laureato (m. 1926)<ref>{{extera ligilo|titulo=Rudolf Christoph Eucken{{!}}German philosopher|url=https://www.britannica.com/biography/Rudolf-Christoph-Eucken|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=10ma di decembro 2021}}</ref> * [[13ma di januaro]] - [[Benigno Ferreira]], prezidanto di Paraguay (m. 1920) * [[14ma di januaro]] - [[Witold Pruszkowski]], Polona piktisto (m. 1896) * [[29ma di januaro]] - [[Karol Olszewski]], Polona ciencisto (m. 1915) * [[9ma di februaro]] - [[Wilhelm Maybach]], Germana industriisto e projetisto di automobili (m. 1929)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Wilhelm-Maybach |titulo=Wilhelm Maybach|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di februaro]] - [[Ira Remsen]], Usana kemiisto (m. 1927)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Ira-Remsen|titulo=Ira Remsen|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[25ma di februaro]] - [[Giuseppe De Nittis]], Italiana piktisto (m. 1884) * [[28ma di februaro]] - [[Jambıl Jabaýulı]], Kazakstanana kantisto (m. 1945) * [[1ma di aprilo]] - [[Zygmunt Sidorowicz]], Polona piktisto (m. 1881)<ref>{{extera ligilo|url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/72437 |titulo=Ontdek aquarellist, schilder, kopiist Zygmunt Sidorowicz|idiomo={{nl}}|vidita ye=20ma di aprilo 2023}}</ref> * [[5ma di mayo]] - [[Henryk Sienkiewicz]], Polona skriptisto, Nobel-laureato (m. 1916)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Henryk-Sienkiewicz|titulo=Henryk Sienkiewicz|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di mayo]] - [[Luc-Olivier Merson]], Franca piktisto (m. 1920) * [[30ma di mayo]] - [[Peter Carl Fabergé]], Rusa juvelisto (m. 1920) [[Arkivo:A Princeza Regente do Brazil - Diário Illustrado (11Jun1888).png|thumb|130px|[[Isabel de Brazilia]]]] * [[29ma di julio]] - Princino [[Isabel de Brazilia]] (m. 1921) * [[3ma di agosto]] - [[Domingo Vásquez Toruño]], prezidanto di Honduras (m. 1909) * [[25ma di septembro]] - [[Wladimir Peter Köppen]], Rusa-Germana geografiisto, meteorologiisto e botanikisto (m. 1940) * [[9ma di oktobro]] - [[Maksymilian Gierymski]], Polona piktisto (m. 1874) * [[11ma di oktobro]] - [[Carlos Pellegrini]], prezidanto di Arjentinia (m. 1906) * [[15ma di novembro]] - [[Juan Isidro Jimenes]], prezidanto di Dominikana Republiko (m. 1919) * [[1ma di decembro]] - [[Nikolai Alexandrovich Yaroshenko|Nikolai Yaroshenko]], Rusa piktistulo ed militisto (m. 1898) * [[2ma di decembro]] - [[Pierre Waldeck-Rousseau]], chefministro di Francia (m. 1904) * [[19ma di decembro]] - [[Turhan Pasha Përmeti]], chefministro di Albania (m. 1927) == Morti == [[Arkivo:José María Calatrava (cropped).jpg|thumb|130px|[[José María Calatrava]]]] * [[16ma di januaro]] - [[José María Calatrava]], chefministro di Hispania (n. 1781) * [[1ma di junio]] - [[Papo Gregorius la 16ma]] (n. 1765)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Gregory-XVI|titulo=Gregory XVI|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1840a]] afkyxwqu01w68i2y2b3uh4r9zb28x2y 0 1281 1134762 1121408 2026-09-24T12:12:34Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1134762 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1964''' (MCMLXIV per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 964ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 64ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1960a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[31ma di julio]] - Kosmosondilo ''[[Ranger 7]]'' fotografas la luno ye kurta disto ante koliziono. * [[5ma di septembro]] - [[Usa]] sendas unesma geofizikala observatorio ''OGO-1'' ad orbito cirkum [[Tero]]. === [[Mondo]] === * [[14ma di oktobro]] - [[Martin Luther King]] recevas la [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Nobel-premio]] pri [[paco]] evanta nur 35 yari. Lor il esis la maxim yuna homo qua premiizesis per Nobel-premio. === [[Europa]] === * [[29ma di januaro]] til la [[9ma di februaro]] - Eventas [[Vintrala Olimpiala Ludi]] en [[Innsbruck]], [[Austria]]. * [[18ma di marto]] - [[Suisia]] e [[Soviet-Uniono]] ligas diplomacala relati. * [[21ma di septembro]] - [[Malta]] divenas nedependanta de [[Unionita Rejio]]. * [[14ma di oktobro]] - En Soviet-Uniono [[Nikita Sergeyevich Hrushchyov|Nikita Hrushchyov]] perdas povo. * [[decembro]] - [[Jean-Paul Sartre]] refuzas la [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio]] pri [[Literaturo]]. === [[Azia]] === * [[13ma di januaro]] - Konflikti inter Mohamedani e Hindui en [[Kalkuta]], India, produktas plua kam 100 morti.<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/13/newsid_4098000/4098363.stm|titulo=1964: Riots in Calcutta leave more than 100 dead|editero=BBC|vidita ye=12ma di oktobro 2018}}</ref> * [[8ma di februaro]] - Generalo [[Nguyễn Khánh]] divenas chefa ministro di [[Sud-Vietnam]]. * [[2ma di mayo]] - Xǔ Jìng klimas unesmafoye la monto [[Xixiabangma]], kun {{formatnum:8013}} metri di altitudo en [[Tibet]], [[Popul-Republiko Chinia]]. * [[16ma di agosto]] - Nguyễn Khánh revokas la chefo di stato di Sud-Vietnam, [[Dương Văn Minh]] per [[stato-stroko]]. Il establisas nova [[konstituco]] por la lando, partale skribita dal Usan ambasadeyo. * [[1ma di oktobro]] - [[Japonia]] inauguras [[treno di granda rapideso]] ''Shinkansen'' inter [[Tokyo]] ed [[Osaka]]. * [[10ma di oktobro|10ma]] til la [[24ma di oktobro]] - Eventas l'[[Olimpiala Ludi en Tokyo, 1964|Olimpiala Ludi]] en [[Tokyo]], [[Japonia]]. * [[16ma di oktobro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] denuncas ke ol explozigis lua unesma [[atomobombo]]. === [[Afrika]] === * [[12ma di januaro]] - Rebeli deklaras [[Zanzibar]] [[republiko]]. * [[21ma di januaro]] - En [[Gabon]], [[Léon M'Ba]] dissolvas la parlamento. * [[17ma di februaro|17ma]] til la [[18ma di februaro]] - Militisti probas revokar [[Léon M'Ba]] de povo per [[stato-stroko]]. [[Francia]] intervenas favoroze a M'Ba, e la stato-stroko falias. * [[26ma di aprilo]] - [[Tanganyika]] e [[Zanzibar]] fuzionas e formacas [[Tanzania]]. * [[13ma di mayo]] - [[Modibo Keïta]] rielektesas prezidanto di [[Mali]]. * [[12ma di junio]] - [[Nelson Mandela]] kondamnesas a dumviva enkarcerigo en [[Sudafrika]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1964: Nelson Mandela jailed for life|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/12/newsid_3006000/3006437.stm|editero=BBC |vidita ye=12ma di oktobro 2018}}</ref> * [[6ma di julio]] - [[Malawi]] divenas nedependanta de [[Unionita Rejio]]. * [[18ma di agosto]] - Pro lua rejimo di ''[[apartheid]]'', [[Sudafrika]] interdiktesas de l'[[Olimpiala Ludi]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/18/newsid_3547000/3547872.stm |titulo= 1964: South Africa banned from Olympics|vidita ye=3ma di agosto 2016}}</ref> * [[24ma di oktobro]] - [[Nord-Rhodesia]] divenas nedependanta kom [[Zambia]]. [[Kenneth Kaunda]] divenas lua unesma prezidanto. * [[29ma di oktobro]] - [[Julius Nyerere]] divenas prezidanto di [[Tanzania]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[27ma di marto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 9,2 che la [[skalo di Richter]] frapas [[Alaska]] e produktas 115 morti. * [[2ma di julio]] - Usana prezidanto [[Lyndon Johnson]] signatas la deklaro di Civila Yuri. La projeto grantas egala yuri pri votado, eduko, publika lojeyo, asocio e recevo di federala asisto, senegarde la raso, la koloro di la pelo, la religio e l'origino nacionala.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/2/newsid_3787000/3787809.stm |titulo=1964: President Johnson signs Civil Rights Bill|editero=BBC|vidita ye=12ma di oktobro 2018}}</ref> * [[1ma di decembro]] - [[Gustavo Díaz Ordaz]] divenas prezidanto di [[Mexikia]]. === [[Sud-Amerika]] === * Nokto di la [[31ma di marto]] til la [[1ma di aprilo]] - Militisti kaptas la povo en [[Brazilia]]. [[João Goulart]] flugas a [[Rio Grande do Sul]], ma pose exilas su en [[Uruguay]]. * [[2ma di aprilo]] - Pos [[stato-stroko]] en Brazilia, prezidanto [[João Goulart]] exilas su en [[Uruguay]]. * [[6ma di agosto]] - [[Víctor Paz Estenssoro]] vinkas prezidantal elekto en [[Bolivia]]. == Naski == [[Arkivo:Nicholas Cage(1).jpg|thumb|130px|[[Nicolas Cage]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Nicolas Cage]], Usan aktoro * [[23ma di januaro]] - [[Bharrat Jagdeo]], prezidanto di Guyana<ref>{{extera ligilo|url=https://www.encyclopedia.com/journals/culture-magazines/jagdeo-bharrat|titulo=Jagdeo, Bharrat|editero=encyclopedia.com|idiomo={{en}}|vidita ye=17ma di decembro 2023}}</ref> * [[23ma di januaro]] - [[Mariska Hargitay]], Usana aktoro * [[27ma di januaro]] - [[Bridget Fonda]], Usan aktorino * [[2ma di februaro]] - [[Laura Poitras]], Usana cinematografistino e film-produktistino * [[8ma di februaro]] - [[Marc Quinn]], Britaniana skultisto * [[10ma di februaro]] - [[Mirosław Breguła]], Polona muzikisto, kantisto e kompozisto (m. 2007) * [[11ma di februaro]] - [[Sarah Palin]], Usana politikistino * [[15ma di februaro]] - [[Chris Farley]], Usan aktoro e komediisto (m. 1997) * [[18ma di februaro]] - [[Matt Dillon]], Usan aktoro * [[19ma di februaro]] - [[Jennifer Doudna]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato pri kemio * [[1ma di marto]] - [[Ibrahim Mohamed Solih]], prezidanto di Maldivi * [[5ma di marto]] - [[Andrzej Krzywy]], Polona kantistulo [[Arkivo:Juliette Binoche en la Seminci 2015.jpg|130px|thumb|[[Juliette Binoche]]]] * [[9ma di marto]] - [[Juliette Binoche]], Franc aktorino * [[10ma di marto]] - [[Neneh Cherry]], Sueda kantistino * [[11ma di marto]] - [[Joel Benjamin]], Usana shakoludisto * [[18ma di marto]] - [[Rozalla]], Zimbabwana kantisto * [[28ma di marto]] - [[Miguel Alcubierre]], Mexikiana fizikisto * [[30ma di marto]] - [[Tracy Chapman]], Usana kantistino [[Arkivo:Oleksandr_Turchynov_March_2014_(cropped_2).jpg|thumb|130px|<small>[[Olexandr Valentinovich Turchinov|Olexandr Turchinov]]</small>]] * [[31ma di marto]] - [[Olexandr Valentinovich Turchinov|Olexandr Turchinov]], Ukrainana politikisto * [[3ma di aprilo]] - [[Bjarne Riis]], Dana ciklisto * [[6ma di aprilo]] - [[David Woodard]], Usana skriptisto e docisto di muziko * 6ma di aprilo - [[Tim Walz]], Usana politikisto * [[7ma di aprilo]] - [[Russell Crowe]], Nov-Zelandan aktoro * [[18ma di aprilo]] - [[Maria Valeryevna Mazina|Maria Mazina]], Rusa skermistino * [[25ma di aprilo]] - [[Hank Azaria]], Usan aktoro * [[12ma di mayo]] - [[Julius Maada Bio]], prezidanto di Sierra Leone * [[14ma di mayo]] - [[Rosen Plevneliev]], prezidanto di Bulgaria * [[15ma di mayo]] - [[Lars Løkke Rasmussen]], chefministro di Dania * [[19ma di mayo]] - [[Gitanas Nausėda]], prezidanto di Lituania [[Arkivo:Lenny Kravitz by Gage Skidmore.jpg|thumb|130px|[[Lenny Kravitz]]]] * [[26ma di mayo]] - [[Lenny Kravitz]], Usana muzikisto * 26ma di mayo - [[Valeri Borisovich Salov|Valeri Salov]], Rusa shakoludisto * [[5ma di junio]] - [[Gonçalo Neves]], Portugalana tradukisto, Idisto ed Esperantisto * [[6ma di junio]] - [[Sékouba Konaté]], prezidanto di Guinea * [[9ma di junio]] - [[Francesca Melandri]], Italiana skriptisto e cenaristo * [[15ma di junio]] - [[Courteney Cox]], Usan aktorino * [[18ma di junio]] - [[Udai Hussein]], filio di [[Saddam Hussein]] (m. 2003) * [[19ma di junio]] - [[Boris Johnson]], chefministro di Unionita Rejio [[Arkivo:Dan Brown November 2015.jpg|thumb|130px|[[Dan Brown]]]] * [[22ma di junio]] - [[Dan Brown]], Usana skriptisto * [[23ma di junio]] - [[Joss Whedon]], Usana skriptisto por televiziono e por cinemo * [[25ma di junio]] - [[Cerendorjiyn Amarjargal]], Mongoliana boxisto * [[28ma di junio]] - [[Sabrina Ferilli]], Italian aktorino * [[4ma di julio]] - [[Edi Rama]], chefministro di Albania * [[6ma di julio]] - [[Cristina D'Avena]], Italiana kantistino * [[9ma di julio]] - [[Courtney Love]], Usana kantistino ed aktorino * [[15ma di julio]] - [[Igor Alexandrovich Berdichevski|Igor Berdichevski]], Rusa shakoludistulo * [[16ma di julio]] - [[Nino Burjanadze]], prezidantino di Gruzia * 16ma di julio - [[Miguel Induráin]], Hispana biciklisto * [[20ma di julio]] - [[Chris Cornell]], Usana kantisto, muzikisto e kompozisto ([[Soundgarden]], [[Audioslave]] (m. 2017) * [[24ma di julio]] - [[Pedro Passos Coelho]], chefministro di Portugal [[Arkivo:Sandra Bullock for Gravity.png|thumb|130px|[[Sandra Bullock]]]] * [[26ma di julio]] - [[Sandra Bullock]], Usan aktorino * [[28ma di julio]] - [[Sabrina Ferilli]], Italian aktorino * [[30ma di julio]] - [[Jürgen Klinsmann]], Germana futbalisto e futbalo-entrenisto * [[3ma di agosto]] - [[Abhisit Vejjajiva]], chefministro di Tailando * [[22ma di agosto]] - [[Mats Wilander]], Sueda tenisistulo * [[24ma di agosto]] - [[Mark Evan Cerny]], Usana desegnisto di videoludi * [[26ma di agosto]] - [[Daphne Caruana Galizia]], Maltana jurnalistino e skriptistino (m. 2017) * [[28ma di agosto]] - [[Bandiyn Altangerel]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Keanu Reeves (10614692035).jpg|thumb|130px|[[Keanu Reeves]]]] * [[2ma di septembro]] - [[Keanu Reeves]], Usan aktoro * [[3ma di septembro]] - [[Abhisit Vejjajiva]], chefministro di Tailando * [[12ma di septembro]] - [[Elina Svitolina]], Ukrainana tenisistino * [[14ma di septembro]] - [[Akylbek Japarov]], chefa ministro di Kirgizistan * [[15ma di septembro]] - [[Robert Fico]], chefministro di Slovakia * [[26ma di septembro]] - [[Nicki French]], Britaniana kantistino [[Arkivo:Monica Bellucci, Women's World Awards 2009 d.jpg|thumb|130px|<small>[[Monica Bellucci]]</small>]] * [[30ma di septembro]] - [[Monica Bellucci]], Italian aktorino * [[4ma di oktobro]] - [[Francis Magalona]], Filipinana kantisto (m. 2009) * [[6ma di oktobro]] - [[Elisabeth Shue]], Usan aktorino * [[9ma di oktobro]] - [[Guillermo del Toro]], Mexikiana filmifisto * [[10ma di oktobro]] - [[Luca Bestetti]], Italiana piktisto * [[20ma di oktobro]] - [[Kamala Harris]], Usana politikistino * [[22ma di oktobro]] - [[Zurab Nogaideli]], chefministro di Gruzia * [[25ma di oktobro]] - [[Nicole]], Germana kantistino * 25ma di oktobro - [[Kevin Michael Richardson]], Usan aktoro * [[31ma di oktobro]] - [[Marco van Basten]], Nederlandana futbalisto e futbal-exercisto * [[3ma di novembro]] - [[Brenda Fassie]], Sudafrikana kantistino (m. 2004) * [[4ma di novembro]] - [[Witold Gadowski]], Polona publicisto, jurnalisto e skriptisto * [[10ma di novembro]] - [[Magnus Scheving]], Islandana produktisto di televiziono * [[11ma di novembro]] - [[Calista Flockhart]], Usan aktorino * [[12ma di novembro]] - [[David Ellefson]], Usana muzikisto ([[Megadeth]]) * 12ma di novembro - [[Michael Kremer]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato [[Arkivo:Diana krall.jpg|thumb|130px|[[Diana Krall]]]] * [[16ma di novembro]] - [[Diana Krall]], Kanadana pianisto di jazo * 16ma di novembro - [[Luciano Floridi]], Italiana filozofo, epistemologo e logikisto * [[19ma di novembro]] - [[Petr Nečas]], chefministro di Chekia * [[22ma di novembro]] - [[Stephen Geoffreys]], Usan aktoro * [[4ma di decembro]] - [[Marisa Tomei]], Usan aktorino * [[7ma di decembro]] - [[Vladimir Nikolayevich Artyomov|Vladimir Artyomov]], Sovietiana gimnastikistulo * [[13ma di decembro]] - [[Krišjānis Kariņš]], chefministro di Latvia * 13ma di decembro - [[Hide]], Japoniana muzikisto ([[X Japan]]) (m. 1998) * [[15ma di decembro]] - [[Kubatbek Boronov]], chefministro di Kirgizistan * [[17ma di decembro]] - [[František Musil]], Cheka hokeisto * [[19ma di decembro]] - [[Arvydas Sabonis]], Lituaniana basketbalisto * [[23ma di decembro]] - [[Eddie Vedder]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto ([[Pearl Jam]]) * [[Hashim Safi al-Din]], Libanana shia kleriko, chefo di [[Hizbola]] (m. 2024) * [[Mitchell Johnson]], Usana piktisto * [[Peter Churcher]], Australiana piktisto == Morti == [[Arkivo:Bechara El Khoury smile.jpg|thumb|130px|<small>[[Bechara El Khoury]]</small>]] * [[1ma di januaro]] - [[Bechara El Khoury]], prezidanto di Libano (n. 1890) * [[8ma di januaro]] - [[Julius Raab]], kancelero di Austria (n. 1891) * [[23ma di januaro]] - [[Lucila Gamero de Medina]], Hondurasana skriptistino (n. 1873) * [[29ma di januaro]] - [[Adolfo Díaz Recinos]], prezidanto di Nikaragua (n. 1875) * [[31ma di januaro]] - [[Qanış Ïmantaýulı Sätbayev|Qanış Sätbayev]], Kazakstanana-Sovietiana geologo (n. 1899) * [[6ma di februaro]] - [[Emilio Aguinaldo]], prezidanto di Filipini (n. 1869) * [[7ma di februaro]] - [[Sofoklis Venizelos]], chefministro di Grekia (n. 1894) * [[15ma di februaro]] - [[Réginald Garrigou-Lagrange]], Franca teologiisto (n. 1877) * [[6ma di marto]] - Rejulo [[Paulos di Grekia]] (n. 1901) * [[5ma di aprilo]] - [[Douglas MacArthur]], Usana generalo, militala chefo dum la milito en [[Korea]] (n. 1880)<ref>{{Extera ligilo |editero=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1964/04/06/archives/marthur-is-dead-led-allied-force-in-japans-defeat-general-of-army.html |titulo=M'ARTHUR IS DEAD; LED ALLIED FORCE IN JAPAN'S DEFEAT; General of Army, 84, Also Commanded U.N. Troops in the Korean Conflict; JOHNSON LAUDS SOLDIER; Death, After 3 Operations, Is Attributed to Failure of Liver and Kidneys|publikigita ye=6ma di aprilo 1964|vidita ye=12ma di oktobro 2018}}</ref> * [[14ma di aprilo]] - [[Rachel Carson|Rachel Louise Carson]], Usana skriptisto (n. 1907) [[Arkivo:Gerhard Domagk.JPG|thumb|130px|[[Gerhard Domagk]]]] * [[20ma di aprilo]] - [[August Sander]], Germana fotografisto (n. 1876) * [[24ma di aprilo]] - [[Gerhard Domagk]], Germana bakteriologiisto, Nobel-laureato (n. 1895) * [[17ma di mayo]] - [[Otto Wille Kuusinen]], Finlandana politikisto (n. 1881) * [[21ma di mayo]] - [[James Franck]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1882) * [[27ma di mayo]] - [[Jawaharlal Nehru]], chefministro di India (n. 1889) * [[30ma di mayo]] - [[Leo Szilard]], Hungariana fizikisto e molekulala biologiisto (n. 1898) * [[3ma di junio]] - [[Frans Emil Sillanpää]], Finlandana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1888) * [[11ma di junio]] - [[Plaek Phibunsongkhram]], chefministro di Tailando (n. 1897) [[Arkivo:Giorgio Morandi, cropped.jpg|thumb|130px|[[Giorgio Morandi]]]] * [[18ma di junio]] - [[Giorgio Morandi]], Italiana piktisto (n. 1890) * [[24ma di junio]] - [[Stuart Davis (piktisto)|Stuart Davis]], Usana piktisto (n. 1892) * [[4ma di julio]] - [[Samuil Yakovlevich Marshak]], Rusa-Sovietiana skriptisto (n. 1887) * [[15ma di julio]] - [[Luis Batlle Berres]], prezidanto di Uruguay (n. 1897) * [[21ma di julio]] - [[Jean Fautrier]], Franca piktisto (n. 1898) * [[12ma di agosto]] - [[Ian Fleming]], kreinto di la persono ''James Bond'' (n. 1908) * [[21ma di agosto]] - [[Palmiro Togliatti]], italiana politikistulo (n. 1893) * [[2ma di septembro]] - [[Francisco Craveiro Lopes]], prezidanto di Portugal (n. 1894) * [[9ma di septembro]] - [[Sakari Tuomioja]], chefministro di Finlando (n. 1911) * [[16ma di septembro]] - [[Ferenc Joachim]], Hungara piktisto (n. 1882) * [[21ma di septembro]] - [[Otto Grotewohl]], chefministro di Est-Germania (n. 1894) * [[27ma di septembro]] - [[Adib Shishakli]], prezidanto e chefministro di Siria (n. 1909) [[Arkivo:Harpo_Marx_playing_the_harp_(cropped).jpeg|thumb|130px|[[Harpo Marx]]]] * [[28ma di septembro]] - [[Harpo Marx]], Usan aktoro e komediisto (n. 1888) * [[1ma di oktobro]] - [[Frank Moser (artisto)|Frank Moser]], Usan ilustristo, cinematografisto e produktisto pri animi, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1886) * [[15ma di oktobro]] - [[Cole Porter]], Usana kantisto (n. 1891) * [[17ma di oktobro]] - [[Pierre Brissaud]], Franca piktisto (n. 1885) * [[20ma di oktobro]] - [[Herbert Hoover]], prezidanto di Usa (n. 1874) * [[22ma di oktobro]] - [[Khawaja Nazimuddin]], chefministro di Pakistan (n. 1894) * [[6ma di novembro]] - [[Hans von Euler-Chelpin]], Sueda kemiisto, Nobel-laureato (n. 1873) * [[9ma di novembro]] - [[Cecília Meireles]], Braziliana poeto (n. 1901) * [[12ma di novembro]] - [[Rickard Sandler]], chefministro di Suedia (n. 1884) * [[6ma di decembro]] - [[Victoria Zárate Zurita]], Hispana docistino e sindikatanino (n. 1893) * [[11ma di decembro]] - [[Sam Cooke]], Usana kantisto (n. 1931) * [[17ma di decembro]] - [[Victor Francis Hess]], Austriana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1883) * [[31ma di decembro]] - [[Ólafur Thors]], chefministro di Islando (n. 1892) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Charles Hard Townes]], [[Nikolai Gennadiyevich Basov]], [[Alexandr Mihailovich Prohorov]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Konrad Bloch]], [[Feodor Lynen]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Jean-Paul Sartre]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Martin Luther King]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1960a]] ea3pzcete0yel5wl9ssh2xv77qo9eih 0 1312 1134829 1132428 2026-09-25T11:37:15Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1134829 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1976''' (MCMLXXVI per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 976ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 76ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1970a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[20ma di julio]] - ''[[Viking 1]]'' venas adsur [[Marso]]. * [[3ma di septembro]] - ''[[Viking 2]]'' venas adsur [[Marso]] che Utopia Planitia. === [[Mondo]] === * [[21ma di januaro]] - Eventas l'unesma komercala flugo per aeroplano [[Concorde]], de [[Paris]] a [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]]. === [[Europa]] === * [[29ma di januaro]] - Serio di bombal-explozi frapas quartero West End, en [[London]], ca dio. [[IRA]] pose asumos l'autoreso dil atako.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/29/newsid_2506000/2506083.stm |titulo=1976: Explosions rock London's West End|editero=BBC|vidita ye=2ma di oktobro 2018}}</ref> * [[4ma di februaro]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] komencas en [[Innsbruck]], [[Austria]]. * [[2ma di aprilo]] - [[Portugal]] aprobas lua nuna [[konstituco]]. * [[6ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.5 che [[skalo di Richter]] frapas la nordo di [[Italia]] - note l'urbo Maiano - e produktas plua kam 60 morti.<ref>{{extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/6/newsid_4899000/4899320.stm|titulo= 1976: Huge earthquake rocks Italy|editero=BBC |vidita ye=27ma di januaro 2018}}</ref> * [[20ma di junio|20ma]] til [[24ma di junio|24ma junio]] (c.) - Eventas [[Ido-konfero 1976|Ido-konfero]] en [[Saint-Nazaire]], [[Francia]]. * [[25ma di junio]] - Eventas striko en [[Polonia]] kontre augmento di preci di nutrivi. * [[10ma di julio]] - [[Katastrofo di Seveso]], en [[Italia]]: TCDD-[[dioxino]] likas en aero en [[Seveso]], [[Lombardia]], mortiganti 3.300 animali. Altra 70.000 plusa animali mustas buchesar. * [[8ma di oktobro]] - [[Thorbjörn Fälldin]] divenas chefministro di [[Suedia]]. * [[22ma di oktobro]] - Che [[Republiko Irlando]], prezidanto [[Cearbhall Ó Dálaigh]] renuncas. === [[Azia]] === * [[12ma di januaro]] - Sekureso-konsilistaro di [[Unionita Nacioni]] aceptas [[PLO]] kom membro dil UN. * [[13ma di mayo]] - [[Pol Pot]] komencas kom chefministro di [[Kambodja]]. * [[24ma di junio]] - [[Indonezia]] anexas [[Estal Timor]]. * [[2ma di julio]] - [[Nord-Vietnam]] e [[Sud-Vietnam]] unionas su kom Socialista Republiko di [[Vietnam]]. * [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.2 che [[skalo di Richter]] frapas [[Tangshan]], [[Popul-Republiko Chinia]]. Adminime 255.000 personi mortas. * [[9ma di septembro]] - [[Mao Zedong]] mortas, evante 82 yari.<ref name=BBC1/> * [[7ma di oktobro]] - [[Hua Guofeng]] divenas l'epigono di [[Mao Zedong]] kom chefo di la Komunista Partiso di Chinia. * [[11ma di oktobro]] - La surnomizita "la Bandacho di la Quar" - Jian Qing, vidvo di [[Mao Zedong]]; Wang Hongwen; Yao Wenyuan; e Zhang Chunqiao - arestesas en la [[Popul-Republiko Chinia]], omni akuzita pri konspiro.<ref>{{extera ligilo|url= http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/11/newsid_4712000/4712306.stm|titulo=1976: China's 'Gang of Four' arrested|editero=BBC|vidita ye=27ma di januaro 2018}}</ref> === [[Afrika]] === * [[27ma di februaro]] - [[Ocidentala Sahara]] deklaras su nedependanta. * [[29ma di junio]] - [[Seycheli]] divenas nedependanta. * [[4ma di julio]] - Che [[aeroportuo]] Entebbe, en [[Uganda]], Israelana parashutisti liberigas 103 gajo-homi de aeroplano di ''[[Air France]]'', kidnapita dum flugado de [[Tel-Aviv]] a [[Paris]]. Dum l'operaco por liberigar la gajo-homi, 33 Ugandana soldati mortigesas.<ref>{{extera ligilo |url=https://aventurasnahistoria.uol.com.br/noticias/raportagem/historia-operacao-entebbe-1976-resgate-em-uganda.phtml|titulo=OPERAÇÃO ENTEBBE: EXÉRCITO DE ISRAEL RESGATA CIVIS EM UGANDA|editero=Aventuras na Historia|vidita ye=4ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di decembro]] - [[Jean-Bédel Bokassa]] proklamas su imperiestro di [[Centrafrika]], sub la nomo [[Bokassa la 1ma]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[1ma di aprilo]] - [[Steve Jobs]] e [[Steve Wozniak]] fondas firmo ''[[Apple Computer]]''. * [[3ma di julio]] - en [[Usa]] Supra Korto decidas ke exekuto ne esas kruela o segun konstitucionala legi negebla puniso neordinara. * [[16ma di julio]] - [[Kanada]] abolisas [[mortopuniso]]. * [[17ma di julio]] til [[1ma di agosto]] - En [[Montréal]] eventas la [[Olimpiala Ludi en Montréal, 1976|Somerala Olimpiala Ludi]]. * [[2ma di novembro]] - [[Jimmy Carter]] elektesas a [[listo di prezidanti di Usa|prezidanto di Usa]]. * [[26ma di novembro]] - Firmeto kun nomo ''[[Microsoft]]'' enrejistresas en [[Nova Mexikia]]. * [[1ma di decembro]] - [[José López Portillo]] divenas prezidanto di [[Mexikia]]. === [[Central Amerika]] === * [[4ma di februaro]] - En [[Guatemala]] e [[Honduras]] [[ter-tremo]] produktas {{formatnum:22000}} morti. * [[24ma di februaro]] - [[Kuba]] adoptas nuna [[konstituco]]. * [[27ma di junio|27ma]] til la [[28ma di junio]] - Eventas [[Somito-renkontro di G7-landi en 1976|Somito-renkontro di G-7-landi]] en [[Porto-Riko]]. * [[1ma di agosto]] - [[Trinidad e Tobago]] divenas [[republiko]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[11ma di januaro]] - Militistala [[stato-stroko]] en [[Equador]] revokas generalo [[Guillermo Rodrígues Lara]] de povo. * [[24ma di marto]] - En [[Arjentinia]] armeo kaptas povo de [[María Estela Martínez de Perón]]. == Naski == [[Arkivo:Paz Vega 2.jpg|thumb|130px|[[Paz Vega]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Paz Vega]], Hispan aktorino e manekinino * [[3ma di januaro]] - [[Nurbek Kasenov]], Kirgiziana boxisto * [[9ma di januaro]] - [[Radek Bonk]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto * [[13ma di januaro]] - [[Magno Alves]], Braziliana futbalisto * [[20ma di januaro]] - [[Nina Linta Lazarević|Nina Lazarević]], Serbian aktorino * [[21ma di januaro]] - [[Emma Bunton]], Britaniana kantistino e kompozistino * [[25ma di januaro]] - [[Michal Broš]], Cheka hokeisto [[Arkivo:211103 Katrin Jakobsdottir Nordiska sessioonen 9381 (51680881157).jpg|thumb|130px|[[Katrín Jakobsdóttir]]]] * [[1ma di februaro]] - [[Katrín Jakobsdóttir]], chefministrino di Islando * [[3ma di februaro]] - [[Isla Fisher]], Australian aktorino * [[4ma di februaro]] - [[Eduard Vyacheslavovich Gricun|Eduard Gricun]], Rusa ciklisto * [[14ma di februaro]] - [[Milan Hejduk]], Cheka hokeisto * [[12ma di marto]] - [[María Adánez]], Hispan aktorino * [[16ma di marto]] - [[Rieko Amano]], Japoniana luktistino * [[20ma di marto]] - [[Chester Bennington]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto (m. 2017) [[Arkivo:Reese Witherspoon 2012 cropped.jpg|thumb|130px|[[Reese Witherspoon]]]] * [[22ma di marto]] - [[Reese Witherspoon]], Usan aktorino * [[23ma di marto]] - [[Ricardo Zonta]], Brazilian automobilisto * [[24ma di marto]] - [[Serhiy Hennadiyovich Arbuzov|Serhiy Arbuzov]], provizora chefministro di Ukraina * [[26ma di marto]] - [[Mariusz Sowiński]], Polona serial ocidero * [[30ma di marto]] - [[Alexandr Yevgenyevich Haritonov (hokeisto)|Alexandr Haritonov]], Rusa hokeisto * [[1ma di aprilo]] - [[Clarence Seedorf]], Nederlandana futbalisto e futbal-exercisto * [[2ma di aprilo]] - [[Salome Samadashvili]], Gruziana politikisto * [[13ma di aprilo]] - [[Patrik Eliáš]], Cheka hokeisto * [[18ma di aprilo]] - [[Gavin Creel]], Usan aktoro e kantisto * [[29ma di aprilo]] - [[Anggun]], Indoneziana-Franciana kantistino * [[17ma di mayo]] - [[Kamil Brabenec]], Cheka hokeisto * [[28ma di mayo]] - [[Alexei Yuryevich Nemov|Alexei Nemov]], Rusa multopla championo olimpiala pri gimnastiko [[Arkivo:Colin Farrell (28505958282).jpg|thumb|130px|[[Colin Farrell]]]] * [[31ma di mayo]] - [[Colin Farrell]], Irlandan aktoro * [[4ma di junio]] - [[Alexei Anatolyevich Navalni|Alexei Navalni]], Rusa politikisto e aktivisto kontre korupteso (m. 2024) * [[8ma di junio]] - [[Lindsay Davenport]], Usana tenisistino * [[9ma di junio]] - [[Aziza Brahim]], Sahrawiana kantistino ed aktorino * [[14ma di junio]] - [[Igor Lukšić]], chefministro di Montenegro * [[17ma di junio]] - [[Pyotr Veniaminovich Svidler|Pyotr Svidler]], Rusa shakoludistulo [[Arkivo:Patrick Vieira.jpg|thumb|130px|[[Patrick Vieira]]]] * [[23ma di junio]] - [[Patrick Vieira]], Franca futbalisto * [[2ma di julio]] - [[Ľudovít Ódor]], chefministro di Slovakia * [[5ma di julio]] - [[Nuno Gomes]], Portugalana futbalisto * [[19ma di julio]] - [[Benedict Cumberbatch]], Britaniana cinem-aktoro * [[26ma di julio]] - [[Dorjpalamin Ganhuyag]], Mongoliana luktisto * [[27ma di julio]] - [[Demis Hassabis]], Brita Nobel-laureato pri kemio en 2024 * [[1ma di agosto]] - [[Iván Duque Márquez]], prezidanto di Kolumbia * 1ma di agosto - [[Liviu-Dieter Nisipeanu]], Rumana shakoludisto * [[13ma di agosto]] - [[Saman Salur]], Iranana cinematografisto, cenaristo, filmo-produktisto e muntisto * [[15ma di agosto]] - [[Abiy Ahmed Ali]], chefministro di Etiopia, Nobel-laureato pri paco * [[18ma di agosto]] - [[Vadim Viktorovich Zvyagincev|Vadim Zvyagincev]], Rusa shakoludisto * [[20ma di agosto]] - [[Nina Linta Lazarević]], Serba aktorino * [[24ma di agosto]] - [[Kuba Badach]], Polona muzikisto, kantisto e kompozisto * [[27ma di agosto]] - [[Carlos Moyà]], Hispana tenisisto * [[8ma di septembro]] - [[Nasim Adabi]], Iranan aktorino [[Arkivo:Guga AO2001.jpg|thumb|130px|[[Gustavo Kuerten]]]] * [[10ma di septembro]] - [[Gustavo Kuerten]], Braziliana tenisisto * [[13ma di septembro]] - [[Jiří Holík (hokeisto, 1976)|Jiří Holík]], Cheka hokeisto * [[20ma di septembro]] - [[Jan Hlaváč (hokeisto)|Jan Hlaváč]], Cheka hokeisto * [[22ma di septembro]] - [[Ronaldo Luís Nazário de Lima|Ronaldo]], Braziliana futbalisto * [[27ma di septembro]] - [[Francesco Totti]], Italiana futbalisto [[Arkivo:AliciaSilverstoneJuly06 (square).jpg|130px|thumb|[[Alicia Silverstone]]]] * [[4ma di oktobro]] - [[Alicia Silverstone]], Usan aktorino * [[5ma di oktobro]] - [[Ramzan Ahmatovich Kadirov|Ramzan Kadirov]], Rusa politikisto de republiko Chechenia * [[13ma di oktobro]] - [[Nurlıbek Maşbekulı Nälibayev|Nurlıbek Nälibayev]], Kazakstanana politikisto * [[15ma di oktobro]] - [[Duško Pavasović]], Sloveniana shakoludistulo * [[26ma di oktobro]] - [[T-Seven]], Germana kantistino ([[Mr. President (bando)|Mr. President]]) * [[31ma di oktobro]] - [[Piper Perabo]], Usana televizion-aktorino * [[9ma di novembro]] - [[Jaroslav Bednář]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto * [[10ma di novembro]] - [[Jaroslav Hlinka]], Cheka hokeisto * [[16ma di novembro]] - [[Babo]], Mexikiana kantisto di ''[[rap]]'' ([[Cartel de Santa]]) * [[19ma di novembro]] - [[Jack Dorsey]], Usana programisto di komputeri, kreinto di ''Twitter'' * [[9ma di decembro]] - [[Yuri Sergeyevich Abramov|Yuri Abramov]], Rus atleto pri long-dista kurado e maratono * 9ma di decembro - [[Kevin Daniels]], Usan aktoro * [[17ma di decembro]] - [[Gisèle Vienne]], Franc-Austriana kompozisto di baleto, plastic-artisto e rejisisto * [[23ma di decembro]] - [[Giba]], Braziliana volebalisto * [[25ma di decembro]] - [[Armin van Buuren]], Nederlandana disk-jokeo * [[26ma di decembro]] - [[Anna-Maria Gradante]], Germana judoistino ==Morti == * [[5ma di januaro]] - [[John Aloysius Costello]], chefministro di Republiko Irlando (n. 1891) * 5ma di januaro - [[Károly Takács]], Hungara sportala pafisto (n. 1910) [[Arkivo:Zhou Enlai 3d.jpg|thumb|130px|[[Chow Enlay]]]] * [[8ma di januaro]] - [[Chow Enlay]], chefministro di Popul-Republiko Chinia (n. 1898) * [[10ma di januaro]] - [[Howlin' Wolf]], Usana muzikisto (n. 1910) * [[12ma di januaro]] - [[Agatha Christie]], Britaniana skriptisto<ref>{{Extera ligilo|titulo=1976: Crime writer Agatha Christie dies |editero=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/12/newsid_4440000/4440120.stm|vidita ye=22ma di oktobro 2017}}</ref> (n. 1890) * [[14ma di januaro]] - [[Tun Abdul Razak]], chefa ministro di Malaizia (n. 1920) * [[31ma di januaro]] - [[Evert Taube]], Sueda skriptisto, artisto, trubaduristo e kompozisto (n. 1890) * [[1ma di februaro]] - [[Werner Heisenberg]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1901) * 1ma di februaro - [[George Hoyt Whipple]], Usana mediko, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1878) * [[2ma di februaro]] - [[Zlatyu Boyadzhiev]], Bulgara piktisto (n. 1903) * [[11ma di februaro]] - [[Lee J. Cobb]], Usan aktoro (n. 1911) * [[12ma di februaro]] - [[Sal Mineo]], Usan aktoro (n. 1939) * [[13ma di februaro]] - [[John Lounsbery]], Usan animisto e cinematografisto pri animi (n. 1911) * [[20ma di februaro]] - [[René Cassin]], Franca judiciisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1887) * [[23ma di februaro]] - [[Laurence Stephen Lowry]], Angla piktisto (n. 1887) * [[28ma di februaro]] - [[Anton Rooskens]], Nederlandana piktisto (n. 1906) * 28ma di februaro - [[Zofia Stryjeńska]], Polona piktisto (n. 1891) [[Arkivo:Luchino Visconti 5.jpg|thumb|130px|[[Luchino Visconti]]]] * [[17ma di marto]] - [[Luchino Visconti]], Italiana filmifisto e teatestro (n. 1906) * [[24ma di marto]] - [[Bernard Montgomery]], Britaniana marshalo (n. 1897) * [[25ma di marto]] - [[Josef Albers]], Germana piktisto (n. 1888) * [[29ma di marto]] - [[Margaret Leiteritz]], Germana piktisto (n. 1907) * [[31ma di marto]] - [[Paul Strand]], Usana fotografisti ed filmifisti (n. 1890) * [[1ma di aprilo]] - [[Max Ernst]], Germana-Usana-Franciana piktisto (n. 1891) * [[13ma di aprilo]] - [[Sabri al-Asali]], chefministro di Siria (n. 1903) * [[14ma di aprilo]] - [[Mariano Ospina Pérez]], prezidanto di Kolumbia (n. 1891) * [[17ma di aprilo]] - [[Henrik Dam]], Dana mediko, Nobel-laureato (n. 1895) * [[24ma di aprilo]] - [[Mark Tobey]], Usana piktisto (n. 1890) * [[1ma di mayo]] - [[Alexandros Panagulis]], Grekiana poeto e rezistanto kontre la [[Armeala rejimo di Grekia|diktatoreso di koloneli]] (n. 1939) * [[2ma di mayo]] - [[Zdeněk Fierlinger]], chefministro di Chekoslovakia (n. 1891) [[Arkivo:Alvar-Aalto-1976.jpg|thumb|130px||[[Alvar Aalto]]]] * [[11ma di mayo]] - [[Alvar Aalto]], Finlandan arkitekto (n. 1898) * [[26ma di mayo]] - [[Martin Heidegger]], Germana filozofo (n. 1889) * [[31ma di mayo]] - [[Jacques Monod]], Franca biokemiisto, Nobel-laureato en 1965 (n. 1910) * [[2ma di junio]] - [[Juan José Torres]], prezidanto di Bolivia (n. 1920) * [[3ma di junio]] - [[Viggo Kampmann]], chefministro di Dania (n. 1910) * [[7ma di julio]] - [[Gustav Heinemann]], prezidanto di West-Germania (n. 1899) * [[23ma di julio]] - [[Martin Wickramasinghe]], Sri-Lankana skriptisto (n. 1890) [[Arkivo:Filmregisseurs Fritz Lang ( 79 jaar ) arriveert op Schiphol, Bestanddeelnr 922-2845.jpg|thumb|130px|[[Fritz Lang]]]] * [[2ma di agosto]] - [[Fritz Lang]], Usana filmifisto (n. 1890) * [[9ma di agosto]] - [[José Lezama Lima]], Kubana skriptisto, poeto (n. 1910) * [[10ma di agosto]] - [[Karl Schmidt-Rottluff]], Germana piktisto (n. 1884) * [[22ma di agosto]] - [[Juscelino Kubitschek de Oliveira]], prezidanto di Brazilia (n. 1902) * [[24ma di agosto]] - [[Hans Brismark]], Sueda Idisto e mediko (n. 1889) * [[25ma di agosto]] - [[Eyvind Johnson]], Sueda skriptisto, Nobel-laureato (n. 1900) [[Arkivo:Mao Zedong Anefo.jpg|thumb|130px|[[Mao Zedong]]]] * [[9ma di septembro]] - [[Mao Zedong]], chefo di [[Popul-Republiko Chinia]]<ref name=BBC1>{{Extera ligilo|titulo=1976: Chairman Mao Zedong dies|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/9/newsid_3020000/3020374.stm|editero=BBC (On This Day)|vidita ye=27ma di januaro 2018}}</ref> (n. 1893) * [[10ma di septembro]] - [[Dalton Trumbo]], Usana cenaristo, skriptisto (n. 1905) * [[13ma di septembro]] - [[Camilo Ponce Henríquez]], prezidanto di Equador (n. 1912) * [[26ma di septembro]] - [[Lavoslav Ružička]], Kroatiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1887) * [[5ma di oktobro]] - [[Lars Onsager]], Norvegiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[26ma di oktobro]] - [[Emiliano Di Cavalcanti]], Braziliana piktisto (n. 1897) * [[31ma di oktobro]] - [[Eileen Gray]], Irlandana konceptisto di mobli ed arkitekto (n. 1878) * [[15ma di novembro]] - [[Jean Gabin]], Franc aktoro (n. 1904) * [[18ma di novembro]] - [[Man Ray]], Usan artisto (n. 1890) * [[20ma di novembro]] - [[Trofim Denisovich Lisenko|Trofim Lisenko]], Rusa biologo ed agrokultivala ciencisto (n. 1898) [[Arkivo:André Malraux, 1974, photo41, hr.jpg|thumb|130px|[[André Malraux]]]] * [[23ma di novembro]] - [[André Malraux]], Franca skriptisto e politikisto (n. 1901) * [[30ma di novembro]] - [[Hans Cornioley]], [[Suisia|Suisa]] docisto ed Idisto (n. 1895) * [[4ma di decembro]] - [[Benjamin Britten]], Angla kompozisto (n. 1913) * 4ma di decembro - [[Tommy Bolin]], Usana muzikisto ([[Deep Purple]]) (n. 1951) * [[6ma di decembro]] - [[João Goulart]], prezidanto di Brazilia (n. 1918) * [[15ma di decembro]] - [[Grégoire Kayibanda]], prezidanto di Ruanda (n. 1924) * [[McKendree Long]], Usana piktisto (n. 1888) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Burton Richter]], [[Samuel Chao Chung Ting]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[William Nunn Lipscomb, Jr.]