Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 855 1135695 1132439 2026-09-28T12:26:13Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1135695 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1991''' (MCMXCI per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[mardio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 991ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 91ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 2ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[29ma di novembro]] - Galileo-probilo trovas ''951 Gaspra'' [[asteroido]]. === [[Mondo]] === * [[15ma di marto]] - Okupo-trupi de [[Soviet-Uniono]], [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] oficale remisas de omna yuri en [[Germania]]. * [[17ma di septembro]] - Unesma oficala versiono di [[Linux]]-kerno aparas. * [[3ma di decembro]] - [[Egiptia]]no [[Boutros Boutros-Ghali]] elektesas chefo dil [[Unionita Nacioni]]. === [[Europa]] === * [[11ma di januaro]] - Sovietiana trupi invadas [[Vilnius]] pro preventor la separesko di [[Lituania]] de [[Soviet-Uniono]]. * [[13ma di januaro]] - Sovietiana trupi okupas televiziono-domo en [[Vilnius]], Lituania. * [[4ma di februaro]] - [[Islando]] agnoskas [[Lituania]]na nedependo, l'unesma lando qua facis lo, pos 1990. * [[9ma di februaro]] - [[Lituania|Lituani]] votas por nedependo. * [[15ma di februaro]] - [[Chekoslovakia]], [[Hungaria]] e [[Polonia]] kontratas en Visegrad pri kunlaboro dum lia transiri al [[ekonomio di merkato]]. * [[9ma di marto]] - Eventas demonstri kontre [[Slobodan Milosevic]] en la stradi di [[Beograd]]. Du homi mortas kande militala tanki represas la demonstro. * [[14ma di marto]] - En [[Unionita Rejio]] liberigesas sis membridi [[IRA]] pos 16-yara enkarcerigo, kande on perceptis ke la pruvili esis falsa. * [[15ma di marto]] - Okupo-trupi de [[Soviet-Uniono]], [[Usa]], [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] oficale remisas de omna yuri en [[Germania]]. * [[9ma di aprilo]] - [[Gruzia]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]]. * [[19ma di mayo]] - [[Kroatia]]ni votas por divenar nedependanta de [[Yugoslavia]]. * [[26ma di mayo]] - [[Zviad Gamsakhurdia]] elektesas prezidanto di [[Gruzia]]. * [[12ma di junio]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas per direta elekto prezidanto di federala [[Rusia]]. * [[25ma di junio]] - [[Kroatia]] e [[Slovenia]] deklaras su nedependanta de [[Yugoslavia]]. * [[1ma di julio]] - [[Pakto di Warszawa]] dissolvesas oficale. * [[7ma di julio]] - Pakto en Brion finas dekdia milito inter [[Slovenia]] e [[Yugoslavia]] e plutardigas la nedependo di Slovenia e [[Kroatia]] tri monati. * [[12ma di julio]] - [[Bulgaria]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. * [[18ma di agosto]] - On anuncas ke prezidanto di [[Soviet-Uniono]] [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] maladeskis, quo komencis [[agostala stato-stroko]]. La prezidanto arestesas en [[Krimea]] ed ok rebeli nomizas viceprezidanto [[Gennadi Ivanovich Yanayev|Gennadi Yanayev]] kom chefo di la lando. * [[19ma di agosto]] - En [[Soviet-Uniono]], konservemi probas kaptar la povo, ma stato-stroko falias. * [[20ma di agosto]] - [[Estonia]] deklaras su itere nedependanta. * 20ma di agosto - En [[Moskva]], {{formatnum:100000}} homi demonstras pro [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]]. * [[21ma di agosto]] - [[Latvia]] deklaras su itere nedependanta. * 21ma di agosto - [[Stato-stroko]] falias en [[Moskva]], kande l'armeo montras suporto a [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]]. * [[24ma di agosto]] - [[Rusia]] ed [[Ukraina]] deklaras su nedependanta. [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] agnoskas nedependo di [[Estonia]] e [[Latvia]]. * [[27ma di agosto]] - Suvereneso di [[Republiko Socialista Sovietiana Moldova|RSS Moldova]] deklaresas da lua parlamento, signifikanta ke lokala legi esos plu efikiva kam olta di Soviet-Uniono. * 27ma di agosto - [[EU]] agnoskas la nedependo di Baltika landi. * [[29ma di agosto]] - [[Komunista Partiso di Soviet-Uniono]] dissolvesas. * [[6ma di septembro]] - [[Soviet-Uniono]] agnoskas la nedependo di Baltika landi. * 6ma di septembro - Leningrad itere nomesas [[Sankt-Peterburg]]. * [[8ma di septembro]] - [[Norda Makedonia]], lor nomizita "Republiko Macedonia", nedependanteskas. * [[8ma di oktobro]] - [[Kroatia]] votas por abandonar [[Yugoslavia]] e divenar nedependanta. * [[8ma di novembro]] - [[Kroatia]] ruptas diplomacala relati kun [[Yugoslavia]]. * [[18ma di novembro]] - En [[Kroatia]], [[Serbia|Serba]] trupi okupas [[Vukovar]] e masakras lua habitantaro. * [[27ma di novembro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] decidas sendar soldati por sekurigar paco en [[Yugoslavia]]. * [[1ma di decembro]] - [[Ukraina]]ni votas pri divenar nedependanta de [[Soviet-Uniono]]. * [[8ma di decembro]] - [[Rumania]] adoptas nova [[konstituco]]. * [[21ma di decembro]] - Dekeun ex-Sovietiana republiki formacas uniono konocata kom [[Komunitato di Nedependanta Stati]]. * [[25ma di decembro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] renuncas de prezidanteso di [[Soviet-Uniono]]. * [[26ma di decembro]] - [[Supra Konsilistaro di Soviet-Uniono]] renkontras e decidas dissolvor Sovietia. * [[31ma di decembro]] - [[Soviet-Uniono]] finas existar. === [[Azia]] === * [[4ma di januaro]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] kondamnas [[Israel]] por violentoza agi kontra la [[Palestina]]ni. * [[15ma di januaro]] - La lasta dio por [[Irak]] retretar ek [[Kuwait]]. Irak ne retretas. * [[16ma di januaro]] - Milito kontre [[Irak]] komencas. * [[23ma di februaro]] - Landala milito komencas dum la [[milito di Irak]], kande Usani transiras la limito de [[Saudi-Arabia]] a [[Kuwait]]. * 23ma di februaro - Sangoza [[stato-stroko]] revokas chefministro di [[Tailando]] [[Chatichai Choonhavan]] de la povo. * [[26ma di februaro]] - [[Saddam Hussein]] anuncas ke Irakana korpi retretos ek [[Kuwait]]. * [[27ma di februaro]] - [[Milito di Persiana Gulfo]] finas per armistico. * [[3ma di aprilo]] - [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]] imperas ke Irak desmuntos omna destruktego-armi e fuzei. * [[29ma di aprilo]] - [[Ciklono]] frapas litoro di [[Bangladesh]] e produktas {{formatnum:138866}} morti<ref name="NOAA">{{extera ligilo |titulo=The Worst Natural Disasters by Death Toll|publikigita ye=2008|url=https://web.archive.org/web/20200712092601/ftp://ftp.library.noaa.gov/noaa_documents.lib/NOAA_related_docs/death_toll_natural_disasters.pdf|publikigo=NOAA Backgrounder|vidita ye=3ma di oktobro 2018}}</ref>. Ol desaparas ye la sequanta dio. * [[21ma di mayo]] - Suocidanta teroristo Thenmuli Rajaratnam, alias [[Dhanu]], mortigas [[Rajiv Gandhi]], chefministro di [[India]], dum lua elekto-kampaniala voyo. Adminime 14 plusa homi mortigesas dum l'atako.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1991: Bomb kills India's former leader Rajiv Gandhi |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/21/newsid_2504000/2504739.stm |vidita ye=19ma di julio 2016|idiomo={{en}}|editero=BBC}}</ref> * [[7ma di junio]] - [[Volkano]] [[Monto Pinatubo|Pinatubo]] explozas en [[Filipini]] e genitas nubo di cindro alta di 7 kilometri. * [[30ma di agosto]] - [[Azerbaijan]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]]. * [[31ma di agosto]] - [[Kirgizistan]] nedependanteskas de [[Soviet-Uniono]]. * [[9ma di septembro]] - [[Tajikistan]] deklaras nedependo de Soviet-Uniono. * [[23ma di septembro]] - [[Armenia]] nedependanteskas de Soviet-Uniono. * [[18ma di oktobro]] - [[Azerbaijan]] deklaras nedependo de Soviet-Uniono. * [[23ma di oktobro]] - [[Kambodja]] e [[Vietnam]] signatas pakto pri paco en [[Paris]]. La [[milito di Kambodja kontre Vietnam|milito inter la du landi]] finas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/Cambodia-20yearsonfromtheParisPeace.aspx |titulo=Cambodia - 20 years on from the Paris Peace Agreements|editero=OHCHR|publikigita ye=21ma di oktobro 2011|vidita ye=15ma di junio 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[14ma di novembro]] - Princo di [[Kambodja]] [[Norodom Sihanouk]] retrovenas a [[Phnom Penh]] pos 13-yara exilo. * [[16ma di decembro]] - [[Kazakstan]] divenas nedependanta de Soviet-Uniono.<ref>{{Extera ligilo|url=https://anydayguide.com/calendar/2745|titulo=Independence Day in Kazakhstan|vidita ye=3ma di novembro 2016}}</ref> * [[21ma di decembro]] - [[Sud-Osetia]] deklaras nedependo de [[Gruzia]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.geopolitics.ru/2014/01/nepriznannye-gosudarstva-yuzhnaya-osetiya/ |titulo=Непризнанные государства — Южная Осетия (Ne agnosktata stati - Sud-Osetia) |idiomo={{ru}}|vidita ye=19ma di julio 2016}}</ref> === [[Afrika]] === * [[27ma di januaro]] - Prezidanto [[Siad Barre]] fugas de [[Mogadishu]], [[Somalia]]. * [[17ma di junio]] - [[Sudafrika]] finas registragar homi segun raso en nasko-momento. * [[6ma di julio]] - [[Nelson Mandela]] divenas prezidanto di [[ANC]]. * [[12ma di decembro]] - La chef-urbo di [[Nigeria]] oficale transferesas de [[Lagos]] ad [[Abuja]]. === [[Nord-Amerika]] === * [[3ma di marto]] - [[Videokaseto]] konservas en rubando kande policisti en [[Los Angeles]], [[Usa]], sevicias negra viro Rodney King. === [[Central Amerika]] === * [[7ma di februaro]] - [[Jean-Bertrand Aristide]] asumas kom l'unesma demokratial elektita prezidanto di [[Haiti]]. * [[29ma di septembro]] - [[Stato-stroko]] en [[Haiti]] revokas prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]]. * [[1ma di decembro]] - [[Kanalo di Panama]] divenas parto di [[Panama]]. === [[Oceania]] === * [[12ma di novembro]] - Masakro di Santa Cruz: [[Indonezia]]na soldati pafas kontre [[Estal Timor]]ana studenti en [[Dili]], ocidanta 74 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dn.pt/mundo/interior/familiares-choram-massacre-de-santa-cruz-ainda-sem-corpos-para-enterrar-5493208.html|titulo=Timor Leste - Famíliares choram massacre de Santa Cruz ainda sem corpos para enterrar |editero=Diário de Notícias|vidita ye=12ma di novembro 2016}}</ref> ==[[Sporto]]== * [[2ma di agosto|2ma]] til la [[18ma di agosto]] - Eventas la [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Havana]], [[Kuba]]. == Naski == * [[1ma di januaro]] - [[Andrei Andreyevich Cherkasov|Andrei Cherkasov]], Rusa gimnastikistulo [[Arkivo:Eden Hazard 2017.jpg|thumb|130px|[[Eden Hazard]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Eden Hazard]], Belga futbalisto * [[15ma di januaro]] - [[Darya Igorevna Klishina|Darya Klishina]], Rusa atletino * [[26ma di januaro]] - [[Alex Sandro Lobo Silva]], Braziliana futbalisto * [[28ma di januaro]] - [[Darya Sergeyevna Yelizarova|Darya Yelizarova]], Rusa gimnastikistino * [[10ma di februaro]] - [[Emma Roberts]], Usan aktorino e manekinino * [[11ma di februaro]] - [[Matthew Arias]], Usana cinematografisto, filmo-muntisto e muzikisto * [[14ma di februaro]] - [[Erkin Adilbek uulu]], Kirgiziana boxisto [[Arkivo:2022-08-17_European_Championships_2022_–_Road_Cycling_Women's_Time_Trial_by_Sandro_Halank–055.jpg|130px|thumb|[[Anna Kiesenhofer]]]] * 14ma di februaro - [[Anna Kiesenhofer]], Austriana biciklistino * [[19ma di februaro]] - [[Stanislav Olegovich Vovk|Stanislav Vovk]], Rusa tenisistulo * [[20ma di februaro]] - [[Valeria Dmitriyevna Savinih|Valeria Savinih]], Rusa tenisistino * [[22ma di februaro]] - [[Andrei Alexandrovich Kuznecov (tenisisto)|Andrei Kuznecov]], Rusa tenisistulo * [[1ma di marto]] - [[Marat Adjiniyazov]], Kirgiziana futbalistulo * [[2ma di marto]] - [[Jacob Josefson]], Sueda hokeisto * [[5ma di marto]] - [[Maxim Sergeyevich Matlakov|Maxim Matlakov]], Rusa shakoludistulo * [[11ma di marto]] - [[Dorjsürengiyn Sumyaa]], Mongoliana judoistino * [[19ma di marto]] - [[Garrett Clayton]], Usan aktoro e kantisto * [[21ma di marto]] - [[Antoine Griezmann]], Franca futbalisto * [[29ma di marto]] - [[N'Golo Kanté]], Franca futbalisto * [[4ma di aprilo]] - [[Asia Muhammad]], Usana tenisistino [[Arkivo:UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Thiago Alcantara 13.jpg|thumb|130px|[[Thiago Alcântara]]]] * [[11ma di aprilo]] - [[Thiago Alcântara]], Hispana futbalisto * [[14ma di aprilo]] - [[Constance Jablonski]], Franca manekinino * [[15ma di aprilo]] - [[Anastasiya Iharauna Vinnikava|Anastasiya Vinnikava]], Bielorusa kantistino * [[17ma di aprilo]] - [[Gustavo Velázquez]], Paraguayana futbalisto * [[20ma di aprilo]] - [[Lucas Rijneveld]], Nederlandana skriptisto * [[22ma di aprilo]] - [[Yekaterina Alexandrovna Kramarenko|Yekaterina Kramarenko]], Rusa gimnastikistino * [[5ma di mayo]] - [[Raúl Alonso Jiménez]], Mexikiana futbalisto * [[13ma di mayo]] - [[Jake Borelli]], Usan aktoro [[Arkivo:MJK_67923_Lena_Meyer-Landrut_(Berlinale_2020).jpg|thumb|130px|<small>[[Lena Meyer-Landrut]]</small>]] * [[23ma di mayo]] - [[Lena Meyer-Landrut]], Germana kantistino * [[28ma di mayo]] - [[Danielle Lao]], Usana tenisistino * 28ma di mayo - [[Andrei Aliaxandravich Vasiliewski|Andrei Vasiliewski]], Bielorusa tenisistulo * [[4ma di junio]] - [[Olga Alexandrovna Girya|Olga Girya]], Rusa shakoludistino * 4ma di junio - [[Lorenzo Insigne]], Italiana futbalisto * [[14ma di junio]] - [[Erick Barrondo]], Guatemalan atleto * [[18ma di junio]] - [[Ondřej Havlíček]], Cheka hokeisto * [[20ma di junio]] - [[Kalidou Koulibaly]], Franca-Senegalana futbalisto * 20ma di junio - [[Princewill Okachi]], [[Nigeria]]na futbalisto * [[28ma di junio]] - [[Kevin De Bruyne]], Belga futbalisto * [[3ma di julio]] - [[Anastasia Sergeyevna Pavlyuchenkova|Anastasia Pavlyuchenkova]], Rusa tenisistino, olimpiala championino de Tokyo 2020 * [[9ma di julio]] - [[Mitchel Musso]], Usan aktoro e kantisto * 9ma di julio - [[Gabriel Ávalos]], Paraguayana futbalisto [[Arkivo:James al natural 01.jpg|thumb|130px|[[James Rodríguez]]]] * [[12ma di julio]] - [[James Rodríguez]], Kolumbiana futbalisto * [[15ma di julio]] - [[Danilo Luiz da Silva]], Braziliana futbalisto * [[16ma di julio]] - [[Andros Townsend]], Angla futbalisto * [[27ma di julio]] - [[Violetta Vitalyevna Kolobova|Violetta Kolobova]], Rusa skermistino * [[28ma di julio]] - [[Batmönhiyn Erhembayar]], Mongoliana futbalisto * [[29ma di julio]] - [[Baranovski]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * [[12ma di agosto]] - [[Michal Bulíř]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Leandro Bacuna Back to your roots Groningen.jpg|thumb|130px|[[Leandro Bacuna]]]] * [[21ma di agosto]] - [[Leandro Bacuna]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto * 21ma di agosto - [[Anna Alexandrovna Morgina|Anna Morgina]], Rusa tenisistino * [[23ma di agosto]] - [[Fabián Balbuena]], Paraguayana futbalisto * [[7ma di septembro]] - [[Irina Fedotova (HBTI-aktivisto)|Irina Fedotova]], Rusa HBTI-aktivistino pri homeosexuala mariajo * [[12ma di septembro]] - [[Thomas Meunier]], Belga futbalisto * [[13ma di septembro]] - [[Xenia Dmitriyevna Afanasyeva|Xenia Afanasyeva]], Rusa gimnastikistino * [[21ma di septembro]] - [[Baatarsühiyn Chinzorig]], Mongoliana boxisto [[Arkivo:Simona Halep (19134002992).jpg|130px|thumb|[[Simona Halep]]]] * [[27ma di septembro]] - [[Simona Halep]], Rumana tenisistino * [[30ma di septembro]] - [[Mona Lizak]], Polona kantistulo * [[2ma di oktobro]] - [[Roberto Firmino]], Braziliana futbalisto * [[10ma di oktobro]] - [[Xherdan Shaqiri]], Suisa futbalisto * [[20ma di oktobro]] - [[Debinha]], Braziliana futbalistino * [[1ma di novembro]] - [[Jiang Yuyuan]], Chiniana gimnastikistino * [[5ma di novembro]] - [[Urmat Abdukaimov]], Kirgiziana futbalistulo [[Arkivo:Almaz_Ayana_Beijing_2015.jpg|thumb|130px|[[Almaz Ayana]]]] * [[21ma di novembro]] - [[Almaz Ayana]], Etiopian atletino * [[23ma di novembro]] - [[Christian Cueva]], Peruana futbalisto * [[1ma di decembro]] - [[Sun Yang]], Chiniana natisto * [[6ma di decembro]] - [[CoCo Vandeweghe]], Usana tenisistino * [[12ma di decembro]] - [[Yelena Vladimirovna Kokareva|Yelena Kokareva]], Rusa gimnastikistino * [[13ma di decembro]] - [[Dave Leduc]], Burmana boxisto == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Reuben Tam]], Usana piktisto (n. 1916) * [[8ma di januaro]] - [[Steve Clark]], Britaniana gitaristo ([[Def Leppard]]) (n. 1960) * [[11ma di januaro]] - [[Carl David Anderson]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1905) * [[13ma di januaro]] - [[Tage Carlberg]], Sueda Idisto (n. 1902) [[Arkivo:Olav_V_of_Norway.jpg|thumb|130px|[[Olav la 5ma di Norvegia|Olav la 5ma]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Olav la 5ma di Norvegia|Olav la 5ma]], rejulo di Norvegia (n. 1903) * [[30ma di januaro]] - [[John Bardeen]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * [[4ma di februaro]] - [[Juozas Baltušis]], Lituana-Sovietiana skriptisto (n. 1909) * [[6ma di februaro]] - [[Salvador Luria]], Italiana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1912) * [[21ma di februaro]] - [[Margot Fonteyn]], Britaniana dansisto (n. 1919) * [[2ma di marto]] - [[Serge Gainsbourg]], Franca kantisto (n. 1928) * [[12ma di marto]] - [[Ragnar Granit]], Finlandana neurociencisto, Nobel-laureato (n. 1900) * 12ma di marto - [[William Heinesen]], Faerana skriptisto (n. 1900) * [[24ma di marto]] - [[Albert Järvinen]], Finlandana ''rock''-gitaristo (n. 1950) * [[3ma di aprilo]] - [[Graham Greene]], Britaniana skriptisto (n. 1904) * [[20ma di aprilo]] - [[Yumjaagiyn Cedenbal‏‎]], prezidanto di Mongolia (n. 1916) * [[1ma di mayo]] - [[Cesare Merzagora]], Italiana politikisto, provizora prezidanto (n. 1898) * [[16ma di mayo]] - [[Willem Jacob Visser]], membro di Nederlandana societo por [[Interlingua]] (n. 1915) * [[13ma di mayo]] - [[Abderrahmane Farès]], chefo di stato di Aljeria (n. 1911) * [[21ma di mayo]] - [[Rajiv Gandhi]], chefministro di India (n. 1944) * [[23ma di mayo]] - [[Jean Van Houtte]], chefministro di Belgia (n. 1907) * [[6ma di junio]] - [[Stan Getz]], Usana jazo-saxofonisto (n. 1927) * [[15ma di junio]] - [[William Arthur Lewis]], Santalucian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1915) * [[24ma di junio]] - [[Rufino Tamayo]], Mexikiana piktisto (n. 1899) [[Arkivo:Anton Yugov in 1947.jpg|thumb|130px|[[Anton Yugov]]]] * [[6ma di julio]] - [[Anton Yugov]], chefministro di Bulgaria (n. 1904) * [[16ma di julio]] - [[Robert Motherwell]], Usana piktisto (n. 1915) * [[24ma di julio]] - [[Isaac Bashevis Singer]], Polona-Usana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1902) * 24ma di julio - [[Tadeusz Kwaśniak]], Polona serial-ocidero (n. 1951) * [[3ma di agosto]] - [[Ali Sabri]], chefministro di Egiptia (n. 1920) * [[5ma di agosto]] - [[Soichiro Honda]], Japoniana entraprezisto (n. 1906) * [[6ma di agosto]] - [[Shapur Bakhtiar]], chefministro di Iran (n. 1914) * [[12ma di agosto]] - [[Andrzej Łuczeńczyk]], Polona skriptisto (n. 1945) * [[30ma di agosto]] - [[Jean Tinguely]], Suisa piktisto (n. 1925) [[Arkivo:Alfonso_Garcia_Robles_1981.jpg|thumb|130px|<small>[[Alfonso García Robles]]</small>]] * [[2ma di septembro]] - [[Alfonso García Robles]], Mexikiana diplomacisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[3ma di septembro]] - [[Frank Capra]], Usana filmifisto (n. 1897) * [[5ma di septembro]] - [[Louis-Marie Pouka]], Kamerunana poeto (n. 1910) * [[7ma di septembro]] - [[Edwin Mattison McMillan]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1907) * [[25ma di septembro]] - [[Klaus Barbie]], Germana naziisto (n. 1913) * [[26ma di septembro]] - [[Billy Vaughn]], Usana orkestrestro (n. 1919) * [[28ma di septembro]] - [[Miles Davis]], Usana jazo-muzikisto e kompozisto (n. 1926) * [[7ma di oktobro]] - [[Natalia Ginzburg]], Italiana skriptisto (n. 1916) * [[13ma di oktobro]] - [[Daniel Oduber Quirós]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1921) [[Arkivo:Gene Roddenberry (square crop).jpg|130px|thumb|[[Gene Roddenberry]]]] * [[24ma di oktobro]] - [[Gene Roddenberry]], Usana skriptisto por televiziono, kreinto di ''[[Star Trek]]'' (n. 1921) * [[29ma di oktobro]] - [[Mario Scelba]], chefministro di Italia (n. 1901) * [[5ma di novembro]] - [[Fred MacMurray]], Usan aktoro (n. 1908) * [[6ma di novembro]] - [[Gene Tierney]], Usan aktorino (n. 1920) * [[9ma di novembro]] - [[Yves Montand]], Franca cinem-aktoro e kantisto (n. 1921) * [[18ma di novembro]] - [[Gustáv Husák]], prezidanto di Chekoslovakia (n. 1913) * [[23ma di novembro]] - [[Klaus Kinski]], German aktoro (n. 1926) [[Arkivo:Freddie_Mercury_performing_in_New_Haven,_CT,_November_1977_cropped.jpg|thumb|130px|[[Freddie Mercury]]]] * [[24ma di novembro]] - [[Freddie Mercury]], Britaniana kantisto ([[Queen]]) (n. 1946) * 24ma di novembro - [[Eric Carr]], Usana muzikisto ([[Kiss]]) (n. 1950) * [[1ma di decembro]] - [[George Joseph Stigler]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[6ma di decembro]] - [[John Richard Nicholas Stone]], Britanian ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1913) * [[9ma di decembro]] - [[Berenice Abbott]], Usana fotografistino (n. 1898) * [[26ma di decembro]] - [[Roland Bierge]], Franca piktisto (n. 1922) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Pierre-Gilles de Gennes]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Richard R. Ernst]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Erwin Neher]], [[Bert Sakmann]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Nadine Gordimer]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Aung San Suu Kyi]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Ronald Coase]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] fnyqc0fr75wivshsnkjpqa1ph67vnhu 0 1108 1135700 1054935 2026-09-28T12:53:29Z Forstbirdo 3024 1135700 wikitext text/x-wiki {{Urbi | nomo = {{PAGENAME}} | Lokala_nomo = الجيزة | Flago = | Blazono = | Imajo = | TextodilImajo = Kelk imaji pri Kabul. | DetalozaMapo = Afghanistan_physical_map.svg | DetalozaMapoX = .615 | DetalozaMapoY = .35 | DetalozaMapoEtiketo = {{PAGENAME}} | Shablono_lando = {{AFG}} | Regiono = | Tipodisubdividuro = | Regiono2 = | Fondita ye = | Fondita da = | Urbestro = | Latitudo = 34°32' N | Longitudo = 69°10' E | Altitudo = 1791 | Surfaco = | Habitanti = {{formatnum:4635000}} | Yaro = 2015 | Denseso di habitantaro = 17.000 | Chefurbo = | Disto = | Horala_zono = +4:30 | Reto= }} [[Arkivo:Bagh_e_Bala_-_panoramio.jpg|thumb|left|320px|Kabul dum vintro.]] '''Kabul''' esas [[chef-urbi|chef-urbo]] e la maxim populoza urbo di [[Afganistan]]. Segun statistiki de 2019, ol havas cirkume 5,26 milion habitanti,<ref name="Factbook">{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |titulo=The World Factbook |editero=CIA |vidita ye=13ma di septembro 2015}}</ref> qua inkluzas omna precipua rasala grupi de Afganistan. Ol esas la 75ma maxim populoza urbo de la mondo. L'urbo jacas en streta valo, an [[Montaro Hindu Kush]], en [[altitudo]] di 1791 metri, en strategiala loko alonge komercala treki inter central e sudal [[Azia]]. La nomizita [[Silko-voyo]] trairis ol. L'urbo fondesis apud rivero Kabul, plu kam 3500 yari ante nun. Ol divenis chef-urbo en [[1774]]. Lua nomo signifikas ''magazino'' en [[Persa linguo]]. == Geografio == [[Arkivo:Kabul TV Hill view.jpg|thumb|320px|left|Aeral imajo pri Kabul.]] La [[reliefo]] di Kabul esas plana en lua central areo, qua situesas en streta valo alonge rivero Kabul, inter montaro [[Hindu Kush]], e kolinoza en quarteri fore lua central areo. Exempli pri monti qui cirkondas Kabul: Khair Khana-e Shamali, Khwaja Rawash, Shakhi Baran Tey, Chihil Sutun, Qurugh, Khwaja Razaq, e Sher Darwaza. La mezavalora [[altitudo]] dil urbo esas 1791 metri super la [[marala nivelo]]. La klimato di Kabul esas kontinentala, kolda e [[miarida klimato|miarida]] (''BSk'' segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen]]). La mezavalora [[temperaturo]] en januaro ([[vintro]]) esas -2,3°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en julio ([[somero]]) esas 25°C. Temperaturi infre 0°C eventas plu freque de decembro til februaro. La maxim granda quanto di precipiti falas sur Kabul sub formo di [[nivo]]. La pluvoza sezono iras de la fino di januaro til aprilo. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] esas 312 mm, e la maxim pluvoza monato esas aprilo, kun mezavalore 71,9 mm. == Referi== {{reflist}} {{commons|Kabul}} [[Kategorio:Urbi en Afganistan]] eshqdzbyv1927lxbkwqeaz69ab0q9p5 0 1350 1135767 1121935 2026-09-28T15:10:17Z ThWiki1910 31363 1135767 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La yaro '''1915''' (MCMXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]], ed ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Juliala kalendario]]. Ol esis la 915ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 15ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 1910a]]. Kande 1915 komencis, Gregoriala kalendario esis 13 dii avan Juliala kalendario, qua duris uzesar en kelka loki til 1923. == Eventi == === [[Mondo]] === * [[Unesma mondomilito#1915|Unesma mondomilito]] duras. === [[Europa]] === * [[13ma di januaro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Avezzano]], Italia e produktas plua kam 30.000 morti. * [[19ma di februaro]] - [[Unesma mondomilito]]: [[batalio di Dardanelles]] komencas. * [[25ma di februaro]] - Unesma mondomilito: Milital eduko di Finlandani komencas en Lockstedt, apud [[Hamburg]], en [[Germana imperio]]. * [[15ma di marto]] - Komencas elekto parlamentala che [[Granda-dukio Finlando]]. * [[14ma di aprilo]] - [[Otoman imperio]] okupas [[Armenia]]. * [[22ma di aprilo]] - Unesma mondomilito: dum la [[duesma batalio di Ypres]], [[Germana imperio|Germana]] armeo komencas uzar toxika gazi che westala fronto. * [[25ma di aprilo]] - [[Unesma mondomilito]]: En [[Turkia]] trupi di [[Unionita Rejio]], [[Australia]] e [[Nova Zelando]] rivovenas che Gallipoli, ma atako kontre [[Konstantinoplo]] falias. * [[26ma di aprilo]] - [[Italia]] signatas kontrato kun [[Francia]], [[Unionita Rejio]] e [[Rusian imperio]] ed aceptas luktar kontre [[Germana imperio]]. [[Arkivo:Bundesarchiv_DVM_10_Bild-23-61-17,_Untergang_der_%22Lusitania%22.jpg|thumb|250px|''RMS Lusitania'' sinkas.]] * [[2ma di mayo]] - Unesma mondomilito: [[Germana imperio]] ed [[Austria-Hungaria]] atakas [[Galicia]]. [[Polonia]] vinkesos en septembro. * [[7ma di mayo]] - Unesma mondomilito: Britaniana pasajero-navo ''RMS Lusitania'' sinkas pro atako per torpedo pafita da Germana [[submara navo]], e 1.198 homi, di qui 128 Usani, dronas su.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.worldatlas.com/articles/what-sunk-the-lusitania.html |titulo=What Sunk the Lusitania? If you Think it was a Torpedo, Think Again|editero=WorldAtlas |vidita ye=7ma di mayo 2017}}</ref> * [[5ma di junio]] - [[Dania]] modifikas sua [[konstituco]] e permisas [[muliero|mulieri]] votar. * [[7ma di julio]] - [[Unesma mondomilito]]: finas l'[[unesma batalio di Isonzo]]. * [[25ma di septembro]] til la [[6ma di novembro]] - Unesma mondomilito: [[Duesma batalio di Champagne]], inter Germana e Franca trupi. * [[novembro]] - Per la sekreta kontrato Sykes-Picot, [[Unionita Rejio]] e [[Francia]] paktas pri okupo di teritorii de [[Otoman imperio]] (la nuna [[Siria]], [[Libano]] ed [[Irak]]). === [[Azia]] === * [[18ma di marto]] - [[Unesma mondomilito]]: komencas la [[batalio di Dardanelles]]. [[Francia|Franca]], [[Unionita Rejio|Britaniana]], [[Australia]]na e [[Nova-Zelando|Novazelandana]] trupi luktos kontre [[Otoman imperio|Otomani]] pri la kontrolo di la [[Maro di Marmara]]. Otomani vinkos nur en januaro [[1916]]. * [[23ma di aprilo]] - Komencas la deporto di 235 (o 270) [[Armenia|Armena]] intelektozi de [[Istanbul]] vers [[Ankara]]. Kleriki, mediki, editisti, jurnalisti, advokati, docisti ed altri arestesas e deportesos. Kelk ek li mortigesos. * [[24ma di aprilo]] - [[Turkia]] komencas masakri di [[Armenia|Armeniani]]. Habitanti transportesas forcante vers [[Siria]] e [[Palestina]]. La maxim multa violentiti, raptiti e persekutiti perisas sur voyo: {{formatnum:1500000}} Armeniani mortos. * [[12ma di decembro]] - Che [[Republiko Chinia (1912-1949)|Republiko Chinia]], lora prezidanto [[Yuan Shikai]] deklaras su imperiestro. === [[Afrika]] === * [[26ma di januaro]] - Unesma mondomilito: [[Otoman imperio|Otomani]] komencas inkurso en [[kanalo di Suez]]. === [[Central-Amerika]] === * [[28ma di julio]] - [[Usa]] intervenas en [[Haiti]],<ref>Jean-Marc Lanave, ''Haïti ou l’histoire d’un peuple'', Société des Écrivains (en Franca linguo)</ref> por defensar interesti dil banko Kuhn, Loeb & co. L'interveno duros til 1934. === [[Sud-Amerika]] === * [[17ma di novembro]] - [[Uruguay]] adpotas 8-hora laborojornedo dum 6 dii de la semano. === [[Oceania]] === * [[Unionita Rejio]] konquestas [[Insuli Gilbert]] ed [[Insuli Ellice]]. == Naski == * [[6ma di januaro]] - [[Liisi Oterma]], Fin astronomino ed Esperantistino (m. 2001) * 6ma di januaro - [[Anni Polva]] (nask. Polviander), Finlandana skiptisto (m. 2003) * 6ma di januaro - [[Alan Watts]], Britaniana filozofo (m. 1973) * [[20ma di januaro]] - [[Ghulam Ishaq Khan]], prezidanto di Pakistan (m. 2006) * [[23ma di januaro]] - [[William Arthur Lewis]], Santalucian ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 1991) * [[24ma di januaro]] - [[Robert Motherwell]], Usana piktisto (m. 1991) * [[1ma di februaro]] - [[Stanley Matthews]], Angla futbalisto (m. 2000) * [[2ma di februaro]] - [[Abba Eban]], Israelana politikistulo (m. 2002) [[Arkivo:Robert_Hofstadter.jpg|thumb|130px|[[Robert Hofstadter]]]] * [[5ma di februaro]] - [[Robert Hofstadter]], Usana fizikistulo, Nobel-laureato (m. 1990) * [[13ma di februaro]] - [[Aung San‏‎]], chefa ministro di Burma (m. 1947) * [[21ma di februaro]] - [[Anton Vratuša]], chefministro di Slovenia (m. 2017) * [[27ma di februaro]] - [[Czesław Byszewski]], Polona voc-aktoro e radio-prizentisto (m. 1997) * 27ma di februaro - [[Olavi Virta]], Finlandana kantisto ed aktoro (m. 1972) * [[28ma di februaro]] - [[Peter Medawar]], Britaniana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (m. 1987) * [[7ma di marto]] - [[Jacques Chaban-Delmas]], chefministro di Francia (m. 2000) * [[8ma di marto]] - [[Tapio Rautavaara]], Finlandana javelinisto, arkisto, kantisto ed aktoro (m. 1979) * [[20ma di marto]] - [[Rudolf Kirchschläger]], prezidanto di Austria (m. 2000) * 20ma di marto - [[Svyatoslav Teofilovich Rihter|Svyatoslav Rihter]], Rusa pianisto (m. 1997) * [[3ma di aprilo]] - [[Piet de Jong]], chefministro di Nederlando (m. 2016) [[Arkivo:Muddy Waters.jpg|thumb|130px|[[Muddy Waters]]]] * [[4ma di aprilo]] - [[Muddy Waters]], Usana muzikisto (m. 1983) * [[6ma di aprilo]] - [[Tadeusz Kantor]], Polona piktisto (m. 1990) * [[7ma di aprilo]] - [[Billie Holiday]], Usana kantisto (m. 1959) * [[18ma di aprilo]] - [[Edmond Leburton]], chefministro di Belgia (m. 1997) * [[21ma di aprilo]] - [[Anthony Quinn]], [[Mexikia]]n-Usan aktoro (m. 2001) * [[6ma di mayo]] - [[Orson Welles]], Usan aktoro, dramatifisto e filmifisto (m. 1985) * [[9ma di mayo]] - [[Les Paul]], Usana gitaristo (m. 2009) * [[12ma di mayo]] - [[Roger Schutz]], Suisa monako (m. 2005) * [[15ma di mayo]] - [[Paul Samuelson]], Usana ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 2009) * [[16ma di mayo]] - [[Mario Monicelli]], Italiana filmifisto (m. 2010) * [[28ma di mayo]] - [[Joseph Greenberg]], Usana linguisto (m. 2001) * [[4ma di junio]] - [[Modibo Keïta]], prezidanto di Mali (m. 1977) * [[9ma di junio]] - [[Les Paul]], Usana gitaristo (m. 2009) * [[10ma di junio]] - [[Saul Bellow]], Kanadana skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (m. 2005) * [[15ma di junio]] - [[Thomas Huckle Weller]], Usana biologiisto, Nobel-laureato (m. 2008) [[Arkivo:Bundesarchiv_B_145_Bild-F054628-0037,_Ludwigshafen,_CDU-Bundesparteitag,_Rumor.jpg|thumb|130px|[[Mariano Rumor]]]] * [[16ma di junio]] - [[Mariano Rumor]], prezidanto di la konsilistaro di ministri (chefministro) di Italia (m. 1990) * [[17ma di junio]] - [[Mario Echandi Jiménez]], prezidanto di Kosta Rika (m. 2011) * [[13ma di julio]] - [[Kaoru Ishikawa]], Japoniana kemial injenioro (m. 1989) * [[28ma di julio]] - [[Charles Hard Townes]], Usana fizikistulo, Nobel-laureato (m. 2015) * [[2ma di agosto]] - [[William Gear]], Skota piktisto (m. 1997) * [[4ma di agosto]] - [[Igor Vitalyevich Savicki|Igor Savicki]], Sovietiana piktisto, arkeologo e etnografo (m. 1984) * [[18ma di agosto]] - [[Joseph Arthur Ankrah]], prezidanto di Ghana (m. 1992) * [[22ma di agosto]] - [[Edward Szczepanik]], chefministro di Polonia (m. 2005) * [[27ma di agosto]] - [[Norman Foster Ramsey, Jr.]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 2011) * [[29ma di agosto]] - [[Ingrid Bergman]], Sueda aktorino (m. 1982) * [[11ma di septembro]] - [[Raúl Alberto Lastiri]], prezidanto di Arjentinia (m. 1978) * [[13ma di septembro]] - [[Balthazar Johannes Vorster]], prezidanto e chefministro di Sudafrika (m. 1983) * [[17ma di septembro]] - [[Maqbool Fida Husain]], Indiana piktisto (m. 2011) * [[19ma di septembro]] - [[Jóhann Hafstein]], chefministro di Islando (m. 1980) * [[20ma di septembro]] - [[Malik Meraj Khalid]], chefministro di Pakistan (m. 2003) [[Arkivo:Wollan and Shull 1949 (cropped).jpg|thumb|130px|[[Clifford Shull]]]] * [[23ma di septembro]] - [[Clifford Shull]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 2001) * [[1ma di oktobro]] - [[Jerome Bruner]], Usana psikologo (m. 2016) * [[15ma di oktobro]] - [[Ichak Shamir]], chefministro di Israel (m. 2012) * [[17ma di oktobro]] - [[Arthur Miller]], Usana skriptisto (m. 2005) * [[28ma di oktobro]] - [[Yelena Alexandrovna Donskaya|Yelena Donskaya]], Sovietiana sporta pafistino (m. 2016) * [[4ma di novembro]] - [[Wee Kim Wee]], prezidanto di Singapur (m. 2005) * [[10ma di novembro]] - [[Torcuato Fernández-Miranda]], chefministro di Hispania (m. 1980) * [[12ma di novembro]] - [[Roland Barthes]], Franca skriptisto (m. 1980) * [[19ma di novembro]] - [[Earl Wilbur Sutherland Jr.]], Usana biokemiisto, Nobel-laureato (m. 1974) [[Arkivo:Julio_César_Méndez_Montenegro_(1968).jpg|130px|thumb|[[Julio César Méndez Montenegro]]]] * [[23ma di novembro]] - [[Julio César Méndez Montenegro]], prezidanto di Guatemala (m. 1996) * [[25ma di novembro]] - [[Augusto Pinochet]], Chiliana diktatoro (m. 2006) * [[30ma di novembro]] - [[Henry Taube]], Kanadan-Usana kemiisto, Nobel-laureato (m. 2005) * [[12ma di decembro]] - [[Frank Sinatra]], Usana kantisto,aktoro e filmifisto (m. 1998) * [[13ma di decembro]] - [[Ross Macdonald]], Kanadana skriptisto (m. 1983) * [[19ma di decembro]] - [[Édith Piaf]], Franca kantistino (m. 1963) * [[Willem Jacob Visser]], Nederlandana membro dil societo pri [[Interlingua]] (m. 1991) * [[Bernat Sanjuan]], Kataluniana piktisto (m. 1979) * (posible) [[Joseph Kasa-Vubu]], prezidanto di Demokratial Republiko Kongo (m. 1969) == Morti == [[Arkivo:Ida Aalberg.jpg|thumb|130px|[[Ida Aalberg]]]] * [[17ma di januaro]] - [[Ida Aalberg]], Finlandan aktorino (n. 1857) * [[8ma di februaro]] - [[Ignacio María González y Santín]], prezidanto di Dominikana Republiko (n. 1838) * [[24ma di februaro]] - [[José María Campo Serrano]], prezidanto di Kolumbia (n. 1832) * [[24ma di marto]] - [[Karol Olszewski]], Polona matematikisto, kemiisto e fizikisto (n. 1846) * [[27ma di aprilo]] - [[Alexandr Nikolayevich Skryabin|Alexandr Skryabin]], Rusa kompozisto (n. 1872) * [[30ma di mayo]] - [[Marcelo Azcárraga Palmero]], chefministro di Hispania (n. 1832) * [[12ma di junio]] - [[Józef Brandt]], Polona piktisto (n. 1841) * [[2ma di julio]] - [[Porfirio Díaz]], prezidanto di Mexikia (n. 1830) * [[10ma di julio]] - [[Hendrik Willem Mesdag]], Dana piktisto (n. 1831) * [[16ma di agosto]] - [[Kálmán Széll]], chefministro di Hungaria (n. 1843) * [[20ma di agosto]] - [[Paul Ehrlich]], Germana ciencisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1854) * [[30ma di agosto]] - [[Antonio Flores Jijón]], prezidanto di Equador (n. 1833)<ref name="bio">{{Extera ligilo|titulo=Flores Jijón, Antonio (1833-1915)|url = http://www.explored.com.ec/ecuador/jijon.htm |autoro="La Web de las Biografías"|vidita ye=28ma di junio 2014 |idiomo={{es}}}}</ref> * [[6ma di septembro]] - [[Stanisław Witkiewicz]], Polona piktisto (n. 1851) * [[30ma di septembro]] - ([[Gregoriala kalendario]]) [[Konstantin Yegorovich Makovski|Konstantin Makovski]], Rusa piktisto (n. 1839) * [[4ma di oktobro]] - [[Karl Albert Staaff]], chefministro di Suedia (n. 1860) * [[11ma di oktobro]] - [[Paul Eyschen]], chefministro di Luxemburgia (n. 1841) * [[28ma di oktobro]] – [[Charles Bouchard (mediko)|Charles Bouchard]], Franca mediko e Esperantisto (n. 1837) * [[30ma di oktobro]] - [[Charles Tupper]], chefministro di Kanada (n. 1821) * [[19ma di decembro]] - [[Alois Alzheimer]], Germana mediko (n. 1864) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[William Henry Bragg]] e [[William Lawrence Bragg]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Richard Willstätter]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: ne premiizita * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Romain Rolland]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: ne premiizita == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1910a]] czd3ei8szj7h4xpjw4s8e9auw7hgbsz 0 1463 1135761 1135401 2026-09-28T14:53:42Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1135761 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1994''' (MCMXCIV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[saturdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 994ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 94ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 5ma yaro di la [[yari 1990a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[16ma di julio|16ma]] til la [[22ma di julio]] - Parti ek granda [[kometo]] ''Shoemaker-Levy 9'' kolizionas kontre [[Jupitero]]. ===[[Mondo]] === * [[15ma di agosto]] - Teroristo "[[Shakalo (teroristo)|Shakalo]]" alias Ilich Ramirez Sanchez arestesas en [[Sudan]]. Ilu havis kontakti exemple kun Germana terorista grupo [[Baader-Meinhof]]. ===[[Europa]] === * [[6ma di februaro]] - En [[Finlando]], [[Martti Ahtisaari]] elektesas prezidanto per 53,9 % ek la voti. * [[12ma di februaro]] - “La Krio” da [[Edvard Munch]] furtesas en Nacionala Galerio, en [[Oslo]]. La pikturo obtenesas retroe en [[mayo]]. * [[4ma di marto]] - [[Austria]], [[Suedia]] e [[Finlando]] kontratas pri membresko en [[Europana Uniono]]. * [[Marto]] - En [[Italia]], dextrani vinkas elekti. Un ek la vinkinti esas [[Silvio Berlusconi]]. * [[6ma di mayo]] - Rejino [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio]] e Franca prezidanto [[François Mitterrand]] inauguras la [[Tunelo sub l'Angla kanalo|tunelo]] sub [[Angla Kanalo]] inter [[Unionita Rejio]] e [[Francia]]. * [[21ma di julio]] - [[Tony Blair]] divenas prezidanto di Laborista-partiso. * [[29ma di agosto]] - Lasta Sovietiana trupi foriras [[Estonia]] e [[Latvia]]. * [[28ma di septembro]] - Pasajero-navo "[[Estonia (navo)|Estonia]]" sinkas en [[Baltika Maro]], e 852 homi dronas su. * [[9ma di oktobro]] - En [[Austria]], extremista-dextra "Libereso-partiso" sucesas en elekti, ma socialdemokrati e kristdemokrati prenos povo. * [[16ma di oktobro]] - En [[Finlando]], 56.9 % votas yes pri membreso en [[Europana Uniono]]. * [[13ma di novembro]] - En [[Suedia]] 52,2% votas yes pri membreso en [[Europana Uniono]]. * [[14ma di novembro]] - Reguloza treno-trafiko inter [[London]] e [[Paris]] komencas tra la [[Tunelo sub l'Angla kanalo]]. * [[28ma di novembro]] - Per 52,2% ek la valida voti, plebicito pri membresko che [[Europana Uniono]] [[Norvegia]] rezultas la vinko dil "no".<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/28/newsid_4208000/4208314.stm |titulo=1994: Norway votes 'no' to Europe |vidita ye=22ma di januaro 2009 |editero=BBC |publikigita ye=28ma di novembro 1994}}</ref> * [[30ma di novembro]] - Fairo che krozonavo ''MS Achille Lauro'' proxim la litoro di [[Somalia]], produktas 4 morti e plusa 8 homi vuntida. * [[11ma di decembro]] - [[Rusia|Rusa]] trupi atakas [[Chechenia]] por supresar volo di Checheni pri nedependo. ===[[Azia]] === * [[2ma di mayo]] - [[Ciklono]] en [[Bangladesh]] produktas 400 morti. * [[8ma di julio]] - [[Kim Il Sung]] mortas en [[Nord-Korea]]. Lua filiulo [[Kim Jong Il]] asumas la povo. * [[25ma di julio]] - [[Israel]] e [[Jordania]] deklaras en [[Washington DC]], ke militala stando depos 1948 inter li finos. * [[6ma di septembro]] - [[Tajikistan]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. * [[26ma di oktobro]] - [[Israel]] e [[Jordania]] paktas pri paco. ===[[Afrika]] === * [[1ma di marto]] - [[Sudafrika]] transferas la suvereneso sur [[Walvis Bay]] a [[Namibia]]. * [[6ma di aprilo]] - Aeroplano di prezidanto di [[Ruanda]], Habyarimanaja, pafesas infre super [[Kigali]]. * [[7ma di aprilo]] - Le [[populo Hutu|Hutu]] komencas masakrar le [[populo Tutsi|Tutsi]] en [[Ruanda]]. * [[27ma di aprilo]] - En [[Sudafrika]], eventas l'unesma demokratial elekto, ube negra civitani anke povas votar.