Vikipedija isvwiki https://isv.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Special Besěda Koristnik Besěda s koristnikom Vikipedija Besěda Vikipedije Fajl Besěda o fajlu MediaWiki Besěda o MediaWiki Šablon Besěda o šablonu Pomoč Besěda o pomoči Kategorija Besěda o kategoriji TimedText TimedText talk Modul Besěda modula Event Event talk Šablon:Grady v Ukrajině 10 174 46321 42303 2026-08-21T06:44:14Z Ilja isv 10 46321 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Grady v Ukrajině | title = Грады в [[Украјина|Украјинє]] | group1 = 1,000,000+ | list1 = * [[Кыјев]] * [[Харкив]] * [[Днєпр (град)|Днєпр]] * [[Одеса]] | group2 = 500000—1000000 | list2 = * [[Донецк]] * [[Запорижје]] * [[Љвив]] * [[Кривы Рог]] * [[Мыколајев]] | group3 = 200000—500000 | list3 = * [[Мариупољ]] * [[Луханск]] * [[Макијевка]] * [[Винница]] * ''[[Симферопољ]]'' * ''[[Севастопољ]]'' * [[Херсон]] * [[Полтава]] * [[Чернихов]] * [[Черкасы]] * [[Сумы]] * [[Хорливка]] * [[Žytomyr|Житомир]] * [[Камјанске]] * [[Кропывницкы]] * [[Хмељницкы (град)|Хмељницкы]] * [[Ривно]] * [[Чернивцы]] * [[Кременчук]] * [[Тернопиљ]] * [[Ивано-Франкивск]] * [[Луцк]] * [[Била Церква]] | group4 = 100000—200000 | list4 = * [[Краматорск]] * [[Мелитопољ]] * ''[[Керч]]'' * [[Никопољ]] * [[Словјанск]] * [[Бердјанск]] * [[Сєверодонецк]] * [[Алчевск]] * [[Павлоград]] * [[Ужхород]] * [[Лысычанск]] * ''[[Јевпаторија]]'' * [[Јенакијево]] | below = ''[[Крым]]'' (курсивом) јест прєдмет территориалного спора меджу [[Украјина|Украјиноју]] ([[Автономна република Крым]]) и [[Росија|Росијеју]] ([[Република Крым]]) }}<noinclude> {{Dokumentacija|Template:Navigacija/Dokumentacija šablonov}} [[Kategorija:Šablony:Navigacija|Grady v Ukrajině]] </noinclude> efc5olthuofteq6myuc0eeqi8dfmjdf Šablon:Varianty bukvy Р 10 526 46310 34888 2026-08-20T17:01:20Z IJzeren Jan 9 46310 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable ext-gadget-alphabet-disable skin-invert-image" width="100%" style="text-align:center; font-family:Cambria, Calibri; font-size:115%;"> ! align="left" width="10%" | [[П]] ← ! align="center" width="80%" | Varianty [[Kirilica|kiriličnoj]] bukvy [[Р (kirilica)|Р]] ! align="right" width="10%" | → [[С (kirilica)|С]] |- | colspan="3" style="padding:0 3em;" | [[Р (kirilica)|Р р]] · [[Р́|Р́ р́]] · [[Р̀|Р̀ р̀]] · [[Р̆|Р̆ р̆]] · [[Р̈|Р̈ р̈]] · [[Р̌|Р̌ р̌]] · [[Р̃|Р̃ р̃]] · [[Р’|Р’ р’]] · [[Ҏ|Ҏ ҏ]] · [[Ԗ|Ԗ ԗ]] · [[Fajl:Cyrillic small letter split at right Er.svg|7px|link=Razrvano Р]] · [[Fajl:Cyrillic small letter Er with hook.svg|10px|link=Р s lěvym hakom]] ·[[Fajl:Cyrillic capital letter El Er.png|28px|link=Ligatura ЛР]][[Fajl:Cyrillic small letter El Er.svg|12px|link=Ligatura ЛР]] · [[Rosijsky rublj|₽]] |}<noinclude> [[Kategorija:Šablony:Kirilica|Kirilica]] </noinclude> l9s6ex8l15w7djryvgfpjdun2xlojah Днєпр (град) 0 2487 46315 37456 2026-08-20T19:56:49Z Dƶoxar 838 46315 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=2022-09}} {{Kartka grad | name = Днипро | native_name = {{Jezyky|uk|Дніпро}} | image_flag = Dnipro prapor.png | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Dnipro.svg | shield_alt = | coordinates = {{Coord|48|28|03|N|35|02|24|E|region:UA|display=it}} | subdivision_type1 = Држава | subdivision_name1 = [[Украјина]] | subdivision_type2 = Регион | subdivision_name2 = [[Днипропетровска област]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_date = 1526 | area = 409.7 | area_footnotes = | population = 968,502 | population_as_of = 2022 | population_footnotes = | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +3 }} '''Днипро''' ({{Jezyky|uk|Дніпро}}) јест град, областны центр [[Днипропетровска област|Днипропетровској области]] в [[Украјина|Украјинє]], третји (с [[Одеса|Одесоју]]) град по числу насељенја после [[Кыјев]]а и [[Харкив]]а. Насельенје около 1 003 000 људиј (на 1 јулија 2011 года). Днипро јест једин из највечших промыслных, економичных центров, центр металлургы и космичны «главны град» Украјины. Првоју назвоју града је была Јекатеринослав ({{Jezyky|ru|Екатеринослав}}), ктору он је имал од 1796 до 1926 года (с прєрывом в 1796–1802 годах, когды град сут называли Новоросијском, {{Lang|ru|Новороссийск}}). Од 1926 до 2016 года је имал назву Днипропетровск ({{Jezyky|uk|Дніпропетровськ}}) в чест прєдсєдатеља ЦИК СССР Григорија Петровского. В 2016 года је был прєименован в Днипро по назвє рєкы [[Днєпр]]. {{Grady v Ukrajině}} [[Kategorija:Грады в Украјинє]] qe2xzf8jypmurylpu236cplqs0gye4z 46317 46315 2026-08-21T01:27:06Z Ilja isv 10 Ilja isv prěimenoval stranicu [[Днипро (град)]] na [[Днєпр (град)]]: Pogrěška v nazvě 46315 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=2022-09}} {{Kartka grad | name = Днипро | native_name = {{Jezyky|uk|Дніпро}} | image_flag = Dnipro prapor.png | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Dnipro.svg | shield_alt = | coordinates = {{Coord|48|28|03|N|35|02|24|E|region:UA|display=it}} | subdivision_type1 = Држава | subdivision_name1 = [[Украјина]] | subdivision_type2 = Регион | subdivision_name2 = [[Днипропетровска област]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_date = 1526 | area = 409.7 | area_footnotes = | population = 968,502 | population_as_of = 2022 | population_footnotes = | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +3 }} '''Днипро''' ({{Jezyky|uk|Дніпро}}) јест град, областны центр [[Днипропетровска област|Днипропетровској области]] в [[Украјина|Украјинє]], третји (с [[Одеса|Одесоју]]) град по числу насељенја после [[Кыјев]]а и [[Харкив]]а. Насельенје около 1 003 000 људиј (на 1 јулија 2011 года). Днипро јест једин из највечших промыслных, економичных центров, центр металлургы и космичны «главны град» Украјины. Првоју назвоју града је была Јекатеринослав ({{Jezyky|ru|Екатеринослав}}), ктору он је имал од 1796 до 1926 года (с прєрывом в 1796–1802 годах, когды град сут называли Новоросијском, {{Lang|ru|Новороссийск}}). Од 1926 до 2016 года је имал назву Днипропетровск ({{Jezyky|uk|Дніпропетровськ}}) в чест прєдсєдатеља ЦИК СССР Григорија Петровского. В 2016 года је был прєименован в Днипро по назвє рєкы [[Днєпр]]. {{Grady v Ukrajině}} [[Kategorija:Грады в Украјинє]] qe2xzf8jypmurylpu236cplqs0gye4z 46320 46317 2026-08-21T06:43:44Z Ilja isv 10 46320 wikitext text/x-wiki {{Začetok|data=2022-09}} {{Kartka grad | name = Днєпр | native_name = {{Jezyky|uk|Дніпро}} | image_flag = Dnipro prapor.png | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Dnipro.svg | shield_alt = | coordinates = {{Coord|48|28|03|N|35|02|24|E|region:UA|display=it}} | subdivision_type1 = Држава | subdivision_name1 = [[Украјина]] | subdivision_type2 = Регион | subdivision_name2 = [[Днєпропетровска област]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_date = 1526 | area = 409.7 | area_footnotes = | population = 968,502 | population_as_of = 2022 | population_footnotes = | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2 | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +3 }} '''Днєпр''' ({{Jezyky|uk|Дніпро}}) јест град, областны центр [[Днипропетровска област|Днипропетровској области]] в [[Украјина|Украјинє]], третји (с [[Одеса|Одесоју]]) град по числу насељенја после [[Кыјев]]а и [[Харкив]]а. Насельенје около 1 003 000 људиј (на 1 јулија 2011 года). Днипро јест једин из највечших промыслных, економичных центров, центр металлургы и космичны «главны град» Украјины. Првоју назвоју града је была Јекатеринослав ({{Jezyky|ru|Екатеринослав}}), ктору он је имал од 1796 до 1926 года (с прєрывом в 1796–1802 годах, когды град сут называли Новоросијском, {{Lang|ru|Новороссийск}}). Од 1926 до 2016 года је имал назву Днипропетровск ({{Jezyky|uk|Дніпропетровськ}}) в чест прєдсєдатеља ЦИК СССР Григорија Петровского. В 2016 года је был прєименован в Днєпр по назвє рєкы [[Днєпр]]. {{Grady v Ukrajině}} [[Kategorija:Грады в Украјинє]] dnfpfc6ihqivetirty4thd1607q8svq Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony 2 4595 46325 46093 2026-08-21T09:16:22Z Polda18 18 /* Razvivanje šablonov */ ... 46325 wikitext text/x-wiki {{Koristnik:Polda18/zaglavje}} Tuta stranica jest pěskovišče dlja razvivanja šablonov. Tutčas tu ono jest 6 pěskovišč dlja pravok. Ja jesm izbral metodu [[#Kolory (semafor)|semafora]] dlja indikacije dostupnosti pěskovišča. == Razvivanje šablonov == {| class="wikitable plainlinks" style="width: 100%;" ! style="background-color: #ffcccc;" | [[/Pěskovišče 1/]] ! style="background-color: #ffcccc;" | [[/Pěskovišče 2/]] ! style="background-color: #ccffcc;" | [[/Pěskovišče 3/]] ! style="background-color: #ffcccc;" | [[/Pěskovišče 4/]] ! style="background-color: #ffcccc;" | [[/Pěskovišče 5/]] ! style="background-color: #ffcccc;" | [[/Pěskovišče 6/]] |- | [{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 1|action=edit&oldid=27401&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} Izčrknuti pěskovišče] | [{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 2|action=edit&oldid=27402&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} Izčrknuti pěskovišče] | [{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3|action=edit&oldid=27403&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} Izčrknuti pěskovišče] | [{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 4|action=edit&oldid=27404&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} Izčrknuti pěskovišče] | [{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 5|action=edit&oldid=27405&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} Izčrknuti pěskovišče] | [{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 6|action=edit&oldid=27406&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} Izčrknuti pěskovišče] |- | [[/Pěskovišče 1/zapisky|Zapisky]] <nowiki>[X]</nowiki> | [[/Pěskovišče 2/zapisky|Zapisky]] <nowiki>[X]</nowiki> | [[/Pěskovišče 3/zapisky|Zapisky]] <nowiki>[X]</nowiki> | [[/Pěskovišče 4/zapisky|Zapisky]] <nowiki>[X]</nowiki> | [[/Pěskovišče 5/zapisky|Zapisky]] <nowiki>[X]</nowiki> | [[/Pěskovišče 6/zapisky|Zapisky]] <nowiki>[X]</nowiki> |- | [[/Pěskovišče 1/Dokumentacija|Dokumentacija]] [[{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 1/Dokumentacija|action=edit&oldid=36993&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} X]] | [[/Pěskovišče 2/Dokumentacija|Dokumentacija]] [[{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 2/Dokumentacija|action=edit&oldid=36992&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} X]] | [[/Pěskovišče 3/Dokumentacija|Dokumentacija]] [[{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3/Dokumentacija|action=edit&oldid=36994&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} X]] | [[/Pěskovišče 4/Dokumentacija|Dokumentacija]] [[{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 4/Dokumentacija|action=edit&oldid=36995&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} X]] | [[/Pěskovišče 5/Dokumentacija|Dokumentacija]] [[{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 5/Dokumentacija|action=edit&oldid=36996&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} X]] | [[/Pěskovišče 6/Dokumentacija|Dokumentacija]] [[{{fullurl:Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 6/Dokumentacija|action=edit&oldid=36997&summary=Izčrknutje%20pěskovišča}} X]] |} == [[/Zapisky/]] == Zapisky dlja jedinstvenyh izdanyh šablonovov gledeči na něktore aspekty (napriměr propozicija funkcij, priměnjenje modulov ipod.) == Kolory (semafor) == ; <code style="background-color: #ffcccc;">#ffcccc</code> : Pěskovišče sodrživa aktivno razvivany šablon (čitajte zapisky pěskovišča dlja veče informacije) ; <code style="background-color: #ffffcc;">#ffffcc</code> : Razvivany šablon jest skoro gotovy, samo potrěbuje jedino drobne pravky ili popravky (čitajte zapisky pěskovišča dlja veče informacije) ; <code style="background-color: #ccffcc;">#ccffcc</code> : Pěskovišče jest vakantno eup8o90s8dsia3rqh9c2gp6rbzo5oo8 Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3 2 4607 46323 46146 2026-08-21T09:15:53Z Polda18 18 Izčrknutje pěskovišča 46323 wikitext text/x-wiki {{Koristnik:Polda18/Zaglavje pěskovišča|3|šablon}} <!-- PROSIMO! NEIZČRKNITE TUTO STRANICU BEZ PRIVOLJENJA VLASTNIKA, TAKO ŽE KORISTNIKA POLDA18 --> p8lbmft17f1n5wph5i3hebh7mjimz61 Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3/Dokumentacija 2 5077 46324 46147 2026-08-21T09:16:04Z Polda18 18 Izčrknutje pěskovišča 46324 wikitext text/x-wiki {{Koristnik:Polda18/Zaglavje pěskovišča|3|šablon}} <!-- PROSIMO! NEIZČRKNITE TUTO STRANICU BEZ PRIVOLJENJA VLASTNIKA, TAKO ŽE KORISTNIKA POLDA18 --> p8lbmft17f1n5wph5i3hebh7mjimz61 Koristnik:Polda18/Pěskovišče/Šablony/Pěskovišče 3/zapisky 2 5157 46326 46143 2026-08-21T09:16:59Z Polda18 18 Pěskovišče vakantno 46326 wikitext text/x-wiki * ''Pěskovišče vakantno'' 9cp07rcsq2uiy0xrpqyfvbvvpkgrc0z Poljska kirilica 0 6003 46300 46271 2026-08-20T12:57:55Z IJzeren Jan 9 /* Projekt 1863 lěta */ 46300 wikitext text/x-wiki '''Poljska kirilica''' ({{Jezyky|pl|cyrylica}}) — je obče nazvan‌je projektov [[Kirilica|kiriličnoj azbuky]] dlja [[Poljsky jezyk|poljskogo jezyka]]. Obyčno do zapisu tekstov na poljskom koristajut toliko [[Latinica|latinicu]], jednakže nejednokratno byvali popytky koristati do jego zapisu kirilicu. ==Rannje projekty== Jestvujut mnogo variantov poljskoj kirilice, kako modernyh, tako i historičnyh. Prvy projekt kirilice dlja poljskogo jezyka byl razrabotany [[Ministerstvo narodnogo prosvěčenja Rosijskoj Imperije|Ministerstvom narodnogo prosvěčen‌ja Rosijskoj Imperije]] v 1844—1845 lětah po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Sergej Uvarov|S. S. Uvarova]], ale na tamtoj moment projekt byl priznany prědvrěmennym i ne byl realizovany. V 1852 godu ješče jedin projekt byl prigotovjeny profesorom [[Pjotr Dubrovsky|P. P. Dubrovskym]] po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Platon Širinsky-Šihmatov|P. A. Širinskogo-Šihmatova]]. Alfabet tamtogo projekta byl koristany v hrestomatiji «Priklady poljskogo jezyka v prozě i stihah, dlja russkyh». Ne je jasno, že tamta kniga koristala se v sferě obrazovan‌ja<ref name="сиесс">''Ст. Сиесс-Кжишковский''. [https://web.archive.org/web/20160709195326/http://www.aboutbooks.ru/files/jornal_maintenance/200807/140201321f917b6e9adf4de364365003.pdf Гражданский шрифт для польского языка. Эпизод из истории просвещения в Королевстве Польском.]</ref>. ==Projekt 1863 lěta== Po podavjen‌ju [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] imperatorom [[Aleksandr II|Aleksandrom II]] byl stvorjeny Ustanovny komitet, jednym iz zadanij ktorogo byla unifikacija upravjen‌ja Poljskoju sgodno s občeimperijskymi zakonami. Srěd drugogo komitet zajmal se reformoju školnogo obrazovan‌ja v poljskyh zemjah. V srědě členov komiteta, iz ktoryh mnogi byli slovjanofili, pojavila se ideja o prěvodě poljskogo pisma na kirilicu. Hvala dějateljnosti komiteta uže v 1865 godu vyšla prva kniga na poljskoj kirilici — «Bukvar dlja selskyh dětij». Za njim poslědovali i druge izdan‌ja. Jednakže uže v 1871—1874 lětah eksperiment byl zakončeny v svezu s tym, že poljske školy v ramkah politiky rusifikacije byli prěvodime na russky jezyk obučen‌ja i potrěbnost v poljskom kiriličnom alfabetu odpadla. Generalno v 1860-e lěta na poljskoj kirilici byli izdane slědujuče knigy: * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. Varšava, 1866. * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. 2-e izd. Varšava, 1867. * Bukvar dlja selskyh dětij. SPb., 1865. * Bukvar dlja selskyh dětij. 2-e izd. SPb., 1866. * Bukvar dlja selskyh dětij. 3-e izd. SPb., 1869. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. SPb., 1866. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. 2-o izd. SPb., 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. Varšava, 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. 2-o izd. Varšava, 1867. * Načelno obučen‌je aritmetiky dlja načelnyh škol, selskyh i gradskyh. Varšava, 1866. * Priklady poljskoj kaligrafije. Varšava, 1866. V slědučej tabelě pokazany je kiriličny alfabet iz Bukvara dlja selskyh dětij (1865 g.) s odpovědajučimi jim latiničnymi bukvami:<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |title=Элементаръ для дзеци вейскихъ. СПб., 1865 |access-date=2026-08-20 |archive-date=2021-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110103545/https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>: {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|A a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|B b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|W w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|G g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|D d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|Ie ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|Io io}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|Ż ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|Z z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[І (kirilica)|I i]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|K k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|L l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|M m}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|N n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|O o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О̂|О̂ о̂]]'''}} <br> ''{{-|Ó ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|P p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|R r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̌|Р̌ р̌]]'''}} <br> ''{{-|Rz rz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|S s}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|T t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|U u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|F f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|Ch ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х̾ |Х̾ х̾ ]]'''}} <br> ''{{-|H h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|C c}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|Cz cz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|Sz sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|Szcz szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|Y y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|E e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|Iu iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю̂|Ю̂ ю̂]]'''}} <br> ''{{-|Ió ió}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|Ia ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|J j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А̨|А̨ а̨]]'''}} <br> ''{{-|Ą ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я̨|Я̨ я̨]]'''}} <br> ''{{-|Ią ią}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э̨|Э̨ э̨]]'''}} <br> ''{{-|Ę ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е̨|Е̨ е̨]]'''}} <br> ''{{-|Ię ię}}'' |} Osoblivosti tutoj ortografije: * Zaměsto poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}} koristaje se bukva {{Calibri|'''[[р̌]]'''}}; * Tradicijny prědrevolucijny tvrdy znak {{-|'''[[ъ]]'''}} na koncu večinstva slov; * Poljsko {{-|'''ó'''}} piše se kako {{Calibri|'''[[о̂]]'''}} (ili v drugoj versiji ostavaje neizměnjeno); * Poljsky «ogonok» ({{Jezyky|pl|ogonek}} «hvostik») shranjaje se i dobavjaje se k bukvam kirilice; * Za poljskyh {{-|'''ć'''}} i {{-|'''dź'''}} koristajut se {{-|'''ць'''}} i {{-|'''дзь'''}}, kako i v sučasnom [[bělorussky jezyk|bělorusskom jezyku]]. == Sučasne varianty == Največši problem s priměnjenjem kirilice v poljskom jezyku sut glasky, ktore istnujut samo v polskom: nosovky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}'''. V 19. stolětju reformisti prostu prěnesli tako nazyvajemy «ogonok» v kirilicu, tym sposobom tvoreči četyri nove bukvy, ktoryh ranje ne bylo v kirilici: '''[[ą]]''', '''[[э̨]]''', '''[[я̨]]''', '''[[е̨]]'''. Jednakože [[crkovnoslovjansky jezyk]] uže iměl četyri stare bukvy za označenje tyh zvukov: '''[[ѫ]]''', '''[[ѧ]]''', '''[[ѭ]]''', '''[[ѩ]]''' ([[jusy]]). V 2006 g. poljsky lingvist {{-|Szymon|Шымон}} Pawlas stvoril alfabet, imenovany njim ''Jusowica'' ({{-|kir. ''Юсовица''|пол. ''Jusowica''}}). Tutoj alfabet imaje 46 bukv. Kromě jusov on sodrživaje ješče několiko bukv iz [[starokirilična azbuka|starokiriličnogo alfabeta]], a takože několiko bukv iz [[srbsky alfabet|srbskogo alfabeta]] i [[ugrofinske jezyky|ugrofinskyh jezykov]].