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Baruch Samuel Blumberg]], [[Daniel Carleton Gajdusek]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Saul Bellow]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Betty Williams]], [[Mairead Corrigan]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Milton Friedman]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1970a]] enuratro757efl971obxm8vtsds8dgg 0 1323 1134802 1133274 2026-09-24T16:56:00Z Joao Xavier 110 +naski, morti, referi 1134802 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1979''' (MCMLXXIX per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 979ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 79ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 10ma yaro di la [[yari 1970a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[21ma di januaro]] - [[Plutono]] iras en sua orbito plu proxime a la [[Suno]] kam [[Neptuno]]. En [[1999]] Plutono esos ankore la maxim distanta planeto. * [[9ma di julio]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Voyager 2]]'' preterflugas [[Jupitero]]. * [[1ma di septembro]] - Kosmoprobilo ''[[Pioneer 11]]'' preterflugas [[Saturno]] en disto di {{formatnum:21000}} km. === [[Mondo]] === * [[1ma di januaro]] - [[Usa]] e [[Popul-Republiko Chinia]] ligas diplomacala relati. * [[18ma di junio]] - [[Jimmy Carter]] e [[Leonid Ilyich Brejnev|Leonid Brejnev]] subskribas SALT 2 en [[Wien]], [[Austria]]. === [[Europa]] === * [[4ma di mayo]] - [[Margaret Thatcher]] divenas chefministro di [[Unionita Rejio]]. * [[21ma di mayo]] - [[Elton John]] debutas kom l'unesma westala ''rock''-stelo en [[Sovietia]]. * [[2ma di junio]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma]] komencas vizitar [[Polonia]]. * [[12ma di septembro]] - [[Volkano]] [[Etna]] eruptas e produktas 12 morti en [[Italia]]. * [[29ma di septembro]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma|Ioannes Paulus la 2ma]] divenas l'unesma papo qua vizitas [[Irlando]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/29/newsid_3926000/3926755.stm|titulo=1979: Pope calls for peace in Ireland |vidita ye=14ma di septembro 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[16ma di novembro]] - [[Bucarest]] inauguras lua unesma lineo di [[urbala fervoyo]]. * [[18ma di decembro]] - En [[Hispania]], [[Katalunia]] ganas autonomeso. === [[Azia]] === * [[7ma di januaro]] - [[Vietnam]]ani konquestas [[Phnom Penh]], chef-urbo di [[Kambodja]], e vinkas la rejimo di [[Reda Kmer]]. Ye la [[8ma di januaro]], la rejimo di [[Pol Pot]] falas. * [[16ma di januaro]] - [[Shaho di Iran]] fugas ad exilo en [[Egiptia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1979: Shah of Iran flees into exile|vidita ye=24ma di julo 2016|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/16/newsid_2530000/2530475.stm |idiomo={{en}}|editero=BBC News}}</ref> * [[1ma di februaro]] - En [[Iran]], ayatolo Ruhollah [[Khomeini]] venas a [[Tehran]] pos 15-yar exileso. * [[11ma di februaro]] - En [[Iran]] ayatolo [[Ruhollah Khomeini|Khomeini]] ganas la povo. * [[17ma di februaro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] atakas [[Vietnam]]. * [[1ma di aprilo]] - [[Iran]] divenas oficale islamala republiko kun 98% yes-voti. * [[6ma di aprilo]] - En [[Pakistan]] prezidanto [[Zulfikar Ali Bhutto]] mortigesas. * [[16ma di julio]] - En [[Irak]] prezidanto [[Hasa al-Bakr]] renuncas e [[Saddam Hussein]] ganas la povo. * [[23ma di agosto]] - [[Kurdistan|Kurdi]] ekpulsas [[Iran]]ana trupi de areo proxim la frontiero kun [[Irak]]. On kalkulas ke 600 personi mortis dum la kombati.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/23/newsid_2535000/2535165.stm |titulo=1979: Kurdish revolt grows in Iran|vidita ye=4ma di agosto 2016|editero=BBC}}</ref> * [[14ma di septembro]] - En [[Afganistan]] prezidanto [[Mohammad Taraki]] asasinesas. [[Hafizullah Amin]] kaptas la povo. * [[4ma di novembro]] - Iranan extremisti invadas Usan [[ambasado]] e kaptas 90 homi. La shaho esas demandita a judiciala korto. * [[21ma di novembro]] - En [[Pakistan]], l'ambasadeyo Usana atakesas. Quar homi mortas. * [[24ma di decembro]] - [[Sovietia]] invadas [[Afganistan]]. * 24ma di decembro - ''Ariane 1'', l'unesma [[fuzeo]] konstruktita en [[Francia]] por lansar [[artificala satelito|artificala sateliti]], lansesas de [[Kourou]], [[Franca Guyana]].<ref>{{Extera ligilo|titulo= 1979: Europe launches first rocket |editero= BBC|vidita ye= 4ma di novembro 2016 |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/24/newsid_3929000/3929615.stm}}</ref> * [[27ma di decembro]] - en [[Afganistan]], [[Babrak Karmal]] divenas prezidanto vice mortigita [[Hafizullah Amin]]. === [[Afrika]] === * [[7ma di februaro]] - [[Chadli Bendjedid]] divenas prezidanto di [[Aljeria]]. * [[11ma di aprilo]] - [[Uganda]]na diktatoro [[Idi Amin Dada]] ekpulsesas de la povo. * [[3ma di junio]] - En [[Ghana]], [[Jerry Rawlings]] kaptas la povo. * [[agosto]] - Eventas etniala masakri en [[Burundi]], pro konflikti inter le [[populo Hutu|Hutu]] e le [[populo Tutsi|Tutsi]]. * [[10ma di septembro]] - [[Agostinho Neto]], prezidanto di [[Angola]], mortas. [[José Eduardo dos Santos]] asumas la povo. * [[20ma di septembro]] - [[Stato-stroko]] en [[Centrafrika]] komandita da [[David Dacko]] revokas [[Bokassa la 1ma]] de la povo. === [[Nord-Amerika]] === * [[26ma di januaro]] til [[1ma di februaro]] - [[Papo Ioannes Paulus la 2ma]] vizitas [[Mexikia]]. * [[26ma di marto]] - Che Blanka Domo, [[Washington DC]], [[Anwar Sadat]] de [[Egiptia]] e [[Menachem Begin]] de [[Israel]] subskribas paco-pakto. * [[28ma di marto]] - Che [[Usa]], eventas la [[dizastro atomala di Three Mile Island]]. * [[25ma di mayo]] - Aviono [[Douglas DC-10]] falas pos deprenar de [[Chicago]], e produktas 271 morti en nave, e plusa 2 morti en sulo. Ol esas la maxim grava avional acidento de la historio di Usa.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|url=https://news.google.com/newspapers?id=J8wcAAAAIBAJ&sjid=J1wEAAAAIBAJ&pg=5385%2C4779192 |titulo=Worst U.S. plane crash kills 271 |publikigita ye=26ma di mayo 1979|idiomo={{en}} |publikigo=Pittsburgh Press|editero=UPI|pagini=A1}}</ref> * [[12ma di julio]] - En [[Chicago]], [[Usa]], eventas tale dicita ''Disco Demolition Night'', kun granda destrukto di muzikala diski dil jenro ''[[Disco]]''. === [[Central Amerika]] === * [[22ma di februaro]] - [[Santa Lucia]] divenas nedependanta de [[Unionita Rejio]]. * [[13ma di marto]] - En [[Grenada]], eventas sensanga povo-kapto. * [[17ma di julio]] - En [[Nikaragua]], prezidanto [[Anastasio Somoza Debayle]] renuncas e fugas ad [[Usa]]. * [[15ma di oktobro]] - En [[Salvador]], eventas [[stato-stroko]] por preventar revoluciono simila a Nikaraguana. Koloneli Adolfo Majano Ramos e Jaime Abdul Gutiérrez kaptas la povo. * [[27ma di oktobro]] - [[Santa Vincent e Grenadini]] nedependanteskas. === [[Sud-Amerika]] === * [[5ma di marto]] - [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]], inauguras lua unesma lineo di [[urbala fervoyo]]. * [[15ma di marto]] - Generalo [[João Baptista Figueiredo]], lasta militara prezidanto pos [[1964]], asumas la povo en [[Brazilia]]. * [[1ma di novembro]] - Generalo [[Alberto Natusch Busch]] kaptas la povo en [[Bolivia]]. * [[16ma di novembro]] - Militarala prezidanto [[Alberto Natusch Busch]] abandonas la povo pos 16 dii e 200 personi morti. [[Lidia Gueiler Tejada]] divenas l'unesma [[muliero]] prezidantino di Bolivia. === [[Oceania]] === * [[10ma di mayo]] - [[Federita Stati Mikronezia]] adoptas lua [[konstituco]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Legal Information System, about the Federated States of Micronesia|url=http://fsmsupremecourt.org/WebSite/fsm/|vidita ye=10ma di mayo 2017}}</ref> * [[9ma di julio]] - Habitanti di [[Palau]] votas por nedependo de [[Usa]]. * [[12ma di julio]] - [[Kiribati]] nedependanteskas del [[Unionita Rejio]]. == Naski == * [[10ma di januaro]] - [[Anna Lesko]], Moldovana-Rumaniana kantistino [[Arkivo:Aaliyah Dana Haughton 02.jpg|thumb|130px|[[Aaliyah]]]] * [[16ma di januaro]] - [[Aaliyah]], Usana kantistino ed aktorino (m. 2001) * [[18ma di januaro]] - [[Leo Varadkar]], chefministro (''[[Taoiseach]]'') di Republiko Irlando * [[20ma di januaro]] - [[Hindi Zahra]], Marokana kantistino ed aktorino * [[25ma di januaro]] - [[Christine Lakin]], Usan aktorino * [[26ma di januaro]] - [[Jean Pormanove]], Franca brodkastero, influero e komediisto (m. 1979) * [[28ma di januaro]] - [[Radek Duda]], Cheka hokeisto * [[6ma di februaro]] - [[Alice Weidel]], Germana politikistino * [[7ma di februaro]] - [[Tawakkul Karman]], Yemenana jurnalistino, Nobel-laureato pri paco * [[13ma di februaro]] - [[Anders Behring Breivik|Anders Breivik]], Norvegiana neonazisto e teroristo [[Arkivo:Valentino_Rossi_2010_Qatar.jpg|thumb|130px|[[Valentino Rossi]]]] * [[16ma di februaro]] - [[Valentino Rossi]], Italiana motorciklisto * [[19ma di februaro]] - [[Vitas]], Rusa kantisto * [[21ma di februaro]] - [[Tituss Burgess]], Usan aktorulo e kantistulo * 21ma di februaro - [[Jennifer Love Hewitt]], Usan aktorino e kantistino * [[19ma di marto]] - [[Emil Dimitriev]], chefministro di Norda Makedonia * [[24ma di marto]] - [[Tracy McGrady]], Usana basketbalisto * [[29ma di marto]] - [[Katarina Radivojević]], Serbian aktorino * 29ma di marto - [[Estela Giménez Cid]], Hispana gimnastikistino [[Arkivo:Norah Jones sings during Congressional Gold Medal Ceremony.jpg|thumb|130px|[[Norah Jones]]]] * [[30ma di marto]] - [[Norah Jones]], Usana kantistino e muzikistino * [[4ma di aprilo]] - [[Heath Ledger]], Australian aktoro (m. 2008) * [[8ma di aprilo]] - [[Marta Baldó Marín]], Hispana gimnastikistino * [[10ma di aprilo]] - [[Sophie Ellis-Bextor]], Britaniana kantistino * [[12ma di aprilo]] - [[Yelena Nikolayevna Grosheva|Yelena Grosheva]], Rusa gimnastikistino * [[19ma di aprilo]] - [[Kate Hudson]], Usan aktorino * [[4ma di mayo]] - [[Lance Bass]], Usan aktorulo e kantistulo * [[7ma di mayo]] - [[Maxim Nikolayevich Alyoshin|Maxim Alyoshin]], Rusa gimnastikisto e entrenero pri gimnastiko * [[12ma di mayo]] - [[Roman Erat]], Cheka hokeisto * [[19ma di mayo]] - [[Diego Forlán]], Uruguayana futbalisto * 19ma di mayo - [[Andrea Pirlo]], Italiana futbalisto * [[24ma di mayo]] - [[Tracy McGrady]], Usana basketbalisto * [[26ma di mayo]] - [[Alexei Mihailovich Markov|Alexei Markov]], Rusa ciklisto * [[29ma di mayo]] - [[Lyubov Sergeyevna Kamirina|Lyubov Kamirina]], Rusa jurnalistino e HBTI-aktivistino * [[2ma di junio]] - [[James Ransone]], Usan aktoro (m. 2025) * [[21ma di junio]] - [[Chris Pratt]], Usan aktoro * [[29ma di junio]] - [[Marleen Veldhuis]], Nederlandana natistino [[Arkivo:Amelie_Mauresmo_at_the_Aegon_Championships_2014.jpg|thumb|130px|[[Amélie Mauresmo]]]] * [[5ma di julio]] - [[Amélie Mauresmo]], Franca tenisistino * [[6ma di julio]] - [[Kevin Hart]], Usan aktoro, komediisto, rejisisto, produktisto e skriptisto * [[15ma di julio]] - [[Shadi Atoun]], Polona kantisto * 15ma di julio - [[Laura Benanti]], Usan aktorino e kantistino * [[18ma di julio]] - [[Zrinka Cvitešić]], Kroatian aktorino * [[19ma di julio]] - [[Tomáš Divíšek]], Cheka hokeisto * [[23ma di julio]] - [[Marek Bobakowski]], Polona jurnalisto e skriptisto pri sporto * [[25ma di julio]] - [[Stefanie Hertel]], Germana kantistino * [[27ma di julio]] - [[Marielle Franco]], Braziliana politikistino (m. 2018) * [[28ma di julio]] - [[Shahzoda]], Uzbekistanana kantistino ed aktorino * [[3ma di agosto]] - [[Evangeline Lilly]], Kanadan aktorino * [[12ma di agosto]] - [[Michal Dvořák (hokeisto)|Michal Dvořák]], Cheka hokeisto * [[30ma di agosto]] - [[Ulukbek Maripov]], chefministro di Kirgizistan * [[1ma di septembro]] - [[Ken Shimizu]], Japoniana pornografial aktoro * [[16ma di septembro]] - [[Paul Dawson (aktorulo)|Paul Dawson]], Usan aktoro * [[19ma di septembro]] - [[Noémie Lenoir]], Franca manekinino * [[23ma di septembro]] - [[Rifat al-Alir]], Palestinana skriptisto, poeto, profesoro ed aktivisto (m. 2023) * [[26ma di septembro]] - [[Taavi Rõivas]], chefministro di Estonia * [[27ma di septembro]] - [[Gabriel Fleszar]], Polona muzikistulo e kantistulo * [[1ma di oktobro]] - [[Florin Salam]], Rumaniana kantisto di ''manele'' * [[1ma di oktobro]] - [[Walewska Oliveira]], Braziliana volebalistino (m. 2023) * [[3ma di oktobro]] - [[Josh Klinghoffer]], Usana muzikisto ([[Red Hot Chili Peppers]]) * [[10ma di oktobro]] - [[Nicolás Massú]], Chiliana tenisisto * [[12ma di oktobro]] - [[Natalya Alexandrovna Ivanova|Natalya Ivanova]], Rusa gimnastikistino * [[17ma di oktobro]] - [[Kimi Räikkönen]], Finlandan automobilisto di [[Formulo 1]] * [[22ma di oktobro]] - [[Arjen Lubach]], Nederlandana komediisto, skriptisto, hosto di televizion-spektaklo e muzik-produktisto * [[30ma di oktobro]] - [[Xavier Espot Zamora]], chefministro di Andora * [[14ma di novembro]] - [[Olga Kurylenko]], Ukrainana-Franciana manekinino ed aktorino * [[23ma di novembro]] - [[Kelly Brook]], Angla manekinino ed aktorino * [[28ma di novembro]] - [[Jaroslav Balaštík]], Cheka hokeisto * 28ma di novembro - [[Ross Douthat]], Usana skriptisto e blogisto * [[2ma di decembro]] - [[Sabina Babayeva]], Azerbaijana kantistino [[Arkivo:Rustam Kasimdzhanov 08 19 2007.jpg|thumb|130px|[[Rustam Qosimjonov]]]] * [[5ma di decembro]] - [[Rustam Qosimjonov]], Uzbeka shakoludo-championo * [[6ma di decembro]] - [[Karolina Michalczuk]], Polona boxistino * [[7ma di decembro]] - [[Niko Puhakka]], Finlandana MMA-kombatisto * [[19ma di decembro]] - [[Nicki Hunter]], Usan aktorino, cinematografistino e fardizistino * [[21ma di decembro]] - [[Nika Melia]], Gruziana politikisto * [[28ma di decembro]] - [[Rafael Leitão]], Brazila shakoludisto == Morti == [[Arkivo:Charles Mingus 1976 cropped.jpg|thumb|130px|[[Charles Mingus]]]] * [[5ma di januaro]] - [[Charles Mingus]], Usana kompozisto e jazo-muzikisto (n. 1922) * [[26ma di januaro]] - [[Nelson Rockefeller]], urbestro di New-York e vice-prezidanto di Usa (n. 1908) * [[27ma di januaro]] - [[Victoria Ocampo]], Arjentiniana skriptisto, esayisto, tradukisto, editisto, filantropo e meceno (n. 1890) * [[2ma di februaro]] - [[Sid Vicious]], Britaniana muzikistulo ([[Sex Pistols]]) (n. 1957)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Sid Vicious - Bassist, Singer - Biography|url=https://www.biography.com/people/sid-vicious-246010|editero=Biography.com|vidita ye=22ma di septembro 2018}}</ref> * 2ma di februaro - [[Aaron Douglas]], Usana piktisto ed ilustristo (n. 1899) * [[7ma di februaro]] - [[Josef Mengele]], nacional-socialista mediko (n. 1911) * [[9ma di februaro]] - [[Dennis Gabor]], Hungara-Britaniana fizikisto, inventinto di [[hologramo]], [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Nobel-laureato]] en 1971 (n. 1900)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Dennis-Gabor|titulo=Dennis Gabor|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[12ma di februaro]] - [[Jean Renoir]], Franca filmifisto (n. 1894) * [[22ma di marto]] - [[Isidro Ayora]], prezidanto di Equador (n. 1879) * [[26ma di marto]] - [[Beauford Delaney]], Usana piktisto (n. 1901) * [[30ma di marto]] - [[José María Velasco Ibarra]], prezidanto di Equador (n. 1893) * [[4ma di aprilo]] - [[Zulfikar Ali Bhutto]], chefministro di Pakistan, mortigita (n. 1928)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Zulfikar Ali Bhutto {{!}} prime minister of Pakistan|url=https://www.britannica.com/biography/Zulfikar-Ali-Bhutto|editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=22ma di septembro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> * [[10ma di aprilo]] - [[Nino Rota]], Italiana kompozisto (n. 1911) * [[17ma di aprilo]] - [[Luis Larrea Alba]], militisto e prezidanto di Equador (n. 1894) * [[2ma di mayo]] - [[Giulio Natta]], Italiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[6ma di mayo]] - [[Karl Wilhelm Reinmuth|Karl Reinmuth]], German astronomo (n. 1892) * [[9ma di mayo]] - [[Gabriel Ramanantsoa]], prezidanto di Madagaskar (n. 1906) [[Arkivo:Mary_Pickford_cph.3c17995u.jpg|thumb|130px|[[Mary Pickford]]]] * [[29ma di mayo]] - [[Mary Pickford]], Usan aktorino (n. 1892) * [[1ma di junio]] - [[Werner Forssmann]], Germana mediko, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1904) * [[11ma di junio]] - [[John Wayne]] (naskinta Marion Michal Morrison), Usan aktoro (n. 1907) * [[12ma di junio]] - [[Ferenc Nagy]], chefministro di Hungaria (n. 1903) * [[26ma di junio]] - [[Akwasi Amankwaa Afrifa]], militisto e chefo di stato di Ghana (n. 1936) * [[8ma di julio]] - [[Sin-Itiro Tomonaga]], Japoniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[8ma di julio]] - [[Robert Burns Woodward]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1917) * [[15ma di julio]] - [[Gustavo Díaz Ordaz]], prezidanto di Mexikia (n. 1911) * 15ma di julio - [[Juana de Ibarbourou]], Uruguayana poetino (n. 1892) * [[29ma di julio]] - [[Herbert Marcuse]], Germana-Usana [[filozofio|filozofo]] e psikologo (n. 1898) * [[3ma di agosto]] - [[Bertil Ohlin]], Sueda ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1899)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/money/Bertil-Ohlin|titulo=Bertil Ohlin|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> * [[6ma di agosto]] - [[Feodor Felix Konrad Lynen]], Germana biokemiisto e Nobel-laureato pri medicino o fiziologio (n. 1911) * [[10ma di agosto]] - [[José María Pinilla]], prezidanto di Panama (n. 1919) [[Arkivo:Ernst_Boris_Chain_1945.jpg|thumb|130px|[[Ernst Boris Chain]]]] * [[12ma di agosto]] - [[Ernst Boris Chain]], Britaniana ciencisto, Nobel-laureato en 1945 (n. 1906)<ref>{{extera ligilo |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1945/chain/biographical/|titulo=Ernst B. Chain - Biographical |editero=The Nobel Prize|vidita ye=1ma di junio 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[16ma di agosto]] - [[John George Diefenbaker]], chefministro di Kanada (n. 1895) * [[20ma di agosto]] - [[Christian Dotremont]], Belga piktisto (n. 1922) * [[26ma di agosto]] - [[Mika Waltari]], Finlandana skriptisto (n. 1908) * [[27ma di agosto]] - [[Louis Mountbatten]], vicerejulo di India (n. 1900)<ref>{{Extera ligilo|titulo=1979: IRA bomb kills Lord Mountbatten |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/27/newsid_2511000/2511545.stm|vidita ye=27ma di agosto 2016|editero=BBC |idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di agosto]] - [[Konstantin Mihailovich Simonov]], Rusa-Sovietiana skriptisto (n. 1915) * [[10ma di septembro]] - [[Agostinho Neto]], unesma prezidanto di Angola (n. 1922) * [[12ma di septembro]] - [[Les Clark]], Usan animisto e cinematografisto pri animi (n. 1907) * [[14ma di septembro]] - [[Nur Muhammad Taraki]], prezidanto di Afganistan (n. 1917) * [[20ma di septembro]] - [[Ludvík Svoboda]], prezidanto di Chekoslovakia (n. 1895) * [[25ma di septembro]] - [[Tapio Rautavaara]], Finlandana javelinisto, aktoro e kantisto (n. 1915) * [[29ma di septembro]] - [[Francisco Macías Nguema]], prezidanto di Equatorala Guinea (n. 1924) [[Arkivo:Elizabeth_Bishop,_1934_yearbook_portrait.jpg|130px|thumb|[[Elizabeth Bishop]]]] * [[6ma di oktobro]] - [[Elizabeth Bishop]], Usana poetino (n. 1911) * [[8ma di oktobro]] - [[Nur Muhammad Taraki‏‎]], prezidanto di Afganistan (n. 1917) * [[16ma di oktobro]] - [[Johan Borgen]], Norvegiana skriptisto (n. 1902) * [[22ma di oktobro]] - [[Nadia Boulanger]], Franca muzikisto, kompozisto e docero (n. 1887) * [[26ma di oktobro]] - [[Park Chung-hee]], prezidanto di Sud-Korea (n. 1917) * [[29ma di novembro]] - [[Zeppo Marx]], Usan aktoro di komedii (n. 1901) * [[5ma di decembro]] - [[Sonia Delaunay]], Ukrainana-Franciana piktistino (n. 1885) * [[17ma di novembro]] - [[Ausma Pormale]], Latviana poeto, qua anke skribis en Ido (n. 1939) * [[27ma di decembro]] - [[Hafizullah Amin]], prezidanto di Afganistan (n. 1929) * [[28ma di decembro]] - [[Rafael Filiberto Bonnelly]], prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1904) * [[Bernat Sanjuan]], Kataluniana piktisto (n. 1915) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Sheldon Lee Glashow]], [[Abdus Salam]], [[Steven Weinberg]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Herbert Charles Brown]], [[Georg Wittig]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Allan McLeod Cormack]], [[Godfrey N. Hounsfield]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Odysseas Elytis]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Matro Teresa]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Theodore Schultz]], [[William Arthur Lewis]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1970a]] d5irhtjhophfjladb0zarxvym586w2n 0 1463 1134790 1132130 2026-09-24T16:22:20Z Joao Xavier 110 +morti, referi 1134790 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1994''' (MCMXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 994ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 94ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[16ma di julio|16ma]] til la [[22ma di julio]] - Parti ek granda [[kometo]] ''Shoemaker-Levy 9'' kolizionas kontre [[Jupitero]]. ===[[Mondo]] === * [[15ma di agosto]] - Teroristo "[[Shakalo (teroristo)|Shakalo]]" alias Ilich Ramirez Sanchez arestesas en [[Sudan]]. Ilu havis kontakti exemple kun Germana terorista grupo [[Baader-Meinhof]]. ===[[Europa]] === * [[6ma di februaro]] - En [[Finlando]], [[Martti Ahtisaari]] elektesas prezidanto per 53,9 % ek la voti. * [[12ma di februaro]] - “La Krio” da [[Edvard Munch]] furtesas en Nacionala Galerio, en [[Oslo]]. La pikturo obtenesas retroe en [[mayo]]. * [[4ma di marto]] - [[Austria]], [[Suedia]] e [[Finlando]] kontratas pri membresko en [[Europana Uniono]]. * [[Marto]] - En [[Italia]], dextrani vinkas elekti. Un ek la vinkinti esas [[Silvio Berlusconi]]. * [[6ma di mayo]] - Rejino [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio]] e Franca prezidanto [[François Mitterrand]] inauguras la [[Tunelo sub l'Angla kanalo|tunelo]] sub [[Angla Kanalo]] inter [[Unionita Rejio]] e [[Francia]]. * [[21ma di julio]] - [[Tony Blair]] divenas prezidanto di Laborista-partiso. * [[29ma di agosto]] - Lasta Sovietiana trupi foriras [[Estonia]] e [[Latvia]]. * [[28ma di septembro]] - Pasajero-navo "[[Estonia (navo)|Estonia]]" sinkas en [[Baltika Maro]], e 852 homi dronas su. * [[9ma di oktobro]] - En [[Austria]], extremista-dextra "Libereso-partiso" sucesas en elekti, ma socialdemokrati e kristdemokrati prenos povo. * [[16ma di oktobro]] - En [[Finlando]], 56.9 % votas yes pri membreso en [[Europana Uniono]]. * [[13ma di novembro]] - En [[Suedia]] 52,2% votas yes pri membreso en [[Europana Uniono]]. * [[14ma di novembro]] - Reguloza treno-trafiko inter [[London]] e [[Paris]] komencas tra la [[Tunelo sub l'Angla kanalo]]. * [[28ma di novembro]] - Per 52,2% ek la valida voti, plebicito pri membresko che [[Europana Uniono]] [[Norvegia]] rezultas la vinko dil "no".<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/28/newsid_4208000/4208314.stm |titulo=1994: Norway votes 'no' to Europe |vidita ye=22ma di januaro 2009 |editero=BBC |publikigita ye=28ma di novembro 1994}}</ref> * [[30ma di novembro]] - Fairo che krozonavo ''MS Achille Lauro'' proxim la litoro di [[Somalia]], produktas 4 morti e plusa 8 homi vuntida. * [[11ma di decembro]] - [[Rusia|Rusa]] trupi atakas [[Chechenia]] por supresar volo di Checheni pri nedependo. ===[[Azia]] === * [[2ma di mayo]] - [[Ciklono]] en [[Bangladesh]] produktas 400 morti. * [[8ma di julio]] - [[Kim Il Sung]] mortas en [[Nord-Korea]]. Lua filiulo [[Kim Jong Il]] asumas la povo. * [[25ma di julio]] - [[Israel]] e [[Jordania]] deklaras en [[Washington DC]], ke militala stando depos 1948 inter li finos. * [[6ma di septembro]] - [[Tajikistan]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. * [[26ma di oktobro]] - [[Israel]] e [[Jordania]] paktas pri paco. ===[[Afrika]] === * [[1ma di marto]] - [[Sudafrika]] transferas la suvereneso sur [[Walvis Bay]] a [[Namibia]]. * [[6ma di aprilo]] - Aeroplano di prezidanto di [[Ruanda]], Habyarimanaja, pafesas infre super [[Kigali]]. * [[7ma di aprilo]] - Le [[populo Hutu|Hutu]] komencas masakrar le [[populo Tutsi|Tutsi]] en [[Ruanda]]. * [[27ma di aprilo]] - En [[Sudafrika]], eventas l'unesma demokratial elekto, ube negra civitani anke povas votar.<ref>{{Extera ligilo|titulo=South Africa’s first democratic elections |url=http://www.sahistory.org.za/dated-event/south-africas-first-democratic-elections |editero=South African History Online|vidita ye=26ma di aprilo 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[9ma di mayo]] - En [[Sudafrika]], [[Nelson Mandela]] divenas unesma negra prezidanto. * [[3ma di julio]] - En l'unesma libera votado por prezidanto en [[Guinea-Bisau]], [[João Bernardo Vieira]] vinkas l'unesma balotado. * [[agosto]] - [[Ter-tremo]] en [[Aljeria]] produktas 171 morti. * [[28ma di decembro]] - En [[Centrafrika]] aprobesas nova [[konstituco]]. ===[[Nord-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Kontrato pri libera-komerco di Nord-Amerika]], nomizita [[NAFTA]], efikeskas inter [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. * [[17ma di januaro]] - Eventas violentoza [[ter-tremo]] en [[Los Angeles]], qua efektigas granda destruktado. Cirkume {{formatnum:3000}} personi vundesas e {{formatnum:20000}} plusa homi perdas sua hemi. * [[februaro]] - En [[Usa]], koldego e nivo produktas 140 morti. * [[12ma di junio]] - Nicole Brown Simpson e lua amikulo Ronald Goldman mortigesas en [[Los Angeles]]. La ludisto di Usan-futbalo [[O. J. Simpson]] akuzesas pri l'ago. * [[19ma di decembro]] - Valoro di [[Mexikiana peso]] krakas relate [[dolaro di Usa]] (de relato 3 : 1 til 10 : 1). [[Usa]] salvas [[Mexikia]] donante presto di 50 miliardi dolari. ===[[Central Amerika]] === * [[19ma di septembro]] - [[Usa]] duktas milital operaco en [[Haiti]] por suplantar militisti per demokratiale elektita prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]]. * [[15ma di oktobro]] - Jean-Bertrand Aristide retrosendesas a la povo en [[Haiti]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[2ma di julio]] - Kolumbiana futbalisto [[Andrés Escobar]] asasinesas pos arivo a hemlando, pro ke il nochizis un punto kontre lia esquado, en ludo dum la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. * [[18ma di julio]] - Atako per bombo a sideyo di AMIA (mutual asociuro [[Israel]]-[[Arjentinia]]) en [[Buenos Aires]] produktas 84 morti. * [[3ma di oktobro]] - En [[Brazilia]], [[Fernando Henrique Cardoso]] vinkas prezidantal elekto. ===[[Oceania]] === * [[15ma di agosto|15ma]] til la [[25ma di agosto]] - Trupi de [[Papua-Nova-Guinea]] okupas portuo, aeroportuo e la chef-urbo di [[Bougainville]]. * [[1ma di oktobro]] - [[Palau]] nedependanteskas. ==[[Sporto]]== * [[30ma di januaro]] - En la lasta partio di [[teniso]]-konkurso ''Australian Open'', Usano [[Pete Sampras]] vinkas lua samlandano [[Todd Martin]] per 6–7^(4–7), 4–6, 4–6. * [[17ma di junio]] til la [[17ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Usa]]. En la lasta partio, [[Brazilia]] vinkas [[Italia]] per maxima puniso, e divenas championo 5esma foye en la historio. * [[18ma di agosto|18ma]] til la [[28ma di agosto]] - Eventas la 15ma Ludi di la Commonwealth (Britaniana komunitato) en [[Victoria, British Columbia]], [[Kanada]], kun la partopreno di {{formatnum:2557}} atleti de 63 nacioni. ==Naski == * [[9ma di januaro]] - [[Radek Faksa]], Cheka hokeisto * [[11ma di januaro]] - [[Darya Stanislavovna Voit|Darya Voit]], Rusa shakoludistino [[Arkivo:U-19 EC-Qualifikation Austria vs. France 2013-06-10 (025).jpg|thumb|130px|[[Phillipp Mwene]]]] * [[29ma di januaro]] - [[Phillipp Mwene]], Austriana futbalisto * [[1ma di februaro]] - [[Anna-Lena Friedsam]], Germana tenisistino * [[7ma di februaro]] - [[Alessandro Schöpf]], Austriana futbalisto * 7ma di februaro - [[Rui Tiago Dantas da Silva]], Portugalana futbalisto * [[10ma di februaro]] - [[Miguel Almirón]], Paraguayana futbalisto * [[19ma di februaro]] - [[Svetlana Olegovna Tripapina|Svetlana Tripapina]], Rusa skermistino [[Arkivo:Dakota Fanning Very Good Girls Premiere.jpg|thumb|130px|[[Dakota Fanning]]]] * [[23ma di februaro]] - [[Dakota Fanning]], Usan aktorino * [[24ma di februaro]] - [[Ilia Uladzimiravich Ivashka|Ilia Ivashka]], Bielorusa tenisistulo * 24ma di februaro - [[Jessica Pegula]], Usana tenisistino [[Arkivo:Justin Bieber (cropped).png|thumb|130px|[[Justin Bieber]]]] * [[1ma di marto]] - [[Justin Bieber]], Kanadana kantisto * [[7ma di marto]] - [[Chase Kalisz]], Usana natisto * 7ma di marto - [[Jordan Pickford]], Angla futbalisto * [[15ma di marto]] - [[Georgia Taylor-Brown]], Britanian atletino * [[16ma di marto]] - [[Pathé Ciss]], Senegalana futbalisto * 16ma di marto - [[Tomáš Harkabus]], Cheka hokeisto * [[17ma di marto]] - [[Marcel Sabitzer]], Austriana futbalisto * [[22ma di marto]] - [[Douglas dos Santos Justino de Melo]], Braziliana futbalisto * 22ma di marto - [[Aliaxandra Aliaxandrawna Sasnovich|Aliaxandra Sasnovich]], Bielorusa tenisistino * [[11ma di aprilo]] - [[Duncan Laurence]], Nederlandana kantisto [[Arkivo:Austria national under-21 football team - Teamcamp October 2015 (144).jpg|thumb|130px|[[Michael Gregoritsch]]]] * [[18ma di aprilo]] - [[Michael Gregoritsch]], Austriana futbalisto * [[22ma di aprilo]] - [[Yulia Zakirovna Karimova|Yulia Karimova]], Rusa sporta pafistino * [[25ma di aprilo]] - [[Brice Samba]], Franca futbalisto * [[30ma di aprilo]] - [[Štěpán Csamangó]], Cheka hokeisto * [[6ma di mayo]] - [[Juan Musso]], Arjentiniana futbalisto * 6ma di mayo - [[Mateo Kovačić]], Kroatiana futbalisto * 6ma di mayo - [[Noah Galvin]], Usan aktoro e kantisto * 6ma di mayo - [[Grace Min]], Usana tenisistino [[Arkivo:Maxime Crépeau, FC Cincinnati vs Ottawa Fury, 30 June 2018 (29180853357) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Maxime Crépeau]]]] * [[11ma di mayo]] - [[Maxime Crépeau]], Kanadana futbalisto * [[14ma di mayo]] - [[Marcos Aoás Corrêa]], ''Marquinhos'', Braziliana futbalisto * 14ma di mayo - [[Pernille Blume]], Dana natistino * [[15ma di mayo]] - [[Lara Stalder]], Suisa hokeisto * [[16ma di mayo]] - [[Mihail Olegovich Grigorenko|Mihail Grigorenko]], Rusa hokeisto * [[17ma di mayo]] - [[Nicolas Hlava]], Cheka hokeisto * [[25ma di mayo]] - [[Aly Raisman]], Usana gimnastikisto * [[27ma di mayo]] - [[João Cancelo]], Portugalana futbalisto * 27ma di mayo - [[Aymeric Laporte]], Hispana futbalisto * [[28ma di mayo]] - [[John Stones]], Angla futbalisto * [[31ma di mayo]] - [[Martin Bartoň]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Giorgian_De_Arrascaeta_20171114_AUT_URU_4546_(cropped).jpg|thumb|130px|<small>[[Giorgian de Arrascaeta]]</small>]] * [[1ma di junio]] - [[Giorgian de Arrascaeta]], Uruguayana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Franciszek Boberek]], Polona voc-aktoro * [[6ma di junio]] - [[Yvon Mvogo]], Kamerunana-Suisiana futbalisto * [[15ma di junio]] - [[Lee Kiefer]], Usana skermistino * [[16ma di junio]] - [[Fismoll]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * [[17ma di junio]] - [[Alihan Huseinovich Suleimanov|Alihan Suleimanov]], Rusa MMA-luktisto * [[24ma di junio]] - [[Matthew Charles Turner]], Usana futbalisto * [[1ma di julio]] - [[Chloé Paquet]], Franca tenisistino * [[13ma di julio]] - [[Mariya Uladzimirawna Papova|Mariya Papova]], Bielorusa basketbalistino * [[16ma di julio]] - [[Caroline Roméo]], Franca tenisistino [[Arkivo:Sweden-Slovenia Nations League 2022-09-27 6 (Victor Lindelof, cropped).jpg|thumb|130px|[[Victor Lindelöf]]]] * [[17ma di julio]] - [[Victor Lindelöf]], Sueda futbalisto * [[25ma di julio]] - [[Natalija Stevanović]], Serbiana tenisistino * [[29ma di julio]] - [[Michał Grobelny]], Polona kantisto * [[8ma di agosto]] - [[Saikhom Mirabai Chanu]], Indiana halterlevisto * [[10ma di agosto]] - [[Bernardo Mota Veiga de Carvalho e Silva]], Portugalana futbalisto * [[15ma di agosto]] - [[Jesús Gallardo]], Mexikiana futbalisto * 15ma di agosto - [[Kosuke Hagino]], Japoniana natistulo * [[16ma di agosto]] - [[Jesika Malečková]], Cheka tenisistino [[Arkivo:Nafissatou Thiam Oregon 2022 (2).jpg|thumb|130px|[[Nafissatou Thiam]]]] * [[19ma di agosto]] - [[Nafissatou Thiam]], Belga atletino * [[30ma di agosto]] - [[Nikita Andreyevich Tryamkin|Nikita Tryamkin]], Rusa hokeisto * [[1ma di septembro]] - [[Margarita Melikovna Betova|Margarita Betova]], Rusa tenisistino * [[8ma di septembro]] - [[Bruno Miguel Borges Fernandes]], Portugalana futbalisto * [[13ma di septembro]] - [[Anna Karolína Schmiedlová|Anna Schmiedlová]], Slovakiana tenisistino * [[17ma di septembro]] - [[Stephanie Wagner (tenisistino)|Stephanie Wagner]], Germana tenisistino * [[20ma di septembro]] - [[Polina Alexeyevna Leikina|Polina Leikina]], Rusa tenisistino * [[23ma di septembro]] - [[Yerry Mina]], Kolumbiana futbalisto * [[29ma