<ref>{{Extera ligilo|titulo=South Africa’s first democratic elections |url=http://www.sahistory.org.za/dated-event/south-africas-first-democratic-elections |editero=South African History Online|vidita ye=26ma di aprilo 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[9ma di mayo]] - En [[Sudafrika]], [[Nelson Mandela]] divenas unesma negra prezidanto. * [[3ma di julio]] - En l'unesma libera votado por prezidanto en [[Guinea-Bisau]], [[João Bernardo Vieira]] vinkas l'unesma balotado. * [[agosto]] - [[Ter-tremo]] en [[Aljeria]] produktas 171 morti. * [[28ma di decembro]] - En [[Centrafrika]] aprobesas nova [[konstituco]]. ===[[Nord-Amerika]] === * [[1ma di januaro]] - [[Kontrato pri libera-komerco di Nord-Amerika]], nomizita [[NAFTA]], efikeskas inter [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. * [[17ma di januaro]] - Eventas violentoza [[ter-tremo]] en [[Los Angeles]], qua efektigas granda destruktado. Cirkume {{formatnum:3000}} personi vundesas e {{formatnum:20000}} plusa homi perdas sua hemi. * [[februaro]] - En [[Usa]], koldego e nivo produktas 140 morti. * [[12ma di junio]] - Nicole Brown Simpson e lua amikulo Ronald Goldman mortigesas en [[Los Angeles]]. La ludisto di Usan-futbalo [[O. J. Simpson]] akuzesas pri l'ago. * [[19ma di decembro]] - Valoro di [[Mexikiana peso]] krakas relate [[dolaro di Usa]] (de relato 3 : 1 til 10 : 1). [[Usa]] salvas [[Mexikia]] donante presto di 50 miliardi dolari. ===[[Central Amerika]] === * [[19ma di septembro]] - [[Usa]] duktas milital operaco en [[Haiti]] por suplantar militisti per demokratiale elektita prezidanto [[Jean-Bertrand Aristide]]. * [[15ma di oktobro]] - Jean-Bertrand Aristide retrosendesas a la povo en [[Haiti]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[2ma di julio]] - Kolumbiana futbalisto [[Andrés Escobar]] asasinesas pos arivo a hemlando, pro ke il nochizis un punto kontre lia esquado, en ludo dum la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. * [[18ma di julio]] - Atako per bombo a sideyo di AMIA (mutual asociuro [[Israel]]-[[Arjentinia]]) en [[Buenos Aires]] produktas 84 morti. * [[3ma di oktobro]] - En [[Brazilia]], [[Fernando Henrique Cardoso]] vinkas prezidantal elekto. ===[[Oceania]] === * [[15ma di agosto|15ma]] til la [[25ma di agosto]] - Trupi de [[Papua-Nova-Guinea]] okupas portuo, aeroportuo e la chef-urbo di [[Bougainville]]. * [[1ma di oktobro]] - [[Palau]] nedependanteskas. ==[[Sporto]]== * [[30ma di januaro]] - En la lasta partio di [[teniso]]-konkurso ''Australian Open'', Usano [[Pete Sampras]] vinkas lua samlandano [[Todd Martin]] per 6–7^(4–7), 4–6, 4–6. * [[17ma di junio]] til la [[17ma di julio]] - Eventas la [[Mondala Kupo di Futbalo]] en [[Usa]]. En la lasta partio, [[Brazilia]] vinkas [[Italia]] per maxima puniso, e divenas championo 5esma foye en la historio. * [[18ma di agosto|18ma]] til la [[28ma di agosto]] - Eventas la 15ma Ludi di la Commonwealth (Britaniana komunitato) en [[Victoria, British Columbia]], [[Kanada]], kun la partopreno di {{formatnum:2557}} atleti de 63 nacioni. ==Naski == * [[9ma di januaro]] - [[Radek Faksa]], Cheka hokeisto * [[11ma di januaro]] - [[Darya Stanislavovna Voit|Darya Voit]], Rusa shakoludistino * [[18ma di januaro]] - [[Hunter Doohan]], Usan aktoro [[Arkivo:U-19 EC-Qualifikation Austria vs. France 2013-06-10 (025).jpg|thumb|130px|[[Phillipp Mwene]]]] * [[29ma di januaro]] - [[Phillipp Mwene]], Austriana futbalisto * [[1ma di februaro]] - [[Anna-Lena Friedsam]], Germana tenisistino * [[7ma di februaro]] - [[Alessandro Schöpf]], Austriana futbalisto * 7ma di februaro - [[Rui Tiago Dantas da Silva]], Portugalana futbalisto * [[10ma di februaro]] - [[Miguel Almirón]], Paraguayana futbalisto * [[19ma di februaro]] - [[Svetlana Olegovna Tripapina|Svetlana Tripapina]], Rusa skermistino [[Arkivo:Dakota Fanning Very Good Girls Premiere.jpg|thumb|130px|[[Dakota Fanning]]]] * [[23ma di februaro]] - [[Dakota Fanning]], Usan aktorino * [[24ma di februaro]] - [[Ilia Uladzimiravich Ivashka|Ilia Ivashka]], Bielorusa tenisistulo * 24ma di februaro - [[Jessica Pegula]], Usana tenisistino [[Arkivo:Justin Bieber (cropped).png|thumb|130px|[[Justin Bieber]]]] * [[1ma di marto]] - [[Justin Bieber]], Kanadana kantisto * [[7ma di marto]] - [[Chase Kalisz]], Usana natisto * 7ma di marto - [[Jordan Pickford]], Angla futbalisto * [[15ma di marto]] - [[Georgia Taylor-Brown]], Britanian atletino * [[16ma di marto]] - [[Pathé Ciss]], Senegalana futbalisto * 16ma di marto - [[Tomáš Harkabus]], Cheka hokeisto * [[17ma di marto]] - [[Marcel Sabitzer]], Austriana futbalisto * [[20ma di marto]] - [[Joshua Brenet]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto * [[22ma di marto]] - [[Douglas dos Santos Justino de Melo]], Braziliana futbalisto * 22ma di marto - [[Aliaxandra Aliaxandrawna Sasnovich|Aliaxandra Sasnovich]], Bielorusa tenisistino * [[11ma di aprilo]] - [[Duncan Laurence]], Nederlandana kantisto [[Arkivo:Austria national under-21 football team - Teamcamp October 2015 (144).jpg|thumb|130px|[[Michael Gregoritsch]]]] * [[18ma di aprilo]] - [[Michael Gregoritsch]], Austriana futbalisto * [[22ma di aprilo]] - [[Yulia Zakirovna Karimova|Yulia Karimova]], Rusa sporta pafistino * [[25ma di aprilo]] - [[Brice Samba]], Franca futbalisto * [[30ma di aprilo]] - [[Štěpán Csamangó]], Cheka hokeisto * [[6ma di mayo]] - [[Juan Musso]], Arjentiniana futbalisto * 6ma di mayo - [[Mateo Kovačić]], Kroatiana futbalisto * 6ma di mayo - [[Noah Galvin]], Usan aktoro e kantisto * 6ma di mayo - [[Grace Min]], Usana tenisistino [[Arkivo:Maxime Crépeau, FC Cincinnati vs Ottawa Fury, 30 June 2018 (29180853357) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Maxime Crépeau]]]] * [[11ma di mayo]] - [[Maxime Crépeau]], Kanadana futbalisto * [[14ma di mayo]] - [[Marcos Aoás Corrêa]], ''Marquinhos'', Braziliana futbalisto * 14ma di mayo - [[Pernille Blume]], Dana natistino * [[15ma di mayo]] - [[Lara Stalder]], Suisa hokeisto * [[16ma di mayo]] - [[Mihail Olegovich Grigorenko|Mihail Grigorenko]], Rusa hokeisto * [[17ma di mayo]] - [[Nicolas Hlava]], Cheka hokeisto * [[25ma di mayo]] - [[Aly Raisman]], Usana gimnastikisto * [[27ma di mayo]] - [[João Cancelo]], Portugalana futbalisto * 27ma di mayo - [[Aymeric Laporte]], Hispana futbalisto * [[28ma di mayo]] - [[John Stones]], Angla futbalisto * [[31ma di mayo]] - [[Martin Bartoň]], Cheka hokeisto [[Arkivo:Giorgian_De_Arrascaeta_20171114_AUT_URU_4546_(cropped).jpg|thumb|130px|<small>[[Giorgian de Arrascaeta]]</small>]] * [[1ma di junio]] - [[Giorgian de Arrascaeta]], Uruguayana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Franciszek Boberek]], Polona voc-aktoro * [[6ma di junio]] - [[Yvon Mvogo]], Kamerunana-Suisiana futbalisto * [[15ma di junio]] - [[Lee Kiefer]], Usana skermistino * [[16ma di junio]] - [[Fismoll]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * [[17ma di junio]] - [[Alihan Huseinovich Suleimanov|Alihan Suleimanov]], Rusa MMA-luktisto * [[24ma di junio]] - [[Matthew Charles Turner]], Usana futbalisto * [[1ma di julio]] - [[Chloé Paquet]], Franca tenisistino * [[13ma di julio]] - [[Mariya Uladzimirawna Papova|Mariya Papova]], Bielorusa basketbalistino * [[16ma di julio]] - [[Caroline Roméo]], Franca tenisistino [[Arkivo:Sweden-Slovenia Nations League 2022-09-27 6 (Victor Lindelof, cropped).jpg|thumb|130px|[[Victor Lindelöf]]]] * [[17ma di julio]] - [[Victor Lindelöf]], Sueda futbalisto * [[25ma di julio]] - [[Natalija Stevanović]], Serbiana tenisistino * [[29ma di julio]] - [[Michał Grobelny]], Polona kantisto * [[8ma di agosto]] - [[Saikhom Mirabai Chanu]], Indiana halterlevisto * [[10ma di agosto]] - [[Bernardo Mota Veiga de Carvalho e Silva]], Portugalana futbalisto * [[15ma di agosto]] - [[Jesús Gallardo]], Mexikiana futbalisto * 15ma di agosto - [[Kosuke Hagino]], Japoniana natistulo * [[16ma di agosto]] - [[Jesika Malečková]], Cheka tenisistino [[Arkivo:Nafissatou Thiam Oregon 2022 (2).jpg|thumb|130px|[[Nafissatou Thiam]]]] * [[19ma di agosto]] - [[Nafissatou Thiam]], Belga atletino * [[30ma di agosto]] - [[Nikita Andreyevich Tryamkin|Nikita Tryamkin]], Rusa hokeisto * [[1ma di septembro]] - [[Margarita Melikovna Betova|Margarita Betova]], Rusa tenisistino * [[8ma di septembro]] - [[Bruno Miguel Borges Fernandes]], Portugalana futbalisto * [[13ma di septembro]] - [[Anna Karolína Schmiedlová|Anna Schmiedlová]], Slovakiana tenisistino * [[17ma di septembro]] - [[Stephanie Wagner (tenisistino)|Stephanie Wagner]], Germana tenisistino * [[20ma di septembro]] - [[Polina Alexeyevna Leikina|Polina Leikina]], Rusa tenisistino * [[23ma di septembro]] - [[Yerry Mina]], Kolumbiana futbalisto * [[29ma di septembro]] - [[Halsey]], Usana kantistino * 29ma di septembro - [[Hamdy Fathy]], Egiptiana futbalisto * [[1ma di oktobro]] - [[Rodrigo Aguirre]], Uruguayana futbalisto [[Arkivo:Trezeguet_Argentina_v_Egypt_7_July_2026-008.jpg|thumb|130px|<small>[[Mahmoud Ahmed Ibrahim Hassan|Mahmoud ''Trézéguet'']]</small>]] * 1ma di oktobro - [[Mahmoud Ahmed Ibrahim Hassan]], ''Trézéguet'', Egiptiana futbalisto * [[10ma di oktobro]] - [[Ilya Andreyevich Miheyev|Ilya Miheyev]], Rusa hokeisto * 10ma di oktobro - [[Tereza Smitková]], Cheka tenisistino * [[19ma di oktobro]] - [[Samra Rahimli]], Azerbaijanana kantistino * [[23ma di oktobro]] - [[Magomedrasul Abdullagadjiyevich Gasanov|Magomedrasul Gasanov]], Rusa MMA-luktisto * [[24ma di oktobro]] - [[Audrey Albié]], Franca tenisistino * 24ma di oktobro - [[Tereza Martincová]], Cheka tenisistino * [[25ma di oktobro]] - [[Jefferson Lerma]], Kolumbiana futbalisto * [[28ma di oktobro]] - [[Szymon Chodyniecki]], Polona muzikisto, kantisto, kompozisto e kansonifisto * 28ma di oktobro - [[Amy Zhu]], Usana tenisistino * [[31ma di oktobro]] - [[Tamara Čurović]], Serbiana tenisistino * [[9ma di novembro]] - [[Marine Partaud]], Franca tenisistino * [[10ma di novembro]] - [[Andre De Grasse]], Kanadan atletulo * [[15ma di novembro]] - [[Yekaterina Yevgenyevna Alexandrova|Yekaterina Alexandrova]], Rusa tenisistino * [[3ma di decembro]] - [[Bernarda Pera]], Usana tenisistino * [[4ma di decembro]] - [[Leandro Trossard]], Belga futbalisto * [[28ma di decembro]] - [[Anna Yuryevna Dementyeva|Anna Dementyeva]], Rusa gimnastikistino ==Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Cesar Romero]], Kuban-Usana cinem-aktoro (n. 1907) * [[7ma di januaro]] - [[Phoumi Vongvichit]], prezidanto di Laos (n. 1909) * [[10ma di januaro]] - [[Ien Dales]], Nederlandana politikisto (n. 1931) * [[17ma di januaro]] - [[Chung Il-kwon]], chefministro di Sud-Korea (n. 1917) [[Arkivo:Tellysavalas.jpg|thumb|130px|[[Telly Savalas]]]] * [[22ma di januaro]] - [[Telly Savalas]], Usan aktoro (n. 1924) * [[29ma di januaro]] - [[Yevgeni Pavlovich Leonov]], Rus aktoro (n. 1926) * [[2ma di februaro]] - [[Marija Gimbutas]], Lituanian-Usan arkeologiistino (n. 1921) * [[6ma di februaro]] - [[Joseph Cotten]], Usan aktoro (n. 1905) * [[7ma di februaro]] - [[Witold Lutosławski]], Polona kompozistulo (n. 1913) * [[9ma di februaro]] - [[Howard Martin Temin]], Usana genetikisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1934) * [[11ma di februaro]] - [[Paul Feyerabend]], filozofo (n. 1924) * [[12ma di februaro]] - [[Donald Judd]], Usan artisto, minimalisto en piktado (n. 1928) [[Arkivo:CharlesBukowski-1.jpg|thumb|130px|[[Charles Bukowski]]]] * [[4ma di marto]] - [[John Candy]], Kanadan aktoro (n. 1950) * [[9ma di marto]] - [[Charles Bukowski]], Usana skriptisto e poeto (n. 1920) * [[13ma di marto]] - [[Jacques Doucet]], Franca piktisto (n. 1924) * [[22ma di marto]] - [[Walter Lantz]], Usana kartunisto, animisto, cenaristo, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1899) * [[28ma di marto]] - [[Eugène Ionesco]], Rumana skriptisto por teatro (n. 1909) * [[31ma di marto]] - [[Léon Degrelle]], Belga politikisto, fondinto di fashista movado nomizita "rexismo" (n. 1906) * [[1ma di aprilo]] - [[Robert Doisneau]], Franca fotografisto (n. 1912) * [[5ma di aprilo]] - [[Kurt Cobain]], Usana muzikisto ([[Nirvana]]) (n. 1967) * [[6ma di aprilo]] - [[Juvénal Habyarimana]], prezidanto di Ruanda (n. 1937) * 6ma di aprilo - [[Cyprien Ntaryamira]], prezidanto di Burundi (n. 1956) * [[16ma di aprilo]] - [[Ron Vawter]], Usan aktoro (n. 1948) * [[7ma di aprilo]] - [[Golo Mann]], Germana skriptisto e historiisto (n. 1909) * [[17ma di aprilo]] - [[Roger Wolcott Sperry]], Usana neuropsikologiisto, Nobel-laureato (n. 1913) [[Arkivo:Nixon edited transcripts.jpg|thumb|130px|[[Richard Nixon]]]] * [[22ma di aprilo]] - [[Richard Nixon]], 37ma prezidanto di Usa (n. 1913)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Richard-Nixon|titulo=Richard Nixon|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[24ma di aprilo]] - [[Alighiero Boetti]], Italiana piktisto, skultisto e konceptala artisto (n. 1940) * [[1ma di mayo]] - [[Ayrton Senna]], Brazilian automobilisto (n. 1960) * [[5ma di mayo]] - [[Mário Quintana]], Braziliana skriptisto e tradukisto (n. 1906) * [[8ma di mayo]] - [[George Peppard]], Usana cinem-aktoro (n. 1928) * [[10ma di mayo]] - [[John Wayne Gacy]], Usana serial-asasinero (mortigita) (n. 1942) * 10ma di mayo - [[Lucebert]], Nederlandana piktisto (n. 1924) * [[19ma di mayo]] - [[Jacqueline Kennedy Onassis]], ex-spozino di [[John F. Kennedy]] ed [[Aristoteles Onassis]] (n. 1929) [[Arkivo:Giovanni Goria.jpg|thumb|130px|[[Giovanni Goria]]]] * [[21ma di mayo]] - [[Giovanni Goria]], chefministro di Italia (n. 1943) * [[29ma di mayo]] - [[Erich Honecker]], ex-chefo di Est-Germania (n. 1912) * [[30ma di mayo]] - [[Ezra Taft Benson]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (n. 1899) * [[4ma di junio]] - [[Roberto Burle Marx]], Brazilian arkitekto (n. 1909) * [[9ma di junio]] - [[Jan Tinbergen]], Nederlandan ekonomikisto, Nobel-laureato pri ekonomiko (n. 1903) * [[14ma di junio]] - [[Henry Mancini]], Usana kompozisto, pianisto e maestro (n. 1924) * [[22ma di junio]] - [[Otto Bradfisch]], Germana ekonomikisto e kolonelo di SS (n. 1903) * [[2ma di julio]] - [[Andrés Escobar]], Kolumbiana futbalisto (n. 1967) [[Arkivo:Kim Il Sung (5063684310).jpg|thumb|130px|[[Kim Il Sung]]]] * [[8ma di julio]] - [[Kim Il Sung]], chefo di Nord-Korea (n. 1912) * 8ma di julio - [[Dick Sargent]], Usan aktoro (n. 1930) * [[16ma di julio]] - [[Julian Schwinger]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Julian-Schwinger|titulo=Julian Seymour Schwinger|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[20ma di julio]] - [[Paul Delvaux]], Belga piktisto (n. 1897) * [[29ma di julio]] - [[Dorothy Crowfoot Hodgkin]], Britaniana kemiistino, Nobel-laureato (n. 1910)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Dorothy-Hodgkin|titulo=Dorothy Hodgkin|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[3ma di agosto]] - [[Innokenti Mihailovich Smoktunovski]], Rusa cinem- e teatr-aktoro (n. 1925) * [[4ma di agosto]] - [[Giovanni Spadolini]], chefministro di Italia (n. 1925) * [[11ma di agosto]] - [[Peter Cushing]], Angla aktoro (n. 1913) [[Arkivo:Elias_Canetti_2.jpg|thumb|130px|[[Elias Canetti]]]] * [[14ma di agosto]] - [[Elias Canetti]], Bulgara-Germana skriptisto (n. 1905) * [[18ma di agosto]] - [[Richard Laurence Millington Synge]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[19ma di agosto]] - [[Linus Pauling]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio en 1954 e pri paco en 1962 (n. 1901)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Linus-Pauling|titulo=Linus Pauling|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[6ma di septembro]] - [[Paul Xuereb]], prezidanto di Malta (n. 1923) * [[8ma di septembro]] - [[Sonia Martínez]], Hispana prizentistino di televiziono (n. 1963) * [[11ma di septembro]] - [[Jessica Tandy]], Britanian-Usana cinem-aktorino (n. 1909) * [[15ma di septembro]] - [[Moana Pozzi]], Italian aktorino en pornografiala cinematografuri (n. 1961) * [[17ma di septembro]] - [[Karl Popper]], Britaniana filozofo (n. 1902)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Karl Popper Biography|editero=The Famous People |url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/karl-popper-235.php|vidita ye=6ma di junio 2021}}</ref> * [[27ma di septembro]] - [[Carlos Lleras Restrepo]], prezidanto di Kolumbia (n. 1908) * [[30ma di septembro]] - [[André Michel Lwoff]], Franca mikrobiologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1902)<ref>{{Extera ligilo|titulo=André Lwoff - Jewish Virtual Library|url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/biography/Lwoff.html|vidita ye=14ma di septembro 2016}}</ref> * 30ma di septembro - [[Roberto Eduardo Viola]], prezidanto di Arjentinia (n. 1924) * [[3ma di oktobro]] - [[Heinz Rühmann]], Germana cinem-aktoro e filmifisto (n. 1902) * [[7ma di oktobro]] - [[Niels Kaj Jerne]], Dana-Angliana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[16ma di oktobro]] - [[Raúl Juliá]], Portorikan aktoro (n. 1940) [[Arkivo:Burt_Lancaster.jpg|thumb|130px|[[Burt Lancaster]]]] * [[20ma di oktobro]] - [[Burt Lancaster]], Usan aktoro (n. 1913) * [[24ma di oktobro]] - [[Raúl Juliá]], Porto-Rikan aktoro (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Raul-Julia|titulo=Raul Julia|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[4ma di novembro]] - [[Sam Francis]], Usana piktisto (n. 1923) * [[10ma di novembro]] - [[Carmen McRae]], Usana kantistino di jazo (n. 1920) * [[18ma di novembro]] - [[Cab Calloway]], Usana kantisto e muzikistulo (n. 1907) * [[25ma di novembro]] - [[Vladimir Grigoryevich Zak|Vladimir Zak]], Ukrainana ludisto e entrenero pri shakoludo (n. 1913) * [[8ma di decembro]] - [[Tom Jobim]], Braziliana kompozisto e muzikisto (n. 1927)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Antonio-Carlos-Jobim|titulo=Antônio Carlos Jobim|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=24ma di septembro 2026}}</ref> * [[13ma di decembro]] - [[Antoine Pinay]], chefministro di Francia (n. 1891) * [[25ma di decembro]] - [[Zail Singh]], prezidanto di India (n. 1916) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Bertram N. Brockhouse]], [[Clifford Glenwood Shull]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[George Andrew Olah]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Medicino]]: [[Alfred Goodman Gilman]], [[Martin Rodbell]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Kenzaburo Oe]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Yasser Arafat]], [[Shimon Peres]], [[Ichak Rabin]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Reinhard Selten]], [[John Forbes Nash]], [[John Harsanyi]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] 8ij6fpph1tmq5px5jxva4fl4uw4h3cp 0 1791 1135760 1109461 2026-09-28T14:52:37Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1135760 wikitext text/x-wiki {{Marto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''20ma di marto''' esas la 79ma [[dio]] di la yaro (80ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 286 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[673]] - [[Imperiestro Tenmu|Tenmu]] divenas imperiestro di [[Japonia]]. * [[1239]] - [[Papo Gregorius la 9ma]] exkomunikas [[Friedrich la 2ma, Santa Romana imperiestro]]. * [[1413]] - [[Henry la 5ma di Anglia|Henry la 5ma]] divenas rejulo di [[Anglia]]. * [[1816]] - [[João la 6ma di Portugal|João la 6ma]] divenas rejulo di [[Portugal]], [[Brazilia]] ed [[Algarve]]. * [[1854]] - Republikana Partiso fondesas en [[Usa]]. * [[1861]] - [[Ter-tremo]] destruktas komplete [[Mendoza, Arjentinia|Mendoza]], [[Arjentinia]]. * [[1920]] - Emiro [[Feisal la 1ma di Irak]] fondas [[Siria]]. * [[1933]] - En [[Dachau]], [[nacional-socialista Germania]], unesma [[koncentreyo]] inauguresas. * [[1956]] - [[Tunizia]] nedependanteskas de [[Francia]]. * [[1995]] - Che [[metropoliteno]]* di [[Tokyo]], membri di sekto ''Aum Shinrikyo'' lasas [[sarino]]-gaso, qua mortigas 12 personi e traumatizas plusa 5.500 homi. * [[2003]] - [[Usa]] e lua federiti atakas [[Irak]] por revokar prezidanto [[Saddam Hussein]]. * [[2005]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.6 che [[skalo di Richter]] frapas [[Fukuoka]], [[Japonia]], produktanta 1 morto e domajanta cirkume 300 konstrukturi<ref>{{extera ligilo|url=https://www.fukuoka-now.com/en/fukuoka-quake-2005-revisited/|titulo=Fukuoka Quake 2005 – Revisited|editero=Fukuoka Now|publikigita ye=1ma di marto 2006|vidita ye=13ma di septembro 2024}}</ref>. * [[2015]] - Du suocidant-ataki per bombi en [[Sanaa]], [[Yemen]], mortigas 137 personi e vundas plusa 357 homi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.reuters.com/article/2015/03/20/us-yemen-attack-bomb-idUSKBN0MG11J20150320 |titulo=Suicide bombers kill 137 in Yemen mosque attacks|editero=Reuters|idiomo={{en}} |vidita ye=20ma di marto 2015}}</ref> * [[2019]] - [[Nursultan Äbişulı Nazarbayev|Nursultan Nazarbayev]] renuncas la prezidanteso di [[Azerbaijan]]. [[Qasım-Jomart Kemelulı Toqayev|Qasım-Jomart Toqayev]] asumas provizore la chefeso di stato.<ref>{{Extera ligilo| url =https://www.bbc.com/news/world-asia-47638619|titulo=Nursultan: Kazakhstan renames capital Astana after ex-president|editero=BBC| publikigita ye=20ma di marto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[2020]] - La morto-statistiko mondala pro COVID-19 superiras 10 mil personi, ed adminime {{formatnum:244517}} homi ja infektesis.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-51969508|titulo=Global coronavirus deaths pass 10,000|editero=BBC News |publikigita ye=20ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> == Naski == * [[1592]] - [[Giovanni da San Giovanni]], Italiana piktisto (m. 1636) * [[1639]] - [[Ivan Mazepa]], Ukrainan heroo (m. 1709) * [[1725]] - sultano [[Abdul Hamid la 1ma di Otoman imperio]] (m. 1789) * [[1770]] - [[Friedrich Hölderlin]], Germana skriptisto (m. 1843) * [[1780]] - [[José Joaquín de Olmedo]], prezidanto di Equador (m. 1847) * [[1800]] - [[Braulio Carrillo Colina]], chefo di stato di Kosta Rika (m. 1845) * [[1804]] - [[Wilhelm Bendz]], Dana piktisto (m. 1832) * [[1811]] - [[George Caleb Bingham]], Usana piktisto (m. 1879) * [[1828]] - [[Henrik Ibsen]], Norvegiana skriptisto (m. 1906) * [[1856]] - [[Frederick Winslow Taylor]], Usan injenioro, qua kreis tale nomizita "ciencal administrado" (m. 1915) * [[1882]] - [[René Coty]], prezidanto di Francia (m. 1962) * [[1904]] - [[Burrhus Frederic Skinner|B. F. Skinner]], Usana psikologo (m. 1990) * [[1911]] - [[Alfonso García Robles]], Mexikiana diplomacisto, Nobel-laureato pri paco (m. 1991) * [[1915]] - [[Rudolf Kirchschläger]], prezidanto di Austria (m. 2000) * 1915 - [[Svyatoslav Richter]], Rusa pianisto (m. 1997) * [[1916]] - [[Pierre Messmer]], chefministro di Francia (m. 2007) * [[1922]] - [[Carl Reiner]], Usan aktoro e komediisto (m. 2020) * [[1850]] - [[Gyula Aggházy]], Hungara piktisto (m. 1919) * [[1936]] - [[Lee Perry|Lee "Scratch" Perry]], Jamaikana muzikala produktisto e kantisto (m. 2021) * [[1939]] - [[Brian Mulroney]], chefministro di Kanada (m. 2024) * [[1944]] - [[Erwin Neher]], Germana biofizikisto, Nobel-laureato * [[1948]] - [[John de Lancie]], Usan aktoro * [[1950]] - [[William Hurt]], Usan aktoro * [[1957]] - [[Spike Lee]], Usana filmifisto ed aktoro * [[1958]] - [[Holly Hunter]], Usan aktorino * [[1963]] - [[Andrei Yuryevich Sokolov (Franciana shakoludisto)|Andrei Sokolov]], Rusa shakoludisto * [[1967]] - [[Bajram Begaj]], prezidanto di Albania * [[1969]] - [[Natalia Gherman]], chefministro di Moldova * [[1972]] - [[Chilly Gonzales]], Kanadana kompozisto e muzikisto di jazo * [[1976]] - [[Chester Bennington]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto ([[Linkin Park]], Dead by Sunrise) (m. 2017) * [[1982]] - [[Uranchimegiyn Mönh-Erdene]], Mongoliana boxisto * [[1984]] - [[Fernando Torres Sanz]], Hispana futbalisto * [[1988]] - [[Maxim Agapov]], Kirgiziana futbalistulo * [[1990]] - [[Marcos Rojo]], Arjentiniana futbalisto * [[1993]] - [[Sloane Stephens]], Usana tenisistino * [[1994]] - [[Joshua Brenet]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto == Morti == * [[1191]] - [[Papo Klemens la 3ma]] (n. 1130) * [[1413]] - Rejulo [[Henry la 4ma di Anglia]] (n. 1367) * [[1771]] - [[Louis-Michel van Loo]], Franca piktisto (n. 1707) * [[1816]] - Rejino [[Maria la 1ma di Portugal]] (n. 1734) * [[1866]] - [[Rikard Nordraak]], Norvegiana kompozisto (n. 1842) * [[1875]] - [[January Suchodolski]], Polona piktisto (n. 1797) * [[1898]] - [[Ivan Ivanovich Shishkin|Ivan Shishkin]], Rusa piktisto (n. 1832) * [[1894]] - [[Lajos Kossuth]], chefo di stato di Hungaria (n. 1802) * [[1931]] - [[Hermann Müller]], kancelero di Germania (n. 1876) * [[1951]] - [[Ricardo Leoncio Elías Arias]], advokato e provizora prezidanto di Peru (n. 1874) * 1951 - [[Alfredo Baquerizo Moreno]], prezidanto di Equador (n. 1859) * [[1953]] - [[Graciliano Ramos]], Braziliana skriptisto (n. 1892) * [[1956]] - [[Wilhelm Miklas]], prezidanto di Austria (n. 1872) * [[1968]] - [[Carl Theodor Dreyer]], Dana filmifisto (n. 1889) * [[1993]] - [[Polykarp Kusch]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[2004]] - Rejino [[Juliana de Nederlando]] (n. 1909) * [[2009]] - [[Abdellatif Filali]], chefministro di Maroko (n. 1928) * [[2010]] - [[Girija Prasad Koirala]], chefministro di Nepal (n. 1925) * [[2013]] - [[Mohammed Zillur Rahman]], prezidanto di Bangladesh (n. 1929) * [[2016]] - [[Anker Jørgensen]], chefministro di Dania (n. 1922) * [[2019]] - [[Donald Kalpokas]], chefministro di Vanuatu (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/385197/a-founding-father-of-vanuatu-dies|titulo=A founding father of Vanuatu dies|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di marto 2019|editero=RNZ}}</ref> * [[2020]] - [[Kenny Rogers]], Usana kantisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2020/03/cantor-country-americano-kenny-rogers-morre-aos-81-anos.shtml|titulo=Cantor country americano Kenny Rogers morre aos 81 anos|editero=Folha de S. Paulo|publikigita ye=21ma di marto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1938) * [[2025]] - [[Vitold Pavlovich Fokin|Vitold Fokin]], chefministro di Ukraina (n. 1932) * [[2026]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[2026]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Marto]] 4m50ymgnd0hzr2miujs1ji8lctapg3d 1135768 1135760 2026-09-28T15:10:52Z ThWiki1910 31363 1135768 wikitext text/x-wiki {{Marto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''20ma di marto''' esas la 79ma [[dio]] di la yaro (80ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 286 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[673]] - [[Imperiestro Tenmu|Tenmu]] divenas imperiestro di [[Japonia]]. * [[1239]] - [[Papo Gregorius la 9ma]] exkomunikas [[Friedrich la 2ma, Santa Romana imperiestro]]. * [[1413]] - [[Henry la 5ma di Anglia|Henry la 5ma]] divenas rejulo di [[Anglia]]. * [[1816]] - [[João la 6ma di Portugal|João la 6ma]] divenas rejulo di [[Portugal]], [[Brazilia]] ed [[Algarve]]. * [[1854]] - Republikana Partiso fondesas en [[Usa]]. * [[1861]] - [[Ter-tremo]] destruktas komplete [[Mendoza, Arjentinia|Mendoza]], [[Arjentinia]]. * [[1920]] - Emiro [[Feisal la 1ma di Irak]] fondas [[Siria]]. * [[1933]] - En [[Dachau]], [[nacional-socialista Germania]], unesma [[koncentreyo]] inauguresas. * [[1956]] - [[Tunizia]] nedependanteskas de [[Francia]]. * [[1995]] - Che [[metropoliteno]]* di [[Tokyo]], membri di sekto ''Aum Shinrikyo'' lasas [[sarino]]-gaso, qua mortigas 12 personi e traumatizas plusa 5.500 homi. * [[2003]] - [[Usa]] e lua federiti atakas [[Irak]] por revokar prezidanto [[Saddam Hussein]]. * [[2005]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.6 che [[skalo di Richter]] frapas [[Fukuoka]], [[Japonia]], produktanta 1 morto e domajanta cirkume 300 konstrukturi<ref>{{extera ligilo|url=https://www.fukuoka-now.com/en/fukuoka-quake-2005-revisited/|titulo=Fukuoka Quake 2005 – Revisited|editero=Fukuoka Now|publikigita ye=1ma di marto 2006|vidita ye=13ma di septembro 2024}}</ref>. * [[2015]] - Du suocidant-ataki per bombi en [[Sanaa]], [[Yemen]], mortigas 137 personi e vundas plusa 357 homi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.reuters.com/article/2015/03/20/us-yemen-attack-bomb-idUSKBN0MG11J20150320 |titulo=Suicide bombers kill 137 in Yemen mosque attacks|editero=Reuters|idiomo={{en}} |vidita ye=20ma di marto 2015}}</ref> * [[2019]] - [[Nursultan Äbişulı Nazarbayev|Nursultan Nazarbayev]] renuncas la prezidanteso di [[Azerbaijan]]. [[Qasım-Jomart Kemelulı Toqayev|Qasım-Jomart Toqayev]] asumas provizore la chefeso di stato.<ref>{{Extera ligilo| url =https://www.bbc.com/news/world-asia-47638619|titulo=Nursultan: Kazakhstan renames capital Astana after ex-president|editero=BBC| publikigita ye=20ma di marto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[2020]] - La morto-statistiko mondala pro COVID-19 superiras 10 mil personi, ed adminime {{formatnum:244517}} homi ja infektesis.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-51969508|titulo=Global coronavirus deaths pass 10,000|editero=BBC News |publikigita ye=20ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> == Naski == * [[1592]] - [[Giovanni da San Giovanni]], Italiana piktisto (m. 1636) * [[1639]] - [[Ivan Mazepa]], Ukrainan heroo (m. 1709) * [[1725]] - sultano [[Abdul Hamid la 1ma di Otoman imperio]] (m. 1789) * [[1770]] - [[Friedrich Hölderlin]], Germana skriptisto (m. 1843) * [[1780]] - [[José Joaquín de Olmedo]], prezidanto di Equador (m. 1847) * [[1800]] - [[Braulio Carrillo Colina]], chefo di stato di Kosta Rika (m. 1845) * [[1804]] - [[Wilhelm Bendz]], Dana piktisto (m. 1832) * [[1811]] - [[George Caleb Bingham]], Usana piktisto (m. 1879) * [[1828]] - [[Henrik Ibsen]], Norvegiana skriptisto (m. 1906) * [[1856]] - [[Frederick Winslow Taylor]], Usan injenioro, qua kreis tale nomizita "ciencal administrado" (m. 1915) * [[1882]] - [[René Coty]], prezidanto di Francia (m. 1962) * [[1904]] - [[Burrhus Frederic Skinner|B. F. Skinner]], Usana psikologo (m. 1990) * [[1911]] - [[Alfonso García Robles]], Mexikiana diplomacisto, Nobel-laureato pri paco (m. 1991) * [[1915]] - [[Rudolf Kirchschläger]], prezidanto di Austria (m. 2000) * 1915 - [[Svyatoslav Teofilovich Rihter|Svyatoslav Rihter]], Rusa pianisto (m. 1997) * [[1916]] - [[Pierre Messmer]], chefministro di Francia (m. 2007) * [[1922]] - [[Carl Reiner]], Usan aktoro e komediisto (m. 2020) * [[1850]] - [[Gyula Aggházy]], Hungara piktisto (m. 1919) * [[1936]] - [[Lee Perry|Lee "Scratch" Perry]], Jamaikana muzikala produktisto e kantisto (m. 2021) * [[1939]] - [[Brian Mulroney]], chefministro di Kanada (m. 2024) * [[1944]] - [[Erwin Neher]], Germana biofizikisto, Nobel-laureato * [[1948]] - [[John de Lancie]], Usan aktoro * [[1950]] - [[William Hurt]], Usan aktoro * [[1957]] - [[Spike Lee]], Usana filmifisto ed aktoro * [[1958]] - [[Holly Hunter]], Usan aktorino * [[1963]] - [[Andrei Yuryevich Sokolov (Franciana shakoludisto)|Andrei Sokolov]], Rusa shakoludisto * [[1967]] - [[Bajram Begaj]], prezidanto di Albania * [[1969]] - [[Natalia Gherman]], chefministro di Moldova * [[1972]] - [[Chilly Gonzales]], Kanadana kompozisto e muzikisto di jazo * [[1976]] - [[Chester Bennington]], Usana kantisto, kompozisto e muzikisto ([[Linkin Park]], Dead by Sunrise) (m. 2017) * [[1982]] - [[Uranchimegiyn Mönh-Erdene]], Mongoliana boxisto * [[1984]] - [[Fernando Torres Sanz]], Hispana futbalisto * [[1988]] - [[Maxim Agapov]], Kirgiziana futbalistulo * [[1990]] - [[Marcos Rojo]], Arjentiniana futbalisto * [[1993]] - [[Sloane Stephens]], Usana tenisistino * [[1994]] - [[Joshua Brenet]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto == Morti == * [[1191]] - [[Papo Klemens la 3ma]] (n. 1130) * [[1413]] - Rejulo [[Henry la 4ma di Anglia]] (n. 1367) * [[1771]] - [[Louis-Michel van Loo]], Franca piktisto (n. 1707) * [[1816]] - Rejino [[Maria la 1ma di Portugal]] (n. 1734) * [[1866]] - [[Rikard Nordraak]], Norvegiana kompozisto (n. 1842) * [[1875]] - [[January Suchodolski]], Polona piktisto (n. 1797) * [[1898]] - [[Ivan Ivanovich Shishkin|Ivan Shishkin]], Rusa piktisto (n. 1832) * [[1894]] - [[Lajos Kossuth]], chefo di stato di Hungaria (n. 1802) * [[1931]] - [[Hermann Müller]], kancelero di Germania (n. 1876) * [[1951]] - [[Ricardo Leoncio Elías Arias]], advokato e provizora prezidanto di Peru (n. 1874) * 1951 - [[Alfredo Baquerizo Moreno]], prezidanto di Equador (n. 1859) * [[1953]] - [[Graciliano Ramos]], Braziliana skriptisto (n. 1892) * [[1956]] - [[Wilhelm Miklas]], prezidanto di Austria (n. 1872) * [[1968]] - [[Carl Theodor Dreyer]], Dana filmifisto (n. 1889) * [[1993]] - [[Polykarp Kusch]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[2004]] - Rejino [[Juliana de Nederlando]] (n. 1909) * [[2009]] - [[Abdellatif Filali]], chefministro di Maroko (n. 1928) * [[2010]] - [[Girija Prasad Koirala]], chefministro di Nepal (n. 1925) * [[2013]] - [[Mohammed Zillur Rahman]], prezidanto di Bangladesh (n. 1929) * [[2016]] - [[Anker Jørgensen]], chefministro di Dania (n. 1922) * [[2019]] - [[Donald Kalpokas]], chefministro di Vanuatu (n. 1943)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/385197/a-founding-father-of-vanuatu-dies|titulo=A founding father of Vanuatu dies|idiomo={{en}}|publikigita ye=20ma di marto 2019|editero=RNZ}}</ref> * [[2020]] - [[Kenny Rogers]], Usana kantisto<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2020/03/cantor-country-americano-kenny-rogers-morre-aos-81-anos.shtml|titulo=Cantor country americano Kenny Rogers morre aos 81 anos|editero=Folha de S. Paulo|publikigita ye=21ma di marto 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1938) * [[2025]] - [[Vitold Pavlovich Fokin|Vitold Fokin]], chefministro di Ukraina (n. 1932) * [[2026]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[2026]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Marto]] rvcswvnnhdqaaw0td85e5oyt2ijp5o2 0 1913 1135694 1129768 2026-09-28T12:25:08Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1135694 wikitext text/x-wiki {{Agosto}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''21ma di agosto''' esas la 233ma [[dio]] di la yaro (234ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 132 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[1415]] - [[Portugal]]ani konquestas [[Ceuta]], norde de [[Afrika]]. * [[1772]] - Rejulo [[Gustaf la 3ma di Suedia]] kompletigas lua [[stato-stroko]] adoptanta nova [[konstituco]]. * [[1821]] - [[Insulo Jarvis]] deskovresas da la kruo di navo ''Eliza Frances''. * [[1879]] - Komencas l'expediciono di [[Henry Morton Stanley]] a [[Kongo]], komanditita dal [[Belgia|Belga]] rejulo [[Leopold la 2ma di Belgia|Leopold la 2ma]]. * [[1911]] - [[Portugal]] adoptas lua unesma [[republiko|republikala]] [[konstituco]]. * [[1918]] - [[Unesma mondomilito]]: Komencas la [[duesma batalio di Somme]], qua haltigos Germana atako. * [[1944]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Federiti de la duesma mondomilito|Federiti]] cernas {{formatnum:50000}} [[Nacional-socialista Germania|Naziista soldati]] en Chambois. * [[1959]] - [[Havayi]] divenas la 50ma [[Stati di Usa|Usana stato]]. * [[1961]] - [[Jomo Kenyatta]] liberigesas de karcero en [[Kenia]]. * [[1965]] - Usana [[kosmonavo]] [[Gemini 5]] sendesas por kalkular la tempo bezonata por homala misiono en la luno. * [[1971]] - [[Stato-stroko]] eventas en [[Bolivia]], kolonelo [[Hugo Banzer Suárez]] kaptas la povo. * [[1983]] - [[Benigno Aquino, Jr.]], chefo dil opozantaro di [[Filipini]], mortigesas en [[Manila]]. * [[1986]] - Del [[Lago Nyos]], en [[Kamerun]], venas granda quanto di [[karbobioxo]], qua efektigos la morto di 1700 homi. * [[1991]] - [[Latvia]] deklaras su nedependanta itere. * 1991 - [[Stato-stroko]] falias en [[Moskva]], kande l'armeo montras suporto a [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]]. * [[1999]] - Boxisto [[Konstantin Borisovich Czyu|Konstantin Czyu]] divenas championo dil [[World Boxing Council]] (WBC) en kategorio ad 63,5 kg. * [[2011]] - [[Ido-konfero 2011|Ido-konfero]] en [[Echternach]], [[Luxemburgia]] finas. * [[2013]] - En [[Siria]], atako per kemial armi mortigas plua kam 1.400 personi, segun la viceprezidanto di Usa [[John Kerry]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Más de 1.400 muertos por armas químicas en Siria, según Kerry |url=http://web.archive.org/web/20140326031044/http://siglo21.com/slideshow/mas-de-1-400-muertos-por-armas-quimicas-en-siria-segun-kerry/|editero=Siglo 21|vidita ye=24ma di junio 2017|publikigita ye=31ma di agosto 2013}}</ref> * [[2016]] - [[Ido-konfero 2016|Ido-konfero]] en [[Valencia (urbo)|Valencia]], [[Hispania]] finas. * [[2016]] - [[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016|Olimpiala Ludi]] en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] finas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/21/cerimonia-de-encerramento-da-rio-2016.htm |titulo=Rio-2016 se despede com Carnaval e entrega Jogos a Japão de Mario Bros|vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> * [[2019]] - [[Giuseppe Conte]], chefministro di [[Italia]], renuncas.<ref>{{Extera ligilo|publikigita ye=21ma di agosto 2019|titulo=Italy's Prime Minister Giuseppe Conte resigns, attacks Salvini as 'irresponsible' |editero=CNN|url=https://edition.cnn.com/2019/08/20/europe/italy-prime-minister-giuseppe-conte-intl/index.html?utm_medium=social&utm_term=link&utm_content=2019-08-20T14%3A09%3A31&utm_source=fbCNNi&fbclid=IwAR2fl1-hql4Gu2KSI8Jww0lrOpM1Pfw58RFymsivbmJf2zBtezYO6HzjINk|idiomo={{en}}|autoro=Livia Borghese, Ivana Kottasova, Kara Fox}}</ref> == Naski == * [[1643]] - rejulo [[Afonso la 6ma di Portugal]] (m. 1683) * [[1725]] - [[Jean-Baptiste Greuze]], piktisto e desegnisto (m. 1805) * [[1765]] - rejulo [[William la 4ma di Unionita Rejio]] (m. 1837) * [[1798]] - [[Jules Michelet]], Franca historiisto e skriptisto (m. 1874) * [[1841]] - [[Joaquín Sinforiano de Jesús Crespo]], prezidanto di Venezuela (m. 1898) * [[1893]] - [[Lili Boulanger]], Franca kompozistino (m. 1918) * [[1894]] - [[Christian Schad]], Germana piktisto e fotografisto (m. 1982) * [[1904]] - [[Count Basie]], Usana jazo-muzikisto (m. 1984) * [[1917]] - [[Leonid Hurwicz]], Rusa-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 2008) * [[1927]] - [[Thomas S. Monson]], prezidanto dil Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi (m. 2018) * [[1934]] - [[John Lewis Hall]], Usana fizikisto, Nobel-laureato * [[1937]] - [[Gustavo Noboa]], prezidanto di Equador (m. 2021) * [[1938]] - [[Kenny Rogers]], Usana kantisto (m. 2020) * 1938 - [[Nicolás Ardito Barletta]], prezidanto di Panama * [[1939]] - [[Festus Gontebanye Mogae]], prezidanto di Botswana * [[1943]] - [[Perry Christie]], chefministro di Bahama * [[1947]] - [[Mary May Simon]], generala guvernisto di Kanada * [[1952]] - [[Jiří Paroubek]], prezidanto di Chekia<ref>{{Extera ligilo |url=http://www.pametnaroda.cz/witness/index/id/6708 |titulo=Paměť národa - Ing. Jiří Paroubek (1952)|vidita ye=9ma di novembro 2018|idiomo={{cz}}}}</ref> * 1952 - [[Joe Strummer]], Britaniana muzikistulo e kantisto ([[The Clash]]) (m. 2002) * [[1961]] - [[Stephen Hillenburg]], Usana biologiisto e skriptisto, kreinto di ''SpongeBob SquarePants'' (m. 2018) * [[1963]] - Rejulo [[Mohammed la 6ma di Maroko]] * [[1977]] - [[Anna Yuryevna Pletnyova|Anna Pletnyova]], Rusa kantistino * [[1986]] - [[Usain Bolt]], Jamaikan atleto * [[1991]] - [[Leandro Bacuna]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto * 1991 - [[Anna Alexandrovna Morgina|Anna Morgina]], Rusa tenisistino * [[1996]] - [[Jasmine Camacho-Quinn]], Porto-Rikana atletino pri 100-metra hurd-kurado * 1996 - [[Karolína Muchová]], Chekiana tenisistino == Morti == * [[1627]] - [[Jacques Mauduit]], Franciana kompozisto (n. 1557) * [[1752]] - [[Jacopo Amigoni]], Italiana piktisto (n. 1682) * [[1884]] - [[Giuseppe De Nittis]], Italiana piktisto (n. 1884) * [[1922]] - [[Jørgen Løvland]], chefministro di Norvegia (n. 1848) * [[1926]] - [[Ugyen Wangchuck]], unesma rejulo di Bhutan (n. 1862) * [[1930]] - [[John Christopher Wood]], Angla piktisto (n. 1901) * [[1940]] - [[Lev Davidovich Trocki|Lev Trocki]], Rusa revolucionero (n. 1879) * [[1943]] - [[Henrik Pontoppidan]], Dana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1857) * [[1956]] - [[Juan José de Amézaga]], prezidanto di Uruguay (n. 1881) * [[1957]] - [[Mait Metsanurk]], Estoniana skriptisto (n. 1879) * [[1959]] - [[Jacob Epstein]], Usana-Britaniana skultisto (n. 1880) * [[1964]] - [[Palmiro Togliatti]], Italiana politikisto (n. 1893) * [[1978]] - [[Nicolaas Johannes Diederichs]], prezidanto di Sudafrika (n. 1903) * [[1982]] - Rejulo [[Sobhuza la 2ma di Swazilando]] (nun Eswatini) (n. 1899) * [[1983]] - [[Benigno Aquino, Jr.]], Filipinana senatano (asasinita) (n. 1932) * [[1989]] - [[Raul Seixas]], Braziliana kantisto e kompozisto (n. 1945) * [[1995]] - [[Subrahmanyan Chandrasekhar]], Indian astrofizikisto, Nobel-laureato (n. 1910) * [[1997]] - [[Misael Pastrana Borrero]], prezidanto di Kolumbia (n. 1923) * [[2000]] - [[Daniel Lisulo]], chefministro di Zambia (n. 1930) * [[2004]] - [[Viktor Vasilyevich Avilov|Viktor Avilov]], Rusa aktoro (n. 1953) * [[2006]] - [[Robert Moog]], Usana elektronikal injenioro, inventinto dil elektronikala sintezilo ''Moog'' (n. 1934) * [[2014]] - [[Albert Reynolds]], chefministro di Republiko Irlando (n. 1932) * [[2017]] - [[Bajram Rexhepi]], chefministro di Kosovo (n. 1954) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Agosto]] dobvkyfmgot2y5vr2x0jt5d4h337715 0 1960 1135719 1124991 2026-09-28T13:18:39Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1135719 wikitext text/x-wiki {{Oktobro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''12ma di oktobro''' esas la 285ma [[dio]] di la yaro (286ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 80 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * Dio di la Deskovro di [[Amerika]]. En maxim multa Amerikana landi ta dio nomesas ''Día de la Raza'' ("Dio di la Raso"). * Dio di Nia Siorino Aparecida, patrono-santino di [[Brazilia]]. Dio di Nia Siorino de Pillar, en [[Hispania]]. * Ank en Brazilia esas la Dio di la Pueri. == Eventi == [[Arkivo:Desembarco_de_Colón_de_Dióscoro_Puebla.jpg|thumb|250px|[[Cristoforo Colombo]] desembarkas en [[Amerika]].]] * [[1492]] - [[Cristoforo Colombo]] vidas lando en Mikra [[Antili]]. Ilu nomizas la loko ''San Salvador''. * [[1748]] - [[Milito pri l'Orelo di Jenkins]]: Britaniana navala esquado siejas [[Hispana imperio|Hispana]] eskadro proxim [[Havana]]. * [[1849]] - [[Manizales]], en [[Kolumbia]] fondesas. * [[1884]] - Augusto Lasserre fondas urbo [[Ushuaia]], en la sudo di [[Arjentinia]]. * [[1928]] - [[Hipólito Yrigoyen]] divenas prezidanto di [[Arjentinia]]. * [[1931]] - [[Statuo]] [[Kristo Redemtero]] inauguresas en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]].