<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѕ|Ѕ s]]'''}} <br> ''{{-|dz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ђ|Ђ ђ]]'''}} <br> ''{{-|dź, dzi}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Һ|Һ һ]]'''}} <br> ''{{-|h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|ł}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Љ|Љ љ]]'''}} <br> ''{{-|l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Њ|Њ њ]]'''}} <br> ''{{-|ń}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̈|Р̈ р̈]]'''}} <br> ''{{-|rz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ћ|Ћ ћ]]'''}} <br> ''{{-|ć, ci}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѡ|Ѡ ѡ]]'''}} <br> ''{{-|ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Џ|Џ џ]]'''}} <br> ''{{-|dž}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} V 2008 g. [[Jan van Steenbergen]] prědstavil drugy, prostějši variant, osnovany na [[russka azbuka|russkoj kirilici]] i sodrživajuči 37 bukv: vse bukvy russkogo alfabeta plus četyri jusy. V tutom variantu kiriličnoj ortografiji odsutny je ekvivalent latinskoj bukvy {{-|'''ó'''}}, zvuk ktorogo sovpadl s izgovorom bukvy '''u'''. V protivnosti k povyšim versijam, kde '''{{-|ć}}''' i '''{{-|dź}}''' označajut se kako '''{{-|ць}}''' i '''{{-|дзь}}''' po analogiji s [[bělorussky jezyk|bělorusskym jezykom]], v tutom variantu one označajut se '''{{-|ть}}''' i '''{{-|дь}}''', čto je věrnějše iz etimologičnoj točky zrěnja. Iz tojže samoj pričiny poljsky dvuznak '''{{-|rz}}''', ktory izgovarjaje se kako '''{{-|ż}}''', ne prěobračaje se v kirilično '''{{-|[[ж]]}}''', ale označaje se kako '''{{-|рь}}'''. Pray bukv '''{{-|е}}'''/'''{{-|э}}''' i '''{{-|и}}'''/'''{{-|ы}}''' pišut se takože samo, kako i v russkom.<ref>{{Cite web | url = http://steen.free.fr/cyrpol/index.html | title = Ортографя цырылицка для ѩзыка польскего / Ortografia cyrylicka dla języka polskiego / A Cyrillic orthography for the Polish language | first = Jan van | last = Steenbergen | year = 2008 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|l, ł}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|h, ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} == Priklad teksta == {| width="100%" |- | ''Carska kirilica:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврôтъ Таты, пp̌езъ А. Мицкевича''' «Пôйдзьце, о дзятки, пôйдзьце вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкнийце образэмъ,<br /> Побожне змôвце пацю̂рэкъ. Тато не враца; ранки и вечоры<br /> Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;<br /> Розлялы p̌еки, пэлнэ звеp̌а боры,<br /> И пэлно збôйцôвъ на дродзэ». Слышąцъ то дзятки бегнą вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкая̨ образемъ,<br /> И зачиная̨ пацю̂рэкъ. Цалуя̨ земę, потэмъ: «Въ имę Ойца,<br /> Сына и Духа свęтэго,<br /> Бąдзь похвалёна пp̌енайсьвęтша Трôйца<br /> Тэразъ и часу вшелькего»…</div> | &nbsp; | ''Jusovica (2008):'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврут Таты, през А. Мицкевича''' Пуйдьте о дятки, пуйдьте вшистке разэм<br /> За място, под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкнийте образэм,<br /> Побожне змувте патëрэк. Тато не враца ранки и вечоры<br /> вэ лзах го чекам и трводзэ;<br /> Розлялы реки, пэлнэ зверя боры,<br /> И пэлно збуйцув на дродзэ;- Слышѫц то дятки бегнѫ вшистке разэм<br /> За място под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкаѭ образэм,<br /> И зачинаѭ патëрэк. Цалуѭ земѩ, потэм: в Имѩ Ойца,<br /> Сына и Духа свѩтэго,<br /> Бѫдь похвалëна пренайсвѩтша Труйца<br /> Тэраз и часу вшелькего. </div> | &nbsp; | ''Na latinici:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Powrót Taty, przez A. Mickiewicza''' «Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,<br /> Pobożnie zmówcie paciórek. Tato nie wraca; ranki i wieczory<br /> We łzach go czekam i trwodze;<br /> Rozlały rzeki, pełne zwierza bory,<br /> I pełno zbójców na drodze». Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klękają obrazem<br /> I zaczynają paciórek. Całują ziemię, potem: «W imię Ojca,<br /> Syna i Ducha świętego,<br /> Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,<br /> Teraz i czasu wszelkiego»…</div> |} ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|ru|Польская кириллица}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] [[Kategorija:Poljska]] gvqvygtajdusax5z1jq3kjv5ws36g1z 46301 46300 2026-08-20T12:59:30Z IJzeren Jan 9 /* Priklad teksta */ 46301 wikitext text/x-wiki '''Poljska kirilica''' ({{Jezyky|pl|cyrylica}}) — je obče nazvan‌je projektov [[Kirilica|kiriličnoj azbuky]] dlja [[Poljsky jezyk|poljskogo jezyka]]. Obyčno do zapisu tekstov na poljskom koristajut toliko [[Latinica|latinicu]], jednakže nejednokratno byvali popytky koristati do jego zapisu kirilicu. ==Rannje projekty== Jestvujut mnogo variantov poljskoj kirilice, kako modernyh, tako i historičnyh. Prvy projekt kirilice dlja poljskogo jezyka byl razrabotany [[Ministerstvo narodnogo prosvěčenja Rosijskoj Imperije|Ministerstvom narodnogo prosvěčen‌ja Rosijskoj Imperije]] v 1844—1845 lětah po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Sergej Uvarov|S. S. Uvarova]], ale na tamtoj moment projekt byl priznany prědvrěmennym i ne byl realizovany. V 1852 godu ješče jedin projekt byl prigotovjeny profesorom [[Pjotr Dubrovsky|P. P. Dubrovskym]] po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Platon Širinsky-Šihmatov|P. A. Širinskogo-Šihmatova]]. Alfabet tamtogo projekta byl koristany v hrestomatiji «Priklady poljskogo jezyka v prozě i stihah, dlja russkyh». Ne je jasno, že tamta kniga koristala se v sferě obrazovan‌ja<ref name="сиесс">''Ст. Сиесс-Кжишковский''. [https://web.archive.org/web/20160709195326/http://www.aboutbooks.ru/files/jornal_maintenance/200807/140201321f917b6e9adf4de364365003.pdf Гражданский шрифт для польского языка. Эпизод из истории просвещения в Королевстве Польском.]</ref>. ==Projekt 1863 lěta== Po podavjen‌ju [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] imperatorom [[Aleksandr II|Aleksandrom II]] byl stvorjeny Ustanovny komitet, jednym iz zadanij ktorogo byla unifikacija upravjen‌ja Poljskoju sgodno s občeimperijskymi zakonami. Srěd drugogo komitet zajmal se reformoju školnogo obrazovan‌ja v poljskyh zemjah. V srědě členov komiteta, iz ktoryh mnogi byli slovjanofili, pojavila se ideja o prěvodě poljskogo pisma na kirilicu. Hvala dějateljnosti komiteta uže v 1865 godu vyšla prva kniga na poljskoj kirilici — «Bukvar dlja selskyh dětij». Za njim poslědovali i druge izdan‌ja. Jednakže uže v 1871—1874 lětah eksperiment byl zakončeny v svezu s tym, že poljske školy v ramkah politiky rusifikacije byli prěvodime na russky jezyk obučen‌ja i potrěbnost v poljskom kiriličnom alfabetu odpadla. Generalno v 1860-e lěta na poljskoj kirilici byli izdane slědujuče knigy: * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. Varšava, 1866. * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. 2-e izd. Varšava, 1867. * Bukvar dlja selskyh dětij. SPb., 1865. * Bukvar dlja selskyh dětij. 2-e izd. SPb., 1866. * Bukvar dlja selskyh dětij. 3-e izd. SPb., 1869. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. SPb., 1866. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. 2-o izd. SPb., 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. Varšava, 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. 2-o izd. Varšava, 1867. * Načelno obučen‌je aritmetiky dlja načelnyh škol, selskyh i gradskyh. Varšava, 1866. * Priklady poljskoj kaligrafije. Varšava, 1866. V slědučej tabelě pokazany je kiriličny alfabet iz Bukvara dlja selskyh dětij (1865 g.) s odpovědajučimi jim latiničnymi bukvami:<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |title=Элементаръ для дзеци вейскихъ. СПб., 1865 |access-date=2026-08-20 |archive-date=2021-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110103545/https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>: {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|A a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|B b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|W w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|G g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|D d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|Ie ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|Io io}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|Ż ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|Z z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[І (kirilica)|I i]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|K k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|L l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|M m}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|N n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|O o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О̂|О̂ о̂]]'''}} <br> ''{{-|Ó ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|P p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|R r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̌|Р̌ р̌]]'''}} <br> ''{{-|Rz rz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|S s}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|T t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|U u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|F f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|Ch ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х̾ |Х̾ х̾ ]]'''}} <br> ''{{-|H h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|C c}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|Cz cz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|Sz sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|Szcz szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|Y y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|E e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|Iu iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю̂|Ю̂ ю̂]]'''}} <br> ''{{-|Ió ió}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|Ia ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|J j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А̨|А̨ а̨]]'''}} <br> ''{{-|Ą ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я̨|Я̨ я̨]]'''}} <br> ''{{-|Ią ią}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э̨|Э̨ э̨]]'''}} <br> ''{{-|Ę ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е̨|Е̨ е̨]]'''}} <br> ''{{-|Ię ię}}'' |} Osoblivosti tutoj ortografije: * Zaměsto poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}} koristaje se bukva {{Calibri|'''[[р̌]]'''}}; * Tradicijny prědrevolucijny tvrdy znak {{-|'''[[ъ]]'''}} na koncu večinstva slov; * Poljsko {{-|'''ó'''}} piše se kako {{Calibri|'''[[о̂]]'''}} (ili v drugoj versiji ostavaje neizměnjeno); * Poljsky «ogonok» ({{Jezyky|pl|ogonek}} «hvostik») shranjaje se i dobavjaje se k bukvam kirilice; * Za poljskyh {{-|'''ć'''}} i {{-|'''dź'''}} koristajut se {{-|'''ць'''}} i {{-|'''дзь'''}}, kako i v sučasnom [[bělorussky jezyk|bělorusskom jezyku]]. == Sučasne varianty == Največši problem s priměnjenjem kirilice v poljskom jezyku sut glasky, ktore istnujut samo v polskom: nosovky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}'''. V 19. stolětju reformisti prostu prěnesli tako nazyvajemy «ogonok» v kirilicu, tym sposobom tvoreči četyri nove bukvy, ktoryh ranje ne bylo v kirilici: '''[[ą]]''', '''[[э̨]]''', '''[[я̨]]''', '''[[е̨]]'''. Jednakože [[crkovnoslovjansky jezyk]] uže iměl četyri stare bukvy za označenje tyh zvukov: '''[[ѫ]]''', '''[[ѧ]]''', '''[[ѭ]]''', '''[[ѩ]]''' ([[jusy]]). V 2006 g. poljsky lingvist {{-|Szymon|Шымон}} Pawlas stvoril alfabet, imenovany njim ''Jusowica'' ({{-|kir. ''Юсовица''|пол. ''Jusowica''}}). Tutoj alfabet imaje 46 bukv. Kromě jusov on sodrživaje ješče několiko bukv iz [[starokirilična azbuka|starokiriličnogo alfabeta]], a takože několiko bukv iz [[srbsky alfabet|srbskogo alfabeta]] i [[ugrofinske jezyky|ugrofinskyh jezykov]].<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѕ|Ѕ s]]'''}} <br> ''{{-|dz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ђ|Ђ ђ]]'''}} <br> ''{{-|dź, dzi}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Һ|Һ һ]]'''}} <br> ''{{-|h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|ł}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Љ|Љ љ]]'''}} <br> ''{{-|l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Њ|Њ њ]]'''}} <br> ''{{-|ń}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̈|Р̈ р̈]]'''}} <br> ''{{-|rz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ћ|Ћ ћ]]'''}} <br> ''{{-|ć, ci}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѡ|Ѡ ѡ]]'''}} <br> ''{{-|ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Џ|Џ џ]]'''}} <br> ''{{-|dž}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} V 2008 g. [[Jan van Steenbergen]] prědstavil drugy, prostějši variant, osnovany na [[russka azbuka|russkoj kirilici]] i sodrživajuči 37 bukv: vse bukvy russkogo alfabeta plus četyri jusy. V tutom variantu kiriličnoj ortografiji odsutny je ekvivalent latinskoj bukvy {{-|'''ó'''}}, zvuk ktorogo sovpadl s izgovorom bukvy '''u'''. V protivnosti k povyšim versijam, kde '''{{-|ć}}''' i '''{{-|dź}}''' označajut se kako '''{{-|ць}}''' i '''{{-|дзь}}''' po analogiji s [[bělorussky jezyk|bělorusskym jezykom]], v tutom variantu one označajut se '''{{-|ть}}''' i '''{{-|дь}}''', čto je věrnějše iz etimologičnoj točky zrěnja. Iz tojže samoj pričiny poljsky dvuznak '''{{-|rz}}''', ktory izgovarjaje se kako '''{{-|ż}}''', ne prěobračaje se v kirilično '''{{-|[[ж]]}}''', ale označaje se kako '''{{-|рь}}'''. Pray bukv '''{{-|е}}'''/'''{{-|э}}''' i '''{{-|и}}'''/'''{{-|ы}}''' pišut se takože samo, kako i v russkom.<ref>{{Cite web | url = http://steen.free.fr/cyrpol/index.html | title = Ортографя цырылицка для ѩзыка польскего / Ortografia cyrylicka dla języka polskiego / A Cyrillic orthography for the Polish language | first = Jan van | last = Steenbergen | year = 2008 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|l, ł}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|h, ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} == Priklad teksta == {| width="100%" |- | ''Carska kirilica:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврôтъ Таты, пp̌езъ А. Мицкевича''' «Пôйдзьце, о дзятки, пôйдзьце вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкнийце образэмъ,<br /> Побожне змôвце пацю̂рэкъ. Тато не враца; ранки и вечоры<br /> Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;<br /> Розлялы p̌еки, пэлнэ звеp̌а боры,<br /> И пэлно збôйцôвъ на дродзэ». Слышąцъ то дзятки бегнą вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкая̨ образемъ,<br /> И зачиная̨ пацю̂рэкъ. Цалуя̨ земę, потэмъ: «Въ имę Ойца,<br /> Сына и Духа свęтэго,<br /> Бąдзь похвалёна пp̌енайсьвęтша Трôйца<br /> Тэразъ и часу вшелькего»…</div> | &nbsp; | ''Jusovica (2008):'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврут Таты, през А. Мицкевича''' «Пуйдьте о дятки, пуйдьте вшистке разэм<br /> За място, под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкнийте образэм,<br /> Побожне змувте патëрэк. Тато не враца ранки и вечоры<br /> вэ лзах го чекам и трводзэ;<br /> Розлялы реки, пэлнэ зверя боры,<br /> И пэлно збуйцув на дродзэ;- Слышѫц то дятки бегнѫ вшистке разэм<br /> За място под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкаѭ образэм,<br /> И зачинаѭ патëрэк. Цалуѭ земѩ, потэм: в Имѩ Ойца,<br /> Сына и Духа свѩтэго,<br /> Бѫдь похвалëна пренайсвѩтша Труйца<br /> Тэраз и часу вшелькего.» </div> | &nbsp; | ''Na latinici:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Powrót Taty, przez A. Mickiewicza''' «Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,<br /> Pobożnie zmówcie paciórek. Tato nie wraca; ranki i wieczory<br /> We łzach go czekam i trwodze;<br /> Rozlały rzeki, pełne zwierza bory,<br /> I pełno zbójców na drodze». Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klękają obrazem<br /> I zaczynają paciórek. Całują ziemię, potem: «W imię Ojca,<br /> Syna i Ducha świętego,<br /> Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,<br /> Teraz i czasu wszelkiego»…</div> |} ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|ru|Польская кириллица}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] [[Kategorija:Poljska]] 5qte69tg428jjf57o20u3x3n9gaffbq 46302 46301 2026-08-20T13:01:02Z IJzeren Jan 9 46302 wikitext text/x-wiki '''Poljska kirilica''' ({{Jezyky|pl|cyrylica}}) — je obče nazvan‌je projektov [[Kirilica|kiriličnoj azbuky]] dlja [[Poljsky jezyk|poljskogo jezyka]]. Obyčno do zapisa tekstov na poljskom koristajut toliko [[Latinica|latinicu]], jednakže nejednokratno byvali popytky koristati do jego zapisu kirilicu. ==Rannje projekty== Jestvujut mnogo variantov poljskoj kirilice, kako modernyh, tako i historičnyh. Prvy projekt kirilice dlja poljskogo jezyka byl razrabotany [[Ministerstvo narodnogo prosvěčenja Rosijskoj Imperije|Ministerstvom narodnogo prosvěčen‌ja Rosijskoj Imperije]] v 1844—1845 lětah po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Sergej Uvarov|S. S. Uvarova]], ale na tamtoj moment projekt byl priznany prědvrěmennym i ne byl realizovany. V 1852 godu ješče jedin projekt byl prigotovjeny profesorom [[Pjotr Dubrovsky|P. P. Dubrovskym]] po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Platon Širinsky-Šihmatov|P. A. Širinskogo-Šihmatova]]. Alfabet tamtogo projekta byl koristany v hrestomatiji «Priklady poljskogo jezyka v prozě i stihah, dlja russkyh». Ne je jasno, že tamta kniga koristala se v sferě obrazovan‌ja<ref name="сиесс">''Ст. Сиесс-Кжишковский''. [https://web.archive.org/web/20160709195326/http://www.aboutbooks.ru/files/jornal_maintenance/200807/140201321f917b6e9adf4de364365003.pdf Гражданский шрифт для польского языка. Эпизод из истории просвещения в Королевстве Польском.]</ref>. ==Projekt 1863 lěta== Po podavjen‌ju [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] imperatorom [[Aleksandr II|Aleksandrom II]] byl stvorjeny Ustanovny komitet, jednym iz zadanij ktorogo byla unifikacija upravjen‌ja Poljskoju sgodno s občeimperijskymi zakonami. Srěd drugogo komitet zajmal se reformoju školnogo obrazovan‌ja v poljskyh zemjah. V srědě členov komiteta, iz ktoryh mnogi byli slovjanofili, pojavila se ideja o prěvodě poljskogo pisma na kirilicu. Hvala dějateljnosti komiteta uže v 1865 godu vyšla prva kniga na poljskoj kirilici — «Bukvar dlja selskyh dětij». Za njim poslědovali i druge izdan‌ja. Jednakže uže v 1871—1874 lětah eksperiment byl zakončeny v svezu s tym, že poljske školy v ramkah politiky rusifikacije byli prěvodime na russky jezyk obučen‌ja i potrěbnost v poljskom kiriličnom alfabetu odpadla. Generalno v 1860-e lěta na poljskoj kirilici byli izdane slědujuče knigy: * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. Varšava, 1866. * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. 2-e izd. Varšava, 1867. * Bukvar dlja selskyh dětij. SPb., 1865. * Bukvar dlja selskyh dětij. 2-e izd. SPb., 1866. * Bukvar dlja selskyh dětij. 3-e izd. SPb., 1869. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. SPb., 1866. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. 2-o izd. SPb., 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. Varšava, 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. 