di septembro]] - [[Halsey]], Usana kantistino * 29ma di septembro - [[Hamdy Fathy]], Egiptiana futbalisto * [[1ma di oktobro]] - [[Rodrigo Aguirre]], Uruguayana futbalisto [[Arkivo:Trezeguet_Argentina_v_Egypt_7_July_2026-008.jpg|thumb|130px|<small>[[Mahmoud Ahmed Ibrahim Hassan|Mahmoud ''Trézéguet'']]</small>]] * 1ma di oktobro - [[Mahmoud Ahmed Ibrahim Hassan]], ''Trézéguet'', Egiptiana futbalisto * [[10ma di oktobro]] - [[Ilya Andreyevich Miheyev|Ilya Miheyev]], Rusa hokeisto * 10ma di oktobro - [[Tereza Smitková]], Cheka tenisistino * [[19ma di oktobro]] - [[Samra Rahimli]], Azerbaijanana kantistino * [[23ma di oktobro]] - [[Magomedrasul Abdullagadjiyevich Gasanov|Magomedrasul Gasanov]], Rusa MMA-luktisto * [[24ma di oktobro]] - [[Audrey Albié]], Franca tenisistino * 24ma di oktobro - [[Tereza Martincová]], Cheka tenisistino * [[25ma di oktobro]] - [[Jefferson Lerma]], Kolumbiana futbalisto * [[28ma di oktobro]] - [[Szymon Chodyniecki]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * 28ma di oktobro - [[Amy Zhu]], Usana tenisistino * [[31ma di oktobro]] - [[Tamara Čurović]], Serbiana tenisistino * [[9ma di novembro]] - [[Marine Partaud]], Franca tenisistino * [[10ma di novembro]] - [[Andre De Grasse]], Kanadan atletulo * [[15ma di novembro]] - [[Yekaterina Yevgenyevna Alexandrova|Yekaterina Alexandrova]], Rusa tenisistino * [[3ma di decembro]] - [[Bernarda Pera]], Usana tenisistino * [[4ma di decembro]] - [[Leandro Trossard]], Belga futbalisto * [[28ma di decembro]] - [[Anna Yuryevna Dementyeva|Anna Dementyeva]], Rusa gimnastikistino ==Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Cesar Romero]], Kuban-Usana cinem-aktoro (n. 1907) * [[7ma di januaro]] - [[Phoumi Vongvichit]], prezidanto di Laos (n. 1909) * [[17ma di januaro]] - [[Chung Il-kwon]], chefministro di Sud-Korea (n. 1917) [[Arkivo:Tellysavalas.jpg|thumb|130px|[[Telly Savalas]]]] * [[22ma di januaro]] - [[Telly Savalas]], Usan aktoro (n. 1924) * [[29ma di januaro]] - [[Yevgeni Pavlovich Leonov]], Rus aktoro (n. 1926) * [[2ma di februaro]] - [[Marija Gimbutas]], Lituanian-Usan arkeologiistino (n. 1921) * [[6ma di februaro]] - [[Joseph Cotten]], Usan aktoro (n. 1905) * [[7ma di februaro]] - [[Witold Lutosławski]], Polona kompozistulo (n. 1913) * [[9ma di februaro]] - [[Howard Martin Temin]], Usana genetikisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1934) * [[11ma di februaro]] - [[Paul Feyerabend]], filozofo (n. 1924) * [[12ma di februaro]] - [[Donald Judd]], Usan artisto, minimalisto en piktado (n. 1928) [[Arkivo:CharlesBukowski-1.jpg|thumb|130px|[[Charles Bukowski]]]] * [[4ma di marto]] - [[John Candy]], Kanadan aktoro (n. 1950) * [[9ma di marto]] - [[Charles Bukowski]], Usana skriptisto e poeto (n. 1920) * [[13ma di marto]] - [[Jacques Doucet]], Franca piktisto (n. 1924) * [[22ma di marto]] - [[Walter Lantz]], Usana kartunisto, animisto, cenaristo, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1899) * [[28ma di marto]] - [[Eugène Ionesco]], Rumana skriptisto por teatro (n. 1909) * [[31ma di marto]] - [[Léon Degrelle]], Belga politikisto, fondinto di fashista movado nomizita "rexismo" (n. 1906) * [[1ma di aprilo]] - [[Robert Doisneau]], Franca fotografisto (n. 1912) * [[5ma di aprilo]] - [[Kurt Cobain]], Usana muzikisto ([[Nirvana]]) (n. 1967) * [[6ma di aprilo]] - [[Juvénal Habyarimana]], prezidanto di Ruanda (n. 1937) * 6ma di aprilo - [[Cyprien Ntaryamira]], prezidanto di Burundi (n. 1956) * [[16ma di aprilo]] - [[Ron Vawter]], Usan aktoro (n. 1948) * [[7ma di aprilo]] - [[Golo Mann]], Germana skriptisto e historiisto (n. 1909) * [[17ma di aprilo]] - [[Roger Wolcott Sperry]], Usana neuropsikologiisto, Nobel-laureato (n. 1913) [[Arkivo:Nixon edited transcripts.jpg|thumb|130px|[[Richard Nixon]]]] * [[22ma di aprilo]] - [[Richard Nixon]], 37ma prezidanto di Usa (n. 1913) * [[24ma di aprilo]] - [[Alighiero Boetti]], Italiana piktisto, skultisto e konceptala artisto (n. 1940) * [[1ma di mayo]] - [[Ayrton Senna]], Brazilian automobilisto (n. 1960) * [[5ma di mayo]] - [[Mário Quintana]], Braziliana skriptisto e tradukisto (n. 1906) * [[8ma di mayo]] - [[George Peppard]], Usana cinem-aktoro (n. 1928) * [[10ma di mayo]] - [[John Wayne Gacy]], Usana serial-asasinero (mortigita) (n. 1942) * 10ma di mayo - [[Lucebert]], Nederlandana piktisto (n. 1924) * [[19ma di mayo]] - [[Jacqueline Kennedy Onassis]], ex-spozino di [[John F. Kennedy]] ed [[Aristoteles Onassis]] (n. 1929) [[Arkivo:Giovanni Goria.jpg|thumb|130px|[[Giovanni Goria]]]] * [[21ma di mayo]] - [[Giovanni Goria]], chefministro di Italia (n. 1943) * [[29ma di mayo]] - [[Erich Honecker]], ex-chefo di Est-Germania (n. 1912) * [[30ma di mayo]] - [[Ezra Taft Benson]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1899) * [[4ma di junio]] - [[Roberto Burle Marx]], Brazilian arkitekto (n. 1909) * [[9ma di junio]] - [[Jan Tinbergen]], Nederlandan ekonomikisto, Nobel-laureato pri ekonomiko (n. 1903) * [[14ma di junio]] - [[Henry Mancini]], Usana kompozisto, pianisto e maestro (n. 1924) * [[22ma di junio]] - [[Otto Bradfisch]], Germana ekonomikisto e kolonelo di SS (n. 1903) * [[2ma di julio]] - [[Andrés Escobar]], Kolumbiana futbalisto (n. 1967) [[Arkivo:Kim Il Sung (5063684310).jpg|thumb|130px|[[Kim Il Sung]]]] * [[8ma di julio]] - [[Kim Il Sung]], chefo di Nord-Korea (n. 1912) * 8ma di julio - [[Dick Sargent]], Usan aktoro (n. 1930) * [[16ma di julio]] - [[Julian Schwinger]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Julian-Schwinger|titulo=Julian Seymour Schwinger|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[20ma di julio]] - [[Paul Delvaux]], Belga piktisto (n. 1897) * [[29ma di julio]] - [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]], Britaniana kemiistino, Nobel-laureato (n. 1910) * [[3ma di agosto]] - [[Innokenti Mihailovich Smoktunovski]], Rusa cinem- e teatr-aktoro (n. 1925) * [[4ma di agosto]] - [[Giovanni Spadolini]], chefministro di Italia (n. 1925) * [[11ma di agosto]] - [[Peter Cushing]], Angla aktoro (n. 1913) [[Arkivo:Elias_Canetti_2.jpg|thumb|130px|[[Elias Canetti]]]] * [[14ma di agosto]] - [[Elias Canetti]], Bulgara-Germana skriptisto (n. 1905) * [[18ma di agosto]] - [[Richard Laurence Millington Synge]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[19ma di agosto]] - [[Linus Pauling]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio en 1954 e pri paco en 1962 (n. 1901)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Linus-Pauling|titulo=Linus Pauling|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[6ma di septembro]] - [[Paul Xuereb]], prezidanto di Malta (n. 1923) * [[8ma di septembro]] - [[Sonia Martínez]], Hispana prizentistino di televiziono (n. 1963) * [[11ma di septembro]] - [[Jessica Tandy]], Britanian-Usana cinem-aktorino (n. 1909) * [[15ma di septembro]] - [[Moana Pozzi]], Italian aktorino en pornografiala cinematografuri (n. 1961) * [[17ma di septembro]] - [[Karl Popper]], Britaniana filozofo (n. 1902)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Karl Popper Biography|editero=The Famous People |url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/karl-popper-235.php|vidita ye=6ma di junio 2021}}</ref> * [[27ma di septembro]] - [[Carlos Lleras Restrepo]], prezidanto di Kolumbia (n. 1908) * [[30ma di septembro]] - [[André Michel Lwoff]], Franca mikrobiologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1902)<ref>{{Extera ligilo|titulo=André Lwoff - Jewish Virtual Library|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Lwoff.html|vidita ye=14ma di septembro 2016}}</ref> * 30ma di septembro - [[Roberto Eduardo Viola]], prezidanto di Arjentinia (n. 1924) * [[3ma di oktobro]] - [[Heinz Rühmann]], Germana cinem-aktoro e filmifisto (n. 1902) * [[7ma di oktobro]] - [[Niels Kaj Jerne]], Dana-Angliana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[16ma di oktobro]] - [[Raúl Juliá]], Portorikan aktoro (n. 1940) [[Arkivo:Burt_Lancaster.jpg|thumb|130px|[[Burt Lancaster]]]] * [[20ma di oktobro]] - [[Burt Lancaster]], Usan aktoro (n. 1913) * [[24ma di oktobro]] - [[Raúl Juliá]], Porto-Rikan aktoro (n. 1940) * [[4ma di novembro]] - [[Sam Francis]], Usana piktisto (n. 1923) * [[10ma di novembro]] - [[Carmen McRae]], Usana kantistino di jazo (n. 1920) * [[18ma di novembro]] - [[Cab Calloway]], Usana kantisto e muzikistulo (n. 1907) * [[25ma di novembro]] - [[Vladimir Grigoryevich Zak|Vladimir Zak]], Ukrainana ludisto e entrenero pri shakoludo (n. 1913) * [[8ma di decembro]] - [[Tom Jobim]], Braziliana kompozisto e muzikisto (n. 1927)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Antonio-Carlos-Jobim|titulo=Antônio Carlos Jobim|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[13ma di decembro]] - [[Antoine Pinay]], chefministro di Francia (n. 1891) * [[25ma di decembro]] - [[Zail Singh]], prezidanto di India (n. 1916) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Bertram N. Brockhouse]], [[Clifford Glenwood Shull]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[George Andrew Olah]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Medicino]]: [[Alfred Goodman Gilman]], [[Martin Rodbell]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Kenzaburo Oe]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Yasser Arafat]], [[Shimon Peres]], [[Ichak Rabin]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Reinhard Selten]], [[John Forbes Nash]], [[John Harsanyi]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] do4zodbi43l6eck5n05tuvx34eks8e5 0 1716 1134806 1125780 2026-09-24T17:17:55Z Joao Xavier 110 +naski, morti, referi, e korektigo di informi (kompleta revizo til nun) 1134806 wikitext text/x-wiki {{Agosto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''3ma di agosto''' esas la 215ma [[dio]] di la yaro (216ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 150 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * En [[Nijer]], Dio di la Nedependo. * Dio di Santa Nicodemus, por [[katolik-eklezio]]. == Eventi == * [[8]] - Romana generalo [[Tiberius]] vinkas [[Iliria]]ni apud rivero Bathinus, en [[Dalmatia]]. * [[881]] - Rejulo [[Louis la 3ma di Francia]] e lua fratulo Karloman la 2ma vinkas [[vikingo|vikinga]] inkurseri proxim Abbeville. * [[1057]] - [[Papo Stefanus la 9ma|Stefanus la 9ma]] divenas [[papo]]. * [[1224]] - [[Siejo di La Rochelle (1224)|Siejo di La Rochelle]] finas. * [[1492]] - Genovana [[Cristoforo Colombo]] departas de [[Hispania]] ad [[Amerika]] (od [[India]] segun Colombo). * [[1881]] - Unionita Rejio agnoskas la nedependo di [[Transvaal]]. * [[1914]] - [[Unesma mondomilito]]: Germana imperio deklaras milito kontre [[Francia]] ed atakas [[Belgia]]. * [[1940]] - [[Lituania]] enkorpigesas a [[Soviet-Uniono]] kom un ek lua republiki. * [[1952]] - En [[Helsinki]], [[Finlando]], l'[[Olimpiala Ludi en Helsinki, 1952|Olimpiala Ludi]] finas. * [[1960]] - [[Nijer]] nedependanteskas de [[Francia]]. * [[1980]] - En [[Moskva]], [[Sovietia]], l'[[Olimpiala Ludi en Moskva, 1980|Olimpiala Ludi]] finas. * [[1985]] - [[Ido-konfero 1985|Ido-konfero]] en [[Antwerpen]], [[Belgia]] komencas. * [[1988]] - Germano [[Mathias Rust]], qua flugabis tra aerala surveyo di [[Soviet-Uniono]] til la [[Reda Placo]] en [[Moskva]], liberigesas. * [[1998]] - [[Ido-konfero 1998|Ido-konfero]] en [[Białobrzegi]], [[Polonia]] finas. * [[2003]] - [[Anglikan eklezio]] ordinacas lua unesma [[geyo|geya]] episkopo, Canon Gene Robinson.<ref>{{Extera ligilo|titulo=2003: Anglican church approves gay bishop |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/3/newsid_3909000/3909559.stm |vidita ye=20ma di julio 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}</ref> * [[2005]] - En [[Mauritania]] [[stato-stroko]] revokas prezidanto [[Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya]]. * 2005 - [[Mahmoud Ahmadinejad]] divenas prezidanto di [[Iran]]. * [[2014]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.5 che [[skalo di Richter]] frapas la provinco di [[Yunnan]], en la nordo di [[Popul-Republiko Chinia]]. Plu kam 360 personi mortas<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.r7.com/internacional/sobe-para-367-o-numero-de-mortos-apos-terremoto-no-sudoeste-da-china-03082014 |titulo= Sobe para 367 o número de mortos após terremoto no sudoeste da China |vidita ye= 3ma di agosto 2014|idiomo={{pt}}}}</ref> e plu kam {{formatnum:12000}} domi krulas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/08/03/terremoto-no-sudoeste-da-china-deixa-mortos-e-feridos.htm|language = {{pt}}|vidita ye= 3ma di agosto 2014|titulo= Terremoto no sudoeste da China deixa ao menos 175 mortos}}</ref> * [[2016]] - Tropikala tempesto ''Earl'' divenas [[uragano]] proxim [[Central Amerika]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Earl se torna furacão ao se aproximar da América Central|url=http://noticias.uol.com.br/ciencia/ultimas-noticias/afp/2016/08/03/earl-se-torna-furacao-ao-se-aproximar-da-america-central.htm |vidita ye=3ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> * 2016 - Dum l'unesma konkursi pri [[futbalo]] por mulieri de l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016|Olimpiala Ludi]] en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] [[Suedia|Sueda]] esquado vinkas [[Sudafrika]]na per 1x0,<ref name=UOL2>{{Extera ligilo|titulo=Começou! Suécia bate África do Sul com "gol feio" na 1ª partida da Rio-2016|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/03/suecia-x-africa-do-sul-primeiro-jogo-da-rio-2016.htm |vidita ye=3ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref>, [[Brazilia]]na esquado vinkas per 3X0 la [[Popul-Republiko Chinia|Chiniana]],<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2016/08/03/Brazilia-inicia-olimpiada-do-rio-com-vitoria-do-futebol-feminino-sobre-a-china.htm |titulo= Brazilia inicia Olimpíada do Rio com vitória do futebol feminino sobre a China|vidita ye= 3ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> [[Usa]]na esquado vinkas [[Nova-Zelando|Novazelandana]] per 2X0,<ref name=UOL>{{Extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/03/com-vaias-a-hope-solo-eua-vencem-nova-zelandia-em-estreia-na-olimpiada.htm |titulo=Com vaias a Hope Solo, EUA vencem Nova Zelândia em estreia na Olimpíada |editero=UOL |vidita ye=3ma di agosto 2016}}</ref>, [[Germania]] vinkas [[Zimbabwe]] per 6X1,<ref name=UOL/> [[Kanada]] vinkas [[Australia]] per 2X0,<ref name=UOL/> e [[Francia]] vinkas [[Kolumbia]] per 4X0.<ref>{{Extera ligilo|url= http://sport.lemonde.fr/jo-2016/directs/jo-dames/534608/france-colombie.html |titulo=JO Femmes 2016 - France X Colombie |idiomo={{fr}}|editero=Le Monde|vidita ye=4ma di agosto 2016}}</ref> * [[2019]] - Viro eniras pafante en [[supermerkato]] ''Walmart'' che [[El Paso]], [[Texas]], e produktas adminime 22 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://twitter.com/EPPOLICE/status/1158420637955833856|titulo=Just after 1000 another victim passed away. The total is now at 22|autoro=EL PASO POLICE DEPT|publikigita ye=5ma di agosto 2019}}</ref> FBI inquestas se la motivo dil atako esus odio kontre enmigranti. * [[2023]] - Granda terglitado en Shovi, [[Gruzia]], produktas adminime 17 morti e plusa 18 homi desaparinta.<ref>{{extera ligilo |url=https://www.rferl.org/a/georgia-landslide-shovi-racha-dead/32534083.html|titulo=Death Toll In Georgian Landslide Reaches 17 As Rescue Efforts Continue|idiomo={{en}}|editero=Radio Free Europe|publikigita ye=6ma di agosto 2023}}</ref> * [[2025]] - Navo transportanta 154 migranti de [[Afrika]] naufrajas proxim [[Yemen]], produktanta 68 morti<ref>{{Extera ligilo |idiomo={{pt}}|surnomo=Péchy|nomo=Amanda|url=https://veja.abril.com.br/mundo/video-barco-com-154-imigrantes-naufraga-no-iemen-resgate-acha-apenas-12-sobreviventes/|titulo=Vídeo: barco com 154 imigrantes naufraga no Yemen; resgate acha apenas 12 sobreviventes|vidita ye=12ma di agosto 2025|editero=VEJA}}</ref>. == Naski == * [[1770]] - Rejulo [[Friedrich Wilhelm la 3ma di Prusia]] (m. 1840) * [[1846]] - [[Domingo Vásquez Toruño]], prezidanto di Honduras (m. 1909) * [[1856]] - [[Alfred Deakin]], chefministro di Australia (m. 1919) * [[1867]] - [[Stanley Baldwin]], chefministro di Unionita Rejio (m. 1947) * [[1872]] - Rejulo [[Haakom la 7ma di Norvegia]] (m. 1957) * [[1903]] - [[Habib Bourguiba]], prezidanto di Tunizia (m. 2000) * 1903 - [[Fahri Korutürk‏‎]], prezidanto di Turkia (m. 1987) * [[1904]] - [[Dolores del Río]], Mexikian aktorino (m. 1983)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Dolores Del Rio, Exotic Queen of Films, Dies |autoro= Jarlson, Gary; Thackery Jr, Ted|url=https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-dolores-del-rio-19830413-20160401-snap-story.html|editero=Los Angeles Times|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1905]] - [[Joseph Boczov]], Hungariana komunisto e Franciana rezistanto (m. 1944) * [[1907]] - [[Ernesto Geisel]], prezidanto di Brazilia (m. 1996) * [[1926]] - [[Tony Bennett]], Usana kantisto (m. 2023) * [[1934]] - [[Jonas Savimbi]], Angolana politikisto, chefo di [[UNITA]] (m. 2002) * [[1940]] - [[Martin Sheen]], Usan aktoro * [[1941]] - [[Hage Geingob]], chefministro di Namibia (m. 2024) * [[1942]] - [[Jaroslav Holík (hokeisto)|Jaroslav Holík]], Chekoslovakiana hokeisto (m. 2015) * [[1943]] - [[Krisztina de Châtel]], Hungar-Nederlandana dans-artisto (m. 2025) * [[1945]] - [[Rita Pavone]], Italiana kantistino ed aktorino<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.italiacanora.net/t1307-rita-pavone-biografia|titulo=RITA PAVONE - BIOGRAFIA|editero=Italia Canora|vidita ye= 28ma di junio 2020|idiomo={{it}}}}</ref> * [[1948]] - [[Jean-Pierre Raffarin]], Franca chefministro * [[1950]] - [[Ernesto Samper Pizano]], prezidanto di Kolumbia * 1950 - [[Waldemar Cierpinski]], Est-Germana atleto * [[1959]] - [[Koichi Tanaka]], Japoniana ciencisto, Nobel-laureato pri kemio * [[1964]] - [[Abhisit Vejjajiva]], chefministro di Tailando * [[1979]] - [[Evangeline Lilly]], Kanadan aktorino * [[1984]] - [[Ryan Lochte]], Usana natisto, Olimpiala championo * [[1990]] - [[Nadejda Sergeyevna Ivanova|Nadejda Ivanova]], Rusa gimnastikistino * [[1992]] - [[Denis Mihailovich Ablyazin|Denis Ablyazin]], Rusa gimnastikistulo * [[1997]] - [[Yevgenia Andreyevna Shelgunova|Yevgenia Shelgunova]], Rusa gimnastikistino * [[2006]] - [[Rayan Vitor Simplício Rocha|Rayan Rocha]], Braziliana futbalisto == Morti == * [[1667]] - [[Francesco Borromini]], Italian arkitekto e skultisto (n. 1599) * [[1773]] - [[Stanislao Konarski]], Polona docisto e skriptisto (n. 1700) * [[1780]] - [[Étienne Condillac]], Franca filozofo (n. 1715) * [[1879]] - [[Joseph Severn]], Britaniana piktisto (n. 1793) * [[1894]] - [[George Inness]], Usana piktisto (n. 1825) * [[1914]] - [[Louis Couturat]], Franca filozofo, kreinto di Ido (n. 1868) * [[1924]] - [[Joseph Conrad]], Angla skriptisto (n. 1857)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Conrad|titulo=Joseph Conrad|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1942]] - [[Richard Willstätter]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1872)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Willstatter|titulo=Richard Willstätter|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1945]] - [[Roman Kochanowski]], Polona piktisto (n. 1857) * [[1947]] - [[José Pardo y Barreda]], prezidanto di Peru (n. 1864)<ref>{{Extera ligilo|url=http://adonde.com/presidentes/1904pardo.htm|titulo=José Pardo y Barreda|vidita ye=17ma di julio 2017}}</ref> * [[1961]] - [[Zoltán Tildy]], chefministro e prezidanto di Hungaria (n. 1889) * [[1966]] - [[René Schick Gutiérrez]], prezidanto di Nikaragua (n. 1909) * [[1977]] - [[Makarios la 3ma]], prezidanto di Chipro (n. 1913) * [[1979]] - [[Bertil Ohlin]], Sueda ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1899) * [[1991]] - [[Ali Sabri]], chefministro di Egiptia (n. 1920) * [[1994]] - [[Innokenti Mihailovich Smoktunovski]], Rusa cinem- e teatr-aktoro (n. 1925) * [[1998]] - [[Alfred Schnittke]], Rusa kompozisto (n. 1934) * [[2003]] - [[Joseph Saidu Momoh]], prezidanto di Sierra Leone (n. 1937) * [[2004]] - [[Henri Cartier-Bresson]], Franca fotografisto (n. 1908) * [[2008]] - [[Alexandr Isayevich Soljenicin|Alexandr Soljenicin]], Rusa skriptisto (n. 1918) * [[2019]] - [[Thomas Remengesau Sr.]], prezidanto di Palau (n. 1929) * [[2020]] - [[John Hume]], Nord-Irlandana politikisto, Nobel-laureato pri paco (n. 1937)<ref>[https://www.rte.ie/news/2020/0803/1157065-john-hume-dies/ Former SDLP leader and Nobel laureate John Hume dies]</ref> * [[2021]] - [[Arthur Dion Hanna]], generala guvernisto di Bahama (n. 1928) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Agosto]] 8rc16w6guffwnzoqpdt774lcv98zdk8 0 1802 1134828 1118832 2026-09-25T11:36:38Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1134828 wikitext text/x-wiki {{Aprilo}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''1ma di aprilo''' esas la 91ma [[dio]] di la yaro (92ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 274 dii til la fino di la yaro. ---- ==Dio == ==Eventi == * [[286]] - Imperiestro [[Diokletianus]] transformas lua amiko [[Maximianus]] en kun-imperiestro, e donas ad ilu la titulo ''Augustus''. * [[988]] - [[Robert la 2ma di Francia|Robert la Pia]], lor evanta 16 yari, mariajesas a Rozala, vidvo de Arnulf la 2ma, komto de Flandria. * [[1085]] - [[Zhe Zong]], lor evanta 8 yari, divenas imperiestro di [[Chinia]]. * [[1540]] - Per la nomizita "dekreto di Fontainebleau", [[François la 1ma di Francia]] proskriptas kredo [[protestantismo|protestanta]]. * [[1605]] - [[Papo Leo la 11ma|Leo la 11ma]] divenas papo. * [[1777]] - [[James Cook]] proximigas su de la nuna [[Insuli Cook]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Captain James Cook > 225 Years Ago: April - June 1777|url=http://www.captaincooksociety.com/home/detail/225-years-ago-april-june-1777|editero=Captain Cook Society|vidita ye=30ma di agosto 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1867]] - [[Singapur]] divenas [[Unionita Rejio|Britaniana]] kolonio. * [[1918]] - Finas la revolto en [[Québec]] kontre la konskripto por luktar en l'[[unesma mondomilito]]. Quar personi mortas dum la konflikti. * [[1933]] - Nacional-socialisti komandita da [[Julius Streicher]] organizas un dio di boikoto kontre omna butiki qui apartenis a [[Judo|judi]]. * [[1937]] - [[Aden]] divenas [[Unionita Rejio|Britaniana]] kolonio. * [[1939]] - [[Interna milito di Hispania]] finas. [[Frankoismo|Frankoisti]] vinkas. * [[1945]] - [[Duesma mondomilito]]: komencas la [[batalio di Okinawa]]. * [[1960]] - [[Usa]] lansas [[TIROS-1]], unesma [[artificala satelito]] kun [[meteorologio|meteorologiala]] skopo. * [[1964]] - En [[Brazilia]], militisti kaptas povo. [[João Goulart]] flugas a [[Rio Grande do Sul]], ma pose exilas su en [[Uruguay]]. * [[1968]] - En [[Usa]], unesma pre-prizento di muzikala pleado ''[[Hair]]'' en [[Broadway]]. * [[1976]] - [[Steve Jobs]] e [[Steve Wozniak]] fondas firmo ''[[Apple Inc.]]''. * [[1979]] - [[Iran]] divenas oficale islamala republiko kun 98% de voti yes. * [[1986]] - En [[Kathmandu]], Komunista Partiso di [[Nepal]] lansas ataki kontre policeyi, kun skopo instigar populala revolto. * [[1999]] - [[Nunavut]], la hemolando di Inuiti (Eskimoi), divenas la triesma [[Kanada]]na teritorio. * [[2000]] - En [[Japonia]] chefministro [[Keizo Obuchi]] havas paroxismo e falas en [[komato]]. * [[2001]] - [[Slobodan Milosevic]], ex-prezidanto di [[Yugoslavia]], kapitulacas ed ilu arestesas ed akuzesas pri gentocido. * [[2014]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.2 che [[skalo di Richter]] ed epicentro proxim [[Iquique]] frapas la litoro di [[Chili]] e la sudo di [[Peru]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2014/04/01/forte-terremoto-sacode-chile-e-gera-alerta-de-tsunami.htm |titulo=Forte terremoto sacode Chile e gera tsunami|publikigita ye=1ma di aprilo 2014|idiomo={{pt}}|vidita ye=1ma di aprilo 2014}}</ref> * [[2016]] - Gaso-explozo en edifico di [[Paris]] vundas 17 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2016/04/01/explosao-de-gas-em-edificio-de-paris-deixa-17-feridos.htm |titulo=Explosão de gás em edifício de Paris deixa 17 feridos|vidita ye=1ma di aprilo 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2017]] - [[Reda Kruco]] en [[Kolumbia]] anuncas ke pluvegi en la lando efektigis terglitadi en l'urbo Mocoa qui produktis plu kam 200 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2017/04/01/deslizamentos-de-terra-matam-na-colombia.htm|titulo=Deslizamentos de terra matam mais de 200 na Colômbia|editero=UOL |vidita ye=1ma di aprilo 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2018]] - [[Carlos Alvarado Quesada]], de la partiso ''Acción Ciudadana'', vinkas baloto en [[Kosta Rika]] per 60,79% ek la voti.<ref name=":0">{{Extera ligilo|titulo=Carlos Alvarado será el presidente número 48 de Costa Rica: barrió con el 60,79% de los votos|url=https://www.nacion.com/el-pais/politica/siga-aqui-los-resultados-aqui-a-partir-de-las-81/JETDJHQ4FZG6JNQSR2MBJL2ROA/story/|vidita ye=2ma di aprilo 2018|editero=La Nación, Grupo Nación|idiomo={{es}}}}</ref> ==Naski == * [[1578]] - [[William Harvey]], Angla mediko (m. 1657) * [[1697]] - [[Antoine François Prévost]], Franca skriptisto e historiisto (m. 1763) * [[1785]] - [[Johann Heinrich Ferdinand Olivier]], Germana piktisto (m. 1841) * [[1815]] - [[Otto von Bismarck]], chefministro di Germania (m. 1898) * [[1820]] - [[Alexandru Ioan Cuza]], ''Domnitor'' (guvernisto) di [[Moldavia]], [[Valakia]] e [[Rumania]] (m. 1873) * [[1846]] - [[Zygmunt Sidorowicz]], Polona piktisto (m. 1881)<ref>{{extera ligilo|url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/72437 |titulo=Ontdek aquarellist, schilder, kopiist Zygmunt Sidorowicz|idiomo={{nl}}|vidita ye=20ma di aprilo 2023}}</ref> * [[1852]] - [[Edwin Austin Abbey]], Usana piktisto (m. 1911) * [[1854]] (o la sama dio en 1853) - [[Bill Traylor]], Usana piktisto (m. 1949) * [[1865]] - [[Richard Adolf Zsigmondy]], Austriana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1929) * [[1868]] - [[Edmond Rostand]], Franca skriptisto (m. 1918) * [[1873]] - ([[Gregoriala kalendario]]) [[Sergei Vasilyevich Rahmaninov|Sergei Rahmaninov]], Rusa kompozisto e maestro (m. 1943) * [[1875]] - [[Edgar Wallace]], Britaniana skriptisto (m. 1932) * [[1887]] - [[Leonard Bloomfield]], Usana linguisto (m. 1949) * [[1905]] - [[Gaston Eyskens]], chefministro di Belgia (m. 1988) * [[1919]] - [[Joseph Edward Murray]], Usana mediko, Nobel-laureato (m. 2012) * [[1920]] - [[Toshiro Mifune]], Japonian aktoro (m. 1997) * [[1929]] - [[Milan Kundera]], Cheka skriptisto * 1929 - [[Marcel Amont]], Franca kantisto (m. 2023) * [[1932]] - [[Debbie Reynolds]], Usan aktorino (m. 2016) * [[1933]] - [[Claude Cohen-Tannoudji]], Franca fizikisto, Nobel-laureato * [[1940]] - [[Wangari Maathai]], Keniana medio-aktivisto, Nobel-laureato pri paco (m. 2011) * [[1948]] - [[Jimmy Cliff]], Jamaikana kantisto e muzikisto * [[1950]] - [[Samuel A. Alito, Jr.]], Usana judiciisto * [[1954]] - [[Hans H. Bass]], Germana ekonomikisto * [[1963]] - [[Bruce Dow]], Usan aktoro * [[1968]] - [[Alexander Stubb]], chefministro di Finlando * [[1971]] - [[Sergei Aslanovich Beshukov|Sergei Beshukov]], Rusa shakoludistulo (m. 2024) * [[1973]] - [[Rachel Maddow]], Usana televiziono-prizentistino e politikala komentisto * [[1976]] - [[Clarence Seedorf]], Nederlandana futbalisto e futbal-exercisto * [[1980]] - [[Michał Cholewiński]], Polona jurnalisto e prizentisto pri televiziono * [[1988]] - [[Sandra Afrika]], Serbiana kantistino ==Morti == * [[1085]] - [[Shen Zong]], imperiestro de la [[dinastio Song]] (n. 1048) * [[1602]] - [[Pietro Faccini]], Italiana piktisto (n. 1562?) * [[1621]] - [[Cristofano Allori]], Italiana piktisto (n. 1577) * [[1863]] - [[Jakob Steiner]], Suisa matematikisto (n. 1796) * [[1894]] - [[Remigio Morales Bermúdez]], prezidanto di Peru (n. 1836) * [[1906]] - [[Johannes Steen]], chefministro di Suedia (n. 1827) * [[1910]] - [[Andreas Achenbach]], Germana piktisto (n. 1815) * [[1917]] - [[Scott Joplin]], Usana kompozisto (n. 1868) * [[1922]] - Imperiestro [[Karolus la 1ma di Austria e la 4ma di Hungaria]] (n. 1887) * [[1960]] - [[Tuanku Abdul Rahman ibni Almarhum Tuanku Muhammad]], rejulo di Malaizia (n. 1895) * [[1968]] - [[Lev Davidovich Landau]], Rusa fizikisto, Nobel-laureato (n. 1908) * [[1976]] - [[Max Ernst]], Germana skultisto e piktisto (n. 1891) * [[1984]] - [[Marvin Gaye]], Usana kantisto (n. 1939) * [[1994]] - [[Robert Doisneau]], Franca fotografisto (n. 1912) * [[2010]] - [[Tzanis Tzannetakis]], chefministro di Grekia (n. 1927) * [[2012]] - [[Miguel de la Madrid]], prezidanto di Mexikia (n. 1934) * [[2013]] - [[Moses Blah]], prezidanto di Liberia (n. 1947) * [[2017]] - [[Yevgeni Alexandrovich Yevtushenko|Yevgeni Yevtushenko]], Rusa poeto (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Раздел второй Основные даты жизни и творчества Е. А. Евтушенко (1932-1996 гг.)|url=http://www.russofile.ru/articles/article_135.php#G03 ["Section Two Key dates in the life and creativity of E. A. Evtushenko (1932-1996 biennium)]|editero=russofile.ru|idiomo={{ru}}}}</ref> * [[2018]] - [[Efraín Ríos Montt]], diktatoro di Guatemala<ref>{{Extera ligilo|titulo=Morre ex-ditador guatemalteco Ríos Montt, acusado de genocídio|url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2018/04/01/morre-ex-ditador-guatemalteco-rios-montt-acusado-de-genocidio.htm |editero=UOL|publikigita ye=1ma di aprilo 2018}}</ref> (n. 1926) * [[2020]] - [[Nur Hassan Hussein]], chefministro di Somalia (n. 1937) * [[2021]] - [[Isamu Akasaki]], Japoniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1929)<ref>[https://web.archive.org/web/20210402143131/https://www.nippon.com/en/news/yjj2021040200887/ Nobel-Winning Sciencist Isamu Akasaki Dies at 92]</ref> * [[2023]] - [[Włodzimierz Schmidt]], Polona shakoludisto (n. 1943) ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Aprilo]] bfktpxr9dgfa5z5gjn3usaohsptkvg0 0 1899 1134819 1076492 2026-09-24T20:37:03Z Joao Xavier 110 +eventi, naski, morti, referi (revizita) 1134819 wikitext text/x-wiki {{Agosto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''2ma di agosto''' esas la 214ma [[dio]] di la yaro (215ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 151 dii til la fino di la yaro. ---- ==Dio== ==Eventi== * [[1790]] - Eventas l'unesma [[demografiala kontado]] en [[Usa]]. * [[1824]] - [[Singapur]] oficale divenas [[Unionita Rejio|Britaniana]] kolonio. * [[1831]] - [[Nederlando|Nederlandana]] trupi atakas [[Belgia]] dum la nomizita "dek-dia kampanio". * [[1872]] - [[Manuel Pardo y Lavalle]] divenas prezidanto di [[Peru]]. * [[1914]] - [[Unesma mondomilito]]: [[Germana imperio]] okupas [[Luxemburgia]]. * [[1934]] - Pos la morto di [[Paul von Hindenburg]], [[Adolf Hitler]] divenas chefo di Germania. * [[1937]] - En [[Usa]], [[marihuano]] deklaresas nelegala. * [[1945]] - [[Potsdam-konfero]], ube la [[federiti de la duesma mondomilito]] decidis la futuro di [[Germania]], finas. * [[1947]] - [[Luis Batlle Berres]] elektesas prezidanto di [[Uruguay]]. * [[1954]] - [[India]]ni trupi siejas e pose okupas [[Portugal]]ana teritorii [[Dadra e Nagar-Haveli]]. * [[1959]] - [[Richard Nixon]], vice-prezidanto di Usa, vizitas [[Polonia]]. * 1959 - En [[Laos]] eventas revolto organizata da komunisti. * [[1973]] - Che l'[[Insulo Man]], plu kam 30 personi mortas pro incendio en turistala refujeyo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/2/newsid_2526000/2526967.stm |titulo=1973: Dozens die in resort fire|vidita ye=24ma di julio 2016|publisher|BBC News|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1980]] - Teroristi del organizuro ''Ordine Nuovo'' atakas fervoyala staciono di [[Bologna]], [[Italia]], per bombo. To produktas 85 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/2/newsid_4532000/4532091.stm |titulo=1980: Bologna blast leaves dozens dead|vidita ye=24ma di julio 2016|editero=BBC News}}</ref> * [[1990]] - [[Irak]] invadas [[Kuwait]], e [[milito dil Gulfo]] komencas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/2/newsid_2526000/2526937.stm |titulo=1990: Iraq invades Kuwait |editero=BBC News|vidita ye=24ma di julio 2016}}</ref> * [[1991]] - Komencas la [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Havana]], [[Kuba]]. * [[2002]] - [[Irak]] invitas [[Hans Blix]] por negociar pri desarmizo. [[UN]] ne aceptas la propozo da Irak e demandas prolongar armala kontrolo-viziti. * [[2005]] - Acidento di [[aviono]] [[Airbus A340]] - [[Air France flugo 358]] - eventas en [[Toronto]], [[Kanada]]. Omna interna personi, 297 pasajanti e 12 virari, ekigas ma kelka kun lejera vunduri. * [[2016]] - [[Libia]]na trupi lansas atako kontre [[Islamana Stato]] en [[Sirte]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2016/08/02/forcas-libias-avancam-sobre-estado-islamico-em-sirte.htm |titulo=Forças líbias avançam sobre Estado Islâmico em Sirte|editero=UOL|vidita ye=2ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2017]] - Ciencisti anuncas ke unesmafoye divenis posibla reparar [[geno|geni]] qui efektigas [[kordio|kordiala morbo]] heredebla che homala [[embriono|embrioni]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/saude/ultimas-noticias/afp/2017/08/02/pesquisadores-corrigem-genes-defeituosos-em-embrioes-humanos-pela-primeira-vez.htm |titulo=Pesquisadores corrigem genes defeituosos em embriões humanos pela primeira vez|editero=UOL|publikigita ye=2ma di agosto 2017|vidita ye=3ma di agosto 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2018]] - [[Apple Inc.]] divenas l'unesma entraprezo del mondo qua atingis marketala kapitaligo di US$ 1 biliono.<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-45050213| titulo=Apple is first public company worth $1 trillion| publikigita ye=2ma di agosto 2018 |editero=BBC|vidita ye=5ma di agosto 2018}}</ref> * [[2019]] - Kanadana Burma-boxisto [[Dave Leduc]] divenas mondala championo di [[WLC]]. ==Naski== * [[1754]] - [[Pierre Charles L'Enfant]], Franc arkitekto (m. 1825) * [[1834]] - [[Frédéric Auguste Bartholdi]], Franca skultisto (m. 1904) * [[1859]] - [[Auguste Adib Pacha]], chefministro di Libano (m. 1936) * [[1868]] - Rejulo [[Konstantinos la 1ma di Grekia]] (m. 1923) * [[1884]] - [[Rómulo Gallegos]], skriptisto e prezidanto di Venezuela (m. 1969)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Romulo-Gallegos|titulo=Rómulo Gallegos|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1915]] - [[William Gear]], Skota piktisto (m. 1997) * [[1923]] - [[Shimon Peres]], prezidanto e chefministro di Israel (m. 2016)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.peres-center.org/en/shimon-peres/about/|titulo=Peres Center for Peace & Innovation {{!