<ref>{{Extera ligilo |url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/10/12/rio-comemora-85-anos-do-cristo-redentor.htm |titulo=Rio comemora 85 anos do Cristo Redentor|editero=UOL|vidita ye=12ma di oktobro 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1957]] - [[Lester B. Pearson]], futura chefministro di [[Kanada]] recevas la [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Nobel-premio pri paco]]. * [[1960]] - [[Nikita Sergeyevich Hrushchyov|Nikita Hrushchyov]] protestas en generala kunveno di [[Unionita Nacioni]] frapante tablo per lua shuo, pro ke l'agadi di [[Sovietia]] en Estal [[Europa]] esas kritikata. * [[1968]] - [[Equatorala Guinea]] nedependanteskas de [[Hispania]]. * 1968 - Komencas l'[[Olimpiala Ludi en México, 1968|Olimpiala Ludi en México]]. * [[1983]] - Ex-chefministro di [[Japonia]], [[Kakuei Tanaka]], enkarcerigesas pro recevar 2 milion dolari kom suborno da [[Lockheed]]. * [[1984]] - En hotelo di [[London]] chefministro [[Margaret Thatcher]] eskapas ocido lor bombal atako da [[IRA]].<ref>{{Extera ligilo |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/12/newsid_2531000/2531583.stm|titulo=1984: Tory Cabinet in Brighton bomb blast |vidita ye= 21ma di septembro 2016|editero= BBC}}</ref> * [[1999]] - La habitantaro di la [[Tero]] superiras sis miliardi (segun kalkulo da [[Unionita Nacioni]]). * [[2000]] - En [[Yemen]], [[Aden]], Usana navo militala destruktesas kande batelo kun explozivi kolizionas kontre ol. L'explozo ocidas 17 soldati e vundas 39. * 2000 - Eventas la centesma flugo per [[spaco-paromo Discovery]]. * [[2002]] - Explozo di du bombi en noktala klubi en [[Kuta]] e [[Bali]], [[Indonezia]], produktas 202 morti. * [[2005]] - [[Popul-Republiko Chinia]] lansas [[Shenzhou 6]], lua duesma voyajo homala aden spaco. * [[2017]] - [[Usa]] ed [[Israel]] anuncas ke li ekiros [[UNESKO]] ye la 31ma di decembro 2017.<ref>{{Extera ligilo|titulo=EUA anunciam que vão deixar Unesco em dezembro|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2017/10/1926552-eua-anunciam-que-vao-deixar-unesco-em-dezembro.shtml|editero= Folha de S.Paulo|vidita ye= 12ma di oktobro 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2019]] - Dum protesti kontre prezidanto [[Lenín Moreno]] en [[Quito]], [[Equador]], demonstranti atakas televiziono-brodkastero ''Teleamazonas'' e jurnalo ''El Comercio''.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Manifestantes atacam emissora de TV e jornal em Quito |editero= UOL |url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2019/10/12/manifestantes-atacam-emissora-de-tv-e-jornal-em-quito.htm|publikigita ye=12ma di oktobro 2019|idiomo={{pt}}}}</ref> == Naski == * [[1537]] - rejulo [[Edward la 6ma di Anglia]] (m. 1553) * [[1745]] - [[Félix María Samaniego]], Hispana skriptisto (m. 1801) * [[1774]] - [[Luis Eduardo Pérez]], prezidanto di Uruguay (m. 1841) * [[1798]] - [[Pedro la 1ma di Brazilia e la 4ma di Portugal|Pedro la 1ma]], imperiestro di Brazilia, e pose rejulo di Portugal sub la titulo Pedro la 4ma (m. 1834) * [[1801]] - [[Friedrich Frey-Herosé]], prezidanto di Suisia (m. 1873) * [[1865]] - [[Arthur Harden]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (m. 1940) * 1865 - [[Manuel Enrique Araujo]], prezidanto di Salvador (m. 1913) * [[1866]] - [[James Ramsay MacDonald]], chefministro di Unionita Rejio (m. 1937) * [[1872]] - [[Ralph Vaughan Williams]], Britaniana kompozisto (m. 1958) * [[1884]] - [[Louis Alibert]], Franca linguisto qua studiis [[Ocitaniana linguo]] (m. 1959) * [[1889]] - [[Joseph Laniel]], chefministro di Francia (m. 1975) * [[1891]] - [[Fumimaro Konoe]], chefministro di Japonia (m. 1945) * [[1896]] - [[Eugenio Montale]], Italiana poeto, Nobel-laureato pri literaturo (m. 1981) * [[1906]] - [[Vieno Johannes Sukselainen]], chefministro di Finlando (m. 1980) * [[1913]] - [[Pierre de Schryder]], Franciana rezistanto (m. 1953) * [[1935]] - [[Luciano Pavarotti]], Italiana tenoro (m. 2007) * [[1939]] - [[Franjo Gregurić]], chefministro di Kroatia * 1939 - [[Sushil Koirala]], chefministro di Nepal (m. 2016) * [[1950]] - [[Chen Shui-bian]], prezidanto di Republiko Chinia * [[1956]] - [[Trần Đại Quang]], militisto e prezidanto di Vietnam * [[1962]] - [[Branko Crvenkovski]], prezidanto di Norda Makedonia * 1962 - [[Aminata Touré]], chefministrino di Senegal * 1962 - [[Bashkim Fino]], chefministro di Albania (m. 2021) * [[1967]] - [[Saara Kuugongelwa]], chefministro di Namibia * [[1970]] - [[Miroslav Barus]], Chekoslovakiana e Cheka hokeisto * [[1979]] - [[Natalya Alexandrovna Ivanova|Natalya Ivanova]], Rusa gimnastikistino * [[1986]] - [[Tanner Cohen]], Usan aktoro e kantisto * [[1989]] - [[Paulo Henrique Ganso]], Braziliana futbalisto * [[1992]] - [[Valeri Kichin]], Kirgiziana futbalistulo * [[1996]] - [[Riechedly Bazoer]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto == Morti == * [[638]] - [[Papo Honorius la 1ma]] (naskodio nekonocata) * [[642]] - [[Papo Ioannes la 4ma]] (n. 580?) * [[1320]] - Imperiestro [[Mikael la 9ma Palaiologos]] di Bizanco (n. 1277) * [[1492]] - [[Piero della Francesca]], Italiana piktisto e matematikisto (n. 1414, 1416 o 1417) * [[1590]] - [[Kanō Eitoku]], Japoniana piktisto (n. 1543) * [[1812]] - [[Juan José Castelli]], Arjentiniana jurnalisto e politikisto (n. 1764) * [[1850]] - [[Pedro de Sousa Holstein]], chefministro di Portugal (n. 1781) * [[1923]] - [[Diego Manuel Chamorro Bolaños]], prezidanto di Nikaragua (n. 1861) * [[1924]] - [[Anatole France]], Franca skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (n. 1844) * [[1940]] - [[Tom Mix]], Usan aktoro (n. 1880) * [[1944]] - [[Ramón S. Castillo]], prezidanto di Arjentinia (n. 1873) * [[1953]] - [[Hjalmar Hammarskjöld]], chefministro di Suedia dum l'unesma mondomilito (n. 1862) * [[1957]] - [[Arie de Jong]], linguisto e Volapükologo (n. 1865) * [[1965]] - [[Paul Hermann Müller]], Suisa kemiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1899) * 1965 - [[Samir Al-Rifai]], chefministro di Jordania (n. 1901) * [[1969]] - [[Serge Poliakoff]], Rusa-Franciana piktisto (n. 1900) * [[1971]] - [[Gene Vincent]], Usana rock-pioniro (n. 1935) * [[1980]] - [[Alberto Demicheli]], prezidanto di Uruguay (n. 1896) * [[1987]] - [[Fahri Korutürk]], diplomacisto e prezidanto di Turkia (n. 1903) * [[2002]] - [[Ray Conniff]], Usana kompozisto ed orkestrestro (n. 1916) * [[2020]] - [[Litokwa Tomeing]], prezidanto dil Insuli Marshall (n. 1939)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Nicaragua envía condolencias a Islas Marshall por tránsito a otro plano de vida de expresidente Iroij Litokwa Tomeing - LVDS|publikigita ye=15ma di oktobro 2020|idiomo={{es}} |editero=La Voz del Sandinismo|url=https://www.lavozdelsandinismo.com/nicaragua/2020-10-15/nicaragua-envia-condolencias-a-las-islas-marshall-por-transito-a-otro-plano-de-vida-de-expresidente-iroij-litokwa-tomeing/}}</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Oktobro]] 5l776xjx9qs1l5k75udbghtys106dfw 0 1972 1135712 1059201 2026-09-28T13:08:54Z Forstbirdo 3024 1135712 wikitext text/x-wiki {{Oktobro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''26ma di oktobro''' esas la 299ma [[dio]] di la [[yaro]] (300ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 66 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * Nacionala dio en [[Austria]] (kande la lando deklaris su neutra) == Eventi == * [[740]] - Grava [[ter-tremo]] eventas che estala [[Mediteraneo]], qua destruktas multa urbi en [[Grekia]] ed en [[Egiptia]]. * [[1530]] - [[Malta]] donesas a la Kavalieri di Malta da [[Karolus la 5ma di Germania e la 1ma di Hispania|Karolus la 5ma]]. * [[1881]] - En [[Arizona]], Usa, [[Wyatt Earp]] mortigas 3 kriministi che edifico O.K. Corral dum pafado. * [[1905]] - Uniono [[Suedia-Norvegia]] cesas existar. * [[1917]] - [[Unesma mondomilito]]: [[Brazilia]] deklaras milito kontre [[Germana imperio]]. * [[1937]] - [[Duesma milito Chiniana-Japoniana]]: komencas batalio nomizita "[[defenso di la magazini Sihang]]", por protektar l'ekiro di Chiniana trupi de [[Shanghai]]. * [[1955]] - [[Austria]] esas itere nedependanta e deklaras su neutra. * 1955 - [[Ngo Dinh Diem]] deklaras su prezidanto di [[Sud-Vietnam]]. * [[1967]] - En [[Iran]], shaho [[Mohammad Reza Pahlavi]] kronizesas. * [[1973]] - [[Unionita Nacioni]] agnoskas la nedependo di [[Guinea-Bisau]]. * [[1980]] - [[Julius Nyerere]] rielektesas prezidanto di [[Tanzania]]. * [[1981]] - En [[Finlando]], [[Urho Kekkonen]] renuncas pos 25-yara prezidanteso. * [[1985]] - La proprieto di Uluru ("Ayer's Rock"), granda petra saliajo an la mezo di [[Australia]], donesas da la guvernerio di Australia a lokala aborijedi del etnio Pitjantjatjara. Kondiciono esis ke le Anangu, la tradicionala proprietanti di Uluru, lugus ol a la agenterio por nacionala parki e sovaja animali dum periodo di 99 yari, e ke ol esus kune administrata. * [[1994]] - [[Israel]] e [[Jordania]] paktas pri paco. * [[2002]] - En [[Moskva]], [[Rusia|Rusa]] trupi asaltas teatro ube [[Chechenia]]ni prenabis 750 gajo-homi, ed ocidas per gaso omna Checheni (ecepte du) e plusa 117 gajo-homi. * [[2004]] - [[Cassini-Huygens]] pasas cirkume 1.200 km di altitudo super la surfaco di [[Titano]], luno di [[Saturno]]. * [[2005]] - Riestabliso di diplomacala relati inter [[Popul-Republiko Chinia]] e [[Senegal]]. * [[2010]] - Erupto di [[volkano]] Merapi an la centro di [[Java]], [[Indonezia]], dissemas cindri, gasi e [[Piroklasto|piroklastala]] fluaji. Triacent personi mortigesas e centi de mili mustas abandonar lia domi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/05/mount-merapi-death-toll-rises|titulo=Mount Merapi death toll rises|editero=guardian.co.uk |idiomo={{en}}}}</ref> * [[2015]] - Ter-tremo kun forteso 7,5 che [[skalo di Richter]] ed [[epicentro]] proxim Jurn, [[Montaro Hindu Kush]], frapas [[Afganistan]], [[Pakistan]] e vicina landi. Ol produktas adminime 135 morti en Pakistan e 31 en Afganistan.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Terremoto deixa 160 mortos no sul da Ásia|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/10/26/terremoto-deixa-160-mortos-no-sul-da-asia.htm |editero=UOL|vidita ye=26ma di oktobro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[2020]] - [[NASA]] konfirmas existo di [[molekulo|molekuli]] di [[aquo]] che [[Luno]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-sofia-discovers-water-on-sunlit-surface-of-moon/|titulo=NASA’s SOFIA Discovers Water on Sunlit Surface of Moon|publikigita ye=26ma di oktobro 2020 |editero=NASA}}</ref> * [[2022]] - Pafado mortigas adminime 15 shia-pilgrimanti en [[Shiraz]], [[Iran]]. * [[2024]] - [[Israel]] lansas aeral atako noktala kontre [[Iran]]. Iranana statala komunikilaro raportas explozi en [[Tehran]] e [[Karaj]], e la morto di 4 soldati. == Naski == * [[1645]] - [[Aert de Gelder]], Nederlandana piktisto (m. 1727) * [[1685]] - [[Domenico Scarlatti]], Italiana kompozisto (m. 1757) * [[1759]] - [[Georges Danton]], Franca politikisto (m. 1794) * [[1802]] - rejulo [[Miguel la 1ma di Portugal]] (m. 1866) * [[1818]] - [[Louis Buffet]], chefministro di Francia (m. 1898) * [[1842]] - [[Vasili Vasilyevich Vereshchagin|Vasili Vereshchagin]], Rusa piktisto (m. 1904) * [[1856]] - [[Carlos Herrera y Luna]], prezidanto di Guatemala (m. 1930) * [[1866]] - [[Ignacy Daszyński]], chefministro di Polonia (m. 1936) * [[1869]] - [[Washington Luís Pereira de Sousa]], prezidanto di Brazilia (m. 1957) * [[1873]] - [[Thorvald Stauning]], chefministro di Dania (m. 1942) * [[1886]] - [[Charles Bedaux]], Franc-Usan milioniero ed entraprezisto (m. 1944) * [[1911]] - [[Mahalia Jackson]], Usana kantistino (m. 1972) * [[1916]] - [[François Mitterrand]], prezidanto di Francia (m. 1996)<ref>{{Extera ligilo|titulo=François Mitterrand : biographie courte, dates, citations|url=https://www.linternaute.fr/actualite/biographie/1776172-francois-mitterrand-biographie-courte-dates-citations/|editero=lintern@ute|vidita ye=10ma di aprilo 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[1919]] - [[Mohammad Reza Pahlavi]], shaho di Iran (m. 1980) * [[1936]] - [[Òscar Ribas Reig]], chefministro di Andora (m. 2020) * [[1942]] - [[Milton Nascimento]], Braziliana kantisto * 1942 - [[Bob Hoskins]], Britanian aktoro (m. 2014) * [[1947]] - [[Hillary Clinton]], Usana senatano * [[1952]] - [[Lars Peter Hansen]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[1954]] - [[Victor Ciorbea]], chefministro di Rumania * 1954 - [[Carlos Agostinho do Rosário]], chefa ministro di Mozambik * [[1959]] - [[Evo Morales]], prezidanto di Bolivia * [[1976]] - [[T-Seven]], Germana kantistino ([[Mr. President (bando)|Mr. President]]) * [[1984]] - [[Cerenjavin Enhjargal]], Mongoliana futbalisto * [[1999]] - [[Ashley Lahey]], Usana tenisistino == Morti == * [[1764]] - [[William Hogarth]], Angla piktisto (n. 1697) * [[1890]] - [[Carlo Collodi]], Italiana skriptisto (n. 1826) * [[1909]] - [[Ito Hirobumi]], chefministro di Japonia (n. 1841) * [[1924]] - [[Luigi Pelloux]], chefministro di Italia (n. 1839) * [[1940]] - [[Olga Boznańska]], Polona piktisto (n. 1865) * [[1957]] - [[Gerty Cori]], Bohemian-Austrian-Usana biokemiistino, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1896) * 1957 - [[Nikos Kazantzakis]], Greka poeto, esayisto, novelisto e skriptisto pri voyaji (n. 1883) * [[1960]] - [[Ludomir Sleńdziński]], Polona piktisto, skultisto e pedagogo (n. 1889) * [[1972]] - [[Igor Sikorsky]], Rusa inventisto (n. 1889) * [[1976]] - [[Emiliano Di Cavalcanti]], Braziliana piktisto (n. 1897) * [[1979]] - [[Park Chung-hee]], prezidanto di Sud-Korea (n. 1917) * [[1989]] - [[Charles J. Pedersen]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1904) * [[1995]] - [[Wilhelm Freddie]], Dana piktisto, skultisto e profesoro pri arto (n. 1909) * [[2007]] - [[Arthur Kornberg]], Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1918) * [[2021]] - [[Roh Tae-woo]], prezidanto di Sud-Korea (n. 1932)<ref>{{extera ligilo|titulo=South Korea's former president Roh Tae-woo dies at 88 - hospital |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/south-koreas-former-president-roh-tae-woo-dies-88-yonhap-2021-10-26/ |editero=REUTERS |publikigita ye=26ma di oktobro 2021 |idiomo={{en}}}}</ref> * [[2022]] - [[Pierre Soulages]], Franca piktisto, imprimisto e skultisto (n. 1919) * [[2023]] - [[Goa Gil]], Usana muzikisto e disk-jokeo (n. 1951) == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Oktobro]] 66pudkqjm47fe2s1zsyow79w4k4om3t 0 3234 1135720 1134922 2026-09-28T13:19:13Z ThWiki1910 31363 /* Naski */ 1135720 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1996''' (MCMXCVI per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[lundio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 996ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 96ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 7ma yaro di la [[yari 1990a]]. ==Eventi == ===[[Kosmo]] === * [[6ma di agosto]] - [[NASA]] anuncas ke [[aerolito]] ALH 84001, probable ek [[Marso]], kontenas traiti di primitiva vivo. * [[19ma di septembro]] - Usana [[Spaco-paromo Atlantis]] atachas su a Rusa kosmo-staciono ''[[Mir]]''. * [[7ma di novembro]] - [[NASA]] sendas probilo ''[[Mars Global Surveyor]]''. ===[[Mondo]] === * [[10ma di februaro]] - [[Komputero]] (Deep Blue -programaro di [[IBM]]) vinkas unesmafoye [[Garri Kasparov]], mondala [[shakoludo]]-championo. Kasparov vinkas la ludaro 4-2. * [[26ma di marto]] - [[Internaciona Monetala Fonduro]] atribuas presto di 10,2 miliard dolari a [[Rusia]] por novigor l'ekonomio. * [[13ma di decembro]] - [[Kofi Annan]] elektesas chefo di [[Unionita Nacioni]]. ===[[Europa]] === * [[2ma di januaro]] - L'unesma konvoyo di Usana soldati por garantiar la paco en [[Bosnia e Herzegovina]] arivas an la nordo di la lando.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/2/newsid_2547000/2547285.stm|titulo=1996: US peacekeepers pour into Bosnia |vidita ye=29ma di oktobro 2016|editero=BBC}}</ref> * [[10ma di januaro]] - [[Slovenia]] adheras a [[grupo di Visegrád]]. * [[14ma di januaro]] - En [[Portugal]], [[Jorge Sampaio]] elektesas prezidanto. * [[22ma di januaro]] - En [[Grekia]], chefministro [[Andreas Papandreou]] renuncas, e [[Costas Simitis]] sucedos lu. * [[29ma di januaro]] - Prezidanto [[Jacques Chirac]] de [[Francia]] anuncas fino di nukleara probi di la lando.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: France halts nuclear testing|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/29/newsid_4665000/4665676.stm |editero=BBC|vidita ye=2ma di oktobro 2018}}</ref> * 29ma di januaro - En [[Venezia]], famoza opero-domo "La Fenice" perisas en fairo. * [[3ma di marto]] - [[José María Aznar]] elektesas chefministro di [[Hispania]]. * [[21ma di marto]] - En [[Suedia]], [[Göran Persson]] sucedas [[Ingvar Carlsson]] kom chefministro. * [[5ma di mayo]] - [[José María Aznar]] divenas chefministro di [[Hispania]]. * [[27ma di mayo]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]], prezidanto di [[Rusia]], renkontras revoltinti de [[Chechenia]]. Li kontratas pri armistico. * [[1ma di junio]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] elektesas duesma-foye kom prezidanto di [[Rusia]]. * [[10ma di junio]] - Kontrato pri paco en [[Nord-Irlando]] komencas sen [[Sinn Fein]]. * [[8ma di septembro]] - Paco en [[Chechenia]]. ===[[Azia]] === * [[5ma di januaro]] - [[Yahya Ayyash]] de [[Hamas]] mortas, kande bombo instalita da [[Israel]] explozas en lua [[posh-telefonilo]]. * [[11ma di januaro]] - [[Ryutaro Hashimoto]] divenas chefministro di [[Japonia]]. * [[20ma di januaro]] - [[Yaser Arafat]] elektesas prezidanto di [[Palestina]]na guvernerio. * [[31ma di januaro]] - Kamiono plenigita per bombi lansesas kontre la centrala banko en [[Colombo]], [[Sri-Lanka]]. L'explozo produktas entote 91 morti e cirkume 1400 plusa homi vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/31/newsid_4083000/4083095.stm|titulo=1996: Fifty dead in Sri Lanka suicide bombing|editero=BBC |vidita ye=31ma di januaro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> * [[februaro]] - Hussein Kamel, bofilio di [[Saddam Hussein]], retrovenas ad [[Irak]]. Pos kelka dii ilu, lua fratulo, patro, fratino e filii di fratino mortigesos. * [[23ma di marto]] - En [[Taiwan]] eventas unesmafoye direta prezidantala elekto. [[Lee Teng-hui]] itere elektesas. * [[18ma di aprilo]] - Masakro en Qana: plua kam 100 [[Libano|Libanana]] civili mortas, kande [[Israel]] pafas kontre Fijiana paco-trupi di [[UN]]. * [[13ma di mayo]] - [[Tondro]] e tornado produktas 600 morti en [[Bangladesh]]. * [[23ma di mayo]] - Sueda Göran Kropp klimas adsur [[Monto Everest]] sen oxigenuyo. Ilu vehis per [[biciklo]] de [[Suedia]] a [[Nepal]]. * [[25ma di junio]] - En [[Saudi-Arabia]], 19 Usana soldati ed un lokalo mortigesas e 372 vundesas en explozo che Khobar-turmodomo. * [[31ma di agosto]] - [[Irak]]ana korpi atakas en nordo e konquestas [[Arbil]] de [[Kurdistan|Kurdi]]. * [[septembro]] - [[Al-Jazira]] komencas brokastar en [[Katar]]. * [[27ma di septembro]] - En [[Afganistan]] [[Talibano]]-trupi konquestas [[Kabul]]. prezidanto [[Burhanuddin Rabban]] fugas, e ex-prezidanto [[Mohammad Najibullah]] mortigesos. * [[9ma di decembro|9ma]] til la [[13ma di decembro]] - Unesma asemblo di [[Mondal organizuro pri komerco|MOK]] en [[Singapur]]. * [[12ma di decembro]] - [[Uday Hussein]] vundas su serioze dum atento. * [[27ma di decembro]] - [[Talibano|Talibani]] konquestas aerodromo di Bagram, proxim [[Kabul]]. ===[[Afrika]] === * [[27ma di januaro]] - En [[Nijer]], kolonelo [[Ibrahim Bare Mainassara]] revokas prezidanto [[Mahamane Ousmane]], demokratale elektita. * [[8ma di mayo]] - [[Sudafrika]] promulgas nova [[konstituco]] qua eliminas [[apartheid]] definitive. * [[5ma di junio]] - [[Gabon]] abandonas [[ONEP]]. * [[23ma di novembro]] - Aviono [[Boeing 767]] de ''Ethiopian Airways'' qua esis fluganta de [[Addis Ababa]] ad [[Abidjan]] (flugo ET961) kidnapesas dum flugo da tri [[Etiopia]]ni. L'aviono falas en [[Indiana Oceano]] pos finar lua kombustivo proxim [[Komori]], e 125 de la 175 personi ennave perisas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: Hijacked jet crashes into sea|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/23/newsid_2547000/2547715.stm |vidita ye=22ma di oktobro 2016|editero=BBC}}</ref> ===[[Nord-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - Granda nivo-burasko frapas estal [[Usa]]. Plu kam cent homi mortas. * [[14ma di marto]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] dekretas 100 milion dolari por anti-teror agado. * [[3ma di aprilo]] - Theodore Kaczynski, alias [[Unabomber]], arestesas en [[Montana]]. * [[17ma di julio]] - Aviono [[Boeing 747]] de ''TWA Airlines'' explozas pos departar del [[aeroportuo]] ''JFK'', en [[New York]]. Omna 230 personi en nave mortas. * [[19ma di julio]] - Prezidanto [[Bill Clinton]] inauguras l'[[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]], [[Georgia (Usa)|Georgia]]. * [[27ma di julio]] - Bombo explozas dum l'[[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi en Atlanta]], [[Georgia]]: du homi perisas e 111 vundesas. * [[5ma di novembro]] - [[Bill Clinton]] vinkas [[Bob Dole]] en elekto prezidantala. ===[[Central-Amerika]] === * [[7ma di januaro]] - En [[Guatemala]], [[Álvaro Arzú Irigoyen]] elektesas prezidanto. * [[6ma di februaro]] - Aviono [[Boeing 757]] de la kompanio ''Borgenair'' falas che [[Atlantiko]] proxim [[Dominikana Republiko]], e produktas 189 morti. * [[7ma di februaro]] - En [[Haiti]], [[René Préval]] sucedas [[Jean-Bertrand Aristide]] kom prezidanto, l'unesma pacala sucedo en Haitiana historio. * [[29ma di decembro]] - Rejimo di [[Guatemala]] e revolteri paktas pri paco, e 36-yara [[interna milito]] finas. ===[[Sud-Amerika]] === * [[17ma di aprilo]] - Che Eldorado dos Carajás, [[Brazilia]], eventas konflikto inter rurani sen proprieti e granda farmisti. Dek-e-non rurani mortigesas.<ref name=Diplomatique>{{extera ligilo|url=http://www.monde-diplomatique.fr/1997/09/REVELLI/9097.html |titulo=La résistance des « sans-terre » du Brésil |autoro=Philippe Revelli|editero=Le Monde diplomatique|idiomo={{fr}}}}</ref><ref>{{extera ligilo|titulo=Massacre de Eldorado do Carajás completa 25 anos e segue como símbolo de impunidade no campo|url=https://www1.folha.uol.com.br/poder/2021/04/massacre-de-eldorado-do-carajas-completa-25-anos-e-segue-como-simbolo-de-impunidade-no-campo.shtml|editero=Folha de S.Paulo|vidita ye=4ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Ye la [[18ma di decembro]] dil sama yaro prezidanto [[Fernando Henrique Cardoso]] posibligas distributar 1.000 km² de tereni a 3.600 familii sen proprieti por kultivar.<ref name=Diplomatique/> * [[11ma di junio]] - Che urbo [[Osasco]], [[Brazilia]], explozo di gaso che komercala centro ''Osasco Plaza Shopping'' produktas 44 morti e 100 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1996: explosão no Osasco Plaza Shopping mata mais de 40 pessoas|url=https://cbn.globoradio.globo.com/institucional/historia/aniversario/cbn-25-anos/boletins/2016/06/07/1996-EXPLOSAO-NO-OSASCO-PLAZA-SHOPPING-MATA-MAIS-DE-40-PESSOAS.htm|editero=CBN|publikigita ye=7ma di junio 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di septembro]] - En [[Kolumbia]], gerilera grupo Revolucionala Popul-armeo di Kolumbia ([[FARC]]) atakas militala bazo en Guaviare. Dum tri-semana milito mortos 130 Kolumbiani. * [[31ma di oktobro]] - Aviono [[Fokker 100]] del aearala kompanio TAM falas sur kelka domi en [[Sao Paulo (urbo)|l'urbo di Sao Paulo]], [[Brazilia]]. L'acidento produktas 99 morti. ===[[Oceania]] === * [[29ma di januaro]] - Prezidanto [[Jacques Chirac]] anuncas ke [[Francia]] finos nukleara probi en [[Pacifiko]]. * [[11ma di marto]] - [[John Winston Howard]] divenas chefministro di Australia. ==[[Sporto]]== * [[8ma di julio]] - 15-yara evanta tenisisto [[Martina Hingis]] vinkas en [[Wimbledon]] en duo-ludo. * [[19ma di julio]] til la [[4ma di agosto]] - Eventas [[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Someral Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]], [[Usa]]. * [[15ma di agosto]] til la [[25ma di agosto]] - Eventas [[Paralimpiala Ludi]] en Atlanta, kun la partopreno di {{formatnum:3259}} atleti. == Naski == [[Arkivo:Dawid_Kwiatkowski,_Polsat_Superhit_Festival_2023_09_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Dawid Kwiatkowski]]]] * [[1ma di januaro]] - [[Dawid Kwiatkowski]], Polona kantistulo * [[5ma di januaro]] - [[Erdenebatin Bajarragchaa]], Mongoliana e Azerbaijanana judoistino * [[10ma di januaro]] - [[Ahmed Mostafa Zizo]], Egiptiana futbalisto * [[11ma di januaro]] - [[Leroy Sané]], Germana futbalisto * [[15ma di januaro]] - [[Luis Gerardo Chávez]], Mexikiana futbalisto * [[16ma di januaro]] - [[Anastasia Nikolayevna Grishina|Anastasia Grishina]], Rusa gimnastikistino * 16ma di januaro - [[Jennie Kim]], Sud-Koreana kantistino<ref>{{Extera ligilo|url=https://mnews.joins.com/article/22892780|titulo=The Reason Koreans Say "Whoa" by Hearing "Jennie Was Born in Cheongdam-dong"|publikigita ye=17ma di agosto 2018|editero=JoongAng Ilbo|idiomo={{kr}}|vidita ye=21ma di junio 2019}}</ref> * [[19ma di januaro]] - [[Alina Alexandrovna Bivol|Alina Bivol]], Rusa shakoludistino * [[23ma di januaro]] - [[Cherif Ndiaye]], Senegalana futbalisto [[Arkivo:Joel_Waterman_Philadelphia_Chicago_10.26.25-025_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Joel Waterman]]]] * [[24ma di januaro]] - [[Joel Waterman]], Kanadana futbalisto * [[31ma di januaro]] - [[Leonardo Pereira]], Braziliana futbalisto * [[1ma di februaro]] - [[Alexander Schlager]], Austriana futbalisto * [[2ma di februaro]] - [[Mohamed Hany]], Egiptiana futbalisto * [[11ma di februaro]] - [[Daniil Sergeyevich Medvedev|Daniil Medvedev]], Rusa tenisistulo * 11ma di februaro - [[Jonathan Tah]], Germana futbalisto * [[14ma di februaro]] - [[Lucas François Bernard Hernandez]], Franca futbalisto * [[15ma di februaro]] - [[Yekaterina Vladimirovna Makarova|Yekaterina Makarova]], Rusa tenisistino * [[27ma di februaro]] - [[Imran Rizvanovich Bukuyev|Imran Bukuyev]], Rusa MMA-luktisto * [[28ma di februaro]] - [[Gonzalo Valle]], Equadorana futbalisto [[Arkivo:Ye Shiwen (CHN) 2014.jpg|thumb|130px|[[Ye Shiwen]]]] * [[1ma di marto]] - [[Ye Shiwen]], Chiniana natistino * [[4ma di marto]] - [[Antonio Sanabria]], Paraguayana futbalisto * [[8ma di marto]] - [[Moussa Niakhaté]], Senegalana futbalisto * [[12ma di marto]] - [[Karim Hafez]], Egiptiana futbalisto * [[13ma di marto]] - [[Estelle Cascino]], Franca tenisistino * [[16ma di marto]] - [[Ivan Toney]], Angla futbalisto * [[18ma di marto]] - [[Odiljon Abdurahmanov]], Kirgiziana futbalistulo * [[19ma di marto]] - [[Barbara Haas (tenisistino)|Barbara Haas]], Austriana tenisistino * [[24ma di marto]] - [[Orbelín Pineda]], Mexikiana futbalisto * [[2ma di aprilo]] - [[Matheus Santana]], Braziliana natistulo [[Arkivo:UEFA_EURO_qualifiers_Sweden_vs_Spain_20191015_Fabian_Ruiz_6_(cropped).jpg|thumb|130px|[[Fabián Ruiz]]]] * [[3ma di aprilo]] - [[Fabián Ruiz]], Hispana futbalisto * [[6ma di aprilo]] - [[Nabil Emad]], Egiptiana futbalisto * [[12ma di aprilo]] - [[Tomáš Andres]], Cheka hokeisto * [[16ma di aprilo]] - [[Taylor Townsend]], Usana tenisistino * [[17ma di aprilo]] - [[Dee Dee Davis]], Usana televizion-aktorino * [[18ma di aprilo]] - [[Daniil Dmitriyevich Dubov|Daniil Dubov]], Rusa shakoludistulo * [[19ma di aprilo]] - [[Carlos Acevedo]], Mexikiana futbalisto * [[26ma di aprilo]] - [[Artur Grachyevich Dalaloyan|Artur Dalaloyan]], Rusa gimnastikistulo * [[1ma di mayo]] - [[William Nylander (hokeisto)|William Nylander]], Sueda hokeisto * [[5ma di mayo]] - [[Morten Thorsby]], Norvegiana futbalisto * [[10ma di mayo]] - [[Kateřina Siniaková]], Cheka tenisistino [[Arkivo:InddelVal-Boca (3).jpg|thumb|130px|<small>[[Adrián Andrés Cubas]]</small>]] * [[11ma di mayo]] - [[Adrián Andrés Cubas]], Arjentiniana-Paraguayana futbalisto * [[14ma di mayo]] - [[Dejana Radanović]], Serbiana tenisistino * 14ma di mayo - [[Martin Garrix]], Nederlandana disk-jokeo * [[16ma di mayo]] - [[Louisa Chirico]], Usana tenisistino * [[21ma di mayo]] - [[Karen Abgarovich Hachanov|Karen Hachanov]], Rusa tenisistulo * [[25ma di mayo]] - [[Darya Yuryevna Lodikova|Darya Lodikova]], Rusa tenisistino * [[26ma di mayo]] - [[Daniel Muñoz Mejía]], Kolumbiana futbalisto * [[29ma di mayo]] - [[Mohanad Lasheen]], Egiptiana futbalisto * [[12ma di junio]] - [[Davinson Sánchez]], Kolumbiana futbalisto * [[22ma di junio]] - [[Rodri Hernández]], Hispana futbalisto [[Arkivo:Spain_football_team_in_2025_Mikel_Merino.jpg|thumb|130px|[[Mikel Merino]]]] * 22ma di junio - [[Mikel Merino]], Hispana futbalisto * [[11ma di julio]] - [[Philipp Lienhart]], Austriana futbalisto * [[20ma di julio]] - [[Waldemar Anton]], Germana futbalisto * 20ma di julio - [[José Canale]], Paraguayana futbalisto * [[30ma di julio]] - [[Nina Stojanović]], Serbiana tenisistino * [[21ma di agosto]] - [[Jasmine Camacho-Quinn]], Porto-Rikana atletino pri 100-metra hurd-kurado * 21ma di agosto - [[Karolína Muchová]], Cheka tenisistino * [[1ma di septembro]] - [[Jiří Černoch]], Cheka hokeisto * [[4ma di septembro]] - [[Eleonora Olegovna Afanasyeva|Eleonora Afanasyeva]], Rusa gimnastikistino * [[5ma di septembro]] - [[Jamsaran Ayurovich Cidipov|Jamsaran Cidipov]], Rusa shakoludistulo * [[20ma di septembro]] - [[Azim Azarov]], Kirgiziana futbalistulo * [[26ma di septembro]] - [[Jessika Ponchet]], Franca tenisistino [[Arkivo:Alexander_nuebel.jpg|thumb|130px|[[Alexander Nübel]]]] * [[30ma di septembro]] - [[Alexander Nübel]], Germana futbalisto * 30ma di septembro - [[Nico Elvedi]], Suisa futbalisto * [[1ma di oktobro]] - [[Vitalina Igorevna Bacarashkina|Vitalina Bacarashkina]], Rusa sporta pafistino * [[4ma di oktobro]] - [[Jasmin Jebawy]], Germana tenisistino * [[6ma di oktobro]] - [[Viktoria Roshchina]], Ukrainana jurnalisto (m. 2024) * [[11ma di oktobro]] - [[Dasha Ivanova]], Usana tenisistino * [[12ma di oktobro]] - [[Riechedly Bazoer]], Nederlandan e Kuracaana futbalisto * [[16ma di oktobro]] - [[Erdenebatin Cendbaatar]], Mongoliana boxisto * [[19ma di oktobro]] - [[Rebecca Šramková]], Slovakiana tenisistino * [[24ma di oktobro]] - [[Océane Dodin]], Franca tenisistino * [[27ma di oktobro]] - [[Nadiem Amiri]], Germana futbalisto [[Arkivo:Emi Mernes en 2020.png|thumb|130px|[[Emilia Mernes]]]] * [[29ma di oktobro]] - [[Emilia Mernes]], Arjentiniana kantistino * [[31ma di oktobro]] - [[Dïnara Ramazanqızı Sädwaqasova|Dïnara Sädwaqasova]], Kazakstanana shakoludistino * [[7ma di novembro]] - [[Maxim Konstantinovich Chigayev|Maxim Chigayev]], Rusa shakoludistulo * 7ma di novembro - [[Lorde]], Nova-Zelandana kantistino * [[16ma di novembro]] - [[Mackenyu]], Usana-Japonian aktoro * [[20ma di novembro]] - [[Denis Zakaria]], Suisa futbalisto [[Arkivo:Madison Davenport authorized portrait 2025.jpg|thumb|130px|[[Madison Davenport]]]] * [[22ma di novembro]] - [[Madison Davenport]], Usan aktorino * [[29ma di novembro]] - [[Gonçalo Guedes]], Portugalana futbalisto * [[13ma di decembro]] - [[Varvara Alexandrovna Flink|Varvara Flink]], Rusa tenisistino * [[14ma di decembro]] - [[Raphael Belloli]], ''Raphinha'', Braziliana futbalisto * [[21ma di decembro]] - [[Stephen Eustáquio]], Kanadana futbalisto * [[26ma di decembro]] - [[Omar Alderete]], Paraguayana futbalisto * [[27ma di decembro]] - [[Cedric Itten]], Suisa futbalisto * [[29ma di decembro]] - [[Dylan Minnette]], Usan aktoro e muzikisto ==Morti == * [[5ma di januaro]] - [[Yahya Ayyash]], membro di Hamas (n. 1966) [[Arkivo:Reagan_Mitterrand_1984_(cropped).jpg|thumb|130px|[[François Mitterrand]]]] * [[8ma di januaro]] - [[François Mitterrand]], prezidanto di Francia (n. 1916)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Francois-Mitterrand|titulo=François Mitterrand|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[15ma di januaro]] - [[Moshoeshoe la 2ma]], rejulo di Lesotho (n. 1938) * [[28ma di januaro]] - [[Jerry Siegel]], Usana desegnisto, kreinto di "Superman" (n. 1914) * 28ma di januaro - [[Iosif Alexandrovich Brodski|Iosif Brodski]], Rusa skriptisto, Nobel-laureato (n. 1940) * [[2ma di februaro]] - [[Shamus Culhane]], Usan animisto, cinematografisto e produktisto pri animi (n. 1908) * 2ma di februaro - [[Gene Kelly]], Usan aktoro (n. 1912)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Gene-Kelly|titulo=Gene Kelly{{!}}Biography, Movies|editero=Encyclopaedia Britannica|vidita ye=23ma di julio 2023|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di februaro]] - [[Kebby Musokotwane]], chefministro di Zambia (n. 1946) * [[17ma di februaro]] - [[Hervé Bazin]], Franca skriptisto (n. 1911) * [[20ma di februaro]] - [[Toru Takemitsu]], Japoniana kompozisto (n. 1930) * [[3ma di marto]] - [[Marguerite Duras]], Franca skriptisto (n. 1914) * [[5ma di marto]] - [[Khondaker Mostaq Ahmad]], prezidanto di Bangladesh (n. 1918) [[Arkivo:Alberto Terrile.1994.Krzysztof Kieslowsky.jpg|thumb|130px|<small>[[Krzysztof Kieślowski]]</small>]] * [[13ma di marto]] - [[Krzysztof Kieślowski]], Polona filmifisto (n. 1941) * 13ma di marto - [[Lucio Fulci]], Italiana filmifisto ed aktoro (n. 1927) * [[17ma di marto]] - [[René Clément]], Franca filmifisto (n. 1913) * [[18ma di marto]] - [[Odysseas Elytis]], Greka skriptisto, Nobel-laureato (n. 1911) * [[6ma di aprilo]] - [[Greer Garson]], Britanian-Usan aktorino (n. 1904) * [[17ma di aprilo]] - [[Piet Hein (ciencisto)|Piet Hein]], Dana matematikisto, inventero e poeto (n. 1905) * [[18ma di aprilo]] - [[Bernard Edwards]], Usana muzikisto, kompozisto e muzikala produktisto ([[Chic]]) (n. 1952) * [[21ma di aprilo]] - [[Dzhokhar Dudaiev]], prezidanto di Chechenia (n. 1944) * [[30ma di aprilo]] - [[Julio César Méndez Montenegro]], prezidanto di Guatemala (n. 1915) * [[11ma di mayo]] - [[Nnamdi Azikiwe]], prezidanto di Nigeria (n. 1904) [[Arkivo:Timothy-Leary-Los-Angeles-1989.jpg|thumb|130px|[[Timothy Leary]]]] * [[31ma di mayo]] - [[Timothy Leary]], Usana skriptisto, psikologo (n. 1920) * [[1ma di junio]] - [[Neelam Sanjiva Reddy]], prezidanto di India (n. 1913) * [[3ma di junio]] - [[Tito Okello]], prezidanto di Uganda (n. 1914) * [[6ma di junio]] - [[George Davis Snell]], Usana genetikisto, Nobel-laureato (n. 1903) * 6ma di junio - [[Kusuo Kitamura]], Japoniana natisto (n. 1917)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.olympic.org/kusuo-kitamura|titulo=Kusuo KITAMURA - Olympic Swimming|vidita ye=22ma di septembro 2019}}</ref> * [[9ma di junio]] - [[Rafaela Aparicio]], Hispan aktorino (n. 1906) * [[15ma di junio]] - [[Ella Fitzgerald]], Usana jazo-kantistino (n. 1917)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Ella-Fitzgerald|titulo=Ella Fitzgerald|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[17ma di junio]] - [[Thomas Kuhn]], Usana filozofo (n. 1922) * [[20ma di junio]] - [[Walter Guevara Arze]], prezidanto di Bolivia (n. 1912) [[Arkivo:Andreas Papandreon (Griekenland) houdt persconferentie in Poort van Cleve , Amst, Bestanddeelnr 254-8056.jpg|thumb|130px|<small>[[Andreas Papandreou]]</small>]] * [[23ma di junio]] - [[Andreas Papandreou]], Greka politikisto (n. 1919) * [[1ma di agosto]] - [[Tadeusz Reichstein]], Polona ciencisto, Nobel-laureato (n. 1897) * [[2ma di agosto]] - [[Michel Debré]], chefministro di Francia (n. 1912) * [[6ma di agosto]] - [[Hernán Siles Zuazo]], prezidanto di Bolivia (n. 1914) * [[8ma di agosto]] - [[Nevill Francis Mott]], Britaniana fizikistulo, Nobel-laureato (n. 1905)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Nevill-Mott|titulo=Sir Nevill F. Mott|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[13ma di agosto]] - [[António de Spínola]], prezidanto di Portugal (n. 1910) * [[26ma di agosto]] - [[Alejandro Agustín Lanusse]], prezidanto di Arjentinia (n. 1918) * [[12ma di septembro]] - [[Ernesto Geisel]], prezidanto di Brazilia (n. 1907) [[Arkivo:2pac edit cropped further.jpg|thumb|130px|[[Tupac Shakur]]]] * [[13ma di septembro]] - [[Tupac Shakur]], Usana ''rap''-artisto (n. 1971) * [[17ma di septembro]] - [[Spiro Agnew]], Usana politikisto, vice-prezidanto de 1969 til 1973 (n. 1918) * [[26ma di septembro]] - [[Geoffrey Wilkinson]], Angla kemiisto, Nobel-laureato (n. 1921)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Geoffrey-Wilkinson|titulo=Sir Geoffrey Wilkinson|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=14ma di julio 2026}}</ref> * [[28ma di septembro]] - [[Mohammad Najibullah]], prezidanto di Afganistan (n. 1947) * [[2ma di oktobro]] - [[Andrey Lukanov]], chefministro di Bulgaria (n. 1938) * [[11ma di oktobro]] - [[Renato Russo]], Braziliana kantisto e kompozistulo ([[Legião Urbana]]) (n. 1960) * 11ma di oktobro - [[William Vickrey]], Kanadan-Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1914) * [[1ma di novembro]] - [[Junius Richard Jayewardene]], chefa ministro e prezidanto di Sri-Lanka (n. 1906) * 1ma di novembro - [[Maati Bouabid]], chefministro di Maroko (n. 1927) * [[3ma di novembro]] - [[Jean-Bédel Bokassa]], diktatoro ed imperiestro di Centrafrika (n. 1921) * [[8ma di novembro]] - [[Andrés Rivero Agüero]], chefministro di Kuba (n. 1905) [[Arkivo:Abdus_Salam_1987.jpg|thumb|130px|[[Abdus Salam]]]] * [[21ma di novembro]] - [[Abdus Salam]], Pakistanana fizikisto, Nobel-laureato pri fiziko (n. 1926)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Abdus-Salam|titulo=Abdus Salam|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[29ma di novembro]] - [[Dan Flavin]], Usana skultisto (n. 1933) * [[30ma di novembro]] - [[Tiny Tim]], Usana muzikisto (n. 1932) * [[3ma di decembro]] - [[Babrak Karmal]], prezidanto di Afganistan (n. 1929) * [[9ma di decembro]] - [[Alain Poher]], Franca politikistulo (n. 1909)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Alain-Emile-Louis-Marie-Poher|titulo=Alain-Émile-Louis-Marie Poher|editero=Britannica.com|vidita ye=10ma di decembro 2018}}</ref> * [[17ma di decembro]] - [[Stanko Todorov]], Bulgara politikisto (n. 1920) * [[19ma di decembro]] - [[Marcello Mastroianni]], Italian aktoro (n. 1924)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Marcello-Mastroianni|titulo=Marcello Mastroianni|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=23ma di julio 2023}}</ref> * 19ma di decembro - [[Amata Kabua]], prezidanto di Insuli Marshall (n. 1928) * [[20ma di decembro]] - [[Carl Sagan]], Usan astronomo, skriptisto (n. 1934) * [[Hellmut Röhnisch]], Germana-Suedian atleto ed Idisto (n. 1914) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Robert Coleman Richardson]], [[Douglas Dean Osheroff]], [[David Morris Lee]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Robert Curl]], [[Harold Walter Kroto]], [[Richard Errett Smalley]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Peter Charles Doherty]], [[Rolf M. Zinkernagel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Wisława Szymborska]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Carlos Filipe Ximenes Belo]] e [[José Ramos Horta]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[James Mirrlees]], [[William Vickrey]] ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1990a]] 2lzf43gifxhlf3bi5hrc6yfez6d5s4n 0 5965 1135715 1114388 2026-09-28T13:14:29Z Forstbirdo 3024 1135715 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Pakistan | Lokala_nomo = ''اسلامی جمہوریۂ پاکست<br />Islami Jamhuriya-i-Pakistan'' | Flago = Flag_of_Pakistan.svg | Blazono = Coat of arms of Pakistan.svg | Imajo_mapo = Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg | Chefurbo = [[Islamabad]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:529180}} ([[1998]]) | Precipua_urbo = [[Karachi]] | Oficala_lingui = [[Urdu-linguo|Urdu]] ed [[Angla linguo|Angla]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Pakistan | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Arif Alvi]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Pakistan | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Anwar ul Haq Kakar]] | Surfaco = {{formatnum:880254}} | Rango_surfaco = 36 | Surfaco_aquo = 3,1 | Habitanti = {{formatnum:225199937}}<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.macrotrends.net/countries/PAK/pakistan/population-growth-rate|titulo= Pakistan Population Growth Rate (1950-2021|vidita ye= 20ma di julio 2021)}}</ref> | Rango_habitanti = 6 | Yaro = 2021 | denseso di habitantaro = 244,4 | Reto_kodexo = .pk | Nomo_himno = ''Pak sarzamin shad bad'' | Pekunio = [[Rupio di Pakistan]] }} '''Pakistan''' esas lando jacanta an central [[Azia]], inter [[Afganistan]], [[India]] e [[Popul-Republiko Chinia]]. Ol esas la 5ma maxim populoza lando de la mondo, havanta plu kam 225 milion habitanti. La vorto "Pakistan" formacesis dal [[akronimo]] PAKSTAN, kreita da Choudhry Rahmat Ali en 1933, aludante la kin regioni nord-weste de [[Indiana subkontinento]] ube [[Islamo|Mohamedana religio]] esas dominacanta: '''P'''unjab, '''A'''fgania, '''K'''ashmir, '''S'''indh, e Beludjis'''tan'''. ==Historio == {{PA|Historio di Pakistan}} Homi ja habitis la nuna teritorio di Pakistan cirkume 1,9 milion yari ante nun, en la regiono dil valo Soan. L'[[Indus-kulturo]] evolucionis en la regiono de cirkume 3300 aK til cirkume 1900 aK. Dum yarcenti, diversa nedependanta rejii existis en la regiono. [[Arkivo:Mbq.jpg|thumb|left|220px|Generalo [[Muhammad bin Qasim]] komandas trupi en batalio.]] En [[712]], [[Arabia|Araba]] generalo [[Muhammad bin Qasim]] konquestis granda parto di la regiono ed adportis [[islamo]]. La regiono divenis provinco del Araba imperio kun chef-urbo en Al-Mansurah, urbo 72 km norde de la nuna [[Hyderabad, Sindh]]. En [[997]] Mahmud de Ghazni konquestis la regiono, ed en [[1206]], decendanti de Muhammad Ghori - qua konquestabis la regiono en [[1160]] - establisis tale nomizita [[kalifio Delhi]]. En [[1526]] l'[[imperio Mughal]] establisesis en la regiono da Babur, un decendanto di [[Chingiz-kano]]. De [[1799]] til [[1849]] Sikh-imperio fondesis da ''Maharaja'' (rejo) [[Ranjit Singh]] en la regiono di [[Punjab]]. L'imperio extensis weste til la paseyo Khyber, [[Kashmir]] norde, til l'urbo Multan sude, e til Kapurthala (nune en [[India]]) este. Tota la teritorio di moderna Pakistan gradope okupesis da Est-Indiana Kompanio (''East Indian Company'') e pose gradope pozesis sub la regno di rejino [[Victoria (rejino)|Victoria di Unionita Rejio]], tra serio di batalii, exemple la batalio di Miani en [[1843]] en [[Sindh]], e l'exhaustinta [[militi Angla-Sikh]] ([[1845]] til [[1849]]). En [[1857]], eventis tale nomizita [[sedicio dil Sepoy]] kontre Britaniani. Britaniani havis diferanta relati kun [[islamo|Mohamedani]] e [[Hinduismo|hindui]]; to stimulis religiala violento en [[Indiana subkontinento]]. Britaniani anke stimulis l'uzado di Persiana kursiva tipo por skribarla dialekto di Hindi-linguo parolata norde del subkontinento. To originis [[Urdu-linguo|Urdu]], ne aceptita dal Hindui. La Hindua nacionalisti komencis uzar Sanskrita letri por skribar lua linguo, ed en [[1885]] li fondis la partiso Indiana Nacionala Kongreso. La linguala polemiko augmentis la tenso inter Hindui e Mohamedani. En respondo a Hindua nacionalismo, Syed Ahmad Khan fondis en [[1901]] la Ligo di Tota Mohamedani di India, konocita simple kom Mohamedana Ligo. Opozanta a la Hindui, qui deziris India nedependanta kom singla naciono, Mohamedana Ligo esis favorebla a Britaniani e defensis ke Britaniana valori influus la futura civila socio di Pakistan. Dum l'[[unesma mondomilito]] Indi kunlaboris kun Britaniana milito-esforco. Mili di soldati sendesis por luktar en Europa. Pos la milito kreskis neviolentoza protesti kontre Britanian okupo, dum la [[yari 1920a]] e [[yari 1930a|1930a]] Samatempe, Mohamedana Ligo populareskis, ed ye la [[29ma di decembro]] [[1930]] lua chefo Allama Iqbal defensis "l'amalgamigo di la nord-westala stati, ube Mohamedani esis la majoritato dil habitantaro". Ca stati esis [[Punjab]], Afgania (la nord-westala provinco), [[Kashmir]], [[Sindh]] e [[Beludjistan]]. [[Arkivo:All India Muslim League Working Committee Lahore 1940.jpg|thumb|left|200px|Laboranta komitato di Mohamedana Ligo en 1940.]] En [[1937]] eventis provincal elekti en India, e Mohamedana Ligo ne obtenis la majoritato inkluzite en la provinci ube Mohamedani esis la majoritato. En [[1940]], [[Muhammad Ali Jinnah]] kunvokis renkontro di la Ligo por diskutar la situaciono pos l'eniro di India en la [[duesma mondomilito]]. Jinnah kritikis Indiana Kongreso e la nacionalisti, e demandis "du separita nacioni", ed explikis la motivi por demandar separita nacioni por Hindui e por Mohamedani.