2-o izd. Varšava, 1867. * Načelno obučen‌je aritmetiky dlja načelnyh škol, selskyh i gradskyh. Varšava, 1866. * Priklady poljskoj kaligrafije. Varšava, 1866. V slědučej tabelě pokazany je kiriličny alfabet iz Bukvara dlja selskyh dětij (1865 g.) s odpovědajučimi jim latiničnymi bukvami:<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |title=Элементаръ для дзеци вейскихъ. СПб., 1865 |access-date=2026-08-20 |archive-date=2021-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110103545/https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>: {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|A a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|B b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|W w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|G g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|D d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|Ie ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|Io io}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|Ż ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|Z z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[І (kirilica)|I i]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|K k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|L l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|M m}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|N n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|O o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О̂|О̂ о̂]]'''}} <br> ''{{-|Ó ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|P p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|R r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̌|Р̌ р̌]]'''}} <br> ''{{-|Rz rz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|S s}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|T t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|U u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|F f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|Ch ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х̾ |Х̾ х̾ ]]'''}} <br> ''{{-|H h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|C c}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|Cz cz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|Sz sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|Szcz szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|Y y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|E e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|Iu iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю̂|Ю̂ ю̂]]'''}} <br> ''{{-|Ió ió}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|Ia ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|J j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А̨|А̨ а̨]]'''}} <br> ''{{-|Ą ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я̨|Я̨ я̨]]'''}} <br> ''{{-|Ią ią}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э̨|Э̨ э̨]]'''}} <br> ''{{-|Ę ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е̨|Е̨ е̨]]'''}} <br> ''{{-|Ię ię}}'' |} Osoblivosti tutoj ortografije: * Zaměsto poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}} koristaje se bukva {{Calibri|'''[[р̌]]'''}}; * Tradicijny prědrevolucijny tvrdy znak {{-|'''[[ъ]]'''}} na koncu večinstva slov; * Poljsko {{-|'''ó'''}} piše se kako {{Calibri|'''[[о̂]]'''}} (ili v drugoj versiji ostavaje neizměnjeno); * Poljsky «ogonok» ({{Jezyky|pl|ogonek}} «hvostik») shranjaje se i dobavjaje se k bukvam kirilice; * Za poljskyh {{-|'''ć'''}} i {{-|'''dź'''}} koristajut se {{-|'''ць'''}} i {{-|'''дзь'''}}, kako i v sučasnom [[bělorussky jezyk|bělorusskom jezyku]]. == Sučasne varianty == Največši problem s priměnjenjem kirilice v poljskom jezyku sut glasky, ktore istnujut samo v polskom: nosovky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}'''. V 19. stolětju reformisti prostu prěnesli tako nazyvajemy «ogonok» v kirilicu, tym sposobom tvoreči četyri nove bukvy, ktoryh ranje ne bylo v kirilici: '''[[ą]]''', '''[[э̨]]''', '''[[я̨]]''', '''[[е̨]]'''. Jednakože [[crkovnoslovjansky jezyk]] uže iměl četyri stare bukvy za označenje tyh zvukov: '''[[ѫ]]''', '''[[ѧ]]''', '''[[ѭ]]''', '''[[ѩ]]''' ([[jusy]]). V 2006 g. poljsky lingvist {{-|Szymon|Шымон}} Pawlas stvoril alfabet, imenovany njim ''Jusowica'' ({{-|kir. ''Юсовица''|пол. ''Jusowica''}}). Tutoj alfabet imaje 46 bukv. Kromě jusov on sodrživaje ješče několiko bukv iz [[starokirilična azbuka|starokiriličnogo alfabeta]], a takože několiko bukv iz [[srbsky alfabet|srbskogo alfabeta]] i [[ugrofinske jezyky|ugrofinskyh jezykov]].<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѕ|Ѕ s]]'''}} <br> ''{{-|dz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ђ|Ђ ђ]]'''}} <br> ''{{-|dź, dzi}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Һ|Һ һ]]'''}} <br> ''{{-|h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|ł}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Љ|Љ љ]]'''}} <br> ''{{-|l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Њ|Њ њ]]'''}} <br> ''{{-|ń}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̈|Р̈ р̈]]'''}} <br> ''{{-|rz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ћ|Ћ ћ]]'''}} <br> ''{{-|ć, ci}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѡ|Ѡ ѡ]]'''}} <br> ''{{-|ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Џ|Џ џ]]'''}} <br> ''{{-|dž}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} V 2008 g. [[Jan van Steenbergen]] prědstavil drugy, prostějši variant, osnovany na [[russka azbuka|russkoj kirilici]] i sodrživajuči 37 bukv: vse bukvy russkogo alfabeta plus četyri jusy. V tutom variantu kiriličnoj ortografiji odsutny je ekvivalent latinskoj bukvy {{-|'''ó'''}}, zvuk ktorogo sovpadl s izgovorom bukvy '''u'''. V protivnosti k povyšim versijam, kde '''{{-|ć}}''' i '''{{-|dź}}''' označajut se kako '''{{-|ць}}''' i '''{{-|дзь}}''' po analogiji s [[bělorussky jezyk|bělorusskym jezykom]], v tutom variantu one označajut se '''{{-|ть}}''' i '''{{-|дь}}''', čto je věrnějše iz etimologičnoj točky zrěnja. Iz tojže samoj pričiny poljsky dvuznak '''{{-|rz}}''', ktory izgovarjaje se kako '''{{-|ż}}''', ne prěobračaje se v kirilično '''{{-|[[ж]]}}''', ale označaje se kako '''{{-|рь}}'''. Pray bukv '''{{-|е}}'''/'''{{-|э}}''' i '''{{-|и}}'''/'''{{-|ы}}''' pišut se takože samo, kako i v russkom.<ref>{{Cite web | url = http://steen.free.fr/cyrpol/index.html | title = Ортографя цырылицка для ѩзыка польскего / Ortografia cyrylicka dla języka polskiego / A Cyrillic orthography for the Polish language | first = Jan van | last = Steenbergen | year = 2008 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|l, ł}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|h, ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} == Priklad teksta == {| width="100%" |- | ''Carska kirilica:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврôтъ Таты, пp̌езъ А. Мицкевича''' «Пôйдзьце, о дзятки, пôйдзьце вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкнийце образэмъ,<br /> Побожне змôвце пацю̂рэкъ. Тато не враца; ранки и вечоры<br /> Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;<br /> Розлялы p̌еки, пэлнэ звеp̌а боры,<br /> И пэлно збôйцôвъ на дродзэ». Слышąцъ то дзятки бегнą вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкая̨ образемъ,<br /> И зачиная̨ пацю̂рэкъ. Цалуя̨ земę, потэмъ: «Въ имę Ойца,<br /> Сына и Духа свęтэго,<br /> Бąдзь похвалёна пp̌енайсьвęтша Трôйца<br /> Тэразъ и часу вшелькего»…</div> | &nbsp; | ''Jusovica (2008):'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврут Таты, през А. Мицкевича''' «Пуйдьте о дятки, пуйдьте вшистке разэм<br /> За място, под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкнийте образэм,<br /> Побожне змувте патëрэк. Тато не враца ранки и вечоры<br /> вэ лзах го чекам и трводзэ;<br /> Розлялы реки, пэлнэ зверя боры,<br /> И пэлно збуйцув на дродзэ;- Слышѫц то дятки бегнѫ вшистке разэм<br /> За място под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкаѭ образэм,<br /> И зачинаѭ патëрэк. Цалуѭ земѩ, потэм: в Имѩ Ойца,<br /> Сына и Духа свѩтэго,<br /> Бѫдь похвалëна пренайсвѩтша Труйца<br /> Тэраз и часу вшелькего.» </div> | &nbsp; | ''Na latinici:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Powrót Taty, przez A. Mickiewicza''' «Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,<br /> Pobożnie zmówcie paciórek. Tato nie wraca; ranki i wieczory<br /> We łzach go czekam i trwodze;<br /> Rozlały rzeki, pełne zwierza bory,<br /> I pełno zbójców na drodze». Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klękają obrazem<br /> I zaczynają paciórek. Całują ziemię, potem: «W imię Ojca,<br /> Syna i Ducha świętego,<br /> Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,<br /> Teraz i czasu wszelkiego»…</div> |} ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|ru|Польская кириллица}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] [[Kategorija:Poljska]] okzx1q4f238wzptu6z90wp9hskw9cxm 46303 46302 2026-08-20T13:37:14Z IJzeren Jan 9 /* Sučasne varianty */ 46303 wikitext text/x-wiki '''Poljska kirilica''' ({{Jezyky|pl|cyrylica}}) — je obče nazvan‌je projektov [[Kirilica|kiriličnoj azbuky]] dlja [[Poljsky jezyk|poljskogo jezyka]]. Obyčno do zapisa tekstov na poljskom koristajut toliko [[Latinica|latinicu]], jednakže nejednokratno byvali popytky koristati do jego zapisu kirilicu. ==Rannje projekty== Jestvujut mnogo variantov poljskoj kirilice, kako modernyh, tako i historičnyh. Prvy projekt kirilice dlja poljskogo jezyka byl razrabotany [[Ministerstvo narodnogo prosvěčenja Rosijskoj Imperije|Ministerstvom narodnogo prosvěčen‌ja Rosijskoj Imperije]] v 1844—1845 lětah po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Sergej Uvarov|S. S. Uvarova]], ale na tamtoj moment projekt byl priznany prědvrěmennym i ne byl realizovany. V 1852 godu ješče jedin projekt byl prigotovjeny profesorom [[Pjotr Dubrovsky|P. P. Dubrovskym]] po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Platon Širinsky-Šihmatov|P. A. Širinskogo-Šihmatova]]. Alfabet tamtogo projekta byl koristany v hrestomatiji «Priklady poljskogo jezyka v prozě i stihah, dlja russkyh». Ne je jasno, že tamta kniga koristala se v sferě obrazovan‌ja<ref name="сиесс">''Ст. Сиесс-Кжишковский''. [https://web.archive.org/web/20160709195326/http://www.aboutbooks.ru/files/jornal_maintenance/200807/140201321f917b6e9adf4de364365003.pdf Гражданский шрифт для польского языка. Эпизод из истории просвещения в Королевстве Польском.]</ref>. ==Projekt 1863 lěta== Po podavjen‌ju [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] imperatorom [[Aleksandr II|Aleksandrom II]] byl stvorjeny Ustanovny komitet, jednym iz zadanij ktorogo byla unifikacija upravjen‌ja Poljskoju sgodno s občeimperijskymi zakonami. Srěd drugogo komitet zajmal se reformoju školnogo obrazovan‌ja v poljskyh zemjah. V srědě členov komiteta, iz ktoryh mnogi byli slovjanofili, pojavila se ideja o prěvodě poljskogo pisma na kirilicu. Hvala dějateljnosti komiteta uže v 1865 godu vyšla prva kniga na poljskoj kirilici — «Bukvar dlja selskyh dětij». Za njim poslědovali i druge izdan‌ja. Jednakže uže v 1871—1874 lětah eksperiment byl zakončeny v svezu s tym, že poljske školy v ramkah politiky rusifikacije byli prěvodime na russky jezyk obučen‌ja i potrěbnost v poljskom kiriličnom alfabetu odpadla. Generalno v 1860-e lěta na poljskoj kirilici byli izdane slědujuče knigy: * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. Varšava, 1866. * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. 2-e izd. Varšava, 1867. * Bukvar dlja selskyh dětij. SPb., 1865. * Bukvar dlja selskyh dětij. 2-e izd. SPb., 1866. * Bukvar dlja selskyh dětij. 3-e izd. SPb., 1869. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. SPb., 1866. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. 2-o izd. SPb., 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. Varšava, 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. 2-o izd. Varšava, 1867. * Načelno obučen‌je aritmetiky dlja načelnyh škol, selskyh i gradskyh. Varšava, 1866. * Priklady poljskoj kaligrafije. Varšava, 1866. V slědučej tabelě pokazany je kiriličny alfabet iz Bukvara dlja selskyh dětij (1865 g.) s odpovědajučimi jim latiničnymi bukvami:<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |title=Элементаръ для дзеци вейскихъ. СПб., 1865 |access-date=2026-08-20 |archive-date=2021-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110103545/https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>: {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|A a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|B b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|W w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|G g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|D d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|Ie ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|Io io}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|Ż ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|Z z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[І (kirilica)|I i]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|K k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|L l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|M m}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|N n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|O o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О̂|О̂ о̂]]'''}} <br> ''{{-|Ó ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|P p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|R r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̌|Р̌ р̌]]'''}} <br> ''{{-|Rz rz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|S s}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|T t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|U u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|F f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|Ch ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х̾ |Х̾ х̾ ]]'''}} <br> ''{{-|H h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|C c}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|Cz cz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|Sz sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|Szcz szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|Y y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|E e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|Iu iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю̂|Ю̂ ю̂]]'''}} <br> ''{{-|Ió ió}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|Ia ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|J j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А̨|А̨ а̨]]'''}} <br> ''{{-|Ą ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я̨|Я̨ я̨]]'''}} <br> ''{{-|Ią ią}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э̨|Э̨ э̨]]'''}} <br> ''{{-|Ę ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е̨|Е̨ е̨]]'''}} <br> ''{{-|Ię ię}}'' |} Osoblivosti tutoj ortografije: * Zaměsto poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}} koristaje se bukva {{Calibri|'''[[р̌]]'''}}; * Tradicijny prědrevolucijny tvrdy znak {{-|'''[[ъ]]'''}} na koncu večinstva slov; * Poljsko {{-|'''ó'''}} piše se kako {{Calibri|'''[[о̂]]'''}} (ili v drugoj versiji ostavaje neizměnjeno); * Poljsky «ogonok» ({{Jezyky|pl|ogonek}} «hvostik») shranjaje se i dobavjaje se k bukvam kirilice; * Za poljskyh {{-|'''ć'''}} i {{-|'''dź'''}} koristajut se {{-|'''ць'''}} i {{-|'''дзь'''}}, kako i v sučasnom [[bělorussky jezyk|bělorusskom jezyku]]. == Sučasne varianty == === V Bělorusi === Srěd Poljakov v [[Bělorus|Bělorusi]] znanje poljskogo jezyka i latinskogo alfabeta je praktično nuljevo.<ref>{{Cite web | title = Język polski na Białorusi | date = 2011-04-29 | website = Polska Macierz Szkolna | url = https://pmsgrodno.org/2011/04/29/jzyk-polski-na-biaorusi/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20200927191733/https://pmsgrodno.org/2011/04/29/jzyk-polski-na-biaorusi/ | archive-date = 2020-09-27 | language = pl}}</ref> V svezi s tym katolična diecezija v [[Hrodno|{{-|Hrodnu|Гродну}}]] do zapisanja poljskyh religioznyh tekstov upotrěbjaje kiriličny alfabet, stvorjeny po prikladu [[russka azbuka|russkoj]] i [[bělorussky alfabet|bělorusskoj]] kirilice. V tutom alfabetu nemaje specialnyh označenij za nazalne suglasky, a {{-|'''ch'''}}, {{-|'''ó'''}} i {{-|'''rz'''}} ne odličajut se od {{-|'''h'''}}, {{-|'''u'''}} i {{-|'''ż'''}}.<ref>{{Cite journal | url= https://ispan.waw.pl/journals/index.php/ch/article/view/ch.2019.006/4989 | first = Tomasz | last = Kamusella | date = 2019 | title = The New Polish Cyrillic in Independent Belarus | pages = 79–112 | journal = Colloquia Humanistica | volume = Vol 8 | language = en}}</ref> === Jusovica === Največši problem s priměnjenjem kirilice v poljskom jezyku sut glasky, ktore istnujut samo v polskom: nosovky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}'''. V 19. stolětju reformisti prostu prěnesli tako nazyvajemy «ogonok» v kirilicu, tym sposobom tvoreči četyri nove bukvy, ktoryh ranje ne bylo v kirilici: '''[[ą]]''', '''[[э̨]]''', '''[[я̨]]''', '''[[е̨]]'''. Jednakože [[crkovnoslovjansky jezyk]] uže iměl četyri stare bukvy za označenje tyh zvukov: '''[[ѫ]]''', '''[[ѧ]]''', '''[[ѭ]]''', '''[[ѩ]]''' ([[jusy]]). V 2006 g. poljsky lingvist {{-|Szymon|Шымон}} Pawlas stvoril alfabet, imenovany njim ''Jusowica'' ({{-|kir. ''Юсовица''|пол. ''Jusowica''}}). Tutoj alfabet imaje 46 bukv. Kromě jusov on sodrživaje ješče několiko bukv iz [[starokirilična azbuka|starokiriličnogo alfabeta]], a takože několiko bukv iz [[srbsky alfabet|srbskogo alfabeta]] i [[ugrofinske jezyky|ugrofinskyh jezykov]].<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѕ|Ѕ s]]'''}} <br> ''{{-|dz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ђ|Ђ ђ]]'''}} <br> ''{{-|dź, dzi}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Һ|Һ һ]]'''}} <br> ''{{-|h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|ł}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Љ|Љ љ]]'''}} <br> ''{{-|l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Њ|Њ њ]]'''}} <br> ''{{-|ń}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̈|Р̈ р̈]]'''}} <br> ''{{-|rz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ћ|Ћ ћ]]'''}} <br> ''{{-|ć, ci}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѡ|Ѡ ѡ]]'''}} <br> ''{{-|ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Џ|Џ џ]]'''}} <br> ''{{-|dž}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} V 2008 g. [[Jan van Steenbergen]] prědstavil drugy, prostějši variant, osnovany na [[russka azbuka|russkoj kirilici]] i sodrživajuči 37 bukv: vse bukvy russkogo alfabeta plus četyri jusy. V tutom variantu kiriličnoj ortografiji odsutny je ekvivalent latinskoj bukvy {{-|'''ó'''}}, zvuk ktorogo sovpadl s izgovorom bukvy '''u'''. V protivnosti k povyšim versijam, kde '''{{-|ć}}''' i '''{{-|dź}}''' označajut se kako '''{{-|ць}}''' i '''{{-|дзь}}''' po analogiji s [[bělorussky jezyk|bělorusskym jezykom]], v tutom variantu one označajut se '''{{-|ть}}''' i '''{{-|дь}}''', čto je věrnějše iz etimologičnoj točky zrěnja. Iz tojže samoj pričiny poljsky dvuznak '''{{-|rz}}''', ktory izgovarjaje se kako '''{{-|ż}}''', ne prěobračaje se v kirilično '''{{-|[[ж]]}}''', ale označaje se kako '''{{-|рь}}'''. Pray bukv '''{{-|е}}'''/'''{{-|э}}''' i '''{{-|и}}'''/'''{{-|ы}}''' pišut se takože samo, kako i v russkom.<ref>{{Cite web | url = http://steen.free.fr/cyrpol/index.html | title = Ортографя цырылицка для ѩзыка польскего / Ortografia cyrylicka dla języka polskiego / A Cyrillic orthography for the Polish language | first = Jan van | last = Steenbergen | year = 2008 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|l, ł}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|h, ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} == Priklad teksta == {| width="100%" |- | ''Carska kirilica:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврôтъ Таты, пp̌езъ А. Мицкевича''' «Пôйдзьце, о дзятки, пôйдзьце вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкнийце образэмъ,<br /> Побожне змôвце пацю̂рэкъ. Тато не враца; ранки и вечоры<br /> Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;<br /> Розлялы p̌еки, пэлнэ звеp̌а боры,<br /> И пэлно збôйцôвъ на дродзэ». Слышąцъ то дзятки бегнą вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкая̨ образемъ,<br /> И зачиная̨ пацю̂рэкъ. Цалуя̨ земę, потэмъ: «Въ имę Ойца,<br /> Сына и Духа свęтэго,<br /> Бąдзь похвалёна пp̌енайсьвęтша Трôйца<br /> Тэразъ и часу вшелькего»…</div> | &nbsp; | ''Jusovica (2008):'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврут Таты, през А. Мицкевича''' «Пуйдьте о дятки, пуйдьте вшистке разэм<br /> За място, под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкнийте образэм,<br /> Побожне змувте патëрэк. Тато не враца ранки и вечоры<br /> вэ лзах го чекам и трводзэ;<br /> Розлялы реки, пэлнэ зверя боры,<br /> И пэлно збуйцув на дродзэ;- Слышѫц то дятки бегнѫ вшистке разэм<br /> За място под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкаѭ образэм,<br /> И зачинаѭ патëрэк. Цалуѭ земѩ, потэм: в Имѩ Ойца,<br /> Сына и Духа свѩтэго,<br /> Бѫдь похвалëна пренайсвѩтша Труйца<br /> Тэраз и часу вшелькего.» </div> | &nbsp; | ''Na latinici:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Powrót Taty, przez A. Mickiewicza''' «Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,<br /> Pobożnie zmówcie paciórek. Tato nie wraca; ranki i wieczory<br /> We łzach go czekam i trwodze;<br /> Rozlały rzeki, pełne zwierza bory,<br /> I pełno zbójców na drodze». Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klękają obrazem<br /> I zaczynają paciórek. Całują ziemię, potem: «W imię Ojca,<br /> Syna i Ducha świętego,<br /> Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,<br /> Teraz i czasu wszelkiego»…</div> |} ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|ru|Польская кириллица}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] [[Kategorija:Poljska]] c3p3ksvm97x79oyrephr8bmer1t7x9k 46304 46303 2026-08-20T13:38:29Z IJzeren Jan 9 /* Jusovica */ 46304 wikitext text/x-wiki '''Poljska kirilica''' ({{Jezyky|pl|cyrylica}}) — je obče nazvan‌je projektov [[Kirilica|kiriličnoj azbuky]] dlja [[Poljsky jezyk|poljskogo jezyka]]. Obyčno do zapisa tekstov na poljskom koristajut toliko [[Latinica|latinicu]], jednakže nejednokratno byvali popytky koristati do jego zapisu kirilicu. ==Rannje projekty== Jestvujut mnogo variantov poljskoj kirilice, kako modernyh, tako i historičnyh. Prvy projekt kirilice dlja poljskogo jezyka byl razrabotany [[Ministerstvo narodnogo prosvěčenja Rosijskoj Imperije|Ministerstvom narodnogo prosvěčen‌ja Rosijskoj Imperije]] v 1844—1845 lětah po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Sergej Uvarov|S. S. Uvarova]], ale na tamtoj moment projekt byl priznany prědvrěmennym i ne byl realizovany. V 1852 godu ješče jedin projekt byl prigotovjeny profesorom [[Pjotr Dubrovsky|P. P. Dubrovskym]] po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Platon Širinsky-Šihmatov|P. A. Širinskogo-Šihmatova]]. Alfabet tamtogo projekta byl koristany v hrestomatiji «Priklady poljskogo jezyka v prozě i stihah, dlja russkyh». Ne je jasno, že tamta kniga koristala se v sferě obrazovan‌ja<ref name="сиесс">''Ст. Сиесс-Кжишковский''. [https://web.archive.org/web/20160709195326/http://www.aboutbooks.ru/files/jornal_maintenance/200807/140201321f917b6e9adf4de364365003.pdf Гражданский шрифт для польского языка. Эпизод из истории просвещения в Королевстве Польском.]</ref>. ==Projekt 1863 lěta== Po podavjen‌ju [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] imperatorom [[Aleksandr II|Aleksandrom II]] byl stvorjeny Ustanovny komitet, jednym iz zadanij ktorogo byla unifikacija upravjen‌ja Poljskoju sgodno s občeimperijskymi zakonami. Srěd drugogo komitet zajmal se reformoju školnogo obrazovan‌ja v poljskyh zemjah. V srědě členov komiteta, iz ktoryh mnogi byli slovjanofili, pojavila se ideja o prěvodě poljskogo pisma na kirilicu. Hvala dějateljnosti komiteta uže v 1865 godu vyšla prva kniga na poljskoj kirilici — «Bukvar dlja selskyh dětij». Za njim poslědovali i druge izdan‌ja. Jednakže uže v 1871—1874 lětah eksperiment byl zakončeny v svezu s tym, že poljske školy v ramkah politiky rusifikacije byli prěvodime na russky jezyk obučen‌ja i potrěbnost v poljskom kiriličnom alfabetu odpadla. Generalno v 1860-e lěta na poljskoj kirilici byli izdane slědujuče knigy: * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. Varšava, 1866. * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. 2-e izd. Varšava, 1867. * Bukvar dlja selskyh dětij. SPb., 1865. * Bukvar dlja selskyh dětij. 2-e izd. SPb., 1866. * Bukvar dlja selskyh dětij. 3-e izd. SPb., 1869. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. SPb., 1866. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. 2-o izd. SPb., 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. Varšava, 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. 2-o izd. Varšava, 1867. * Načelno obučen‌je aritmetiky dlja načelnyh škol, selskyh i gradskyh. Varšava, 1866. * Priklady poljskoj kaligrafije. Varšava, 1866. V slědučej tabelě pokazany je kiriličny alfabet iz Bukvara dlja selskyh dětij (1865 g.) s odpovědajučimi jim latiničnymi bukvami:<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |title=Элементаръ для дзеци вейскихъ. СПб., 1865 |access-date=2026-08-20 |archive-date=2021-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110103545/https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>: {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|A a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|B b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|W w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|G g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|D d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|Ie ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|Io io}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|Ż ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|Z z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[І (kirilica)|I i]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|K k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|L l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|M m}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|N n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|O o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О̂|О̂ о̂]]'''}} <br> ''{{-|Ó ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|P p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|R r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̌|Р̌ р̌]]'''}} <br> ''{{-|Rz rz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|S s}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|T t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|U u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|F f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|Ch ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х̾ |Х̾ х̾ ]]'''}} <br> ''{{-|H h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|C c}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|Cz cz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|Sz sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|Szcz szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|Y y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|E e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|Iu iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю̂|Ю̂ ю̂]]'''}} <br> ''{{-|Ió ió}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|Ia ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|J j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А̨|А̨ а̨]]'''}} <br> ''{{-|Ą ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я̨|Я̨ я̨]]'''}} <br> ''{{-|Ią ią}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э̨|Э̨ э̨]]'''}} <br> ''{{-|Ę ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е̨|Е̨ е̨]]'''}} <br> ''{{-|Ię ię}}'' |} Osoblivosti tutoj ortografije: * Zaměsto poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}} koristaje se bukva {{Calibri|'''[[р̌]]'''}}; * Tradicijny prědrevolucijny tvrdy znak {{-|'''[[ъ]]'''}} na koncu večinstva slov; * Poljsko {{-|'''ó'''}} piše se kako {{Calibri|'''[[о̂]]'''}} (ili v drugoj versiji ostavaje neizměnjeno); * Poljsky «ogonok» ({{Jezyky|pl|ogonek}} «hvostik») shranjaje se i dobavjaje se k bukvam kirilice; * Za poljskyh {{-|'''ć'''}} i {{-|'''dź'''}} koristajut se {{-|'''ць'''}} i {{-|'''дзь'''}}, kako i v sučasnom [[bělorussky jezyk|bělorusskom jezyku]]. == Sučasne varianty == === V Bělorusi === Srěd Poljakov v [[Bělorus|Bělorusi]] znanje poljskogo jezyka i latinskogo alfabeta je praktično nuljevo.<ref>{{Cite web | title = Język polski na Białorusi | date = 2011-04-29 | website = Polska Macierz Szkolna | url = https://pmsgrodno.org/2011/04/29/jzyk-polski-na-biaorusi/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20200927191733/https://pmsgrodno.org/2011/04/29/jzyk-polski-na-biaorusi/ | archive-date = 2020-09-27 | language = pl}}</ref> V svezi s tym katolična diecezija v [[Hrodno|{{-|Hrodnu|Гродну}}]] do zapisanja poljskyh religioznyh tekstov upotrěbjaje kiriličny alfabet, stvorjeny po prikladu [[russka azbuka|russkoj]] i [[bělorussky alfabet|bělorusskoj]] kirilice. V tutom alfabetu nemaje specialnyh označenij za nazalne suglasky, a {{-|'''ch'''}}, {{-|'''ó'''}} i {{-|'''rz'''}} ne odličajut se od {{-|'''h'''}}, {{-|'''u'''}} i {{-|'''ż'''}}.<ref>{{Cite journal | url= https://ispan.waw.pl/journals/index.php/ch/article/view/ch.2019.006/4989 | first = Tomasz | last = Kamusella | date = 2019 | title = The New Polish Cyrillic in Independent Belarus | pages = 79–112 | journal = Colloquia Humanistica | volume = Vol 8 | language = en}}</ref> === Jusovica === Največši problem s priměnjenjem kirilice v poljskom jezyku sut glasky, ktore istnujut samo v polskom: nosovky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}'''. V 19. stolětju reformisti prostu prěnesli tako nazyvajemy «ogonok» v kirilicu, tym sposobom tvoreči četyri nove bukvy, ktoryh ranje ne bylo v kirilici: {{Calibri|'''[[ą]]''', '''[[э̨]]''', '''[[я̨]]''', '''[[е̨]]'''}}. Jednakože [[crkovnoslovjansky jezyk]] uže iměl četyri stare bukvy za označenje tyh zvukov: '''[[ѫ]]''', '''[[ѧ]]''', '''[[ѭ]]''', '''[[ѩ]]''' ([[jusy]]). V 2006 g. poljsky lingvist {{-|Szymon|Шымон}} Pawlas stvoril alfabet, imenovany njim ''Jusowica'' ({{-|kir. ''Юсовица''|пол. ''Jusowica''}}). Tutoj alfabet imaje 46 bukv. Kromě jusov on sodrživaje ješče několiko bukv iz [[starokirilična azbuka|starokiriličnogo alfabeta]], a takože několiko bukv iz [[srbsky alfabet|srbskogo alfabeta]] i [[ugrofinske jezyky|ugrofinskyh jezykov]].<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѕ|Ѕ s]]'''}} <br> ''{{-|dz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ђ|Ђ ђ]]'''}} <br> ''{{-|dź, dzi}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Һ|Һ һ]]'''}} <br> ''{{-|h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|ł}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Љ|Љ љ]]'''}} <br> ''{{-|l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Њ|Њ њ]]'''}} <br> ''{{-|ń}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̈|Р̈ р̈]]'''}} <br> ''{{-|rz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ћ|Ћ ћ]]'''}} <br> ''{{-|ć, ci}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѡ|Ѡ ѡ]]'''}} <br> ''{{-|ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Џ|Џ џ]]'''}} <br> ''{{-|dž}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} V 2008 g. [[Jan van Steenbergen]] prědstavil drugy, prostějši variant, osnovany na [[russka azbuka|russkoj kirilici]] i sodrživajuči 37 bukv: vse bukvy russkogo alfabeta plus četyri jusy. V tutom variantu kiriličnoj ortografiji odsutny je ekvivalent latinskoj bukvy {{-|'''ó'''}}, zvuk ktorogo sovpadl s izgovorom bukvy '''u'''. V protivnosti k povyšim versijam, kde '''{{-|ć}}''' i '''{{-|dź}}''' označajut se kako '''{{-|ць}}''' i '''{{-|дзь}}''' po analogiji s [[bělorussky jezyk|bělorusskym jezykom]], v tutom variantu one označajut se '''{{-|ть}}''' i '''{{-|дь}}''', čto je věrnějše iz etimologičnoj točky zrěnja. Iz tojže samoj pričiny poljsky dvuznak '''{{-|rz}}''', ktory izgovarjaje se kako '''{{-|ż}}''', ne prěobračaje se v kirilično '''{{-|[[ж]]}}''', ale označaje se kako '''{{-|рь}}'''. Pray bukv '''{{-|е}}'''/'''{{-|э}}''' i '''{{-|и}}'''/'''{{-|ы}}''' pišut se takože samo, kako i v russkom.<ref>{{Cite web | url = http://steen.free.fr/cyrpol/index.html | title = Ортографя цырылицка для ѩзыка польскего / Ortografia cyrylicka dla języka polskiego / A Cyrillic orthography for the Polish language | first = Jan van | last = Steenbergen | year = 2008 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|l, ł}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|h, ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} == Priklad teksta == {| width="100%" |- | ''Carska kirilica:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврôтъ Таты, пp̌езъ А. Мицкевича''' «Пôйдзьце, о дзятки, пôйдзьце вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкнийце образэмъ,<br /> Побожне змôвце пацю̂рэкъ. Тато не враца; ранки и вечоры<br /> Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;<br /> Розлялы p̌еки, пэлнэ звеp̌а боры,<br /> И пэлно збôйцôвъ на дродзэ». Слышąцъ то дзятки бегнą вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкая̨ образемъ,<br /> И зачиная̨ пацю̂рэкъ. Цалуя̨ земę, потэмъ: «Въ имę Ойца,<br /> Сына и Духа свęтэго,<br /> Бąдзь похвалёна пp̌енайсьвęтша Трôйца<br /> Тэразъ и часу вшелькего»…</div> | &nbsp; | ''Jusovica (2008):'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Поврут Таты, през А. Мицкевича''' «Пуйдьте о дятки, пуйдьте вшистке разэм<br /> За място, под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкнийте образэм,<br /> Побожне змувте патëрэк. Тато не враца ранки и вечоры<br /> вэ лзах го чекам и трводзэ;<br /> Розлялы реки, пэлнэ зверя боры,<br /> И пэлно збуйцув на дродзэ;- Слышѫц то дятки бегнѫ вшистке разэм<br /> За място под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкаѭ образэм,<br /> И зачинаѭ патëрэк. Цалуѭ земѩ, потэм: в Имѩ Ойца,<br /> Сына и Духа свѩтэго,<br /> Бѫдь похвалëна пренайсвѩтша Труйца<br /> Тэраз и часу вшелькего.» </div> | &nbsp; | ''Na latinici:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable">'''Powrót Taty, przez A. Mickiewicza''' «Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,<br /> Pobożnie zmówcie paciórek. Tato nie wraca; ranki i wieczory<br /> We łzach go czekam i trwodze;<br /> Rozlały rzeki, pełne zwierza bory,<br /> I pełno zbójców na drodze». Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klękają obrazem<br /> I zaczynają paciórek. Całują ziemię, potem: «W imię Ojca,<br /> Syna i Ducha świętego,<br /> Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,<br /> Teraz i czasu wszelkiego»…</div> |} ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|ru|Польская кириллица}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] [[Kategorija:Poljska]] ahchx5bchvdwkfvb354c56i4y4cwpmv 46307 46304 2026-08-20T14:17:51Z IJzeren Jan 9 46307 wikitext text/x-wiki '''Poljska kirilica''' ({{Jezyky|pl|cyrylica}}) — je obče nazvan‌je projektov [[Kirilica|kiriličnoj azbuky]] dlja [[Poljsky jezyk|poljskogo jezyka]]. Obyčno do zapisa tekstov na poljskom koristajut toliko [[Latinica|latinicu]], jednakže nejednokratno byvali popytky koristati do jego zapisu kirilicu. ==Rannje projekty== Jestvujut mnogo variantov poljskoj kirilice, kako modernyh, tako i historičnyh. Prvy projekt kirilice dlja poljskogo jezyka byl razrabotany [[Ministerstvo narodnogo prosvěčenja Rosijskoj Imperije|Ministerstvom narodnogo prosvěčen‌ja Rosijskoj Imperije]] v 1844—1845 lětah po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Sergej Uvarov|S. S. Uvarova]], ale na tamtoj moment projekt byl priznany prědvrěmennym i ne byl realizovany. V 1852 godu ješče jedin projekt byl prigotovjeny profesorom [[Pjotr Dubrovsky|P. P. Dubrovskym]] po ukazan‌ju ministra narodnogo prosvěčen‌ja [[Platon Širinsky-Šihmatov|P. A. Širinskogo-Šihmatova]]. Alfabet tamtogo projekta byl koristany v hrestomatiji «Priklady poljskogo jezyka v prozě i stihah, dlja russkyh». Ne je jasno, že tamta kniga koristala se v sferě obrazovan‌ja<ref name="сиесс">''Ст. Сиесс-Кжишковский''. [https://web.archive.org/web/20160709195326/http://www.aboutbooks.ru/files/jornal_maintenance/200807/140201321f917b6e9adf4de364365003.pdf Гражданский шрифт для польского языка. Эпизод из истории просвещения в Королевстве Польском.]</ref>. ==Projekt 1863 lěta== Po podavjen‌ju [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] imperatorom [[Aleksandr II|Aleksandrom II]] byl stvorjeny Ustanovny komitet, jednym iz zadanij ktorogo byla unifikacija upravjen‌ja Poljskoju sgodno s občeimperijskymi zakonami. Srěd drugogo komitet zajmal se reformoju školnogo obrazovan‌ja v poljskyh zemjah. V srědě členov komiteta, iz ktoryh mnogi byli slovjanofili, pojavila se ideja o prěvodě poljskogo pisma na kirilicu. Hvala dějateljnosti komiteta uže v 1865 godu vyšla prva kniga na poljskoj kirilici — «Bukvar dlja selskyh dětij». Za njim poslědovali i druge izdan‌ja. Jednakže uže v 1871—1874 lětah eksperiment byl zakončeny v svezu s tym, že poljske školy v ramkah politiky rusifikacije byli prěvodime na russky jezyk obučen‌ja i potrěbnost v poljskom kiriličnom alfabetu odpadla. Generalno v 1860-e lěta na poljskoj kirilici byli izdane slědujuče knigy: * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. Varšava, 1866. * Selska hrestomatija, ili Vydržky iz proizvěděnij različnyh poljskyh avtorov. 2-e izd. Varšava, 1867. * Bukvar dlja selskyh dětij. SPb., 1865. * Bukvar dlja selskyh dětij. 2-e izd. SPb., 1866. * Bukvar dlja selskyh dětij. 3-e izd. SPb., 1869. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. SPb., 1866. * Gramatika poljskogo jezyka, sostavjena po prikladu tojže gramatiky, izdanoj v 1860 godu po rěšen‌ju Jego prěvozhoditeljstva Ministra narodnogo prosvěčen‌ja dlja škol Varšavskogo učebnogo okruga. Dlja I klasa. 2-o izd. SPb., 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. Varšava, 1866. * Kratka historija Starogo i Novogo Zavěta. 2-o izd. Varšava, 1867. * Načelno obučen‌je aritmetiky dlja načelnyh škol, selskyh i gradskyh. Varšava, 1866. * Priklady poljskoj kaligrafije. Varšava, 1866. V slědučej tabelě pokazany je kiriličny alfabet iz Bukvara dlja selskyh dětij (1865 g.) s odpovědajučimi jim latiničnymi bukvami:<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |title=Элементаръ для дзеци вейскихъ. СПб., 1865 |access-date=2026-08-20 |archive-date=2021-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211110103545/https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>: {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|A a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|B b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|W w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|G g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|D d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|Ie ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|Io io}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|Ż ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|Z z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[І (kirilica)|I i]]'''}} <br> ''{{-|I i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|K k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|L l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|M m}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|N n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|O o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О̂|О̂ о̂]]'''}} <br> ''{{-|Ó ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|P p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|R r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̌|Р̌ р̌]]'''}} <br> ''{{-|Rz rz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|S s}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|T t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|U u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|F f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|Ch ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х̾ |Х̾ х̾ ]]'''}} <br> ''{{-|H h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|C c}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|Cz cz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|Sz sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|Szcz szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|Y y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|E e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|Iu iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю̂|Ю̂ ю̂]]'''}} <br> ''{{-|Ió ió}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|Ia ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|J j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А̨|А̨ а̨]]'''}} <br> ''{{-|Ą ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я̨|Я̨ я̨]]'''}} <br> ''{{-|Ią ią}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э̨|Э̨ э̨]]'''}} <br> ''{{-|Ę ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е̨|Е̨ е̨]]'''}} <br> ''{{-|Ię ię}}'' |} Osoblivosti tutoj ortografije: * Zaměsto poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}} koristaje se bukva {{Calibri|'''[[р̌]]'''}}; * Tradicijny prědrevolucijny tvrdy znak {{-|'''[[ъ]]'''}} na koncu večinstva slov; * Poljsko {{-|'''ó'''}} piše se kako {{Calibri|'''[[о̂]]'''}} (ili v drugoj versiji ostavaje neizměnjeno); * Poljsky «ogonok» ({{Jezyky|pl|ogonek}} «hvostik») shranjaje se i dobavjaje se k bukvam kirilice; * Za poljskyh {{-|'''ć'''}} i {{-|'''dź'''}} koristajut se {{-|'''ць'''}} i {{-|'''дзь'''}}, kako i v sučasnom [[bělorussky jezyk|bělorusskom jezyku]]. == Sučasne varianty == === V Bělorusi === Srěd Poljakov v [[Bělorus|Bělorusi]] znanje poljskogo jezyka i latinskogo alfabeta je praktično nuljevo.