}} His Life's Journey|vidita ye=13ma di novembro 2022|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1924]] - [[Carroll O'Connor]], Usan aktoro e produktisto di televiziono (m. 2001) * 1924 - [[James Baldwin]], Usana skriptisto (m. 1987) * [[1925]] - [[Jorge Rafael Videla]], diktatoro di Arjentinia (m. 2013) * [[1926]] - [[Hang Thun Hak]], chefministro di Kambodja (m. 1975) * [[1932]] - [[Peter O'Toole]], Irlandan aktoro (m. 2013)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Peter-OToole|titulo=Peter O’Toole|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1941]] - [[Jules A. Hoffmann]], Franca biologiisto, Nobel-laureato<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Jules-Hoffmann|titulo=Jules Hoffmann|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1942]] - [[Leo Beenhakker]], Nederlandana futbalisto e futbal-exercisto (m. 2025) * 1942 - [[Isabel Allende]], Chiliana skriptisto<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/isabel_allende/|titulo=Isabel Allende|editero=e-Biografia|idiomo={{pt}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[1944]] - [[Jim Capaldi]], Britaniana muzikisto e kompozisto (m. 2005) * [[1960]] - [[Isabel Salgado]], Braziliana volebalistino (m. 2022) * [[1982]] - [[Hélder Postiga]], Portugalana futbalisto * [[1990]] - [[Vitalia Anatolyevna Dyachenko|Vitalia Dyachenko]], Rusa tenisistino * [[1992]] - [[Charli XCX]], Usana kantisto * [[2000]] - [[Varvara Andreyevna Grachyova|Varvara Grachyova]], Rusa tenisistino ==Morti== * [[257]] - [[Papo Stefanus la 1ma]] * [[640]] - [[Papo Severinus]] * [[686]] - [[Papo Ioannes la 5ma]] (n. 635) * [[1100]] - Rejulo [[William la 2ma di Anglia]] (n. c. 1056) * [[1332]] - Rejulo [[Christoffer la 2ma di Dania]] (n. 1276) * [[1589]] - [[Henri la 3ma di Francia|Henri la 3ma]], rejulo di Francia e Polonia (n. 1551) * [[1788]] - [[Thomas Gainsborough]], Angla piktisto (n. 1727) * [[1799]] - [[Jacques-Étienne Montgolfier]], Franca inventisto (n. 1745) * [[1883]] - [[Pierre Auguste Cot]], Franca piktisto (n. 1837) * [[1921]] - [[Enrico Caruso]], Italiana kantisto (n. 1873) * [[1922]] - [[Alexander Graham Bell]], Skota inventisto (n. 1847) * [[1923]] - [[Warren G. Harding]], prezidanto di Usa (n. 1865) * [[1932]] - [[Ignaz Seipel]], kancelero di Austria (n. 1876) * [[1934]] - [[Paul von Hindenburg]], militisto e prezidanto di Germania (n. 1847) * [[1936]] - [[Louis Blériot]], Franca injenioro ed inventisto (n. 1872)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Louis-Bleriot|titulo=Louis Blériot|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1939]] - [[Harvey Spencer Lewis]], Usana mistiko, fondinto di [[AMORC]] (n. 1883) * [[1945]] - [[Pietro Mascagni]], Italiana kompozisto (n. 1863) * [[1947]] - [[Tomás Berreta Gandolfo]], prezidanto di Uruguay (n. 1875) * [[1957]] - [[Lasar Segall]], Lituana-Braziliana piktisto (n. 1891)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/lasar_segall/|titulo=Biografia de Lasar Segall|editero=eBiografia|idiomo={{pt}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[1976]] - [[Fritz Lang]], Austrian-Usana filmifisto (n. 1890) * [[1986]] - [[Roy Cohn]], Usana yuristo (n. 1927) * [[1988]] - [[Raymond Carver]], Usana skribisto di kurta rakonti e poeto (n. 1938) * [[1981]] - [[Delfo Cabrera]], Arjentinian atleto (n. 1919) * [[1989]] - [[Luiz Gonzaga]], Braziliana muzikisto, kantisto e kompozisto (n. 1912) * [[1996]] - [[Michel Debré]], chefministro di Francia (n. 1912) * [[1997]] - [[William S. Burroughs]], Usana skriptisto (n. 1914) * 1997 - [[Fela Kuti]], Nigeriana muzikisto e politikal aktivisto (n. 1938) * [[2004]] - [[Heinrich Mark]], chefministro di Estonia en exilo (n. 1911) * [[2011]] - [[Baruj Benacerraf]], Venezuelan-Usana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1920) ==Referi== {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Agosto]] 6ankgeelphw5zqmwf5jh6zdge34c0sx 0 1977 1134761 1132249 2026-09-24T12:11:45Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1134761 wikitext text/x-wiki {{oktobro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''31ma di oktobro''' esas la 304ma [[dio]] di la yaro (305ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 61 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * ''[[Halloween]]'', en kelka landi. == Eventi == * [[802]] - Imperiestrino [[Irene di Bizanco|Irene]] revokesas pos 5-yara regno, ed exilesas a [[Lesbos]]. El remplasesas da [[Nikeforos la 1ma di Bizanco|Nikeforos]], elua ministro pri financal aferi. * [[1503]] - [[Papo Julius la 2ma|Julius la 2ma]] divenas papo. * [[1517]] - En [[Germania]], [[Martin Luther]] klovagas 95 tezi koncernanta l'[[katolik eklezio|eklezio katolika]] en la pordo di la katedralo di [[Wittenberg]]. * [[1805]] - [[Napoleonala militi]]: [[Suedia]] deklaras milito kontre [[Francia]]. * [[1940]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Unionita Rejio|Britanian]] aer-armeo vinkas la [[Batalio di Britania]].<ref>{{Extera ligilo |url=http://www.primaryhomeworkhelp.co.uk/war/battleofbritain.htm|titulo= The Battle of Britain |editero=Primary Homework |vidita ye=30ma di oktobro 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1949]] - [[Indonezia]] nedependanteskas de [[Nederlando]]. * [[1956]] - Krizo di [[kanalo di Suez]] komencas. [[Israel]] invadas [[Sinai|peninsulo Sinai]]. * [[1961]] - En [[Sovietia]], kadavro di [[Iosif Vissarionovich Stalin|Iosif Stalin]] diplasesas ek [[Lenin-mauzoleo]]. * [[1984]] - Du Sikhii mortigas [[Indira Gandhi]], chefministro di [[India]]. En [[Nova-Delhi]] eventas revolto, e 2.000 Sikhii mortigesas. * [[1996]] - Aviono [[Fokker 100]] de [[Brazilia]]n aerala kompanio TAM falas sur kelka domi en [[Sao Paulo (urbo)|urbo Sao Paulo]], [[Brazilia]]. L'acidento produktas 99 morti. * [[2003]] - [[Mahathir Mohamad]], chefministro di [[Malaizia]], renuncas pos 22 yari en povo. * [[2004]] - Unesmafoye prezidanto sinistrana, [[Tabaré Vázquez]] vinkas prezidantal elekto en [[Uruguay]]. * [[2010]] - [[Dilma Rousseff]] elektesas prezidantino di [[Brazilia]], l'unesma [[muliero]] okupanta ta ofico en la lando. * [[2011]] - [[UNESCO]] agregas [[Palestina]] kom membro, per 107 yes-voti kontre 14 no-voti. * 2011 - Segun [[Unionita Nacioni]], en ca dio la habitantaro di la [[Tero]] atingas 7 miliardi.<ref>{{Extera ligilo|titulo= Dia dos Sete Bilhões: Mundo atinge população estimada de 7 bilhões de pessoas|url=https://seuhistory.com/hoje-na-historia/dia-dos-7-bilhoes-mundo-atinge-populacao-estimada-de-7-bilhoes-de-pessoas|editero=History.com|vidita ye=31ma di oktobro 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * 2011 - [[Popul-Republiko Chinia]] lansas [[kosmonavo]] ''Shenzhou 8'', qua juntesas a kosmonavo ''Tiangong 1'' ye la [[3ma di novembro]] dil sama yaro<ref>{{Extera ligilo|titulo=China realiza su primera maniobra de acoplamiento espacial |idiomo={{es}}|editero=Elpais.com |url=http://www.elpais.com/articulo/sociedad/China/realiza/primera/maniobra/acoplamiento/espacial/elpepusoc/20111103elpepusoc_2/Tes}}</ref>. * [[2015]] - [[Aviono]] [[Airbus A321]] de [[Rusia|Rusa]] kompanio ''Kogalimavia'' falas sur la peninsulo Sinai, en [[Egiptia]]. Omna 224 personi en l'aviono mortas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2015/10/31/aviao-russo-cai-no-egito-com-224-passageiros-a-bordo.htm |titulo= Avião russo cai no Egito com 224 pessoas a bordo |editero=UOL|vidita ye=31ma di oktobro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2017]] - Che [[Manhattan]], viro lansas kamioneto kontre ciklisti e pediranti e mortigas 8 personi, di qui 5 esas [[Arjentinia]]na turisti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.dn.pt/arquivo/diario-de-noticias/halloween-sangrento-terror-mata-oito-junto-ao-one-world-trade-center-8886946.html|titulo= Halloween sangrento. Nova Iorque sofre o primeiro atentado com vítimas mortais após o 11 de Setembro|editero=Diário de Notícias|publikigita ye=31ma di oktobro 2017|vidita ye=1ma di novembro 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2019]] - En [[Okinawa]], [[Japonia]], incendio destruktas 500-yar-evanta kastelo Shuri.<ref>{{Extera ligilo|titulo= Fire at Shuri Castle, a world heritage site|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20191031_09/|editero=NHK| publikigita ye=31ma di oktobro 2019}}</ref> * 2019 - Incendio en [[treno]] proxim urbo [[Rahim Yar Khan]] en [[Pakistan]], produktas adminime 75 morti.<ref>{{Extera ligilo|editero=BBC News|publikigita ye=31ma di oktobro 2019|titulo=At least 73 dead in Pakistan train fire, police say|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-50245090}}</ref> * [[2024]] - [[tifono]] Kong-rey frapas [[Taiwan]]. Kun diametro di plu kam 500 kilometri, ol divenis la maxim granda tifono qua frapis la insulo en 30 yari.<ref name=BBCTyphoon>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/c93qlxv594zo |titulo=Typhoon Kong-rey makes landfall in Taiwan|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=31ma di oktobro 2024}}</ref> * 2024 - [[Nord-Korea]] lansas balistikala [[misilo]] kun kapaceso por atingar Usana teritorio.<ref>{{extera ligilo|titulo=North Korea launches a new intercontinental ballistic missile designed to threaten US|editero=AP|idiomo={{en}}|url=https://apnews.com/article/north-korea-missile-launch-377c07eac46ad41bda0d4445df6f51d5|publikigita ye=31ma di oktobro 2024}}</ref> == Naski == * [[1345]] - rejulo [[Fernando la 1ma di Portugal]] (m. 1383) * [[1391]] - rejulo [[Duarte la 1ma di Portugal]] (m. 1438) * [[1424]] - rejulo [[Władysław la 3ma di Polonia]] (m. 1444) * [[1632]] - [[Johannes Vermeer]], Nederlandana piktisto (m. 1675) * (bapto-dio) [[1638]] - [[Meindert Hobbema]], Nederlandana piktisto (m. 1709) * [[1705]] - [[papo Klemens la 14ma]] (m. 1774) * [[1760]] - [[Katsushika Hokusai]], Japoniana piktisto (m. 1849) * [[1790]] - [[Francisco Javier de Istúriz]], chefministro di Hispania (m. 1871) * [[1795]] - [[John Keats]], Britaniana poeto (m. 1825)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/John-Keats|titulo=John Keats|idiomo={{en}}|editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=11ma di septembro 2026}}</ref> * [[1835]] - [[Adolf von Baeyer]], Germana kemiisto, Nobel-laureato (m. 1917) * [[1838]] - rejulo [[Luís la 1ma di Portugal]] (m. 1889) * [[1856]] - [[Carlos Antonio Mendoza]], prezidanto di Panama (m. 1916) * [[1883]] - [[Marie Laurencin]], Franca piktisto (m. 1956) * [[1887]] - [[Chiang Kai-shek]], prezidanto di Chinia (m. 1975) * [[1892]] - [[Alexandr Alexandrovich Alehin|Alexandr Alehin]], Rusa championo di shakoludo (m. 1946) * [[1902]] - [[Carlos Drummond de Andrade]], Braziliana poeto (m. 1987) * [[1912]] - [[Ollie Johnston]], Usan artisto, skriptisto, animisto e cinematografisto pri animi (m. 2008) * [[1922]] - [[Norodom Sihanouk]], rejulo di Kambodja (m. 2012) * 1922 - [[Anatoli Dmitriyevich Papanov|Anatoli Papanov]], Rusa aktoro (m. 1987) * [[1925]] - [[John Pople]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (m. 2004) * [[1926]] - [[Timo Sarpaneva]], Finlandana dizignisto e profesoro (m. 2006) * [[1929]] - [[Bud Spencer]], Italian aktoro (m. 2016) * [[1947]] - [[Herman Van Rompuy]], chefministro di Belgia e prezidanto di Europana Komisitaro * [[1950]] - [[John Candy]], Kanadan aktoro (m 1994) * [[1952]] - [[Bernard Edwards]], Usana muzikisto ([[Chic]], [[The Power Station]]) (m. 1996)<ref>{{extera ligilo|titulo=Bernard Edwards - Biography |url=https://www.imdb.com/name/nm0249821/bio/|editero=IMDb|idiomo={{en}}|vidita ye=11ma di septembro 2026}}</ref> * [[1952]] - [[Derek Sauer]], Nederlandana jurnalisto ed editisto (m. 2025) * [[1961]] - [[Peter Robert Jackson]], Nova-Zelandana filmifisto * [[1963]] - [[Dunga]], Braziliana futbalisto e futbal-entrenisto * [[1964]] - [[Marco van Basten]], Nederlandana futbalisto e futbal-exercisto * [[1976]] - [[Piper Perabo]], Usan aktorino * [[1983]] - [[Alexei Andreyevich Yakimenko|Alexei Yakimenko]], Rusa skermistulo * 1983 - [[Alexandr Igorevich Grishchuk]], Rusa shakoludisto * [[1994]] - [[Tamara Čurović]], Serbiana tenisistino * [[1996]] - [[Dïnara Ramazanqızı Sädwaqasova|Dïnara Sädwaqasova]], Kazakstanana shakoludistino * [[1997]] - [[Mathías Olivera]], Uruguayana futbalisto * [[1997]] - [[Marcus Rashford]], Angla futbalisto == Morti == * [[1806]] - [[Kitagawa Utamaro|Utamaro]], Japoniana piktisto (n. 1753) * [[1884]] - [[Marie Bashkirtseff]], Ukrainana-Franciana piktistino (n. 1858) * [[1918]] - [[Egon Schiele]], Germana piktisto (n. 1890) * 1918 - [[István Tisza]], chefministro di Hungaria (n. 1861)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Istvan-Grof-Tisza |titulo=István, Count Tisza|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=11ma di septembro 2026}}</ref> * [[1929]] - [[António José de Almeida]], prezidanto di Portugal (n. 1866) * [[1936]] - [[Ignacy Daszyński]], chefministro di Polonia (n. 1866) * 1936 - [[Léon Neuens]], Belga mediko, Idisto (n. 1885) * [[1945]] - [[Ignacio Zuloaga]], Hispana piktisto (n. 1870) * [[1948]] - [[Cissy van Marxveldt]], Nederlandana skriptisto (n. 1889) * [[1959]] - [[Sophie Pemberton]], Kanadana piktistino (n. 1869) * [[1961]] - [[Augustus John]], Walsana piktisto (n. 1878) * [[1980]] - [[Edelmiro Julián Farrell]], prezidanto di Arjentinia (n. 1887) * [[1984]] - [[Indira Gandhi]], chefministro di India, ocidita (n. 1917) * [[1986]] - [[Robert Sanderson Mulliken]], Usana fizikisto e kemiisto, Nobel-laureato (n. 1896) * [[1993]] - [[Federico Fellini]], Italiana filmifisto (n. 1920)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Federico-Fellini|idiomo={{en}}|titulo=Federico Fellini|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> * 1993 - [[River Phoenix]], Usan aktoro (n. 1970) * [[1995]] - [[Bill Rowling]], chefministro di Nova-Zelando (n. 1927) * [[2002]] - [[Mihail Stasinopoulos]], prezidanto di Grekia (n. 1903) * [[2006]] - [[Pieter Willem Botha]], chefministro di Sudafrika (n. 1916) * [[2007]] - [[Erdal İnönü]], Turka fizikisto e politikisto (n. 1926)<ref>{{extera ligilo|url=http://www.biyografi.info/kisi/erdal-inonu |titulo=Erdal İnönü Biyografi.info|idiomo={{tr}}|vidita ye=24ma di julio 2016}}</ref> * [[2011]] - [[Ali Saibou]], prezidanto di Nijer (n. 1940) * [[2014]] - [[Käbi Laretei]], Estoniana-Suediana pianisto (n. 1922) * [[2015]] - [[Siarhiey Mihailavich Viedzierka|Siarhiey Viedzierka]], Sovietiana e Bielorusa tenisistulo e entrenero pri teniso (n. 1958) * [[2020]] - [[Sean Connery]], Skota aktoro (n. 1930)<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54761824 Sean Connery: James Bond actor dies aged 90]</ref> * [[2021]] - [[Catherine Tizard]], generala guvernisto di Nova-Zelando (n. 1931) * [[2025]] - [[Fatos Nano]], chefministro di Albania (n. 1952)<ref>{{extera ligilo|url=https://shqiptarja.com/lajm/prej-ditwsh-i-shtruar-nw-spital-ndwrron-jetw-ishkryeministri-fatos-nano|titulo=Ish-kryeministri dhe lideri historik i PS, Fatos Nano shuhet në moshën 73-vjeçare! E diela ditë zie, homazhet shtetërore te Pallati i Kongreseve|editero=Sqiptarja.com|idiomo={{sq}}|publikigita ye=31ma di oktobro 2025}}</ref> * 2025 - [[Tchéky Karyo]], Turka-Franciana cinem-aktoro e muzikisto (n. 1953) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Oktobro]] t6qsut00lkpauke41vnothd2xd8s9ao 0 2063 1134787 1052834 2026-09-24T15:58:30Z Joao Xavier 110 1134787 wikitext text/x-wiki {{13ma yarcento}} La yaro '''1224''' (MCCXXIV per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[lundio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 224ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 24ma yaro di la [[13ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1220a]]. == Eventi == ===[[Europa]]=== * [[3ma di agosto]] - [[Siejo di La Rochelle (1224)|Siejo di La Rochelle]] finas. ===[[Nord-Amerika]]=== * En la nuna [[Mexikia]], [[populo Chichimeca]] kaptas [[Tula (Tolteka urbo)|Tula]]. == Naski == == Morti == [[Kategorio:Yari 1220a]] gzk7epyl025xnakjfpq9d0p4czb5hsm 0 2211 1134821 1130870 2026-09-24T20:51:22Z Joao Xavier 110 +morti, referi 1134821 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1997''' (MCMXCVII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[merkurdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 997ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 97ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 8ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[13ma di februaro]] - [[Astronauto|Astronauti]] repareskas [[kosmala teleskopo Hubble|kosmala teleskopo „Hubble“]] venante ek [[Spaco-paromo Discovery]]. * [[21ma di aprilo]] - Eventas unesma sepulto en kosmo, kande ''Pegasus'' portas ad orbito kremacuro de 24 homi, inter altri de [[Gene Roddenberry]]. * [[4ma di julio]] - ''[[Mars Pathfinder]]'' di Nasa venas a [[marso]]. === [[Mondo]] === * [[22ma di februaro]] - On anuncas en Roslin, [[Skotia]], pri unesma klonita [[mutono]], ''Dolly'', qua naskis en junio di [[1996|antea yaro]]. * [[12ma di marto]] - [[Parlamento di Europana Uniono]] aceptas deklaro per qua on probas impedor la klonado di homo en la tota [[mondo]]. * [[11ma di mayo]] - ''Deep Blue'' de [[IBM]] vinkas [[Garri Kasparov]] en [[shakoludo]]. * [[4ma di decembro]] - En [[Kanada]], [[Ottawa]], 122 stati subskribas kontrato pri abnego di produkto ed uzo di landala minili. Kontree, [[Usa]], [[Popul-Republiko Chinia]] e [[Rusia]] ne subskribas. === [[Europa]] === * [[4ma di februaro]] - En [[Serbia]], prezidanto [[Slobodan Milosevic]] fine agnoskas vinko di opozantaro dum novembral elekti. * [[5ma di februaro]] - La tri maxim granda banki Suisiana kreas 71-milion-dolari provizuro por viktimi di [[holokausto]] dum la [[Duesma mondomilito]]. * [[22ma di februaro]] - Nasko di mutono Dolly, l'unesma animalo kreita de celulo de adulta mutono (t.e. el esis [[klono]]), anuncesas. Dolly, qua naskis ye la 5ma di julio 1996, havis tri matri: un furnisis la ovo, un furnisis la DNA, e plusa mutono portis la embriono til parturo. La laboro facesis da la universitato di [[Edinburgh]] e la vicina Roslin-instituto, ube Dolly pasis sua vivo, produktante sis mutonyuni, til morto en 2003. Pose, kloni de altra mamiferi, inkluzante kavali e bovi, produktesas. * [[6ma di marto]] - Verko da [[Pablo Picasso]], ''Tête de Femme'' furtesas en [[London]]. Ol trovesas pos un semano. * [[18ma di marto]] - La dopa parto di [[aviono]] [[Antonov An-24]], de kompanio ''Stavropolskaya Aktsionernaya Avia'', ruptas dum flugado de [[Stavropol]] a Trabizon, [[Turkia]]. To efektigas la falo dil aviono, produktanta la morto di la 50 personi en nave. Pose deskovresis ke kauzo di la ruptado esis [[korodo]], qua ne deskovresis pro nesuficanta manteno.<ref>{{Extera ligilo |surnomo=Ranter |nomo=Harro |titulo=ASN Aircraft accident Antonov An-24RV RA-46516 Cherkessk |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19970318-0 |vidita ye=2022-06-04 |idiomo={{en}}|editero=aviation-safety.net}}</ref> * [[2ma di mayo]] - En [[Unionita Rejio]], [[Tony Blair]] divenas chefministro. * [[1ma di agosto]] til [[4ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 1997|Ido-konfero]] en [[Bakkum]], [[Nederlando]]. * [[31ma di agosto]] - [[Diana Spencer|Diana]], princino de [[Wals]], mortas en serioza automobil-acidento en [[Paris]]<ref name=Diana/>. * [[11ma di septembro]] - On votas en [[Skotia]] pro elektar propra [[parlamento]], pos 290-yar uniono kun [[Anglia]]. * [[30ma di oktobro]] - Che [[Republiko Irlando]], [[Mary McAleese]] vinkas prezidantal elekti. * [[6ma di decembro]] - [[Aviono]] por transporto di vari [[Antonov An-124]] kolizionas kontre edifico en [[Rusia]] e 67 personi mortas. === [[Azia]] === * [[19ma di januaro]] - [[Yaser Arafat]] retrovenas a [[Hebron]], [[Westa Rivo]], pos 30 yari. On jubileas la livo di lasta okupita urbo. * [[31ma di januaro]] - Protesti en [[Ankara]], [[Turkia]] kontre la violado di [[homala yuri]] da [[Israel]]. * [[24ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] en [[Iran]] e [[Turkmenistan]] produktas 100 morti. * [[27ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] en [[Pakistan]] produktas 60 morti. * [[28ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] frapas [[Armenia]] ed [[Azerbaijan]] e produktas 1.100 morti. Norde de [[Iran]], plusa 3.000 personi mortas. * [[11ma di marto]] - Eventas explozo che [[Japonia]]na ri-laboreyo di nukleara eskombro, e 35 laboristi afektesas per desforta iradio. * [[10ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] en sudest [[Iran]] produktas 2.400 morti. * [[10ma di junio]] - En [[Kambodja]] chefo di le [[Reda-Khmer]], [[Pol Pot]] mortigas Son Sen e lua 11 familiani pro ke il sugestis ligar paco kun la rejimo. Pol Pot fugas ad nordo, e le Reda-Khmer en-arestas ilu heme. * [[1ma di julio]] - [[Unionita Rejio]] retrodonas [[Hong Kong]] a [[Popul-Republiko Chinia]]. * [[julio]] - Ekonomiala krizo komencas en [[Tailando]]. * [[16ma di novembro]] - [[Popul-Republiko Chinia]] liberigas demokratio-aktivisto [[Wei Jingsheng]] pos 18-yara enkarcero pro sanesala kauzo. * [[29ma di decembro]] - En [[Hong Kong]] on komencas abatar hani por baror l'expanso di perisigebla influenzo. === [[Afrika]] === * [[18ma di januaro]] - En [[Ruanda]], gerileri* [[Hutu-populo|hutu]] ocidas tri Hispani e tri soldati. * [[2ma di mayo]] - En [[Egiptia]], sablo-tempesto produktas 12 morti ed efektigas granda destruktadi. La venti atingas 60 mili po horo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.history.com/this-day-in-history/sandstorm-in-egypt-kills-12-topples-buildings| titulo=1997: Sandstorm in Egypt kills 12, topples buildings|editero=History.com|idiomo={{en}}|vidita ye= 2ma di mayo 2015}}</ref> * [[25ma di mayo]] - Mayoro [[Johnny Paul Koromah]] kaptas povo en [[Sierra Leone]] de prezidanto [[Ahmad Tejan Kabbah]]. * [[17ma di novembro]] - En [[Egiptia]], [[Luxor]], Mohamedana militeri mortigas 62 turisti. * [[30ma di decembro]] - En [[Aljeria]], gerileri* mortigas 400 homi en quar vilaji. === [[Nord-Amerika]] === * [[20ma di januaro]] - [[Bill Clinton]] komencas duesma tempo kom [[Listo di prezidanti di Usa|prezidanto di Usa]]. * [[4ma di marto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] inhibas uzor statala pekunio en expertizo di klonado di homo. * [[26ma di marto]] - En [[San Diego]], [[Kalifornia]], 39 su-ocidinta membri di la sekto "Pordo di Cielo" (''Heaven's Gate'') trovesas. Omna havis ''Nike''-shui, ed omna homuli esis kastrita. La momento di la suocido selektesis pro ke [[Hale-Bopp-aerolito]] aparis. * [[2ma di junio]] - [[Timothy McVeigh]] verdiktesas a mortopuniso pro explozo en [[Oklahoma-urbo]] en [[1995]]. * [[1ma di agosto]] - Aeroplanifisti [[Boeing]] e [[McDonnell Douglas]] unionas. * [[6ma di agosto]] - [[Microsoft]] kompras acioni di [[Apple Computer]], lua rivalo, po 150 milion dolari. * [[12ma di novembro]] - Sheiko [[Ramzi Yousef]] esas punisita pro bombal atako a ''World Trade Center'' en [[1993]]. * [[19ma di novembro]] - En [[Iowa]], Carlisle, Bobbi MacCaughey parturas sep infanti, omna vivanta. === [[Sud-Amerika]] === * [[22ma di aprilo]] - En [[Peru]], [[Lima]], komencas kidnapo en ambasado di [[Japonia]]. La kidnapo duros dum 126 dii. Fine 71 kaptiti liberigesos, du soldati e 14 revoltisti mortos. * [[10ma di oktobro]] - Aviono [[McDonnell Douglas DC-9]] de ''Austral Líneas Aéreas'' kolizionas proxim Nuevo Berlín, [[Uruguay]] e produktas 74 morti. ==[[Sporto]]== * [[11ma di oktobro]] - [[Pride Fighting Championships]], organizuro di mixita milital arti, fondesas. * [[26ma di oktobro]] - En [[Jerez de la Frontera]], [[Hispania]], [[Jacques Villeneuve]] divenas mondala championo di [[Formulo 1]]. == Naski == [[Arkivo:Pentz_(2024).png|thumb|130px|[[Patrick Pentz]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Patrick Pentz]], Austriana futbalisto * [[6ma di januaro]] - [[Michel Aebischer]], Suisa futbalisto * [[8ma di januaro]] - [[Eric Anders Smith]], Sueda futbalisto * 8ma di januaro - [[Lauren Proctor]], Usana tenisistino * [[11ma di januaro]] - [[Félix Eduardo Torres Caicedo]], Equadorana futbalisto [[Arkivo:2022-07-21 Fußball, Männer,Freundschaftsspiel, RB Leipzig - FC Liverpool 1DX 2067 by Stepro (Luis Diaz).jpg|thumb|130px|[[Luis Fernando Díaz Marulanda|Luis Díaz]]]] * [[13ma di januaro]] - [[Luis Fernando Díaz Marulanda]], konocata kom '''Luis Días''', Kolumbiana futbalisto * [[24ma di januaro]] - [[Silvia Ambrosio]], Germana tenisistino * [[26ma di januaro]] - [[Svetlana Vladimirovna Sheveleva|Svetlana Sheveleva]], Rusa skermistino * [[3ma di februaro]] - [[Anastasia Valeryevna Galashina|Anastasia Galashina]], Rusa sporta pafistino * [[5ma di februaro]] - [[Estelle Cascarino]], Franca futbalistino * [[6ma di februaro]] - [[Djibril Sow]], Suisa futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Breel Embolo]], Kamerunana-Suisiana futbalisto * [[16ma di februaro]] - [[Natalya Konstantinovna Vihlyanceva|Natalya Vihlyanceva]], Rusa tenisistino * [[24ma di februaro]] - [[César Jasib Montes Castro]], Mexikiana futbalisto * [[25ma di februaro]] - [[Kristina Andreyevna Astahova|Kristina Astahova]], Rusa artala sketistino [[Arkivo:IsabelleFuhrmanJun10.jpg|thumb|130px|[[Isabelle Fuhrman]]]] * 25ma di februaro - [[Isabelle Fuhrman]], Usan aktorino * [[7ma di marto]] - [[Tayisiya Morderger]], Germana tenisistino * 7ma di marto - [[Yana Morderger]], Germana tenisistino * [[10ma di marto]] - [[Belinda Bencic]], Suisa tenisistino, championino Olimpiala en Tokyo * [[12ma di marto]] - [[Sara Cakarevic]], Franca tenisistino * 12ma di marto - [[Dean Henderson]], Angla futbalisto * 12ma di marto - [[Fiona Ferro]], Franca tenisistino * [[13ma di marto]] - [[Rúben Diogo da Silva Neves]], Portugalana futbalisto [[Arkivo:EUA levam ouro na ginástica artística feminina; Brasil fica em 8º lugar (28879955265) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Simone Biles]]]] * [[14ma di marto]] - [[Simone Biles]], Usana gimnastikistino * 14ma di marto - [[Miles Gordon Robinson]], Usana futbalisto * [[17ma di marto]] - [[Lilia Igorevna Ahaimova|Lilia Ahaimova]], Rusa gimnastikistino * [[18ma di marto]] - [[Ciara Bravo]], Usan aktorino * 18ma di marto - [[Gleison Bremer]], Braziliana futbalisto * [[19ma di marto]] - [[Rūta Meilutytė]], Lituana natistino [[Arkivo:Julián_Quiñones.png|thumb|130px|[[Julián Quiñones]]]] * [[24ma di marto]] - [[Julián Quiñones]], Mexikiana futbalisto * [[26ma di marto]] - [[Adam Musil]], Cheka hokeisto * [[3ma di aprilo]] - [[Gabriel Jesus]], Braziliana futbalistulo * [[7ma di aprilo]] - [[Marïya Agapova]], Kazakstanana MMA-kombaterino * [[8ma di aprilo]] - [[Yevgeni Igorevich Tyurnev|Yevgeni Tyurnev]], Rusa tenisistulo * [[9ma di aprilo]] - [[Mariya Viktarawna Vasilievich|Mariya Vasilievich]], Bielorusa manekinino, blogerino e politikistino * 9ma di aprilo - [[Álvaro Fidalgo]], Mexikiana futbalisto * [[11ma di aprilo]] - [[Miriam Kolodziejová]], Cheka tenisistino [[Arkivo:Romain_Cannone_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Romain Cannone]]]] * [[12ma di aprilo]] - [[Romain Cannone]], Franca skermisto * [[20ma di aprilo]] - [[Alexander Zverev]], Germana tenisistulo * [[21ma di aprilo]] - [[Gabriela Knutson]], Cheka tenisistino * 21ma di aprilo - [[Mikel Oyarzabal]], Hispana futbalisto * [[24ma di aprilo]] - [[Veronika Eduardovna Kudermetova|Veronika Kudermetova]], Rusa tenisistino * [[27ma di aprilo]] - [[Mostafa Ziko]], Egiptiana futbalisto * [[3ma di mayo]] - [[Ivana Jorović]], Serbiana tenisistino * [[7ma di mayo]] - [[Youri Tielemans]], Belga futbalisto * 7ma di mayo - [[Darya Sergeyevna Kasatkina|Darya Kasatkina]], Rusa tenisistino * [[9ma di mayo]] - [[Dayne St. Clair]], Kanadana futbalisto * [[14ma di mayo]] - [[Stefan Posch]], Austriana futbalisto [[Arkivo:Portugal national football team 0866 (Rúben Dias).jpg|thumb|130px|[[Rúben Dias]]]] * 14ma di mayo - [[Rúben Dias]], Portugalana futbalisto * [[15ma di mayo]] - [[Ousmane Dembélé]], Franca futbalisto * 15ma di mayo - [[Bolortuyaatai Bat-Ochirin]], Mongoliana luktistino * [[20ma di mayo]] - [[Omar Apollo]], Usana kantisto ed aktoro * [[23ma di mayo]] - [[Håkan Gustaf Nilsson]], Sueda futbalisto * [[27ma di mayo]] - [[Konrad Laimer]], Austriana futbalisto * [[28ma di mayo]] - [[Sophie Chang]], Usana tenisistino * [[1ma di junio]] - [[Nicolás de la Cruz]], Uruguayana futbalist * [[10ma di junio]] - [[Mihail Alexandrovich Antipov|Mihail Antipov]], Rusa shakoludistulo [[Arkivo:Unai_Simon_France_v_Spain_7.24.26-118_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Unai Simón]]]] * [[11ma di junio]] - [[Unai Simón]], Hispana futbalisto * [[17ma di junio]] - [[Sofia Stanislavovna Lohanova|Sofia Lohanova]], Rusa skermistino * [[18ma di junio]] - [[Katharina Hobgarski]], Germana tenisistino * [[20ma di junio]] - [[Wiktor Dyduła]], Polona kantisto, kompozisto e kansonifisto * [[22ma di junio]] - [[Kirill Alexeyevich Alexeyenko|Kirill Alexeyenko]], Rusa shakoludistulo * [[25ma di junio]] - [[Rodrigo Bentancur]], Uruguayana futbalisto * [[28ma di junio]] - [[Jean-Philippe Mateta]], Franca futbalisto * [[30ma di junio]] - [[Irina Uladzimirawna Shimanovich|Irina Shimanovich]], Bielorusa tenisistino * [[4ma di julio]] - [[Pape Meïssa Ba]], Senegalana futbalisto * [[7ma di julio]] - [[Saša Kalajdžić]], Austriana futbalisto * [[10ma di julio]] - [[Elizabeth Halbauer]], Usana tenisistino [[Arkivo:Malala Yousafzai at the 2023 Nelson Mandela Annual Lecture (53378134041).jpg|thumb|130px|[[Malala Yousafzai]]]] * [[12ma di julio]] - [[Malala Yousafzai]], Pakistanana politikal aktivisto, Nobel-laureato pri paco * [[22ma di julio]] - [[Francesca Di Lorenzo]], Usana tenisistino * [[25ma di julio]] - [[Christina Rosca]], Usana tenisistino * [[30ma di julio]] - [[Alexandr Mishchenko]], Kirgiziana futbalistulo * 30ma di julio - [[Egil Selvik]], Norvegiana futbalisto * [[3ma di agosto]] - [[Yevgenia Andreyevna Shelgunova|Yevgenia Shelgunova]], Rusa gimnastikistino * [[6ma di agosto]] - [[Marcus Thuram]], Franca futbalisto [[Arkivo:Juninho bacuna-1531777726.jpeg|130px|thumb|[[Juninho Bacuna]]]] * [[7ma di agosto]] - [[Juninho Bacuna]], Kuracaoana futbalisto * [[8ma di agosto]] - [[Antonee Robinson]], Usana futbalisto * [[27ma di agosto]] - [[Lucas Paquetá]], Braziliana futbalisto * [[4ma di septembro]] - [[Gergely Siklósi]], Hungara skermistulo * [[6ma di septembro]] - [[Santiago Mele]], Uruguayana futbalisto * [[11ma di septembro]] - [[Harmony Tan]], Franca tenisistino * [[12ma di septembro]] - [[Pürevsürengiyn Buyanhishig]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino * [[21ma di septembro]] - [[Jhon Adolfo Arias]], Kolumbiana futbalisto * [[24ma di septembro]] - [[Dodi Lukébakio]], Belga futbalisto [[Arkivo:20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Xaver Schlager 850 1680.jpg|thumb|130px|[[Xaver Schlager]]]] * [[28ma di septembro]] - [[Xaver Schlager]], Austriana futbalisto * [[6ma di oktobro]] - [[Théo Hernandez]], Franca futbalisto * [[7ma di oktobro]] - [[Stefan Krickl]], Austriana futbalistulo * 7ma di oktobro - [[Alfie Jones]], Kanadana futbalisto * [[8ma di oktobro]] - [[Dejan Ljubičić]], Austriana futbalisto * [[16ma di oktobro]] - [[Naomi Osaka]], Japoniana tenisistino * 16ma di oktobro - [[Herman Johansson]], Sueda futbalisto * [[20ma di oktobro]] - [[Andrei Andreyevich Rublyov|Andrei Rublyov]], Rusa tenisistulo * [[23ma di oktobro]] - [[Ezri Konsa]], Angla futbalisto * [[24ma di oktobro]] - [[Edson Omar Álvarez Velázquez]], Mexikiana futbalisto * [[25ma di oktobro]] - [[Tyler Alvarez]], Usan aktoro * [[28ma di oktobro]] - [[Tadeáš Růžička (MMA-luktisto)|Tadeáš Růžička]], Cheka MMA-luktisto [[Arkivo:Marcus Rashford in 2023.jpg|thumb|130px|[[Marcus Rashford]]]] * [[31ma di oktobro]] - [[Marcus Rashford]], Angla futbalisto * 31ma di oktobro - [[Mathías Olivera]], Uruguayana futbalisto * [[3ma di novembro]] - [[Lale Gül]], Nederlandana skriptisto * [[9ma di novembro]] - [[Matías Viña]], Uruguayana futbalisto * 9ma di novembro - [[Alice Ramé]], Franca tenisistino * [[13ma di novembro]] - [[Adriana Reami]], Usana tenisistino * [[16ma di novembro]] - [[Bruno Guimarães]], Braziliana futbalisto * [[17ma di novembro]] - [[Julian Ryerson]], Norvegiana futbalisto * [[18ma di novembro]] - [[Jordy Caicedo]], Equadorana futbalisto * [[19ma di novembro]] - [[Andrei Olegovich Lazukin|Andrei Lazukin]], Rusa artala sketistulo [[Arkivo:Norway Italy - June 2025 A 14 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Patrick Berg]]]] * [[24ma di novembro]] - [[Patrick Berg]], Norvegiana futbalisto * [[25ma di novembro]] - [[Derek Cornelius]], Kanadana futbalisto * 25ma di novembro - [[Ernesto Alexis Vega Rojas]], Mexikiana futbalisto * [[2ma di decembro]] - [[Luis Javier Suárez Charris]], Kolumbiana futbalisto * [[6ma di decembro]] - [[Gregor Kobel]], Suisa futbalisto * [[10ma di decembro]] - [[Jorge Eduardo Sánchez Ramos]], Mexikiana futbalisto * [[19ma di decembro]] - [[Gabriel Magalhães]], Braziliana futbalisto * 19ma di decembro - [[Hubert Jabłoński]], Polona kantisto * [[24ma di decembro]] - [[Aleš Furch]], Cheka hokeisto == Morti == [[Arkivo:Melvin Calvin 1960s.jpg|thumb|130px|[[Melvin Calvin]]]] * [[8ma di januaro]] - [[Melvin Calvin]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[9ma di januaro]] - [[Edward Osóbka-Morawski]], chefministro di Polonia (n. 1909) * [[10ma di januaro]] - [[Alexander Todd]], Barono Todd, [[Skotia|Skota]] kemiisto, Nobel-laureato (n. 1907) * [[12ma di januaro]] - [[Charles B. Huggins]], Usana mediko e fiziologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1901) * [[17ma di januaro]] - [[Clyde Tombaugh]], astronomo, deskovristo di [[Plutono]] (n. 1906) * [[17ma di februaro]] - [[Darcy Ribeiro]], Brazilian antropologo, skriptisto e politikisto (n. 1922) * [[19ma di februaro]] - [[Deng Xiaoping]], lasta signifikanta revolucionero di Popul-Republiko Chinia (n. 1904) * 19ma di februaro - [[Enrique Peralta Azurdia]], prezidanto di Guatemala (n. 1908) * [[27ma di februaro]] - [[William Gear]], Skota piktisto (n. 1915) * [[6ma di marto]] - [[Michael Manley]], chefministro di Jamaika (n. 1924) * 6ma di marto - [[Cheddi Jagan]], prezidanto di Guyana (n. 1918) [[Arkivo:Edward Mills Purcell.jpg|thumb|130px|[[Edward Mills Purcell|Edward Purcell]]]] * [[7ma di marto]] - [[Edward Mills Purcell]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1912) * 7ma di marto - [[Martin Kippenberger]], Germana piktisto, skultisto e fotografisto (n. 1953) * [[15ma di marto]] - [[Victor Vasarely]], Hungara-Franca piktisto e grafisto (n. 1906) * 15ma di marto - [[Svend Wiig Hansen]], Dana skultisto e piktisto (n. 1922) * [[16ma di marto]] - [[Kustaa Inkeri]], Finlandana astronomo e matematikisto (n. 1908) * [[19ma di marto]] - [[Willem de Kooning]], Nederlandan-Usana piktisto (n. 1904) * [[5ma di aprilo]] - [[Allen Ginsberg]], ''beat''-poeto (n. 1926) * [[12ma di aprilo]] - [[George Wald]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1906) * [[16ma di aprilo]] - [[Roland Topor]], Franca artisto, desegnisto, piktisto, ilustristo, skriptisto, poeto, aktoro e cinematografisto (n. 1938) * [[17ma di aprilo]] - [[Chaim Herzog]], prezidanto di Israel (n. 1918)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Chaim-Herzog|titulo=Chaim Herzog|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[21ma di aprilo]] - [[Diosdado Macapagal]], prezidanto di Filipini (n. 1910) * 21ma di aprilo - [[Andrés Rodríguez Pedotti]], prezidanto di Paraguay (n. 1923) * [[2ma di mayo]] - [[John Carew Eccles]], Austriana neurofiziologiisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[4ma di mayo]] - [[Wijeyananda Dahanayake]], chefministro di Sri Lanka (n. 1902) * [[20ma di mayo]] - [[Virgilio Barco Vargas]], ex-prezidanto di Kolumbia (n. 1921) * [[22ma di mayo]] - [[Alfred Hershey]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1908) * [[16ma di junio]] - [[Edmond Leburton]], chefministro di Belgia (n. 1915) * [[22ma di junio]] - [[Gérard Pelletier]], Kanadana jurnalisto, politikisto e diplomacisto (n. 1919) [[Arkivo:Jacques-Yves Cousteau.jpg|thumb|130px|[[Jacques-Yves Cousteau|Jacques Cousteau]]]] * [[25ma di junio]] - [[Jacques-Yves Cousteau]], Franca maro-expertisto, developinto di moderna skafandro (n. 