<ref name="wolpert">{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Wolpert|nomo=Stanley A.|titulo=Jinnah of Pakistan|editero=Oxford University Press|publikigita ye=1984|loko=New York |isbn=978-0-19-503412-7}}</ref> Sikandar Hayat Khan, chefministro di [[Punjab]], skribis l'originala decido, ma repudiis la finala texto,<ref name="tinker">{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Tinker|nomo=Hugh|titulo=Men who overturned empires : fighters, dreamers, and schemers|editero=University of Wisconsin Press|publikigita ye=1987|loko=Madison|pagini=50 |isbn=978-0-299-11460-2}}</ref> qua senambiguale rejektis l'ideo pri un India unionita, pro lor kreskanta religiala violento. En l'elekti qui eventis en l'[[Indiana subkontinento]] en [[1946]] Mohamedana Ligo ganis 425 de la 496 ofici rezervita por Mohamedani en la parlamento. Britaniana chefministro [[Clement Attlee]] sendis ministrara komisiono ad India por mediacar la situaciono. Kande komisiono faliis en lua skopo, Attlee sendis [[Louis Mountbatten|Lord Mountbatten]] kom lasta vicerejo di India. Mountbatten decidis donar nedependo a Pakistan ye la [[14ma di agosto]] [[1947]] ed a [[India]] la sequanta dio. [[Arkivo:Partition of India.PNG|thumb|left|180px|Divido di Indiana subkontinento.]] Nemediate pos nedependantesko, Pakistan membreskis [[Commonwealth]], ma religiala violento rapide explozis. Milioni di personi vivis en la "nekorekta latero" di la nova frontieri; plu kam 2 milioni ekmigris al "korekta latero", e plu kam {{formatnum:100000}} mortigesis en serio di masakri en vilaji. La violento esis plu granda dum la divido di [[Punjab]], [[Kashmir]] e [[Bengal]], e to efektigis l'unesma milito inter India e Pakistan. La tensi en [[Estala Bengal]] komencis kande Ali Jinnah deklaris ke [[Urdu-linguo]] divenus oficala en tota lando, tamen ante ilu dicabis ke [[Bengali-linguo|Bengali]] esus oficala en Bengal. La tensi kreskis en [[1952]], pos ke la polico mortigis studenti qui demandis egala stando por Urdu e Bengali, proxim la medikala fakultato di [[Dhaka]]. En [[1953]] eventis religiala konflikti en [[Lahore]], ube 200 til 2.000 membri di religiala movado ''Ahmadiyya'' mortigesis. Pos [[stato-stroko]] en [[1958]], Pakistan divenis [[republiko]]. En marto [[1971]] komencis militeto por nedependo en [[Est-Pakistan]]. [[Bangladesh]] nedependanteskis de Pakistan en decembro sam yaro, kun militala helpo di India. On kalkulas ke la nombro di morti pro la milito esis preske 3 milion personi. Deskreditinda, Yahya Khan renuncis ye la [[20ma di decembro]] [[1971]], e [[Zulfikar Ali Bhutto]] asumis la povo. Ali Bhutto developis l'atomala programo di Pakistan, e guvernis til [[1977]], kande generalo [[Muhammad Zia-ul-Haq]] revokis lu de la povo. Pos kontroversa judicio, Bhutto recevis [[mortopuniso]] en [[1979]]. Zia-ul-Haq plufortigis diplomacala relati kun [[Usa]], recevis miliardi di dolari en militala helpo e posibligis financar [[Afganistan]]ana rebeli tra Pakistan. Ilu mortis misterioze en aviono-acidento ye la [[17ma di agosto]] [[1988]]. Pos lua morto, Pakistan itere divenis [[demokratio]]. Pos elekto, [[Benazir Bhutto]] divenis l'unesma chefministrino di la lando. En [[2001]] generalo [[Pervez Musharraf]] divenis prezidanto di Pakistan. Ilu guvernis til [[2008]], e suportis [[Usa]]n operaci en [[Afganistan]] pos l'[[atenti ye la 11ma di septembro 2001]]. En 2008 la longa e nepopulala milito en Afganistan, la stato di urjanteso e l'interveno en judiciala povo tra revoko dil chefa-judiciisto febligis la rejimo di Musharraf. Tra nedireta elekto [[Asif Zardari]] sucedis Musharraf en la prezidanteso, e la demokrata rejimo duras til nun. ==Politiko == [[Arkivo:Parliament House, Islamabad by Usman Ghani.jpg|thumb|250px|Domo dil Parlamento di Pakistan.]] Nun, Pakistan esas [[republiko]] federala, demokrata e parlamentala, ed [[islamo]] esas l'oficala [[religio]] dil stato.<ref>[http://pakistani.org/pakistan/constitution/part1.html Artiklo 1ma en la Parto 1ma: Prefaco di la Konstituco di Pakistan]</ref> L'unesma [[konstituco]] di Pakistan adoptesis en [[1956]], ma en [[1958]] generalo [[Ayub Khan]] suspensis ol ed adoptis altra en [[1962]]. En [[1973]] la lando adoptis altra kompleta konstituco, ma la guvernerio dil generalo Zia-ul-Haq suspensis ol, ma itere adoptis ol en [[1985]]. Militisti influis multe la guvernerio dum la historio di nedependanta Pakistan. Segun la [[konstituco]], la prezidanto esas [[chefo di stato]], ed elektesas dal Elektala Kolegio di Pakistan, konsistanta ek [[Senato|Senatani]] e membri de la Nacional Asemblo e de la provincal asembli. La membri de la Nacional Asemblo e de la provincal asembli elektesas dal populo, kontre ke la senatani elektesas da la provincala asembli. La [[Senato]] di Pakistan havas 100 membri, e la Nacional Asemblo (basa chambro) havas 342 membri. Membri di la Nacional Asemblitaro elektesas dal populo en elektala distrikti, per universala votado. Segun la konstituco, 70 sidili rezervesas por mulieri e por religiala minoritati, e la partisi okupas ol segun proporcionala votado. La [[judiciala povo]] havas du tipi di korti: la supera korti, e la subordinita od infra korti. La chef-judiciisto surveyas la jurisprudenco di la korti en omna niveli. La konstituco di Pakistan konfidas a la chef-judiciisto la taski pri prezervar, protektar e defensar la konstituco e la legaro di la lando. Pakistan havas plurapartisala sistemo. La precipua politikala partisi esas: Mohamedana Ligo di Pakistan (N), la sinistrana partiso ''Pakistan Peoples Party'' - PPP, e la partiso di centro ''Tarik-e-Insaf''. ==Geografio == [[Arkivo:K2_2006b.jpg|thumb|280px|[[K2]], la maxim alta monto di Pakistan, kun {{formatnum:8611}} metri di altitudo.]] Pakistan havas entote 6.774 km di frontieri, di qui 2.430 km kun [[Afganistan]], 523 km kun [[Popul-Republiko Chinia]], 2.912 km kun [[India]] e 909 km kun [[Iran]]. Lua tota surfaco equivalas la sumo di la surfaci di [[Unionita Rejio]] e [[Francia]]. Lua [[litoro]] en [[Araba maro]] havas 1.046 km. Lua [[geografio]] e [[klimato]] esas variata, e la lando havas richa sovaja vivo. Geografiale, [[Beludjistan]] e granda parto di [[Khyber Pakhtunkhwa]] (l'anciena Afgania) jacas super Euraziana plako, kontre ke l'altra provinci jacas super Indiana plako. [[Arkivo:Indus_river,_Pakistan.jpg|left|thumb|280px|[[Fluvio Indus]], en Pakistan.]] Pakistan dividesas en tri precipua geografiala regioni: la montoza nordo kun lua tri montari ([[Karakoram]] - ube jacas la maxim alta monto di la lando, [[K2]], kun 8.611 m di [[altitudo]], [[Montaro Hindu Kush|Hindu Kush]] e [[Pamir montaro|Pamir]]); la [[valo dil fluvio Indus]]; e la platajo di Beludjistan.<ref>{{Extera ligilo|titulo=About Pakistan: Geography|url=https://web.archive.org/web/20110721035911/http://www.pakistanstudies-aips.org/pakistan/geography/index.html|editero=American Institute For Pakistan Studies|vidita ye=24ma di julio 2010}}</ref> Lua precipua [[fluvio]] esas [[Fluvio Indus|Indus]], longa de 1.609 km. La [[klimato]] varias de [[tropikala klimato|tropikala]] a moderema norde, ed [[arida klimato|arida]] sude. La [[musono]] ofte efektigas severa inundadi dum la pluvoza sezono, kontre ke dum la sika sezono povas pluvar nulo. En [[2010]] e [[2011]] eventis granda inundadi en Sindh, en l'esto di Beludjistan ed en la sudo di [[Punjab]] dum la musonala sezono. De la [[15ma di aprilo]] til la [[15ma di julio]], ante musonala sezono, ed nemediate pose, de la 15ma di septembro til la 15ma di decembro, povas eventar [[ciklono|cikloni]] e [[Tornado|tornadi]] che litoro di Araba Maro. [[Nivo]] falas en montari norde de la lando. [[Karachi]] subisas serioza efekti de [[atmosferala polutajo]] produktata da vehili, industrii, e brulo di eskombri. ==Ekonomio == [[Arkivo:ISLAMABAD-DAMA-E-KOH - panoramio.jpg|thumb|280px|[[Islamabad]].]] {{PA|Ekonomio di Pakistan}} L'[[ekonomio]] di Pakistan esas en rapida kresko. Simila a l'ekonomii de [[BRICS]], la lando montras granda potencialo por kresko dum la [[21ma yarcento]]. Tamen, kom rezulto de yardeki di sociala nestabileso, multa problemi existas, nome en la sektori di transporto ed energio. L'ekonomio esas miindustriizita, kun centri di kresko alonge la valo dil fluvio Indus. La diversigata ekonomii di [[Karachi]] e dil urbi en Punjab kontrastas kun regioni poke developata en altra parti di la lando. Pakistan, kun lua diversa peizaji e kulturi, atraktis 1 milion [[turismo|turisti]] en [[2012]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=One million tourists visit Pakistan in 2012 |url=http://pakobserver.net/201210/21/detailnews.asp?id=179025|editero=Pakistan Observer|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di oktobro 2012 |vidita ye=21ma di oktobro 2012}}</ref> ==Demografio == [[Arkivo:Pakistan_population_density.png|thumb|250px|[[Denseso di habitantaro]] en Pakistan.]] [[Arkivo:Blue Hour at Faisal Mosque.jpg|thumb|280px|left|Moskeo Faisal, en [[Islamabad]].]] Pakistan havas la 6ma maxim granda habitantaro del mondo, dop [[Popul-Republiko Chinia]], [[India]], [[Usa]] ed [[Indonezia]]. Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2021, la lando havis {{formatnum:238181034}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (44,7%) esas Punjabi. Pashtun (Pathan) esas 15,4%, Sindhi esas 14,1%, Saraiki esas 8,4%, Muhajir esas 7,6%, Belujdi (Baluchi) esas 3,6%, e 6,3% esas de altra etnii.<ref name=CIA/> La mezavalora yarala kresko di lua habitantaro esas 1,99% en 2021.<ref name=CIA/> Lua demografiala kontadi exkluzas stranjeri, ma 1,7 milion [[Afganistan|Afganiani]] vivas en Pakistan kom refujanti. Altra enmigranti esas: plua kam 1,6 milion Bengalani, {{formatnum:650000}} legala Afganiani, {{formatnum:200000}} Birmaniani, ed altri. On kalkulas ke plu kam 7 milion Pakistanani vivas exterlande. Kande India dividesis en 1947, Pakistan havis 32,5 milion habitanti.<ref name=young/><ref name=popu1>{{Extera ligilo|titulo=High population growth rate affecting economy'|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2011\07\12\story_12-7-2011_pg7_9 |idiomo={{en}} |vidita ye=19ma di decembro 2011|editero=Daily Times|publikigita ye=12ma di julio 2011}}</ref> On kalkulas ke en [[2030]] lua habitantaro superiros olta di [[Indonezia]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.aina.org/news/20110127104753.htm |titulo=World Muslim Population Doubling, Report Projects|idiomo={{en}} |editero=Assyrian International News Agency |publikigita ye=27ma di januaro 2011 |vidita ye=16ma di aprilo 2011}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.samaa.tv/newsdetail.aspx?ID=27990 |titulo=Pakistan set to become most populous Muslim nation |editero=Samaa Tv |publikigita ye=27ma di januaro 2011 |vidita ye=16ma di aprilo 2011}}</ref> Cirkume 104 milion personi evis min kam 30 yari en [[2010]]. Cirkume 35% de lua habitantaro evas min kam 15 yari.<ref name=young>{{Extera ligilo|autoro=N.S. Nizami |titulo=Population, Labour Force and Employment|url=http://www.finance.gov.pk/survey/chapter_10/16_Population.pdf|editero=Ministry of Finance, Pakistan|publikigita ye=2010|pagini=1, 2, 9, 12, 20|idiomo={{en}}|vidita ye=18ma di decembro 2013}}</ref> L'oficala lingui di la lando esas [[Urdu-linguo|Urdu]], parolata kom matrala linguo da 8% de la habitantaro, e l'[[Angla linguo|Angla]].<ref name=CIA/> Urdu esas ''lingua franca'' e simbolo di Mohamedana identeso. La lingui maxim parolata en la lando esas Punjabi (48%), Sindhi (12%), Saraiki (varianto de Punjabi, 10%), Urdu, e Pashtun (8%). Altra lingui: Baluchi (3%), Hindko (2%), Brahui (1%), e 8% parolas Burushaski od altra lingui.<ref name=CIA/>Plu kam 60 lingui parolesas en Pakistan. La [[religio]] kun la maxim granda nombro di adepti en Pakistan esas Mohamedana, qua ank esas oficala, e praktitata da 96,5% de la habitantaro (di qui 85% til 90% esas Sunni, e 10% til 15% esas Shi'a). Altra religii, inkluzite [[kristanismo]] e [[Hinduismo]], praktikesas da 3,5% de la habitantaro, segun statistiki por 2020.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pakistan/#people-and-society|titulo=Pakistan - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=20ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> {{10 maxim grand urbi | regiono=Pakistan | dato=2021 | nomo1 =Karachi | hab1 =14916456 | nomo2 =Lahore | hab2 =11126286 | nomo3 =Faisalabad | hab3 =3204726 | nomo4 =Rawalpindi | hab4=2098231 | nomo5 =Gujranwala | hab5 =2027001 | nomo6 =Peshawar | hab6 =1970042 | nomo7 =Multan | hab7 =1871843 | nomo8 =Hyderabad, Sindh{{!}}Hyderabad | hab8 =1734309 | nomo9 =Islamabad | hab9 =1009832 | nomo10 =Quetta | hab10 =1001205 | imajo1 =Karachi_from_above.jpg | imajo2 =Beauty_of_Pakistan_(lahore).jpg | fonto=<ref name="Kontado">{{Extera ligilo|url=https://www.citypopulation.de/Pakistan-100T.html |titulo=Pakistan: Provinces and Major Cities |editero=Citypopulation.de}}</ref> }} ==Kulturo == [[Arkivo:TilkeSalwar.jpg|thumb|180px|Tradicionala Pakistanana vestaro «shalwar kameez».]] [[Arkivo:Iqbal.jpg|thumb|left|160px|Poeto [[Muhammad Iqbal]].]] La tradicionala [[kulturo]] di Pakistan mixas influi Persa, China, Indiana, Afganistanana ed Islama. La tradicionala [[vesto]] ambe por mulieri e viri esas ''shalwar kameez'', quankam [[pantalono|pantaloni]], ''Jeans'' e kamizi ank esas populara inter viri. [[Literaturo]] Pakistanana skribesas en [[Urdu linguo|Urdu]], Sindhi, Punjabi, Pushto, Baluchi, [[Persiana linguo|Persiana]] ed [[Angla linguo|Angla]]. La komuna literaturo-tradiciono en Urdu ed en Angla de l'Indiana subkontinento heredesis da Pakistan. Lua nacionala poeto esas [[Muhammad Iqbal]] qua unesme konceptis l'ideo pri Pakistan. Exempli di skriptisti e poeti plu recenta esas [[Hasan Shaheed Suhrawardy]], Ahmed Ali, [[Ghulam Muhammad Qasir]], [[Sayyid Shamsullah Qadri]] e [[Jaswant Singh Rahi]]. [[Arkivo:Overload_Dhol_Player.jpg|thumb|180px|Tradicionala muzikisto pleas «dholak».]] Inter la tradicionala stili di [[muziko]] esas «Qawwali», devocala muziko de la tradiciono «Sufi», qua uzas la versi «Ghazal Gayaki» (poemi kun la sama versoritmo en omna frazi). Inter la tradicional instrumenti esas «tabla» e «dholak» (tipi di [[tamburo|tamburi]]), [[harmoniumo]] e «rubab» o «rabab Hussain» (kordo-instrumento). Dum recenta yari, [[rock]], [[pop]] e [[hip hop]] kreskis en populareso en Pakistan. En [[2013]] [[Atif Aslam]] divenis l'unesma Pakistanana kantisto qua facis spektaklo du foyi en la granda stadio O2 Arena, en [[London]]. Altra remarkind artisto esas [[rock]]-muzikisto [[Shallum Asher Xavier]], de la bando ''Fuzön''. La [[sporto|sporti]] maxim populara en Pakistan havas Britanian origino: la precipua esas [[kriketo]], [[hokeyo sur gazono]] e «[[squash]]», ma [[boxo]], [[biliardo Angla]], [[remado]], [[golfo]] e [[voleibalo]] ank esas populara. En [[Lahore]] e [[Karachi]], [[basketbalo]] ank esas populara. ==Referi == {{reflist}} {{commons|Paquistan|Pakistan}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Pakistan| ]] n3br5wiw8fsscvq1wg3egx5basyr3bz 0 9788 1135778 1046242 2026-09-29T01:26:08Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1135778 wikitext text/x-wiki {{Urbi | nomo= Freeport | Imajo= Freeport Il Downtown2.JPG | TextodilImajo= Edifici em Freeport, Illinois | Lando= Usa | Shablono_lando= {{USA}} | Tipodisubdividuro = [[Stati di Usa|Stato]] | Regiono2 = [[Illinois]] | FonditaYe= 1838 | FonditaDa= | Latitudo= 42°17'31" N | Longitudo= 89°37'49" W | Altitudo= 237 | Surfaco= 30 | Habitanti = 26 443 | Yaro= 2000 | Denseso di habitantaro = 895 | Horala_zono= -6<br><small>(UTC-5 dum la somero) | Mapo = ILMap-doton-Freeport.PNG | Urbestro= James Gitz <small>(pos 2013) | Reto= www.ci.freeport.il.us/ }} '''Freeport''' esas urbo en la komtio Stephenson, [[Illinois]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2010, ol havis {{formatnum:25638}} habitanti. == Historio == Olim lua nomo esis '''Winneshiek'''. == Geografio == Freeport jacas a {{coor d|42.29|N|89.63|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado Ministerio]], lua tota [[surfaco]] esis 31.9 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 11.79 [[quadrata milio|mi²]]), di qui 29.6 km² (11.4 mi²) esas lando e nur 0.09% esas aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 26.443 personi, 11.222 hemanari, e 6.845 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 894,8/km² (2316,9/mi²). Esis 12.471 domi kun mezvalora denseso di 422,0/km² (1092,7/mi²). Segun raso, esis 81,77% Blanki, 13,81% Negri o [[Afrikan-Usani]], 0,19% indijeni Amerikana, 0.97% Aziani, 0,04% Pacifik-insulani, 1,00% de altra rasi, 2,22% de du o plura rasi, e 2.12% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 11.222 hemanari, di qui 28.4% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 45.1% esis mariajita e habitis kune; en 12.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo e 39.0% esis ne-familii. En 33.7% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 15.1% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.29 e la mezvalora grandeso po familio esis 2.93 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 24.5% sub l'evo di 18, 8.5% de 18 til 24 yari, 27.8% de 25 til 44 yari, 21.2% de 45 til 64 yari, e 18.1% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 38 yari. Po singla 100 mulieri esis 87.1 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 83.8 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en l'urbo esis $ 35.399, e la mezvalora revenuo po familio esis $ 43.787. viri havas mezvalora revenuo di $ 35.870 kontre $ 25.095 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por l'urbo esis $ 18.680. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 13.1% de la habitantaro e 9.9% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 18.6% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 9.5% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligili == * [https://web.archive.org/web/20170711063326/http://www.ci.freeport.il.us/ Urbo Freeport] * [https://web.archive.org/web/20051120152825/http://www.ci.freeport.il.us/index.htm Chambro pri Komerco dil urbo Freeport] [[Kategorio:Urbi en Illinois]] r8m7ylhql4ya3b946jbpqhrhoxkx8q7 0 10745 1135781 1043248 2026-09-29T02:19:51Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1135781 wikitext text/x-wiki '''Lake Mills''' esas urbo en la komtio Winnebago, [[Iowa]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2010, ol havis {{formatnum:2100}} habitanti. == Geografio == [[Arkivo:IAMap-doton-LakeMills.PNG|right|Loko di Lake Mills, Iowa]] Lake Mills jacas a {{coor d|43.42|N|93.53|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado Ministerio]], l'urbo havas entote 6.8 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 2.6 [[quadrata milio|mi²]], di qui 6.7 km² (2.6 mi²) esas lando e 0.38% esas aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 2.140 homi, 957 hemanari, e 580 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 317.8/km² (821.6/mi²). Esis 1,010 domi kun mezvalora denseso di 150.0/km² (387.8/mi²). Segun raso, esis 98.36% Blanki, 0.05% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.14% indijeni Amerikana, 0.65% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.37% de altra rasi, e 0.42% de du o plura rasi, e 1.64% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 957 hemanari, di qui 27.1% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.3% esis mariajita e habitis kune; en 8.9% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 39.3% esis ne-familii. En 36.6% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 18.2% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.15 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 2.78 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 21.9% evante min kam 18 yari, 7.7% de 18 til 24 yari, 24.0% de 25 til 44 yari, 23.1% de 45 til 64 yari, e 23.4% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 43 yari. Po singla 100 mulieri esis 82.1 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 80.5 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis $33,723, e la mezvalora revenuo po familio esis $50,345. La mezvalora revenuo por la viri esis $31,898 kontre $25,094 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $19,155. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 8.9% de la habitantaro e 6.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 14.7% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 5.8% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligilo == *[https://web.archive.org/web/20150516180417/http://www.lakemillsiowa.com/ Lake Mills, Iowa]. [[Kategorio:Urbi en Iowa]] trh817y6v7bfjz1bxl04otth3v906j5 0 11710 1135780 1047061 2026-09-29T01:59:14Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1135780 wikitext text/x-wiki '''Jewell''' esas urbeto en la komtio Jewell, [[Kansas]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 483 habitanti. ==Historio== L'urbo komencis formacesar en 1870, kun la nomo '''Fort Jewell'''. == Geografio == [[Arkivo:KSMap-doton-Jewell.png|right|Loko di Jewell, Kansas]] Jewell jacas a {{coor d|39.67|N|98.15|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado Ministerio]], l'urbeto havas entote 1.1 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 0.4 [[quadrata milio|mi²]], di qui 1.1 km² (0.4 mi²) esas lando e nulo kovresas per aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 483 homi, 224 hemanari, e 133 familii qui rezidis en l'urbeto. La [[denseso di habitantaro]] esis 433.7/km² (1,123.5/mi²). Esis 267 domi kun mezvalora denseso di 239.7/km² (621.1/mi²). Segun raso, esis 99.79% Blanki, 0.00% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.00% indijeni Amerikana, 0.00% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.00% de altra rasi, e 0.21% de du o plura rasi, e 1.24% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 224 hemanari, di qui 25.0% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 48.7% esis mariajita e habitis kune; en 8.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 40.6% esis ne-familii. En 35.3% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 21.9% habitesis da ulu evante 65 yari o pluse qua vivis sole. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.16 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 2.80 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 24.2% evante min kam 18 yari, 5.8% de 18 til 24 yari, 22.6% de 25 til 44 yari, 21.1% de 45 til 64 yari, e 26.3% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 43 yari. Po singla 100 mulieri esis 84.4 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 88.7 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en l'urbeto esis $28,750, e la mezvalora revenuo po familio esis $34,063. La mezvalora revenuo por la viri esis $28,125 kontre $16,528 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por l'urbeto esis $15,713. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 18.0% de la habitantaro e 13.0% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 22.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 18.3% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligili == [https://web.archive.org/web/20120728071241/http://skyways.lib.ks.us/towns/Jewell/ Jewell, Kansas] [[Kategorio:Urbi en Kansas]] e6pspketwiwmztz3mlsaeqdeiyxzm3d 0 14699 1135782 1047768 2026-09-29T02:51:11Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1135782 wikitext text/x-wiki '''Moberly''' esas urbo en la komtio Randolph, [[Missouri]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, ol havis 11,945 habitanti. == Geografio == [[Arkivo:MOMap-doton-Moberly.png|right|Loko di Moberly, Missouri]] Moberly jacas a {{coor d|39.42|N|92.44|W|}}. Segun l'[[Usana Kontado-ministerio]], l'urbo havas entote 30.1 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 11.6 [[quadrata milio|mi²]], di qui 29.9 km² (11.6 mi²) esas lando e 0.1 km² (0.1 mi², o 0.43% de la surfaco totala) esas aquo. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000, esis 11,945 homi, 5,001 hemanari, e 3,090 familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 399.3/km² (1,033.8/mi²). Esis 5,812 domi kun mezvalora denseso di 194.3/km² (503.0/mi²). Segun raso, esis 90.51% Blanki, 6.71% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.37% indijeni Amerikana, 0.64% Aziani, 0.03% Pacifik-insulani, 0.39% de altra rasi, e 1.34% de du o plura rasi, e 1.67% de la habitantaro esis Hispan-Amerikani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis 5,001 hemanari, di qui 29.3% havis pueri od adolecanti evante min kam 18 yari en la domo, 44.2% esis mariajita e habitis kune; en 13.6% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 38.2% esis ne-familii. En 33.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 16.1% habitesis da singla individuo evante 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.30 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 2.89 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 24.8% evante min kam 18 yari, 11.1% de 18 til 24 yari, 25.4% de 25 til 44 yari, 20.1% de 45 til 64 yari, e 18.7% evante 65 yari o pluse. La mezvalora evo esis 36 yari. Po singla 100 mulieri esis 86.6 viri. Po singla 100 mulieri evante 18 yari o pluse esis 80.8 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis $28,519, e la mezvalora revenuo po familio esis $37,488. La mezvalora revenuo por la viri esis $27,152 kontre $19,508 por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis $15,478. Vivis sub la [[povreso-lineo]] 15.0% de la habitantaro e 11.1% de la familii. Ek omna habitantaro evante min kam 18 yari, 20.5% ed ek omna habitantaro evante 65 yari o pluse, 14.7% vivis sub la povreso-lineo. == Extera ligili == *[https://web.archive.org/web/20051026185811/http://moberlymo.com/ Moberly, Missouri] *[https://web.archive.org/web/20051120140237/http://www.macc.cc.mo.us/ Moberly Area Community College] [[Kategorio:Urbi en Missouri]] q19467d9rcv6xe36ma7s3kmorift9jz 0 17053 1135709 1134454 2026-09-28T13:05:25Z Forstbirdo 3024 1135709 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Afganistan | Lokala_nomo = د افغانستان اسلامي دول<br />Di Afganistan Islami Dawlat<br />دولت اسلامی افغانستا<br />Dowlat-e Eslami-Ye-Afghanistan | Flago = Flag_of_the_Taliban.svg | Blazono = Arms_of_the_Islamic_Emirate_of_Afghanistan.svg | Imajo_mapo = Afghanistan in its region.svg | Chefurbo = [[Kabul]] | Habitanti_chefurbo = 2,85 milion (metropolo) (2008) | Precipua_urbo = [[Kabul]] | Oficala_lingui = [[Pashto-linguo|Pashto]], [[Persiana linguo|Persiana (dari)]] | Guvernerio = [[Emirio]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri supra chefi di Afganistan | Titulo_chefo_stato = Supra chefo | Chefo_di_stato = [[Hibatullah Akhundzada]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Afganistan | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Hasan Akhund]] | Surfaco = {{formatnum:652230}}<ref name=CIA/> | Rango_surfaco = 41 | Surfaco_aquo = Neglijebla | Habitanti = {{formatnum:39232003}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 37 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro= 48,08 | Reto_kodexo = .af | Nomo_himno = ''Milli Surood'' | Pekunio = [[Afgani (pekunio)|Afgani]] }} '''Afganistan''' od '''Afgania''', oficale '''Mohamedana Emirio Afganistan''' esas stato senlitora en central [[Azia]], inter [[Iran]], [[Pakistan]], [[India]], [[Chinia]], [[Tajikistan]], [[Uzbekistan]] e [[Turkmenistan]]. '''Bazala fakti pri Afganistan.''' == Historio == {{PA|Historio di Afganistan}} Segun [[arkeologio|arkeologiala]] studii, homi ja habitis nuna Afganistan cirkume {{formatnum:50000}} yari ante nun. La regiono habitesis da populi Indo-Ariani, e dum yarcenti esis parto dil imperii [[Macedonian imperio|Macedoniana]], Mauryana (de [[India]]), Mughal, ed altri. Macedoni, komandita da [[Alexandros la Magna]] okupis la regiono dum la [[4ma yarcento aK]]. Arabi komencis okupar la regiono en [[642]] ed introduktis [[islamo|Mohamedana]] religio. En [[870]] [[Kabul]] okupesis dal Arabi. [[Arkivo:Habibullah.jpg|250px|thumb|left|[[Habibullah Khan]], emiro di Afganistan de [[1901]] til [[1919]].]] Pos la morto di [[Nader Shah]] en [[1747]], la moderna Afganistan establisesis. Afgani elektis [[Ahmad Shah Durrani]] lia [[chefo di stato]]. Judikata kom la fondinto di moderna Afghanistan,<ref name=CIAHIST>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |titulo="The World Factbook"|editero=CIA|vidita ye=13ma di mayo 2018}}</ref> Durrani konquestis teritorii de moderna Afganistan, [[Pakistan]], la nuna [[Irak]]ana provinci [[Khorasan]] e [[Kohistan]], ed anke [[Delhi]] en [[India]]<ref name=Engels>{{extera ligilo|url = http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm |titulo=“Afghanistan”|autoro=Friedrich Engels|publikigita ye=1857}}</ref>. Ilu vinkis [[India]]na [[imperio Maratha]]. En oktobro [[1782]] Durrani mortis pro naturala kauzi. Lua filiulo, [[Timur Sha]] sucedis ilu e transferis la chef-urbo dil rejio de [[Kandahar]] por [[Kabul]]. Dum la [[19ma yarcento]] [[Unionita Rejio|Britaniani]] probis konquestar la regiono. De [[1839]] til [[1842]], e de [[1870]] til [[1880]] eventis Angla-Afgana militi. En la [[6ma di oktobro]] [[1879]] Britaniani okupis Kabul, ed en julio [[1880]] li siejis [[Kandahar]]. La lando dividesis en influo-sferi [[Rusa imperio|Rusa]] e di [[Unionita Rejio|Britaniana]]. Ye la [[19ma di agosto]] [[1919]] Afganistan nedependanteskis de [[Unionita Rejio]], kun rejulo [[Amanullah Khan]] kom monarko. La lando restis [[monarkio]] til [[1973]], kande [[Mohammed Daoud Khan]] komandis [[stato-stroko]] e proklamis la [[republiko]]. De la [[24ma di decembro]] [[1979]] til [[1989]] Afganistan okupesis da [[Sovietia|Sovietiana]] trupi. Kun la departo di Sovietiani en [[1989]], laika rejimo di Afganistan gradope perdis povo en la lando, note pos [[1992]], kande asumis nova guvernerio en [[Rusia]]. En [[1994]] {{formatnum:10000}} personi mortis en [[Kabul]] kun atako di Mujahedini ([[Islamo|Islamana]] soldati), armizita da [[NATO]] . En [[1996]], [[Taliban]] asumis la povo en Afganistan e proklamis Mohamedana Emirio Afganistan. En [[2000]], Taliban kontrolis preske 95% de la lando. Pos l'[[atenti ye la 11ma di septembro 2001]] [[Usa]] invadis Afganistan e la rejimo di [[Talibano]] finis, ma nova rejimo ne obtenis politika stabileso en tota lando. En decembro [[2009]] Usana prezidanto [[Barack Obama]] anuncis l'augmento di militarala impliko en la lando, e sendis plua {{formatnum:30000}} soldati dum periodo di 6 monati<ref>[https://web.archive.org/web/20091203151455/http://www.msnbc.msn.com/id/34218604/ns/politics-white_house/ ''Obama to announce war strategy'' Associated Press. 1ma di decembro 2009]</ref>. == Politiko == [[Arkivo:New_Afghan_Parliament_Building.png|thumb|320px|Nova edifico dil Parlamento di Afganistan.]] [[Arkivo:Presidential_Palace_-_panoramio_(7).jpg|thumb|320px|left|Prezidantala palaco (''Arg'').]] Pos la krulo di Mohamedana Republiko Afganistan, [[Talibano]] deklaris la lando Mohamedana Emirio. Nova supra chefo indikesis ye la 7ma di septembro 2021. Nun, Afganistan esas diktatorala emirio en Mohamedana [[teokratio]], en qua [[Talibano]] havas monopolo di la povo. Poka hori pos ke Usana trupi abandonis la lando ye la 30ma di agosto, un ek la membri di Talibano anuncis la formaco di nova guvernerio, e lua chefo, [[Hibatullah Akhundzada]], adoptis la titulo "emiro". Pro ke lua guvernado esas "provizora", ne existas [[konstituco]] od altra bazo por legalesoprincipo. La strukturo esas autokrata, e la povo koncentresas en la supra chefo e lua klerikala konsilanti. La 26-membra konsilistaro di chefi (''Rahbari Shura'') helpas la supra chefo guvernar la lando. Tradicionala guvernal instrumento esas ''loya jirga'' (granda asemblo), konsultiva asemblo di le Pashto, qua ordinare organizesis por selektar la [[chefo di stato]] di la lando, decidar pri l'adopto di nova [[konstituco]], o por deklarar milito. ''Loya jirga'' uzesis kom decido-asemblo de adminime 1747. La lasta ''loya jirga'' eventis en 2020. La skopo di Talibano esas adoptar ''Sharia''-legaro. Protesti sen aprobo proskriptesis ye la 9ma di septembro 2021, pos granda protesti da mulieri Afganistanana. == Geografio == [[Arkivo:Afghan topo en.jpg|thumb|280px|Topografiala mapo di Afganistan.]] [[Arkivo:Mount Noshaq seen from the base camp (photo Louis Meunier).jpg|thumb|280px|left|Monto Noshaq]] Jacante inter sudal e central Azia, Afganistan esas montoza lando [[litoro|senlitora]]. Lua maxim alta monto esas ''Noshaq'', an [[Montaro Hindu Kush]], kun {{formatnum:7485}} metri di [[altitudo]]. La [[klimato]] esas [[kontinentala klimato|kontinentala]], kun kolda [[vintro|vintri]] e varma [[somero|someri]]. En la regiono nomizita "koridoro Wakham", inter [[Tajikistan]] e [[Pakistan]], en la nord-esto di la lando ed en [[Nuristan]], la temperaturi povas falar til -15°C en januaro. Kontraste, en la basa regiono di Sistan adsud-weste, en [[Jalalabad]] adeste, ed en la plana regioni di Turkestan alonge la [[rivero Amu]], la temperaturi povas superirar 35°C en julio. L'Afganiana teritorio ofte subisas [[ter-tremo|ter-tremi]], exemple ye la [[31ma di mayo]] [[1998]], kande 4.000 personi perisis. Quankam existas diversa riveri en la lando, la klimato ordinare esas sika. Dum [[vintro]], [[nivo|nivas]] en multa regioni di la lando, nome sur montari [[Hindu Kush]] e [[Montaro Pamir|Pamir]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Afganistan}} == Demografio == [[Arkivo:Afghanistan_single_age_population_pyramid_2020.png|thumb|280px|Demografiala piramido di Afganistan.]] [[Arkivo:Pashtun_people.jpg|thumb|280px|left|Populo Pashto, de Afganistan]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Afganistan havis {{formatnum:39232003}} habitanti<ref. Pro la milito e la diplaso di habitanti, ne existas preciza statistiko pri quanto di habitanti segun etnio. La [[konstituco]] di 2004 mencionas l'etnii Pashto, Tajika, Hazara, Uzbeka, Turkmena, Baluch, Pachaie, Nuristana, Aymaq, Araba, Kirgiza, Qizilbash, Gujur, e Brahwui. Tamen, existas altra minoritatala etnii.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas Afgana Persiana (Dari), parolata da 77% de la habitantaro. La idiomo Pashto parolesas da 48%, Uzbeka linguo da 11%. Cirkume 6% parolas l'Angla, 3% parolas Turmena linguo, 3% parolas Urdu, 1% parolas Pachaie, 1% Nuristanana, 1% parolas l'Araba, 1% Baluchi.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/#people-and-society|titulo=Afganistan - The World Factbook|vidita ye=22ma di decembro 2023|editero=CIA|idiomo={{en}}}}</ref> Segun la sama statistiki, la maxim praktikata religio en Afganistan esas Mohamedana (99,7% de la habitantaro, de qui ''Sunni'' esas 84,7 til 89,7%, e ''Shi'a esas 10% til 15%). Min kam 0,3% praktikis altra religii, segun statistiki de 2009.<ref name=CIA/> La maxim granda urbo, e l'unika kun plu kam 2 milion habitanti, esas [[Kabul]]. Altra importanta urbi esas [[Kandahar]], Herat, e Mazar-e-Sharif. Nur 27,6% de la habitantaro esis urbala en 2017.<ref name=CIA/> == Kulturo == [[Arkivo:Afghan_musicians_in_Farah.jpg|thumb|280px|Muzikisti en Farah, Afganistan.]] La lando subisis militi depos la yari 1980a, e dum la [[Talibano|Talibanana rejimo]] la [[muziko]] subisis represo, do l'enrejistro di muziki de ta epoko esas poka. La rejimo Talibanana proskriptis muzikal instrumenti e publika spektakli. Multa muzikisti duris plear en urbi de vicina landi. [[Pakistan]]ana urbi [[Peshawar]], [[Karachi]] ed [[Islamabad]] divenis importanta centri por distributo di Afganistanana muziko. Kande la rejimo dil Talibani finis, [[Kabul]], [[Herat]] e [[Mazar-i-Sharif]] itere divenis centri por muzikala distributo. Kansoni en la lingui Pashto e Dari esas multe populara, ma anke la kansoni de la filmi di [[Bollywood]]. Kelka notora [[poezio|poeti]] en Afganiana kulturo esas Rumi, Khushal Khan Khattak, Rahman Baba, Massoud Nawabi, Nazo Tokhi, [[Ahmad Shaho Durrani]], Al-Afghani, e [[Ghulam Muhammad Tarzi]]. Kelka populara [[sporto|sporti]] en la lando esas [[kriketo]], [[futbalo]], [[basketbalo]], [[buzkashi]] ed altri. == Referi == {{reflist}} {{Commons|Afghanistan}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Afganistan| ]] [[Kategorio:Central Azia]] rbp6lf9tn279h2d1jklhde0g2vjoi0o 0 17179 1135779 1058557 2026-09-29T01:30:51Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1135779 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Gm korea logo.png|thumb|General Motors Korea logo]] '''GM Korea''' ([[Koreana linguo|Koreane]]: 한국지엠|한국지엠) esas la komercala fako kreita por produktar automobili e simila produkturi kreita da [[General Motors]] ('''GM''') en [[Sud-Korea]]. Ol establisesis en [[2002]]. ==Modela Linapo== * Brougham * Chairman (Rinomizita Ssangyong Chairman) * [[Daewoo Damas|Damas/Labo]] * Espero ([[1995]] - [[1997]]) * [[Daewoo Gentra|Gentra]] ([[2006]] - Nun) * [[Daewoo Maepsy|Maepsy]] (Rinomizita [[Opel Kadett]]) * [[Daewoo Istana|Istana]] (Rinomizita [[Ssangyong Istana]]) * [[Daewoo Kalos|Kalos]] ([[2002]] - Nun) * [[Daewoo Korando|Korando]] (Rinomizita [[Ssangyong Korando]]) * [[Daewoo Lacetti|Lacetti]] ([[2004]] - Nun) * [[Daewoo Lanos|Lanos]] ([[1997]] - [[2002]]) * [[Daewoo Leganza|Leganza]] ([[1997]] - [[2002]]) * [[Daewoo LeMans|LeMans]] * [[Daewoo Magnus|Magnus]] * [[Daewoo Matiz|Matiz]] * Musso (Rinomizita [[Ssangyong Musso]]) * [[Daewoo Nexia|Nexia]] * [[Daewoo Nubira|Nubira]] * [[Daewoo Prince|Prince]] * [[Daewoo Rezzo|Rezzo]] (Anke konocita en Europa kom [[Daewoo Tacuma|Tacuma]]) * [[Daewoo Royale Prince|Royale Prince]] (Rinomizita [[Opel Rekord]]) * [[Daewoo Royale Salon|Royale Salon]] (Rinomizita [[Holden Commodore]]) * [[Daewoo Statesman|Statesman]] (Rinomizita [[Holden Statesman]]) * [[Daewoo Super Salon|Super Salon]] * [[Daewoo Tico|Tico]] (Rinomizita [[Suzuki Alto]]) * [[Daewoo Tosca|Tosca]] * [[Daewoo Winstorm|Winstorm]] (Anke konocita en Europa kom [[Chevrolet Captiva]]) * [[Daewoo Elf|Elf]] (Rinomizita [[Isuzu Elf]]) * [[Daewoo 8 to 18-ton truck]] (Rinomizita [[Isuzu NPR]]) * [[Daewoo Chasedae Truck]] * [[Daewoo BM090]] * [[Daewoo BS090]] * [[Daewoo BF101/105]] * [[Daewoo BS105/106]] * [[Daewoo BV101]] * [[Daewoo BV113]] * [[Daewoo BH113]] * [[Daewoo BH115]] * [[Daewoo BH115E]] * [[Daewoo BH116]] * [[Daewoo BH117]] * [[Daewoo BH120(H)]] ===Konceptajo-automobili=== * Daewoo No.1 (1995) * Daewoo No.2 (1995) * Daewoo Mya (1996) * Daewoo Tacuma (1997) * Daewoo Joyster (1997) * Daewoo Shiraz (1998) * Daewoo Mirae (1999) * Daewoo DMS-1 (1999) * Daewoo Musiro (2000) * Daewoo Vada (2001) * [[Daewoo Flex]] (2001) * [[Daewoo Scope]] (2003) * [[Chevrolet S3X]] (2004) * [[Chevrolet M3X]] (2004) * [[Chevrolet T2X]] (2005) ==Videz anke== *[[Tata Daewoo Commercial Vehicle]] *[[Daewoo Bus]] *[[Hyundai Motor Company]] *[[Kia Motors]] *[[SsangYong Motor Company]] *[[Renault Samsung Motors]] ==Extera ligili== * [https://web.archive.org/web/20130520163626/http://gmdaewoo.co.kr/ GM Daewoo] * [https://web.archive.org/web/20060715065810/http://www.gmdaewoo.co.kr/eng/ GM Daewoo English] * [http://www.daewootruck.com GM Daewoo Truck] * [http://www.daewoobus.co.kr GM Daewoo Bus] * [https://web.archive.org/web/20050209031951/http://buy.dm.co.kr/ GM Daewoo Shopping Mall] * GM Autoworld * [http://www.gm.com General Motors] * [https://web.archive.org/web/20110611141403/http://www.chevrolet.com/aveo/ Chevrolet Aveo] * [https://web.archive.org/web/20230702181901/http://www.matiz.co.jp/ Matiz Japan] * [https://web.archive.org/web/20060501085806/http://www.matiz.com.mx/ Pontiac Matiz] * [https://web.archive.org/web/20100822010838/http://www.holden.com.au/www-holden/action/modeloverview?modelid=7001 Holden Statesman] * [http://www.chevrolet.co.jp/lineup/optra Chevrolet Japan Optra] * [https://web.archive.org/web/20070513045641/http://www.all-carparts.com/Daewoo/index.php Daewoo used parts online] * [http://www.vidamco.com.vn Daewoo Motor Vietnam] * [https://web.archive.org/web/20060404070514/http://www.daewoo.ro/en/ Daewoo Motor Romania] [[Kategorio:Kompanii di Sud-Korea]] 4h6dupg1gvfx9z3p6cq0ny2truf8mf4 0 17425 1135771 1102498 2026-09-28T20:31:34Z CommonsDelinker 352 Removing [[:c:File:Muhammad.png|Muhammad.