<ref>{{Cite web | title = Język polski na Białorusi | date = 2011-04-29 | website = Polska Macierz Szkolna | url = https://pmsgrodno.org/2011/04/29/jzyk-polski-na-biaorusi/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20200927191733/https://pmsgrodno.org/2011/04/29/jzyk-polski-na-biaorusi/ | archive-date = 2020-09-27 | language = pl}}</ref> V svezi s tym katolična diecezija v [[Hrodno|{{-|Hrodnu|Гродну}}]] do zapisanja poljskyh religioznyh tekstov upotrěbjaje kiriličny alfabet, stvorjeny po prikladu [[russka azbuka|russkoj]] i [[bělorussky alfabet|bělorusskoj]] kirilice. V tutom alfabetu nemaje specialnyh označenij za nazalne suglasky, a {{-|'''ch'''}}, {{-|'''ó'''}} i {{-|'''rz'''}} ne odličajut se od {{-|'''h'''}}, {{-|'''u'''}} i {{-|'''ż'''}}.<ref>{{Cite journal | url= https://ispan.waw.pl/journals/index.php/ch/article/view/ch.2019.006/4989 | first = Tomasz | last = Kamusella | date = 2019 | title = The New Polish Cyrillic in Independent Belarus | pages = 79–112 | journal = Colloquia Humanistica | volume = Vol 8 | language = en}}</ref> === Jusovica === Največši problem s priměnjenjem kirilice v poljskom jezyku sut glasky, ktore istnujut samo v polskom: nosovky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}'''. V 19. stolětju reformisti prostu prěnesli tako nazyvajemy «ogonok» v kirilicu, tym sposobom tvoreči četyri nove bukvy, ktoryh ranje ne bylo v kirilici: {{Calibri|'''[[ą]]''', '''[[э̨]]''', '''[[я̨]]''', '''[[е̨]]'''}}. Jednakože [[crkovnoslovjansky jezyk]] uže iměl četyri stare bukvy za označenje tyh zvukov: '''[[ѫ]]''', '''[[ѧ]]''', '''[[ѭ]]''', '''[[ѩ]]''' ([[jusy]]). V 2006 g. poljsky lingvist {{-|Szymon|Шымон}} Pawlas stvoril alfabet, imenovany njim ''Jusowica'' ({{-|kir. ''Юсовица''|пол. ''Jusowica''}}). Tutoj alfabet imaje 46 bukv. Kromě jusov on sodrživaje ješče několiko bukv iz [[starokirilična azbuka|starokiriličnogo alfabeta]], a takože několiko bukv iz [[srbsky alfabet|srbskogo alfabeta]] i [[ugrofinske jezyky|ugrofinskyh jezykov]].<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѕ|Ѕ s]]'''}} <br> ''{{-|dz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ђ|Ђ ђ]]'''}} <br> ''{{-|dź, dzi}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Һ|Һ һ]]'''}} <br> ''{{-|h}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|ł}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Љ|Љ љ]]'''}} <br> ''{{-|l}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Њ|Њ њ]]'''}} <br> ''{{-|ń}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р̈|Р̈ р̈]]'''}} <br> ''{{-|rz}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ћ|Ћ ћ]]'''}} <br> ''{{-|ć, ci}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѡ|Ѡ ѡ]]'''}} <br> ''{{-|ó}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Џ|Џ џ]]'''}} <br> ''{{-|dž}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} V 2008 g. [[Jan van Steenbergen]] prědstavil drugy, prostějši variant, osnovany na [[russka azbuka|russkoj kirilici]] i sodrživajuči 37 bukv: vse bukvy russkogo alfabeta plus četyri jusy. V tutom variantu kiriličnoj ortografiji odsutny je ekvivalent latinskoj bukvy {{-|'''ó'''}}, zvuk ktorogo sovpadl s izgovorom bukvy '''u'''. V protivnosti k povyšim versijam, kde '''{{-|ć}}''' i '''{{-|dź}}''' označajut se kako '''{{-|ць}}''' i '''{{-|дзь}}''' po analogiji s [[bělorussky jezyk|bělorusskym jezykom]], v tutom variantu one označajut se '''{{-|ть}}''' i '''{{-|дь}}''', čto je věrnějše iz etimologičnoj točky zrěnja. Iz tojže samoj pričiny poljsky dvuznak '''{{-|rz}}''', ktory izgovarjaje se kako '''{{-|ż}}''', ne prěobračaje se v kirilično '''{{-|[[ж]]}}''', ale označaje se kako '''{{-|рь}}'''. Pray bukv '''{{-|е}}'''/'''{{-|э}}''' i '''{{-|и}}'''/'''{{-|ы}}''' pišut se takože samo, kako i v russkom.<ref>{{Cite web | url = http://steen.free.fr/cyrpol/index.html | title = Ортографя цырылицка для ѩзыка польскего / Ortografia cyrylicka dla języka polskiego / A Cyrillic orthography for the Polish language | first = Jan van | last = Steenbergen | year = 2008 | access-date = 2026-08-20}}</ref> {| class=wikitable style="font-family:Cambria; font-size:120%;" | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[А (kirilica)|А а]]'''}} <br> ''{{-|a}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Б|Б б]]'''}} <br> ''{{-|b}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[В (kirilica)|В в]]'''}} <br> ''{{-|w}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Г|Г г]]'''}} <br> ''{{-|g}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Д|Д д]]'''}} <br> ''{{-|d}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Е (kirilica)|Е е]]'''}} <br> ''{{-|je, ie}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ё (kirilica)|Ё ё]]'''}} <br> ''{{-|jo, io}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ж|Ж ж]]'''}} <br> ''{{-|ż}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[З|З з]]'''}} <br> ''{{-|z}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[И|И и]]'''}} <br> ''{{-|i}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Й|Й й]]'''}} <br> ''{{-|j}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[К (kirilica)|К к]]'''}} <br> ''{{-|k}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Л|Л л]]'''}} <br> ''{{-|l, ł}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[М (kirilica)|М м]]'''}} <br> ''{{-|m}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Н (kirilica)|Н н]]'''}} <br> ''{{-|n}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[О (kirilica)|О о]]'''}} <br> ''{{-|o}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[П|П п]]'''}} <br> ''{{-|p}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Р (kirilica)|Р р]]'''}} <br> ''{{-|r}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[С (kirilica)|С с]]'''}} <br> ''{{-|s}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Т (kirilica)|Т т]]'''}} <br> ''{{-|t}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[У (kirilica)|У у]]'''}} <br> ''{{-|u}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ф|Ф ф]]'''}} <br> ''{{-|f}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Х (kirilica)|Х х]]'''}} <br> ''{{-|h, ch}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ц|Ц ц]]'''}} <br> ''{{-|c}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ч|Ч ч]]'''}} <br> ''{{-|cz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ш|Ш ш]]'''}} <br> ''{{-|sz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Щ|Щ щ]]'''}} <br> ''{{-|szcz}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ъ|Ъ ъ]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ы|Ы ы]]'''}} <br> ''{{-|y}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ь|Ь ь]]'''}} <br> — | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Э|Э э]]'''}} <br> ''{{-|e}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ю|Ю ю]]'''}} <br> ''{{-|ju, iu}}'' |- | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Я|Я я]]'''}} <br> ''{{-|ja, ia}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѧ|Ѧ ѧ]]'''}} <br> ''{{-|ę}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѫ|Ѫ ѫ]]'''}} <br> ''{{-|ą}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѩ|Ѩ ѩ]]'''}} <br> ''{{-|ję, ię}}'' | style="width:5em; text-align:center; padding: 3px;" | {{-|'''[[Ѭ|Ѭ ѭ]]'''}} <br> ''{{-|ją, ią}}'' |} == Priklady teksta == === Povrat taty {{-|Mickiewicza|Мицкевича}} === {| width="100%" |- | ''Carska kirilica:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable" style="font-family:Calibri, Cambria; font-size:120%;">'''Поврôтъ Таты, пp̌езъ А. Мицкевича''' «Пôйдзьце, о дзятки, пôйдзьце вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкнийце образэмъ,<br /> Побожне змôвце пацю̂рэкъ. Тато не враца; ранки и вечоры<br /> Вэ Лзахъ го чекамъ и трводзэ;<br /> Розлялы p̌еки, пэлнэ звеp̌а боры,<br /> И пэлно збôйцôвъ на дродзэ». Слышąцъ то дзятки бегнą вшистке разэмъ<br /> За място, подъ слупъ на взгôрэкъ,<br /> Тамъ пp̌едъ цудовнымъ клęкая̨ образемъ,<br /> И зачиная̨ пацю̂рэкъ. Цалуя̨ земę, потэмъ: «Въ имę Ойца,<br /> Сына и Духа свęтэго,<br /> Бąдзь похвалёна пp̌енайсьвęтша Трôйца<br /> Тэразъ и часу вшелькего»…</div> | &nbsp; | ''Jusovica (2008):'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable" style="font-family:Calibri, Cambria; font-size:120%;">'''Поврут Таты, през А. Мицкевича''' «Пуйдьте о дятки, пуйдьте вшистке разэм<br /> За място, под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкнийте образэм,<br /> Побожне змувте патëрэк. Тато не враца ранки и вечоры<br /> вэ лзах го чекам и трводзэ;<br /> Розлялы реки, пэлнэ зверя боры,<br /> И пэлно збуйцув на дродзэ;- Слышѫц то дятки бегнѫ вшистке разэм<br /> За място под слуп на взгурэк,<br /> Там пред цудовным клѩкаѭ образэм,<br /> И зачинаѭ патëрэк. Цалуѭ земѩ, потэм: в Имѩ Ойца,<br /> Сына и Духа свѩтэго,<br /> Бѫдь похвалëна пренайсвѩтша Труйца<br /> Тэраз и часу вшелькего.» </div> | &nbsp; | ''Na latinici:'' <div class="ext-gadget-alphabet-disable" style="font-family:Calibri, Cambria; font-size:120%;">'''Powrót Taty, przez A. Mickiewicza''' «Pójdźcie, o dziatki, pójdźcie wszystkie razem<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klęknijcie obrazem,<br /> Pobożnie zmówcie paciórek. Tato nie wraca; ranki i wieczory<br /> We łzach go czekam i trwodze;<br /> Rozlały rzeki, pełne zwierza bory,<br /> I pełno zbójców na drodze». Słysząc to dziatki biegą wszystkie razem,<br /> Za miasto, pod słup na wzgórek,<br /> Tam przed cudownym klękają obrazem<br /> I zaczynają paciórek. Całują ziemię, potem: «W imię Ojca,<br /> Syna i Ducha świętego,<br /> Bądź pochwalona, przenajświętsza Trójca,<br /> Teraz i czasu wszelkiego»…</div> |} === [[Otče naš]] === ;Carska kirilica (1865)<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ}} | location = С. Петербургъ | year = 1865 | pages = 16 | url = https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cf/%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%8D%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%CC%8C%D1%8A_%D0%B4%D0%BB%D1%8F_%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D1%86%D0%B8_%D0%B2%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A.pdf | format = PDF}}</ref> :{{Calibri|Ойче нашъ, кто̂рысь естъ въ небесехъ; све̨щь се̨ Име̨ Твое; пр̌ійдзь кро̂лество Твое; ба̨дзь воля Твоя, яко въ небе такъ и на земи. Хлеба нашего повшеднего дай намъ дзисяй; и одпусць намъ наше вины, яко и мы одпущамы нашимъ виновайцомъ; и не во̂дзь насъ на покушене, але насъ збавь одэ злэго. Амэнъ.}} ;V Bělorusi (2015)<ref>{{-|Kamusella}}, str. 108.</ref> :{{Calibri|Ойчэ наш, ктурысь ест в небе, сьвенць се Име Твое, пшыйдзь Крулество Твое, боньдзь воля Твоя, яко в небе так и на земи. Хлеба нашэго повшэднего дай нам дзисяй. И одпусьць нам нашэ вины, яко и мы одпушчамы нашым виновайцом. И не вудзь нас на рокушэне, але нас збав одэ злэго. Амэн.}} ;V Bělorusi (2018)<ref>{{-|Kamusella}}, str. 109.</ref> :{{Calibri|Ойчэ наш, ктурысь ест в небе, сьвенць сен Іме Твое, пшыйдзь Крулество Твое, боньдзь воля Твоя, яко в небе так i на земи. Хлеба нашэго повшэднего дай нам дзисяй. І одпусьць нам нашэ вины, яко i мы одпушчамы нашым виновайцом. І не вудзь нас на рокушэне, але нас збав одэ злэго. Амэн.}} ;Jusovica (2008) :{{Calibri|Ойче наш, ктурысь ест в небе, свѩть сѩ Имѩ Твое, прийдь Крулество Твое, бѫдь воля Твоя, яко в небе так и на земи. Хлеба нашего повшеднего дай нам дисяй. И одпусть нам наше вины, яко и мы одпущамы нашим виновайцом. И не вудь нас на покушене, але нас збав одэ злэго. Амэн.}} ;Latinica :{{Calibri|Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się Imię Twoje, przyjdź Królestwo Twoje, bądź wola Twoja, jako w niebie tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj. I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom. I nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego. Amen.}} ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == {{Prěvod|ru|Польская кириллица}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilica]] [[Kategorija:Poljska]] im2qsl4a8m8qjhu5jamerohvrxlpici Solresol 0 6025 46296 46294 2026-08-20T12:18:01Z Ilja isv 10 /* Fonologija */ 46296 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri sloga, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. ''fala'' znači dobro ili vkusno, a ''lafa'' znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''misol''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''solmi''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''domisol''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''solmido''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. syl.|2. syl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -do ! style="background-color: #f96;" | -re ! style="background-color: #ff9;" | -mi ! style="background-color: #9f6;" | -fa ! style="background-color: #9ff;" | -sol ! style="background-color: #96f;" | -la ! style="background-color: #f9f;" | -si/-ti |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | Do- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | Re- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | Mi- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | Fa- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | Sol- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">La-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| Si-/Ti- | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "the", "to the" i "of the" budut '<nowiki/>''la''<nowiki/>', '<nowiki/>''fa''<nowiki/>' i '''lasi''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''resimire'' brat, ''resimirē/resimire-e'' sestra :''resimiré'' brati, ''resimiréē/resimiré-e'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''la'', ''fa'' ili ''lasi''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''la resimire'' [toj] brat, ''lā/la-a resimire'' [ta] sestra :''lá resimire'' [ti] brati, ''láā/lá-a resimire'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrslogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''midofa'' prědpočitati, ''mîdofa'' prědpocitanje, ''midôfa'' prědpočtajemy, ''midofâ'' prědpočitajemo :''resolmila'' prodolžati, ''rêsolmila'' prodolžanje, ''resôlmila'' prodolžajuči, ''resolmîla'' prodolženy, ''resolmilâ'' prodolženo Na kompjuteryh koristajući rasporede klavijatur bez cirkumfleksa, sylaba może być napisana velikimi bukvami, ili [[caret]] postavljen medźu bukvy sylaby ili poslě sylaby. Zbog gramatike i slovoreda Solresola, razlikovanje častij řeči občno nije potrebno za razuměnje rečenice. Razne [[tense–aspect–mood|vremensko-načinske]] čestice su dvojne sylaby, kako je dato u slovniku iznad. Dodatno, po Gajewskom, pasivne glagoly se tvore s ''faremi'' medźu tom česticom i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''mire'' pred zaimennikom. Negacija ''do'' se pojavljuje samo jednom v klauzi, pred slovom koje negira. Slovo ''fasi'' pred imenicom ili prěvjesnikom je [[augmentativ|augmentativno]]; poslě njega je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''Sifa'' je suprotnost ([[diminutiv|diminutivno]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''fala'' dobro, ''fasi fala'' velmi dobro, ''fala fasi'' odlično, najbolje; ''sifa fala'' dobro (ali ne odlično), ''fala sifa'' ne velmi dobro (i slično s ''lafa'' zlo) :''sisire'' vjetar, ''fasi sisire'' oluja, ''sisire fasi'' ciklon; ''sifa sisire'' povjetarac, ''sisire sifa'' kretanje vazduha Pitanja Pitanja v Solresolu ne dobijaju mnogo pažnje u originalnoj dokumentaciji, niti imaju mnogo priměrov. Sudreova publikacija uključuje tri priměra upitnyh rečenic:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravlje dobro? – Redofafa? :Hoćete li ići na selo ove godine? – Fadoremi? :Hoćete li ići u pozorište večeras? – Soldoremi? Da bi se to stvorilo kao potvrdna izjava, dodaje se osobny zaimennik poslě: :Moje zdravlje je dobro. – Redofafa dore. :Ići ću na selo ove godine. – Fadoremi dore. :Ići ću u pozorište večeras. – Soldoremi dore. Gajewski umesto toga postavlja subjekt rečenice poslě glagola umesto pred glagolom, konstrukcija občna v evropskih jezycich. Nektery priměry su:{{R|grammar_eng|p=Interrogation and Negation}} :Jesam li? – Faremi dore? :Razumije li on? – Falafa dofa? :Učite li? – Sidosi domi? V vsih verzijah jezyka, postoje slova četyri sylaby duga, ponovljena "Mi" sekcija slovnika koja uključuje neka občna pitanja, taki jako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :Miladodo? – Do kogo stepena/mjere? :Milarere? – Dobro? :Misirere? – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] 6t6mserw8yqf0otl14o4ebi910izqv8 46297 46296 2026-08-20T12:40:46Z Ilja isv 10 /* Slovosbor */ 46297 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri slogy, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. {{Lang|fr|fala}} znači dobro ili vkusno, a {{Lang|fr|lafa}} znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|misol}}''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmi}}''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|domisol}}''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmido}}''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. sl.|2. sl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -{{-|do}} ! style="background-color: #f96;" | -{{-|re}} ! style="background-color: #ff9;" | -{{-|mi}} ! style="background-color: #9f6;" | -{{-|fa}} ! style="background-color: #9ff;" | -{{-|sol}} ! style="background-color: #96f;" | -{{-|la}} ! style="background-color: #f9f;" | -{{-|si}}/-{{-|ti}} |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | {{-|Do}}- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | {{-|Re}}- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | {{-|Mi}}- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | {{-|Fa}}- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | {{-|Sol}}- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">{{-|La}}-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| {{-|Si-/Ti-}} | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "the", "to the" i "of the" budut '<nowiki/>''la''<nowiki/>', '<nowiki/>''fa''<nowiki/>' i '''lasi''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''resimire'' brat, ''resimirē/resimire-e'' sestra :''resimiré'' brati, ''resimiréē/resimiré-e'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''la'', ''fa'' ili ''lasi''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''la resimire'' [toj] brat, ''lā/la-a resimire'' [ta] sestra :''lá resimire'' [ti] brati, ''láā/lá-a resimire'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrslogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''midofa'' prědpočitati, ''mîdofa'' prědpocitanje, ''midôfa'' prědpočtajemy, ''midofâ'' prědpočitajemo :''resolmila'' prodolžati, ''rêsolmila'' prodolžanje, ''resôlmila'' prodolžajuči, ''resolmîla'' prodolženy, ''resolmilâ'' prodolženo Na kompjuteryh koristajući rasporede klavijatur bez cirkumfleksa, sylaba może być napisana velikimi bukvami, ili [[caret]] postavljen medźu bukvy sylaby ili poslě sylaby. Zbog gramatike i slovoreda Solresola, razlikovanje častij řeči občno nije potrebno za razuměnje rečenice. Razne [[tense–aspect–mood|vremensko-načinske]] čestice su dvojne sylaby, kako je dato u slovniku iznad. Dodatno, po Gajewskom, pasivne glagoly se tvore s ''faremi'' medźu tom česticom i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''mire'' pred zaimennikom. Negacija ''do'' se pojavljuje samo jednom v klauzi, pred slovom koje negira. Slovo ''fasi'' pred imenicom ili prěvjesnikom je [[augmentativ|augmentativno]]; poslě njega je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''Sifa'' je suprotnost ([[diminutiv|diminutivno]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''fala'' dobro, ''fasi fala'' velmi dobro, ''fala fasi'' odlično, najbolje; ''sifa fala'' dobro (ali ne odlično), ''fala sifa'' ne velmi dobro (i slično s ''lafa'' zlo) :''sisire'' vjetar, ''fasi sisire'' oluja, ''sisire fasi'' ciklon; ''sifa sisire'' povjetarac, ''sisire sifa'' kretanje vazduha Pitanja Pitanja v Solresolu ne dobijaju mnogo pažnje u originalnoj dokumentaciji, niti imaju mnogo priměrov. Sudreova publikacija uključuje tri priměra upitnyh rečenic:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravlje dobro? – Redofafa? :Hoćete li ići na selo ove godine? – Fadoremi? :Hoćete li ići u pozorište večeras? – Soldoremi? Da bi se to stvorilo kao potvrdna izjava, dodaje se osobny zaimennik poslě: :Moje zdravlje je dobro. – Redofafa dore. :Ići ću na selo ove godine. – Fadoremi dore. :Ići ću u pozorište večeras. – Soldoremi dore. Gajewski umesto toga postavlja subjekt rečenice poslě glagola umesto pred glagolom, konstrukcija občna v evropskih jezycich. Nektery priměry su:{{R|grammar_eng|p=Interrogation and Negation}} :Jesam li? – Faremi dore? :Razumije li on? – Falafa dofa? :Učite li? – Sidosi domi? V vsih verzijah jezyka, postoje slova četyri sylaby duga, ponovljena "Mi" sekcija slovnika koja uključuje neka občna pitanja, taki jako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :Miladodo? – Do kogo stepena/mjere? :Milarere? – Dobro? :Misirere? – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] eo6xv2s8v16fvm5od1juaj88w1rgcgx 46298 46297 2026-08-20T12:45:02Z Ilja isv 10 /* Slovosbor */ 46298 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri slogy, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. {{Lang|fr|fala}} znači dobro ili vkusno, a {{Lang|fr|lafa}} znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|misol}}''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmi}}''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|domisol}}''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmido}}''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. sl.