1910)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Jacques-Cousteau|titulo=Jacques Cousteau|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * 25ma di junio [[Sipan Shiraz]], Armeniana skriptisto (n. 1967) * [[1ma di julio]] - [[Robert Mitchum]], Usan aktoro (n. 1917) * [[2ma di julio]] - [[James Stewart]], Usan aktoro (n. 1908) * [[8ma di julio]] - [[Abu Sadat Mohammad Sayem]], prezidanto di Bangladesh (n. 1916) * [[15ma di julio]] - [[Gianni Versace]], Italiana modisto (m. 1946)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Gianni-Versace|titulo=Gianni Versace|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[28ma di julio]] - [[Seni Pramoj]], chefministro di Tailando (n. 1905) * [[31ma di julio]] - [[Bao Dai]], lasta imperiestro di Vietnam (n. 1913) [[Arkivo:Burroughs.jpg|thumb|130px|[[William S. Burroughs]]]] * [[2ma di agosto]] - [[William S. Burroughs]], Usana skriptisto (n. 1914) * 2ma di agosto - [[Fela Kuti]], Nigeriana muzikisto e politikal aktivisto (n. 1938) * [[4ma di agosto]] - [[Jeanne Calment]], Franca olda muliero, lor evante 122 yari (n. 1875) * [[13ma di agosto]] - [[Carel Weight]], Angla piktisto (n. 1908) * [[16ma di agosto]] - [[Nusrat Fate Ali Kan]], "[[kawali]]"-kantisto de Pakistan (n. 1948) * [[21ma di agosto]] - [[Misael Pastrana Borrero]], prezidanto di Kolumbia (n. 1923) * [[23ma di agosto]] - [[John Cowdery Kendrew]], Britaniana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1917) * 31ma di agosto - [[Diana Spencer]], princino di Wals (n. 1961)<ref name=Diana>{{Extera ligilo|titulo=1997: Princess Diana dies in Paris crash |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/31/newsid_2510000/2510615.stm |vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[31ma di agosto]] - [[Dodi Al-Fayed]], Egiptian entraprezisto (n. 1955)<ref name=Diana/> * [[5ma di septembro]] - [[Matro Teresa]] (naskinta Agnes Gonxha Bojaxhiu) Albana regulierino, Nobel-laureato pri paco (n. 1910)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Mother-Teresa|titulo=Mother Teresa|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:Colonel Mobutu.jpg|thumb|130px|[[Mobutu Sese Seko]]]] * [[7ma di septembro]] - [[Mobutu Sese Seko]], diktatoro di Zaire (n. 1930) * [[9ma di septembro]] - [[Burgess Meredith]], Usan aktoro (n. 1907) * [[17ma di septembro]] - [[Jan Peder Syse]], chefministro di Norvegia (n. 1930) * [[29ma di septembro]] - [[Roy Lichtenstein]], Usana piktisto (n. 1923) * [[13ma di oktobro]] - [[Adil Çarçani]], chefministro di Albania (n. 1922) * [[21ma di oktobro]] - [[Aale Tynni]], Finlandana poetino (n. 1913) * [[25ma di novembro]] - [[Hastings Kamuzu Banda]], prezidanto di Malawi (n. 1896?) * [[1ma di decembro]] - [[Stéphane Grappelli]], Franca muzikisto (n. 1908) * [[12ma di decembro]] - [[Ali Amini]], chefministro di Iran (n. 1905) * [[14ma di novembro]] - [[Alba de Céspedes]], Italiana skriptisto (n. 1911) * [[27ma di novembro]] - [[Eduardo Kingman]], Equadorana piktisto (n. 1913) * [[28ma di decembro]] - [[Heikki Alikoski]], Fin astronomo, matematikisto ed Esperantisto (n. 1912) * [[29ma di decembro]] - [[Czesław Byszewski]], Polona voc-aktoro e radio-prizentisto (n. 1915) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Steven Chu]], [[Claude Cohen-Tannoudji]], [[William Daniel Phillips]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Paul D. Boyer]], [[John E. Walker]], [[Jens Christian Skou]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Stanley B. Prusiner]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Dario Fo]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Kampanio Internaciona kontre Subtera Torpedi]], [[Jody Williams]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Robert C. Merton]], [[Myron Scholes]] == Referi == {{Reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] edfci4hqytr7drks85xib8uknsm9igl 0 3235 1134805 1126150 2026-09-24T17:14:30Z Joao Xavier 110 +naski, morti, referi 1134805 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1998''' (MCMXCVIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 998ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 98ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 9ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[7ma di januaro]] - [[Usa]] sendas ''Lunar Spector'' ad orbito cirkum [[Luno]]. Ol trovos traito de [[aquo]]. * [[8ma di januaro]] - Kosmologisti anuncas ke l'expanso dil [[universo]] rapideskas. * [[2ma di marto]] - Galileo-probilo trovas maro sub glaciala surfaco di [[Europa (satelito)|Europa]], satelito di [[Jupitero]]. * [[5ma di marto]] - [[NASA]] anuncas ke Clementine-probilo trovis en [[Luno]] sate [[aquo]] por fuzeala fuelifo e suporto di homala koloniigo. * [[5ma di junio]] - [[Japonia]] divenas membro di "kosmala" stati, kande ol sendas probilo a [[Marso]]. * [[20ma di novembro]] - [[Staciono Kosmala Internaciona]] komencas konstruktesar. ===[[Mondo]] === * [[23ma di februaro]] - [[Osama bin Laden]] deklaras ''[[Jihad]]'' (milito) kontra Judi e "kruco-militeri". * [[2ma di septembro]] - La tribunalo di [[UN]] punisas Jean-Paul Akayesu, ex-urbestro di urbeto en [[Ruanda]], pro [[gentocido]]. L'antea judicio pri gentocido deklamesis en [[1948]]. * [[4ma di septembro]] - Lawrence "Larry" Page e [[Sergey Mikhaylovich Brin]], studenti che [[universitato]] Stanford, fondas [[Google]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.oficinadanet.com.br/post/14208-a-historia-do-google|titulo=A história do Google|editero=Oficina da Net|vidita ye=30ma di agosto 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1ma di novembro]] - Europana Tribunalo pri [[Homala yuri]] fondesas. ===[[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - En [[Rusia]] uzeskas nova rublo pro ke l'[[inflaciono]] diminutas. * [[12ma di januaro]] - 19 Europala stati abnegas la klonado di homo. * [[3ma di februaro]] - Pilotisto di [[Usa]]n aer-armeo acidentale kolizionas sua aviono kontre metal-filego di acensilo por skiageri en Cavalese, [[Italia]], ruptante ol. L'acidento rezultas 20 morti. * [[28ma di februaro]] - Polico di [[Serbia]] komencas agadi por exterminor "teroristi" en [[Kosovo]]. To esas komenco di la [[milito di Kosovo]]. * [[10ma di aprilo]] - [[Unionita Rejio]], [[Republiko Irlando]] e la maxim importanta partisi di [[Nord-Irlando]] paktas en [[Belfast]] pri paco. * [[25ma di aprilo]] - En [[Hispania]], [[Andaluzia]], l'eskombreyo dil [[mineyo]] di Los Frailes krakas. L'eskombro (5 milion m3 de tre venenoza metali) minacas la [[ekologio|ekologiala]] sistemo di [[nacionala parko di Doñana]]. La eskombral aquo duktesas aden fluvio [[Guadalquivir]]. * [[3ma di junio]] - En [[Germania]], Eschede, roto di [[treno di granda rapideso]] krakas kande ol voyajis a 200 km/h. En l'acidento 101 homi mortas. * [[14ma di junio]] - Ponto di [[Granda Belt]] en [[Dania]] inauguresas por trafiko. * 12ma di julio - En Ballymoney, [[Nord-Irlando]], tri pueri mortas kom rezulto de incendio premeditita en lia domo, pro atako da "unionisti" (grupo favorebla a l'uniono di Nord-Irlando kun [[Britania]]) kontre [[katolikismo|katolika]] familio.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1998: Children die in Drumcree protests|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/12/newsid_2500000/2500503.stm|editero=BBC|vidita ye=24ma di septembro 2016}}</ref> * [[17ma di julio]] - En [[Sankt Petersburg]] sepultesas la restaji dil caro [[Nikolai la 2ma di Rusia|Nikolai la 2ma]] en bastiono di Petrus-Paulus 80 yari pos lua mortigo. * [[31ma di julio]] til [[3ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 1998|Ido-konfero]] en [[Białobrzegi]], [[Polonia]]. * [[15ma di agosto]] - En [[Nord-Irlando]], Omagh, [[IRA]] explozigas bombo. L'ago esas maxim sangoza dum terorista milito en Irlando: 29 homi mortigesas e 200 vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/15/newsid_2496000/2496009.stm |titulo=1998: Dozens die in Omagh bombing|vidita ye=1ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[1ma di septembro]] - Prezidanti [[Bill Clinton]] e [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] negocias en [[Moskva]] pri ekonomiala krizo di [[Rusia]]. ===[[Azia]] === * [[28ma di januaro]] - Armizita partizani kidnapas 400 pueri e docisti en [[Manila]], [[Filipini]]. * [[februaro]] - Parlamento di [[Usa]] imperas prezidanto [[Bill Clinton]] igor "necesa akti" por represor armala programo di [[Irak]]. * [[4ma di februaro]] - [[Ter-tremo]] en nordest [[Afganistan]] produktas {{formatnum:5000}} morti. * [[7ma di februaro|7ma]] til la [[22ma di februaro]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Nagano]], [[Japonia]]. * [[20ma di februaro]] - Prezidanto di [[Irak]], [[Saddam Hussein]], negocias kun [[Kofi Annan]] de [[UN]] e permisas ke armal inspektisti rivenez ad Irak. * [[10ma di marto]] - Usana korpi vacinizesos kontra spleno-pesto che [[Persiana gulfo]]. * [[5ma di aprilo]] - En [[Japonia]] inauguresas la ponto Akashi-Kaikyo, qua konektas insuli di [[Shikoku]] e [[Honshu]]. * [[6ma di aprilo]] - [[Pakistan]] probas fuzeo, qua povas atingar omna importanta loki di [[India]]. * [[11ma di mayo]] - [[India]] probas nuklear armi en dezerto Rajasthan. * [[13ma di mayo]] - [[Usa]] e [[Japonia]] imperas komercala punisi por [[India]] pro nukleara probi igita. * [[21ma di mayo]] - En [[Indonezia]] generalo [[Suharto]] renuncas pos 32-yara regno e sucedigesas da [[Jusuf Habibie]]. * [[28ma di mayo]] - [[Pakistan]] probas nuklear armi respondante ad [[India]]. Anke a Pakistan esas imperita komercala punisi. * [[30ma di mayo]] - [[Ter-tremo]] en nord [[Afganistan]] produktas {{formatnum:5000}} morti. * [[9ma di julio]] - En [[Afganistan]], Talibani imperas, ke l'Afgani devas neuzar [[televiziono]] e video-kaseti, nam li esas kontre [[Islamo|Mohamedana]] moralo. * [[20ma di julio]] - [[Lyonpo Jigme Thinley]] divenas chefministro di Bhutan. * [[5ma di agosto]] - [[Irak]] finas omna laboro kun armal inspektisti di [[UN]]. * [[20ma di agosto]] - En [[Afganistan]] [[Usa]] sendas fuzei a militala kampi di [[Al-Kaida]] fondita da [[Osama bin Laden]]. * [[5ma di septembro]] - [[Kim Jong-il]] divenas supra chefo di [[Nord-Korea]]. * [[13ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] imperas atakor [[Irak]] per aeroplani. Lasta-instante, Irak promisas kunlaborar kun l'armal inspektisti di [[UN]]. * [[20ma di novembro]] - Tribunalo di [[Talibano|Talibani]] deklaras ke [[Osama bin Laden]] ne esas kulpinto pri bombo-explozi en [[Kenia]] e [[Tanzania]] en agosto. * [[16ma di decembro]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] imperas ke [[Usa]] ed [[Unionita Rejio]] atakos [[Irak]] aerale. L'armal inspektisti di [[UN]] ekvenas Irak. * [[19ma di decembro]] - Vice-prezidanto di [[Irak]] [[Taha Yassin Ramadan]] deklaras ke kunlaboro kun [[UN]] finas ed anke l'armal inspekti finas. * [[26ma di decembro]] - [[Irak]] anuncas, ke ol pafos ad Usana e Britanian aeroplani, se li invadus super Irak. * [[29ma di decembro]] - [[Reda Kmer]] exkuzesas pri [[gentocido]] da li en [[Kambodja]] dum la [[yari 1970a]], kande plu kam 1 milion Kambodjani perisis. ===[[Afrika]] === * [[7ma di agosto]] - Bombi explozas en ambasadeyi di [[Usa]] en [[Dar-es-Salaam]], [[Tanzania]], e [[Nairobi]], [[Kenia]], e produktas entote 230 morti - di qui 207 Keniana civitani - e 4.500 vunditi. Quar membri de [[Al-Kaida]] akuzesis pri l'atako.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/7/newsid_3131000/3131709.stm |titulo=1998: US embassies in Africa bombed|vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=BBC|idiomo={{en}}}}</ref> * [[20ma di agosto]] - En [[Sudan]], [[Khartoum]], [[Usa]] atakas posibla armifeyo kemiala di [[al-Kaida]]. La medikamentifeyo di al-Shifa destruktesas. * [[29ma di oktobro]] - En [[Sudafrika]] la Vereso-Komitato publikigas lua raporto pri eventi dum ''apartheid''. Omna partopreninti di rasala konflikti judikesas kom kulpinta pro krimini. ===[[Nord-Amerika]] === * [[januaro]] - Nivala buraskego atakas esta rivo di [[Usa]]. On opinionas, ke ''El-Ninyo'' efektigis olu. * [[4ma di januaro|4ma]] til la [[10ma di januaro]] - En Kanada [[Glaciopluvego en Nord-Amerika en januaro 1998|eventas granda glacio-pluvo]]. Multega arbori domajesas, 28 personi mortas, elektrala linei basigesas e plu kam mil elektrala piloni destruktesas. * [[22ma di januaro]] - "[[Unabomber]]" [[Theodore Kaczynski]] judiciesas en karcero dumvive. * [[26ma di januaro]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] negas ke il mantenis sexuala relato kun praktikantino [[Monica Lewinsky]] en la [[Blanka Domo]]. * [[28ma di januaro]] - [[Ford]] Motor Company anuncas ke ol kompros [[Volvo]] po 6,45 miliardi dolari. * [[29ma di januaro]] - En Birmingham, [[Alabama]], bombo explozas che abortigo-kliniko. Un mortas e multa lezis su. * [[27ma di marto]] - En [[Usa]], ''Viagra'' aceptesas kom medikamento kontra impotenteso virala. * [[7ma di mayo]] - [[Mercedes-Benz]] kompras [[Chrysler]]. La maxim granda fuziono en historio kreas DaimlerChrysler. * [[17ma di agosto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] konfesas, ke il havis "ne-apta interago korpala" kun praktikanto [[Monica Lewinsky]]. * [[20ma di agosto]] - Supra Korto di [[Kanada]] imperas ke [[Kebekia]] ne darfas separeskor de Kanada sen permiso da rejimo unionala. * [[29ma di septembro]] - Parlamento di [[Usa]] dekretas lego "Liberigala lego Irakana", qua deklaras, ke Usa volas desaparigor [[Saddam Hussein]] de povo. ===[[Central Amerika]] === * [[2ma di februaro]] - [[Miguel Ángel Rodríguez]] vinkas prezidantal elekto en [[Kosta Rika]]. * [[30ma di oktobro]] - En [[Honduras]], [[ciklono]] ''Mitch'' produktas {{formatnum:5500}} morti. ===[[Sud-Amerika]] === * [[6ma di decembro]] - [[Hugo Chávez|Hugo Chávez Frías]] vinkas prezidantal elekto en [[Venezuela]]. ===[[Oceania]] === * [[5ma di mayo]] - [[Francia]] signatas pakto en [[Noumea]] por transferar povo a lokala habitanti de [[Nova-Kaledonia]]. * [[17ma di julio]] - [[Ter-tremo|Ter-tremi]] en marala lito efektigas ondego, qua destruktas 10 vilaji en [[Papua-Nova-Guinea]] e produktas 1.500 morti. ==[[Sporto]]== * [[10ma di junio]] til la [[12ma di julio]] - [[Mondala Kupo di Futbalo]] eventas en [[Francia]]. En la lasta partio, Francia vinkas [[Brazilia]] per 3X0 e divenas championo unesmafoye en la historio. * [[5ma di septembro]] - Japoniana boxisto [[Takanori Hatakeyama]] divenas mondala championo dil [[World Boxing Council|WBA]]. ==Naski == [[Arkivo:DOH90246_4x400m_men_final_josé_zambrano.jpg|thumb|130px|[[Anthony Zambrano]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Anthony Zambrano]], Kolumbian atleto pri 400-metra kurado * [[21ma di januaro]] - [[Pervis Estupiñán]], Equadorana futbalisto * [[23ma di januaro]] - [[Willer Ditta]], Kolumbiana futbalisto * [[27ma di januaro]] - [[Wit Apostolakis-Gluziński]], Polona voc-aktoro * [[4ma di februaro]] - [[Eray Cömert]], Suisa futbalisto * [[7ma di februaro]] - [[Alejandro Zendejas]], Mexikian-Usana futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Sander Berge]], Norvegiana futbalisto * [[18ma di februaro]] - [[Ángelo Preciado]], Equadorana futbalisto * [[19ma di februaro]] - [[Katharina Gerlach (tenisistino)|Katharina Gerlach]], Germana tenisistino [[Arkivo:Emam_Ashour_Argentina_v_Egypt_7_July_2026-099.jpg|thumb|130px|[[Emam Ashour]]]] * [[20ma di februaro]] - [[Emam Ashour]], Egiptiana futbalisto * [[23ma di februaro]] - [[Mönhcedeviyn Ichinhorloo]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino * [[25ma di februaro]] - [[Hanna Chang]], Usana tenisistino * 25ma di februaro - [[Ismaïla Sarr]], Senegalana futbalisto * [[26ma di februaro]] - [[Makenna Jones]], Usana tenisistino * [[5ma di marto]] - [[Vladislav Mihailovich Artemyev|Vladislav Artemyev]], Rusa shakoludistulo * [[16ma di marto]] - [[Marco Friedl]], Austriana futbalisto * [[22ma di marto]] - [[Ahmed Fatouh]], Egiptiana futbalisto * [[24ma di marto]] - [[Miro Muheim]], Suisa futbalisto * [[27ma di marto]] - [[Haji Wright]], Usana futbalisto * [[6ma di aprilo]] - [[Nahuel Molina]], Arjentiniana futbalisto * 6ma di aprilo - [[Nicolás Iván González]], Arjentiniana futbalisto [[Arkivo:Peyton_List_2020.jpg|thumb|130px|[[Peyton Roi List]]]] * 6ma di aprilo - [[Peyton Roi List]], Usan aktorino * [[17ma di aprilo]] - [[Kristoffer Ajer]], Norvegiana futbalisto * [[19ma di aprilo]] - [[Jessie Aney]], Usana tenisistino * 19ma di aprilo - [[Katarina Jokić]], Serbiana tenisistino * [[1ma di mayo]] - [[Katarina Kozarov]], Serbiana tenisistino * [[3ma di mayo]] - [[Sydney Brodt]], Usana hokeistino * [[4ma di mayo]] - [[Tomáš Havránek (hokeisto)|Tomáš Havránek]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Aryna Sabalenka laughing US Open 2024.jpg|thumb|130px|[[Arina Siarhieyewna Sabalienka|Arina Sabalienka]]]] * [[5ma di mayo]] - [[Arina Siarhieyewna Sabalienka|Arina Sabalienka]], Bielorusa tenisistino * [[7ma di junio]] - [[Dani Olmo]], Hispana futbalisto * [[11ma di mayo]] - [[Viktória Kužmová]], Slovakiana tenisistino * [[20ma di mayo]] - [[Anna Gabric]], Germana tenisistino * [[25ma di mayo]] - [[Jorge Carrascal]], Kolumbiana futbalisto * [[26ma di mayo]] - [[Alexandra Yuryevna Semyonova|Alexandra Semyonova]], Rusa gimnastikistino * [[2ma di junio]] - [[Tereza Mihalíková]], Slovakiana tenisistino * 2ma di junio - [[Viktória Morvayová]], Slovakiana tenisistino * [[4ma di junio]] - [[Viktor Gyökeres]], Sueda futbalisto [[Arkivo:Julia_Lipnitskaia_at_the_2014_European_Championships_-_Awarding_ceremony.jpg|thumb|130px|[[Yulia Vyacheslavovna Lipnickaya|Yulia Lipnickaya]]]] * [[5ma di junio]] - [[Yulia Vyacheslavovna Lipnickaya|Yulia Lipnickaya]], Rusa artala sketistino * [[9ma di junio]] - [[Linda Ševčíková]], Cheka tenisistino * [[13ma di junio]] - [[Peter Therkildsen]], Dana futbalisto * [[19ma di junio]] - [[Suzu Hirose]], Japonian aktorino e manekinino * [[23ma di junio]] - [[Josip Brekalo]], Kroatiana futbalisto * [[26ma di junio]] - [[Jhon Lucumí]], Kolumbiana futbalisto * [[29ma di junio]] - [[Eberechi Eze]], Angla futbalisto * [[30ma di junio]] - [[Federico Viñas]], Uruguayana futbalisto * [[1ma di julio]] - [[Taha Ali]], Sueda futbalisto * [[7ma di julio]] - [[Alexa Graham]], Usana tenisistino * [[8ma di julio]] - [[Darya Sergeyevna Spiridonova|Darya Spiridonova]], Rusa gimnastikistino [[Arkivo:Jacob_Widell_Zetterström_25042026_(8).jpg|thumb|130px|[[Jacob Widell Zetterström|Jacob Zetterström]]]] * [[11ma di julio]] - [[Jacob Widell Zetterström]], Sueda futbalisto * [[21ma di julio]] - [[Marie Bouzková]], Cheka tenisistino * [[22ma di julio]] - [[Marc Cucurella]], Hispana futbalisto * 22ma di julio - [[Federico Valverde]], Uruguayana futbalisto * [[23ma di julio]] - [[Raveena Kingsley]], Usana tenisistino * [[1ma di agosto]] - [[Marwan Attia]], Egiptiana futbalisto * [[5ma di agosto]] - [[Rubén Vargas]], Suisa futbalisto [[Arkivo:Auston_Trusty_Australia_v_USA_19_June_2026-74_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Auston Trusty]]]] * [[12ma di agosto]] - [[Auston Trusty]], Usana futbalisto * [[21ma di agosto]] - [[Alan Steven Franco Palma]], Equadorana futbalisto * 21ma di agosto - [[Fredrik André Bjørkan]], Norvegiana futbalisto * [[23ma di agosto]] - [[Lena Papadakis]], Germana tenisistino * [[24ma di agosto]] - [[Joaquín Piquerez]], Uruguayana futbalisto * [[28ma di agosto]] - [[Weston McKennie]], Usana futbalisto * [[2ma di septembro]] - [[Matt Freese]], Usana futbalisto * [[5ma di septembro]] - [[Caroline Dolehide]], Usana tenisistino * [[7ma di septembro]] - [[Roberto Alvarado]], Mexikiana futbalisto * [[8ma di septembro]] - [[Alexander Bernhardsson]], Sueda futbalisto * [[10ma di septembro]] - [[Anna Vladimirovna Blinkova|Anna Blinkova]], Rusa tenisistino * [[12ma di septembro]] - [[Juan Camilo Portilla Orozco]], Kolumbiana futbalisto [[Arkivo:Sweden_-_Greece2_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Viktor Johansson]]]] * [[14ma di septembro]] - [[Viktor Johansson]], Sueda futbalisto * [[18ma di septembro]] - [[Christian Pulisic]], Usana futbalisto * [[19ma di septembro]] - [[Kevin Danso]], Austriana futbalisto * [[28ma di septembro]] - [[Alexandra Yuryevna Goryachkina|Alexandra Goryachkina]], Rusa shakoludistino * [[29ma di septembro]] - [[Viera Valieriewna Lapko|Viera Lapko]], Bielorusa tenisistino * [[1ma di oktobro]] - [[Agustín Canobbio]], Uruguayana futbalisto * [[5ma di oktobro]] - [[Exequiel Palacios]], Arjentiniana futbalisto * [[8ma di oktobro]] - [[Alistair Johnston]], Kanadana futbalisto * [[11ma di oktobro]] - [[Tessah Andrianjafitrimo]], Franca tenisistino * [[15ma di oktobro]] - [[Michael Svoboda]], Austriana futbalisto [[Arkivo:Hjalmar_Ekdal_(Sirius,_2020,_cropped).jpg|thumb|130px|[[Hjalmar Ekdal]]]] * [[21ma di oktobro]] - [[Hjalmar Ekdal]], Sueda futbalisto * [[22ma di oktobro]] - [[Johan Felipe Vásquez Ibarra]], Mexikiana futbalisto * [[24ma di oktobro]] - [[Viktoria Sergeyevna Kuzmina|Viktoria Kuzmina]], Rusa gimnastikistino * [[27ma di oktobro]] - [[Dayot Upamecano]], Franca futbalisto * [[9ma di novembro]] - [[Santiago Bueno]], Uruguayana futbalisto * [[11ma di novembro]] - [[Lyudmila Dmitriyevna Samsonova|Lyudmila Samsonova]], Rusa tenisistino * [[12ma di novembro]] - [[Jules Koundé]], Franca futbalisto * [[14ma di novembro]] - [[Sofia Kenin]], Usana tenisistino [[Arkivo:Ibanez_Brazil_V_Morocco_13_June_2026-66.jpg|thumb|130px|[[Roger Ibañez]]]] * [[23ma di novembro]] - [[Roger Ibañez]], Braziliana futbalisto * [[26ma di novembro]] - [[Olga Alexeyevna Nikitina|Olga Nikitina]], Rusa skermistino * [[1ma di decembro]] - [[Marta Valeryevna Martyanova|Marta Martyanova]], Rusa skermistino * [[2ma di decembro]] - [[Anna Nikolayevna Kalinskaya|Anna Kalinskaya]], Rusa tenisistino * [[13ma di decembro]] - [[Osman Bukari]], Ghanana futbalisto * [[14ma di decembro]] - [[Michaela Bayerlová]], Cheka tenisistino * [[17ma di decembro]] - [[Martin Ødegaard]], Norvegiana futbalisto * [[20ma di decembro]] - [[Kylian Mbappé]], Franca futbalisto * [[24ma di decembro]] - [[Alexis Mac Allister]], Arjentiniana futbalisto * 24ma di decembro - [[Tyler DiChiara]], Usan aktoro ==Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Haxhi Lleshi]], prezidanto di Albania (n. 1913) * 1ma di januaro - [[Josep Rovira Soler]], Kataluniana piktisto (n. 1900) * [[5ma di januaro]] - [[Sonny Bono]], Usana kantisto, aktoro e parlamentano (n. 1935) [[Arkivo:Vladimir_Prelog_ETH-Bib_Portr_00214.jpg|thumb|130px|[[Vladimir Prelog]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Vladimir Prelog]], Kroata kemiisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[9ma di januaro]] - [[Kenichi Fukui]], Japoniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[15ma di januaro]] - [[Junior Wells]], Usana muzikisto, kantisto e kompozisto (n. 1934) * 15ma di januaro - [[Gulzarilal Nanda]], chefministro di India (n. 1898) * [[19ma di januaro]] - [[Carl Perkins]], Usana muzikisto (n. 1932)<ref>{{Extera ligilo |titulo=Carl Perkins - American musician and songwriter |url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Perkins |editero=britannica.com |vidita ye=9ma di novembro 2019}}</ref> * [[23ma di januaro]] - [[Hilla Limann]], prezidanto di Ghana (n. 1934) * [[6ma di februaro]] - [[Nazim al-Kudsi]], prezidanto di Siria (n. 1906) [[Arkivo:Halld%C3%B3r_Kiljan_Laxness_1955.jpg|thumb|130px|[[Halldór Laxness]]]] * [[8ma di februaro]] - [[Halldór Laxness]], Islandana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1902) * [[17ma di februaro]] - [[Ernst Jünger]], Germana skriptisto (n. 1895) * [[26ma di februaro]] - [[Theodore Schultz]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1902) * [[27ma di februaro]] - [[George Herbert Hitchings]], Usana ciencisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1905) * [[marto]] - [[Théodore Sindikubwabo]], prezidanto di Ruanda (n. 1928) * [[3ma di marto]] - [[Edward Victor Luckhoo]], prezidanto di Guyana (n. 1912) * [[8ma di marto]] - [[Peter Nilson]], Sueda skriptisto ed astronomo (n. 1937) * [[15ma di marto]] - [[Benjamin Spock]], mediko, skriptisto, olimpiala vinkanto (n. 1903) * 15ma di marto - [[Tim Maia]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1942)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ebiografia.com/tim_maia/ |titulo=Biografia de Tim Maia|editero=eBiografia|idiomo={{pt}}|vidita ye=8ma di febrauro 2023}}</ref> * [[16ma di marto]] - [[Derek Harold Richard Barton]], Britaniana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[10ma di aprilo]] - [[Francis Durbridge]], Britaniana skriptisto pri detektivi (n. 1912) * [[15ma di aprilo]] - [[Pol Pot]], ex-diktatoro di Kambodja (n. 1925)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Pol-Pot |titulo=Pol Pot{{!}}Biography|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di aprilo]] - [[Linda McCartney]], Usana muzikisto, spozino di [[Paul McCartney]] (n. 1941) * [[19ma di aprilo]] - [[Octavio Paz]], Mexikiana skriptisto e diplomacisto, Nobel-laureato pri Literaturo (n. 1914) * [[21ma di aprilo]] - [[Jean-François Lyotard]], Franca filozofo (n. 1924)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Francois-Lyotard|titulo=Jean-François Lyotard|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * 21ma di aprilo - [[Egill Jacobsen]], Dana piktisto (n. 1910) * [[23ma di aprilo]] - [[Konstantinos Karamanlis]], Greka politikisto, chefministro e prezidanto di Grekia (n. 1907) * [[2ma di mayo]] - [[Hide]] (Hideto Matsumoto), Japoniana muzikisto, membro di rock-grupo [[X Japan]] (n. 1964) * [[6ma di mayo]] - [[Chatichai Choonhavan]], chefministro di Tailando (n. 1920) * [[7ma di mayo]] - [[Allan McLeod Cormack]], Sudafrikana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1924)<ref>{{extera ligilo|titulo=Allan M. Cormack |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1979/cormack/facts/|editero=Nobelprize.org|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:Frank_Sinatra_laughing.jpg|130px|thumb|[[Frank Sinatra]]]] * [[14ma di mayo]] - [[Frank Sinatra]], Usana kantisto (n. 1915)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Frank-Sinatra|titulo=Frank Sinatra{{!}}Biography, Songs, Films & Facts|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=8ma di februaro 2023}}</ref> * [[15ma di mayo]] - [[Naim Talu]], chefministro di Turkia (n. 1919) * [[19ma di mayo]] - [[Sosuke Uno]], chefministro di Japonia (n. 1922)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Uno-Sosuke|titulo=Uno Sōsuke{{!}}Prime Minister of Japan|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[8ma di junio]] - [[Sani Abacha]], prezidanto di Nigeria (n. 1943) * [[13ma di junio]] - [[Lucio Costa]], Brazilian arkitekto (n. 1902) * [[16ma di junio]] - [[Mahbub ul Haq]], Pakistanana ekonomikisto (n. 1934) * [[23ma di junio]] - [[Maureen O'Sullivan]], Irlandan aktorino, ''Jane'' de ''[[Tarzan]]'' (n. 1911) * [[13ma di julio]] - [[Konstantinos Kollias]], militisto e chefministro di Grekia (n. 1901) * [[14ma di julio]] - [[Dick McDonald]], Usana komercisto, fondinto di McDonald's (n. 1909) * [[16ma di julio]] - [[Mahbub ul Haq]], Pakistanan ekonomikisto (n. 1934) [[Arkivo:Alan-shepard.jpg|130px|thumb|[[Alan Shepard]]]] * [[21ma di julio]] - [[Alan Shepard]], Usan astronauto, unesma Usano en kosmo en 1961 (n. 1923)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Alan-B-Shepard-Jr |titulo=Alan B. Shepard, Jr.|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[22ma di julio]] - [[Antonio Saura|Antonio Saura Atarés]], Hispana piktisto (n. 1930) * [[27ma di julio]] - [[Kazimierz Mikulski]], Polona piktisto (n. 1918) * [[29ma di julio]] - [[Jorge Pacheco Areco]], prezidanto di Uruguay (n. 1920) * [[1ma di agosto]] - [[France Mihelič]], Sloveniana piktisto (n. 1907) * [[3ma di agosto]] - [[Alfred Schnittke]], Rusa kompozisto (n. 1934) * [[5ma di agosto]] - [[Todor Zhivkov]], chefo di stato e chefministro di Bulgaria (n. 1911) * [[26ma di agosto]] - [[Frederick Reines]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918) * 26ma di agosto - [[Robert Castelló]], Andoran Idisto (n. 1914) [[Arkivo:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Akira Kurosawa]]]] * [[6ma di septembro]] - [[Akira Kurosawa]], Japoniana filmifisto (n. 1910)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Kurosawa-Akira|titulo=Kurosawa Akira |editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di septembro]] - [[Yang Shangkun]], prezidanto di Popul-Republiko Chinia (n. 1907) * [[21ma di septembro]] - [[Florence Griffith Joyner]], Usan atletino (n. 1959) * [[26ma di septembro]] - [[Betty Carter]], Usana jazo-kantistino (n. 1930)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Betty Carter{{!}} Biography |url=https://www.allmusic.com/artist/betty-carter-mn0000048908/biography|editero=Allmusic|vidita ye=10ma di novembro 2018}}</ref> * [[24ma di oktobro]] - [[Rafael Alonso]], Hispan aktoro (n. 1920) * [[30ma di oktobro]] - [[Jože Tisnikar]], Sloveniana piktisto (n. 1928) * [[5ma di novembro]] - [[Momoko Kōchi]], Japonian aktorino (n. 1932) * [[6ma di novembro]] - [[Mohamed Taki Abdoulkarim]], prezidanto di Komori (n. 1936) [[Arkivo:Aankomst_Jean_Marais_op_Schiphol,_Bestanddeelnr_917-6465_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Jean Marais]]]] * [[8ma di novembro]] - [[Jean Marais]], Franca cinem-aktoro (n. 1913) * [[15ma di novembro]] - [[Stokely Carmichael]], Usan aktivisto por Civila Yuri (n. 1941) * [[17ma di novembro]] - [[Yefim Petrovich Geller|Yefim Geller]], Rusa shakoludisto (n. 1925) * [[18ma di novembro]] - [[Aurélio de Lira Tavares]], Braziliana militisto (n. 1905) * [[7ma di decembro]] - [[Martin Rodbell]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1925) * [[20ma di decembro]] - [[Alan Lloyd Hodgkin]], Britaniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[Andreas Juste]], Belga advokato ed Idisto (n. 1918) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Robert B. Laughlin]], [[Horst L. Störmer]], [[Daniel Chee Tsui]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Walter Kohn]], [[John Pople]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Robert F. Furchgott]], [[Louis J. Ignarro]], [[Ferid Murad]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[José Saramago]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[John Hume]], [[David Trimble]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Amartya Sen]] ==Referi == {{Reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] odsfl65bm1xwqqbq63ywlcih1vhpxsv 0 20832 1134770 1124355 2026-09-24T13:27:38Z Хоть кто-то 29568 /* Esperanto – Ido */ https://ido-vortaro.pages.dev/ 1134770 wikitext text/x-wiki Yen listo pri [[Retopagino|retal adresi]] koncernante [[Ido]]. ==Uniono== * http://www.ido.li ==Societi== * [https://web.archive.org/web/20190302060114/http://linguoido.ning.com/ Parolez Ido] ==Pri Ido== ===en l'Albaniana=== * http://www.angelfire.com/id/Avance/celsigjuhes.html ===en l'Angliana=== * http://idolinguo.org.uk/ * [https://web.archive.org/web/20070314115506/http://www.kluboido.bravehost.com/index.html Klubo Ido] * [http://interlanguages.net/ International Auxiliary Languages] *http://kafejo.com/lingvoj/auxlangs/io/ ===en l'Arabiana=== * [http://io.wikipedia.org/wiki/Help:%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A المساعدة العربية لموقع ويكيپيديا بلغة الإيدو]. ===en la Bulgariana=== ===en la Chekiana=== * [http://www.angelfire.com/id/Avance/chekaminikurso.html IDO MINIKURS] * http://www.angelfire.com/id/Avance/info_cz.html ===en Esperanto=== * [http://idolinguo.org.uk/idoavan.htm La chefaj avantaghoj de Ido] * [http://idolinguo.org.uk/kielido.htm Kiel kompreni la lingvon Idon] * [https://web.archive.org/web/20150603033943/http://neciklopedio.wikia.com/wiki/Kategorio:Ido Esperantala Neciklopedio pri Ido] ===en l'Estoniana=== * [https://web.archive.org/web/20070526192007/http://es.geocities.com/kanaria1973/idoestonia.html Rahvusvaheline keel ido] * [https://web.archive.org/web/20040926010339/http://es.geocities.com/kanaria1973/Ido_luhitutvustus.html Ido lühitutvustus] ===en la Finlandana=== * [http://fi.wikipedia.org/wiki.cgi?Ido Wikipedia] * [https://web.archive.org/web/20050923205551/http://en.wikibooks.org/wiki/Ido/fi Wikibook] * https://web.archive.org/web/20050214100534/http://personal.inet.fi/koti/mkassi/idofinla.txt ===en la Franciana=== * [http://www.ido-france.org/ Ido France] (en reformas) * [http://idofrancais.free.fr/ Communauté mondiale francophone pour la langue internationale Ido] ===en la Germaniana=== * [http://www.idolinguo.de/index.html Deutsche Ido-Gesellschaft] **[http://forum.idolinguo.de/ Forum] ===en la Grekiana=== * … ===en la Hispaniana=== * [https://web.archive.org/web/20120815122411/http://personales.ya.com/idohispania/portada.html IdoHispania] * [https://web.archive.org/web/20150603025350/http://inciclopedia.wikia.com/wiki/Idioma_ido Hispaniana Neciklopedio pri Ido] ===en la Hungariana=== * [http://www.angelfire.com/id/Avance/infohungarian.html IDÓ, A KULCS EGY TÁGASABB VILÁGHOZ] ===en l'Indoneziana=== * … ===en l'Islandana=== * … ===en l'Italiana=== * http://www.angelfire.com/id/Avance/italian.html ===en la Japoniana=== * https://w.atwiki.jp/ido1/pages/1.html ===en la Kataluniana=== * … ===en la Koreana=== *https://web.archive.org/web/20160110114313/http://idolang.cyworld.com/ ===en la Kroatiana=== * http://www.angelfire.com/id/Avance/Infohrvatsk.html ===en la Lituaniana=== * … ===en la Maltana=== * … ===en la Nederlandana=== * … ===en la Norvegiana=== *https://web.archive.org/web/20050306093034/http://mitglied.lycos.de/Germana_Ido_Societo/norvegaidokonkurso.htm ===en la Poloniana=== * http://www.angelfire.com/id/Avance/Idopolsk.html ===en la Portugalana=== * [http://www.angelfire.com/id/Avance/portugalana1.html IDO, A CHAVE PARA UM MUNDO MAIS VASTO] * [http://pt.wikibooks.com/wiki/Ido_fácil Ido fácil] - Curso de Ido em Wikibooks. (incompleto) * [https://web.archive.org/web/20140818070434/https://sites.google.com/site/idobrazilia/ Ido Brazilia] ===en la Rumaniana=== * https://web.archive.org/web/20081208000216/http://www.limbaido.tk/ ===en la Rusiana=== *http://ido.narod.ru/ *http://www.ido.li/ > Plusa lingui ===en la Serbiana=== *http://www.angelfire.com/id/Avance/Idosrbija.html ===en la Slovakiana=== * … ===en la Sloveniana=== * … ===en l'Ukrainana=== * … ==Vortari== '''Ido – altra linguo''' ===Omna lingui=== *[http://io.wiktionary.org Ido Wikivortaro] - Libera, kreskanta ed apertita por nova vorti e lingui. *http://kanaria1973.ido.li/vortari.html ===Ido – Angliana=== *https://web.archive.org/web/20061124080447/http://dicionarii.free.fr/index.orig.html *http://idolinguo.org.uk *https://web.archive.org/web/20070927180032/http://davidmann.us/ido/dictionaries/ ===Ido – Esperanto=== * [http://ourworld.compuserve.com/homepages/profcon/e_ido.htm ourworld.compuserve.com] (parto dil texto) *[https://web.archive.org/web/20011004093653/http://members.aol.com/idolinguo/idoesp.html members.aol.com/idolinguo/] Provizora vortaro Ido-Esperanto * [https://idolinguo.org.uk/idoesp2.htm Provizora vortaro Ido-Esperanto] idolinguo * [https://ido-vortaro.pages.dev/ Vortaro] Idala-Esperanta vortolibro ===Ido – Finlandana=== *https://web.archive.org/web/20050214100534/http://personal.inet.fi/koti/mkassi/idofinla.txt ===Ido – Franciana=== *http://www.ido-france.org/Dictionnaire/Dico.php *http://dicionarii.free.fr/ ===Ido – Germaniana=== *http://dicionarii.free.fr/ *http://idolinguo.org.uk *http://www.ido.li/vortari/de2-ido.html ===Ido – Hispaniana=== *http://dicionarii.free.fr/ *http://idolinguo.org.uk ===Ido – Italiana=== * … ===Ido – Koreana=== * … ===Ido – Nederlandana=== *http://www.angelfire.com/id/Avance/IdonedAZ.htm ===Ido – Poloniana=== *http://www.europa.idolinguo.com/Polonia/Lexiki/idopolona.htm ===Ido – Portugalana=== *[https://docs.google.com/document/d/1QtzTk0jh9Wk79j-fBnfdYNMMnEdNeo4RwMYL81JB2DA/edit Dicionário Ido-Português - Versão completa] ===Ido – Rusiana=== * … ===Ido – Ukrainana=== * … '''Altra linguo – Ido''' ===Angliana – Ido=== *http://dicionarii.free.fr/ ===Esperanto – Ido=== * [https://web.archive.org/web/20150416143044/http://idolinguo.org.uk/idoesp.htm Provizora vortaro Ido-Esperanto] * https://ido-vortaro.pages.dev/ Esperanta-Idala vortolibro ===Franciana - Ido === *http://www.ido-france.org/Dictionnaire/Dico.php *http://dicionarii.free.fr/ ===Hispaniana – Ido=== * … ===Koreana – Ido=== * … ===Latviana - Ido=== * … ==Lernado== *http://www.oocities.com/athens/forum/5037/manual.html (en Angla) *http://www.angelfire.com/id/Avance/manualetto.html (en Itala) *http://www.angelfire.com/id/Avance/starptautiska.htm (en Latviana) *http://www.angelfire.com/id/Avance/ElementeteghuhsIdo.html (en Albana) *https://web.archive.org/web/20120510105633/http://marsjomm.vilabol.uol.com.br/home/ido/gramatica/indice.html (en Portugala) *http://www.angelfire.com/id/Avance/rumankurs.html (en Rumana) *http://ido.narod.ru/frames/Skolo/index.htm (en Rusa) *https://web.archive.org/web/20050923205551/http://en.wikibooks.org/wiki/Ido/fi (en Fina) *http://ido.narod.ru/linguo/kgd/tabelo-di-kontenajo.htm (KGD en Ido, Rusia) *http://www.ido-france.org/KGD/tabelo-di-kontenajo.htm (KGD en Ido, Francia) *https://web.archive.org/web/20050306095331/http://www.uniovi.es/solresol/io/main.html (en Germana) ==Askoltado== *[https://web.archive.org/web/20040926040934/http://www.soundclick.com/bands/2/radiodikluboidomusic.htm Radio di Klubo-Ido] *[http://www.idokontenajo.tk/muziki Muziki en Ido Kontenajo] ==Blogo== *[http://www.ipernity.com/blog/93650/ Thomas Schmidt] *[http://lapintodilmonto.blogspot.com.br La Pinto Dil Monto] *[https://web.archive.org/web/20140517112955/http://haikuido.blogspot.com.es/ Haiku Ido] *[http://royalist-ido.blogspot.com/ Royalist-Ido] *[http://www.ipernity.com/home/idosonora Ido Sonora] *[https://web.archive.org/web/20130603083122/http://linguoido.ning.com/profiles/blog/list Blogi di Parolez Ido] ==Lektado== *http://www.literaturo.ido.li/ *https://web.archive.org/web/20070528040921/http://www.elektronala-idorevueyo.net/ *http://www.ido-vivo.info/ *https://web.archive.org/web/20070304014344/http://www.europa.idolinguo.com/Germania/Literaturbibliothek/ *https://web.archive.org/web/20050404204204/http://www.bijtenhoorn.nl/Ido/progreso/progreso.html *https://web.archive.org/web/19981201234519/http://members.aol.com/idolinguo/* *http://users.aol.com/carnagrb/ido/lektili.htm *http://users.aol.com/carnagrb/ido/pri-ido.htm *https://web.archive.org/web/20110818073220/http://idaji.posterous.com/ Anvarzhon Zhurajev *[http://www.idokontenajo.tk/literaturo/e-libri E-libri en Ido Kontenajo] ==Novaji== *[http://www.ido.li/index.php/ULI/NovajiMartignon Novajeti da Sro Martignon] ==Fonduro== {{nekompleta}} ==Vetero== ==Altri== ==Diskuto== * en Ido od Angla – https://www.reddit.com/r/ido/ Ye decembro 2020 [[Yahoo!]] klozis lua servo ''Yahoo! Groups'', do pagini suba havas valoro nur historiala. *generala – http://groups.yahoo.com/group/idolisto **en Ido od Angla – http://groups.yahoo.com/group/ido-angla **en Ido o Franca – http://groups.yahoo.com/group/francidol **en Franca – http://www.ido-france.org/forum/index.php?action=vtopic&forum=8 **en Ido o Germana – http://groups.yahoo.com/group/germanlinguaidist **en Ido o Hispana – ***http://groups.yahoo.com/group/idoespanyol ***http://groups.msn.com/idohispania/mensajes.msnw **en Ido o Portugala – http://groups.yahoo.com/group/ido-portugues **en Ido od Itala – http://groups.yahoo.com/group/ido-italiano **en Ido o Nederlandana – ***https://web.archive.org/web/20070310164033/http://groups.msn.com/MondalistiAltramaniere ***https://web.archive.org/web/20050325173532/http://groups.msn.com/IdoNederland/berichten.msnw ***https://web.archive.org/web/20050306033236/http://groups.msn.com/idisto/aktualo.msnw **en Ido, Kataluna od Okcitana – http://groups.yahoo.com/group/IdoCatalaOccitan *lingual aferi – http://groups.yahoo.com/group/linguolisto *idala kulturo – http://groups.yahoo.com/group/idostab *por geyi e lesbiani – http://groups.yahoo.com/group/geylesidist *Ido forumo - http://idolang.netfreehost.com {{Ido}} [[Kategorio:Ido]] [[Kategorio:Interreto]] h9d3yy40gptu7yhuqy05l1iou30p78b 0 27036 1134797 844098 2026-09-24T16:33:47Z ~2026-51281-27 47931 1134797 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} [[Arkivo:Sandals (drawing).jpg|eta|Sandalo.]] '''Sandalo''' esas [[ped-vesto]] ek nura suolo, retenata da [[kordono|kordoni]] qui ligesas en la supra parto di la [[pedo]]. [[Kategorio:Ped-vestaro]] 63zz9mp3lmfcts9wlvfsm75ofavlltj 1134798 1134797 2026-09-24T16:34:07Z ~2026-51281-27 47931 1134798 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Sandals (drawing).jpg|eta|Sandalo.]] {{wikivortaro}} '''Sandalo''' esas [[ped-vesto]] ek nura suolo, retenata da [[kordono|kordoni]] qui ligesas en la supra parto di la [[pedo]]. [[Kategorio:Ped-vestaro]] nls857wwafuhijhomfs6kb5oqms734y 0 41008 1134771 1134133 2026-09-24T13:48:46Z Joao Xavier 110 +eventi, morti, referi 1134771 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]]. Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]]. == Klimato ed ambiento == L'unesma trimestro dil yaro komencis kun alta temperaturi: segun klimatal organizuro ''Copernicus Climate Change Service (C3S)'', januaro 2026 esis la 5ma maxim varma januaro de la historio,<ref name=WMO>{{extera ligilo|url=https://wmo.int/media/news/extreme-heat-cold-precipitation-and-fires-mark-start-of-2026|titulo=Extreme heat, cold, precipitation and fires mark the start of 2026|editero=World Meteorological Organization |idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}</ref>, kun mezavalora temperaturo di 12,95 °C, 0,51°C plu alta kam la mezavalora temperaturo kalkulita inter 1991 e 2020. En sudala misfero, temperaturi atingis 49.5°C en Ceduna, [[Australia]], nova rekordo por ta loko<ref name=WMO/>. Samatempe, eventis forta ondi di koldeso en norda misfero, violentoza pluvegi en sudal [[Afrika]] e forta kaloro ed incendii asociita a li en Australia, Chili e Patagonia. Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plu kam 500 vundesis. Ye la fino di januaro, tempesto ''Kristin'' frapis [[Portugal]] per venti qui atingis 202 km/h, qui renversis arbori, domi ed altra strukturi, e blokusis chosei. Inter 800 mil e 1 milion personi restis tempale sen elektro<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/c205yl3kvzmo|titulo=At least five killed after Storm Kristin hits Portugal |editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di januaro 2026}}</ref>. En la lando, domaji atingis 5,33 miliard Euri<ref>{{extera ligilo |url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/ |titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo |idiomo={{pt}} |publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}</ref>. Ank en januaro, Europa frapesis per forta koldeso-ondi, la maxim forta depos 2010. Samatempe, temperaturi en [[Arktiko]] superiris historiala averajo. En parti de central Azia, Japonia ed estala Rusia, januaro 2026 esis plu humida kam historiala mezavaloro. En februaro, tempesti ''Leonardo'' e ''Marta'' efektigis plusa inundadi e teroglitadi en Portugal e Hispania. Adminime 19 personi mortis e 35 mil habiteyi domajesis. En januaro e februaro, [[Indonezia]] frapesis per pluvegi qui efektigis inundadi e teroglitadi. Ye la 24ma di januaro, tempesti efektigis granda teroglitado en West-Bandung, qua produktis plu kam 80 morti<ref>{{extera ligilo|titulo=Longsor Cisarua, 80 jenazah berhasil diidentifikasi|url=https://kalteng.antaranews.com/berita/807986/longsor-cisarua-80-jenazah-berhasil-diidentifikasi|editero=Antara Kalteng |idiomo={{id}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}</ref>. En februaro, inundadi anke frapis Nord-Kalimantan. Indonezia e Filipini anke frapesis da ciklono ''Penha''. De la 3ma til la 7ma di februaro, tempesti asociita ad ol frapis Norda Mindanao e Visayas, e produktis 12 morti e 25,5 milion dolari en domaji. Dum l'unesma trimestro di 2026, nenormala pluvegi qui komencabis en decembro afektis cirkume 1,9 milion personi en sudal Afrika, de qui cirkume 723 mil nur en [[Mozambik]]<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/mozambique/southern-africa-floods-and-cyclones-impact-snapshot-february-2026 |titulo=Southern Africa: Floods and Cyclones Impact Snapshot (February 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}</ref>. Cirkume 440 mil hektari di kultivita tereni afektesis, bestii mortis e domeyi destruktesis. En [[Malawi]], pluvegi superiris 285 mm en singla dio, ed efektigis inundadi e destrukto di kultivi. En [[Madagaskar]], du tropikala cikloni frapis la lando: ''Fytia'' ye la 31ma di januaro, e ''Gezani'' ye la 10ma di februaro. Le du afektis plu kam 681 mil personi e produktis 71 morti<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/madagascar/madagascar-humanitarian-snapshot-january-march-2026|titulo=Madagascar: Humanitarian Snapshot (January to March 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref>. Altralatere, en [[Angola]] eventis forta [[sikeso]] qua afektis kultivi e pastureyi. En [[Kanada]] ed en [[Usa]] eventis forta glacio-tempesto inter la 22ma e la 30ma di januaro, qua interuptis transporti e furniso di elektro. Ye komenco di februaro, Freeport, en [[Bahama]], enrejistris la maxim basa temperaturo de sua historio. Altralatere, forta kaloro-ondi e basa humideso atmosferala favoris incendiegi che regioni Biobío e Ñuble, en [[Chili]], [[Sud-Amerika]]. Til la komenco di februaro, 21 personi mortabis e plu kam 330 vundabis pro incendii qui brulis plu kam 34 mil hektari e destruktis plu kam 4100 domi en la lando. Ank en [[Arjentinia]], nome en [[Patagonia]], incendii afektis forestala e kultivala regioni. En [[Brazilia]], pluvegi frapis stato [[Minas Gerais]], nome municipi [[Juiz de Fora]] ed [[Ubá]] ye la fino di februaro e komenco di marto. Lokala autoritatozi informis 70 morti, 5 desaparinti e granda destrukto en imobli e vehili, en chosei, e riski pri teroglitadi. En [[Peru]], efekti di ''[[El-Ninyo]]'' en la rivo produktis inundadi e teroglitadi, 58 morti e destrukto di chosei e plantacerii. Ank enrejistresis pluvegi en [[Kolumbia]]. Ye la sudo di [[Oceania]], [[Australia]] enrejistris du kaloro-ondi en januaro. Serio di incendii qui komencis en [[stato Victoria]] ye la 7ma di januaro brulis plu kam 300 mil hektari, destruktis plu kam 300 strukturi ed efektigis 1 morto. Ye la 17ma di marto, tropikala ciklono ''Narelle'' formacesis sur [[Koralia maro]] e translojis su adnorde, kun forta venti, pluvegi, inundadi ed interupto di transporti e furniso di elektro. En [[Antarktika]], l'extenso di glacio-kovrajo sur l'oceano esis cirkume 5 milion km² dum l'unesma trimestro dil yaro. To signifikis diminutado per 8% di la kovrajo kompare la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. En februaro, glacio-kovrajo esis cirkume 2,58 milion km², cirkume 260 mil km² min granda kam la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. De la 10ma til la 24ma di marto enrejistresis serio di tempesti en [[Havayi]]. Dum ta periodo, [[Maui]] recevis entote {{formatnum:1395}} mm di pluvo-quanto, preske rekordo historiala. Aprilo 2026 esis la 4ma maxim varma aprilo de la historio, kontre ke mayo e junio 2026 esis la 2ma maxim varma mayo e junio de la historio. Komencinta ye la fino di aprilo, kaloro-ondo atingis la nordo e centro di [[India]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]] e vicina arei. En India, che stati [[Telangana]] ed [[Uttar Pradesh]], forta kaloro-ondo en mayo atingis 48°C, e produktis plu kam 100 morti en 3 dii<ref>{{extera ligilo|titulo=Onda de calor na Índia mata mais de 100 pessoas em três dias|url=https://climainfo.org.br/2026/05/27/onda-de-calor-na-india-mata-mais-de-100-pessoas-em-tres-dias/|editero=Clima Info|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di mayo 2026}}</ref>. De la 15ma til la 29ma di aprilo, [[tifono]] ''Sinlaku'' frapis [[Norda Mariani]], [[Guam]], [[Saipan]] e [[Tinian]], per venti qui atingis 150 [[milio|milii]] po horo. Ank en aprilo, violentoza pluvegi efektigis inundadi, nome en [[Luanda]], [[Benguela]] ed altra regioni rivala, qui efektigis inundadi e teroglitadi. Adminime 45 personi mortis en la lando<ref>{{extera ligilo|titulo=Mortes causadas pelas chuvas expõem fragilidades em Angola|url=https://www.dw.com/pt-002/mortes-causadas-pelas-chuvas-exp%C3%B5em-fragilidades-em-angola/a-76722401 |editero=DW|idiomo={{pt}}|publikigita ye=9ma di aprilo 2026}}</ref>. En Central Amerika, pluvegi efektigis inundadi e teroglitadi en [[Haiti]], qui produktis adminime 12 morti. En Sud-Amerika eventis samatempe inundadi en [[Equador]] inter la 15ma e la 16ma di aprilo qui produktis adminime 15 morti e domajis cirkume 28 mil domi e, samatempe, parti de [[Kolumbia]] e [[Venezuela]] subisis sikeso. En [[Usa]], serio di severa tempesti frapis la lando de la fino di aprilo til la komenco di mayo. De la 23ma til la 28ma di aprilo, Nacionala Servado pri Meteorologio (''National Weather Service'') enrejistris plu kam 1100 severa tempesti en la lando, de qui plu kam 500 kun forta venti, plu kam 500 kun [[greluno]], e plu kam 80 tornadi<ref>{{extera ligilo|url=https://weather.com/storms/tornado/news/2026-04-27-severe-weather-midwest-mississippi-valley-south-tornadoes-hail|titulo=Severe Weather Outbreak Spawns Damaging Tornadoes, Hail, Winds In Plains, Midwest, South|editero=The Weather Channel |idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref>. Tempesti frapis precipue Oklahoma, Texas, Kansas, Missouri, Arkansas, Tennessee, Kentucky, Mississippi, Alabama, [[Georgia]], ed altra stati de la centro e la sudo di Usa. Ank en aprilo, [[sikeso]] frapis parto di la sudo, la Granda Plataji e la westo di Usa. Ye la 21ma di aprilo 62,78% de Usana teritorio subisis kelka nivelo di sikeso. Arei di [[Oklahoma]], [[Kolorado]], la nordo di [[Texas]] e [[Nova-Mexikia]], [[Utah]], [[Nevada]], [[Idaho]] ed [[Oregon]] subisis severa sikeso, ma anke arei de [[Florida]] til [[Virginia]] anke subisis severa sikeso<ref>{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2026/04/23/weather/us-drought-worst-in-decades-wildfires-climate|titulo=Worst spring drought on record grips US, fueling wildfires and water worries|editero=CNN Weather|idiomo={{en}}|publikigita ye=23ma di aprilo 2026}}</ref>. En mayo, forta venti dissemis fairegi tra la Granda Plataji. Inter aprilo e junio eventis forta tempesti en Italia, Grekia, Turkia, [[Israel]] ed altra arei che estala Mediteraneo. En Israel, violentoza inundado frapis Bat Yam e produktis 1 morto. En aprilo ank eventis tornadi en Italia, Grekia e Turkia. Anke dum aprilo e mayo, [[sikeso]] frapis diversa regioni di Afrika, nome la sudo di [[Madagaskar]], [[Somalia]], la sudo di [[Etiopia]] e [[Kenia]], la sudo e la westo di Angola, [[Sud-Sudan]], [[Centrafrika]] e parto di [[Demokratial Republiko Kongo]]. En Madagaskar eventis granda perdaji en agrokultivo e [[famino]]. Che [[Oceania]], tropikala [[ciklono]] ''Maila'' frapis [[Insuli Salomon]] e [[Papua-Nova-Guinea]] ye la komenco di aprilo, ed efektigis inundadi, teroglitadi, destrukto di chosei, ponti e domi, afektis plu kam 83 mil personi, e produktis 34 morti<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/papua-new-guinea/papua-new-guinea-cyclone-maila-2026-dref-operation-mdrpg013|titulo=Papua New Guinea: Cyclone Maila 2026 - DREF Operation (MDRPG013)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di aprilo 2026}}</ref>. Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondo qua krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. Dun kelka dii en westala Francia, [[Anglia]] e [[Wals]], la mezavalora diala temperaturi superiris per 10°C la lokala historiala averajo. En aprilo e mayo, pluvegi e granda defrosto efektigis inundadi en [[Kazakstan]], [[Kirgizistan]], [[Uzbekistan]] e [[Tajikistan]]. Ye la 13ma di mayo, forta tempesti frapis [[Uttar Pradesh]], portanta forta venti, fulmini e tornadi. Segun oficala statistiki, 96 personi mortis e plusa 72 homi vundesis. Domi, arbori e linei por transmisar elektro destruktesis. Junio 2026 esis la maxim varma enrejisrita en la historio di westal Europa: la mezavalora temperaturo atingis 20,74 °C, esanta 3,05 °C plu alta kam la mezavaloro di temperaturi inter 1991 e 2020<ref>{{extera ligilo|url=https://wmo.int/media/news/western-europe-has-hottest-june-record|titulo=Western Europe has hottest June on record|editero=World Meteorological Organization|idiomo={{en}}|publikigita ye=9ma di julio 2026}}</ref>. De la 17ma til la 21ma di junio, forta kaloro-ondo atingis Francia, Hispania, Portugal, Italia, Germania, Belgia, Nederlando, Unionita Rejio, Austria, Suisia, Grekia ed altra landi de [[Balkani]]. Kaloro, atmosferala sikeso, basa humideso di la sulo e forta venti anticipis la sezono di fairegi. Samatempe en Afrika, pluvegi efektigis granda inundadi en landi vicina a [[gulfo di Guinea]] de la 20ma til la 22ma di junio, nome en [[Ivora Rivo]], [[Ghana]], [[Togo]] e [[Nigeria]]<ref name=prev>{{extera ligilo|url=https://www.preventionweb.net/news/climate-change-and-urban-pressures-intensify-flood-risk-gulf-guinea-coast|titulo=Climate change and urban pressures intensify flood risk on the Gulf of Guinea coast|editero=UNDRR|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di julio 2026}}</ref>. En Ghana, la pluvo-quanto esis la maxim granda depos 1995, ed adminime 34 personi mortis<ref name=prev/>. [[Uragano|Uraganala]] sezono komencis oficale ye la 1ma di junio en [[Atlantiko]]. L'unesma tempesto, ''Arthur'', formacesis ye la 17ma di junio. Che [[Pacifiko]], l'unesma tropikala sturmo, ''Amanda'', formacesis ye la 2ma di junio. Che Pacifiko, tempesto ''Boris'' efektigis 100 milion dolari en domaji e produktis 4 morti. Ank en junio, enrejistresis nenormala temperaturi en [[Antarktika]]: che meteorologiala staciono ''Esperanza'', sur Antarktikala peninsulo, enrejistresis 15,4 °C, la maxim alta ja enrejistrita por monato junio, kun nenormala fuzo di glacio por l'epoko<ref name=phys>{{extera ligilo |titulo=Antarctic Peninsula sees record high June temperatures|url=https://phys.org/news/2026-06-antarctic-peninsula-high-june-temperatures.html |editero=Phys.Org|idiomo={{en}}|publikigita ye=12ma di junio 2026}}</ref>. De aprilo til junio ta yaro, la glacio-kovrajo sur Antarktikal oceano restis infre la mezavalori enrejistrita dum antea yari por la sama trimestro. Julio 2026 ank esis multe varma monato: la temperaturi di la tero superiris per 1,18 °C la mezavalora temperaturi enrejistrita dum la 20ma yarcento por ta monato, simile a temperaturi enrejistrita en julio 2024. Nova kaloro-ondo frapis granda parto di westala, centrala e sudala Europa. En Iberia, Italia ed altra regioni apud Mediteraneo, ofte temperaturi superiris 40 °C. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 3ma til la 9ma di julio diversa fairegi frapis [[provinco Almería]], en Hispania. Un ek l'incendii produktis adminime 13 morti. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plu kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki<ref>{{extera ligilo|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}</ref>. Anke dum la komenco di la monato, pluvegi frapis [[Ivora Rivo]] e [[Ghana]]. Samatempe en [[Uganda]], [[sikeso]] destruktis plantacerii e produktis adminime 16 morti por [[famino]]. Ye la fino di julio, cirkume 98 mil hektari destruktabis en Francia pro fairegi, e plu kam 40 mil hektari destruktabis en Italia de la komenco dil yaro. On kalkulis ke agrokultivala perdaji atingis 2 miliard Euri en Europa, inkluzite la morto di bestii. Julio 2026 esis la maxim varma julio de la historio di [[Nord-Amerika]]. Pluvegi atingis Usana stati [[Texas]], [[Arizona]] ed [[Utah]]. Samatempe, incendiegi destruktis foresti en la westo e la nord-westo di Usa, pro sikeso en la vejetantaro produktita da forta kaloro-ondo. On kalkulis ke ye la 17ma di julio, 1,51 milion hektari di vejetantaro destruktabis pro fairegi. De la 14ma til la 21ma di julio, [[Kanada]] ed [[Usa]] konfrontis incendiegi, granda nubi di fumo, kaloro e severa tempesti. De la 20ma til la 21ma di julio, violentoza tempesti efektigis rapida inundadi en [[Tucson]] e [[Nogales, Arizona|Nogales]], [[Arizona]], produktanta 7 morti. Samatempe, enrejistresis la maxim varma julio depos 2023 en [[Australia]], e la pluvo-quanto en la lando esis 39,2% min granda kam la mezavalora pluvo-quanto enrejistrita de 1961 til 1990. En [[Azia]], tropikala tempesto ''Maysak'' frapis la sudo di Popul-Republiko Chinia, nome provinco Nanning, ye la komenco di julio. La rupto di aquobarilo plumaleskis la situaciono, e 39 morti enrejistresis. Pluvegi ed inundadi anke frapis [[Vietnam]], la sudo ed esto di Popul-Republiko Chinia e Sud-Korea. De la 12ma til la 17ma di julio, pluvegi frapis sud-estala [[Bangladesh]] e nord-estala [[India]]. Ye la 15ma di julio, pluvis 412,3 mm en Chattogram, la maxim granda pluvo-quanto por la loko en 42 yari, e plu kam 1 milion personi diplasesis. Dum la komenco di agosto, forta kaloro-ondo kovris nordal Afrika e [[Sahel]], ed en westala, centrala e sudala Europa. Temperaturi superiris 45°C en diversa regioni di [[Aljeria]], [[Mali]] e [[Sudan]], e superiris 40°C en multa arei proxim Mediteraneo ed en Iberia. Inter la 3ma e la 10ma di agosto, incendii duris destruktar Mediteranea regioni. L'incendio di Almeria, Hispania, produktis adminime 13 morti. [[Sikeso]] diminutis la quanto di aqui en diversa fluvii e riveri, inkluzite [[Rheno]], [[Danubio]], Sudala Bug, e [[fluvio Dniepr|Dniepr]], afektanta navigado e furniso di aquo. De la 15ma til la 25ma di agosto, diversa incendii duris en Europa. En [[Azia]], [[musono|musonala]] pluvegi efektigis inundadi e teroglitadi en [[Pakistan]], [[India]], [[Bangladesh]], [[Afganistan]], [[Myanmar]] e [[Nepal]]. Ye la 27ma di agosto, grandega slam-ondo mortigis 469 homi en [[Nepal]]<ref>{{extera ligilo|titulo=Après les inondations au Népal et au Tibet, des habitants sidérés par la violence de la catastrophe et sous la menace d’une deuxième vague meurtrière|idiomo={{fr}}|publikigita ye=28ma di marto 2026 |url=https://www.lemonde.fr/planete/article/2026/08/28/inondations-au-nepal-et-au-tibet-apres-la-vague-meurtriere-des-habitants-sideres-par-la-violence-de-la-catastrophe_6758842_3244.html|editero=Le Monde}}</ref>. De la 1ma til la 3ma di septembro, forta kaloro-ondo expansis tra sudal e central Europa, e regioni di Hispania, Italia e Balkani havis rekordi di temperaturo por monato septembro. Ye la 4ma di septembro, Francia anuncis 1-miliard [[Euro|Eura]] helpo por helpar agrokultivala sektoro, severe afektita da varmo-ondi<ref>{{extera ligilo|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/04/09/2026/france-allocates-more-than-eur-1-billion-to-support-agricultural-sector|titulo=Francia allocates more than EUR 1 billion to support agricultural sector|editero=The Peninsula|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di septembro 2026}}</ref>. Ye la 14ma di septembro, Mondala Programo pri Nutirvi del [[Unionita Nacioni]] anuncas ke [[Darfur]], en [[Sudan]], subisas la maxim sika sezono depos yari 1980a, e to plumaleskas [[famino]] en la regiono<ref>{{extera ligilo|titulo=Sudan’s Darfur faces driest rainy season in four decades, says WFP|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/world/2026/09/15/sudan-s-darfur-faces-driest-rainy-season-in-four-decades-says-wfp|editero=Free Malaysia Todady|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di septembro 2026}}</ref>. == Eventi == * [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}</ref> * 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plu kam 40 morti e plu kam 100 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}</ref>. * [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024. * [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]<ref>{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}</ref>. * 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}</ref> * [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]]. * [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi<ref>{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}</ref>. * [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti. * [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo. * [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo. * [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta. * [[17ma di januaro]] - Incendio che komercala centro ''Gul Plaza'' produktas 80 morti en [[Karachi]], [[Pakistan]]<ref>{{extera ligilo |url=https://arynews.tv/gul-plaza-karachi-fire-updates-18-january-2026|titulo=Gul Plaza Fire: Sindh govt orders judicial inquiry into deadly incident|editero=ARY News|idiomo={{en}}|publikigita ye=29ma di januaro 2026}}</ref> * [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]]. * [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].<ref>{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Plu kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco. * [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura. * [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando. * [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]]. * [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom. * [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]]. * [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti. * [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes. * [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari. * [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plu kam 300 personi mortas e plu kam 1100 plusa homi vundesas. * [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]]. * [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo. * [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]]. * [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi<ref>{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}</ref>. * [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]]. * [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando. * [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno. * [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]]. * [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]]. * [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]]. * [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti. * [[22ma di mayo]] - Explozo en mineyo di karbono che provinco Shanxi, [[Popul-Republiko Chinia]] produktas adminime 82 morti<ref>{{extera ligilo|url= https://www.bbc.com/news/articles/c5y0ve18qlko|titulo=At least 82 killed in Chinese coal mine explosion|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=24ma di mayo 2026}}</ref>. * [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita. * [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol<ref>{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo="La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí" |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}</ref>. * [[12ma di junio]] - La richeso di [[Elon Musk]] superiras 1 bilion [[Dolaro di Usa|Usana dolari]]. * [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]]. * [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plu kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti<ref>{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}</ref>. * [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]]. * [[12ma di julio]] - Fairo che drinkerio ''Rong Beer Na Lat Phrao'', en [[Bangkok]], [[Tailando]], produktas 39 morti e plu kam 70 plusa homi vundita. * [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]]. * [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plu kam 60 plusa homi vundita. * 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidanto di [[Peru]]. * [[30ma di julio]] - 60.000 Migranti de [[Maroko]] traruptas la frontiero di [[Hispania]] che urbo [[Ceuta]]<ref>https://www.lemonde.fr/afrique/article/2026/08/07/ceuta-bastion-multiculturel-fragile-a-l-epreuve-d-une-crise-migratoire-sans-precedent_6740461_3212.html?lmd_medium=al&lmd_campaign=envoye-par-appli&lmd_creation=android&lmd_source=default</ref>. * [[10ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.4 che [[skalo di Richter]] frapas provinco Chocó, en [[Kolumbia]], produktanta adminime 265 morti e cirkume 500 plusa homi desaparinta<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2026/08/12/numero-de-mortos-por-terremoto-na-colombia-chega-a-265-diz-presidente.ghtml|titulo=Número de mortos por terremoto na Colômbia chega a 265, diz presidente; quase 500 estão desaparecidos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di agosto 2026}}</ref>. * [[15ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] frapas [[insulo Flores]] en [[Indonezia]], produktanta adminime 38 morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/15/terremoto-indonesia-mortos.ghtm|titulo=Terremoto de magnitude 7,7 atinge a costa da Indonésia e deixa 38 mortos|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=15ma di agosto 2026}}</ref> * [[18ma di agosto]] - En [[Centrafrika]], adminime 100 personi mortas pos teroglitado che nelegala [[oro|ora]] mineyo Zamboye<ref>{{extera ligilo |url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0819/1588552-gold-mine-collapse/|titulo=Gold mine collapse kills at least 100 people in Central African Republic |editero=RTÉ|idiomo={{en}}|publikigita ye=19ma di agosto 2026}}</ref>. * [[19ma di agosto]] - Adminime 52 personi mortas pos kulbuto di batelo transportanta laboristi en Goronyo, stato Sokoto, [[Nigeria]].<ref>{{extera ligilo |url=https://lagostelevision.com/52-bodies-buried-after-sokoto-boat-accident/|titulo=52 bodies buried after Sokoto boat accident|editero=Lagos Television |idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di agosto 2026}}</ref> * [[26ma di agosto]] - Rapida inundado en [[Nepal]] e [[Tibet]] produktas adminime 110 morti e 650 desaparinti<ref>{{extera ligilo|titulo=Flash flood on Nepal-Tibet border kills more than 150, with hundreds of tourists missing|url=https://www.bbc.com/news/live/c6y8mjmnpxv0t|editero=BBC News|idiomo={{en}} |publikigita ye=26ma di agosto 2026}}</ref>. Raporti informas ke la posibla kauzo por l'inundado esus krulo di [[glaciero]], qua tranis rokegi qui obstruktis komplete rivero Bhote Koshi, formacanta barilo. La rupto di la barilo divenis la kauzo dil inundadego<ref>{{extera ligilo|titulo=Colapso de geleira pode ser causa de inundação no Nepal, dizem cientistas|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/26/cientistas-apontam-avalanche-de-gelo-como-gatilho-de-enchente-no-nepal.ghtm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=26ma di agosto 2026}}</ref>. * [[27ma di agosto]] - Grandega slam-ondo produktas 469 morti e granda destruktado di imobli e plantacerii en [[Nepal]]<ref>{{extera ligilo|titulo=Après les inondations au Népal et au Tibet, des habitants sidérés par la violence de la catastrophe et sous la menace d’une deuxième vague meurtrière|idiomo={{fr}}|publikigita ye=28ma di marto 2026 |url=https://www.lemonde.fr/planete/article/2026/08/28/inondations-au-nepal-et-au-tibet-apres-la-vague-meurtriere-des-habitants-sideres-par-la-violence-de-la-catastrophe_6758842_3244.html|editero=Le Monde}}</ref>. * [[1ma di septembro]] - [[Haakon la 8ma di Norvegia|Haakon la 8ma]] facas juro kom rejulo di [[Norvegia]] en la parlamento di la lando, pos la morto di ilua patro [[Harald la 5ma di Norvegia|Harald la 5ma]]. * [[2ma di septembro]] - Paralamento di [[Estonia]] elektas [[Ülle Madise]] kom prezidanto. * [[3ma di septembro]] - [[Interna milito di Yemen (depos 2014)|Interna milito di Yemen]]: le [[Houthi]] lansas atako en westal [[Yemen]], e sucesas interuptar choseo liganta urbo [[Taiz]] a distrikto Al-Makha. * [[9ma di septembro]] - Fairo che paromo ''MV June Aster'' proxim Coron, provinco Palawan, [[Filipini]], produktas adminime 76 morti<ref>{{extera ligilo|url=https://newsinfo.inquirer.net/2304154/palawan-ferry-fire-death-toll-climbs-to-76-as-identification-process-begins|titulo=Palawan ferry fire death toll climbs to 76 as identification process begins|editero=Inquirer.Net|idiomo={{en}}|publikigita ye=12ma di septembro 2026}}</ref>. * [[14ma di septembro]] - Chefministri de [[Nord-Irlando]], [[Skotia]] e [[Wals]] kunsidas en [[Cardiff]] por diskutar pri nedependo de [[Unionita Rejio]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/politics/2026/sep/14/westminster-first-ministers-uk-celtic-nations-wales-northern-ireland-scotland |titulo=Westminster’s time is coming to an end, say first ministers of UK’s Celtic nations|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di septembro 2026}}</ref>. * [[17ma di septembro]] - ''[[Leopardus tilcayo]]'', speco felina deskovrita en forestala regiono [[Yungas]], en [[Bolivia]], divenas la maxim nova speco felina deskovrita depos 1923<ref>{{extera ligilo|url=https://www.livescience.com/animals/cats/scientists-name-a-new-cat-species-for-the-first-time-in-over-a-century|titulo=Scientists name a new cat species for the first time in over a century|editero=Live Science|idiomo={{en}}|publikigita ye=17ma di septembro 2026}}</ref>. ==[[Sporto]]== * [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Unesmafoye en la historio, [[Mondala Kupo di Futbalo]] eventas en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio. == Naski == == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929) [[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]] * [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947) * [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)<ref>{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}</ref> * [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939) * [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}</ref> * [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)<ref>{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}</ref> * [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929) * [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954) * [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933) * [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977) [[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]] * [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931) * [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941) * [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951) * [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949) * [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972) * [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932) * [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932) * [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}</ref> [[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]] * [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}</ref> * [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939) * [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}</ref> * 