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:ChemSim|ChemSim]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Ibrahim ebi|]]. 1135771 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Muhamad | Imajo = | Imajoinformo = Muhamad predikanta Korano en Meka.<br><small>(pikturo del 17ma yarcento)</small> | Profesiono = | Okupeso = Fondinto dil [[Islamo]] | Shablono_lando = | Naskodio = [[26ma di aprilo]] [[569]]/[[570]] | Nask-urbo = [[Mekka]] | Mort-dio = [[8ma di junio]] [[632]] | Mort-urbo = [[Medina]] | Kauzo = | Spozino = | Spozini = | Spozulo = | Spozuli = | Filio = | Filiino = | Filiini = | Filiulo = | Filiuli = | Gefilii = | Premii = }} '''Muhamad''' od anke '''Mohamed''' ([[Arabiana linguo]]: محمد ) esas la fondero e profeto dil [[Islamo]] (الإسلام). Segun l'Islamani, Mohamed esas la lasta profeto sendita da Deo por guidar la homaro per la mesajo di Islamo. Lu ne refuzis altra undea religii existanta, to esas, la Juda e la [[kristanismo|Kristana]], ma intencis kompletigar e perfektigar oli segun la guidanta vorti da Deo, l'unika Deo, Allah ( الل); ta vorti transsendesis de Allah a Mohamed dal anjelo Gabriel (Yibril, جبريل). Segun Mohamed l'unesma vizito di l'anjelo Gabriel eventis ye 610, evante Mohamed quaradek yari. Ta vizito esis impero por ke Mohamed memorez la versi sendita da Deo, versi olqui skribe esas Korano ( Al-Qur'ān, القران ). Anjelo Gabriel savigis da Mohamed ke Deo selektis lu kom lua lasta profeto. Mohamed, Araba di la tribuo Quraysh, naskis en [[Makkah]] en [[570]], e mortis ye l'okesma di junio [[632]] en [[Medina|Madinah]]. Ta du urbi esas en la regiono Hejaz di [[Araba peninsulo]], en nuna [[Saudi-Arabia]]. Lua familio ne esis povra, ma desfortunoze lua patro, Abdullah, mortis ante la nasko di Mohamed ed Amina, matro di Mohamed, mortis evante ilu sis yari. Mohamed do flegesis da lua avulo Abd al-Muttalib til ke la yuna Mohamed evis ok yari. Lor la morto di lua avulo, Mohamed flegesis da lua onklo Abu Talib, chefo di la tribuo Quraysh, la maxim povoza di Makkah. Dum l'epoko di la nasko di Mohamed, Makkah esis importanta urbo de la vidopunto di la komerco pro ke en olu esis plura templi kontenanta idoli olqui atraktis granda nombro de pilgrimanti. Dum la tempo-periodo di la pilgrimado la milito inter la tribui esis interdikta do tale la voyaji esis plu sekura. Mohamed voyajis kun lua onklo a [[Siria]] ed ad altra landi dum lua adolecanteso, en ta voyaji Mohamed konocis la kustumi dil habitanti di altra regioni e landi. Mohamed divenis komercisto. Kliento di lu esis Khadijah, richa vidvino quaradek yari evanta, elqua propozis mariajo en 595 a Mohamed, duadek e kin yari evanta. Khadijah genitis kin filii: la filiulo Qasim qua mortis evanta nur du yari, e la quar filiini Zainab, Ruqayyah, Umm Kulthum e Fatimah. Segun l'Islamani Sunniista la kin filii genitesis da Mohamed ma segun l'Islamani Shiaista nur Fatimah genitesis da Mohamed, e l'altra filiini genitesis da l'antea spozulo di Khadijah. Mohamed esis meditema, e kustumale dum la nokto lu meditis en groto (Hira) proxim Makkah. En [[610]], dum meditado en la groto lu vizionis l'anjelo Gabriel. Khadijah e lua [[Kristanismo|kristana]] kuzo Waraqah ibn Nawfal esis l'unesma personi qui kreis ke Mohamed esis profeto. Balde samopinionis Ali ibn Abi Talib, ed Abu Bakr, maxim prizata amiko di Mohamed. Til lua morto, Mohamed recevis frequa revelaji. En [[613]] Mohamed predikeskis la revelaji. La maxim granda parto di la personi ignoris la prediko di Mohamed, mem plura personi mokis lu, ma mikra grupo kredis ilua mesajo e divenis lua adheranti. Gradope la nombro di adheranti plugrandeskis, e lo esis minaco por la chefi di la lokala tribui. La richeso di ta tribui esis dependanta de la Kaaba, sakra lojeyo di l'idoli di l' Arabi do maxim importanta de la vido-punto religiala. Se la tribui-chefi obedius la prediko di Mohamed, to esas, repulsar la idoli, lore nula plusa pilgrimanti venus a Makkah, do desaparus la komerco e kompreneble la richeso. La repulso a la plurdeismo esis tre ofensiva a la propra tribuo di Mohamed, la tribuo Quraysh, olqua responsis protektar la Kaaba; Mohamed e lua adheranti persekuteskis. Ye 619 mortis la spozino di Mohamed ed ilua onklo Abu Talib. Ta yaro esas konocata per la expresuro "yaro di la tristeso". En 620 Mohamed voyajis dum du dii, ta voyajo konocesas per la vorti Isra e Miraj. Isra esas Araba vorto por la mirakloza voyajo de Makkah ad Ierusalem. Miraj esas la duesma parto di la voyajo, en ta parto Mohamed acensis a la Cielo olquan lu trairis. Anke lu trairis la Inferno ed inter-komunikis kun altra preiranta profeti: Abraham, [[Mozes]] ed [[Iesu]]. Sur la loko di l'acenso di Mohamed a la Cielo, segun l'Islamo, nun stacas la Moskeo di la Monto di la Templo en l'urbo [[Ierusalem]]. La mikra grupo Islamana habitanta Makkah desfacile vivis pro la repulso da la ne Islamani. Segun la Mohamed-biografisti, la profeto esis en danjero di morto pro atenti, do en la yaro 622 Mohamed decidis ekmigrar Makkah por esar habitanto di [[Madinah]], granda oaziso kun importanta agrokultivo. En Madinah esis altra Mohamed-adheranti. Ta ekmigro de Makkah a Madinah ( Hijra, هجرة ) demontris ke lua ligili familiala e tribuala esis sensignifika kompare lua obligesi a la Islamo. La yaro di ta ekmigro esas la unesma yaro di la Islamo-ero. En Madinah Mohamed mediacis en la disputi inter la Arabi Aws e Khazraj. Mohamed sucesis desaparigar la disputi danke Islamanigar li ed interdiktar la sangifiva interdisputi inter Islamani. Ma anke ula tribui Juda habitis Madinah. La Judi ne agnoskis lu kom profeto, do de ta instanto la Islamani ne plus pregas ye la direciono ( al-qibla, القبلة ) di l'anciena templo en Ierusalem ma ye olta di la Kaaba en Makkah. La ne Islamani habitanta teritorii konquestita ne ekpulsesis e li povis praktikar lia religii senrestrikte po tributo. Tatempe l'Islamani esis plu tolerema kam la Ortodoxa Kristani, qui esis enemika ad altra religii. Balde Makkah e Madinah enemikeskis. En Makkah omna proprietaji di Islamani konfiskesis dum ke en Madinah Mohamed sucesis federigar vicina tribui. La Mohamedani atakeskis karavani qui iris a Makkah. En la monato marto 624, Mohamed e triacent militeri atakis karavano, ma la komercisti di la karavano sucesis repulsar la atako, e kom reprezalo kontre la Islamani la komercisti sendis armeo por invaradar Madinah. La 15ma di marto 624 en Badr, triacent Mohamedani vinkis mil militisti Makkah-ani. Ta esis l'unesma vinko militistala da la Islamani. Por la Mohamedani la vinko en Badr esis dea ratifiko pri la legitimeso di la profeto Mohamed. Lor ta vinko la Juda tribuo di Banu Qainuqa ekpulsesis de Madinah, di qua omna habitanti adheris la kredo Islamana. Mohamed divenis fakte urbestro. Pos la morto di lua spozino, Mohamed mariajis Aisha, filiino di lua amiko Abu Bakr, ilqua esos la chefo di la Islamani pos la morto di la profeto. En Madinah Mohamed anke mariajis Hafsah, filiino di Umar (futura sucedanto di [[Abu Bakr]]). Fatimah, Mohamed-filiino, mariajis Ali, kuzulo di Mohamed. Segun la Sunniista Islamani, altra filiino di Mohamed, Umm Kulthum, mariajis Uthman. Ta viri esos la sucedanti di Mohamed o "Kalifa" ( Jalif, خليف ). Por la Sunniista ta Kalifa-i, bofamiliani di Mohamed, esas "le guidita" (Rashidun, الخلفاء الرشيدون). En 625 Makkah-ana chefo, Abu Sufyan, iris a Madinah kun triamil militeri. En la batalio kontre la Madinah-ani nula bando vinkis. En aprilo 627 Abu Sufyan itere atakis Madinah, ma previzore la Madinah-ani exkavis tranchei cirkum lia urbo e tale li povis sucesoze repulsar la atako. Pos la batalio la Islamani militis kontre la tribuo Juda di Banu Qurayza qua helpis l'atakinti Makkah-ani. Lor vinkir la Judi, l'Islamani senkapigis la kaptita viri. Pos la vinko di la "trancheo-milito", la Mohamedani igis plu extensa lia influo danke volunta adhero a l'Islamo o per invadar e konquestar tribui ed urbi. En 628 la forteso di Mohamed esis suficanta por retroirar a Makkah kom pilgrimanto. En la monato marto lu iris a Makkah kun mil e sisacent adheranti. En la vicina vilajo Al-Hudaybiyah la Islamani e la Makkah-ani konkordis ne plus intermilitar e permisar l'Islamani enirar Makkah ye la sequanta yaro. Ma la konkordo ruptesis da la chefi di la Makkah-habitanti en 630. Lore Mohamed, kun dekamil militisti, konquestis makkah, di qua habitanti ne repulsis l'eniro di la Islamani. Mohamed amnestiis omna Makkah-habitanti, e multa ek li adheris la kredo Islamana. Mohamed destruktigis la idoli di la Kaaba, do de ta instanto la pilgrimanti iris a Makkah por vizitar la Kaaba, sakra loko di l'Islamo. Lor la konquesto di Makkah e la vinko a l'enemika tribui Hunayn, omna Arabia esis submisita da Mohamed, qua decidis guvernar Arabia ne direte ma per konkordo kun la diferanta tribui Araba. <br /> Pos kurta maladeso, sisadek e tri yari evanta Mohamed mortis ye la okesma di junio [[632]] en l'urbo [[Madinah]]. Segun la Shiaista Islamani, Mohamed nominis lua bofiliulo Ali kom sucedanto en prediko eventinta en Ghadir Khumm. Ma [[Abu Bakr]] e Umar ne agnoskis lo, do Abu Bakr proklamis su Kalifa. La Sunniista islamani tote kontree asertas ke Abu Bakr elektesis por la ofico di Kalifa da la chefi Islamana pro ke lu esis la preferata sucedanto, segun opiniono di Mohamed. Irgakaze Abu Bakr divenis la nova chefo di la Islamo. Dum lua kurta regnado lu militis kontre rebela tribui. Fatimah, ed elua filii, transvivis Mohamed. La spozulo di Fatimah, Ali, ed ilua decendanti esas la autentika chefi di la Islamo, segun la Shiaisti, ma tote ne samopinionas la Sunniisti. Ante lua morto, Mohamed establisis la Islamo kom povo sociala, politikala e religiala, ed unionigis Arabia. Ula yardeki pos la morto di Mohamed, lua decendanti konquestis Persia, Egiptia, Palestina, Siria, Armenia e preske omna norda parto di Afrika. Inter 711 e 716 komencas okyarcenta periodo Islamana en la Iberia peninsulo (la nuna frata landi Hispania e Portugal). En [[732]], cent yari pos la morto di Mohamed, la invadanta trupi Araba haltigesis en la [[batalio di Poitiers]], [[Francia]]. La Islamo arivis a la nordo di India ye la [[10ma yarcento]], e gradope ad altra regioni di Afrika e di la sud-esto di Azia. Nunatempe esas plu kam mil milion personi adheranta l'Islamo, lo igas l'Islamo esar la duesma religio di la mondo, nur la Kristanismo havas plusa adheranti. {{Adavane|12}} [[Kategorio:Islamo]] r6b4s49sh857f3tect87pojmxxcm5v2 0 18261 1135769 1126542 2026-09-28T16:07:51Z Joao Xavier 110 +texto 1135769 wikitext text/x-wiki {{Provinci stati kantoni | OficalaNomo = Westal Virginia<br>West Virginia ({{en}}) | Flago = Flag of West Virginia.svg{{!}}border | Blazono = Seal_of_West_Virginia.svg | Imajo = View_of_New_River_Gorge_Bridge.jpg | TextodilImajo = Ferovoyala ponto ''New River Gorge Bridge'', proxim urbeto Fayetteville. | TipoSubdividuro = [[Stati di Usa|Stato]] | Lando = {{USA}} | Chefurbo = [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]] | MaximGrandaUrbo = [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]] | TituloGuvernisto = Guvernisto | Guvernisto = Patrick Morrisey (R) | Surfaco = {{formatnum:62755}} | Habitanti = {{formatnum:1793716}} | Yaro = 2020 | Denseso di habitantaro= 29,8 | Abreviuro = WV | Horo = -5<br><small>(UTC-4 dum somero)</small> | Internet = www.wv.gov | Datostato = [[20ma di junio]] [[1863]] | Oficalalinguo = ne havas. [[Angla linguo|Angla]] ''de facto'' | Mapo = West_Virginia_in_United_States.svg }} '''Westal Virginia''' esas [[Usa]]na [[stati di Usa|stato]]. Lua vicina stati esas [[Virginia]] adsudeste, [[Kentucky]] adsudweste, [[Ohio]] adnordweste, e [[Pensilvania]] e [[Maryland]] adnordeste. Segun la [[demografiala kontado]] di 2020, ol havis {{formatnum:1793716}} habitanti<ref name=pop>{{extera ligilo |titulo=Resident Population for the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 2020 Census |url =https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/apportionment/apportionment-2020-table02.pdf|idiomo={{es}}|editero=United States Census Bureau |vidita ye=26 de abril de 2021}}</ref>. Lua tota [[surfaco]] esas {{formatnum:62755}} km². ==Historio== [[Arkivo:Clip_of_Franquelin's_map_of_Louisiana_1684.jpg|thumb|320px|left|Mapo de 1684 montranta Franca teritorii, Pensilvania e Virginia.]] La nuna Westal Virginia habitesis da diversa nativa grupi qui praktikis chasado dum la [[prehistorio]]. Multa kolineti qui konstruktesis kom tombeyi duras existar til nun. Paleoindijeni* habitis proxim riveri di la regiono cirkume {{formatnum:10500}} yari aK. Altra kulturi sucedis li, til ke de 500 aK til cirkume yaro 100, tale nomizita "kulturo Adena" existis en la regiono ed en vicina stati. Li praktikis agrokultivo, ceramiko, e komerco kun altra regioni, nome [[kupro]] extraktita proxim la Granda Lagi, e konki de la gulfo di Mexikia. Kande Europani arivis en Nord-Amerika, existis ibe diversa tribui: Kalicua, Mohetan, Moneton, Monecaga, Monahan, Tomahitan, Kanawha, Shattara, Shenandoah, Lenape, Ouabano, Guyan, Guyandotte, Little Mingo, Tionontatecaga e Shawnee. En 1671, Abraham Wood, referita kom "generalo" o "kolonelo" ma fakte komercisto di peli, expedicionis a la regiono, ed exploris rivero New River. Dum la duesma duimo dil yari 1720a, Morgan Morgan establisis su en Bunker Hill. En 1734 formacesis komtio Orange, en lora kolonio Virginia. Ol inkluzis omna arei weste de monti Blue Ridge, qui nun konstitucas la nuna Westal Virginia. Frontierala tensi restis, ed en 1744 signatesis traktato di Lancaster, qua posibligis Europana koloniigo. Tamen, kelka populi, exemple le Shawnee, ne agnoskis la cedo di sua teritorii, ed eventis konfronti inter kolonieri ed indijeni. En 1774 eventis la batalio di Point Pleasant, en qua milicani de Virginia vinkis indijeni. Ta batalio judikesas kom la komenco di [[Usana revoluciono]]. [[Arkivo:Map_of_Virginia_with_percentage_of_slave_population_within_each_county_from_1860_Census,_from-_Proposed_state_of_Kanawha_(West_Virginia)_1861_as_first_proposed_(cropped).jpg|thumb|320px|left|Mapo di Virginia pos la [[demografiala kontado]] di 1860, montranta la procento di sklavi en singla komtii, e la propozita stato "Kanawha"]] La habitantaro dil westo di Virginia judikis su diskriminacita da lokala guvernerio, dominacita da richa proprieteri di sklavi. Divergi pri imposti, elektala reprezento e koloko en substrukturo plugrandigis kultural ed ekonomial abismi. La habitanti dil westo esis precipue mikra agrokultivisti, qui judikis sklaveso kom neprofitoza e nejusta. La rupto eventis en 1859, kande [[John Brown]] atakis federal arsenalo en Harpers Ferry. To augmentis tensi, qui kulminis en l'[[interna milito di Usa]]. En 1861, kande Virginia votis por separar su del Uniono, westala komtii refuzis suportar la Kunfederuro. Ye la 20ma di agosto 1861, Harmon Sinsel, de komtio Taylor, propozis la kreo dil stato Kanawha, separita de Virginia, e konsistanta grandaparte en la nuna teritorio di Westal Virginia. Westal Virginia esis parto di [[Virginia]] til la [[20ma di junio]] [[1863]], kande ol divenis separita stato. Pos finir la milito, l'ekonomio dil stato kreskis multe, pro l'extraktado di [[karbono]] e [[ligno]], e l'expanso di ferovoyi. Tamen, l'exploto di karbono esis danjerosas: en 1907 eventis explozo che mineyo Monongah, qua produktis 362 morti, la maxim mala minala dizastro di Usana historio. Protesti kontre mala standi laborala efektigis serio di konflikti konocata kom "karbono-militi" inter 1912 e 1921. En 1920, dum tale nomizita "masakro di Matewan", 10 personi mortis dum konfronti. Suporto a sindikati kreskis dum ta epoko, tamen federala trupi sendesis por sufokar laborala movado. L'[[ekonomiala krizego di 1929|ekonomiala krizego]] atingis forte la stato dum la yari 1930a, e federala programi de [[New Deal]] realigesis por diminutar [[chomeso]]. Laborala konflikti cesis kande la demando por augmentar la produktado di karbono dum la duesma mondomilito portis plu bona laborala standi a mineyi. Dum multa yari, Westal Virginia esis [[Demokrata Partiso (Usa)|Demokrata stato]]. En 1960, primara votadi di Demokrata Partiso selektis [[John Fitzgerald Kennedy]] kom prezidantala kandidato kontre Hubert Humphrey. Kennedy recevis 61% de la membri di la partiso en la stato, pro to Hubert Humphrey decidis suportar lu. Dum la [[milito en Vietnam]], entote {{formatnum:36578}} civitani de la stato servis en l'armeo, de qui {{formatnum:1128}} mortis<ref>{{extera ligilo|url=https://www.wearethemighty.com/mighty-history/west-virginia-veterans-remember-vietnam/|titulo=West Virginia veterans remember Vietnam|editero=We Are The Mighty|idiomo={{en}}|publikigita ye=29ma di marto 2021}}</ref>. Nun, la stato probas modifikar la bazo di sua ekonomio ed eliminar la tradicionala dependo di [[karbono]]. [[teknologio|Teknologiala]], docado, saneso e turismo - ca lasta stimulata pro la naturala peizaji dil stato - developabas multe dum recenta yari. En 2023, la revenui de turismo superiris US$ 7 miliardi. ==Geografio== [[Arkivo:National-atlas-west-virginia-map.png|thumb|320px|Precipua urbi e chosei di Westal Virginia.]] [[Arkivo:Harper's_Ferry_seen_from_Maryland_side_of_Potomac_River.jpg|thumb|320px|left|[[Harpers Ferry]], urbeto apud [[fluvio Potomac]], vidita de [[Maryland]].]] Westal Virginia konocesas kom "la stato di la monti" (''Mountain State''). Havanta cirkume {{formatnum:62755}} km², granda parto dil stato situesas en montaro [[Apalachi]]. Ordinare ol subdividesas en 4 regioni: valo di [[rivero Ohio]], platajo Allegheny (qua kovras 5/6 dil stato), alta tereni di Allegheny, e l'alta tereni di Potomac. La [[topografio]] di Westal Virginia esas un ek la maxim montoza e kolinoza de Usa. La mezavalora [[altitudo]] dil stato esas 460 metri. Lua maxim alta punto esas Spruce Knob, kun 1482 metri di [[altitudo]], kontre ke la maxim basa punto, kun 73 metri di altitudo, jacas an Harpers Ferry, apud [[fluvio Potomac]]. La stato havas plua kam {{formatnum:3300}} [[kalkopetro|kalkopetra]] kaverni enrejistrita. La stato havas granda quanto di aquoflui. La maxim importanta esas [[rivero Ohio]], [[fluvio Potomac]], e riveri Kanawha e New. Malgre ke la stato havas poka naturala [[lago|lagi]], ol havas diversa lagi artificala, exemple lagi Summersville (la maxim vasta), Tygart, Bluestone e Beech Fork. La dominacanta [[klimato]] esas [[subtropikala klimato|subtropikala]] pluvoza (''Cfa'' segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen-Geiger]]) en basa arei ed en la sudo dil stato, kun varma e humida someri e kolda vintri. Che montoza regioni, la klimato esas kontinentala humida (''Dfb'', segun la klimatala klasifikuro da Köppen-Geiger) kun severa vintri e milda someri. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] varias de 810 mm en arei adeste, til 1400 mm en alta regioni. [[Nivo]] esas frequa, en alta tereni de Allegheny. En [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]], la mezavalora quanto di nivo yarala esas 860 mm. La stato esas un ek la maxim nuboza de Usa: mezavalore, dum 210 dii de la yaro la cielo kovresas da nubi. La maxim alta [[temperaturo]] ulafoye enrejistrita en la stato esis 44,4 °C en Martinsburg (1936), kontre ke la minima temperaturo ulafoye enrejistrita esis -38,3 °C em Lewisburg (1917). ==Ekonomio== [[Arkivo:Charleston Kanawha River.jpg|thumb|320px|Centrala quartero di [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]].]] [[Arkivo:Rural scene in Berkeley County, West Virginia LCCN2015631501.tif|thumb|320px|left|Edukado di bovi en Westal Virginia]] En 2024, la total interna produkturo di Westal Virginia atingis US$ 83,7 miliardi, e de 2023 til 2024 la reala kresko dil ekonomio kreskis 3,5%<ref name=Facts>{{extera ligilo|url=https://usafacts.org/answers/what-is-the-gross-domestic-product-gdp/state/west-virginia/|titulo=What is the gross domestic product (GDP) in West Virginia?|editero=USA Facts|idiomo={{en}}|vidita ye=8ma di marto 2026}}</ref>. En 2024 la total interna produkturo po persono esis US$ {{formatnum:47262}}<ref name=Facts/>. Primara sektoro kontributis kun cirkume 5% de total interna produkturo en 2024. [[Agrokultivo]] ed edukado di bestii kontributis kun 1% de total interna produkturo. Tamen, l'exploto di naturala resursi tra minado - nome produktado [[karbono]] e [[naturala gaso]] - e forestal extraktado, kontributis kun US$ 11,2 miliardi por total interna produkturo ye la sam yaro. Sekundara sektoro - inkluzanta industro e konstrukto - kontributis de 18% til 21% del interna produkturo totala. La precipua industrii esas kemiala (BASF, Bayer, Viatris), produktado di [[stalo]], avionala produkturi ed automobilala kompozanti. Terciara sektoro, nun la maxim importanta dil stato, kontributis kun cirkume 77%. Publika sektoro reprezentis US$ 12,7 miliardi de la produkturo en 2024. Saneso, eduko, komerco e [[turismo]] ank esas importanta ekonomial agadi de terciara sektoro. En 2013, la laboro-povo esis {{formatnum:745000}} personi. Recenta statistiki montras ke la stado rekuperis employi perdita dum la [[pandemio]] di [[KOVID-19]], ed en 2024 la laboro-povo esis {{formatnum:752000}} personi. Ye la sam yaro, [[chomeso]] esis 4,2%. En 2023, la mezavalora [[salario]] dil employisti esis US$ 55 mil. ==Referi== {{reflist}} {{Stati di Usa}} [[Kategorio:Westal Virginia| *]] 0npth1b9g1h8xlhn4552z0z4d0c8590 1135784 1135769 2026-09-29T09:32:38Z Joao Xavier 110 Korektigi (Danko al amiko Antonio, qua lektis la texto) 1135784 wikitext text/x-wiki {{Provinci stati kantoni | OficalaNomo = Westal Virginia<br>West Virginia ({{en}}) | Flago = Flag of West Virginia.svg{{!}}border | Blazono = Seal_of_West_Virginia.svg | Imajo = View_of_New_River_Gorge_Bridge.jpg | TextodilImajo = Ferovoyala ponto ''New River Gorge Bridge'', proxim urbeto Fayetteville. | TipoSubdividuro = [[Stati di Usa|Stato]] | Lando = {{USA}} | Chefurbo = [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]] | MaximGrandaUrbo = [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]] | TituloGuvernisto = Guvernisto | Guvernisto = Patrick Morrisey (R) | Surfaco = {{formatnum:62755}} | Habitanti = {{formatnum:1793716}} | Yaro = 2020 | Denseso di habitantaro= 29,8 | Abreviuro = WV | Horo = -5<br><small>(UTC-4 dum somero)</small> | Internet = www.wv.gov | Datostato = [[20ma di junio]] [[1863]] | Oficalalinguo = ne havas. [[Angla linguo|Angla]] ''de facto'' | Mapo = West_Virginia_in_United_States.svg }} '''Westal Virginia''' esas [[Usa]]na [[stati di Usa|stato]]. Lua vicina stati esas [[Virginia]] adsudeste, [[Kentucky]] adsudweste, [[Ohio]] adnordweste, e [[Pensilvania]] e [[Maryland]] adnordeste. Segun la [[demografiala kontado]] di 2020, ol havis {{formatnum:1793716}} habitanti<ref name=pop>{{extera ligilo |titulo=Resident Population for the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 2020 Census |url =https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/apportionment/apportionment-2020-table02.pdf|idiomo={{es}}|editero=United States Census Bureau |vidita ye=26 de abril de 2021}}</ref>. Lua tota [[surfaco]] esas {{formatnum:62755}} km². ==Historio== [[Arkivo:Clip_of_Franquelin's_map_of_Louisiana_1684.jpg|thumb|320px|left|Mapo de 1684 montranta Franca teritorii, Pensilvania e Virginia.]] La nuna Westal Virginia habitesis da diversa nativa grupi qui praktikis chasado dum la [[prehistorio]]. Multa kolineti qui konstruktesis kom tombeyi duras existar til nun. Paleoindijeni* habitis proxim riveri di la regiono cirkume {{formatnum:10500}} yari aK. Altra kulturi sucedis li, til ke de 500 aK til cirkume yaro 100, tale nomizita "kulturo Adena" existis en la regiono ed en vicina stati. Li praktikis agrokultivo, ceramiko, e komerco kun altra regioni, nome [[kupro]] extraktita proxim la Granda Lagi, e konki de la gulfo di Mexikia. Kande Europani arivis en Nord-Amerika, existis ibe diversa tribui: Kalicua, Mohetan, Moneton, Monecaga, Monahan, Tomahitan, Kanawha, Shattara, Shenandoah, Lenape, Ouabano, Guyan, Guyandotte, Little Mingo, Tionontatecaga e Shawnee. En 1671, Abraham Wood, referita kom "generalo" o "kolonelo" ma fakte komercisto di peli, expedicionis a la regiono, ed exploris rivero New River. Dum la duesma duimo dil yari 1720a, Morgan Morgan establisis su en Bunker Hill. En 1734 formacesis komtio Orange, en lora kolonio Virginia. Ol inkluzis omna arei weste de monti Blue Ridge, qui nun konstitucas la nuna Westal Virginia. Frontierala tensi restis, ed en 1744 signatesis traktato di Lancaster, qua posibligis Europana koloniigo. Tamen, kelka populi, exemple le Shawnee, ne agnoskis la cedo di sua teritorii, ed eventis konfronti inter kolonieri ed indijeni. En 1774 eventis la batalio di Point Pleasant, en qua milicani de Virginia vinkis indijeni. Ta batalio judikesas kom la komenco di [[Usana revoluciono]]. [[Arkivo:Map_of_Virginia_with_percentage_of_slave_population_within_each_county_from_1860_Census,_from-_Proposed_state_of_Kanawha_(West_Virginia)_1861_as_first_proposed_(cropped).jpg|thumb|320px|left|Mapo di Virginia pos la [[demografiala kontado]] di 1860, montranta la procento di sklavi en singla komtii, e la propozita stato "Kanawha"]] La habitantaro dil westo di Virginia judikis su diskriminacita da lokala guvernerio, dominacita da richa proprieteri di sklavi. Divergi pri imposti, elektala reprezento e koloko en substrukturo plugrandigis kultural ed ekonomial abismi. La habitanti dil westo esis precipue mikra agrokultivisti, qui judikis sklaveso kom neprofitoza e nejusta. La rupto eventis en 1859, kande [[John Brown]] atakis federal arsenalo en Harpers Ferry. To augmentis tensi, qui kulminis en l'[[interna milito di Usa]]. En 1861, kande Virginia votis por separar su del Uniono, westala komtii refuzis suportar la Kunfederuro. Ye la 20ma di agosto 1861, Harmon Sinsel, de komtio Taylor, propozis la kreo dil stato Kanawha, separita de Virginia, e konsistanta grandaparte en la nuna teritorio di Westal Virginia. Westal Virginia esis parto di [[Virginia]] til la [[20ma di junio]] [[1863]], kande ol divenis separita stato. Pos finir la milito, l'ekonomio dil stato kreskis multe, pro l'extraktado di [[karbono]] e [[ligno]], e l'expanso di ferovoyi. Tamen, l'exploto di karbono esis danjerosa: en 1907 eventis explozo che mineyo Monongah, qua produktis 362 morti, la maxim mala minala dizastro di Usana historio. Protesti kontre mala standi laborala efektigis serio di konflikti konocata kom "karbono-militi" inter 1912 e 1921. En 1920, dum tale nomizita "masakro di Matewan", 10 personi mortis dum konfronti. Suporto a sindikati kreskis dum ta epoko, tamen federala trupi sendesis por sufokar laborala movado. L'[[ekonomiala krizego di 1929|ekonomiala krizego]] atingis forte la stato dum la yari 1930a, e federala programi de [[New Deal]] realigesis por diminutar [[chomeso]]. Laborala konflikti cesis kande la demando por augmentar la produktado di karbono dum la duesma mondomilito portis plu bona laborala standi a mineyi. Dum multa yari, Westal Virginia esis [[Demokrata Partiso (Usa)|Demokrata stato]]. En 1960, primara votadi di Demokrata Partiso selektis [[John Fitzgerald Kennedy]] kom prezidantala kandidato kontre Hubert Humphrey. Kennedy recevis 61% de la membri di la partiso en la stato, pro to Hubert Humphrey decidis suportar lu. Dum la [[milito en Vietnam]], entote {{formatnum:36578}} civitani de la stato servis en l'armeo, de qui {{formatnum:1128}} mortis<ref>{{extera ligilo|url=https://www.wearethemighty.com/mighty-history/west-virginia-veterans-remember-vietnam/|titulo=West Virginia veterans remember Vietnam|editero=We Are The Mighty|idiomo={{en}}|publikigita ye=29ma di marto 2021}}</ref>. Nun, la stato probas modifikar la bazo di sua ekonomio ed eliminar la tradicionala dependo di [[karbono]]. [[teknologio|Teknologiala]], docado, saneso e turismo - ca lasta stimulata pro la naturala peizaji dil stato - developabas multe dum recenta yari. En 2023, la revenui de turismo superiris US$ 7 miliardi. ==Geografio== [[Arkivo:National-atlas-west-virginia-map.png|thumb|320px|Precipua urbi e chosei di Westal Virginia.]] [[Arkivo:Harper's_Ferry_seen_from_Maryland_side_of_Potomac_River.jpg|thumb|320px|left|[[Harpers Ferry]], urbeto apud [[fluvio Potomac]], vidita de [[Maryland]].]] Westal Virginia konocesas kom "la stato di la monti" (''Mountain State''). Havanta cirkume {{formatnum:62755}} km², granda parto dil stato situesas en montaro [[Apalachi]]. Ordinare ol subdividesas en 4 regioni: valo di [[rivero Ohio]], platajo Allegheny (qua kovras 5/6 dil stato), alta tereni di Allegheny, e l'alta tereni di Potomac. La [[topografio]] di Westal Virginia esas un ek la maxim montoza e kolinoza de Usa. La mezavalora [[altitudo]] dil stato esas 460 metri. Lua maxim alta punto esas Spruce Knob, kun 1482 metri di [[altitudo]], kontre ke la maxim basa punto, kun 73 metri di altitudo, jacas an Harpers Ferry, apud [[fluvio Potomac]]. La stato havas plua kam {{formatnum:3300}} [[kalkopetro|kalkopetra]] kaverni enrejistrita. La stato havas granda quanto di aquoflui. La maxim importanta esas [[rivero Ohio]], [[fluvio Potomac]], e riveri Kanawha e New. Malgre ke la stato havas poka naturala [[lago|lagi]], ol havas diversa lagi artificala, exemple lagi Summersville (la maxim vasta), Tygart, Bluestone e Beech Fork. La dominacanta [[klimato]] esas [[subtropikala klimato|subtropikala]] pluvoza (''Cfa'' segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen-Geiger]]) en basa arei ed en la sudo dil stato, kun varma e humida someri e kolda vintri. Che montoza regioni, la klimato esas kontinentala humida (''Dfb'', segun la klimatala klasifikuro da Köppen-Geiger) kun severa vintri e milda someri. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] varias de 810 mm en arei adeste, til 1400 mm en alta regioni. [[Nivo]] esas frequa, en alta tereni de Allegheny. En [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]], la mezavalora quanto di nivo yarala esas 860 mm. La stato esas un ek la maxim nuboza de Usa: mezavalore, dum 210 dii de la yaro la cielo kovresas da nubi. La maxim alta [[temperaturo]] ulafoye enrejistrita en la stato esis 44,4 °C en Martinsburg (1936), kontre ke la minima temperaturo ulafoye enrejistrita esis -38,3 °C en Lewisburg (1917). ==Ekonomio== [[Arkivo:Charleston Kanawha River.jpg|thumb|320px|Centrala quartero di [[Charleston, Westal Virginia|Charleston]].]] [[Arkivo:Rural scene in Berkeley County, West Virginia LCCN2015631501.tif|thumb|320px|left|Edukado di bovi en Westal Virginia]] En 2024, la total interna produkturo di Westal Virginia atingis US$ 83,7 miliardi, e de 2023 til 2024 la reala kresko dil ekonomio kreskis 3,5%<ref name=Facts>{{extera ligilo|url=https://usafacts.org/answers/what-is-the-gross-domestic-product-gdp/state/west-virginia/|titulo=What is the gross domestic product (GDP) in West Virginia?|editero=USA Facts|idiomo={{en}}|vidita ye=8ma di marto 2026}}</ref>. En 2024 la total interna produkturo po persono esis US$ {{formatnum:47262}}<ref name=Facts/>. Primara sektoro kontributis kun cirkume 5% de total interna produkturo en 2024. [[Agrokultivo]] ed edukado di bestii kontributis kun 1% de total interna produkturo. Tamen, l'exploto di naturala resursi tra minado - nome produktado [[karbono]] e [[naturala gaso]] - e forestal extraktado, kontributis kun US$ 11,2 miliardi por total interna produkturo ye la sam yaro. Sekundara sektoro - inkluzanta industrio e konstrukto - kontributis de 18% til 21% del interna produkturo totala. La precipua industrii esas kemiala (BASF, Bayer, Viatris), produktado di [[stalo]], avionala produkturi ed automobilala kompozanti. Terciara sektoro, nun la maxim importanta dil stato, kontributis kun cirkume 77%. Publika sektoro reprezentis US$ 12,7 miliardi de la produkturo en 2024. Saneso, eduko, komerco e [[turismo]] ank esas importanta ekonomial agadi de terciara sektoro. En 2013, la laboro-povo esis {{formatnum:745000}} personi. Recenta statistiki montras ke la stato rekuperis employi perdita dum la [[pandemio]] di [[KOVID-19]], ed en 2024 la laboro-povo esis {{formatnum:752000}} personi. Ye la sam yaro, [[chomeso]] esis 4,2%. En 2023, la mezavalora [[salario]] dil employisti esis US$ 55 mil. ==Referi== {{reflist}} {{Stati di Usa}} [[Kategorio:Westal Virginia| *]] fl7mja9dqrzdeng14e1sq88pnycvpdt 0 19768 1135785 1033331 2026-09-29T09:42:52Z Forstbirdo 3024 1135785 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Aircraft altimeter.JPG|thumb|right|280px|Altimetro en aviono, qua indikas altitudo super nivelo di la maro.]] '''Altitudo''' esas l'altajo di ul objekto relate nivelo o punto konocata. La maxim uzata refero esas la mezavalora plafono di [[maro]] (definita kom "altitudo 0 metri"). En [[Tero]], la punto kun la maxim granda altitudo esas la [[somito]] di [[Monto Everest]], jacanta 8550 metri super [[marala nivelo]].<ref>{{Citez jurnalo od edituro |titulo=A Dictionary of Aviation |nomo=David W. |surnomo=Wragg |isbn=9780850451634 |imprimuro=1ma |editero=Osprey |publikigita ye=1973 |pagini=34}}</ref> L'[[atmosferala preso]] diminutas kande altitudo kreskas. To esas la principo di operaco dil [[altimetro]], qua indikas altitudo vice kam preso. Che marala nivelo ("altitudo 0") la preso esas 760 [[Torr]] (760 milimetri di [[Merkurio|Hg]]). ==Referi== {{wikivortaro}} {{reflist}} [[Kategorio:Geografio]] o1021tpyclbh7gdkfwfetyoh5y0xxos 0 21865 1135714 1075957 2026-09-28T13:12:10Z Forstbirdo 3024 1135714 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = India | Lokala_nomo = भारत गणराज्य<br />Bharat Ganaraxya | Flago = Flag of India.svg | Blazono = Emblem of India.svg | Imajo_mapo = India-locator-map-blank.svg | Chefurbo = [[Nova-Delhi]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:321883}} (2006) | Precipua_urbo = [[Mumbai]] | Oficala_lingui = [[Hindi-linguo|Hindi]], [[Angla linguo|Angla]], ed altra 21 lingui | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di India | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Droupadi Murmu]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di India | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Narendra Modi]] | Surfaco = {{formatnum:3287240}} | Rango_surfaco = 7 | Surfaco_aquo = 9,56 | Habitanti = {{formatnum:1425775850}}<ref name=Pop/> | Rango_habitanti = 2 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 400 | Reto_kodexo = .in | Nomo_himno = ''Jana Gana Mana'' | Pekunio = [[Rupio di India]] }} '''Republiko India''' esas nun la maxim populoza lando de la [[mondo]], kun plu kam 1,4 miliard habitanti<ref name=Pop/>, e la sepesma maxim vasta lando. Kun plura oficala lingui e centi di dialekti, diversa religii ed kulturi, multa granda urbi e plu kam {{formatnum:700000}} vilaji, India esas tre diversa lando. En nordal India parolesas lingui de la familio Indo-Europana, kontre ke en sud-India parolesas precipue Dravidana lingui. India jacas en sudal Azia, inter [[Araba maro]] e la bayo di Bengal. India havas frontieri kun [[Bangladesh]], [[Bhutan]], [[Myanmar]] ([[Burma]]), [[Popul-Republiko Chinia]], [[Nepal]] e [[Pakistan]]. Malgre l'impresiva gani en ekonomiala progreso dum recenta yari, fundamentala koncerni en India esas la duranta intermilitanta stando kun [[Pakistan]] pri Kashmir, la tropopulozeso, ekologiala dekado, ecesiva [[povreso]], ed etniala ed [[religio|religiala]] konflikti. == Historio == [[Arkivo:Harappan_small_figures.jpg|thumb|280px|left|Ceramikaji de la [[civilizuro del valo dil Indus]].]] {{PA|Historio di India}} Cirkume 55 mil yari ante nun, l'unesma moderna homi arivis al [[Indiana subkontinento]] veninta de [[Afrika]]. Existas evidentaji pri homala habitado en la nuna stato [[Madhya Pradesh]] depos la [[petr-epoko]], cirkume 30 mil yari ante nun. L'unesma permananta konstrukturi aparis cirkume 6000 aK. La maxim anciena [[civilizuro]] konocata esas la [[civilizuro de la valo dil Indus]], cirkume 3400 yari aK. Ca civilizuro kreis importanta urbi, exemple [[Mohenjo-daro]], Harappa, Dholavira, e Kalibangan, developis artizan-arto e forta komerco. Sequinte, eventis tale nomizita periodo ''Veda'', kande kreesis la fundamenti di [[Hinduismo]]. Anke la fundamenti di [[Budismo]] kreesis en India. La sistemo di [[kasto|kasti]] developesis dum ca epoko, e kreis hierarkio di sacerdoti, militisti e libera rurani, tamen exkluzis aborijena populi, judikanta lia labori kom "nepura". [[Arkivo:India_in_250_BCE_Joppen.jpg|thumb|left|250px|Imperio di [[Ashoka la granda]], en 250 aK.]] En [[530 aK]], [[Cirus la Granda]] rejulo dil Imperio Akemenida, en [[Persia]], konquestis la regiono di [[Montaro Hindu Kush]]. En 520 aK, sub [[Darius la 1ma di Persia]], granda parto dil nord-westo di [[Indiana subkontinento]] jacis sub kontrolo Persa. En 326 aK, [[Alexandros la Granda]] konquestis granda parto di [[Persian imperio]], e vinkis imperiestro Porus en la batalio di Hydaspes, proxim la nuna Jhelum, en [[Pakistan]]. Dum la 3ma yarcento aK, la sudo di India unionesis sub l'imperio Maurya, e prosperis dum la rejio di [[Ashoka la granda]]. [[Islamo|Mohamedani]] komencis okupar Indiana subkontinento dum la [[8ma yarcento]], samatempe kam la nordo di India restis dividita inter tri imperii: Gurjara-Pratihara, l'imperio Pala, e la dinastio Rashtrakuta centre, weste e sude de la nuna India. De [[1206]] til [[1526]], granda parto di la nordo di la nuna India apartenis al [[sultanio Delhi]], e de [[1526]] til [[1858]] al [[imperio Mughal]], qua kovris granda parto di la nuna India. En [[1858]], [[Unionita Rejio|Britaniani]] enkorpigis regioni di la nuna India, [[Pakistan]] e [[Myanmar]] a [[Britanian imperio]], e kreis kolonio ("[[Britaniana raj]]") qua duris til [[1947]]. India nedependanteskis del [[Unionita Rejio]] ye la [[15ma di agosto]] [[1947]]. Ye la [[26ma di januaro]] [[1950]] la lando divenis [[republiko]] ed adoptis nova [[konstituco]]. [[Rajendra Prasad]] esis lua unesma prezidanto. Sur bazo di religio la lando dividesis en du nedependanta stati: India e la [[Pakistan|Dominion Pakistan]]. Depos ta dato India e Pakistan [[Konflikto pri Kashmir|kombatas pri Kashmir]]. '''Atento di la 22ma di aprilo 2025''' La 22ma di aprilo 2025 la Pakistanana teror-organizuro [[Lashkar-i-Tayiba]] paf-atentis e mortigis 26 turisti en [[Pahalgam]] (Kashmir). L'atento provokis rikomenco di la konflikto pri Kashmir. == Politiko == [[Arkivo:Rashtrapati_Bhavan_Wide_New_Delhi_India.jpg|thumb|320px|Oficala rezideyo dil prezidanto di India.]] [[Arkivo:Barack_Obama_at_Parliament_of_India_in_New_Delhi_addressing_Joint_session_of_both_houses_2010.jpg|thumb|320px|left|Sideyo dil Parlamento di India.]] Segun la [[konstituco]] adoptita en 1950, India esas [[parlamento|parlamentala]] e [[federalismo|federala]] [[republiko]], ed anke la maxim populoza liberala [[demokratio]]. Omna civitani evanta 18 yari o pluse darfas votar. La prezidanto esas [[chefo di stato]] di la lando, ed elektesas nedirete dal parlamento, por 5-yara periodo. La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]], ed elektesas da ''Lok Sabha'' (chambro di deptutati) inter la membri del partiso kun la maxim multa reprezentanti en la parlamento.<ref name=CIA/> [[Legifala povo]] konsistas ek duchambra parlamento. La supera chambro esas la konsilistaro di stati (''Rajya Sabha'') qua havas 243 membri, di qui 233 elektesas dal asemblitari de la stati e teritorii por 6-yara mandato, e la cetera 12 nominesas dal prezidanto. La Domo di Populo (''Lok Sabha'') havas 545 membri, qui elektesas direte dal populo por 5 yari, en singla elektala distrito.