|2. sl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -{{-|do}} ! style="background-color: #f96;" | -{{-|re}} ! style="background-color: #ff9;" | -{{-|mi}} ! style="background-color: #9f6;" | -{{-|fa}} ! style="background-color: #9ff;" | -{{-|sol}} ! style="background-color: #96f;" | -{{-|la}} ! style="background-color: #f9f;" | -{{-|si}}/-{{-|ti}} |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | {{-|Do}}- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | {{-|Re}}- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | {{-|Mi}}- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | {{-|Fa}}- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | {{-|Sol}}- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">{{-|La}}-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| {{-|Si-/Ti-}} | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "{{-|the}}", "{{-|to the}}" i "{{-|of the}}" budut '<nowiki/>''{{-|la}}''<nowiki/>', '<nowiki/>''{{-|fa}}''<nowiki/>' i '''{{-|lasi}}''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''resimire'' brat, ''resimirē/resimire-e'' sestra :''resimiré'' brati, ''resimiréē/resimiré-e'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''la'', ''fa'' ili ''lasi''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''la resimire'' [toj] brat, ''lā/la-a resimire'' [ta] sestra :''lá resimire'' [ti] brati, ''láā/lá-a resimire'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrslogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''midofa'' prědpočitati, ''mîdofa'' prědpocitanje, ''midôfa'' prědpočtajemy, ''midofâ'' prědpočitajemo :''resolmila'' prodolžati, ''rêsolmila'' prodolžanje, ''resôlmila'' prodolžajuči, ''resolmîla'' prodolženy, ''resolmilâ'' prodolženo Na kompjuteryh koristajući rasporede klavijatur bez cirkumfleksa, sylaba może być napisana velikimi bukvami, ili [[caret]] postavljen medźu bukvy sylaby ili poslě sylaby. Zbog gramatike i slovoreda Solresola, razlikovanje častij řeči občno nije potrebno za razuměnje rečenice. Razne [[tense–aspect–mood|vremensko-načinske]] čestice su dvojne sylaby, kako je dato u slovniku iznad. Dodatno, po Gajewskom, pasivne glagoly se tvore s ''faremi'' medźu tom česticom i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''mire'' pred zaimennikom. Negacija ''do'' se pojavljuje samo jednom v klauzi, pred slovom koje negira. Slovo ''fasi'' pred imenicom ili prěvjesnikom je [[augmentativ|augmentativno]]; poslě njega je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''Sifa'' je suprotnost ([[diminutiv|diminutivno]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''fala'' dobro, ''fasi fala'' velmi dobro, ''fala fasi'' odlično, najbolje; ''sifa fala'' dobro (ali ne odlično), ''fala sifa'' ne velmi dobro (i slično s ''lafa'' zlo) :''sisire'' vjetar, ''fasi sisire'' oluja, ''sisire fasi'' ciklon; ''sifa sisire'' povjetarac, ''sisire sifa'' kretanje vazduha Pitanja Pitanja v Solresolu ne dobijaju mnogo pažnje u originalnoj dokumentaciji, niti imaju mnogo priměrov. Sudreova publikacija uključuje tri priměra upitnyh rečenic:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravlje dobro? – Redofafa? :Hoćete li ići na selo ove godine? – Fadoremi? :Hoćete li ići u pozorište večeras? – Soldoremi? Da bi se to stvorilo kao potvrdna izjava, dodaje se osobny zaimennik poslě: :Moje zdravlje je dobro. – Redofafa dore. :Ići ću na selo ove godine. – Fadoremi dore. :Ići ću u pozorište večeras. – Soldoremi dore. Gajewski umesto toga postavlja subjekt rečenice poslě glagola umesto pred glagolom, konstrukcija občna v evropskih jezycich. Nektery priměry su:{{R|grammar_eng|p=Interrogation and Negation}} :Jesam li? – Faremi dore? :Razumije li on? – Falafa dofa? :Učite li? – Sidosi domi? V vsih verzijah jezyka, postoje slova četyri sylaby duga, ponovljena "Mi" sekcija slovnika koja uključuje neka občna pitanja, taki jako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :Miladodo? – Do kogo stepena/mjere? :Milarere? – Dobro? :Misirere? – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] 1zcbzqoe9k21snfh6dy1bsgnmmp0bo4 46299 46298 2026-08-20T12:57:47Z Ilja isv 10 /* Gramatika */ 46299 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri slogy, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. {{Lang|fr|fala}} znači dobro ili vkusno, a {{Lang|fr|lafa}} znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|misol}}''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmi}}''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|domisol}}''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmido}}''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. sl.|2. sl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -{{-|do}} ! style="background-color: #f96;" | -{{-|re}} ! style="background-color: #ff9;" | -{{-|mi}} ! style="background-color: #9f6;" | -{{-|fa}} ! style="background-color: #9ff;" | -{{-|sol}} ! style="background-color: #96f;" | -{{-|la}} ! style="background-color: #f9f;" | -{{-|si}}/-{{-|ti}} |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | {{-|Do}}- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | {{-|Re}}- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | {{-|Mi}}- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | {{-|Fa}}- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | {{-|Sol}}- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">{{-|La}}-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| {{-|Si-/Ti-}} | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "{{-|the}}", "{{-|to the}}" i "{{-|of the}}" budut '<nowiki/>''{{-|la}}''<nowiki/>', '<nowiki/>''{{-|fa}}''<nowiki/>' i '''{{-|lasi}}''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''{{-|resimire}}'' brat, ''{{-|resimirē/resimire-e}}'' sestra :''{{-|resimiré}}'' brati, ''{{-|resimiréē/resimiré-e}}'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''{{-|la}}'', ''{{-|fa}}'' ili ''{{-|lasi}}''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''{{-|la resimire}}'' [toj] brat, ''{{-|lā/la-a resimire}}'' [ta] sestra :''{{-|lá resimire}}'' [ti] brati, ''{{-|láā/lá-a resimire}}'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrslogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''{{-|midofa}}'' prědpočitati, ''{{-|mîdofa}}'' prědpocitanje, ''{{-|midôfa}}'' prědpočtajemy, ''{{-|midofâ}}'' prědpočitajemo :''{{-|resolmila}}'' prodolžati, ''{{-|rêsolmila}}'' prodolžanje, ''{{-|resôlmila}}'' prodolžajuči, ''{{-|resolmîla}}'' prodolženy, ''{{-|resolmilâ}}'' prodolženo Na kompjuteryh koristajući rasporede klavijatur bez cirkumfleksa, sylaba może być napisana velikimi bukvami, ili [[caret]] postavljen medźu bukvy sylaby ili poslě sylaby. Zbog gramatike i slovoreda Solresola, razlikovanje častij řeči občno nije potrebno za razuměnje rečenice. Razne [[tense–aspect–mood|vremensko-načinske]] čestice su dvojne sylaby, kako je dato u slovniku iznad. Dodatno, po Gajewskom, pasivne glagoly se tvore s ''{{-|faremi}}'' medźu tom česticom i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''{{-|mire}}'' pred zaimennikom. Negacija ''{{-|do}}'' se pojavljuje samo jednom v klauzi, pred slovom koje negira. Slovo ''{{-|fasi}}'' pred imenicom ili prěvjesnikom je [[augmentativ|augmentativno]]; poslě njega je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''{{-|Sifa}}'' je suprotnost ([[diminutiv|diminutivno]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''{{-|fala}}'' dobro, ''{{-|fasi fala}}'' velmi dobro, ''{{-|fala fasi}}'' odlično, najbolje; ''{{-|sifa fala}}'' dobro (ali ne odlično), ''{{-|fala sifa}}'' ne velmi dobro (i slično s ''{{-|lafa}}'' zlo) :''{{-|sisire}}'' vjetar, ''{{-|fasi sisire}}'' oluja, ''{{-|sisire fasi}}'' ciklon; ''{{-|sifa sisire}}'' povjetarac, ''{{-|sisire sifa}}'' kretanje vazduha Pitanja Pitanja v solresolu ne dobijaju mnogo pažnje u originalnoj dokumentaciji, niti imaju mnogo priměrov. Sudreova publikacija uključuje tri priměra upitnyh rečenic:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravlje dobro? – ''{{-|Redofafa?}}'' :Hoćete li ići na selo ove godine? – ''{{-|Fadoremi?}}'' :Hoćete li ići u pozorište večeras? – ''{{-|Soldoremi?}}'' Da bi se to stvorilo kao potvrdna izjava, dodaje se osobny zaimennik poslě: :Moje zdravlje je dobro. – ''{{-|Redofafa dore}}''. :Ići ću na selo ove godine. – ''{{-|Fadoremi dore}}''. :Ići ću u pozorište večeras. – ''{{-|Soldoremi dore}}''. Gajewski umesto toga postavlja subjekt rečenice poslě glagola umesto pred glagolom, konstrukcija občna v evropskih jezycich. Nektery priměry su:{{R|grammar_eng|p=Interrogation and Negation}} :Jesam li? – ''{{-|Faremi dore?}}'' :Razumije li on? – ''{{-|Falafa dofa?}}'' :Učite li? – ''{{-|Sidosi domi?}}'' V vsih verzijah jezyka, postoje slova četyri sylaby duga, ponovljena "{{-|Mi}}" sekcija slovnika koja uključuje neka občna pitanja, taki jako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :''{{-|Miladodo?}}'' – Do kogo stepena/mjere? :''{{-|Milarere?}}'' – Dobro? :''{{-|Misirere?}}'' – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] 25pc1i8t5nq5ecm97mzbg7i93j6mwbs 46305 46299 2026-08-20T14:08:40Z Ilja isv 10 /* Gramatika */ 46305 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri slogy, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. {{Lang|fr|fala}} znači dobro ili vkusno, a {{Lang|fr|lafa}} znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|misol}}''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmi}}''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|domisol}}''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmido}}''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. sl.|2. sl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -{{-|do}} ! style="background-color: #f96;" | -{{-|re}} ! style="background-color: #ff9;" | -{{-|mi}} ! style="background-color: #9f6;" | -{{-|fa}} ! style="background-color: #9ff;" | -{{-|sol}} ! style="background-color: #96f;" | -{{-|la}} ! style="background-color: #f9f;" | -{{-|si}}/-{{-|ti}} |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | {{-|Do}}- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | {{-|Re}}- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | {{-|Mi}}- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | {{-|Fa}}- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | {{-|Sol}}- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">{{-|La}}-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| {{-|Si-/Ti-}} | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "{{-|the}}", "{{-|to the}}" i "{{-|of the}}" budut '<nowiki/>''{{-|la}}''<nowiki/>', '<nowiki/>''{{-|fa}}''<nowiki/>' i '''{{-|lasi}}''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''{{-|resimire}}'' brat, ''{{-|resimirē/resimire-e}}'' sestra :''{{-|resimiré}}'' brati, ''{{-|resimiréē/resimiré-e}}'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''{{-|la}}'', ''{{-|fa}}'' ili ''{{-|lasi}}''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''{{-|la resimire}}'' [toj] brat, ''{{-|lā/la-a resimire}}'' [ta] sestra :''{{-|lá resimire}}'' [ti] brati, ''{{-|láā/lá-a resimire}}'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrislogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''{{-|midofa}}'' prědpočitati, ''{{-|mîdofa}}'' prědpočitanje, ''{{-|midôfa}}'' prědpočitajemy, ''{{-|midofâ}}'' prědpočitajemo :''{{-|resolmila}}'' prodolžati, ''{{-|rêsolmila}}'' prodolžanje, ''{{-|resôlmila}}'' prodolžajuči, ''{{-|resolmîla}}'' prodolženy, ''{{-|resolmilâ}}'' prodolženo Na kompjuterah, koristajući razloženje klavijatury bez cirkumfleksa, slog može byti napisany velikimi bukvami, ili znak '''^''' (kare) postavjen medžu bukvami sloga ili poslě sloga. Vslěd gramatiky i slovoslěda solresola, razpoznavanje čestij řeči obyčno ne jest potrebno za razuměnje rečenja. Različne čestice vremena-naklonjenja sut dvojnymi slogami, kako v razdelu Slovosbor vyše. Čtovyše, po Gajewskomu, glagoly pasivnogo zaloga se tvoret s ''{{-|faremi}}'' medžu tutoj česticeju i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''{{-|mire}}'' prěd zaimennikom. Negacija ''{{-|do}}'' se pojavjaje toliko jedino v frazě, prěd slovom, ktoro se zapěčaje. Slovo ''{{-|fasi}}'' pred imenikom ili pridavnikom je [[augmentativ]]; poslě njego je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''{{-|Sifa}}'' je protivnost ([[diminutiv]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''{{-|fala}}'' dobro, ''{{-|fasi fala}}'' velmi dobro, ''{{-|fala fasi}}'' odlično, najlěpšo; ''{{-|sifa fala}}'' okej, ''{{-|fala sifa}}'' ne velmi dobro (i podobno s ''{{-|lafa}}'' lošo) :''{{-|sisire}}'' větr, ''{{-|fasi sisire}}'' poryv větra, ''{{-|sisire fasi}}'' ciklon; ''{{-|sifa sisire}}'' větrec, ''{{-|sisire sifa}}'' dviženje vozduha : Pitanja Pitanja v solresolu ne dobijaju mnogo pažnje u originalnoj dokumentaciji, niti imaju mnogo priměrov. Sudreova publikacija uključuje tri priměra upitnyh rečenic:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravlje dobro? – ''{{-|Redofafa?}}'' :Hoćete li ići na selo ove godine? – ''{{-|Fadoremi?}}'' :Hoćete li ići u pozorište večeras? – ''{{-|Soldoremi?}}'' Da bi se to stvorilo kao potvrdna izjava, dodaje se osobny zaimennik poslě: :Moje zdravlje je dobro. – ''{{-|Redofafa dore}}''. :Ići ću na selo ove godine. – ''{{-|Fadoremi dore}}''. :Ići ću u pozorište večeras. – ''{{-|Soldoremi dore}}''. Gajewski umesto toga postavlja subjekt rečenice poslě glagola umesto pred glagolom, konstrukcija občna v evropskih jezycich. Nektery priměry su:{{R|grammar_eng|p=Interrogation and Negation}} :Jesam li? – ''{{-|Faremi dore?}}'' :Razumije li on? – ''{{-|Falafa dofa?}}'' :Učite li? – ''{{-|Sidosi domi?}}'' V vsih verzijah jezyka, postoje slova četyri sylaby duga, ponovljena "{{-|Mi}}" sekcija slovnika koja uključuje neka občna pitanja, taki jako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :''{{-|Miladodo?}}'' – Do kogo stepena/mjere? :''{{-|Milarere?}}'' – Dobro? :''{{-|Misirere?}}'' – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] bjgh578u6s6t2nkdlbeatulituqvdzx 46306 46305 2026-08-20T14:09:41Z Ilja isv 10 /* Gramatika */ 46306 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri slogy, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. {{Lang|fr|fala}} znači dobro ili vkusno, a {{Lang|fr|lafa}} znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|misol}}''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmi}}''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|domisol}}''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmido}}''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. sl.|2. sl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -{{-|do}} ! style="background-color: #f96;" | -{{-|re}} ! style="background-color: #ff9;" | -{{-|mi}} ! style="background-color: #9f6;" | -{{-|fa}} ! style="background-color: #9ff;" | -{{-|sol}} ! style="background-color: #96f;" | -{{-|la}} ! style="background-color: #f9f;" | -{{-|si}}/-{{-|ti}} |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | {{-|Do}}- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | {{-|Re}}- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | {{-|Mi}}- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | {{-|Fa}}- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | {{-|Sol}}- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">{{-|La}}-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| {{-|Si-/Ti-}} | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "{{-|the}}", "{{-|to the}}" i "{{-|of the}}" budut '<nowiki/>''{{-|la}}''<nowiki/>', '<nowiki/>''{{-|fa}}''<nowiki/>' i '''{{-|lasi}}''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''{{-|resimire}}'' brat, ''{{-|resimirē/resimire-e}}'' sestra :''{{-|resimiré}}'' brati, ''{{-|resimiréē/resimiré-e}}'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''{{-|la}}'', ''{{-|fa}}'' ili ''{{-|lasi}}''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''{{-|la resimire}}'' [toj] brat, ''{{-|lā/la-a resimire}}'' [ta] sestra :''{{-|lá resimire}}'' [ti] brati, ''{{-|láā/lá-a resimire}}'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrislogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''{{-|midofa}}'' prědpočitati, ''{{-|mîdofa}}'' prědpočitanje, ''{{-|midôfa}}'' prědpočitajemy, ''{{-|midofâ}}'' prědpočitajemo :''{{-|resolmila}}'' prodolžati, ''{{-|rêsolmila}}'' prodolžanje, ''{{-|resôlmila}}'' prodolžajuči, ''{{-|resolmîla}}'' prodolženy, ''{{-|resolmilâ}}'' prodolženo Na kompjuterah, koristajući razloženje klavijatury bez cirkumfleksa, slog može byti napisany velikimi bukvami, ili znak '''^''' (kare) postavjen medžu bukvami sloga ili poslě sloga. Vslěd gramatiky i slovoslěda solresola, razpoznavanje čestij řeči obyčno ne jest potrebno za razuměnje rečenja. Različne čestice vremena-naklonjenja sut dvojnymi slogami, kako v razdelu Slovosbor vyše. Čtovyše, po Gajewskomu, glagoly pasivnogo zaloga se tvoret s ''{{-|faremi}}'' medžu tutoj česticeju i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''{{-|mire}}'' prěd zaimennikom. Negacija ''{{-|do}}'' se pojavjaje toliko jedino v frazě, prěd slovom, ktoro se zapěčaje. Slovo ''{{-|fasi}}'' pred imenikom ili pridavnikom je [[augmentativ]]; poslě njego je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''{{-|Sifa}}'' je protivnost ([[diminutiv]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''{{-|fala}}'' dobro, ''{{-|fasi fala}}'' velmi dobro, ''{{-|fala fasi}}'' odlično, najlěpšo; ''{{-|sifa fala}}'' okej, ''{{-|fala sifa}}'' ne velmi dobro (i podobno s ''{{-|lafa}}'' lošo) :''{{-|sisire}}'' větr, ''{{-|fasi sisire}}'' poryv větra, ''{{-|sisire fasi}}'' ciklon; ''{{-|sifa sisire}}'' větrec, ''{{-|sisire sifa}}'' dviženje vozduha : == Pytanja == Pytanja v solresolu ne dobijaju mnogo pažnje u originalnoj dokumentaciji, niti imaju mnogo priměrov. Sudreova publikacija uključuje tri priměra upitnyh rečenic:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravlje dobro? – ''{{-|Redofafa?}}'' :Hoćete li ići na selo ove godine? – ''{{-|Fadoremi?}}'' :Hoćete li ići u pozorište večeras? – ''{{-|Soldoremi?}}'' Da bi se to stvorilo kao potvrdna izjava, dodaje se osobny zaimennik poslě: :Moje zdravlje je dobro. – ''{{-|Redofafa dore}}''. :Ići ću na selo ove godine. – ''{{-|Fadoremi dore}}''. :Ići ću u pozorište večeras. – ''{{-|Soldoremi dore}}''. Gajewski umesto toga postavlja subjekt rečenice poslě glagola umesto pred glagolom, konstrukcija občna v evropskih jezycich. Nektery priměry su:{{R|grammar_eng|p=Interrogation and Negation}} :Jesam li? – ''{{-|Faremi dore?}}'' :Razumije li on? – ''{{-|Falafa dofa?}}'' :Učite li? – ''{{-|Sidosi domi?}}'' V vsih verzijah jezyka, postoje slova četyri sylaby duga, ponovljena "{{-|Mi}}" sekcija slovnika koja uključuje neka občna pitanja, taki jako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :''{{-|Miladodo?}}'' – Do kogo stepena/mjere? :''{{-|Milarere?}}'' – Dobro? :''{{-|Misirere?