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966) * [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945) * [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938) * [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930) * [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939) * [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo e sociologo (n. 1936) * [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932) [[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]] * [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germana filozofo (n. 1929)<ref>{{extera ligilo|titulo=Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96|url=https://apnews.com/article/juergen-habermas-dead-germany-2b541721af6cb19abfaa923359d091b5|editero=AP|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di marto 2026}}</ref> * 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942) * [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941) * 19ma di marto - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) * [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938) [[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]] * [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937) * [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}</ref> * [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}</ref> * [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959) * [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937) * [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957) * [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940) [[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]] * [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952) * [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932) * [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948) * 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}</ref> * [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928) * [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946) * 29ma di aprilo - [[Jerzy Malota]], Polona pop-kantisto (n. 1941) * [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)<ref>{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)<ref>{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}</ref> [[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938) * [[8ma di mayo]] - [[Karin Spaink]], Nederlandana feminista kolumnisto, esayisto e skriptisto (n. 1957) * [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusa zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)<ref>https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou</ref> * [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933) * [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Franc-Israelana pac-aktivisto (n. 1957) * [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franciana sociologo e filozofo (n. 1921) * [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto e cinematografisto (n. 1969) * [[10ma di junio]] - [[Wim T. Schippers]], Nederlandana televizion-programifisto, aktoro, voc-aktoro, skriptisto, prizentisto ed vid-artisto (n. 1942) * [[14ma di junio]] - [[Oliver Tree]], Usana kantisto, muzikisto e filmifisto (n. 1993) * [[21ma di junio]] - [[Yaacov Agam]], Israelana piktisto (n. 1928) * [[29ma di junio]] - [[Penelope Keith]], Angla aktoro e prizentisto, por radiofono, filmo, teatro e televiziono (n. 1940) * [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951) [[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]] * [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito "Total Eclipse of the Heart" en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}</ref> * [[11ma di julio]] - [[Peppino Di Capri]], Italiana kantisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/07/11/cantor-italiano-peppino-di-capri-morre-aos-86-anos.ghtml|titulo=Cantor italiano Peppino di Capri morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=11ma di julio 2026}}</ref> * 11ma di julio - [[Susumu Tonegawa]], Japoniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1939) * [[13ma di julio]] - [[Sam Neill]], Nov-Zelandan aktoro (n. 1947) * [[14ma di julio]] - [[Cees Geel]], Nederlandan aktoro, voc-aktoro e prizentisto di parol-spektaklo (n. 1967) * [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926) * [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960) * 31ma di julio - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947) * [[6ma di agosto]] - [[Peter Faber]], Nederlandan aktoro (n. 1943) * [[14ma di agosto]] - [[Yayoi Kusama]], Japoniana piktisto (n. 1929) * [[16ma di agosto]] - [[Hayden Panettiere]], Usan aktorino (n. 1989) * [[17ma di agosto]] - [[Laura Cardoso]], Brazilian aktorino (n. 1927)<ref>{{extera ligilo|titulo=Morre a atriz Laura Cardoso, aos 98 anos: 'Nossa grande estrela se despediu'|url=https://oglobo.globo.com/cultura/televisao/noticia/2026/08/18/morre-a-atriz-laura-cardoso-nossa-grande-estrela-se-despediu.ghtml|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=18ma di agosto 2026}}</ref> * [[18ma di agosto]] -[[Yvette Roudy]], Franca politikisto (n. 1929) * 18ma di agosto - [[Glória Menezes]], Brazilian aktorino (n. 1934)<ref>{{extera ligilo|titulo=Morre Glória Menezes, atriz que mudou a interpretação televisiva, aos 91 anos|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2026/08/morre-gloria-menezes-uma-das-grandes-atrizes-do-teatro-e-da-tv-aos-91-anos.shtml|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=18ma di agosto 2026}}</ref> * [[22ma di agosto]] - [[Siim Kallas]], chefministro di Estonia (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://rus.delfi.ee/statja/120605316/skonchalsya-siym-kallas|titulo=Скончался политик Сийм Каллас|publikigita da=Delfi.ru|idiomo={{ru}}|publikigita ye=22ma di agosto 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo |titulo=Suri Siim Kallas|url=https://www.err.ee/1610116660/suri-siim-kallas|editero=ERR|idiomo={{et}}|publikigita ye=22ma di agosto 2026}}</ref> * [[25ma di agosto]] - [[Dolly Parton]], Usana kantisto (n. 1946)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/dolly-parton-dead-country-music-1236680877/|titulo=Dolly Parton, Effervescent Queen of Country Music and Just About Everything Else, Dies at 80|editero=The Hollywood Reporter|idiomo={{en}}|publikigita ye=25ma di agosto 2026}}</ref> * [[28ma di agosto]] - Rejulo [[Harald la 5ma di Norvegia]] (n. 1937)<ref>{{extera ligilo|titulo=Rei Harald 5º morre aos 89 após 35 anos no trono da Noruega |url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/28/rei-harald-morre-aos-89-apos-35-anos-no-trono-da-noruega.ghtm|editero= UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di agosto 2026}}</ref> * [[31ma di agosto]] - [[Édouard Balladur]], chefministro di Francia (n. 1929)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/08/31/edouard-balladur-ancien-premier-ministre-est-mort-a-l-age-de-97-ans_6762811_3382.html|titulo=Edouard Balladur, ancien premier ministre, est mort à l’âge de 97 ans|editero=Le Monde|idiomo={{fr}}|publikigita ye=31ma di agosto 2026}}</ref> * 31ma di agosto - [[Ada Yonath]], Israelana biokemiistino, Nobel-laureato (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Ada-Yonath|titulo=Ada Yonath {{!}} Nobel Prize, Biography, Education & Israel|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=7ma di septembro 2026}}</ref> * [[3ma di septembro]] - [[Gloria Steinem]], Usana jurnalistino, skriptistino e politikal aktivistino (n. 1934) * [[14ma di septembro]] - [[Tara Singh Varma]], Nederlandana politikisto (n. 1948) * [[22ma di septembro]] - [[Zuenir Ventura]], Braziliana skriptisto e jurnalisto (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{pt}}|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/09/22/jornalista-e-escritor-zuenir-ventura-morre-aos-95-anos.ghtml|titulo=Jornalista e escritor Zuenir Ventura morre aos 95 anos|editero=g1|publikigita ye=22ma di septembro 2026|vidita ye=22ma di septembro 2026}}</ref> == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[ {{referi}} [[Kategorio:Yari 2020a]] qwyik5qsmmmeg96cwz7rczgwkc611sp 0 45347 1134782 898697 2026-09-24T15:29:38Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1134782 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Tony Bennett | Imajo = [[Arkivo:Tony Bennett in 2003 (cropped).jpg| 180px]] | Profesiono = [[muziko|kantisto]] | Shablono_lando = {{USA}} | Naskodio = [[3ma di agosto]] [[1926]] | Nask-urbo = [[New-York]] | Mort-dio = | Mort-urbo = [[New-York]] }} '''Tony Bennett''', naskinta '''Anthony Dominick Benedetto''' ye la [[3ma di agosto]] [[1926]] til la [[21ma di julio]] [[2023]], esis [[Usa]]na kanstisto di [[jazz]], tradicionala pop, e [[swing]]. Dum ilua kariero, ilu recevis diversa premii, inkluzite 20 [[premio Grammy|''Grammy'']]. {{DEFAULTSORT:Bennett, Tony}} [[Kategorio:Usana kantisti]] 41bem6g6n57e97m4hj99azg2pnt3w80 0 49398 1134783 957837 2026-09-24T15:34:35Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1134783 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Hage Gottfried Geingob |Imajo = [[Arkivo:2020 Hage Geingob.jpg|180px]] |Politikala_titulo= Prezidanto |Shablono_lando= {{NAM}} |Guvernisteso= de la 21ma di marto 2015 til la 4ma di februaro 2024 |Precedanto1= [[Hifikepunye Pohamba]] |Sucedanto1 = [[Nangolo Mbumba]] | Politikala_titulo2 = Chefministro di {{NAM}} | Guvernisteso2 = de la 4ma di decembro 2012 til la 20ma di marto 2015 | Precedanto2 = [[Nahas Angula]] | Sucedanto2 = [[Saara Kuugongelwa]] | Politikala_titulo3 = Chefministro di {{NAM}} | Guvernisteso3 = de la 21ma di marto 1990 til la 28ma di agosto 2002 | Precedanto3 = ne havis | Sucedanto3 = [[Theo-Ben Gurirab]] |Naskodio = [[3ma di agosto]] [[1941]] |Nask-urbo= Otjiwarongo, [[Namibia]] |Mort-dio = |Mort-urbo = [[Windhoek]], [[Namibia]] |Spozo= Monica Kalondo |Profesiono= politikisto |Partiso= SWAPO }} '''Hage Gottfried Geingob''', politikisto n. ye la [[3ma di agosto]] [[1941]] til la [[4ma di februaro]] [[2024]], esis [[prezidanto]] di [[Namibia]] de 2015 til ilua morto. Ante il esis dufoye [[chefministro]] di la lando: de 1990 til 2002, e de 2012 til 2015. {{Tabelo di sucedo | Precedanto= [[Hifikepunye Pohamba]] | Nomo di listo= Listo pri prezidanti di Namibia | Titulo di listo= Prezidanto di Namibia | Komenco= 2015 | Fino = 2024 | Sucedanto = [[Nangolo Mbumba]] }} {{DEFAULTSORT:Geingob, Hage}} [[Kategorio:Chefministri di Namibia]] [[Kategorio:Prezidanti di Namibia]] b3zz50fjt5apc4od2b5sdozxksx530r 0 52194 1134786 965658 2026-09-24T15:51:19Z Joao Xavier 110 1134786 wikitext text/x-wiki {{Politikisto | Nomo = José Rafael Ramón Eufrasio de Jesús González Valencia | Imajo = [[Arkivo:Ramon G. Valencia.jpg|180px]] | Shablono_lando = {{COL}} | Politikala_titulo = Prezidanto | Guvernisteso = de la 3ma di agosto 1909 til la 7ma di agosto 1910 | Precedanto1 = [[Jorge Holguín Mallarino]] | Sucedanto1 = [[Carlos Eugenio Restrepo]] | Naskodio = [[24ma di mayo]] [[1851]] | Nask-urbo = Chitagá, [[Kolumbia]] | Mort-dio = [[3ma di oktobro]] [[1928]] | Mort-urbo = [[Pamplona, Kolumbia|Pamplona]], [[Kolumbia]] | Spozo = María Antonia Ferrero | Profesiono = militisto ([[generalo]]) | Partiso = ''Partido Conservador Colombiano'' }} '''José Rafael Ramón Eufrasio de Jesús González Valencia''' (n. ye la [[24ma di mayo]] [[1851]] til la [[3ma di oktobro]] [[1928]]) esis [[prezidanto]] di [[Kolumbia]], e guvernis la lando de la 3ma di agosto]] [[1909 til la 7ma di agosto 1910. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Jorge Holguín Mallarino]] | Nomo di listo = Listo pri prezidanti di Kolumbia | Titulo di listo = Prezidanto di Kolumbia | Komenco = 3ma di agosto 1909 | Fino = 7ma di agosto 1910 | Sucedanto = [[Carlos Eugenio Restrepo]]}} {{DEFAULTSORT:Gonzalez Valencia, Jose Rafael Ramon}} [[Kategorio:Prezidanti di Kolumbia]] tlb4gqujrdwblr6o40ux6a6wtm8xnvr 0 54634 1134785 1073643 2026-09-24T15:49:13Z Joao Xavier 110 1134785 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya |Imajo = [[Arkivo:Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya (2005).jpg|180px]] |Politikala_titulo = Chefa ministro |Shablono_lando= {{MRT}} |Guvernisteso= de la 25ma di aprilo 1981 til la 8ma di marto 1984 |Precedanto1= [[Sid Ahmed Bneijara]] |Sucedanto1= [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]] | Politikala_titulo2 = Chefa ministro di {{MRT}} | Guvernisteso2 = de la 12ma di decembro 1984 til la 18ma di aprilo 1992 | Precedanto2 = [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]] | Sucedanto2 = [[Sidi Mohamed Ould Boubacar]] | Politikala_titulo3 = Prezidanto di {{MRT}} | Guvernisteso3 = de la 12ma di decembro 1984 til la 3ma di agosto 2005 | Precedanto3 = [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]] | Sucedanto3 = [[Ely Ould Mohamed Vall]] |Naskodio = [[28ma di novembro]] [[1941]] |Nask-urbo= Atar, [[Mauritania]] |Mort-dio = |Mort-urbo = |Spozo= Aisha Mint Ahmed-Tolba |Profesiono= militisto e politikisto |Partiso= ''Parti Républicain Démocratique pour le Renouvellement'' - PRDS }} '''Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya''', militisto e politikisto n. ye la [[28ma di novembro]] [[1941]] esis [[Prezidanto]] di [[Mauritania]], de 1984 til 2005. Ante il esis dufoye [[chefministro]] di la lando, inter 1981 e 1992. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Sid Ahmed Bneijara]] | Nomo di listo = Listo pri chefa ministri di Mauritania | Titulo di listo = Chefa ministro di Mauritania | Komenco = 1981 | Fino = marto 1984 | Sucedanto = [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]]}} {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]] | Nomo di listo = Listo pri chefa ministri di Mauritania | Titulo di listo = Chefa ministro di Mauritania | Komenco = decembro 1984 | Fino = 1992 | Sucedanto = [[Sidi Mohamed Ould Boubacar]]}} {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Mohamed Khouna Ould Haidalla]] | Nomo di listo = Listo pri prezidanti di Mauritania | Titulo di listo = Prezidanto di Mauritania | Komenco = 1984 | Fino = 2005 | Sucedanto = [[Ely Ould Mohamed Vall]]}} {{DEFAULTSORT:Taya, Maaouya Oul Sid Ahmed}} [[Kategorio:Chefa ministri di Mauritania]] [[Kategorio:Prezidanti di Mauritania]] 80pqlyhw28azwblm3mq4qhi2xefi6wp 0 57641 1134813 992046 2026-09-24T20:03:12Z Joao Xavier 110 1134813 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo = Samuel Tei Abal |Imajo = [[Arkivo:Mr._Samuel_T._Abal_(cropped).jpg|180px]] |Politikala_titulo = Chefministro |Shablono_lando= {{PNG}} |Guvernisteso= de la 13ma di decembro 2010 til la 17ma di januaro 2011 |Precedanto1= [[Michael Somare]] |Sucedanto1= [[Michael Somare]] | Politikala_titulo2 = Chefministro di {{PNG}} | Guvernisteso2 = 4ma di aprilo til la 2ma di agosto 2011 | Precedanto2 = [[Michael Somare]] | Sucedanto2 = [[Peter O'Neill]] |Naskodio = [[26ma di junio]] [[1958]] |Nask-urbo= [[Papua-Nova-Guinea]] |Mort-dio = |Mort-urbo = |Spozo= |Profesiono= politikisto |Partiso= ''National Alliance Party'' }} '''Samuel Tei Abal''', politikisto n. ye la [[26ma di junio]] [[1958]], esis dufoye [[chefministro]] provizora di [[Papua-Nova-Guinea]]. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Michael Somare]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Papua-Nova-Guinea | Titulo di listo = Chefministro di Papua-Nova-Guinea | Komenco = decembro 2010 | Fino = januaro 2011 | Sucedanto = [[Michael Somare]]}} {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Michael Somare]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Papua-Nova-Guinea | Titulo di listo = Chefministro di Papua-Nova-Guinea | Fino = aprilo til agosto 2011 | Sucedanto = [[Peter O'Neill]]}} {{DEFAULTSORT:Abal, Sam}} [[Kategorio:Chefa ministri di Papua-Nova-Guinea]] 53472qqxm6popl3enyfe4sa1ideefo8 0 58725 1134784 1114611 2026-09-24T15:46:13Z Joao Xavier 110 1134784 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Yevgenia Andreyevna Shelgunova | Imajo = [[Arkivo:Replace this image female.svg|180px]] | Shablono_lando = {{RUS}} | Profesiono = [[Gimnastiko|gimnastikisto]] | Naskodio = [[3ma di agosto]] [[1997]] | Nask-urbo = [[Alatir]], [[republiko Chuvashia]], [[Rusia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Yevgenia Andreyevna Shelgunova''' (n. ye la [[3ma di agosto]] [[1997]]) esas [[Rusia|Rusa]] [[Gimnastiko|gimnastikistino]], qua recevis orea medalio dum Universiado [[Taipei]] 2017. {{DEFAULTSORT:Shelgunova, Yevgenia Andreyevna}} [[Kategorio:Rusiana gimnastikisti]] ouri7uell5mmlp64hds1k8fj5trp1ed 0 59886 1134812 1001135 2026-09-24T20:02:00Z Joao Xavier 110 1134812 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Dave Leduc | Imajo = [[Arkivo:Dave Leduc WLC Post fight.jpg|180px]] | Shablono_lando = {{CAN}} | Profesiono = [[Burma-boxo|Burma-boxisto]] | Naskodio = [[13ma di decembro]] [[1991]] | Nask-urbo = [[Gatineau]], provinco [[Kebekia]], [[Kanada]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Dave Leduc''' (n. ye la [[13ma di decembro]] [[1991]]) esas [[Kanada]]na konkurencanto pri [[Burma-boxo]], mondala championo di [[World Lethwei Championship]] (WLC) de la 2ma di agosto 2019 ([[WLC 9: King of Nine Limbs]]) en kategorio krozer-pezoza (ad 84 kg). Ye 2022 Leduc kun sua spozino Irina Terehova (naskinta en [[Chișinău]], rus-devenanta Kanadana skribistino) rezidas en [[Chipro]]. {{DEFAULTSORT:Leduc, Dave}} [[Kategorio:Kanadana Burma-boxisti]] q8k5gdb87rlusyojoec17x4ly9ewg3a 0 64720 1134789 1039916 2026-09-24T16:20:59Z Valodnieks 563 1134789 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (n. ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]]) esis [[Germania|Germana]] [[idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] ank en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] bt65ojp7v0zjpl7ya99huvapgovv767 1134791 1134789 2026-09-24T16:28:38Z Valodnieks 563 1134791 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = [[20ma di septembro]] [[2026]] | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (n. ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]]) esis [[Germania|Germana]] [[idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] ank en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] hdy3e7s5v6fvqfgd3xgr8ad7hsvo8dh 1134792 1134791 2026-09-24T16:28:59Z Valodnieks 563 1134792 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (n. ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]]) esis [[Germania|Germana]] [[idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] ank en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] bt65ojp7v0zjpl7ya99huvapgovv767 1134794 1134792 2026-09-24T16:30:22Z Valodnieks 563 1134794 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (n. ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] til [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] ank en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] jor4h3i54l81hoz4ppe0nyamlu6fdzv 1134795 1134794 2026-09-24T16:32:34Z Valodnieks 563 1134795 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naksis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] ank en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] 6kog8jcrt4mu9w9wq0xd1ljpu961kl1 1134796 1134795 2026-09-24T16:33:10Z Valodnieks 563 1134796 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naksis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye la [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] ank en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] pwd3ebouugosizx4gckljaeu8s0iul2 1134800 1134796 2026-09-24T16:40:27Z Valodnieks 563 1134800 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naksis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye la [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] anke en la [[interreto]]. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. Ferdinand Möller mortis en la evo di 93 yari<ref>Videz informo che http://www.ido.li/ ye la 23ma di septembro 2026</ref>. ==Referi== {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] d87cnbzo6ic25tw9qfua0l1vuxhge5e 1134801 1134800 2026-09-24T16:52:18Z Valodnieks 563 1134801 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye la [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] anke en la [[interreto]]. En la yaro 2007 Ferdinand Möller kompilis ed editis Ido-Germana radikaro<ref>[https://archive.org/details/radikaro-ido-germana La Ido-Germana en la interreto]</ref>. Ferdinand Möller esis mariajita e havas infanti. Ferdinand Möller mortis en la evo di 93 yari<ref>Videz informo che http://www.ido.li/ ye la 23ma di septembro 2026</ref>. ==Referi== {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] pcfh9ex0g6qijakor5emeqccujpybtm 1134803 1134801 2026-09-24T17:00:46Z Valodnieks 563 1134803 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye la [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] anke en la [[interreto]]. En la yaro 2007 Ferdinand Möller kompilis ed editis Ido-Germana radikaro<ref>[https://archive.org/details/radikaro-ido-germana La Ido-Germana en la interreto]</ref>. Ferdinand Möller esis mariajita e havis infanti. Ferdinand Möller mortis en la evo di 93 yari<ref>Videz informo che http://www.ido.li/ ye la 23ma di septembro 2026</ref>. ==Referi== {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] hmd20oswvlg6021j2j5g2u9buvvey06 1134804 1134803 2026-09-24T17:01:54Z Valodnieks 563 1134804 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye la [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] anke en la [[interreto]]. En la yaro 2007 Ferdinand Möller kompilis ed editis Ido-Germana radikaro<ref>[https://archive.org/details/radikaro-ido-germana La Ido-Germana en la interreto] kom libro</ref>. Ferdinand Möller esis mariajita e havis infanti. Ferdinand Möller mortis en la evo di 93 yari<ref>Videz informo che http://www.ido.li/ ye la 23ma di septembro 2026</ref>. ==Referi== {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] i4lh6otuhrzv3u2yog04fbwh24xuki6 1134822 1134804 2026-09-24T21:26:02Z Valodnieks 563 1134822 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ferdinand Möller | Imajo = [[Arkivo:20161118 Ferdinand Moller.jpg|180px|Ferdinand Möller]] | Profesiono = [[Ekonomiko|Ekonomikisto]] | Shablono_lando = {{GER}} | Naskodio = 21ma di aprilo 1933 | Nask-urbo = Waren Müritz | Mort-dio = 20ma di septembro 2026 | Mort-urbo = Berlin }} '''Ferdinand Möller''' (naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] e mortis ye la [[20ma di septembro]] [[2026]]) esis [[Germania|Germana]] [[Idisto]]. Il naskis ye la [[21ma di aprilo]] [[1933]] en [[Waren (Müritz)]] en la nord-esto di [[Germania]]. Ferdinand Möller studiis [[ekonomiko]] e laboris en diversa firmi ed institucuri, anke kom docisto. Il tre prizis la [[naturala cienci]] e divenis specialisto por [[Komputero|komputeri]]. Il okupis su pri questioni di [[logiko]]. Ferdinand Möller konoceskis [[Ido]] en la yaro 2003, per artiklo en la lokal [[Germania|Germana]] jurnalaro pri la internaciona [[Ido-konfero 2003]] en [[Großbothen]]. Il kontaktis [[Germana Ido-Societo]] e divenis membro en la asociuro. Ferdinand Möller divenis aktiva en la grupo [[Ido-Amiki Berlin]] e balde komencis instruktar [[Ido]] en [[Berlin]]. Il instruktis [[Ido]] en skoli en [[Berlin]] ed anke por komencanti ed interesati en la chefurbo di [[Germania]]. Ferdinand Möller laboris por multa yari en la redakterio dil Germana Ido-revuo [[Ido-Saluto!]]. Ferdinand Möller partoprenis en plura internaciona [[Ido-Konferi]] depos la yaro 2004. Il kompilis plura Ido-vortari ed instruktas [[Ido]] anke en la [[interreto]]. En la yaro 2007 Ferdinand Möller kompilis ed editis Ido-Germana radikaro<ref>[https://archive.org/details/radikaro-ido-germana La Radikaro Ido-Germana en la interreto] kom libro</ref>. Ferdinand Möller esis mariajita e havis infanti. Ferdinand Möller mortis en la evo di 93 yari<ref>Videz informo che http://www.ido.li/ ye la 23ma di septembro 2026</ref>. ==Referi== {{DEFAULTSORT:Möller, Ferdinand}} [[Kategorio:Idisti]] 12qjuz11mshjxmm2d8rx0jwnq680vah 0 116812 1134820 1125500 2026-09-24T20:47:58Z Forstbirdo 3024 1134820 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Chamaecyparis species.png|eta|Loki ube naturale povas existar kameciparisi (videz la [[verda koloro]])]] '''Kamecipariso''' ([[Latina|Latine]] : '''''Chamaecyparis'''''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[koniferi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[kupresacei]] (Latine: ''Cupressaceae''). Esas agnoskata 5 [[speco|speci]] di kameciparisi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11633-1|titulo=Genero Kamecipariso|idiomo={{en}}|vidita ye= 01 julio di julio 26}}</ref>: ''Chamaecyparis formosensis'' (taiwanana kamecipariso), ''[[Chamaecyparis lawsoniana|C. lawsoniana]]'' (o Lawson-kamecipariso), ''C. obtusa'' (o hinoki-kamecipariso), ''C. pisifera'' (o sawara-kamecipariso), e ''C. thyoides'' (o Atlantiko-kamecipariso). ==Referi== {{reflist}} == Extera Ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis ''Chamaecyparis'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis.php ''Chamaecyparis'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=chamaecyparis ''Chamaecyparis'' en "Plants of the World Online"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Koniferala generi]] [[Kategorio:Kupresacei]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] 8rjdi0ys6ywbki5v6bmkl64sjt28whd 1134824 1134820 2026-09-25T08:07:36Z Forstbirdo 3024 1134824 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Chamaecyparis species.png|eta|Loki ube naturale povas existar kameciparisi (videz la [[verda koloro]])]] '''Kamecipariso''' ([[Latina|Latine]] : '''''Chamaecyparis'''''), esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] [[koniferi|konifera]] ek la [[Familio (biologio)|familio]] [[kupresacei]] (Latine: ''Cupressaceae''). Esas agnoskata 5 [[speco|speci]] di kameciparisi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11633-1|titulo=Genero Kamecipariso|idiomo={{en}}|vidita ye= 01 julio di julio 26}}</ref>: ''Chamaecyparis formosensis'' (taiwanana kamecipariso), ''[[Chamaecyparis lawsoniana|C. lawsoniana]]'' (o Lawson-kamecipariso), ''C. obtusa'' (o hinoki-kamecipariso), ''C. pisifera'' (o sawara-kamecipariso), e ''C. thyoides'' (o Atlantiko-kamecipariso). ==Referi== {{reflist}} == Extera Ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis ''Chamaecyparis'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis.php ''Chamaecyparis'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=chamaecyparis ''Chamaecyparis'' en "Plants of the World Online"] [[Kategorio:Koniferala generi]] [[Kategorio:Kupresacei]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] 6ljp5o626vyj6t7b2yxo5vkz9i3d2j8 14 116813 1134823 1125544 2026-09-25T08:07:12Z Forstbirdo 3024 1134823 wikitext text/x-wiki Ica kategorio listigas la diversa [[speco|speci]] di la [[genero]] [[kamecipariso]]. [[Kategorio:Kupresacei]] 4upi6xbla2ewllazyptl0tqbj83khna 0 116820 1134807 1134625 2026-09-24T19:46:17Z Forstbirdo 3024 1134807 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] df5e0vy7vy9rglcr6cek6zxrdnb7t2i 1134808 1134807 2026-09-24T19:48:49Z Forstbirdo 3024 1134808 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] hbs9948txv0sa1t00lyrchv54lobcum 1134809 1134808 2026-09-24T19:50:26Z Forstbirdo 3024 1134809 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] e6uc9bn1l5jvzercjtc7fyw37lnd5d1 1134810 1134809 2026-09-24T19:53:13Z Forstbirdo 3024 1134810 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Lawson cypress male cones.jpg|Maskula strobili Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] k8vg23ycejlup6nnfy3e4ivl7xsghx8 1134811 1134810 2026-09-24T19:56:08Z Forstbirdo 3024 1134811 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Lawson cypress male cones.jpg|Maskula strobili Arkivo:Chamaecyparis-lawsoniana-female.JPG|Feminina strobili Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] gj9xgro6wrzywl4w2p888djagmtonn3 1134814 1134811 2026-09-24T20:09:21Z Forstbirdo 3024 1134814 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Lawson cypress male cones.jpg|Maskula strobili Arkivo:Chamaecyparis-lawsoniana-female.JPG|Feminina strobili Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.iucnredlist.org/species/34004/2840024] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] o9k5aik3b0x4u5xaazfhqf7zg4ie6ja 1134815 1134814 2026-09-24T20:20:25Z Forstbirdo 3024 1134815 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. La [[konservo-stando]] di la speco esas "preska minacata"<ref>{{extera ligilo|url=https://www.iucnredlist.org/species/34004/2840024|titulo=Atlas-cedro che "The IUCN Red List"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di septembro 2026}}</ref> == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Lawson cypress male cones.jpg|Maskula strobili Arkivo:Chamaecyparis-lawsoniana-female.JPG|Feminina strobili Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.iucnredlist.org/species/34004/2840024] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] j34hkcol73fog67tn8wdu5zkob7mjgx 1134816 1134815 2026-09-24T20:22:29Z Forstbirdo 3024 1134816 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana range map 2.png|eta|Loki ube naturale povas existar Lawson-kameciparisi (videz [[verda koloro]])]] '''''Chamaecyparis lawsoniana''''', o '''Lawson-kamecipariso''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[kamecipariso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol esas indijena en sud-westala [[Oregon]] e nord-westala [[Kalifornia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:261839-1|titulo=Lawson-kamecipariso che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>, e kreskas ek [[marala nivelo]] til 1500 m en la [[valo|vali]] di [[Montaro Klamath]], ofte apud [[rivero|riveri]]. La [[konservo-stando]] di la speco esas "preska minacata"<ref>{{extera ligilo|url=https://www.iucnredlist.org/species/34004/2840024|titulo=Lawson-kamecipariso che "The IUCN Red List"|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di septembro 2026}}</ref> == Imaji == <Gallery> Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana Dorena1.jpg Arkivo:Lawson cypress male cones.jpg|Maskula strobili Arkivo:Chamaecyparis-lawsoniana-female.JPG|Feminina strobili Arkivo:Cipreskegels van een Chamaecyparis lawsoniana). 02-09-2025. (actm.) 02.jpg|[[Strobilo|Strobili]] Arkivo:Chamaecyparis lawsoniana seeds.jpg|[[Semino|Semini]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Chamaecyparis_lawsoniana Lawson-kamecipariso che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Chamaecyparis_lawsoniana.php Lawson-kamecipariso che "The Gymnosperm Database"] [[Kategorio:Kamecipariso]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] [[Kategorio:Gardenokultivado]] ilb8ilk6g7sk7ok70oq8kwm60qwb7ls 0 119281 1134793 1130240 2026-09-24T16:29:43Z Joao Xavier 110 1134793 wikitext text/x-wiki {{revizo}} {{Biografio |Nomo = John Clarke |Imajo = [[Arkivo:John Clarke (physicist) 2025 (4x5).png|180px]] |Profesiono = [[fiziko|fizikisto]] |Shablono_lando = {{GBR}} |Naskodato = [[10ma di februaro]] [[1942]] |Nask-urbo = [[Cambridge]], [[Anglia]] |Mortodato = |Mort-urbo = }} '''John Clarke''' (naskinta ye la [[10ma di februaro]] [[1942]] en [[Cambridge]], [[Anglia]]) esas [[Britania]]na experimenta [[fiziko|fizikisto]] ed emerita profesoro che la [[Universitato di Kalifornia en Berkeley]].<ref>{{Cite web |title=John Clarke, Professor Emeritus of the Graduate School {{!}} Physics |url=https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008043838/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |archive-date=8 October 2025 |access-date=7 October 2025 |website=physics.berkeley.edu}}</ref> Il esas konocata pro lua diversa labori pri mezur-aparati fondita sur [[superkonduktiveso]]. [[Steven Girvin]] nomizis Clarke «la baptopatro di superkonduktiva elektroniko».<ref>{{Cite news |date=7 October 2025 |title=Nobel Prize in Physics Is Awarded for Work in Quantum Mechanics |url=https://www.nytimes.com/2025/10/07/science/nobel-prize-physics.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007113232/https://www.nytimes.com/2025/10/07/science/nobel-prize-physics.html |archive-date=7 October 2025 |access-date=9 October 2025 |language=en}}</ref> Dum la yari 1980a, Clarke duktis resercho-grupo qua inkluzis [[John M. Martinis]] e [[Michel Devoret]].<ref name=":1" /> Lia deskovraji pri [[makroskopala quantumala fenomeni]] uzanta la [[Josephson-efekto]] ganigis a li la [[Nobel-premio pri fiziko]] en 2025.<ref name=":1">{{Cite web |date=7 October 2025 |title=AIP Congratulates 2025 Nobel Prize Winners in Physics - AIP.ORG |url=https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007132009/https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |archive-date=7 October 2025 |access-date=7 October 2025 |website=AIP |language=en}}</ref> == Eduko e kariero == John Clarke naskis ye la 10ma di februaro 1942 en [[Cambridge]], [[Anglia]].<ref name=Nobel>{{cite web |date=7 October 2025 |title=John Clarke |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007130839/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |archive-date=7 October 2025 |access-date=7 October 2025 |website=nobelprize.org}}</ref><ref>{{cite web |title=Clarke, John, 1942– |url=https://history.aip.org/phn/11504003.html |website=AIP |access-date=7 October 2025}}</ref> Il frequensis [[The Perse School]], ante komencar studii pri [[Naturala Cienci]] che [[Christ's College, Cambridge]].<ref name=timesnownews/> Ilu obtenis [[B.A.]] pri Fiziko en 1964, e pose studiis por [[Ph.D.]] pri Fiziko en la [[Royal Society Mond Laboratory]] che la [[Universitato di Cambridge]].<ref name=berkeley/> En 1965, Clarke divenis un ek la unesma studenti qui eniris la nove fondita [[Darwin College, Cambridge]], ed esis l'unesma prezidanto dil asociuro di studenti di Darwin College.<ref>{{cite web|url=https://www.darwin.cam.ac.uk/60th/anniversary/article/john-clarke-dcsa-president-1966-67/|title=John Clarke: DCSA President 1966–67|website=darwin.cam.ac.uk|date=July 2024 |access-date=7 October 2025}}</ref> Dum sua doktorala laboro sub [[Brian Pippard]], Clarke developis tre sentiva [[voltmetro]], quan il pose nomizis «SLUG» (Superkonduktiva Galvanometro kun Basa Induktanco ed Undulanta).<ref name="timesnownews">{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/education/cambridge-celebrates-its-126th-nobel-laureate-as-alumnus-john-clarke-wins-2025-physics-prize-article-152957573|title=Cambridge Celebrates Its 126th Nobel Laureate as Alumnus John Clarke Wins 2025 Physics Prize|website=Times Now|date=7 October 2025}}</ref><ref name=berkeley>{{Cite web |title=John Clarke (E) &#124; UC Berkeley Physics |url=http://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007131525/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |archive-date=7 October 2025}}</ref> Il obtenis sua doktoreso en 1968.<ref name="berkeley" /> Clarke dicis plurfoye ke lua verko influesis da Nobel-laureato [[Brian Josephson]], qua predicis la [[Josephson-efekto]] en 1962 e qua esis anke antea studento di Pippard.