<ref name=CIA/> La maxim alta korto de la [[judiciala povo]] esas la Supera korto, qua havas 28 membri, inkluzite la chef-judiciisto. La membri de la Supera korto indikesas dal prezidanto, e servas til evar 65 yari.<ref name=CIA/> Subordinita korti esas l'alta korti, la distriktala korti, e la laborala korti.<ref name=CIA/> La legaro di India influesis da Britaniana legaro. Existas separita legaro por Mohamedani, Kristani e Hindui. En 2019, Indiana parlamento komencis revizar lua kriminala legaro, qua kreesis dum Britanian epoko. == Geografio == [[Arkivo:India Geographic Map.jpg|thumb|280px|Topografiala mapo di India.]] [[Arkivo:View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg|thumb|left|320px|[[Fluvio Ganga]] en [[Varanasi]].]] India okupas granda parto dil [[Indiana subkontinento]], qua separesis de la superkontinento [[Gondwana]] 75 milion yari ante nun e diplasis adnorde. En la punto ube la subkontinento kolizionis kun [[Azia]] formacesis la montaro [[Himalaya]], la maxim alta montaro de la mondo. [[Himalaya]] formacas nordala frontieri di India. Monto [[Kangchenjunga]], la 3ma maxim alta del mondo, jacas an la frontero inter India e [[Nepal]]. Ube olim existis maro dum milion yari ante nun, formacesis la valo dil [[fluvio Ganga]]. Weste de la lando, an la frontiero kun [[Pakistan]], jacas la stato [[Rajasthan]], kovrata da dezerti. La basa tereni de la regiono cirkondesas da basa monti nomizita Dekkan Ghat. Ta monti inklinas aden streta litorala regioni. Multa fluvii e riveri trairas la lando. [[Fluvio Ganga]], longa de 2.478 km, fluas tra granda fertila plana lando en la centra parto. [[Fluvio Indus]], de qua originis la nomo di la lando, naskas en India, trairas disputata teritorii en [[Kashmir]], e debushas an la litoro di [[Pakistan]], che [[Araba maro]]. === Klimato === Ordinare, la [[klimato]] di India influesas da la [[musono]], kun koldeta vintri ed varmega [[somero|someri]] sequita de du o tri pluvoza monati. Norde e centre de la lando, dumvintri, kolda venti veninta de [[Himalaya]] efektigas sikeso e koldeso. En la suda parto e en la litoro dil [[Araba maro]], la klimato esas varma e humida dum la tota yaro. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di India}} L'[[ekonomio]] di India kreskis tre rapide en recent yari, quankam la quarimo de la habitantaro esas tre povra. == Demografio == [[Arkivo:India_population_density_map_en.svg|thumb|320px|[[Denseso di habitantaro|Demografiala denseso]] di la regioni di India.]] [[Arkivo:Golden-Temple-Jan-07.jpg|thumb|left|250px|L'Ora Templo di le ''Sikh''.]] Segun statistiki por yaro 2023, India havas {{formatnum:1425775850}} habitanti, esanta la maxim populoza lando de la mondo.<ref name=Pop>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-65322706|titulo=Most populous nation: Should India rejoice or panic?|publikigita ye=2023-05-01|vidita ye=3ma di mayo 2023|editero=British Broadcasting Corporation|idiomo={{en}}|nomo=Soutik|surnomo=Biswas}}</ref> La maxim multa (72%) esas Indo-Ariani. Dravidiana populi esas 25%, Mongoloida etnii esas 3%, segun statistiki de 2000.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas [[Hindi-linguo|Hindi]] parolata da 43,6%. Bengali parolesas da 8%, Mahrati parolesas da 6,9%, Telugu 6,7%, Tamil parolesas da 5,7%, Gujarati parolesas da 4,6%, Urdu parolesas da 4,2%, Kannada parolesas da 3,6%, Odia parolesas da 3,1%, Malayalan parolesas da 2,9%, Punjabi parolesas da 2,7%, Asamana parolesas da 1,3%, Maithili parolesas da 1,1%, e 5,6% parolesas altra lingui.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|titulo=India - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=17ma di marto 2019}}</ref> La [[religio]] kun la maxim granda nombro di adepti esas [[Hinduismo]], praktikata da 79,8% de la habitantaro. Mohamedani esas 14,2%, kristani esas 2,3%, Sikhi esas 1,7%, e 2% ne informis pri religio en 2011.<ref name=CIA/> {{10 maxim grand urbi | regiono= India | dato= 2011 | nomo1 = Mumbai | hab1 = 12478477 | nomo2 = Delhi | hab2 = 11007835 | nomo3 = Bangalore | hab3 = 8425970 | nomo4 = Hyderabad | hab4 = 6809970 | nomo5 = Ahmedabad | hab5 = 5570585 | nomo6 = Chennai | hab6 = 4681087 | nomo7 = Kolkata | hab7 = 4486679 | nomo8 = Surat | hab8 = 4462002 | nomo9 = Pune | hab9 = 3115431 | nomo10 = Jaipur | hab10= 3073350 | imajo1 = Mumbai_03-2016_10_skyline_of_Lotus_Colony.jpg | imajo2 = Aerial view of Delhi from 6E-6325 1.jpg | fonto= <ref>{{Extera ligilo|titulo=Cities having population 1 lakh and above|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|editero=India Census 2011|idiomo={{en}}|publikigita ye=31ma di januaro 2012}}</ref> }} == Kulturo == La precipua marki di Indiana kulturo esas la granda [[sinkretismo]]<ref>[http://www.bangladeshsociology.org/Content.htm "Cultural Diversity, religious syncretism and People of India"]</ref> e kulturala pluralismo<ref>[http://ignca.nic.in/ls_03.htm "Cultural Pluralism, National Identity and Development"]</ref>. Kulturala tradicioni di India evas de 8.000 yari aK<ref>Arnett, Robert. India Unveiled. Atman Press, 2006.</ref>. == Referi == {{reflist}} == Extera ligili == * [https://a5c3b16d-a-62cb3a1a-s-sites.googlegroups.com/site/revuoprogreso/Home/progreso173.pdf?attachauth=ANoY7cpUfLRB9OmPpkzV0Naz1VpUywIWpiSeeH47O4HHwZwa7RfitG0ERMcdxKEdNoG6gxDI-MD23HtPFakdIo3_NKu1F2B6VtimZljBNw-p4hldGCASitAVJODN14JaEtp-3TZWmxOXiQabPncaSuMdyyvYKBB0NrQUFCJsLDZqm32fCSM9CaPxE4ND5T-sb5LTnHiNjrCefdUlFyMbWuivVuTY8FQVzM5kiVIXSzHPiCITQWYqcL4%3D&attredirects=0 Artiklo 'Linguala stati di India' ye Progreso 173] {{Commonscat|India}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:India| ]] 4fu5wtsl1abc698big609c5vkqgx758 0 22450 1135777 1073574 2026-09-29T00:12:20Z InternetArchiveBot 30866 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1135777 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo= Alexander Dubček |Imajo= [[Arkivo:ORIZNUT.jpg|180px]] |Politikala_titulo= Generala sekretario di<br>Komunista Partiso |Shablono_lando= {{CSK}} |Guvernisteso= de [[5 di januaro]] [[1968]] til [[17 di aprilo]] [[1969]] |Precedanto1= [[Antonín Novotný]] |Sucedanto1= [[Gustáv Husák]] |Guvernisteso2= |Naskodio= [[27 di novembro]] [[1921]] |Nask-urbo= Uhrovec, [[Chekoslovakia]] |Mort-dio= [[7 di novembro]] [[1992]] |Mort-urbo= [[Praha]], [[Chekoslovakia]] |Profesiono= Politikisto |Spozo= |Partiso= Komunista Partiso di Chekoslovakia }} '''Alexander Dubček''', politikisto [[1921]]-[[1992]] esis Generala Sekretario di Komunista Partiso di [[Chekoslovakia]] (equivalanta a prezidanto di lando) de [[5 di januaro]] [[1968]] til [[17 di aprilo]] [[1969]]. Il esis Unesma Sekretario di la Komunista Partiso di Chekoslovakia depos januaro 1968; ilua esforci por reformar la lando, donante plusa yuri a civitani, esis ne bone recevita da la Soviet-Uniono. En julio eventis ne-sucesoza negociadi inter Chekoslovakia e la Soviet-Uniono. Ye 21 di agosto 1968, armei de kin landi di la [[Pakto di Warszawa]] − 250000 soldati e 2000 tanki − eniris Chekoslovakia. Dubček avizis ne-rezisto. 137 civitani mortis; Dubček, kun plura kolegi, arestesis e duktesis a Moskva; il darfis retrovenar ye 27 agosto. Pos la "velura revoluciono" di 1989, il elektesis kom prezidanto di la federala asembluro di Chekoslovakia, e ri-elektesis en 1990 e 1992. Il mortis ye 7 di novembro 1992, plura semani pos grava automobil-acidento. == <small>Interhelpo</small> == La patro (Stefan Dubček) di Alexander Dubček implikesis en [[Interhelpo]], la help-organizuro qua sucesis konstruktar fabrikerii ed edifici en [[Kirgizistan|Kirgizia]]<ref>https://www.britannica.com/biography/Alexander-Dubcek</ref><ref>Progreso 326 (2002), pagino 20, http://www.ido.li/Revueyo/Progreso/progreso326.pdf</ref>. Alexander Dubček evis quar kande il iris kun sua familio a Kirgizia, e vivis en la kolektivo di Interhelpo. <ref>https://web.archive.org/web/20241207211630/https://cesky.radio.cz/interhelpo-komunismus-nanecisto-8781576</ref>. {{Tabelo di sucedo |Precedanto= [[Antonín Novotný]] |Nomo di listo= Listo di prezidanti di Chekoslovakia |Titulo di listo= Generala sekretario di Komunista Partiso di Chekoslovakia |Komenco= [[1968]] |Fino= [[1969]] |Sucedanto= [[Gustáv Husák]]}} {{DEFAULTSORT:Dubcec, Alexander}} [[Kategorio:Prezidanti di Chekoslovakia]] [[Kategorio:Chekoslovakia]] [[Kategorio:Interhelpani]] lcns2huiqkwkkgjqq25f6y26t6m0hjy 0 36450 1135703 867121 2026-09-28T12:59:44Z Forstbirdo 3024 1135703 wikitext text/x-wiki {{Revizo}} {{Linguo| |Nomo_en_Ido = Nuristana lingui |Nomo_linguo = |Parolata_en= [[Afganistan]] |Regioni_di_mondo = |Tota_parolanti = |Rango = |Klasifiko_en_familio = [[Indo-Europana linguaro]]<br />&nbsp;[[Indo-Irana lingui]]<br />&nbsp;&nbsp;'''Nuristana lingui''' |Ube_esas_oficala = |Akademio = |Iso1 = |Iso2 = |mapo = |mapo_paroli = |Videz_anke = [[Indo-Europana linguaro]] }} '''Nuristana lingui''' esas grupo di [[Indo-Irana lingui]] parolata en la provinco di Nuristan. == Bibliografio == * Decker, Kendall D. (1992) ''Languages of Chitral.'' Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 5. Islamabad: National Institute of Pakistan Studies, Quaid-i-Azam University and Summer Institute of Linguistics. * Grjunberg, A. L. (1971): ''K dialektologii dardskich jazykov (glangali i zemiaki). Indijskaja i iranskaja filologija: Voprosy dialektologii.'' Moscow. * Grjunberg, A. L. (1999): Zemiaki jazyk/dialekt. In: ''Jazyki mira: Dardskie i nuristanskie jazyki.'' Moscow: Indrik 1999, 123-125. * Morgenstierne, Georg (1926) Report on a Linguistic Mission to Afghanistan. [[Institute for Comparative Research in Human Culture|Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning]], Serie C I-2. Oslo. ISBN 0-923891-09-9 * Jettmar, Karl (1985) Religions of the [[Montaro Hindu Kush|Hindu Kush]] ISBN 0-85668-163-6 * [[J. P. Mallory]], ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Archaeology and Myth'', Thames and Hudson, 1989. * James P. Mallory & Douglas Q. Adams, "Indo-Iranian Languages", ''[[Encyclopedia of Indo-European Culture]]'', Fitzroy Dearborn, 1997. * Strand, Richard F. "[http://www.iranicaonline.org/articles/nurestani-languages Nuristana lingui]" en Encyclopaedia Iranica {{Indo-Europana linguaro}} [[Kategorio:Nuristana lingui]] 69ti55tx4ozh7i4rb360n7ywgl6on2q 0 36747 1135717 1131758 2026-09-28T13:16:55Z Forstbirdo 3024 1135717 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La [[yaro]] '''2015''' (MMXV per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 15ma [[yaro]] di la triesma yarmilo, la 15ma yaro di la [[21ma yarcento]], e la 6ma yaro di la [[yari 2010a]]. ==Eventi == ===[[Januaro]] === * [[1ma di januaro]] - [[Lituania]] adoptas [[Euro]] kom [[monetaro]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.dw.com/en/lithuania-adopts-the-euro/a-18165994 |titulo=Lithuania adopts the euro|editero=DW|publikigita ye=1ma di januaro 2015|vidita ye=31ma di agosto 2019}}</ref> * [[3ma di januaro|3ma]] til la [[7ma di januaro]] - [[Boko Haram]] masakras habitanti di Baga, en [[Nigeria]] e mortigas plua kam {{formatnum:2000}} personi. * [[7ma di januaro]] - En [[Paris]], du viri invadas la sideyo di satirala revuo ''Charlie Hebdo'', mortigas du sekureso-homi e pafas kontre jurnalisti dum renkontro. Entote 12 personi mortigesas, di qui 8 jurnalisti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2015/01/07/sede-de-revista-e-atacada-por-homens-armados-em-paris.htm |titulo=Sede de revista é atacada em Paris e deixa 12 mortos|idiomo={{pt}}|editor=UOL|vidita ye=7ma di januaro 2015}}</ref> * [[8ma di januaro]] - En la nord-esto di [[Nigeria]], [[Boko Haram]] masakras cirkume {{formatnum:2000}} personi che urbeto Baga. Boko Haram kontrolas 70% ek la stato Borno.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.bbc.com/news/world-africa-30728158 |titulo=Boko Haram crisis: Nigeria's Baga town hit by new assault|vidita ye=6ma di marto 2015|publikigita ye=8ma di januaro 2015|idiomo={{en}}|editero=BBC News}}</ref> * [[12ma di januaro]] - Armeo di [[Kamerun]] mortigas 143 kombatanti de [[Boko Haram]]. * [[13ma di januaro]] - Atako per [[obuso]] kontre [[autobuso]] en la regiono di [[Doneck]], [[Ukraina]], produktas 10 morti e 13 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://pt.radiovaticana.va/news/2015/01/14/ucr%C3%A2nia_%E2%80%93_ataque_provoca_10_mortos_e_13_feridos_em_donetsk/1118149 |titulo=Ucrânia - ataque provoca 10 mortos e 13 feridos na região de Donetsk|idiomo={{pt}}|autoro=radiovaticana.va|vidita ye=14ma di januaro 2015}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.bbc.com/news/world-europe-30798426 |titulo=Ukraine conflict: Shell hits bus 'killing 12' in Buhas |idiomo={{en}}|vidita ye=14ma di januaro 2015}}</ref> * [[14ma di januaro]] - [[Autobuso]] qua transportis karcerani kolizionas kun [[treno]] en [[Texas]], [[Usa]]. Adminime 10 personi mortas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.bbc.com/news/world-us-canada-30821835|titulo=Ten dead as Texas prison bus collides with train|autoro=BBC News |idiomo={{en}}|vidita ye=14ma di januaro 2015}}</ref> * [[26ma di januaro]] - [[Anglikan eklezio]] ordinacas sua unesma episkopino, Libby Lane. * [[27ma di januaro]] - En [[Tripoli]], [[Libia]], du viri invadas luxoza hotelo Corinthia, pafas kontre viziteri e mortigas 9 en nomo di la [[Islamana Stato di Irak e Siria]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2015/01/27/homens-armados-invadem-hotel-de-luxo-na-libia-e-fazem-refens.htm |titulo=Homens armados invadem hotel de luxo na Líbia e matam 9; EI assume autoria|idiomo={{pt}}|vidita ye=27ma di januaro 2015}}</ref> ===[[Februaro]] === * [[2ma di februaro]] - En [[Santiago, Chili|Santiago]], [[Chili]], 78 ex-membri di la sekreta polico dum la [[diktatoreso]] di [[Augusto Pinochet]] kondamnesas ad enkarcerigo por 4 til 13 yari segun lia krimini. * 2ma di februaro - En [[Nigeria]], prezidanto [[Goodluck Jonathan]] eskapas de atento per bombo pos komico en nord-westo di la lando.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/02/1584113-presidente-da-nigeria-escapa-de-atentado-a-bomba-apos-comicio-eleitoral.shtml|titulo=Presidente da Nigéria escapa de atentado a bomba após comício|editero=UOL|vidita ye=2ma di februaro 2015}}</ref> * [[5ma di februaro]] - Adminime 57 personi mortigesas dum atako di [[Siria]]na guvernerio kontre rebeli proxim [[Damascus]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/02/05/ataques-do-regime-sirio-deixam-mais-de-50-mortos-em-zonas-rebeldes.htm|titulo=Ataques do regime sírio deixam mais de 50 mortos em zonas rebeldes|vidita ye=6ma di februaro 2015 |idiomo={{pt}}|autoro=UOL}}</ref> * 5ma di februaro - Adminime 90 personi mortigesas en Fotokol, [[Senegal]], dum atako di rebela grupo [[Boko Haram]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=Ataque do Boko Haram a cidade em Camarões mata ao menos 90 pessoas|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/02/1585993-ataque-do-boko-haram-a-cidade-em-camaroes-mata-ao-menos-90-pessoas.shtml|idiomo={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=6ma di februaro 2015}}</ref> * [[6ma di februaro]] - Segun la statala televiziono di [[Nijer]], militisti sucese repulsis atako da [[Boko Haram]] kontre l'urbo di Bosso, sud-weste di la lando, e mortigis 109 membri dil grupo en la konfronto.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/02/06/forcas-do-niger-matam-109-militantes-do-boko-haram-segundo-tv-estatal.htm|titulo=Forças do Níger matam 109 militantes do Boko Haram, segundo TV estatal|idiomo={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=6ma di februaro 2015}}</ref> * 6ma di februaro - En [[Estal Timor]] [[Xanana Gusmão]] renuncas a l'ofico di [[chefministro]]. * [[7ma di februaro]] - Adminime 22 personi mortas e 50 vundesas dum ataki per bombi en [[Baghdad]], [[Irak]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/02/1586760-ataques-com-bombas-matam-ao-menos-22-pessoas-em-bagda.shtml |titulo=Ataques com bombas matam ao menos 22 pessoas em Bagdá|languate={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=7ma di februaro 2015}}</ref> * [[8ma di februaro]] - Atako da [[Boko Haram]] che urbo Diffa, [[Nijer]], produktas adminime 1 morto e 10 vunditi. * 8ma di februaro - [[Libia]]n armeo anuncas ke li rikaptis militala bazo en [[Benghazi]] de la manui di islamana rebeli.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/02/09/exercito-libio-diz-ter-retomado-principal-base-militar-de-benghazi.htm |titulo=Exército líbio diz ter retomado principal base militar de Benghazi|vidita ye=10ma di februaro 2015|idiomo={{pt}}|editero=UOL}}</ref> * [[9ma di februaro]] - Plu kam 20 enmigranti mortas pro koldeso en batelo proxim l'insulo di [[Lampedusa]], [[Italia]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/02/09/mais-de-20-migrantes-mortos-de-frio-em-barco-no-mediterraneo.htm |titulo=Mais de 20 migrantes mortos de frio em barco no Mediterrâneo|idiomo={{pt}}|vidita ye=9ma di februaro 2015}}</ref> * [[13ma di februaro]] - En [[Peshawar]], [[Pakistan]], adminime 19 personi mortas pos atako per bombo kontre [[moskeo]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/02/13/ataque-a-mesquita-xiita-deixa-ao-menos-19-mortos-no-paquistao.htm| titulo=Ataque a mesquita xiita deixa ao menos 19 mortos no Paquistão |idiomo={{pt}} |vidita ye=13ma di februaro 2015|editero=UOL}}</ref> * [[21ma di februaro]] - [[Yemen]]ana ex-prezidanto [[Abdo Rabbo Mansour Hadi]] abandonas [[Sanaa]] pos atako di shia islamana rebeli kontre lia domo.<ref>{{Extera ligilo|vidita ye=21ma di februaro 2015| url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/02/21/presidente-do-iemen-abandona-sua-casa-em-sana-apos-ataque-dos-houthis.htm|titulo=Presidente do Iêmen abandona sua casa en Sana após ataque dos houthis|idiomo={{pt}}|editero=UOL}}</ref> * 21ma di februaro - En [[Dubai]], [[Unionita Araba Emirii]], fairo en 79-etaja [[cieloskrapero]] kontrolesas rapide, e nulu mortis.<ref>{{{Extera ligilo|url=http://www.cmjornal.xl.pt/cm_ao_minuto/detalhe/extinto_incendio_em_arranha_ceus_no_dubai.html|titulo=Extinto incêndio em arranha-céus no Dubai|editero=Correio da Manhã|vidita ye=21ma di februaro 20115|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[24ma di februaro]] - En Uhersky Brod, [[Chekia]], viro evante aproxime 60 yari eniras restauranto e pafas kontre klienti. Adminime 8 personi mortigesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dw.de/atirador-mata-ao-menos-nove-na-rep%C3%BAblica-tcheca/a-18277028?maca=bra-uol-all-1387-xml-uol |titulo=Atirador mata ao menos 9 na República Tcheca|vidita ye=24ma di februaro 2015 |editero=Deutsche Welle|idiomo={{pt}}}}</ref> * 24ma di februaro - Tri ataki dal grupo [[Boko Haram]] en [[Nijer]] e [[Nigeria]] produktas 29 morti, di qui 27 en Nigeria e du soltadi en Diffa, Nijer.<ref>{{Extera ligilo| url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/02/24/ataques-do-boko-haram-e-explosao-de-mina-matam-29-em-niger-e-nigeria.htm|titulo=Ataques do Boko Haram e explosão de mina matam 29 em Níger e Nigéria|editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=27ma di februaro 2015|publikigita ye=24ma di februaro 2015}}</ref> * [[25ma di februaro]] - Diversa [[Avalancho|avalanchi]] en la nordo di [[Afganistan]] produktas plu kam 100 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/02/25/avalanches-deixam-mais-de-100-mortos-no-afeganistao.htm |titulo=Avalanches deixam mais de 100 mortos no Afeganistão|editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=25ma di februaro 2015}}</ref> * [[26ma di februaro]] - En [[Kabul]], [[Afganistan]] bombo-atako kontre vehilo de [[Turkia]]n [[ambasadeyo]] produktas 2 morti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Atentado contra veículo diplomático turco em Cabul deixa 2 mortos|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/02/26/atentado-contra-veiculo-diplomatico-turco-em-cabul-deixa-2-mortos.htm |idiomo={{pt}}|vidita ye=26ma di februaro 2015}}</ref> * [[27ma di februaro]] - Boris Nemtsov, politikisto opozante a la guvernerio di [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]], mortigesas en [[Moskva]], [[Rusia]], per quar pafi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/02/27/politico-da-oposicao-boris-nemtsov-e-morto-a-tiros-em-moscou.htm |titulo=Político da oposição Boris Nemtsov é morto a tiros em Moscou |editero=UOL |idiomo={{pt}}|vidita ye=27ma di februaro 2015}}</ref> * 27ma di februaro - La chambro di deputati di [[Italia]] agnoskas [[Palestinana stato]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/ansa/2015/02/27/deputados-italianos-aprovam-reconhecimento-da-palestina.htm |titulo=Deputados italianos aprovam reconhecimento da Palestina |idiomo={{pt}}|vidita ye=27ma di februaro 2015|editero=UOL}}</ref> * [[28ma di februaro]] - La prezidanti [[Dilma Rousseff]] de [[Brazilia]] e [[José Alberto Mujica]] de [[Uruguay]] inauguras en [[Colonia del Sacramento]] sistemo di eolala generatori qui furnisos [[elektro]] a la du landi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Eletrobras inaugura parque eólico de US$100 mi com UTE no Uruguai |url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/02/28/eletrobras-inaugura-parque-eolico-de-us100-mi-com-ute-no-uruguai.htm |idiomo={{pt}}|editero=UOL (de Reuters)|vidita ye=28ma di februaro 2015}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/02/28/dilma-inaugura-com-mujica-parque-eolico-no-uruguai-antes-de-posse-de-vazquez.htm |titulo=Dilma inaugura com Mujica parque eólico no Uruguai antes de posse de Vázquez|idiomo={{pt}}|editero=UOL (artiklo de EFE) |vidita ye=28ma di februaro 2015}}</ref> ===[[Marto]] === * [[3ma di marto]] - [[Volkano]] Villarica eruptas en [[Chili]], e koaktas l'evakuo di plua kam 3.000 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.xinhuanet.com/english/photo/2015-03/04/c_134035257.htm |titulo=Villarrica Volcano erupts in southern Chile| autoro=Xinhua|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di marto 2015 |vidita ye=8ma di mayo 2015}}</ref> * [[4ma di marto]] - Explozo en [[karbono]]-[[mineyo]] en [[Doneck]], [[Ukraina]], mortigas adminime 30 personi.<ref>{{Extera ligilo|vidita ye=4ma di marto 2015|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/03/04/ao-menos-30-mortos-em-explosao-de-mina-em-area-dominada-por-rebeldes-na-ucrania.htm |titulo=Ao menos 30 mortos em explosão de mina em área dominada por rebeldes na Ucrânia |idiomo={{pt}}|editero=UOL}}</ref> * [[11ma di marto]] - [[Nigeria]] anuncas ke simultana atako per [[Kamerun]], [[Chad]] e [[Nijer]] posibligis rikonquestar 36 urbeti okupita da [[Boko Haram]], inkluzite 3 en la stato [[Borno]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/03/11/nigeria-anuncia-reconquista-de-36-localidades-em-poder-do-boko-haram.htm|titulo=Nigéria anuncia reconquista de 36 localidades em poder do Boko Haram|vidita ye=12ma di marto 2015|editero=UOL|publikigita ye=11ma di marto 2015 |idiomo={{pt}}}}</ref> * 11ma di marto - [[Usa]] anuncas riestabliso di direta telefonala servo kun [[Kuba]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Serviço telefônico direto entre Cuba e EUA entra em funcionamento|url=http://operamundi.uol.com.br/conteudo/noticias/39774/servico+telefonico+direto+entre+cuba+e+eua+entra+em+funcionamento.shtml|idiomo={{pt}}|editero=Opera Mundi|vidita ye=12ma di marto 2015|publikigita ye=11ma di marto 2015}}</ref> * [[14ma di marto]] - Forta [[ciklono]] frapas [[Vanuatu]] e produktas adminime 8 morti ed efektigas granda destruktado.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.r7.com/internacional/ciclone-de-grandes-proporcoes-devasta-vanuatu-e-mata-ao-menos-8-14032015 |titulo=Ciclone de grandes proporções devasta Vanuatu e mata ao menos 8|editero=r7.com|vidita ye=16ma di marto 2015|publikigita ye=14ma di marto 2015}}</ref> * [[16ma di marto]] - Adminime 4 personi mortigesas e 5 vundesas pro suocidint-atako kontre [[polico|policeyo]] en Helmand, [[Afganistan]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/03/16/atentado-suicida-no-afeganistao-deixa-pelo-menos-quatro-mortos.htm |titulo=Atentado suicida no Afeganistão deixa pelo menos quatro mortos |editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=16ma di marto 2015}}</ref> * [[18ma di marto]] - Kamiono kun bombi explozas dum atento en Safuan, [[Irak]], proxim la frontiero kun [[Kuwait]], e produktas adminime 3 morti e 8 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/03/18/atentado-com-caminhao-bomba-deixa-3-mortos-e-8-feridos-no-iraque.htm |titulo=Atentado com caminhão-bomba deixa 3 mortos e 8 feridos no Iraque|vidita ye=18ma di marto 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[20ma di marto]] - Du suocidant-ataki per bombi en [[Sanaa]], [[Yemen]], mortigas 137 personi e vundas 357.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.reuters.com/article/2015/03/20/us-yemen-attack-bomb-idUSKBN0MG11J20150320 |titulo=Suicide bombers kill 137 in Yemen mosque attacks|editero=Reuters|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di marto 2015}}</ref> * [[21ma di marto]] - En [[New York]] fairo en edifico che quartero di [[Brooklyn]] mortigas adminime 7 pueri e vundas 2 adulti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/03/1606262-incendio-em-nova-york-mata-sete-criancas-e-deixa-dois-feridos.shtml|titulo=Incêndio em Nova York mata sete crianças e deixa 2 feridos|editero=UOL |idiomo={{pt}} |vidita ye=21ma di marto 2015}}</ref> * [[25ma di marto]] - En Artemivsk, [[Ukraina]] explozo di terala torpedo dum paso di omnibuso produktas adminime 3 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/03/25/explosao-de-mina-deixa-pelo-menos-tres-mortos-na-ucrania.htm |titulo=Explosão de mina deixa pelo menos três mortos na Ucrânia|vidita ye=25ma di marto 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[27ma di marto]] - [[Denis Sassou Nguesso]] anuncas ke la [[konstituco]] di [[Republiko Kongo]] modifikesos por posibligar ilu konkurencar por la triesma foyo a la prezidanteso. ===[[Aprilo]] === * [[2ma di aprilo]] - En Garissa, [[Kenia]], grupo di [[Somalia]]na Islamana teroristi atakas domo por studenti e mortigas 147.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/04/02/ataque-em-universidade-do-quenia-deixa-147-estudantes-mortos.htm |titulo=Ataque em universidade do Quênia deixa 147 estudantes mortos|idiomo={{pt}}|vidita ye=2ma di aprilo 2015}}</ref> * [[11ma di aprilo]] - [[Barack Obama]] renkontras formale [[Raúl Castro]] en [[Panama-Urbo]], l'unesma renkontro di la chefi di [[Usa]] e [[Kuba]] por rinormaligar la diplomacala relati inter la du landi, pos [[Kubana revoluciono]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/04/1615503-obama-e-raul-realizam-encontro-historico-entre-eua-e-cuba.shtml |titulo=Obama e Raúl mantêm encontro histórico entre EUA e Cuba|vidita ye=11ma di aprilo 2015|publikigita ye=11ma di aprilo 2015|idiomo={{pt}}|editero=UOL}}</ref> * [[23ma di aprilo]] - [[Italia]]na rivogardero salvas 84 enmigranti qui transportesis en batelo qua sinkis en [[Mediteraneo]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/04/23/mais-84-migrantes-sao-salvos-no-mediterraneo.htm |titulo=Mais 84 migrantes são salvos no Mediterrâneo|vidita ye=23ma di aprilo 2015|idiomo={{pt}}|editero=UOL|autoro=AFP}}</ref> * [[25ma di aprilo]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.9 che [[skalo di Richter]] frapas [[Nepal]], produktanata plua kam cirkume 9 mil morti, ed efektiganta granda destruktado.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Terremoto devastador mata mais de 1,3 mil no Nepal e provoca avalanche no Everest|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/04/25/terremoto-devastador-mata-mais-de-13-mil-no-nepal-e-provoca-avalanche-no-everest.htm|idiomo={{pt}}|autoro=Reuters|editero=UOL|vidita ye=25ma di aprilo 2015}}</ref><ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/topic/Nepal-earthquake-of-2015|titulo=Nepal earthquake of 2015|editero=Encyclopaedia Britannica}}</ref> ===[[Mayo]] === * [[1ma di mayo]] - Milital avioni de [[Saudi-Arabia]] bombardas rezidala quartero en [[Sanaa]], chef-urbo di [[Yemen]], e produktas 8 til 10 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/05/01/ataques-aereos-matam-civis-na-capital-do-iemen.htm |titulo=Ataques aéreos matam civis na capital do Iemên|idiomo={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=1ma di mayo 2015}}</ref> * [[5ma di mayo]] - Pos plu kam 50 yari voyaji tra [[paromo|paromi]] inter [[Usa]] e [[Kuba]] posibligesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dw.de/eua-autorizam-servi%C3%A7o-de-balsas-comerciais-para-cuba/a-18430691?maca=bra-uol-all-1387-xml-uol |titulo=EUA autorizam serviço de balsas comerciais para Cuba|autoro=Deutsche Welle|idiomo={{pt}}|vidita ye=6ma di mayo 2015}}</ref> * [[9ma di mayo]] - En [[Jalisco]], [[Mexikia]], centi de personi protestas kontre la violento de organizita krimino, qua produktis 17 morti dum la 1ma di mayo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/05/09/centenas-de-pessoas-marcham-em-jalisco-contra-a-violencia.htm |titulo=Centenas de pessoas marcham em Jalisco contra a violência |idiomo={{pt}}|autoro=EFE|editero=UOL |accessdaste=9ma di mayo 2015}}</ref> * [[17ma di mayo]] - [[Talibano|Talibani]] anuncas ke li exekutis suocidant atako kontre automobilo proxim l'aeroportuo di [[Kabul]], [[Afganistan]], qua mortigis tri personi - di qui 1 esis Britaniano - e vundis 18 plusa homi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/05/17/ataque-contra-carro-da-uniao-europeia-mata-ao-menos-3-no-afeganistao.htm| titulo=Ataque contra carro da União Europeia mata ao menos 3 no Afeganistão|idiomo={{pt}} |editero=UOL|publikigita ye=17ma di mayo 2015}}</ref> * 17ma di mayo - [[Islamana Stato]] anuncas ke ol prenis kontrolo di [[Ramadi]], [[Irak]], pos intensa kombati.<ref>{{Extera ligilo|url =http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/05/1630180-estado-islamico-toma-controle-de-cidade-estrategica-no-iraque.shtml |titulo=Estado Islâmico toma controle de cidade estratégica no Iraque |idiomo={{pt}}|publikigita ye=17ma di mayo 2015|editero=UOL}}</ref> * [[23ma di mayo]] - [[Måns Zelmerlöw]] vinkas [[Euroviziono-Konkurso di Kansono 2016|Euroviziono-Konkurso di Kansono]] kun ilua kansono ''Heroes''. * [[26ma di mayo]] - Suocidant atako kontre tribunalo en la provinco Maidan Wardak, [[Afganistan]], mortigas adminime 6 personi e vundas 3.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/05/26/ataque-suicida-no-leste-do-afeganistao-deixa-pelo-menos-seis-mortos.htm |titulo=Ataque suicida no leste do Afeganistão deixa pelo menos seis mortos|editero=UOL |vidita ye=26ma di mayo 2015}}</ref> * [[29ma di mayo]] - En [[Nigeria]] [[Muhammadu Buhari]] divenas prezidanto.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/05/29/muhammadu-buhari-e-empossado-como-novo-presidente-da-nigeria.htm |titulo=Muhammadu Buhari é empossado como novo presidente da Nigéria|idiomo={{pt}}|vidita ye=29ma di mayo 2015|editero=UOL|autoro=EFE}}</ref> * [[30ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortigesas en [[Maiduguri]], [[Nigeria]] pos atako da membri de [[Boko Haram]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/05/1635861-milicia-radical-boko-haram-mata-11-pessoas-na-nigeria.shtml |titulo=Milícia radical Boko Haram mata 11 pessoas na Nigéria|editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=30ma di mayo 2015}}</ref> * 30ma di mayo - [[Ter-tremo]] kun forteso 8.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Japonia]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=Terremoto de 8,5 graus atinge todo o Japão|url=http://noticias.r7.com/internacional/terremoto-de-85-graus-atinge-todo-o-japao-30052015|editero=r7.com |idiomo={{pt}}|vidita ye=30ma di mayo 2015}}</ref> ===[[Junio]] === * [[1ma di junio]] - [[Ameenah-Garib Fakim]] divenas l'unesma [[muliero]] prezidantino di [[Maurico]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/06/01/mulher-e-designada-presidente-das-ilhas-mauricio-pela-primeira-vez.htm |titulo=Mulher é designada presidente das Ilhas Maurício pela primeira vez |idiomo={{pt}}|vidita ye=1ma di junio 2015|editero=UOL}}</ref> * [[2ma di junio]] - [[Joseph Blatter]], chefo di [[FIFA]], renuncas pos [[korupto]]-skandalo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.publico.pt/desporto/noticia/blatter-demitese-da-presidencia-da-fifa-1697700 |titulo=O dia em que Joseph Blatter caiu de podre|editero=Publico.pt |vidita ye=2ma di junio 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[5ma di junio]] - [[Islamana Stato]] anuncas la kapto di Harwa, urbo en [[Libia]].<ref>{{Extera ligilo|editero=UOL|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/06/05/estado-islamico-captura-outra-cidade-na-libia.htm |titulo=Estado Islâmico captura outra cidade na Líbia |idiomo={{pt}}|vidita ye=5ma di junio 2015}}</ref> * [[7ma di junio]] - Atako per bombo en merkato di Maiduguri, [[Nigeria]], produktas 16 morti e 24 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Atentado à bomba mata 16 pessoas na Nigéria|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/06/1638769-atentado-a-bomba-mata-16-pessoas-na-nigeria.shtml |editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=8ma di junio 2015}}</ref> * [[9ma di junio]] - Adminime sep personi mortas e 20 vundesas pos du suocidant-ataki en la westo di [[Irak]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/06/09/ataques-suicidas-no-oeste-do-iraque-deixam-pelo-menos-sete-mortos.htm |titulo=Ataques suicidas no oeste do Iraque deixam pelo menos sete mortos|editero=UOL|idiomo={{pt}} |vidita ye=9ma di junio 2015}}</ref> * [[16ma di junio]] - [[Egiptia]]na korto judicias ex-prezidanto [[Mohamed Morsi]] a dumviva enkarcerigo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.aljazeera.com/news/2015/06/egypt-court-upholds-morsi-death-sentence-150616104041261.html |titulo=Egypt court upholds Morsi death sentence |editero=Aljazeera|idiomo={{en}}|publikigita ye=16ma di junio 2015|vidita ye=21ma di novembro 2015}}</ref> * [[17ma di junio]] - [[Islamana Stato]] revendikas atenti per bombi qui mortigis plu kam 30 personi en [[Sanaa]], chef-urbo di [[Yemen]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/06/17/estado-islamico-assume-atentados-com-mais-de-30-mortos-no-iemen.htm |titulo=Estado Islâmico assume atentados com mais de 30 mortos no Iêmen|idiomo={{pt}}|vidita ye=17ma di junio 2015|editero=UOL |autoro=AFP}}</ref> * [[21ma di junio]] - Adminime 15 personi mortigesas pos aeral-ataki en la provinci Saada e Marib, en [[Yemen]].<ref name>{{Extera ligilo |url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/06/21/ataques-aereos-matam-15-mortos-no-iemen-diz-agencia.htm |titulo=Ataques aéreos matam 15 no Iêmen, diz agência|editero=UOL|vidita ye=21ma di junio 2015}}</ref> ===[[Julio]] === * [[2ma di julio]] - Kombati en [[Aden]], [[Yemen]], mortigas 12 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/07/02/combates-deixam-12-mortos-no-iemen.htm |titulo=Combates deixam 12 mortos no Iêmen |editero=UOL |autoro=AFP |idiomo={{pt}}|vidita ye=2ma di julio 2015}}</ref> * 2ma di julio - En [[Mali]] sis soldati de [[Burkina Faso]] membri dil paco-trupi de [[Unionita Nacioni]] mortigesas dum atako proxim [[Timbuktu]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/07/02/ataque-mata-capacetes-azuis-de-burkina-faso-no-mali.htm|titulo=Ataque mata capacetes azuis de Burkina Faso no Mali| autoro=AFP|editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=2ma di julio 2015|publikigita ye=2ma di julio 2015}}</ref> * [[8ma di julio]] - En [[Kolumbia]] [[FARC]] anuncas unilater armistico pos la 20ma di julio.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/07/08/farc-anunciam-nova-tregua-unilateral-para-dar-oxigenio-aos-dialogos-de-paz.htm |titulo=Farc anunciam nova trégua unilateral para "dar oxigênio" aos diálogos de paz|editero=UOL |idiomo={{pt}}|vidita ye=9ma di julio 2015|publikigita ye=8ma di julio 2015}}</ref> * [[9ma di julio]] - Reprezenteri de [[Brazilia]], [[Rusia]], [[India]], [[Popul-Republiko Chinia|Chinia]] e [[Sudafrika]] anuncas en [[Ufa]], [[Rusia]], la kreado di [[banko]] por financar projeti pri substrukturo en la kin landi.<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{pt}}|editero=Opera Mundi |url=http://operamundi.uol.com.br/conteudo/noticias/40973/banco+dos+brics+e+oficializado+e+integrantes+anunciam+criacao+de+universidade+para+o+bloco.shtml |titulo=Banco dos Brics é oficializado e integrantes anunciam criação de universidade para o bloco|vidita ye=9ma di julio 2015}}</ref> * [[10ma di julio]] - En [[Indonezia]] [[volkano]] Monto Raung eruptas, e kin aeroportui klozesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/5-indonesian-airports-shut-after-mount-raung-eruption |titulo=5 Indonesian airports shut after Mount Raung eruption|editero=The Straits Times |vidita ye=10ma di julio 2015|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di julio]] - Bombo explozas avan la konsuleyo di [[Italia]] en [[Kairo]], [[Egiptia]]. Adminime 1 persono mortigesas e 4 altra vundesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/07/11/explosao-em-frente-ao-consulado-da-italia-no-cairo-deixa-ao-menos-1-morto.htm |titulo=Explosão em frente ao consulado da Itália no Cairo deixa ao menos 1 morto |editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=11ma di julio 2015}}</ref> * [[14ma di julio]] - Pos 20-monata negocii, [[Iran]] signatas pakto kun [[Usa]], [[Unionita Rejio]], [[Rusia]], [[Popul-Republiko Chinia]] e [[Germania]] qua posibligas Iran mantenar lua nukleara centrali, kambie posibligar internaciona inspekti e ne developar nuklear armi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/07/1655431-ira-e-grupo-51-fecham-acordo-nuclear-afirma-agencia-oficial-russa.shtml |titulo=Irã e potências mundiais fecham acordo nuclear em Viena}}</ref> * [[15ma di julio]] - Adminime 28 [[talibano|talibani]] mortigesas dum bombardo da [[Usa]]n avioni en la provinco Nangarhar, [[Afganistan]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/07/15/bombardeio-de-drone-americano-no-afeganistao-mata-pelo-menos-28-talibas.htm |titulo=Bombardeio de drone americano no Afeganistão mata pelo menos 28 talibãs |idiomo={{pt}}|vidita ye=15ma di julio 2015|editero=UOL}}</ref> * [[17ma di julio]] - Adminime 120 personi mortigesas e 130 vundesas pro suocidant atako en la provinco Diyala, [[Irak]]. * [[19ma di julio]] - [[Egiptia]]n armeo anuncas ke 59 ''jihad''isti e 7 de lua soldati mortigesis dum kombati en [[Sinai]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/07/19/combates-do-sinai-egipcio-terminam-com-7-soldados-e-59-jihadistas-mortos.htm |titulo=Combates do Sinai egípcio terminam com 7 soldados e 59 jihadistas mortos |vidita ye=19ma di julio 2015|idiomo={{pt}}|editero=UOL|autoro=AFP}}</ref> * [[25ma di julio]] - Avioni de [[Saudi-Arabia]] bombardas l'urbo Taiz, en [[Yemen]], ed adminime 55 personi mortigesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/07/25/ataque-aereo-saudita-mata-ao-menos-55-no-iemen-diz-agencia.htm |titulo=Ataque aéreo saudita mata ao menos 55 no Iêmen, diz agência |autoro=Reuters|editero=UOL|idiomo={{pt}} |vidita ye=25ma di julio 2015}}</ref> * [[27ma di julio]] - En [[India]], teroristi atakas autobuso e medikala centro en Gurdaspur, [[Punjab]], proxim la frontiero kun [[Pakistan]], e mortigas 6 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/07/27/ataque-terrorista-na-india-deixa-6-mortos.htm |titulo=Ataque terrorista na Índia deixa 6 mortos |autoro=EFE|editero=UOL|accessate=27ma di julio 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> ===[[Agosto]] === * [[5ma di agosto]] - Fragmenti dil aviono [[Boeing 777]] de ''Malaysia Airlines'' flugo 370, qua desaparis la 8ma di marto [[2014]] trovesas apud insulo [[Réunion]]. * [[24ma di agosto|24ma]] til [[31ma di agosto]] - Eventas [[Ido-konfero 2015|Ido-konfero]] en [[Berlin]], [[Germania]]. * [[30ma di agosto]] - [[Associated Press]] raportas ke la [[Islamana Stato di Irak e Siria|Islamana Stato]] demolisis la [[Templo di Bel]]. ===[[Septembro]] === * [[4ma di septembro]] - En [[Hungaria]], 6 radikali atakas refujanti kun [[grenado|grenadi]] en treno-staciono di [[Budapest]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/09/04/grupo-de-radicais-hungaros-ataca-refugiados-em-budapeste.htm |titulo=Grupo de radicais húngaros ataca refugiados em Budapeste|idiomo={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=4ma di septembro 2015}}</ref> * [[17ma di septembro]] - Adminime 14 personi mortas en du bombal atenti en [[Baghdad]], [[Irak]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Atentados em Bagdá deixam 14 mortos|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/09/17/atentados-em-bagda-deixam-14-mortos.htm |vidita ye=17ma di septembro 2015|idiomo={{Pt}}|editor=AFP}}</ref> * [[18ma di septembro]] - Bateleto kun ekmigranti qui voyajis de [[Libia]] ad [[Italia]] sinkas en [[Mediteraneo]]. Sep personi dronas su e 95 salvesas da un [[petrolonavo]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/09/18/naufragio-de-bote-com-imigrantes-no-mediterraneo-mata-7.htm |titulo=Naufrágio de bote com imigrantes no Mediterrâneo mata 7 |editero=UOL |vidita ye=18ma di septembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[20ma di septembro]] - [[Papo Franciskus]] celebra [[meso]] en [[Havana]], [[Kuba]]. * [[30ma di septembro]] - Parlamento di [[Rusia]] aprovas l'uzo di lua aer-armeo kontre [[Islamana Stato]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2015/09/30/parlamento-russo-autoriza-putin-a-mandar-tropas-para-a-siria.htm |titulo=Parlamento russo autoriza Putin a mandar tropas para a Síria|publikigita ye=30ma di septembro 2015|vidita ye=30ma di septembro 2015|editero=UOL|autoro=DW|idiomo={{pt}}}}</ref> ===[[Oktobro]] === * [[1ma di oktobro]] - En [[Oregon]], [[Usa]], pafanto mortigas 13 personi e vundas 20 en l'[[universitato]] dil stato. La pafanto mortigesas pose dal polico.