}}'' – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] a3r1k6v99xz6jdcw1n1exkbk7irxyzx 46322 46306 2026-08-21T07:04:37Z Ilja isv 10 /* Pytanja */ 46322 wikitext text/x-wiki {{V rabotě}} {{Kartka jezyk | name = Solresol | nativename = <center>''[[solfedžio]]'': Sol-Re-Sol</center> | image = Solresol-langage.svg | created = 1827 | creator = [[François Sudre|{{-|François Sudre|Франсуа Судр}}]] | fam1 = [[umětne jezyky]] | fam2 = [[Pomočny jezyk]], [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | fam3 = [[muzikalny jezyk]] | posteriori = [[Umětne jezyky#A priori|a priori]] | script = [[Solresol#pismo Solresol|pismo Solresol]]; [[solfedžio]]; [[noty]]; [[barvy spektra]] | sign = Podpisana notacija; [[tonic sol-fa]] znaky od [[John Curwen]] | iso3 = qso | iso3comment = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ (lokalno koristane)] | glotto = none | ietf = [https://www.kreativekorp.com/clcr/ art-x-solresol] }} '''Solresol''' ([[solfedžio]]: [[G (muzikalna nota)|Sol]]-[[D (muzikalna nota)|Re]]-[[G (muzikalna nota)|Sol]]), prvonačelno nazyvany {{Lang|fr|Langue universelle}} (bukv. 'Universalny jezyk') a potom {{Lang|fr|Langue musicale universelle}} ('Universalny muzikalny jezyk'), je [[muzikalny jezyk|muzikalny]] [[umětny jezyk]], stvorjeny francuzskim učiteljem muziky i kompozitorom [[Jean-François Sudre|{{-|Jean'om-François Sudre|Жаном-Франсуа Судром}}]] (1787–1862), načinajuči od lěta 1817. Njegova kniga, kde oprědjeljaje se {{Lang|fr|Langue Musicale Universelle}}, byla publikovana posmrtno v lětu 1866,<ref name="lmu1866">{{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=https://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|format=PDF|url-status=live|publication-place=[[Paris]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320142510if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sudre-book.pdf|archive-date=2012-03-20|archive-format=PDF|language=fr|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> hoti on uže několik lět prěd tym o tom publikoval članky. Solresol prežil kratky čas popularnosti vo vtoroj polovině 19. stolětja i dostaval finansovu poddržku od takyh osob kako [[Victor Hugo|Viktor Hugo]], [[Alphonse de Lamartine|Alfons de Lamartin]], [[Alexander von Humboldt|Aleksander {{-|v|ф}}on Humboldt]] i [[Napoleon III|Napoleon {{-|III}}]],<ref name="pei">{{Cite book|last=Pei|first=Mario|author-link=Mario Pei|year=1969|title=Wanted: A World Language|type=Pamphlet|series=Public Affairs|volume=434|pages=11–12|publisher=Public Affairs Committee|publication-place=[[New York City]]|url=http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180125230417if_/http://www.autodidactproject.org/other/pei_worldlg.html|archive-date=2018-01-25|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}}</ref> kulminacijeju čego se stala publikacija [[Boleslas Gajewski|Boleslasa Gajewskogo]] {{Lang|fr|Grammaire du Solresol}} v lětu 1902. Dnes jestvujut male skupiny entiziastov Solresola, razsypane po cělomu světu.<ref name="sidosi">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Sidosi Home|url=https://www.sidosi.org/|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004090845if_/https://www.sidosi.org/|archive-date=2023-10-04|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> == Evolucija == Jestvuje několiko versij Solresola, každa s malymi razlikami. Tri glavne varijacije, ktore sut ješče v obratu — Sudrova, Gajewskogo i "Moderna"— različajut se glavno v različnyh elementah slovnika, ale zajedno imajut suglas o gramatikě. {{-|Sudre|Судр}} je stvoril jezyk, i zato njegova versija zasluživaje se nazyvati prvonačelnoju versijeju Solresola. Vincent Gajewski, parižsky profesor, popularizoval jezyk kako prědsědnik Centralnogo komiteta za izučanje i udoskonaljenje Solresola, ktory byl osnovan v lětu 1869 vdovoju Sudra Žozefinoju, da by dalje promotovati jego dělo. Boleslas Gajewski, syn Vincenta i sam profesor, formalizoval gramatiku i napisal oprěděljajučo dělo o jezyku: {{Lang|fr|Grammaire du Solrésol}} (Gramatika Solresola).<ref name="grammar_eng">{{Cite web|last1=Gajewski|first1=Boleslas|last2=Rice|first2=Stephen L.|date=1997-11-19|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre | url = http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm | website = Stephen L. Rice: The Solresol Page | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070413035441if_/http://www.ptialaska.net/~srice/solresol/sorsoeng.htm|archive-date=2007-04-13|access-date=2019-09-29| ref = {{sfnref|Gramatika|2005}}}}</ref><ref name="grammar_pdf">{{Cite web|last=Gajewski|first=Boleslas|editor-last1=Rice|editor-first1=Stephen L.|editor-last2=Bigham|editor-first2=Doug|year=2005|orig-date=printed 1902 as {{-|Grammaire du Solrésol}}, translated 1997 (Rice), revised 2005 (Bigham)|title=Grammar of Solresol, or the Universal Language of François Sudre|url=https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217001045if_/https://i.sidosi.org/resources/grammar-of-solresol-bigham/grammar-of-solresol-bigham.pdf|archive-date=2019-12-17|access-date=2019-12-16}}</ref> To je najčestěje publikovana versija Solresola, blagodare prěkladu na anglijsky {{-|Stephena L. Rice'a|Стивена Л. Райса}}, sdělanogo v lětu 1997,<ref name="grammar_pdf"/><ref name="grammar_eng"/> so znatnoju čestju slovník, izměnjenoju odnositeljno originala, kako i s něktoroju izměnjenoju gramatikoju. Jednym priměrom je slovo {{Lang|fr|fasol}}, definovano kako "tut" v Sudrovom slovniku, ale kako "začto?" u Gajewskogo. Tretja je neoficijalna verzija, razvivajema s časom spoločnostju, nazyvaje se "Moderny Solresol". Ona koristaje versiju Sudra kako bazu, s izlěpšenjami gramatiky i slovnika, takymi kako izměna oprěděljenij {{Lang|fr|sisol}} i {{Lang|fr|sila}} od "gospodin" i "mlady muž" na sistemu [[honorifik|honorifikov]], inspirujemuju takoj sistemoju v [[Japonsky jezyk|japonskom jezyku]]; oba sut genderno-nevtralne tituly, jedin izražaje povagu, drugy laskovost.<ref name="Modern Solresol Dictionary">{{Cite web|last1=Osteen|first1=Garrison|last2=Walters|first2=Scott|last3=Parson|first3=Daniel|last4=Fernandez|first4=Tobias|date=2018-03-12|title=Solresol Dictionary Modernised|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|format=XLSX|website=Google Sheets|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250829164017if_/https://docs.google.com/spreadsheets/d/182okssrHseIggjHGlzWyFH81-o8y8EsvQtJfPJYu6r8/edit|archive-date=2025-08-29|archive-format=XLSX|access-date=2019-12-22|df=mdy-all}}</ref> Publikacija Gajewskogo prinesla takože različne dodavanja, ktore ne sut v konfliktu s originalnoju versijeju jezyka, take kako razne nove metody komunikacije,{{sfn|Gramatika|2005|p=16}} vključno: * grupy simbolov * koristanje sedmih barv dugy, i * koristanje [[Tonalno sol-fa|tonalnogo sol-fa]] za znakovu sistemu jezyka ==Fonologija== [[File:Solresol.svg|thumb|right|Sedm muzikalnyh not, barv, slogov i hieroglifov, koristanyh za prěnos fonemov Solresola]] Solresol može byti komunikovanym s pomočju sedmi odličnyh elementov, s ograničenjem pet na slovo. Statistično, tute kombinacije davajut sedm jednoslogovyh slov, 49 dvuhslogovyh, 336 trehslogovyh, 2 tys. 268 četyrehslogovyh i 9 tys. 072 petislogovah, vkupě 11.732 možnyh primarnyh slov.<ref name="pei" /> Glavna metoda komunikacije je koristanje sedmi [[Slog|slogov]] [[solfedžio|solfedžia]] (forma [[solmizacija|solmizacije]]), ktore mogu byti akcentovane, prodolžene ili povtorene. Najprostejši sposob koristanja tutyh muzikalnyh slogov jest čitati jih kako by oni byly obyčnymi slogami. {{Trěba iztočnik|Zatože tuta sistema pojevila se prěd [[Medžunarodny fonetičny alfabet|MFA]], ne sut konkretne pravila izgovora pomimo standardnyh variantov čitanja solfedžia. Ako že vsaky slog jest dost jasno govorjeny, jih jest možno izgovarjati skoro vsakym sposobom, ktory čitatej preferuje.}} {{-|Sudre|Судр}} je izložil sposob transkripcije fonetiky francuzskogo (i takym sposobom mnogyh drugyh jezykov) na Solresol, glavno koristany za imenniky.{{r|lmu1866|p=32}} Koristajuči obyčne varianty izgovorov ako sut, naprklad, dane vo [[Vikislovnik|Vikislovniku]], jest možlivo sostaviti tabulu zvukov s pomočju sučasnogo MFA. Za malo čislo slogov, je potrěbno dělati kratku pauzu medžu slovami, da by vsako slovo ostalo jasno odděljeno. Kako je primětil Boleslas Gajewski, "trěba obračati veliku pozornost na pauzu po vsakomu slovu; tuta mala pauza je nužna za razděljenje slov, da by slušatelj ne bude byl razměšivan".{{R|grammar_eng|p={{-|Reversed meanings}}}} ==Slovosbor== V [[Morfologija (lingvistika)|morfologiji]] solresola, vsako slovo je poděleno na kategorije značenja ili funkcije, gde dolžejše slova sut obyčno vyše konkretne. Slova se različajut po treh glavnyh karakteristikah: načelnomu slogu, dolžině slova, i tomu, da li imaje par povtorjenyh slogov. Slova, imajuče dolžinu v jedin ili dva slogy, sut koristane za [[Zaimennik|zaimenniky]] i obyčajne [[Gramatična čestica|čestice]], a slova s povtorjenymi slogami sut [[Gramatično vreme|vremena]]. Slova s dolžinoju jedin slog sut upotrěbjene na često koristane slova (v času stvorenja solresola). Te, ktore vključajut povtorjene slogy, sut rezervovane za "čisla, měsece goda, dni neděle i temperatury [pogodne uslovja]", napr. {{Lang|fr|redodo}} "jedny", {{Lang|fr|remimi}} "dva" (po Gajewskomu). Slova, ktore sut dolge četyri slogy, spadajut do raznyh tematičnyh kategorij. Napriklad, slova, počinajuče se s {{Lang|fr|sol}} i ktore ne imajut povtorjenyh slogov, imajut značenja, svezane s umětnostami ili naukami (napr. {{Lang|fr|soldoredo}}, "umětnost"; {{Lang|fr|solmiredo}}, "akustika").{{r|lmu1866|p=22.V}} Jednako že, ako li slova, ktore sut dolge četyri slogy, imajut par povtorjenyh slogov, jih značenja se odnoset na boleznji ili medicinu (napr. {{Lang|fr|solsolredo}}, "migrena"; {{Lang|fr|solreresol}}, "ospa").{{r|lmu1866|p=23.VI}} Vyše konkretno, klasy bez povtorjenyh slogov sut: # {{Lang|fr|do}}: člověk, jegovo tělo i duh, intelektualne sposobnosti, kakosti i poživjenje; # {{Lang|fr|re}}: odedža, dom, gospodarstvo i rodina; # {{Lang|fr|mi}}: postupanja človeka i jego poroky; # {{Lang|fr|fa}}: selo, putovanje, vojna, more; # {{Lang|fr|sol}}: umětnosti i nauky; # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje; # {{Lang|fr|si}}: grad, vlada i administracija. S povtorjenymi slogami, iste slogy davajut: # {{Lang|fr|do}}: religija; # {{Lang|fr|re}}: postavjenje i razne remesla; # {{Lang|fr|mi}}: predlogy, prislovne rěčenja i izolovane prislovniky; # {{Lang|fr|fa}}: boleznji; # {{Lang|fr|sol}}: boleznji (prodolžanje); # {{Lang|fr|la}}: promysl i trgovanje (kako i bez povtorjanja); # {{Lang|fr|si}}: pravosudje, pravny proces i sud. Nakonec, kombinacije peti slogov označavajut životine, rastliny i mineraly. Apriorno, vse žive imeniky i zaimenniky sut mužskogo roda. Za označanje ženskogo roda k poslědnomu slogu odgovarjajučego člena ili samogo slova dodavaje se črta, [[defis]] ili [[makron (diakritika)|makron]]. V govoru, to se označaje povtorjanjem samoglasky sloga, s [[Glotalny stop (fonetika)|glotalnym stopom]], razděljajučim povtorjajuči se samoglasku od ostatka slova.{{r|lmu1866|p=24}} Jednakože, v modernyh překladah, zaimenniky se ne měnjaut v zavisnosti od [[Gramatičny rod|roda]]. Vměsto tomu, oni se prosto prevodet kako nevtralne zaimenniky ''to'' i ''oni''. Jedna unikalna harakteristika Solresola jest v tom, že značenja mogu byti obračene obračanjem slogov v slovah. Napr. {{Lang|fr|fala}} znači dobro ili vkusno, a {{Lang|fr|lafa}} znači zlo. Razryvy v logičnom poredu slov vo vsakoj kategoriji sut obyčno navedene tutymi obračajemymi slovami.{{r|lmu1866|p=31.XXI}} {| style="background: transparent; border: hidden;" | style="padding: 0 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - misol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmi.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|misol}}''': "dobro" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmi}}''': "zlo" |} | style="padding-left: 2em;" | {| class="wikitable" | [[File:Solresol - domisol.jpg|x88px]] | [[File:Solresol - solmido.jpg|x88px]] |- | style="text-align: center;" | '''{{-|domisol}}''': "[[Bog]]" | style="text-align: center;" | '''{{-|solmido}}''': "[[Djavol]]" |} |} Medžutym, ne vse slova sut obračajeme v tutom smyslu, napiklad, ''dorefare'' znači "šija", ale ''refaredo'' znači "garderoba", ktore, očevidno ne sut protivnostami. Naslědna tabula pokazyvaje slova do dvoh slogov iz slovnika Gajewskogo: {| class="wikitable" ! {{Diagonal split header|style=height: 3em; width: 7em|1. sl.|2. sl.}} ! ''žaden'' ! style="background-color: #f69;" | -{{-|do}} ! style="background-color: #f96;" | -{{-|re}} ! style="background-color: #ff9;" | -{{-|mi}} ! style="background-color: #9f6;" | -{{-|fa}} ! style="background-color: #9ff;" | -{{-|sol}} ! style="background-color: #96f;" | -{{-|la}} ! style="background-color: #f9f;" | -{{-|si}}/-{{-|ti}} |- ! scope="row" style="background-color: #f69;" | {{-|Do}}- | style="background-color: #f69;" | ne, ni- ni | style="background-color: #f69;" | (prošlo vreme) | ja, mene || ty || on || se, sebe || jedin, někto || drugy |- ! scope="row" style="background-color: #f96;" | {{-|Re}}- | style="background-color: #f96;" | i, takože i | moj, moje | style="background-color: #f96;" | (pluperfekt) | tvoj, tvoje || jegov || naš, naše || vaš, vaše || njihov |- ! scope="row" style="background-color: #ff9;" | {{-|Mi}}- | style="background-color: #ff9;" | ili, ili daže | za, da/že by || kto, ktory (odnos. zaim.), že (sveznik) | style="background-color: #ff9;" | (budučo vreme) | čij, iz ktoryh || dobro (prisl.) || tut/tam jest, jestvuje, vot || dobry večer/noč |- ! scope="row" style="background-color: #9f6;" | {{-|Fa}}- | style="background-color: #9f6;" | k, ko | čto? || s, so, zajedno || tuto, tamto, to | style="background-color: #9f6;" | (kond.) | začto, čemu, za kaku pričinu || dobro, vkusno, slavno || mnogo, velmi, krajno |- ! scope="row" style="background-color: #9ff;" | {{-|Sol}}- | style="background-color: #9ff;" | ako li., jest li | ale, no || v, vnutri || nepravilno, loše (prisl.) || zatože, jerbo, ibo | style="background-color: #9ff;" | (imperativ) | věčno, vsegda, bezkonečno || hvala, blagodarjenje |- ! scope="row" style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">{{-|La}}-</span> | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">ty (člen)</span> | ničto, nikto, nijedny || od, po || tut, tam, tamo || zlo, loše || nikogda | style="background-color: #96f;" | <span style="color: #000;">(pričestje nastoječ. vremena)</span> || od, iz |- ! scope="row" style="background-color: #f9f;"| {{-|Si-/Ti-}} | style="background-color: #f9f;" | da, dobro, rado, suglas | isto, jednako (stvar) | vsaky, každy | dobro jutro/popoldenj | malo, jedva |gospodin, pan |mlady muž, mladec | style="background-color: #f9f;" | <span style="color: #000;">(pasivno pričestje)</span> |} Oprěděljeny člen imaj razne formy za [[Nominativ|imenitelny]], [[Genitiv|roditeljny]] i [[Dativ|dateljny]] padeže, jestli sravnivati s anglijskym, "{{-|the}}", "{{-|to the}}" i "{{-|of the}}" budut '<nowiki/>''{{-|la}}''<nowiki/>', '<nowiki/>''{{-|fa}}''<nowiki/>' i '''{{-|lasi}}''<nowiki/>', po redu.{{r|lmu1866|p=23-24.VII-VIII}} ==Gramatika== S izključenjem udarjenja i dolžiny, slova solresola se ne izměnjajut. Da by rěčenja ostale jasne, osoblivo s ogledom na možlivu utratu informacije pri komunikaciji, něktore česti rěčenij slědujut strogomu slovoslědu. :Pridavniky vsegda slědujut za imennikom, ktory oni oprěděljajut. :Nepreme objekty vsegda stojet po glagolu.{{r|lmu1866|p=26.XII}} :Priměry, dane v originalnoj dokumentaciji, ukazujut na [[subjekt–glagol–objekt slovored|slovoslěd subjekt–glagol–objekt]],{{R|lmu1866|p=29.XVII}} ale tuto by ne imělo byti važno, dokud rěčenje ostavaje prosto i jasno. :Slovo vremena vsegda predhodi glagolu.{{r|lmu1866|p=30.XIX}} Da by stvoriti formu množiny, na poslědny slog se davaje [[Udarjenje|ostry akcent]], ktory se izgovarjaje prodolženjem poslědnoj samoglasky togo sloga.{{r|lmu1866|p=24.IX}} Priměry kako označiti množinu mužskyh i ženskyh slov: :''{{-|resimire}}'' brat, ''{{-|resimirē/resimire-e}}'' sestra :''{{-|resimiré}}'' brati, ''{{-|resimiréē/resimiré-e}}'' sestry Tuto se tyče jedino prvogo slova v [[Nominalno rěčenje (gramatika)|nominalnom rěčenju]] i jedino imennika, ako imennik jest sam, kako v slučaju vyše. Ako li slovo suprovadžaje se gramatičnoju česticeju (''{{-|la}}'', ''{{-|fa}}'' ili ''{{-|lasi}}''), čestica prěvozme rolju markera roda ili čisla: :''{{-|la resimire}}'' [toj] brat, ''{{-|lā/la-a resimire}}'' [ta] sestra :''{{-|lá resimire}}'' [ti] brati, ''{{-|láā/lá-a resimire}}'' [te] sestry Česti řeči (kako i specifičnjejše definicije za něktora slova) se izvodet iz glagolov postavjenjem [[cirkumfleks|cirkumfleksa]] nad jednym iz slogov pri pisanju, i izgovarjanjem togo sloga s {{Lang|it|rinforzando|}} (naglo udarjenje ili {{Lang|it|crescendo|}}). Pri udarjenju na prvy slog slovo se stavaje imennikom. V četyrislogovyh slovah udarjenje na vtory slog stvarjaje glagolny imennik. Prědposlědny slog stvarjaje pridavnik, a posledny stvarjaje prislovje.{{r|lmu1866|p=25.XI}} Napriměr, :''{{-|midofa}}'' prědpočitati, ''{{-|mîdofa}}'' prědpočitanje, ''{{-|midôfa}}'' prědpočitajemy, ''{{-|midofâ}}'' prědpočitajemo :''{{-|resolmila}}'' prodolžati, ''{{-|rêsolmila}}'' prodolžanje, ''{{-|resôlmila}}'' prodolžajuči, ''{{-|resolmîla}}'' prodolženy, ''{{-|resolmilâ}}'' prodolženo Na kompjuterah, koristajući razloženje klavijatury bez cirkumfleksa, slog može byti napisany velikimi bukvami, ili znak '''^''' (kare) postavjen medžu bukvami sloga ili poslě sloga. Vslěd gramatiky i slovoslěda solresola, razpoznavanje čestij řeči obyčno ne jest potrebno za razuměnje rečenja. Različne čestice vremena-naklonjenja sut dvojnymi slogami, kako v razdelu Slovosbor vyše. Čtovyše, po Gajewskomu, glagoly pasivnogo zaloga se tvoret s ''{{-|faremi}}'' medžu tutoj česticeju i glagolom. Subjunktiv se tvori s ''{{-|mire}}'' prěd zaimennikom. Negacija ''{{-|do}}'' se pojavjaje toliko jedino v frazě, prěd slovom, ktoro se zapěčaje. Slovo ''{{-|fasi}}'' pred imenikom ili pridavnikom je [[augmentativ]]; poslě njego je [[Degrees of comparison of adjectives and adverbs|superlativ]]. ''{{-|Sifa}}'' je protivnost ([[diminutiv]]):{{r|lmu1866|p=21.III}} :''{{-|fala}}'' dobro, ''{{-|fasi fala}}'' velmi dobro, ''{{-|fala fasi}}'' odlično, najlěpšo; ''{{-|sifa fala}}'' okej, ''{{-|fala sifa}}'' ne velmi dobro (i podobno s ''{{-|lafa}}'' lošo) :''{{-|sisire}}'' větr, ''{{-|fasi sisire}}'' poryv větra, ''{{-|sisire fasi}}'' ciklon; ''{{-|sifa sisire}}'' větrec, ''{{-|sisire sifa}}'' dviženje vozduha : == Pytanja == Pytanjam v originalnoj dokumentacije solresola ne uděljajut mnogo vnimanja, ni takože tam jest mnogo priměrov. Publikacija {{-|Sudre'a|Судра}} vključaje tri priměra pytateljnyh rečenij:{{r|lmu1866|p=127}} :Je vaše zdravje dobro? – ''{{-|Redofafa?}}'' :Budete li hoditi na selo v tutom godu? – ''{{-|Fadoremi?}}'' :Budete li hoditi v teatr večerom? – ''{{-|Soldoremi?}}'' Da by se s togo sdělati tvrdženje, dodavajut osobny zaimennik poslě: :Moje zdravje je dobro. – ''{{-|Redofafa dore}}''. :Budu hoditi na selo v tutom godu. – ''{{-|Fadoremi dore}}''. :Budu hoditi v teatr večerom. – ''{{-|Soldoremi dore}}''. Gajewski vměsto tomu stavi subjekt rečenja poslě glagola vměsto prěd glagolom, tuta konstrukcija jest obyčna v evropejskyh jezykah. Nektore priměry:{{R|grammar_eng|p={{-|Interrogation and Negation}}}} :Jesm li ja? – ''{{-|Faremi dore?}}'' :Razuměje li on? – ''{{-|Falafa dofa?}}'' :Učite li se? – ''{{-|Sidosi domi?}}'' Vo vsih versijah jezyka, sut četyrislogove slova, povtorjauči "{{-|Mi}}" sekciju slovosbora, ktora vključaje někake obče pytanja, kako:{{r|lmu1866|p=109.123}} :''{{-|Miladodo?}}'' – V kakoj měrě? :''{{-|Milarere?}}'' – Nu? :''{{-|Misirere?}}'' – Kto je to? ==Pismo Solresol== [[File:Solresol symbols.svg|thumb|Simboly Solresola]] Pismo koristano v Solresolu sastoji se od sedmih unikatnyh symbolov, vsaky predstavljajući jednu od sedmih "not". Na pr., "[[C (muzikalna nota)|Do]]" je krug, a "[[G (muzikalna nota)|Sol]]" je horizontalna linija. Slova Solresola se tvore povezivanjem symbolov v poredu kako se pojavljuju v slovu. Dvojne note se predstavljaju križanjem symbola. [[File:Solresol words.svg|thumb|Něktore osnovne slova Solresola]] Druge karakteristike Nepristrasny i relativno prosty Integrovane sistemy ([[znakovny jezyk|znakovny jezyk]], barvy, itd.) za većinu [[invaliditet|ometenj]], odmah operativne bez posebnogo učenja Brzo uspěšno učenje za nepismene (samo sedm sylab ili znakov ili deset bukv za znati i prepoznati) Vrlo prosty ali efektivny sistem za razlikovanje funkcij slov v rečenicah Koristajući [[tonic sol-fa]] sistem od [[John Curwen|Johna Curwena]], Solresol może też być [[znakovny jezyk|znakovano]]. Daljnji razvoj Drugi način koristania Solresola se naziva ''ses'', razvijen od [[C. George Boeree|C. Georgea Boereea]].