<ref>{{Cite book |last1=Rogalla |first1=Horst |url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&dq=pippard+clarke+brian+josephson&pg=PA321 |title=100 Years of Superconductivity |last2=Kes |first2=Peter H. |date=11 November 2011 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-4398-4948-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Physics 2025 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/interview/ |access-date=9 October 2025 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> Pos kompletigar sua doktoreso, Clarke obtenis postdoktorala resercho-posto che la [[Universitato di Kalifornia en Berkeley]], e pose laboris en Berkeley dum sua tota akademiala kariero, kom helpanta profesoro (1969), asociita profesoro (1971), e profesoro di fiziko (1973–2010).<ref name="Christs">{{cite web|url=https://www.christs.cam.ac.uk/college/people/fellows/professor-john-clarke|title=Professor John Clarke FRS|access-date=7 October 2025|website=christs.cam.ac.uk}}</ref> En 1969, Clarke ank adheris al [[Lawrence Berkeley National Laboratory]], fine retretante kom fakultatala seniora ciencisto en la Diviziono di Cienco di Materiali en 2010.<ref name="LBNL">{{cite web|url=https://newscenter.lbl.gov/2025/10/07/former-berkeley-lab-scientist-john-clarke-wins-2025-nobel-prize-in-physics/ |title=Former Berkeley Lab Scientist John Clarke Wins 2025 Nobel Prize in Physics |date=24 October 2025 |website=LBL.gov |language=en-US}}</ref> L'asociuro di Clarke kun la Universitato di Cambridge duris, pos ke il translojis ad Usa.<ref name=Christs/> En 1972, il elektesis kom Fellow di Christ's College; en 1989, il esis vizitanta fellow che [[Clare Hall, Cambridge]], ed en 1998 elektesis kom by-fellow di [[Churchill College, Cambridge]].<ref name=Christs/> Clarke recevis [[D.Sc.]] de la Universitato di Cambridge en 2003.<ref name=Christs/> Il elektesis kom Honorala Fellow di Christ's College en 1997, e di Darwin College en 2023.<ref name=Christs/> == Resercho == La resercho di Clarke fokigis a [[superkonduktiveso]] e superkonduktiva elektroniko, partikulare pri la developado ed apliko di [[SQUID|Superkonduktiva Quantumala Interfero-Aparati]] (SQUID-i), qui esas ultrasentiva detekteri di [[magnetala fluxo]].<ref name="RS" /><ref name=Ford2005>{{cite book |last1=Ford |first1=P. J. |last2=Saunders |first2=G. A. |title=The Rise of the Superconductors |date=2005 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-203-64631-1 |page=169 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9JDgxu6BtrcC&pg=PA169 |language=en |chapter=9. Electron applications of high temperature super conductors}}</ref><ref name=Lakhani2025>{{cite book |last1=Lakhani |first1=Nikhil |title=Solid-State Physics: Core Principles |date=2025 |publisher=Educohack Press |isbn=978-93-6152-073-0 |page=138 |url=https://books.google.com/books?id=DZlIEQAAQBAJ&pg=PT138}}</ref> En 1985, Clarke, [[John M. Martinis]] (lua Ph.D.-studento), e [[Michel Devoret]] (postdoktorala reserchisto en ta tempo) demonstris la quantumala konduto di [[Josephson-efekto|Josephson-junturo]].<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite book |last=Hassinger |first=Sebastian |url=https://books.google.com/books?id=cE8hEQAAQBAJ&dq=martinis+phd+%22advisor%22+clarke+devoret&pg=PA113 |title=The New Quantum Era |date=11 September 2024 |publisher=O'Reilly Media, Inc. |isbn=978-1-0981-4938-3 |language=en}}</ref> Li montris ke, ye basa temperaturo, makroskopala elektronikala stando asociita kun superkondukteri subisis [[quantumala tunelo]] ye nula tenso.<ref>{{Cite web |date=8 October 2025 |title=What was the key experiment conducted by Michel H. Devoret, John Clarke, and John M. Martinis at Berkeley? {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/question/What-was-the-key-experiment-conducted-by-Michel-H-Devoret-John-Clarke-and-John-M-Martinis-at-Berkeley |access-date=9 October 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Samayare, per sendar [[mikro-ondo|mikro-ondala]] pulsi al sistemo, la [[fazo-qubit#Quantigita energioniveli|rezonanco montris quantigita energioniveli]].<ref>{{Cite web |title=Quantum effects in electrical circuits honored with Physics Nobel |url=https://www.science.org/content/article/physics-nobel-awarded-macro-demonstration-quantum-effects |access-date=9 October 2025 |website=www.science.org |language=en}}</ref> Ica experimento esis l'unesma pruvo di [[cirkuito quantumala elektrodinamiko]], qua pose divenis la bazo por [[superkonduktiva quantumala komputado]].<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Blais |first1=Alexandre |last2=Grimsmo |first2=Arne L. |last3=Girvin |first3=S. M. |last4=Wallraff |first4=Andreas |date=19 May 2021 |title=Circuit quantum electrodynamics |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.93.025005 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=93 |issue=2 |article-number=025005 |doi=10.1103/RevModPhys.93.025005 |arxiv=2005.12667 |bibcode=2021RvMP...93b5005B }}</ref><ref>{{Cite journal |date=2020 |title=The ABC of cQED |url=https://www.nature.com/articles/s41567-020-0847-3 |journal=Nature Physics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=233 |doi=10.1038/s41567-020-0847-3 |bibcode=2020NatPh..16..233. |issn=1745-2481}}</ref> La verko, qua agnoskesis per la [[Nobel-premio pri fiziko]] en 2025, esis grandaparte financizita dal Oficeyo di Bazala Energio-Cienci en la [[Departmento pri Energio di Usa]].<ref name="APS">{{cite web|url=https://www.aps.org/apsnews/2025/10/quiet-winner-nobel-prizes-science|title=The quiet winner of the Nobel Prizes in science|date=24 October 2025 |website=APS.org |language=en-US}}</ref> Clarke anke laboris pri la apliko di SQUID-i, konfigurita kom quantumala-bruise limitizita ampligili, por serchar l'[[axiono]], posibla kompozanto di [[obskura materio]].<ref name="RS">{{Cite web|title=Professor John Clarke FRS|url=https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/|url-status=live|website=royalsociety.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20251007130334/https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/|archive-date=2025-10-07|access-date=2017-06-15}}</ref> == Agnosko == Clarke obtenis [[Alfred P. Sloan]]-stipendio (1970)<ref>{{Cite web |title=Fellows Database {{!}} Alfred P. Sloan Foundation |url=https://sloan.org/fellows-database |access-date=7 October 2025 |website=sloan.org |language=en}}</ref> e [[Guggenheim-stipendio]] (1977).<ref>{{Cite web |title=Guggenheim Fellowships: Supporting Artists, Scholars, & Scientists |url=https://www.gf.org/fellows/john-clarke |access-date=7 October 2025 |website=www.gf.org}}</ref> === Membresi === {| class="wikitable" ! Yaro ! Organizuro ! Tipo ! {{Refero-kolumno-titulo}} |- | 1986 | {{Flagicon|UK}} [[Rejala Societo]] | [[Fellow of the Royal Society|Fellow]] | <ref name="RS"/> |- | 2012 | {{Flagicon|US}} [[Nacional Akademio di Cienci]] | Internaciona Membro | <ref>{{Cite web|title=John Clarke|url=https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/|url-status=live|website=www.nasonline.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20260316093954/https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/|archive-date=2026-03-16|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|title=National Academy of Sciences Members and Foreign Associates Elected|url=http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html|url-status=dead|website=www.nasonline.org|date=2012-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504002407/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html|archive-date=2012-05-04}}</ref> |- | 2017 | {{Flagicon|US}} [[Amerikana Filozofiala Societo]] | Membro | <ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Dr.+John+Clarke&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|website=search.amphilsoc.org|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|title=Newly Elected - April 2017|url=https://amphilsoc.org/members/electedApril2017|url-status=dead|website=amphilsoc.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915195158/https://amphilsoc.org/members/electedApril2017|archive-date=2017-09-15|access-date=2017-06-13}}</ref> |} === Premii === {| class="wikitable" ! Yaro ! Organizuro ! Premio ! Cito ! {{Refero-kolumno-titulo}} |- | 1998 | {{Flagicon|US}} [[Amerikana Fizikala Societo]] | [[Joseph F. Keithley-Premio]] | "Pro lua experimentala e teoriala studii di Superkonduktiva Quantumala Interfero-Aparati (SQUID-i), avanciganta la stando dil arto di mezuro-cienco per aplikar SQUID-i a multa arei di ambe fundamentala ed aplikata fiziko, exemple analizi di alta-Tc superkondukteri, NMR-ampligili, e kriogena komparatori." | <ref>{{Cite web|title= Joseph F. Keithley Award For Advances in Measurement Science|url=https://www.aps.org/programs/honors/awards/keithley.cfm|website=www.aps.org|access-date=2021-02-16}}</ref> |- | 1999 | {{Flagicon|US}} [[Nacional Akademio di Cienci]] | [[Comstock-Premio pri Fiziko]] | "Pro lua granda kontributi al developado di superkonduktiva quantumala interfero-aparati (SQUID-i) e lia uzo por ciencala mezuri, specale pri elektro, magnetismo, ed elektromagnetala ondi." | <ref>{{Cite web|title=Comstock Prize in Physics|url=http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=AWARDS_comstock|url-status=dead|website=www.nasonline.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229195326/http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=AWARDS_comstock|archive-date=2010-12-29|access-date=2011-02-13}}</ref> |- | 2004 | {{Flagicon|UK}} [[Rejala Societo]] | [[Hughes-Medalio]] | "Pro lua ecelanta resercho, duktanta la mondo en l'invento, konstruktado e developado di noviganta nova Superkonduktiva QUantumala Interfero-Aparati (SQUID), en lia teorio ed en lia apliko a multa fundamental problemi e lia explorala utensili." | <ref name="RS"/> |- | 2021 | {{Flagicon|China}} Micius Quantum-Fonduro | [[Micius Quantum-Premio]]{{Efn|Kundividita kun [[Michel Devoret]] e [[Yasunobu Nakamura]].}} | "Pro lia duktanta roli en la pioniro di superkonduktiva quantumala cirkuiti e qubiti." | <ref>{{Cite web|title=Laureates|url=http://www.miciusprize.org/index/lists/003004|url-status=dead|website=www.miciusprize.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20260314171737/http://www.miciusprize.org/index/lists/003004|archive-date=2026-03-14|access-date=2022-06-26}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=John Clarke Is A Co-Recipient Of The Micius Quantum Prize|url=https://physics.berkeley.edu/news-events/news/john-clarke-co-recipient-of-micius-quantum-prize|access-date=7 October 2025|website=physics.berkeley.edu}}</ref> |- | 2025 | {{Flagicon|Sweden}} [[Rejala Sueda Akademio di Cienci]] | [[Nobel-premio pri fiziko]]{{Efn|Kundividita kun [[Michel Devoret]] e [[John M. Martinis]].}} | "Pro la deskovro di makroskopala quantumala mekanikala tunelo e quantigo di energio en elektrala cirkuito." | <ref name="Nobel Prize">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=m9FUkAis62s |title=Announcement of the 2025 Nobel Prize in Physics |date=15 September 2025 |last=Nobel Prize |access-date=7 October 2025 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite Q|https://www.wikidata.org/wiki/Q140042378}}</ref> |} == Verki == === Selektita publikaji === *{{cite journal |last1=Tesche |first1=Claudia D. |last2=Clarke |first2=John |title=dc SQUID: Noise and optimization |journal=Journal of Low Temperature Physics |date=1 November 1977 |volume=29 |issue=3 |pages=301–331 |doi=10.1007/BF00655097 |bibcode=1977JLTP...29..301T |url=https://link.springer.com/article/10.1007/bf00655097 |language=en |issn=1573-7357|url-access=subscription }} *{{cite journal |last1=Clarke |first1=John |last2=Cleland |first2=Andrew N. |last3=Devoret |first3=Michel H. |last4=Esteve |first4=Daniel |last5=Martinis |first5=John M. |title=Quantum Mechanics of a Macroscopic Variable: The Phase Difference of a Josephson Junction |journal=Science |date=26 February 1988 |volume=239 |issue=4843 |pages=992–997 |doi=10.1126/science.239.4843.992 |pmid=17815701 |bibcode=1988Sci...239..992C |url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.239.4843.992|url-access=subscription }} *{{cite journal |last1=Clarke |first1=J. |title=Principles and applications of SQUIDs |url=https://archive.org/details/ieee-proceedings_1989-08_77_8/page/1208 |journal=Proceedings of the IEEE |date=August 1989 |volume=77 |issue=8 |pages=1208–1223 |doi=10.1109/5.34120 |bibcode=1989IEEEP..77.1208C |issn=1558-2256}} *{{cite journal |last1=McDermott |first1=Robert |last2=Trabesinger |first2=Andreas H. |last3=Muck |first3=Michael |last4=Hahn |first4=Erwin L. |last5=Pines |first5=Alexander |last6=Clarke |first6=John |title=Liquid-state NMR and scalar couplings in microtesla magnetic fields |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-03-22_295_5563/page/2247 |journal=Science |date=22 March 2002 |volume=295 |issue=5563 |pages=2247–2249 |doi=10.1126/science.1069280 |pmid=11910105 |bibcode=2002Sci...295.2247M |issn=1095-9203}} *{{cite journal |last1=Clarke |first1=John |last2=Hatridge |first2=Michael |last3=Mössle |first3=Michael |title=SQUID-detected magnetic resonance imaging in microtesla fields |journal=Annual Review of Biomedical Engineering |date=2007 |volume=9 |pages=389–413 |doi=10.1146/annurev.bioeng.9.060906.152010 |pmid=17328671 |issn=1523-9829}} === Libri === * {{cite journal |last1=Srinath |first1=S. |date=1 August 2006 |editor-last=Clarke |editor-first=John |title=A Review of: "The SQUID Handbook: Fundamentals and Technology of SQUIDS and SQUID Systems": John Clarke and Alex I. Braginski (editors), Vol. 1. |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10426910500503706 |journal=Materials and Manufacturing Processes |volume=21 |issue=5 |page=583 |doi=10.1080/10426910500503706 |issn=1042-6914|url-access=subscription }} == Noti == {{Noti}} == Referi == {{Referi}} == Extera ligili == * {{Nobel-premio}} == Plu lektado == *{{cite book |last1=Clarke |first1=John |last2=Silver |first2=Arnold |last3=Braginski |first3=A.I. |editor1-last=Rogalla |editor1-first=Horst |editor2-last=Kes |editor2-first=Peter H. |title=100 Years of Superconductivity |date=2012 |publisher=Taylor & Francis |location=Boco Raton |isbn=978-1-4398-4948-4 |pages=311–327 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&pg=PA311 |language=en |chapter=5. SQUIDS and Detectors}} {{FRS 1986}} {{2025 Nobel-laureati}} {{Autoritato-kontrolo}} {{Nobel-laureati pri fiziko}} [[Kategorio:Naskinti en 1942]] [[Kategorio:Vivanta personi]] [[Kategorio:Britaniana fizikisti]] [[Kategorio:Profesori dil Universitato di Kalifornia en Berkeley]] [[Kategorio:Alumni di Christ's College, Cambridge]] [[Kategorio:Alumni di Darwin College, Cambridge]] [[Kategorio:Nobel-laureati pri fiziko]] [[Kategorio:Britaniana Nobel-laureati]] [[Kategorio:Fellows di la Rejala Societo]] ffrr9r1hin22hj8ylmiv6xv8b8coxtr 0 120715 1134825 1134441 2026-09-25T11:16:42Z Forstbirdo 3024 1134825 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tetraclinis articulata range.svg|eta|320px|Loki ube naturale existas sandarakieri (videz [[verda koloro]]).]] '''''Tetraclinis articulata''''', o '''sandarakiero''' esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[tetrakliniso]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[kupresacei]]. Ol naturale existas en nordala [[Aljeria]], sudala [[Hispania]], nordala [[Libia]], [[Malta]], [[Maroko]], [[Sicilia]], nordala [[Tunizia]]<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677193-1|titulo=Sandarakiero che "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000456325|titulo=Sandarakiero che "The World Flora Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=6ma di septembro 2026}}</ref>. La sandarakiero produktas la [[sandarako]]. == Imaji == <Gallery> Arkivo:Malecone.jpg|Maskla strobili Arkivo:Female inflorescence.jpg|Juna femina strobili Arkivo:Tetraclinis articulata kz25 Morocco.jpg|[[Kortico]] Arkivo:Tetraclinis articulata cone - Flickr - S. Rae.jpg|Matura [[strobilo]] </Gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Tetraclinis_articulata Sandarakiero che "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/cu/Tetraclinis.php Sandarakiero che "The Gymnosperm Database"] * [https://www.treesandshrubsonline.org/articles/tetraclinis/tetraclinis-articulata/ Sandarakiero che "Trees and Shrubs Online"] [[Kategorio:Arbori]] [[Kategorio:Kupresacei]] dtjb7bc1sh5d33nuzc81zyr7e88iyro 0 121657 1134817 1133553 2026-09-24T20:25:19Z Forstbirdo 3024 1134817 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Shikoku Region in Japan.svg|eta|Shikoku (videz [[reda koloro]]).]] [[Arkivo:Japan satellite view with Kii Peninsula marked.png|eta|Peninsulo Kii (videz [[reda koloro|reda]] [[cirklo]])]] '''''Pseudotsuga japonica''''' o '''japoniana pseudocugo''', esas [[speco]] di [[koniferi|konifero]] ek la [[genero]] [[pseudocugo]], [[familio (biologio)|familio]] di la [[pinacei]]. En [[Japonia]] la koncernata [[arboro|arbori]] nomesas トガサワラ (o ''togasawara'')<ref>{{extera ligilo|url=https://www.kahaku.go.jp/research/activities/project/hotspot_japan/database/natures_17.html|titulo=Japoniana pseudocugo che "Kahaku.go.jp"|idiomo={{en}}|vidita ye=17ma di septembro 2026}}</ref>. Ol esas indijena en [[Shikoku]] e [[Peninsulo Kii]] e kreskas inter 500-1100 metri super la [[marala nivelo]]<ref>{{extera ligilo|url=https://www.conifers.org/pi/Pseudotsuga_japonica.php|titulo=Japoniana pseudocugo che "The Gymnosperm Database"|idiomo={{en}}|vidita ye=18ma di septembro 2026}}</ref>. La [[konservo-stando]] di la speco esas "minacata"<ref>{{extera ligilo|url=https://www.iucnredlist.org/species/31291/2803646|titulo=Japoniana pseudocugo che "IUCN red list"|idiomo={{en}}|vidita ye=18ma di septembro 2026}}</ref>. == Imaji == <gallery> Arkivo:Pseudotsuga japonica togasawara02.jpg|Pinglaro Arkivo:Pseudotsuga japonica togasawara03.jpg|Pinglaro, sube Arkivo:Pseudotsuga japonica togasawara01.jpg|[[Brancho]] kun pinglaro e strobili Arkivo:Pseudotsuga japonica branches.jpg|Branchi Arkivo:Pseudotsuga japonica togasawara04.jpg|[[Strobilo]] </gallery> == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pseudotsuga_japonica?uselang=en Japoniana pseudocugo che "Wikimedia Commons"] * [https://species.wikimedia.org/wiki/Pseudotsuga_japonica Japoniana pseudocugo che "Wikispecies"] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:677138-1 Japoniana pseudocugo che "Plants of the World Online"] [[Kategorio:Pseudocugo]] [[Kategorio:Forest-kultivado]] lirygx057z0y93sdmq8qqlfcz3touyr 0 122608 1134760 2026-09-24T12:10:02Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '{{Biografio | Nomo = Marco van Basten | Imajo = [[Arkivo:Marco van Basten (2) (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]], futbal-exercisto | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[31ma di oktobro]] [[1964]] | Nask-urbo = [[Utrecht]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Marcel "Marco" van Basten''' ([[IFA]] ''ˈmɑrkoː vɑm ˈbɑstə(n)''; n. [[1964]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] [[Futbalo|ex-futbalisto]] (''atakanto'') e futbal-exercis...' 1134760 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Marco van Basten | Imajo = [[Arkivo:Marco van Basten (2) (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]], futbal-exercisto | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[31ma di oktobro]] [[1964]] | Nask-urbo = [[Utrecht]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Marcel "Marco" van Basten''' ([[IFA]] ''ˈmɑrkoː vɑm ˈbɑstə(n)''; n. [[1964]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] [[Futbalo|ex-futbalisto]] (''atakanto'') e futbal-exercisto. [[Arkivo:Ajax PSV 3-0 Marco van Basten verlaat juichend het veld, Bestanddeelnr 933-7446.jpg|eta|right|400px|Marco van Basten kom ludisto di [[AFC Ajax]] pos vinko kontre [[PSV Eindhoven]] 3:0 (1986)]] [[Arkivo:EK voetbal in West Duitsland Engeland tegen Nederland 1-3 Marco van Basten ju, Bestanddeelnr 934-2659.jpg|eta|right|400px|Joyo di Marco van Basten pos ganar triesma golo ye 3:1 kontre [[Anglia]] dum Europana championokonkurso (1988)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * 1970–1971 – {{NLDs}} [[UCS EDO]] * 1971–1980 – {{NLDs}} [[UVV Utrecht]] * 1980–1981 – {{NLDs}} [[USV Elinkwijk]] === Seniorala === * 1981–1987 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] (133 / 128) * 1987–1995 – {{ITAs}} [[AC Milan]] (147 / 90) === En nacion-esquado di Nederlando === * U21: 1981–1983 – 15 konkursi, 13 goli * la seniorala: 1983–1992 – 58 konkursi, 24 goli == La kariero kom futbal-exercisto == * 2003–2004 – {{NLDs}} [[Jong Ajax]] * 2004–2008 – {{NLDs}} [[Nederlando]] * 2008–2009 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] * 2012–2014 – {{NLDs}} [[SC Heerenveen]] * 2014 – {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] * 2014–2015 – {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] (asistanto) * 2015–2016 – {{NLDs}} [[Nederlando]] (asistanto) {{DEFAULTSORT:Basten, Marco van}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di UCS EDO]] [[Kategorio:Futbalisti di UVV Utrecht]] [[Kategorio:Futbalisti di USV Elinkwijk]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di AC Milan]] [[Kategorio:Nederlandana futbal-exercisti]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di FC Zug]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di FC Stäfa]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di FC Singen 04]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di NEC Nijmegen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di FC Barcelona]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Galatasaray SK]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Mamelodi Sundowns FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Nederlando]] 94rf07m42maiclsorxrjaaz14bqkzsb 0 122609 1134763 2026-09-24T12:20:08Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Skyline Almere.jpg|right|400px]] '''VV AS '80''' od oficale '''Voetbal Vereniging Almere Stad 1980''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Almere]], fondita en 1980. [[Kategorio:VV AS '80|*]]' 1134763 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Skyline Almere.jpg|right|400px]] '''VV AS '80''' od oficale '''Voetbal Vereniging Almere Stad 1980''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Almere]], fondita en 1980. [[Kategorio:VV AS '80|*]] 20ggxbi9xg4rbek2hnkz9ddb7um8c1h 14 122610 1134764 2026-09-24T12:20:40Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|AS '80 VV]]' 1134764 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|AS '80 VV]] 8o93oujwmuj8k2gy18i2ao38nsbzi2b 14 122611 1134765 2026-09-24T12:22:30Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:VV AS '80]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|AS '80 VV]]' 1134765 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:VV AS '80]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|AS '80 VV]] 9d0hh4zqj3htzlry2menm8tu9qr95g0 14 122612 1134766 2026-09-24T12:24:29Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:VV AS '80]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|AS '80 VV]]' 1134766 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:VV AS '80]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|AS '80 VV]] qq2n9opzde082m1c7z7bt66q9am9xqa 14 122613 1134767 2026-09-24T12:35:30Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Real Almere]]' 1134767 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Real Almere]] mr0w1w650udvq4unb7l43cd27raujb5 14 122614 1134768 2026-09-24T12:36:09Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Real Almere]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Real Almere]]' 1134768 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Real Almere]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Real Almere]] l2wjhr6jga4e4bhk3ow26d67m7k4mnv 14 122615 1134769 2026-09-24T12:36:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Real Almere]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Real Almere]]' 1134769 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Real Almere]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Real Almere]] o6q4e75dtuohv99zhkwjvp1qlatamig 0 122616 1134772 2026-09-24T14:00:17Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:深圳龙岗大运中心体育馆内部.jpg|right|400px]] '''Shenzhen FC''' od oficale '''Shenzhen Football Club''' esis [[Chinia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Shenzhen]], existinta en yari 1994-2024. [[Kategorio:Shenzhen FC|*]]' 1134772 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:深圳龙岗大运中心体育馆内部.jpg|right|400px]] '''Shenzhen FC''' od oficale '''Shenzhen Football Club''' esis [[Chinia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Shenzhen]], existinta en yari 1994-2024. [[Kategorio:Shenzhen FC|*]] 2hv9pjdsb63k0bx5zhdea5zvylj4hld 14 122617 1134773 2026-09-24T14:04:13Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Chiniana klubi futbalala|Shenzhen FC]]' 1134773 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Chiniana klubi futbalala|Shenzhen FC]] hrjgi6y138se1wo2miak8dkr3qii28x 14 122618 1134774 2026-09-24T14:10:26Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Shenzhen FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Shenzhen FC]]' 1134774 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Shenzhen FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Shenzhen FC]] ejc0anmfmxbq2gxopyetxg8l4nbytqc 14 122619 1134775 2026-09-24T14:11:34Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Shenzhen FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Shenzhen FC]]' 1134775 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Shenzhen FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Shenzhen FC]] np6gm1iuu8ge2m6mnf8l5w0jlksktwg 14 122620 1134776 2026-09-24T14:12:18Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Shenzhen FC]]' 1134776 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Shenzhen FC]] c06h3bv568pbq54zoy3u3cdhzaog60g 14 122621 1134777 2026-09-24T14:12:32Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Shenzhen FC]]' 1134777 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Shenzhen FC]] c06h3bv568pbq54zoy3u3cdhzaog60g 10 122622 1134778 2026-09-24T14:18:15Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Flag of Cameroon.svg|21px|border]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude>' 1134778 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Flag of Cameroon.svg|21px|border]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude> ae8raztnh1dyxtjx7aql8qy6aej6cml 14 122623 1134779 2026-09-24T14:52:08Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Futbalo segun lando|Kamerun]]' 1134779 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Futbalo segun lando|Kamerun]] hyjkrrweldhh12iwv57ns0f13c74rz7 14 122624 1134780 2026-09-24T14:52:53Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Futbalo en Kamerun|esquado]]' 1134780 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Futbalo en Kamerun|esquado]] lobfsy6seoxx9d2s99paooxu2ljsnex 14 122625 1134781 2026-09-24T14:53:43Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Futbal-exercisti segun nacion-esquado|Kamerun]] [[Kategorio:Futbal-esquado di Kamerun|exercisti]]' 1134781 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Futbal-exercisti segun nacion-esquado|Kamerun]] [[Kategorio:Futbal-esquado di Kamerun|exercisti]] k64ghqhh9cucqxv10fscsia7q023pq2 0 122626 1134826 2026-09-25T11:35:32Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '{{Biografio | Nomo = Clarence Seedorf | Imajo = [[Arkivo:Clarence Seedorf Introductory Press Conferences, 2 June 2025 - 40 (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]], futbal-exercisto | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[1ma di aprilo]] [[1976]] | Nask-urbo = [[Paramaribo]], [[Surinam]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Clarence Clyde Seedorf''' ([[IFA]] ''ˈklɛrən ˈseiːdɔr(ə)f''; n. [[1976]]) esis [[Nederlando|Nederlandan]] Futbalo|ex-futbali...' 1134826 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Clarence Seedorf | Imajo = [[Arkivo:Clarence Seedorf Introductory Press Conferences, 2 June 2025 - 40 (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]], futbal-exercisto | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[1ma di aprilo]] [[1976]] | Nask-urbo = [[Paramaribo]], [[Surinam]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Clarence Clyde Seedorf''' ([[IFA]] ''ˈklɛrən ˈseiːdɔr(ə)f''; n. [[1976]]) esis [[Nederlando|Nederlandan]] [[Futbalo|ex-futbalisto]] (''midfeldulo'') e futbal-exercisto. [[Arkivo:Clarence Seedorf and Mesut Özil.jpg|eta|right|400px|Desinistre [[Mesut Özil]] ([[Real Madrid CF]]) e Clarence Seedorf ([[AC Milan]])]] [[Arkivo:Seedorf (10663636224).jpg|eta|right|400px|Clarence Seedorf kom ludisto di [[Botafogo FR]] (2013)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * 1982–1983 – {{NLDs}} [[VV AS '80]] * 1983–1986 – {{NLDs}} Real Almere * 1986–1992 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] === Seniorala === * 1992–1995 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] (65 / 11) * 1995–1996 – {{ITAs}} [[UC Sampdoria]] (32 / 3) * 1996–2000 – {{ESPs}} [[Real Madrid CF]] (121 / 15) * 2000–2002 – {{ITAs}} [[FC Internazionale Milano]] (64 / 8) * 2002–2012 – {{ITAs}} [[AC Milan]] (300 / 47) * 2012–2014 – {{BRAs}} [[Botafogo FR]] (58 / 16) === En nacion-esquado di Nederlando === * 1994–2008 – 87 konkursi, 11 goli == La kariero kom futbal-exercisto == * 2014 – {{ITAs}} [[AC Milan]] * 2016 – {{CHNs}} [[Shenzhen FC]] * 2018 – {{ESPs}} [[Deportivo de La Coruña]] * 2018–2019 – {{CMRs}} [[Kamerun]] (nacion-esquado) {{DEFAULTSORT:Seedorf, Clarence}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di VV AS '80]] [[Kategorio:Futbalisti di Real Almere]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di UC Sampdoria]] [[Kategorio:Futbalisti di Real Madrid CF]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Internazionale Milano]] [[Kategorio:Futbalisti di AC Milan]] [[Kategorio:Futbalisti di Botafogo FR]] [[Kategorio:Nederlandana futbal-exercisti]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di AC Milan]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Shenzhen FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Deportivo de La Coruña]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Kamerun]] hrvte9om97io1av0q4mt9nx63jw2cf0 1134827 1134826 2026-09-25T11:36:06Z ThWiki1910 31363 1134827 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Clarence Seedorf | Imajo = [[Arkivo:Clarence Seedorf Introductory Press Conferences, 2 June 2025 - 40 (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[Futbalo|futbalisto]], futbal-exercisto | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio = [[1ma di aprilo]] [[1976]] | Nask-urbo = [[Paramaribo]], [[Surinam]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Clarence Clyde Seedorf''' ([[IFA]] ''ˈklɛrən ˈseiːdɔr(ə)f''; n. [[1976]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] [[Futbalo|ex-futbalisto]] (''midfeldulo'') e futbal-exercisto. [[Arkivo:Clarence Seedorf and Mesut Özil.jpg|eta|right|400px|Desinistre [[Mesut Özil]] ([[Real Madrid CF]]) e Clarence Seedorf ([[AC Milan]])]] [[Arkivo:Seedorf (10663636224).jpg|eta|right|400px|Clarence Seedorf kom ludisto di [[Botafogo FR]] (2013)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * 1982–1983 – {{NLDs}} [[VV AS '80]] * 1983–1986 – {{NLDs}} Real Almere * 1986–1992 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] === Seniorala === * 1992–1995 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] (65 / 11) * 1995–1996 – {{ITAs}} [[UC Sampdoria]] (32 / 3) * 1996–2000 – {{ESPs}} [[Real Madrid CF]] (121 / 15) * 2000–2002 – {{ITAs}} [[FC Internazionale Milano]] (64 / 8) * 2002–2012 – {{ITAs}} [[AC Milan]] (300 / 47) * 2012–2014 – {{BRAs}} [[Botafogo FR]] (58 / 16) === En nacion-esquado di Nederlando === * 1994–2008 – 87 konkursi, 11 goli == La kariero kom futbal-exercisto == * 2014 – {{ITAs}} [[AC Milan]] * 2016 – {{CHNs}} [[Shenzhen FC]] * 2018 – {{ESPs}} [[Deportivo de La Coruña]] * 2018–2019 – {{CMRs}} [[Kamerun]] (nacion-esquado) {{DEFAULTSORT:Seedorf, Clarence}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di VV AS '80]] [[Kategorio:Futbalisti di Real Almere]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di UC Sampdoria]] [[Kategorio:Futbalisti di Real Madrid CF]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Internazionale Milano]] [[Kategorio:Futbalisti di AC Milan]] [[Kategorio:Futbalisti di Botafogo FR]] [[Kategorio:Nederlandana futbal-exercisti]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di AC Milan]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Shenzhen FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Deportivo de La Coruña]] [[Kategorio:Futbal-exercisti di Kamerun]] 40ynd56nha3wm9a0jum24wnh7rt4rcb 14 122627 1134830 2026-09-25T11:42:43Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Westfalia 04 Gelsenkirchen]]' 1134830 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Westfalia 04 Gelsenkirchen]] 3qzo9ndfrath6z8vj2xz2unksjn7y1r 14 122628 1134831 2026-09-25T11:43:24Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Westfalia 04 Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Westfalia 04 Gelsenkirchen]]' 1134831 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Westfalia 04 Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Westfalia 04 Gelsenkirchen]] lryf2ipejek5c1ueol5tw9u849l41tl 14 122629 1134832 2026-09-25T11:43:57Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Westfalia 04 Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Westfalia 04 Gelsenkirchen]]' 1134832 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Westfalia 04 Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Westfalia 04 Gelsenkirchen]] mva8kcxfe0fo6ko81m0bus31gw3dsm6 14 122630 1134833 2026-09-25T11:45:01Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Teutonia Schalke]]' 1134833 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Teutonia Schalke]] qz4yaomigmmb9x7tqcvacuhiq6cjrr6 14 122631 1134834 2026-09-25T11:45:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Teutonia Schalke]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Teutonia Schalke]]' 1134834 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Teutonia Schalke]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Teutonia Schalke]] fi1zjhwnsil5h49hiif1h3wxkbhi5l7 14 122632 1134835 2026-09-25T11:46:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Teutonia Schalke]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Teutonia Schalke]]' 1134835 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Teutonia Schalke]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Teutonia Schalke]] g38jn02fo8o00ejgntavguljziwxwhp 14 122633 1134836 2026-09-25T11:47:10Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Falke Gelsenkirchen DJK]]' 1134836 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Falke Gelsenkirchen DJK]] aw296u5pg635czw7ywgjd70gynav7fh 14 122634 1134837 2026-09-25T11:47:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:DJK Falke Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Falke Gelsenkirchen DJK]]' 1134837 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:DJK Falke Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Falke Gelsenkirchen DJK]] nx0spkaf6aral6z68eoinpzk6v96i3f 14 122635 1134838 2026-09-25T11:48:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:DJK Falke Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Falke Gelsenkirchen DJK]]' 1134838 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:DJK Falke Gelsenkirchen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Falke Gelsenkirchen DJK]] cxu9jqh4y3dc74gywxxlkc60vi8h2x8