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2015/10/01/97001-20151001FILWWW00329-une-fusillade-aurait-fait-15-morts-et-20-blesses-dans-une-universite-americaine.php |titulo=États-Unis: une fusillade fait plusieurs victimes sur un campus |editero=Le Figaro|idiomo=Franca|publikigita ye=1ma di oktobro 2015|vidita ye=3ma di oktobro 2015}}</ref> * [[2ma di oktobro]] - [[Terglitado]] en Santa Catarina Pinula,<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/10/02/deslizamento-de-terra-deixa-9-mortos-e-ate-600-desaparecidos-na-guatemala.htm |titulo=Deslizamento de terra deixa 9 mortos e até 600 desaparecidos na Guatemala|idiomo={{pt}}|editero=UOL|autoro=Reuters}}</ref> [[Guatemala]], produktas adminime 30 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.r7.com/internacional/fotos/deslizamento-de-terra-na-guatemala-mata-pelo-menos-30-pessoas-03102015 |titulo=Deslizamento de terra na Guatemala mata pelo menos 30 pessoas|idiomo={{pt}}|editero=R7.com|vidita ye=3ma di oktobro 2015}}</ref> * 2ma di oktobro - [[Uragano]] ''Joaquin'' frapas [[Bahama]], efektigas inundadi e sinkas Usana transporto-navo ''El Faro'', kun 33 personi ennave.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/10/02/furacao-joaquin-atinge-bahamas-navio-de-carga-desaparece-com-30-pessoas.htm |titulo=Furacão Joaquin atinge Bahamas; navio de carga desaparece com 30 pessoas|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref><ref>{{Extera ligilo |url=http://edition.cnn.com/2015/10/02/us/hurricane-joaquin/|titulo=Lost at sea: Ship with 33 people missing in Hurricane Joaquin|editero=CNN.com |idiomo={{en}}|vidita ye=3ma di oktobro 2015}}</ref> * [[3ma di oktobro]] - Aeral atako kontre hospitalo de ''[[Médecins Sans Frontières]]'' en Kunduz, [[Afganistan]], produktas 42 morti e 33 plusa homi desaparinta.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.msf.org/en/topics/kunduz-hospital-airstrike|titulo=Kunduz Hospital Airstrike |editero=Médecins Sans Frontières|vidita ye=6ma di oktobro 2016}}</ref> * [[8ma di oktobro]].[[Rusia]] anuncas ke lua militonavi en [[Kaspia maro]] lansis misili kontre 11 emi dil [[Islamana Stato]] en [[Siria]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Russia fires cruise missiles at targets in Syria |editero=aljazeera.com |vidita ye=8ma di oktobro 2015|idiomo={{en}}| url=http://www.aljazeera.com/news/2015/10/cloneofrussian-warships-join-syria-war-rocket-at-151008050603182.html}}</ref> * [[10ma di oktobro]] - Du bombi explozas en [[Ankara]], [[Turkia]], e mortigas adminime 10 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/10/10/explosoes-deixam-ao-menos-10-mortos-na-capital-da-turquia.htm |titulo=Explosões deixam ao menos 10 mortos na capital da Turquia |editero=UOL|vidita ye=10ma di oktobro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[13ma di oktobro]] - Du obusi lansita de bombardilo atingas [[Rusia|Rusa]] [[ambasadeyo]] en [[Damascus]], [[Siria]], kande grupo de personi demonstris favore Rusa ataki kontre la rebeli dil [[Islamana Stato]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/10/13/dois-morteiros-atingem-embaixada-da-russia-em-damasco.htm |titulo=Dois morteiros atingem embaixada da Rússia em Damasco|idiomo={{pt}}|vidita ye=13ma di oktobro 2015|editero=UOL}}</ref> * [[15ma di oktobro]] - Guvernerio di [[Myanmar]] signatas pafo-ceso kun 8 [[Gerilo|gerilera* grupi]], min kam un monato ante la previdita elekto parlamental.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/10/15/mianmar-assina-acordo-de-cessar-fogo-com-8-grupos-guerrilheiros.htm |titulo=Mianmar assina acordo de cessar-fogo com 8 grupos guerrilheiros |editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=15ma di oktobro 2015}}</ref> * [[20ma di oktobro]] - [[Ban Ki-moon]], generala sekretario di [[Unionita Nacioni]], vizitas [[Jerusalem]] e demandas rapida ago por diminutar la tenseso inter [[Israel]]ani e [[Palestinana stato|Palestinani]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/10/20/ban-ki-moon-pede-que-israelenses-e-palestinos-ajam-rapido-para-atenuar-tensoes.htm |titulo=Ban Ki-moon pede que israelenses e palestinos ajam rápido para atenuar tensões |idiomo={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=20ma di oktobro 2015}}</ref> * 20ma til la [[24ma di oktobro]] - [[Uragano]] ''Patricia'' frapas [[Pacifiko|Pacifika]] litoro di [[Mexikia]] per venti qui atingis 345 km/h, e divenas la maxim forta uragano konocata. Pro ke ol frapis regioni poke habitata, la morto-statistiko esis 12 personi.<ref>{{Extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20151208103253/http://www.javastudioarsitek.com/patricia-effect-texas-deluged-flash-floods-smash-houston/|titulo=Patricia Effect: Texas Deluged, Flash Floods Smash Houston|vidita ye=25ma di decembro 2020|idiomo={{en}}}}</ref> * [[26ma di oktobro]] - Ter-tremo kun forteso 7,5 che [[skalo di Richter]] ed [[epicentro]] proxim Jurn, en [[Montaro Hindu Kush]], frapas [[Afganistan]], [[Pakistan]] e vicina landi. Ol produktas adminime 135 morti en Pakistan e 31 en Afganistan.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/10/26/terremoto-deixa-160-mortos-no-sul-da-asia.htm |titulo=Terremoto deixa 160 mortos no sul da Ásia |editero=UOL |vidita ye=26ma di oktobro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[27ma di oktobro]] - General Asemblo dil [[Unionita Nacioni]] kondamnas [[Usa]]na embargo kontre [[Kuba]], per 191 Yes-voti kontre du No-voti (de Usa e de [[Israel]]).<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/10/27/onu-condena-embargo-dos-eua-a-cuba-pelo-24-ano-em-meio-a-retomada-de-lacos.htm|editero=UOL|titulo=ONU condena embargo dos EUA a Cuba pelo 24º ano em meio a retomada de laços|idiomo={{pt}}|vidita ye=27ma di oktobro 2015}}</ref> * [[31ma di oktobro]] - [[Aviono]] [[Airbus A321]] de [[Rusia|Rusa]] kompanio ''Kogalimavia'' falas sur la peninsulo Sinai, en [[Egiptia]]. Omna 224 personi en l'aviono mortas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2015/10/31/aviao-russo-cai-no-egito-com-224-passageiros-a-bordo.htm |titulo=Avião russo cai no Egito com 224 pessoas a bordo |editero=UOL|vidita ye=31ma di oktobro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> ===[[Novembro]] === * [[1ma di novembro]] - Atento kontre hotelo en [[Mogadishu]], [[Somalia]], produktas adminime 18 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/11/01/chega-a-18-o-numero-de-mortos-por-atentado-terrorista-na-somalia.htm |titulo=Chega a 18 o número de mortos por atentado terrorista na Somália |idiomo={{pt}} |editero=UOL| vidita ye=1ma di novembro 2015}}</ref> * [[2ma di novembro]] - Pos produktar 3 morti en [[Sokotra]], [[ciklono]] ''Chapala'' adportas en du dii l'equivalanta a 10 yari di [[pluvo|pluvi]] por la sud-esto di [[Yemen]]. L'urbo [[Al Mukalla]] subisas inundado.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/cyclone-chapala-slams-into-yemen-floods-mukalla-thousands-flee-video-2015-11-03-1.608666 |titulo=Cyclone Chapala slams into Yemen, floods Mukalla, thousands flee |editero=Emirates 247|vidita ye=3ma di novembro 2015}}</ref> * [[3ma di novembro]] - Guvernerio [[Hispania|Hispana]] anuncas la kapto ed enkarcerigo, en [[Madrid]], di tri [[Maroko|Marokani]] suspektata esar teroristi di [[Islamana Stato]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2015/11/03/espanha-prende-tres-suspeitos-de-ligacao-com-ei.htm |titulo=Espanha prende três suspeitos de ligação com EI |editero=UOL|vidita ye=3ma di novembro 2015 |idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di novembro]] - [[Justin Trudeau]] divenas chefministro di [[Kanada]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Trudeau toma posse como premiê do Canadá; metade do gabinete é formado por mulheres|url=http://operamundi.uol.com.br/conteudo/noticias/42163/trudeau+toma+posse+como+premie+do+canada+metade+do+gabinete+e+formado+por+mulheres.shtml |editero=Opera Mundi |idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di novembro 2015}}</ref> * [[5ma di novembro]] - Granda barilo por kontenar [[fango]] kun rezidui di minerali ruptas en [[Mariana]], [[Minas Gerais]], [[Brazilia]], efektigas ekologiala dizastro<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/cotidiano/ultimas-noticias/2015/11/05/dez-pessoas-desaparecem-apos-rompimento-de-barragem-em-mariana-mg.htm |titulo=Rompimento de barragem com lama mata pelo menos três em MG |idiomo={{pt}}|editero=UOL|vidita ye=5ma di novembro 2015}}</ref> e produktas 19 morti.<ref name=Oglobo>{{Extera ligilo|url=http://acervo.oglobo.globo.com/em-destaque/maior-desastre-ambiental-do-brasil-tragedia-de-mariana-deixou-19-mortos-20208009|titulo=Maior desastre ambiental do Brasil, Tragédia de Mariana deixou 19 mortos|editero=O Globo|publikigita ye=17ma di oktobro 2016|vidita ye=7ma di oktobro 2017|idiomo={{pt}}}}</ref> Che vilajo Bento Rodrigues, 80% ek la 257 konstrukturi domajesis.<ref name=Oglobo/> Mili di fishi - entote 11 tuni<ref name=Oglobo/> - mortos dum la sequanta dii che [[fluvio Doce]]. * [[11ma di novembro]] - [[Hispania|Hispana]] korto nihiligas decido pri la nedependo di [[Katalunia]].<ref>{{Extera ligilo |titulo=Justiça espanhola suspende resolução de independência da Catalunha|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2015/11/11/justica-espanhola-suspende-resolucao-de-independencia-da-catalunha.htm|editero=UOL|publikigita ye=11ma di novembro 2015|vidita ye=12ma di novembro 2015}}</ref> * [[12ma di novembro]] - Duopla suicidant-atako per bombi en [[Beirut]], [[Libano]], ocidas 43 personi, segun informi de [[Reda Kruco]]. [[Islamana Stato]] asumas responso pri l'atento.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/11/13/sobe-para-43-o-numero-de-mortos-no-duplo-atentado-suicida-no-libano.htm |titulo=Sobe para 43 o número de mortos em duplo atentado do EI no Líbano |editero=UOL |vidita ye=13ma di novembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[13ma di novembro]] - [[Ataki di novembro 2015 en Paris|Diversa ataki per bombi ed automata fusili en multa loki]] di [[Paris]] ocidas adminime 127 personi<ref name=UOL/> e vundas plu kam 200 plusa homi. Inter altra loki, teroristi atakas spetaklo-domo ''Bataclan'', e mortigas 89 personi ibe.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.msn.com/fr-fr/actualite/nouvelles-de-derniere-heure/attentats-de-paris-leffroyable-bilan/ar-BBmZttV?li=BBmts3H&ocid=iehp |titulo=Attentats de Paris: l'effroyable bilan |idiomo=Franca}}</ref> Gajohomi anke prenesas. Ye la sequanta dio, [[Islamana Stato]] asumas la responso pri l'ataki.<ref name=UOL>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2015/11/14/estado-islamico-assume-autoria-de-atentados-na-franca.htm |titulo=Estado Islâmico assume autoria de atentados na França|idiomo={{pt}} |editero=UOL |vidita ye=14ma di novembro 2015}}</ref> * 13ma di novembro - En [[Baghdad]], [[Irak]], suocidant-atako dum funero di [[shia islamo|shia Mohamedani]] mortigas 18 personi.<ref>{{Extera ligilo|url = http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/11/13/atentado-contra-funeral-xiita-deixa-18-mortos-em-bagda.htm |titulo=Atentado contra funeral xiita deixa 18 mortos em Bagdá |autoro=EFE|publisher =UOL|vidita ye=13ma di novembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[20ma di novembro]] - Teroristi okupas [[hotelo]] ''Radisson'' en [[Bamako]], [[Mali]], e facas plu kam 100 gajohomi. Policisti invadas la hotelo ed en la konfronto adminime 20 personi mortigesas.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Mali: UN condemns ‘horrific’ terrorist attack on hotel in Bamako|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=52612 |editero=United Nations News Center|idiomo={{en}}|vidita ye=20ma di novembro 2015}}</ref> * [[25ma di novembro]] - [[Papo Franciskus]] arivas en [[Kenia]] por komencar lua voyajo ad [[Afrika]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/11/1710728-papa-francisco-inicia-sua-primeira-viagem-a-africa.shtml |titulo=Papa Francisco inicia sua primeira viagem à África |vidita ye=25ma di novembro 2015|editero=UOL|autoro=EFE}}</ref> ===Decembro === * [[2ma di decembro]] - Pafado che l'urbo [[San Bernardino, Kalifornia|San Bernardino]], [[Kalifornia]], produktas adminime 20 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.r7.com/internacional/atiradores-deixam-feridos-na-california-estados-unidos-02122015 |titulo=Atiradores deixam feridos na Califórnia, Estados Unidos |editero=r7.com |idiomo={{pt}}|publikigita ye=2ma di decembro 2015|vidita ye=2ma di decembro 2015}}</ref> * [[7ma di decembro]] - En [[Beijing]], [[Popul-Republiko Chinia]], autoritati deklaras "reda alarmo" pro l'alta nivelo di [[aera poluteso]]. Fabrikerii konsiderita polutanta mustas suspensar lia aktivesi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/12/07/pequim-declara-pela-primeira-vez-um-alerta-vermelho-por-poluicao.htm |titulo=Pequim declara pela primeira vez um alerta vermelho por poluição|idiomo={{Pt}}|vidita ye=7ma di decembro 2015|autoro=AFP|editero=UOL}}</ref> * [[10ma di decembro]] - [[Mauricio Macri]] divenas prezidanto di [[Arjentinia]]. * [[11ma di decembro]] - [[Islamana Stato]] uzas tri kamioni en atenti per bombi en Al Houl, [[Siria]]. L'explozi produktas adminime 50 morti e 80 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/12/11/caminhoes-bomba-do-estado-islamico-matam-ate-60-em-cidade-siria-tomada-por-curdos.htm |titulo=Caminhões-bomba do Estado Islâmico matam até 60 em cidade síria tomada por curdos |editero=UOL|publikigita ye=11ma di decembro 2015|vidita ye=11ma di decembro 2015|idiomo={{Pt}}}}</ref> * [[16ma di decembro]] - [[Latvia]] komencas konstruktar fenco en la frontiero kun [[Rusia]] por preventar l'eniro di enmigranti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://uk.businessinsider.com/latvia-border-fence-russia-2015-12?r=US&IR=T |titulo=A nation bordering Russia is building a fence along a third of its border |editero=Business Insider|idiomo={{en}}|vidita ye=12ma di marto 2016}}</ref> * [[17ma di decembro]] - [[Papo Franciskus]] anuncas ke [[Matro Teresa]] kanonizesos en 2016, pro agnosko di miraklo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/ansa/2015/12/17/madre-teresa-sera-canonizada-por-milagre-em-brasileiro.htm |titulo=Madre Teresa será canonizada por milagre em brasileiro|autoro=ANSA|editero=UOL|vidita ye=18ma di decembro 2015|publikigita ye=17ma di decembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[19ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 6.2 che [[skalo di Richter]] ed [[epicentro]] 135 km este de [[Port Vila]] frapas [[Vanuatu]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://peru.com/actualidad/internacionales/sismo-62-grados-sacudio-vanuatu-pacifico-sur-noticia-428096 |editero=Peru.com |titulo=Sismo de 6,2 grados sacudió Vanuatu, en el Pacífico Sur|vidita ye=19ma di decembro 2015|idiomo={{es}}}}</ref> * [[21ma di decembro]] - Fairo destruktas la Muzeo pri Portugalana Linguo en [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]], [[Brazilia]], e produktas 1 morto. La posibla kauzo dil fairo esis [[kurta cirkuito]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://ciberduvidas.iscte-iul.pt/atualidades/noticias/incendio-devasta-museu-da-lingua-portuguesa-em-sao-paulo/3157 |titulo=Incêndio devasta Museu da Língua Portuguesa em São Paulo|idiomo={{pt}}|vidita ye=22ma di decembro 2015|publikigita ye=21ma di decembro 2015|editero=Ciberdúvidas}}</ref> * 21ma di decembro - Terglitado che industriala zono di [[Shenzhen]], [[Popul-Republiko Chinia]],<ref>{{Extera ligilo|url=http://internacional.elpais.com/internacional/2015/12/20/actualidad/1450610350_279715.html|titulo=Un deslizamiento de tierra masivo derrumba varios edificios en China|idiomo={{es}}|vidita ye=22ma di decembro 2015}}</ref> produktas adminime 1 morto, efektigas granda materiala destruktado e kovras plu kam 380.000 m² per [[fango]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2015/12/22/china-recupera-primeiro-corpo-de-vitima-de-deslizamento-de-terra.htm |titulo=China recupera primeiro corpo de vítima de deslizamento de terra|idiomo={{pt}}|editero=UOL |vidita ye=22ma di decembro 2015}}</ref> * [[22ma di decembro]] - En [[Sarajevo]], [[Bosnia e Herzegovina]], la polico arestas 11 personi sub akuzo di apartenar ad [[Islamana Stato]] e di preparar atenti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/12/22/policia-prende-11-pessoas-suspeitas-de-preparar-atentados-em-sarajevo.htm |titulo=Polícia prende 11 pessoas suspeitas de preparar atentados em Sarajevo|editero=UOL|autoro=EFE|vidita ye=22ma di decembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[23ma di decembro]] - Pluvegi diplasas plu kam {{formatnum:2000}} personi en [[Uruguay]]. [[Fluvio Uruguay]] esas preske 15 metri super lua mezvalora nivelo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.lavoz.com.ar/sucesos/grave-situacion-por-crecida-del-rio-uruguay-en-concordia-preven-inundacion-historica |titulo=Grave situación por crecida del río Uruguay: en Concordia prevén inundación histórica|idiomo=Hispana|publikigita ye=23ma di decembro 2015}}</ref> * [[24ma di decembro]] - Batelo kun refujinti kulbutas en [[Egea maro]] proxim la litoro di [[İzmir]], [[Turkia]], e produktas adminime 19 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.usnews.com/news/world/articles/2015-12-24/turkey-says-19-migrants-drown-after-boat-capsizes|titulo=In latest tragedy in Aegean, another 19 migrants die off the coast of Turkish city of Izmir|autoro=Associated Press |publikigita ye=24ma di decembro 2015}}</ref> * [[28ma di decembro]] - Chefministri [[Shinzo Abe]] di [[Japonia]] e [[Hwang Kyo-ahn]] di [[Sud-Korea]] signatas kontrato en [[Seoul]] qua agnoskas la koakto di Koreana mulieri por esar sexuala sklavi dum la [[duesma mondomilito]], e kreas fondo di 1 miliardo de yeni por indemnizar la viktimi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://operamundi.uol.com.br/conteudo/noticias/42749/toquio+e+seul+chegam+a+acordo+de+reparacao+por+escravas+sexuais+durante+a+segunda+guerra.shtml |titulo=Tóquio e Seul chegam a acordo de reparação por escravas sexuais durante a Segunda Guerra |autoro=Opera Mundi|vidita ye=28ma di decembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * 28ma di decembro - Adminime 48 personi mortigesas en du suocidant ataki dal grupo [[Boko Haram]] en [[Nigeria]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/reuters/2015/12/28/ataques-deixam-pelo-menos-48-mortos-no-norte-da-nigeria.htm |titulo=Ataques deixam pelo menos 48 mortos no norte da Nigéria |editero=UOL|autoro=Reuters|vidita ye=28ma di decembro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[30ma di decembro]] - Severa inundadi devastas granda parto di la metropolala regiono di [[Saint Louis, Missouri]]. Ol povos esar la maxim granda inundado de la historio dil [[fluvio Mississippi]], plu granda kam la historiala inundadi di [[1993]] e [[1927]]. De l'antea semano til nun l'inundadi produktis 53 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.nbcnews.com/news/weather/historic-missouri-floods-threaten-19-levees-along-mississippi-river-n487776 |titulo='Historic' Floods Threaten 19 Levees Along Mississippi River |editero=NBC News |publikigita ye=30ma di decembro 2015|vidita ye=30ma di decembro 2015|idiomo={{en}}}}</ref> * [[31ma di decembro]] - Fairo en luxoza 63-etaja hotelo ''Address Dubai Downtown'' en [[Dubai]], [[Unionita Araba Emirii]], produktas 14 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|url=http://internacional.estadao.com.br/noticias/geral,incendio-atinge-hotel-em-dubai,10000006005 |titulo=Incêndio atinge hotel em Dubai |editero=Estadao.com|idiomo={{pt}}|publikigita ye=31ma di decembro 2015|vidita ye=1ma di januaro 2016}}</ref> ==[[Sporto]]== * de la [[10ma di julio|10ma]] til la [[26ma di julio]] - Eventas la 17ma [[Tot-Amerika Ludi]] en [[Toronto]], [[Kanada]], kun la partopreno di {{formatnum:6123}} atleti de 42 nacioni. * [[Lewis Hamilton]] vinkas triesmafoye en lua kariero la mondala championkonkurso di [[Formulo 1]]. ==Naski == ==Morti == * [[1ma di januaro]] - [[Omar Karami]], chefministro di Libano (n. 1934) * [[7ma di januaro]] - [[Piet Cleij]], interlinguisto e lexikografo Nederlandana (n. 1927) [[Arkivo:Józef Oleksy (2).jpg|thumb|130px|[[Józef Oleksy]]]] * [[9ma di januaro]] - [[Józef Oleksy]], chefministro di Polonia (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.americateve.com/fallece-ex-premier-comunista-polaco-jozef-oleksy-n843417|titulo=Fallece ex premier comunista polaco Jozef Oleksy|editero=América Tévé|idiomo={{es}}|publikigita ye=9ma di januaro 2015|vidita ye=31ma di agosto 2019}}</ref> * [[11ma di januaro]] - [[Anita Ekberg]], Sueda aktorino (n. 1931) * [[19ma di januaro]] - [[Anne Kirkbride]], Britaniana televizion-aktorino (n. 1954) * [[21ma di januaro]] - [[Pauline Yates]], Britanian aktorino (n. 1929) * [[23ma di januaro]] - Rejulo [[Abdullah di Saudi-Arabia]] (n. 1924) * [[25ma di januaro]] - [[Demis Roussos]], Greka kantisto (n. 1946)<ref>{{Extera ligilo|titulo=El cantante Demis Roussos muere a los 68 años en Atenas|editero=El País|url=https://elpais.com/cultura/2015/01/26/actualidad/1422272800_214662.html |publikigita ye=15ma di januaro 2015|vidita ye=31ma di agosto 2019|idiomo={{es}}}}</ref> [[Arkivo:Charles Hard Townes-Nibib-2007-retouched.jpg|thumb|130px|[[Charles Hard Townes|Charles H. Townes]]]] * [[27ma di januaro]] - [[Charles Hard Townes]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1915)<ref>{{Extera ligilo|url=http://gizmodo.uol.com.br/morre-charles-townes-laser/|titulo=Morre Charles Townes, inventor do laser e ganhador do Nobel|vidita ye=28ma di januaro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * 27ma di januaro - [[Yves Chauvin]], Franca kemiisto, Nobel-laureato<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.nndb.com/people/211/000139791/ |titulo=Yves Chauvin|editero=NNDB}}</ref> (n. 1930) * [[29ma di januaro]] - [[Rod McKuen]], Usana poeto e kantisto (n. [[1933]] * [[30ma di januaro]] - [[Zhelyu Zhelev]], prezidanto di Bulgaria (n. 1935) * [[31ma di januaro]] - [[Richard von Weizsäcker]], prezidanto di West-Germania (n. 1920) * [[5ma di februaro]] - [[Val Logsdon Fitch]], Usana fizikisto, Nobel-laureato<ref>http://www.princeton.edu/main/news/archive/S42/32/62C77/index.xml?section=topstories</ref> (n. 1923) * [[12ma di februaro]] - [[Tomie Ohtake]], Japoniana-Braziliana artistino (n. 1913)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2015/02/1588480-tomie-ohtake-grande-dama-da-arte-nacional-morre-aos-101-anos-em-sp.shtml |titulo=Tomie Ohtake, grande dama da arte nacional, morre aos 101 anos em SP|editero=UOL|vidita ye=12ma di februaro 2015|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[14ma di februaro]] - [[Philip Levine]], Usana poeto (n. 1928) * [[27ma di februaro]] - [[Leonard Nimoy]], Usan aktoro (n. 1931) * [[8ma di marto]] - [[Maria Yevgenyevna Kryuchkova|Maria Kryuchkova]], Rusa gimnastikistino (n. 1988) * [[9ma di marto]] - [[Camille Muffat]], Franca natistino<ref>{{Extera ligilo|url=http://globoesporte.globo.com/natacao/noticia/2015/03/acidente-de-helicoptero-mata-campea-olimpico-e-outros-atletas-na-argentina.html|titulo=Acidente de helicóptero mata campeã olímpica e outros atletas na Argentina|editero=G1|publikigita ye=9ma di marto 2015|vidita ye=2ma di novembro 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> (n. 1989) * [[14ma di marto]] - [[Valentin Grigoryevich Rasputin]], Rusa-Sovietiana skriptisto (n. 1937) * [[20ma di marto]] - [[Malcolm Fraser]], chefministro di Australia (n. 1930) * [[23ma di marto]] - [[Lee Kuan Yew]], unesma chefministro di Singapur (n. 1923)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www1.folha.uol.com.br/mundo/2015/03/1608154-milhares-tomam-as-ruas-de-cingapura-para-velorio-do-lider-lee-kuan-yew.shtml |titulo=Milhares tomam as ruas de Cingapura para velório do líder Lee Kuan Yew|idiomo={{pt}} |editero=UOL |vidita ye=25ma di marto 2015}}</ref> [[Arkivo:Transtroemer.jpg|thumb|130px|[[Tomas Tranströmer]]]] * [[26ma di marto]] - [[Tomas Tranströmer]], Sueda skriptisto, Nobel-laureato (n. 1931) * [[28ma di marto]] - [[Zmago Jeraj]], Sloveniana piktisto (n. 1937) * [[2ma di aprilo]] - [[Natalya Sergeyevna Kudryavceva|Natalya Kudryavceva]], Rusa gimnastikistino (n. 1978) * 2ma di aprilo - [[Manoel de Oliveira]], Portugalana filmifisto (n. 1908) * [[4ma di aprilo]] - [[Klaus Rifbjerg]], Dana skriptisto (n. 1931) * [[13ma di aprilo]] - [[Eduardo Galeano]], Uruguayana skriptisto e jurnalisto (n. 1940)<ref>{{Extera ligilo|url=http://entretenimento.uol.com.br/noticias/redacao/2015/04/13/referia-da-esquerda-escritor-uruguaio-eduardo-galeano-morre-aos-74-anos.htm|titulo=Referência da esquerda, escritor uruguaio Eduardo Galeano morre aos 74 anos|editero=UOL |idiomo={{pt}}|vidita ye=13ma di aprilo 2015}}</ref> * 13ma di aprilo - [[Günter Grass]], Germana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1927)<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/efe/2015/04/13/morre-o-escritor-alemao-gunter-grass-aos-87-anos.htm |titulo=Morre o escritor alemão Günter Grass aos 87 anos|autoro=Reuters|editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=13ma di aprilo 2015}}</ref> * [[14ma di aprilo]] - [[Percy Sledge]], Usana kantisto (n. 1940) * [[15ma di aprilo]] - [[Surya Bahadur Thapa]], chefministro di Nepal (n. 1928) * [[16ma di aprilo]] - [[Stanislav Gross]], chefministro di Chekia (n. 1969)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.dailymail.co.uk/wires/ap/article-3041484/Former-Czech-PM-Stanislav-Gross-dies-age-45.html|titulo=Former Czech PM Stanislav Gross dies at age 45 |editero=Daily Mail|publikigita ye=16ma di aprilo 2015|vidita ye=8ma di oktobro 2017}}</ref> * [[17ma di aprilo]] - [[Jaroslav Holík (hokeisto)|Jaroslav Holík]], Chekoslovakiana hokeisto (n. 1942) * [[2ma di mayo]] - [[Ruth Rendell]], Britaniana skriptistino (n. 1930) * [[9ma di mayo]] - [[Kenan Evren]], prezidanto di Turkia (n. 1917) [[Arkivo:B.B._King_in_2009.jpg|thumb|130px|[[B. B. King]]]] * [[14ma di mayo]] - [[B. B. King]], Usana muzikisto (n. 1925) * [[18ma di mayo]] - [[Halldór Ásgrímsson]], chefministro di Islando (n. 1947)<ref>{{Extera ligilo|url=http://icelandreview.com/news/2015/05/19/former-prime-minister-iceland-passes-away |titulo=Former Prime Minister of Iceland Passes Away|vidita ye=2ma di septembro 2016|editero=Iceland Review|idiomo={{en}}}}</ref> * [[23ma di mayo]] - [[John Forbes Nash]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1928) * [[1ma di junio]] - [[Nicholas Liverpool]], chefministro di Dominika (n. 1934) * [[2ma di junio]] - [[Irwin Rose]], Usana biologiisto, Nobel-laureato pri kemio (n. 1926) * [[11ma di junio]] - [[Ornette Coleman]], Usana muzikisto (n. 1930) * 11ma di junio - [[Tadeusz Prokop]], Polona muzikistulo e kantistulo (n. 1941) [[Arkivo:Christopher Lee (Berlinale 2012) 4.jpg|thumb|130px|[[Christopher Lee]]]] * [[7ma di junio]] - [[Christopher Lee]], Anglian aktoro (n. 1922) * [[17ma di junio]] - [[Süleyman Demirel]], chefministro di Turkia (n. 1924) * 17ma di junio - [[Roberto Marcelo Levingston]], prezidanto di Arjentinia (n. 1920) * [[22ma di junio]] - [[James Horner]], Usana kompozisto por cinemo (n. 1953) * [[26ma di junio]] - [[Yevgeni Maximovich Primakov|Yevgeni Primakov]], chefministro di Rusia (n. 1929) * [[5ma di julio]] - [[Yoichiro Nambu]], Japonian-Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1921) [[Arkivo:Omar Sharif 66ème Festival de Venise (Mostra) 3.jpg|thumb|130px|[[Omar Sharif]]]] * [[10ma di julio]] - [[Omar Sharif]], Egiptian aktoro (n. 1932) * [[27ma di julio]] - [[Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam]], prezidanto di India (n. 1931) * [[30ma di agosto]] - [[Oliver Sacks]], Usana [[nevrologio|nevrologiisto]] (n. 1933) * [[5ma di septembro]] - [[Setsuko Hara]], Japonian aktorino (n. 1920) * [[13ma di septembro]] - [[Moses Malone]], Usana basketbalisto (n. 1955) * [[2ma di oktobro]] - [[Eric Arturo Delvalle]], prezidanto di Panama<ref name="fal">[https://web.archive.org/web/20181228082845/http://laestrella.com.pa/panama/nacional/fallece-expresidente-panama-eric-arturo-delvalle/23895373 Fallece el expresidente de Panamá Eric Arturo Delvalle]. 2ma di oktobro 2015</ref> (n. 1937) [[Arkivo:GönczÁrpád.jpg|130px|thumb|[[Árpád Göncz]]]] * [[6ma di oktobro]] - [[Árpád Göncz]], prezidanto di Hungaria (n. 1922) * [[7ma di oktobro]] - [[Jurelang Zedkaia]], prezidanto di Insuli Marshall (n. 1950) * [[10ma di oktobro]] - [[Richard Fred Heck]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1931) * [[14ma di oktobro]] - [[Mathieu Kérékou]], prezidanto di Benin (n. 1933) * 14ma di oktobro - [[Nurlan Ötepulı Balğımbayev|Nurlan Balğımbayev]], chefministro di Kazakstan (n. 1947) * [[18ma di oktobro]] - [[Robert Dickerson]], Australiana piktisto (n. 1924) * [[24ma di oktobro]] - [[Maureen O'Hara]], Irlandan aktorino e kantistino (n. 1920) * [[31ma di oktobro]] - [[Siarhiey Mihailavich Viedzierka|Siarhiey Viedzierka]], Sovietiana e Bielorusa tenisistulo e entrenero pri teniso (n. 1958) * [[5ma di novembro]] - [[Czesław Kiszczak]], chefministro di Polonia (n. 1925) * [[7ma di novembro]] - [[Ichak Navon]], prezidanto di Israel (n. 1921)<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.haaretz.com/israel-news/1.684680 |titulo=Yitzhak Navon, Fifth President of Israel, Dies at 94 |editero=Haaretz|publikigita ye=7ma di novembro 2015 |vidita ye=7ma di novembro 2016}}</ref> [[Arkivo:Bundesarchiv B 145 Bild-F039405-0014, Hannover, SPD-Bundesparteitag, Schmidt.jpg|thumb|130px|[[Helmut Schmidt]]]] * [[10ma di novembro]] - [[Helmut Schmidt]], kancelero di West-Germania (n. 1918) * 10ma di novembro - [[Allen Toussaint]], Usana muzikisto e kompozisto (n. 1938) * [[22ma di novembro]] - [[Kim Young-sam]], prezidanto di Sud-Korea (n. 1927) * [[5ma di decembro]] - [[Marília Pêra]], Brazilian aktorino (n. 1943) * 5ma di decembro - [[Dimitar Iliev Popov]], chefministro di Bulgaria (n. 1927) * [[27ma di decembro]] - [[Ellsworth Kelly]], Usana piktisto e skultisto (n. 1923) * [[28ma di decembro]] - [[Lemmy Kilmister]], Britaniana muzikistulo, kantisto e kompozistulo (n. 1945) * [[31ma di decembro]] - [[Natalie Cole]], Usana kantistino (n. 1950)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Singer Natalie Cole Dies at 65 |url=http://news.yahoo.com/singer-natalie-cole-dies-65-171334468.html;_ylt=A0LEVj0FJYdWlsQAMUI3w4lQ;_ylu=X3oDMTByMG04Z2o2BHNlYwNzcgRwb3MDMQRjb2xvA2JmMQR2dGlkAw--?nf=1 |editero=Yahoo.com|vidita ye=1ma di januaro 2016}}</ref> * [[Bahaavaagiyn Buyadaa]], Mongoliana judoisto (n. 1946) ==Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Arthur Bruce McDonald]] *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Paul Lawrence Modrich]], [[Tomas Lindahl]], [[Aziz Sancar]] *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Satoshi Omura]], [[William Cecil Campbell]], [[Tu Youyou]] *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Sviatlana Aliaxandrawna Aliexiyevich|Sviatlana Aliexiyevich]] *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Quarteto Tuniziana por Nacionala Dialogo]] *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Angus Deaton]] ==Referi == {{reflist|2}} [[Kategorio:Yari 2010a]] f14g006rjidrw9j311xoans0cre7r5q 0 37183 1135706 969817 2026-09-28T13:01:22Z Forstbirdo 3024 1135706 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Harappan_small_figures.jpg|thumb|280px|Ceramikaji de la [[civilizuro del valo dil Indus]].]] Cirkume 55 mil yari ante nun, l'unesma moderna homi arivis al [[Indiana subkontinento]] veninta de [[Afrika]]. Existas evidentaji pri homala habitado en la nuna [[India]]na stato [[Madhya Pradesh]] depos la [[petr-epoko]], cirkume 30 mil yari ante nun. L'unesma permananta konstrukturi aparis cirkume 6000 aK. La maxim anciena [[civilizuro]] konocata esas la [[civilizuro del valo dil Indus]], cirkume 3400 yari aK. Ca civilizuro kreis importanta urbi, exemple [[Mohenjo-daro]], Harappa, Dholavira, e Kalibangan, developis artizan-arto e forta komerco. Sequinte, eventis tale nomizita periodo ''Veda'', kande kreesis la fundamenti di [[Hinduismo]]. Anke la fundamenti di [[Budismo]] kreesis en India. La sistemo di [[kasto|kasti]] developesis dum ca epoko, e kreis hierarkio di sacerdoti, militisti e libera rurani, tamen exkluzis aborijena populi, judikanta lia labori kom "nepura". [[Arkivo:India_in_250_BCE_Joppen.jpg|thumb|left|250px|L'imperio di [[Ashoka la granda]], en 250 aK.]] En [[530 aK]], [[Cirus la Granda]] rejulo dil Imperio Akemenida, en [[Persia]], konquestis la regiono di [[Montaro Hindu-Kush]]. En 520 aK, sub [[Darius la 1ma di Persia]], granda parto dil nord-westo di [[Indiana subkontinento]] jacis sub kontrolo Persa. En 326 aK, [[Alexandros la Granda]] konquestis granda parto dil [[imperio persa]] e vinkis l'imperiestro Porus en la batalio di Hydaspes, proxim la nuna Jhelum, en [[Pakistan]]. Dum la 3ma yarcento aK, la sudo di India unionesis sub l'imperio Maurya, e prosperis dum la rejio di [[Ashoka la granda]]. [[Islamo|Mohamedani]] komencis okupar Indiana subkontinento dum la [[8ma yarcento]], samatempe kam la nordo di India restis dividita inter tri imperii: Gurjara-Pratihara, l'imperio Pala, e la dinastio Rashtrakuta centre, weste e sude de la nuna India. De [[1206]] til [[1526]] granda parto di la nordo di la nuna India apartenis al [[sultanio di Delhi]], e de [[1526]] til [[1858]] al [[imperio Mughal]], qua kovris granda parto di nuna India. En [[1858]], [[Unionita Rejio|Britaniani]] enkorpigesis regioni di la nuna India, [[Pakistan]] e [[Myanmar]] al [[Britanian imperio]], kreinte kolonio qua duris til [[1947]]. India nedependanteskis del [[Unionita Rejio]] ye la [[15ma di agosto]] [[1947]]. Ye la [[26ma di januaro]] [[1950]] ol divenis [[republiko]] ed adoptis nova [[konstituco]]. [[Rajendra Prasad]] esis lua unesma prezidanto. {{Historio di Azia}} [[Kategorio:Historio di India| ]] 25zcaupbpiauf1wyglv0iik5j2pb3dk 1135708 1135706 2026-09-28T13:03:05Z Forstbirdo 3024 1135708 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Harappan_small_figures.jpg|thumb|280px|Ceramikaji de la [[civilizuro del valo dil Indus]].]] Cirkume 55 mil yari ante nun, l'unesma moderna homi arivis al [[Indiana subkontinento]] veninta de [[Afrika]]. Existas evidentaji pri homala habitado en la nuna [[India]]na stato [[Madhya Pradesh]] depos la [[petr-epoko]], cirkume 30 mil yari ante nun. L'unesma permananta konstrukturi aparis cirkume 6000 aK. La maxim anciena [[civilizuro]] konocata esas la [[civilizuro del valo dil Indus]], cirkume 3400 yari aK. Ca civilizuro kreis importanta urbi, exemple [[Mohenjo-daro]], Harappa, Dholavira, e Kalibangan, developis artizan-arto e forta komerco. Sequinte, eventis tale nomizita periodo ''Veda'', kande kreesis la fundamenti di [[Hinduismo]]. Anke la fundamenti di [[Budismo]] kreesis en India. La sistemo di [[kasto|kasti]] developesis dum ca epoko, e kreis hierarkio di sacerdoti, militisti e libera rurani, tamen exkluzis aborijena populi, judikanta lia labori kom "nepura". [[Arkivo:India_in_250_BCE_Joppen.jpg|thumb|left|250px|L'imperio di [[Ashoka la granda]], en 250 aK.]] En [[530 aK]], [[Cirus la Granda]] rejulo dil Imperio Akemenida, en [[Persia]], konquestis la regiono di [[Montaro Hindu Kush]]. En 520 aK, sub [[Darius la 1ma di Persia]], granda parto dil nord-westo di [[Indiana subkontinento]] jacis sub kontrolo Persa. En 326 aK, [[Alexandros la Granda]] konquestis granda parto dil [[imperio persa]] e vinkis l'imperiestro Porus en la batalio di Hydaspes, proxim la nuna Jhelum, en [[Pakistan]]. Dum la 3ma yarcento aK, la sudo di India unionesis sub l'imperio Maurya, e prosperis dum la rejio di [[Ashoka la granda]]. [[Islamo|Mohamedani]] komencis okupar Indiana subkontinento dum la [[8ma yarcento]], samatempe kam la nordo di India restis dividita inter tri imperii: Gurjara-Pratihara, l'imperio Pala, e la dinastio Rashtrakuta centre, weste e sude de la nuna India. De [[1206]] til [[1526]] granda parto di la nordo di la nuna India apartenis al [[sultanio di Delhi]], e de [[1526]] til [[1858]] al [[imperio Mughal]], qua kovris granda parto di nuna India. En [[1858]], [[Unionita Rejio|Britaniani]] enkorpigesis regioni di la nuna India, [[Pakistan]] e [[Myanmar]] al [[Britanian imperio]], kreinte kolonio qua duris til [[1947]]. India nedependanteskis del [[Unionita Rejio]] ye la [[15ma di agosto]] [[1947]]. Ye la [[26ma di januaro]] [[1950]] ol divenis [[republiko]] ed adoptis nova [[konstituco]]. [[Rajendra Prasad]] esis lua unesma prezidanto. {{Historio di Azia}} [[Kategorio:Historio di India| ]] rgk0bhzz37jx909lbazz46r2p7n1ezo 0 44373 1135702 892156 2026-09-28T12:56:53Z Forstbirdo 3024 1135702 wikitext text/x-wiki La '''gemi di Pakistan''' inkluzas [[rubino]], [[smeraldo]], [[aquamarino]], [[topazo]] e peridoto. Oli minesas en la montokateni di nordala ed ocidentala [[Pakistan]], [[Himalaya]], [[Montaro Hindu Kush]] e Karakoram, en omna qua la antea gemi minadesas. Merkati por gemi es en Peshawar e Quetta, ed en [[Islamabad]] kelkafoye. Olim esis grava merkati en [[Karachi]], ma finesis pro la milito inter Sovietia ed Afganistan. [[Kategorio:Geografio di Pakistan]] [[Kategorio:Ekonomio di Pakistan]] 7woe1bttk8oye5epjjb7hpekcqhb35x 0 57796 1135701 993328 2026-09-28T12:55:00Z Forstbirdo 3024 1135701 wikitext text/x-wiki {{fluvio | nomo = Amu Darya | lokala_nomi = | imajo = AMUDARIA2015-2.jpg | imajo-informo = Amu Darya proxim urbo Urgench, [[Uzbekistan]]. | lando = | landi = {{AFG}}, {{TJK}}, {{TKM}}, {{UZB}} | urbo = | urbi = | longeso = {{formatnum:2620}} | baseno = {{formatnum:534739}} | mapo = Amudaryamap.jpg | mapo-informo = Baseno di Amu Darya }} '''Amu Darya''', historiale konocita per lua [[Greka linguo|Greka]] e [[Latina linguo|Latina]] nomo '''Oxus''', esas [[rivero]] longa de 2620 km en central [[Azia]] ed [[Afganistan]]. Ol naskas che [[monti Pamir]], norde de [[Montaro Hindu Kush]], ube riveri Vakhsh e Panj kunfluas, en la naturala rezerveyo ''Tigrovaya Balka'', an la frontiero inter [[Afganistan]] e [[Tajikistan]]. Ol fluas nord-nordweste til la sudala restaji di [[Maro Aral]]. [[Kategorio:Aziana fluvii e riveri]] k94uai1tbe3n16801u9adpvcrp3qnza 0 78161 1135764 1052428 2026-09-28T15:09:19Z ThWiki1910 31363 1135764 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Svyatoslav Teofilovich Rihter | Imajo = [[Arkivo:RICHTER Sviatoslav (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[piano|pianisto]] | Shablono_lando= {{Rusa imperio}}<br />{{URS2}} | Naskodio = [[20ma di marto]] [[1915]] | Nask-urbo = [[Jitomir]], [[Rusa imperio]] | Mort-dio = [[1ma di agosto]] [[1997]] | Mort-urbo = [[Moskva]], [[Soviet-Uniono]] }} '''Svyatoslav Teofilovich Rihter''' (n. ye la [[20ma di marto]] [[1915]] - m. ye la [[1ma di agosto]] [[1997]]) esis [[Rusia|Rusa]] [[piano|pianisto]]. {{DEFAULTSORT:Richter, Svyatoslav Teofilovich}} [[Kategorio:Pianisti]] [[Kategorio:Rusiana muzikisti]] [[Kategorio:Sovietiana muzikisti]] [[Kategorio:Personi mortinta en Moskva]] df8sc1uquogm3f8a0n97tp1ss7jxxxx 1135765 1135764 2026-09-28T15:09:34Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Svyatoslav Richter]] a [[Svyatoslav Teofilovich Rihter]] 1135764 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Svyatoslav Teofilovich Rihter | Imajo = [[Arkivo:RICHTER Sviatoslav (cropped).jpg|180px]] | Profesiono= [[piano|pianisto]] | Shablono_lando= {{Rusa imperio}}<br />{{URS2}} | Naskodio = [[20ma di marto]] [[1915]] | Nask-urbo = [[Jitomir]], [[Rusa imperio]] | Mort-dio = [[1ma di agosto]] [[1997]] | Mort-urbo = [[Moskva]], [[Soviet-Uniono]] }} '''Svyatoslav Teofilovich Rihter''' (n. ye la [[20ma di marto]] [[1915]] - m. ye la [[1ma di agosto]] [[1997]]) esis [[Rusia|Rusa]] [[piano|pianisto]]. {{DEFAULTSORT:Richter, Svyatoslav Teofilovich}} [[Kategorio:Pianisti]] [[Kategorio:Rusiana muzikisti]] [[Kategorio:Sovietiana muzikisti]] [[Kategorio:Personi mortinta en Moskva]] df8sc1uquogm3f8a0n97tp1ss7jxxxx 0 79123 1135762 1054275 2026-09-28T14:58:29Z ThWiki1910 31363 1135762 wikitext text/x-wiki {{Por altra senco|altra loki nomizita 'Vladimir Sergeyevich Belov'|[[Vladimir Sergeyevich Belov (homonimo)]]}} {{Biografio | Nomo = Vladimir Sergeyevich Belov | Imajo = [[Arkivo:Владимир Сергеевич Белов за роялем.jpg|180px]] | Profesiono= [[piano|pianisto]] | Shablono_lando= {{Rusian imperio}}<br />{{URS2}} | Naskodio = [[26ma di julio]] [[1906]] | Nask-urbo = [[Kirjach]], [[Rusa imperio]] | Mort-dio = [[22ma di januaro]] [[1989]] | Mort-urbo = [[Moskva]], [[Soviet-Uniono]] }} '''Vladimir Sergeyevich Belov'''<ref name="io">Propra nomi relatanta a [[Rusia]] e [[Rusa linguo]] esas rezulto di idala [[latinigado]], do li esas plene lektebla en [[Ido]].</ref> (n. ye la [[26ma di julio]] [[1906]] – m. ye la [[22ma di januaro]] [[1989]]) esas [[Soviet-Uniono|Sovietiana]] [[piano|pianisto]] e instruktisto pri [[muziko]]. == Referi == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Belov, Vladimir Sergeyevich}} [[Kategorio:Pianisti]] [[Kategorio:Rusiana muzikisti]] [[Kategorio:Personi mortinta en Moskva]] gp0nkhiddz4cuid67aflewl8oyeki6e 1135763 1135762 2026-09-28T15:00:00Z ThWiki1910 31363 1135763 wikitext text/x-wiki {{Por altra senco|altra loki nomizita 'Vladimir Sergeyevich Belov'|[[Vladimir Sergeyevich Belov (homonimo)]]}} {{Biografio | Nomo = Vladimir Sergeyevich Belov | Imajo = [[Arkivo:Владимир Сергеевич Белов за роялем.jpg|180px]] | Profesiono= [[piano|pianisto]] | Shablono_lando= {{Rusa imperio}}<br />{{URS2}} | Naskodio = [[26ma di julio]] [[1906]] | Nask-urbo = [[Kirjach]], [[Rusa imperio]] | Mort-dio = [[22ma di januaro]] [[1989]] | Mort-urbo = [[Moskva]], [[Soviet-Uniono]] }} '''Vladimir Sergeyevich Belov'''<ref name="io">Propra nomi relatanta a [[Rusia]] e [[Rusa linguo]] esas rezulto di idala [[latinigado]], do li esas plene lektebla en [[Ido]].</ref> (n. ye la [[26ma di julio]] [[1906]] – m. ye la [[22ma di januaro]] [[1989]]) esas [[Soviet-Uniono|Sovietiana]] [[piano|pianisto]] ed instruktisto pri [[muziko]]. == Referi == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Belov, Vladimir Sergeyevich}} [[Kategorio:Pianisti]] [[Kategorio:Rusiana muzikisti]] [[Kategorio:Personi mortinta en Moskva]] 0s10w0p63bed9p5t2hx9c5z1yzladez 0 102479 1135770 1101319 2026-09-28T18:08:13Z CommonsDelinker 352 Removing [[:c:File:Gandygoosecartoons.jpg|Gandygoosecartoons.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Gandygoosecartoons.jpg|]]. 1135770 wikitext text/x-wiki '''Ganso Gandy''' ([[Angla linguo|Angle]] '''Gandy Goose'''; [[IFA]] ''ˈɡændi ɡuːs'') esis fiktiva [[Kartuno|kartunala]] personego kreita da [[Terrytoons]] ([[Paul Terry (kartunisto)|Paul Terry]]) por [[20th Century Studios]]. Il aparis unesme en [[1938]] en ''Gandy the Goose''. [[Kategorio:Animita personegi]] 3ht2je68j2fu3dtx8ur1q29ogfn0j1d 0 116892 1135693 1135566 2026-09-28T12:23:24Z ThWiki1910 31363 1135693 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Leandro Bacuna | Imajo = [[Arkivo:Leandro Bacuna Back to your roots Groningen.jpg|180px|Yuna Louis de Beaufront.]] | Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{NLD}}<br />{{CUW}} | Naskodio = [[21ma di agosto]] [[1991]] | Nask-urbo = [[Groningen]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Leandro Jones Johan Bacuna''' (n. [[1991]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] e [[Kuracao|Kuracaana]] [[Futbalo|futbalisto]] (''dextra mez-feldisto''). [[Arkivo:Leandro Bacuna.jpg|eta|right|300px|Leandro Bacuna kom futbalisto di [[Aston Villa FC]] (2016)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * 1999-2001 – {{NLDs}} [[Velocitas 1897]] * 2001–2002 – {{NLDs}} [[GVAV-Rapiditas]] * 2002–2009 – {{NLDs}} [[FC Groningen]] === Seniorala === * 2009–2013 – {{NLDs}} [[FC Groningen]] (109 konkursi/ 14 goli) * 2013–2017 – {{ENGs}} [[Aston Villa FC]] (116 / 7) * 2017–2019 – {{ENGs}} [[Reading FC]] (60 / 4) * 2019–2022 – {{WALs}} [[Cardiff City FC]] (111 / 4) * 2022–2023 – {{ENGs}} [[Watford FC]] (14 / 0) * 2023–2025 – {{NLDs}} [[FC Groningen]] (64 / 5) * 2025–2026 – {{TURs}} [[Bandırmaspor]] (19 / 6) * 2026- – {{TURs}} [[Iğdır FK]] (16 / 3) === En nacion-esquadi === * {{ANTs}} [[Nederlandan Antili]] U20: 2007–2008 – 5 konkursi, 3 goli * {{NLDs}} [[Naciona futbal-esquado di Nederlando]]: ** U19: 2009–2010 – 10 konkursi, 1 golo ** U21: 2011–2013 – 10 konkursi, 1 golo * {{CUWs}} [[Naciona futbal-esquado di Kuracao]]: 2016- – 77 konkursi, 17 goli {{DEFAULTSORT:Bacuna, Leandro}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Kuracaana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di Kuracaana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di Velocitas 1897]] [[Kategorio:Futbalisti di GVAV-Rapiditas]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Groningen]] [[Kategorio:Futbalisti di Aston Villa FC]] [[Kategorio:Futbalisti di Reading FC]] [[Kategorio:Futbalisti di Cardiff City FC]] [[Kategorio:Futbalisti di Watford FC]] [[Kategorio:Futbalisti di Bandırmaspor]] [[Kategorio:Futbalisti di Iğdır FK]] doc4ujdb27n56as19wg79ztxs3whspy 0 122152 1135772 1135138 2026-09-28T22:06:54Z Christopher mirro 47829 /* Personajis */ 1135772 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], ''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato'') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la Pacifika Oceano, en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di [[Sponjo|sponjo]]. * '''Patrick Stelo''': esas [[Asterio]], un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur [[roko]]. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar [[Klarineto]] e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas [[Skurelo]] qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di [[astronauto]]. * '''Eugene Krabs''': esas [[krabo]], chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restoracio. * '''Sheldon Planktono''': esas mikra peco di [[planktono]], qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * '''Gary''': esas [[heliko]], animalo di estimo di Bob. [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] tedzrbyc26af2f0gij5xmla1t9rfm5c 1135773 1135772 2026-09-28T22:09:36Z Christopher mirro 47829 1135773 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], '''''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato''''') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la Pacifika Oceano, en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di [[Sponjo|sponjo]]. * '''Patrick Stelo''': esas [[Asterio]], un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur [[roko]]. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar [[Klarineto]] e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas [[Skurelo]] qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di [[astronauto]]. * '''Eugene Krabs''': esas [[krabo]], chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restoracio. * '''Sheldon Planktono''': esas mikra peco di [[planktono]], qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * '''Gary''': esas [[heliko]], animalo di estimo di Bob. [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] d9rpdb4tgx5bsc88aww1qqt8mmzmy0i 1135774 1135773 2026-09-28T23:43:49Z Christopher mirro 47829 1135774 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], '''''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato''''') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la [[Pacifika Oceano]], en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di [[Sponjo|sponjo]]. * '''Patrick Stelo''': esas [[Asterio]], un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur [[roko]]. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar [[Klarineto]] e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas [[Skurelo]] qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di [[astronauto]]. * '''Eugene Krabs''': esas [[krabo]], chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restoracio. * '''Sheldon Planktono''': esas mikra peco di [[planktono]], qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * '''Gary''': esas [[heliko]], animalo di estimo di Bob. == Videz anke == * [[The SpongeBob SquarePants Movie]] * [[Stephen Hillenburg]] [[Kategorio:Usan animita televizionala komedio-serii]] f0g8kjrlk56c3srhh9gca96leh7pdr3 1135775 1135774 2026-09-28T23:56:38Z Christopher mirro 47829 Kategorio:Usan animita televizionala serii 1135775 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], '''''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato''''') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la [[Pacifika Oceano]], en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di [[Sponjo|sponjo]]. * '''Patrick Stelo''': esas [[Asterio]], un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur [[roko]]. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar [[Klarineto]] e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas [[Skurelo]] qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di [[astronauto]]. * '''Eugene Krabs''': esas [[krabo]], chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restoracio. * '''Sheldon Planktono''': esas mikra peco di [[planktono]], qua batalias por aquirar la recepto de Krabba Patty. * '''Gary''': esas [[heliko]], animalo di estimo di Bob. == Videz anke == * [[The SpongeBob SquarePants Movie]] * [[Stephen Hillenburg]] [[Kategorio:Usan animita televizionala serii]] 9kfxsua3xhvhb671dj5dwv51yk3pwor 1135776 1135775 2026-09-29T00:04:30Z Christopher mirro 47829 * Personajis * 1135776 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''SpongeBob SquarePants''}} [[Arkivo:SpongeBob SquarePants Logo (2003).svg|thumb|right|400px]] '''''SpongeBob SquarePants''''' ([[ido]], '''''Bob Sponjo Pantalonoj Kvadrato''''') esas un de la maxim multe spektata spektakli en Nickelodeon, ed esas animacita televiziala serio e medi-francho [[Usa]]na, nominita por Emmy. Ol esas un de la «Nicktoons» di Nickelodeon.Kvankam lua originala reto esas Nickelodeon, '''''Bob Sponjo''''' esas nun difuzata tra la mondo. Ol kreesis da la marinbiologo ed animacisto [[Stephen Hillenburg]], e produktesas tra lua produkt-kompanio, United Plankton Pictures Inc. La serio eventas en la [[Pacifika Oceano]], en la urbo Fundo di Bikini (Bikini Bottom) e sur la fundo di la laguno cirkum ol.La pilot-episodio unesmafoye difuzesis en Usa sur Nickelodeon pos la Nickelodeon Kids Choice Awards, la 1ma di May [[1999]]. La «oficiala» komenco di la serio sekvis la 17ma di Julio [[1999]] kun la duesma episodio, «Bubblestand/Ripped Pants». == Personajis == * '''Bob Sponjo''': esas la protagonisto di la serio, flava di [[Sponjo|sponjo]]. * '''Patrick Stelo''': esas [[Asterio]], un amiko di Bob Sponjo, quo vivis sur [[roko]]. * '''Squidward Tentakuli''': La vicino di Bob amas ludar [[Klarineto]] e Bob sempre esas provokita da. * '''Sandy Vangi''': olu esas [[Skurelo]] qua vivas sub kapsulo ube olu povas spirar, portanta kostumo di [[astronauto]]. * '''Eugene Krabs''': esas [[krabo]], chefo di Bob e proprietanto di la Krusty Krab-restoracio. * '''Sheldon Planktono''': esas mikra peco di [[planktono]], qua batalias por aquirar la recepto de Krabby Patty. * '''Gary''': esas [[heliko]], animalo di estimo di Bob. == Videz anke == * [[The SpongeBob SquarePants Movie]] * [[Stephen Hillenburg]] [[Kategorio:Usan animita televizionala serii]] gopmcbq63to3u29xgwmqrurpbd2xphd 0 123050 1135696 1135598 2026-09-28T12:36:23Z Forstbirdo 3024 1135696 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. j13wkf57cw5kjlfwrgojayjgy29scn6 1135697 1135696 2026-09-28T12:38:41Z Forstbirdo 3024 1135697 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. [[Kategorio:Montari di Azia]] oor0slzx4eaf9fiej9ex5kbz8ym2zkg 1135698 1135697 2026-09-28T12:42:08Z Forstbirdo 3024 1135698 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] ac4a4fucink1s6t517r5tvm99tpv1p5 1135699 1135698 2026-09-28T12:50:53Z Forstbirdo 3024 1135699 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] figc2oz637wga6qr2cu91tavy85hw1n 1135783 1135699 2026-09-29T06:35:18Z Forstbirdo 3024 1135783 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Tirich Mir e mezuras 7699 metri. == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] mwr93zkppu2ld8ls19td19zxy0zq4w9 1135786 1135783 2026-09-29T09:46:30Z Forstbirdo 3024 1135786 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Monto Tirich Mir e havas [[altitudo]] de 7699 metri super [[marala nivelo]]. == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] pvr3n4pptge7ly80uou6q6voxheak1i 1135787 1135786 2026-09-29T09:53:38Z Forstbirdo 3024 1135787 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Monto Tirich Mir e havas [[altitudo]] de 7699 metri super [[marala nivelo]]. En la nordala parti trovesas multa [[glaciero|glacieri]]. == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] s4i1vlrocd3tfkhxqelv186qv6zug1v 1135788 1135787 2026-09-29T09:58:15Z Forstbirdo 3024 1135788 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Monto Tirich Mir e havas [[altitudo]] de 7699 metri super [[marala nivelo]]. En la nordala parti trovesas multa [[glaciero|glacieri]]. == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] * [https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201216815] [[Kategorio:Montari di Azia]] 4u4nqzqkr1iuhxkk7dtn5gsxema22zi 1135789 1135788 2026-09-29T10:50:34Z Forstbirdo 3024 1135789 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Monto Tirich Mir e havas [[altitudo]] de 7699<ref>{{extera ligilo|url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201216815|titulo=Monto Tirich Mir che "AmericanAlpineClub"|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di septembro 2026}}</ref>. metri super [[marala nivelo]]. En la nordala parti trovesas multa [[glaciero|glacieri]]. == Referi == {{reflist}} == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] mc5i6vvdryhku4xs57acsi4l886oeip 1135790 1135789 2026-09-29T10:51:27Z Forstbirdo 3024 1135790 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Monto Tirich Mir e havas [[altitudo]] de 7 708<ref>{{extera ligilo|url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201216815|titulo=Monto Tirich Mir che "AmericanAlpineClub"|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di septembro 2026}}</ref>. metri super [[marala nivelo]]. En la nordala parti trovesas multa [[glaciero|glacieri]]. == Referi == {{reflist}} == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] ke4z8tcezf3wwvkxwb76bm070yz8c80 1135791 1135790 2026-09-29T10:52:34Z Forstbirdo 3024 1135791 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Approximate Hindu Kush range with Dorah Pass.png|eta|Situeso di Montaro Hindu Kush]] '''Hindu Kush''' ([[Persiana linguo]]: هندوکش, [[Hindi-linguo]]: हिन्दु कुश) esas [[montaro]] en [[Central Azia]] qua jacas en nord-estala [[Afganistan]] (provinco Badachsyan) e en nordala [[Pakistan]]. La somito nomesas Monto Tirich Mir e havas [[altitudo]] de 7 708<ref>{{extera ligilo|url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201216815|titulo=Monto Tirich Mir che "AmericanAlpineClub"|idiomo={{en}}|vidita ye=29ma di septembro 2026}}</ref> metri super [[marala nivelo]]. En la nordala parti trovesas multa [[glaciero|glacieri]]. == Referi == {{reflist}} == Extera Ligili == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hindu_Kush Hindu Kush che "Wikimedia Commons"] [[Kategorio:Montari di Azia]] tdzs7ymrylb7qwoq9sw9utn6dnxz8i2 0 123127 1135685 2026-09-28T12:02:53Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Bandırmaspor''' od oficale '''Teksüt Bandırma Spor Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Bandırma]], fondita en 1965. [[Kategorio:Bandırmaspor|*]]' 1135685 wikitext text/x-wiki '''Bandırmaspor''' od oficale '''Teksüt Bandırma Spor Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Bandırma]], fondita en 1965. [[Kategorio:Bandırmaspor|*]] lb6wr9pj7iomvbowekuuvys2g7fp79n 14 123128 1135686 2026-09-28T12:03:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Bandirmaspor]]' 1135686 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Bandirmaspor]] laopmsybomxupij855ikb4ugpcgxy83 14 123129 1135687 2026-09-28T12:04:27Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Bandırmaspor]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Bandirmaspor]]' 1135687 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Bandırmaspor]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Bandirmaspor]] 1lv3ultsgit4dznun1fur1qqbudk47j 14 123130 1135688 2026-09-28T12:05:16Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Bandırmaspor]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Bandirmaspor]]' 1135688 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Bandırmaspor]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Bandirmaspor]] durgo4g0v759vl7bhygokdw79uen62u 0 123131 1135689 2026-09-28T12:11:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Igdir-sehir-stadyumu-1.2025.jpg|right|400px]] '''Iğdır FK''' od oficale '''Iğdır Futbol Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Iğdır]], fondita en 2016. [[Kategorio:Iğdır FK|*]]' 1135689 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Igdir-sehir-stadyumu-1.2025.jpg|right|400px]] '''Iğdır FK''' od oficale '''Iğdır Futbol Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Iğdır]], fondita en 2016. [[Kategorio:Iğdır FK|*]] 7r0kn86l3b1f6f6mzxqqz2lo7becrtm 14 123132 1135690 2026-09-28T12:12:38Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Igdir FK]]' 1135690 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Igdir FK]] 455kvr2savrpz4c9eflua86y0eg82pp 14 123133 1135691 2026-09-28T12:13:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Iğdır FK]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Igdir FK]]' 1135691 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Iğdır FK]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Igdir FK]] jt23fdhshtc4xkqand3j474qjjo4ys8 14 123134 1135692 2026-09-28T12:14:49Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Iğdır FK]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Igdir FK]]' 1135692 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Iğdır FK]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Igdir FK]] pflkw5ygf4xwnfjjfr9twhf6irhzgqw 0 123135 1135704 2026-09-28T12:59:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:TORKU ARENA - panoramio.jpg|right|400px]] '''Konyaspor''' od oficale '''Konyaspor Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Konya]], fondita en 1922. [[Kategorio:Konyaspor|*]]' 1135704 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:TORKU ARENA - panoramio.jpg|right|400px]] '''Konyaspor''' od oficale '''Konyaspor Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Konya]], fondita en 1922. [[Kategorio:Konyaspor|*]] pc4dgrcqf8lv24zjdnjrrx6q9oqmgaf 14 123136 1135705 2026-09-28T13:00:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Konyaspor]]' 1135705 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Konyaspor]] 8u7pj66xhskefu5d08sy3y7rx72f2ta 14 123137 1135707 2026-09-28T13:01:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Konyaspor]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Konyaspor]]' 1135707 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Konyaspor]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Konyaspor]] adbompr4r08bi4sbx12hvojps8buush 14 123138 1135710 2026-09-28T13:07:49Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Konyaspor]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Konyaspor]]' 1135710 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Konyaspor]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Konyaspor]] dggvm5tbhhj25ctgkxaa3ofqem6iqp4 14 123139 1135711 2026-09-28T13:08:33Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Konyaspor]]' 1135711 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Konyaspor]] eaffrae2aiec0ufrurwu6tpr91kfnid 14 123140 1135713 2026-09-28T13:09:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Konyaspor]]' 1135713 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Konyaspor]] eaffrae2aiec0ufrurwu6tpr91kfnid 0 123141 1135716 2026-09-28T13:16:23Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '{{Biografio | Nomo = Riechedly Bazoer | Imajo = [[Arkivo:Go Ahead Eagles - AZ - 53170906955 (Riechedly Bazoer).jpg|180px]] | Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{NLD}}<br />{{CUW}} | Naskodio = [[12ma di oktobro]] [[1996]] | Nask-urbo = [[Utrecht]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Riechedly Guillermo Bazoer''' (n. [[1996]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] e [[Kuracao|Kuracaana]] [[Futbalo|futbalisto]] (''centra o defensiva mez-feldulo...' 1135716 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Riechedly Bazoer | Imajo = [[Arkivo:Go Ahead Eagles - AZ - 53170906955 (Riechedly Bazoer).jpg|180px]] | Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{NLD}}<br />{{CUW}} | Naskodio = [[12ma di oktobro]] [[1996]] | Nask-urbo = [[Utrecht]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Riechedly Guillermo Bazoer''' (n. [[1996]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] e [[Kuracao|Kuracaana]] [[Futbalo|futbalisto]] (''centra o defensiva mez-feldulo''). [[Arkivo:Dnepr-Ajax (2).jpg|eta|right|300px|Riechedly Bazoer kom futbalisto di [[AFC Ajax]] (2016)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * 2005–2006 – {{NLDs}} [[USV Elinkwijk]] * 2006–2012 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] * 2012–2013 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] === Seniorala === * 2013–2014 – {{NLDs}} [[Jong Ajax]] (34 konkursi / 1 golo) * 2014–2017 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] (51 / 6) * 2017–2019 – {{DEUs}} [[VfL Wolfsburg]] (25 / 0) ** 2018 – {{PRTs}} [[FC Porto]] (– / –) ** 2019 – {{NLDs}} [[FC Utrecht]] (12 / 3) * 2019–2022 – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] (77 / 9) * 2022–2024 – {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] (47 / 0) * 2024- – {{TURs}} [[Konyaspor]] (51 / 2) === En nacion-esquadi === * {{NLDs}} [[Naciona futbal-esquado di Nederlando]]: ** U15: 2011 – 2 konkursi, nula goli ** U16: 2011–2012 – 4 konkursi, nula goli ** U17: 2012 – 13 konkursi, 1 golo ** U19: 2013–2015 – 10 konkursi, 1 golo ** U21: 2015–2017 – 7 konkursi, 2 goli ** la seniorala: 2015–2016 – 6 konkursi, nula golo * {{CUWs}} [[Naciona futbal-esquado di Kuracao]]: 2025- – 6 konkursi, nula goli {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Kuracaana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di Nederlandana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di Kuracaana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di USV Elinkwijk]] [[Kategorio:Futbalisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di Jong Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di VfL Wolfsburg]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Porto]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Utrecht]] [[Kategorio:Futbalisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbalisti di AZ Alkmaar]] [[Kategorio:Futbalisti di Konyaspor]] m9puy6lji9hjn6993ubh0njwv6f6jpw 1135718 1135716 2026-09-28T13:17:51Z ThWiki1910 31363 1135718 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Riechedly Bazoer | Imajo = [[Arkivo:Go Ahead Eagles - AZ - 53170906955 (Riechedly Bazoer).jpg|180px]] | Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{NLD}}<br />{{CUW}} | Naskodio = [[12ma di oktobro]] [[1996]] | Nask-urbo = [[Utrecht]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Riechedly Guillermo Bazoer''' (n. [[1996]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] e [[Kuracao|Kuracaana]] [[Futbalo|futbalisto]] (''centra o defensiva mez-feldulo''). [[Arkivo:Dnepr-Ajax (2).jpg|eta|right|300px|Riechedly Bazoer kom futbalisto di [[AFC Ajax]] (2015)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * 2005–2006 – {{NLDs}} [[USV Elinkwijk]] * 2006–2012 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] * 2012–2013 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] === Seniorala === * 2013–2014 – {{NLDs}} [[Jong Ajax]] (34 konkursi / 1 golo) * 2014–2017 – {{NLDs}} [[AFC Ajax]] (51 / 6) * 2017–2019 – {{DEUs}} [[VfL Wolfsburg]] (25 / 0) ** 2018 – {{PRTs}} [[FC Porto]] (– / –) ** 2019 – {{NLDs}} [[FC Utrecht]] (12 / 3) * 2019–2022 – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] (77 / 9) * 2022–2024 – {{NLDs}} [[AZ Alkmaar]] (47 / 0) * 2024- – {{TURs}} [[Konyaspor]] (51 / 2) === En nacion-esquadi === * {{NLDs}} [[Naciona futbal-esquado di Nederlando]]: ** U15: 2011 – 2 konkursi, nula goli ** U16: 2011–2012 – 4 konkursi, nula goli ** U17: 2012 – 13 konkursi, 1 golo ** U19: 2013–2015 – 10 konkursi, 1 golo ** U21: 2015–2017 – 7 konkursi, 2 goli ** la seniorala: 2015–2016 – 6 konkursi, nula golo * {{CUWs}} [[Naciona futbal-esquado di Kuracao]]: 2025- – 6 konkursi, nula goli {{DEFAULTSORT:Bazoer, Riechedly}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Kuracaana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di Nederlandana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di Kuracaana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di USV Elinkwijk]] [[Kategorio:Futbalisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbalisti di AFC Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di Jong Ajax]] [[Kategorio:Futbalisti di VfL Wolfsburg]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Porto]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Utrecht]] [[Kategorio:Futbalisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbalisti di AZ Alkmaar]] [[Kategorio:Futbalisti di Konyaspor]] b0nnp1hcf44enh8gicz6jk169mp5ghv 0 123142 1135721 2026-09-28T13:25:32Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Sporting Heerlen''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Heerlen]], fondita en 1917. [[Kategorio:Sporting Heerlen|*]]' 1135721 wikitext text/x-wiki '''Sporting Heerlen''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Heerlen]], fondita en 1917. [[Kategorio:Sporting Heerlen|*]] ai6gmuem0n5k5imqjztlhfg29tfrj43 14 123143 1135722 2026-09-28T13:26:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Sporting Heerlen]]' 1135722 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Sporting Heerlen]] 047yujf97cckss0bn6sy5799zk2vql1 14 123144 1135723 2026-09-28T13:27:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Sporting Heerlen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Sporting Heerlen]]' 1135723 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sporting Heerlen]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Sporting Heerlen]] e0ftt24v061frcturwnq00sa47sb27n 14 123145 1135724 2026-09-28T13:27:32Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Sporting Heerlen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Sporting Heerlen]]' 1135724 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sporting Heerlen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Sporting Heerlen]] 4ysunhvcr7uftlvr5sauv4s791rxbyi 0 123146 1135725 2026-09-28T13:33:24Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Almere City FC Stadion.jpg|right|400px]] '''Almere City FC''' od oficale '''Almere City Football Club''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Almere]], fondita en 2001 kom ''FC Omniworld''. [[Kategorio:Almere City FC|*]]' 1135725 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Almere City FC Stadion.jpg|right|400px]] '''Almere City FC''' od oficale '''Almere City Football Club''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Almere]], fondita en 2001 kom ''FC Omniworld''. [[Kategorio:Almere City FC|*]] f65i1azs09ifdv70c2q2g35tcqzevv3 14 123147 1135726 2026-09-28T13:37:09Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Almere City FC]]' 1135726 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Almere City FC]] 4nzjg0aiif3a7khq98xloeadci4qhh3 14 123148 1135727 2026-09-28T13:38:12Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Almere City FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Almere City FC]]' 1135727 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Almere City FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Almere City FC]] jbmuxx6rui19ujowbpdz4da3d7sfkb2 14 123149 1135728 2026-09-28T13:39:14Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Almere City FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Almere City FC]]' 1135728 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Almere City FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Almere City FC]] 391ncrd8ip5gdw48yo0q2cq0vkgehb4 14 123150 1135729 2026-09-28T13:39:49Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Almere City FC]]' 1135729 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Almere City FC]] i2s4mqqe41tyebrxyaz80kaw0fwr1jc 14 123151 1135730 2026-09-28T13:40:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Almere City FC]]' 1135730 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Almere City FC]] i2s4mqqe41tyebrxyaz80kaw0fwr1jc 0 123152 1135731 2026-09-28T13:43:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:ASC Waterwijk Vlag.png|right|260px]] [[Arkivo:Skyline Almere.jpg|right|400px]] '''ASC Waterwijk''' od oficale ''' Almeerse Sport Club Waterwijk''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Almere]], fondita en 1984. [[Kategorio:ASC Waterwijk|*]]' 1135731 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:ASC Waterwijk Vlag.png|right|260px]] [[Arkivo:Skyline Almere.jpg|right|400px]] '''ASC Waterwijk''' od oficale ''' Almeerse Sport Club Waterwijk''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Almere]], fondita en 1984. [[Kategorio:ASC Waterwijk|*]] amnq5cu68v21fkhx6spd4e6ohl7d931 14 123153 1135732 2026-09-28T13:44:20Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Waterwijk ASC]]' 1135732 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Waterwijk ASC]] m006e2ep50zp9p4ng6ryk88sq19lcsw 14 123154 1135733 2026-09-28T13:45:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:ASC Waterwijk]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Waterwijk ASC]]' 1135733 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:ASC Waterwijk]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Waterwijk ASC]] 66qgmxhpfsfnlz2mussso3qmygxy9rk 14 123155 1135734 2026-09-28T13:46:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:ASC Waterwijk]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Waterwijk ASC]]' 1135734 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:ASC Waterwijk]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Waterwijk ASC]] qqz8cj49a6rzmqjz7s2phamlet00sv1 0 123156 1135735 2026-09-28T13:53:36Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:PSV Eindhoven - Philips Stadion - Kleedkamer Welkom - Cropped Logo.jpg|right|160px]] [[Arkivo:De Herdgang jeugdcomplex.jpg|right|400px]] '''Jong PSV''' od oficale '''Jong Philips Sport Vereniging''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Eindhoven]], fondita en 1913. Ol es duesma (rezerva) esquado di [[PSV Eindhoven]]. [[Kategorio:Jong PSV|*]]' 1135735 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:PSV Eindhoven - Philips Stadion - Kleedkamer Welkom - Cropped Logo.jpg|right|160px]] [[Arkivo:De Herdgang jeugdcomplex.jpg|right|400px]] '''Jong PSV''' od oficale '''Jong Philips Sport Vereniging''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Eindhoven]], fondita en 1913. Ol es duesma (rezerva) esquado di [[PSV Eindhoven]]. [[Kategorio:Jong PSV|*]] m2963luqaqa1qa5mgmfuofhitj7wsgf 14 123157 1135736 2026-09-28T13:54:09Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Jong PSV]]' 1135736 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Jong PSV]] 6ypwprikcu9fj0r7hfctlbaglkmmjqj 14 123158 1135737 2026-09-28T13:55:00Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Jong PSV]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Jong PSV]]' 1135737 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Jong PSV]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Jong PSV]] 14vcqv6ppqskv069ol01zothznjk8i3 14 123159 1135738 2026-09-28T13:55:45Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Jong PSV]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Jong PSV]]' 1135738 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Jong PSV]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Jong PSV]] hswtjgphzf9yeqv95ypfv053k3u3aoi 0 123160 1135739 2026-09-28T14:04:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Enschede, de Grolsch veste - voetbalstadion van FC Twenthe IMG 8861 2021-04-26 11.11.jpg|right|400px]] '''FC Twente''' ([[IFA]] ''ɛfˈseː ˈtʋɛntə'') od oficale '''Football Club Twente''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Enschede]], fondita en 1965. [[Kategorio:FC Twente|*]]' 1135739 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Enschede, de Grolsch veste - voetbalstadion van FC Twenthe IMG 8861 2021-04-26 11.11.jpg|right|400px]] '''FC Twente''' ([[IFA]] ''ɛfˈseː ˈtʋɛntə'') od oficale '''Football Club Twente''' esas [[Nederlando|Nederlandana]] [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Enschede]], fondita en 1965. [[Kategorio:FC Twente|*]] ngzy37bpek0wqyljx03mvx6jvvauafs 14 123161 1135740 2026-09-28T14:05:09Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Twente FC]]' 1135740 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Nederlandana klubi futbalala|Twente FC]] jblchsmutj828ueynt30j94r99bjyia 14 123162 1135741 2026-09-28T14:12:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:FC Twente]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Twente FC]]' 1135741 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:FC Twente]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Twente FC]] j9az510j0cfdkwu7tjpglutb9ai6uzd 14 123163 1135742 2026-09-28T14:15:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:FC Twente]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Twente FC]]' 1135742 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:FC Twente]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Twente FC]] dfsm7a7fqvszb60uuok0t9i58zgcz8y 14 123164 1135743 2026-09-28T14:16:47Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:FC Twente]]' 1135743 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:FC Twente]] cofbvl62p10xzvs6u0lrskgap1i7er4 14 123165 1135744 2026-09-28T14:17:31Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:FC Twente]]' 1135744 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:FC Twente]] cofbvl62p10xzvs6u0lrskgap1i7er4 10 123166 1135745 2026-09-28T14:20:30Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Flag of Qatar.svg|20px|border]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude>' 1135745 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Flag of Qatar.svg|20px|border]]<noinclude> [[Kategorio:Standardo shabloni|{{PAGENAME}}]]</noinclude> 2mgx16zfulyhszx5tq50ary24ot23vc 0 123167 1135746 2026-09-28T14:26:23Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Almondvale Stadium, Livingston.jpg|right|400px]] '''Livingston FC''' od oficale '''Livingston Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Livingston (Skotia)|Livingston]], fondita en 1943 kom ''Ferranti Thistle''. [[Kategorio:FC Twente|*]]' 1135746 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Almondvale Stadium, Livingston.jpg|right|400px]] '''Livingston FC''' od oficale '''Livingston Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Livingston (Skotia)|Livingston]], fondita en 1943 kom ''Ferranti Thistle''. [[Kategorio:FC Twente|*]] 6594thv88dvl6jbzr7a38vvjfivm1ri 1135747 1135746 2026-09-28T14:26:56Z ThWiki1910 31363 1135747 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Almondvale Stadium, Livingston.jpg|right|400px]] '''Livingston FC''' od oficale '''Livingston Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Livingston (Skotia)|Livingston]], fondita en 1943 kom ''Ferranti Thistle''. [[Kategorio:Livingston FC|*]] 62frhde8fjssbdzqj40y8b0dc57midz 14 123168 1135748 2026-09-28T14:27:14Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Livingston FC]]' 1135748 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Livingston FC]] s3qvuqlub6fcjb7szxpndtla489bt2j 14 123169 1135749 2026-09-28T14:28:10Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Livingston FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Livingston FC]]' 1135749 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Livingston FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Livingston FC]] tcc16r95ij8i81slv6eutalna8zlyld 14 123170 1135750 2026-09-28T14:29:27Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Livingston FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Livingston FC]]' 1135750 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Livingston FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Livingston FC]] b0lju2ohoi95142no8tk2dlkiu6nvqv 14 123171 1135751 2026-09-28T14:30:16Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Livingston FC]]' 1135751 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Livingston FC]] g59skhzsdd48m45z5foc0pikg95fem9 14 123172 1135752 2026-09-28T14:30:47Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Livingston FC]]' 1135752 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Livingston FC]] g59skhzsdd48m45z5foc0pikg95fem9 0 123173 1135753 2026-09-28T14:34:08Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Arkivo:Kayseri Kadir Has Stadium 9.jpg|right|400px]] '''Kayserispor''' od oficale '''Kayserispor Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Kayseri]], fondita en 1966. [[Kategorio:Kayserispor|*]]' 1135753 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Kayseri Kadir Has Stadium 9.jpg|right|400px]] '''Kayserispor''' od oficale '''Kayserispor Kulübü''' esas [[Turkia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Kayseri]], fondita en 1966. [[Kategorio:Kayserispor|*]] erfixjkyt5wnatxxbsro97357fr4zg2 14 123174 1135754 2026-09-28T14:34:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Kayserispor]]' 1135754 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Turkiana klubi futbalala|Kayserispor]] 7bz10l5jkcwqd3kqhk5g98tb0v833mn 14 123175 1135755 2026-09-28T14:36:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Kayserispor]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Kayserispor]]' 1135755 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kayserispor]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Kayserispor]] ci87g3app6qm7psqidfaxxz3el9y3m0 14 123176 1135756 2026-09-28T14:37:07Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Kayserispor]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Kayserispor]]' 1135756 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kayserispor]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Kayserispor]] keu7k47w8298log7khczack6y4brl0z 14 123177 1135757 2026-09-28T14:37:57Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Kayserispor]]' 1135757 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kayserispor]] 5me2zd3b9yfu10anaxsiidnwrp0mcf4 14 123178 1135758 2026-09-28T14:38:41Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Kayserispor]]' 1135758 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kayserispor]] 5me2zd3b9yfu10anaxsiidnwrp0mcf4 0 123179 1135759 2026-09-28T14:49:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '{{Biografio | Nomo = Joshua Brenet | Imajo = [[Arkivo:PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg|180px]] | Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{NLD}}<br />{{CUW}} | Naskodio = [[20ma di marto]] [[1994]] | Nask-urbo = [[Kerkrade]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (n. [[1994]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] e [[Kuracao|Kuracaana]] [[Futbalo|futbalisto]] (''defensisto''). Arkivo:JoshuaBrenet.jp...' 1135759 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Joshua Brenet | Imajo = [[Arkivo:PSV Eindhoven, Teamcamp Bad Erlach, July 2014 (076).jpg|180px]] | Profesiono = [[Futbalo|futbalisto]] | Shablono_lando = {{NLD}}<br />{{CUW}} | Naskodio = [[20ma di marto]] [[1994]] | Nask-urbo = [[Kerkrade]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Joshua Benjamin Brenet''' (n. [[1994]]) esas [[Nederlando|Nederlandan]] e [[Kuracao|Kuracaana]] [[Futbalo|futbalisto]] (''defensisto''). [[Arkivo:JoshuaBrenet.jpg|eta|right|300px|Joshua Brenet kom futbalisto di [[TSG 1899 Hoffenheim]] (2019)]] == La kariero kom futbalisto == === Juniorala === * {{NLDs}} [[Sporting Heerlen]] * {{NLDs}} [[Roda JC Kerkrade]] * 2006–2008 – {{NLDs}} [[Almere City FC|FC Omniworld]] * 2008–2009 – {{NLDs}} [[ASC Waterwijk]] * 2009–2011 – {{NLDs}} [[AVV Zeeburgia]] * 2011–2012 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] === Seniorala === * 2012–2018 – {{NLDs}} [[PSV Eindhoven]] (109 konkursi / 3 goli) ** 2013–2015 – {{NLDs}} [[Jong PSV]] (12 / 1) * 2018–2022 – {{DEUs}} [[TSG 1899 Hoffenheim]] (15 / 2) ** 2020 ^(presto) – {{NLDs}} [[SBV Vitesse]] (4 / 0) * 2021 – {{DEUs}} [[TSG 1899 Hoffenheim II]] (10 / 1) * 2022–2024 – {{NLDs}} [[FC Twente]] (64 / 13) * 2024–2025 – {{QATs}} [[Al-Rayyan SC]] (– / –) * 2025–2026 – {{SCOs}} [[Livingston FC]] (14 / 0) * 2026- – {{TURs}} [[Kayserispor]] (11 / 0) === En nacion-esquadi === * {{NLDs}} [[Naciona futbal-esquado di Nederlando]]: ** U18: 2011–2012 – 2 konkursi, nula goli ** U19: 2013 – 4 konkursi, nula goli ** U21: 2013–2016 – 11 konkursi, nula goli ** la seniorala: 2016 – 2 konkursi, nula goli * {{CUWs}} [[Naciona futbal-esquado di Kuracao]]: 2024- – 20 konkursi, 2 goli {{DEFAULTSORT:Brenet, Joshua}} [[Kategorio:Nederlandana futbalisti]] [[Kategorio:Kuracaana futbalisti]] [[Kategorio:Futbalisti di Nederlandana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di Kuracaana nacion-esquado]] [[Kategorio:Futbalisti di Sporting Heerlen]] [[Kategorio:Futbalisti di Roda JC Kerkrade]] [[Kategorio:Futbalisti di Almere City FC]] [[Kategorio:Futbalisti di ASC Waterwijk]] [[Kategorio:Futbalisti di AVV Zeeburgia]] [[Kategorio:Futbalisti di PSV Eindhoven]] [[Kategorio:Futbalisti di Jong PSV]] [[Kategorio:Futbalisti di TSG 1899 Hoffenheim]] [[Kategorio:Futbalisti di SBV Vitesse]] [[Kategorio:Futbalisti di TSG 1899 Hoffenheim II]] [[Kategorio:Futbalisti di FC Twente]] [[Kategorio:Futbalisti di Al-Rayyan SC]] [[Kategorio:Futbalisti di Livingston FC]] [[Kategorio:Futbalisti di Kayserispor]] 41oxqvnyx946usk0nru8dwbf2e0s444 0 123180 1135766 2026-09-28T15:09:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Svyatoslav Richter]] a [[Svyatoslav Teofilovich Rihter]] 1135766 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Svyatoslav Teofilovich Rihter]] 0qgf0m50sd0erwdd4ht2eijx3j67cqs