<ref name="loan_words">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|title=Using loan words in Solresol|url=https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|website=Tumblr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128152044if_/https://www.tumblr.com/sidosi/181390815161/using-loan-words-in-solresol|archive-date=2025-11-28|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Koristajući to, note dobijaju reprezentativne konsonante i vokale (ili diftongy). Najprostša slova koriste samo vokalu, dok vsa druga koriste složenjejšu strukturu sylab. do ⇒ p / o re ⇒ k / e mi ⇒ m / i fa ⇒ f / a sol ⇒ s / u la ⇒ l / au ti ⇒ t / ai Na ovaj način, można pisati ili izgovarati slova taki jako to: : sol-sol-re-do ⇒ suko (cvcv) – migrena Zato što se množina i ženske forme slov u Solresolu označavaju naglaskom ili dužinom glasov, ses koristi ''pau'' (nektory) ili ''fai'' (mnogo) za označavanje množiny, i ''mu'' (dobro) za označavanje ženskogo roda kogda je potrebno. == Kodiranje == Zahtev za [[ISO 639-3]] jezykovy kod, privremeno predloženy jako {{Code|sud}}, byl upućen [[SIL Global|SIL-u]] 28 avgusta 2017,<ref name="sil_change">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=ISO 639-3 Registration Authority Request for Change No. 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sil_new">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2017-08-28|title=Request for New Language Code Element in ISO 639-3: [sud]|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171450if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/2017-032_sud.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref><ref name="sidosi_request">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2017-07-28|title=The Road to ISO 639-3|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829154231if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=310|archive-date=2023-08-29|access-date=2018-10-22|df=mdy-all}}</ref> ale byl odrinuly 23 janvara 2018.<ref name="sil_rejection">{{Cite web|author=SIL International|author-link=SIL Global|date=2018-01-23|title=Comments received for ISO 639-3 Change Request 2017-032|url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|website=ISO 639-3|publication-place=[[Dallas]]|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605171452if_/https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2017/CR_Comments_2017-032.pdf|archive-date=2019-06-05|archive-format=PDF|page=2|access-date=2019-09-27|df=mdy-all|quote=Zahtev za stvorenje koda [sud] za Solresol je odrinuły.}}</ref><ref name="sidosi_rejection">{{Cite web|last=Parson|first=Daniel|date=2018-02-01|title=Beyond ISO 639-3 (for now)|url=https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|website=Sidosi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829153926if_/https://www.sidosi.org/community/viewtopic.php?t=350|archive-date=2023-08-29|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}}</ref> Solresol je dobil kody {{Code|qso}} i {{Code|art-x-solresol}} v [[Codes for constructed languages|ConLang Code Registry]].<ref name="clcr">{{Cite web|last=Bettencourt|first=Rebecca G.|date=2015-01-08|title=ConLang Code Registry|url=https://www.kreativekorp.com/clcr/|website=Kreative Korporation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127152005if_/http://www.kreativekorp.com/clcr/|archive-date=2022-11-27|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> Sedm osnovnyh symbolov bylo predloženo za registraciju v [[ConScript Unicode Registry]].<ref name="csur">{{Cite web|last=Everson|first=Michael|author-link=Michael Everson|date=1997-01-21|title=Solresol: U+E770–U+E77F|url=https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|website=ConScript Unicode Registry|publisher=Evertype|publication-place=[[Lecanvey]], [[Ireland]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417191120if_/https://www.evertype.com/standards/csur/solresol.html|archive-date=2021-04-17|access-date=2021-04-06|df=mdy-all}}</ref> == Priměrne teksty == ; Članok 1 ''[[Universalna deklaracija prav člověka|Universalnoj deklaracija prav člověka]]'' na medžuslovjanskom : ''Vsi ljudi rodet se svobodnymi i ravnymi v svojem dostojenstvu i pravah. Oni sut obdarjene razumom i svědomjem i muset postupati v odnošenju jedin k drugomu v duhu bratstva.'' ; Prěvod na Solresol : Siré misolredo faremi doredore domisimi re misóla, solfalafá dósila re réfasi. Dófa faremi remila fare dômilafa re dôfasifa, re fafa fasolfa midolǎ fare dômisola lasi sîmisila. ; Predstavjeno koristajuči ''ses'' Solresol : Sé muro fem pepe omúm e múl, salá ósau e éfai. Óf fem ril fe ômauf e ôfaif, e fa fuf ipǎu fe ômul lai âimail. == Gledite takože == * [[muzikalny jezyk]] * [[solfedžio]] * [[Tonic sol-fa]] * [[Voyage to Faremido]] * [[Ro jezyk]] ==Iztočniky== {{Iztočniky}} == Čitati dalje == * {{Cite book|last=Sudre|first=François|year=1866|title=Langue Musicale Universelle|url=http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831060525if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/ladosol.html|archive-date=2007-08-31|publication-place=Paris|language=fr}} – HTML verzija celogo teksta Sudreovogo toma iz 1866, s originalnym [https://web.archive.org/web/20070831061613if_/http://www.uniovi.es/solresol/525/lrls_sosfs.html slovnikom] i [https://web.archive.org/web/20080310234035/http://www.uniovi.es/solresol/525/solrelaF.html frazeologijom] (v francozskom). * {{Cite book|last1=Couturat|first1=Louis|last2=Leau|first2=Léopold|year=1903|title=Histoire de la Langue Universelle|url=https://archive.org/details/histoiredelalang00coutuoft|publisher=Librairie Hachette|publication-place=[[Paris]]|language=fr|access-date=2025-11-28|df=mdy-all}} * {{Cite book|last=Eco|first=Umberto|author-link=Umberto Eco|date=1997-04-08|title=The Search for the Perfect Language|url=https://archive.org/details/searchforperfect00ecou|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|publication-place=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge, Mass.]]|edition=1|series=The Making of Europe|isbn=978-0-631-20510-4|access-date=2025-11-27|df=mdy-all}} ==Vněšnje linky== * [https://web.archive.org/web/20191115021254if_/https://www.omniglot.com/writing/solresol.htm Solresol jezyk i stenografično pismo] na Omniglot, online enciklopediji sistemov pisanja i jezykov * Anglijsko-Solresol slovniky od [https://web.archive.org/web/20250121193252if_/http://www.datapacrat.com/True/LANG/SOLRESOL/DICTIONA.HTM Jasona Hutchensa] (6 julija 1998) i [https://web.archive.org/web/20100923132246if_/http://www.ifost.org.au/~gregb/solresol/sorsolex.htm Stephena L. Ricea] (19 novembra 1997) * [https://web.archive.org/web/20231130083816if_/http://sharyphil.com/root/solresol-the-project/ SolReSol: Projekt v0.95] od Phila Sharyja, open source Solresol–anglijsky i anglijsky–Solresol překladateľsky program za Windows (32- i 64-bitny) s live MIDI podporom (24 februara 2015) * [https://web.archive.org/web/20250818235352if_/https://wiki.xxiivv.com/site/solresol.html Moderny Simetričny Solresol] od Davida Mondou-Labbého (28 septembra 2023) * [https://eliseduv.dev/solresol/ Překladač Anglijsky↔Solresol] {{Umětne jezyky}} [[Kategorija:1827 introdukcije]] [[Kategorija:Analitične jezyky]] [[Kategorija:Konstruovane jezyky]] [[Kategorija:Medžunarodne pomočne jezyky]] [[Kategorija:jezyky potvrđene od 1820-tyh]] [[Kategorija:muzikalne jezyky]] a234q2af2z7bsfi8b255wz0djvwj5en Р̌ 0 6149 46308 2026-08-20T16:38:20Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «[[Fajl:Cyrillic letter Er with caron.svg | 240px | right]] {{Calibri|'''Р̌''', '''р̌'''}} (''er s hačkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[Р (kirilica)|р]]}}''' s vrhnjem [[haček|hačkom]]. Ona upotrěbjaje se v alfabetu [[Nivhsky jezyk|nivhskogo jezyka]], stvorjenom v 1979 g., za označen‌je bezzvučnogo alveolarnogo vibranta {{MFA|r̥}}.<ref>{{Cite web | url = https://www.omniglot.com/writing/nivk...» 46308 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Cyrillic letter Er with caron.svg | 240px | right]] {{Calibri|'''Р̌''', '''р̌'''}} (''er s hačkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[Р (kirilica)|р]]}}''' s vrhnjem [[haček|hačkom]]. Ona upotrěbjaje se v alfabetu [[Nivhsky jezyk|nivhskogo jezyka]], stvorjenom v 1979 g., za označen‌je bezzvučnogo alveolarnogo vibranta {{MFA|r̥}}.<ref>{{Cite web | url = https://www.omniglot.com/writing/nivkh.htm | title = Nivkh (Нивхгу диф) | first = Simon | last = Ager | website = Omniglot.com | access-date = 2026-08-20 | language = en}}</ref><ref>{{Cite journal | first = В.М. | last = Санги | title = Ниғвгун букварь | place = Санкт-Петербург | journal = Филиал изд-ва "Просвещение" | year = 2011 | isbn = 978-5-09-025597-4}}</ref> V ranějših kiriličnyh alfabetah tutoj znak byl prědstavjeny {{-|'''рш'''}}<ref>{{Cite book | last = Савельева | first = В. Н. | title = Букварь | location = Ленинград | year = 1953}}</ref> ili {{-|'''[[Рʼ|рʼ]]'''}}.<ref>{{Cite book | first = Н. В. | last = Юшманов | title = Определитель языков | url = http://nauka1941-1945.ru/catalog/id/1562/ | location = Москва-Ленинград | publisher = Издательство АН СССР | year = 1941 | pages = 17 | archive-date = 2016-09-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160916032230/http://nauka1941-1945.ru/catalog/id/1562/}}</ref>, a latinskoj ortografiji iz lět 1932–1937 '''{{-|r’}}'''.<ref>{{Cite book | title = Языки и письменность народов Севера | url = http://xn--90ax2c.xn--p1ai/catalog/005882_000042_3E2C4865-BD1D-4772-8E4C-8ED6C9A79EB7/ | editor-first = Я. П. | editor-last = Алькор | location = Москва-Ленинград | publisher = Государственное учебно-педагогическое издательство | year = 1934 | volume = III | pages = 184–187 | archive-date=2018-11-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181105202515/https://xn--90ax2c.xn--p1ai/catalog/005882_000042_3E2C4865-BD1D-4772-8E4C-8ED6C9A79EB7/}}</ref>. V 1860-yh lětah ona takože byla upotrěbjena v [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] kako alternativa poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}}, označajučego zvučny retrofleksny frikativ {{MFA|ʐ}}<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ}} | location = С. Петербургъ | year = 1865 | pages = 1–5 | url = https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ}}</ref> i izbranogo po analogiji s [[češsky jezyk|češskoju]] bukvoju {{-|'''ř'''}}.<ref>{{Cite book | first = А. Ф. | last = Гильфердинг | title = Общеславянская азбука с приложением образцов славянских наречий | year = 1871 | location = Санкт-Петербург | publisher = Типографія Императорской Академіи Наукъ}}</ref> <gallery mode="packed" heights="500px"> Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ.pdf|page=6|Poljska kirilica (velike bukvy) Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ.pdf|page=7|Poljska kirilica (male bukvy) </gallery> == Kodovanje == Bukva {{Calibri|'''Р̌'''/'''р̌'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Р | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER ER | 1-sist16 = 0420 | 1-sist10 = 1056 | 1-alf = Rcy | 1-utf8 = D0 A0 | 2-znak = р | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER ER | 2-sist16 = 0440 | 2-sist10 = 1088 | 2-alf = rcy | 2-utf8 = D0 C0 | 3-znak = ◌̌ | 3-nazva = COMBINING CARON | 3-sist16 = 030C | 3-sist10 = 780 | 3-utf8 = CC 8C }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0420 | title = U+0420 Cyrillic Capital Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0440| title = U+0440 Cyrillic Small Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+030C | title = U+030C Combining Caron | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy Р}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] plwvz9kkf3mmuds31fkjy530qkpojat Р̈ 0 6150 46309 2026-08-20T16:57:42Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «{| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̈ р̈}}</span> |} {{Calibri|'''Р̈''', '''р̈'''}} (''pe s umlautom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[umlaut|umlauta]]. Ona je koristana v Polj...» 46309 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̈ р̈}}</span> |} {{Calibri|'''Р̈''', '''р̈'''}} (''pe s umlautom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[umlaut|umlauta]]. Ona je koristana v [[Poljska kirilica#Jusovica|''jusovici'']], variantu [[Poljska kirilica|poljskoj kirilice]] prědstavjenogo v 2006 g. poljskym jezykznavcem {{-|Szymonom|Шымоном}} Pawlasom, kako ekvivalent poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}}, označajučego zvučny retrofleksny frikativ {{MFA|ʐ}} i izbranogo po analogiji s [[udmurtsky jezyk|udmurtskoju]] bukvoju {{-|'''[[ӝ]]'''}}.<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> == Kodovan‌je == {{Kodovanje | 1-znak = Р | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER ER | 1-sist16 = 0420 | 1-sist10 = 1056 | 1-alf = Rcy | 1-utf8 = D0 A0 | 2-znak = р | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER ER | 2-sist16 = 0440 | 2-sist10 = 1088 | 2-alf = rcy | 2-utf8 = D0 C0 | 3-znak = ◌̈ | 3-nazva = COMBINING DIAERESIS | 3-sist16 = 0308 | 3-sist10 = 776 | 3-utf8 = CC 88 }} == Iztočnik == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0420 | title = U+0420 Cyrillic Capital Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0440| title = U+0440 Cyrillic Small Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0308 | title = U+0308 Combining Diaeresis | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy Р}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] bjsii8tu2936w5zsfvchjweskkay9lr 46311 46309 2026-08-20T17:03:50Z IJzeren Jan 9 /* Kodovan‌je */ 46311 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̈ р̈}}</span> |} {{Calibri|'''Р̈''', '''р̈'''}} (''pe s umlautom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[umlaut|umlauta]]. Ona je koristana v [[Poljska kirilica#Jusovica|''jusovici'']], variantu [[Poljska kirilica|poljskoj kirilice]] prědstavjenogo v 2006 g. poljskym jezykznavcem {{-|Szymonom|Шымоном}} Pawlasom, kako ekvivalent poljskogo dvuznaka {{-|'''rz'''}}, označajučego zvučny retrofleksny frikativ {{MFA|ʐ}} i izbranogo po analogiji s [[udmurtsky jezyk|udmurtskoju]] bukvoju {{-|'''[[ӝ]]'''}}.<ref>{{Cite web | url = https://varpho.livejournal.com/157710.html | title = ЮСОВИЦА - Cyrillic Polish | date = 2006-11-17 | access-date = 2026-08-20}}</ref> == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''Р̈'''/'''р̈'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Р | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER ER | 1-sist16 = 0420 | 1-sist10 = 1056 | 1-alf = Rcy | 1-utf8 = D0 A0 | 2-znak = р | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER ER | 2-sist16 = 0440 | 2-sist10 = 1088 | 2-alf = rcy | 2-utf8 = D0 C0 | 3-znak = ◌̈ | 3-nazva = COMBINING DIAERESIS | 3-sist16 = 0308 | 3-sist10 = 776 | 3-utf8 = CC 88 }} == Iztočnik == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0420 | title = U+0420 Cyrillic Capital Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0440| title = U+0440 Cyrillic Small Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0308 | title = U+0308 Combining Diaeresis | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy Р}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] o90geqhopp7067anehrsq00hz7ueo4u Р̀ 0 6151 46312 2026-08-20T19:04:49Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «{| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̀ р̀}}</span> |} {{Calibri|'''Р̀''', '''р̀'''}} (''pe s gravisom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[gravis|gravisa]]. Ona byla upotrěbjena v v...» 46312 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̀ р̀}}</span> |} {{Calibri|'''Р̀''', '''р̀'''}} (''pe s gravisom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[gravis|gravisa]]. Ona byla upotrěbjena v variantu kiriličnogo alfabeta za [[litovsky jezyk]], razrabotanom Eduardom Volterisom v periodu, kogda [[latinica|latinsky alfabet]] byl zabranjeny v [[Litva|Litvě]] (1864–1904).<ref>{{Cite web | url = http://lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20160929143050/lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-date = 2016-09-29 | first = Giedrius | last = Subačius | title = Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script | date = 2005-10-14 | pages = 13–14 | language = en}}</ref> Volteris koristal go v knigě {{Calibri|«Ді<sup>е</sup>вишка літургіја Швэн́то Јо́но Ау̑ксобу́рніо»}} iz 1887 g. == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''Р̀'''/'''р̀'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Р | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER ER | 1-sist16 = 0420 | 1-sist10 = 1056 | 1-alf = Rcy | 1-utf8 = D0 A0 | 2-znak = р | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER ER | 2-sist16 = 0440 | 2-sist10 = 1088 | 2-alf = rcy | 2-utf8 = D0 C0 | 3-znak = ◌̀ | 3-nazva = COMBINING GRAVE ACCENT | 3-sist16 = 0300 | 3-sist10 = 768 | 3-utf8 = CC 80 }} == Iztočnik == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0420 | title = U+0420 Cyrillic Capital Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0440| title = U+0440 Cyrillic Small Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0300 | title = U+0300 Combining Grave Accent | website = codepoints.net | language = en}} {{Kirilica}} {{Varianty bukvy Р}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] n7fcpy8pksfwtz7fba07cuttj9oo9pf 46313 46312 2026-08-20T19:23:25Z IJzeren Jan 9 46313 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̀ р̀}}</span> |} {{Calibri|'''Р̀''', '''р̀'''}} (''pe s gravisom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[gravis|gravisa]]. Ona byla upotrěbjena v variantu kiriličnogo alfabeta za [[litovsky jezyk]], razrabotanom Eduardom Volterisom v periodu, kogda [[latinica|latinsky alfabet]] byl zabranjeny v [[Litva|Litvě]] (1864–1904).<ref>{{Cite web | url = http://lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20160929143050/lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-date = 2016-09-29 | first = Giedrius | last = Subačius | title = Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script | date = 2005-10-14 | pages = 13–14 | language = en}}</ref> Volteris koristal go v knigě {{Calibri|«Ді<sup>е</sup>вишка літургіја Швэн́то Јо́но Ау̑ксобу́рніо»}} iz 1887 g. Bukva {{Calibri|'''р̀'''}} takože byla koristana v [[čuvašsky jezyk|čuvašskom]] bukvaru {{-|''Т́ъваш ад́изен̀е с̀ыръва в̀ьр̀ен̀м̀ел̀л̀и к̀н̀ег̀e''}} čuvašskogo prosvětitelja Ivana Jakovleviča Jakovleva iz 1872 g., kde služila mekkym ekvivalentom bukvy '''{{-|р}}'''.<ref>{{Cite book | url = https://archive.org/details/yakovlev-primer-for-chuvash-1872/page/n21/mode/2up | title = Т́ъваш ад́изен̀е с̀ыръва в̀ьр̀ен̀м̀ел̀л̀и к̀н̀ег̀e | place = Казань | year = 1872 | pages = 9}}</ref> Jednakože pozdněje byla odmečena. [[Fajl:Chuvalf3.gif | thumb | 300px | left | Čuvašsky alfabet, 1872.]]{{clear}} == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''Р̀'''/'''р̀'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Р | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER ER | 1-sist16 = 0420 | 1-sist10 = 1056 | 1-alf = Rcy | 1-utf8 = D0 A0 | 2-znak = р | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER ER | 2-sist16 = 0440 | 2-sist10 = 1088 | 2-alf = rcy | 2-utf8 = D0 C0 | 3-znak = ◌̀ | 3-nazva = COMBINING GRAVE ACCENT | 3-sist16 = 0300 | 3-sist10 = 768 | 3-utf8 = CC 80 }} == Iztočnik == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0420 | title = U+0420 Cyrillic Capital Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0440| title = U+0440 Cyrillic Small Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0300 | title = U+0300 Combining Grave Accent | website = codepoints.net | language = en}} {{Kirilica}} {{Varianty bukvy Р}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] gs0t41n65fw7l98ax8jwgxnh9z693q8 46314 46313 2026-08-20T19:24:38Z IJzeren Jan 9 /* Vněšnje linky */ 46314 wikitext text/x-wiki {| width=240px style="float:right; clear:right; border:1px solid #eee; padding-left:2em; padding-right:2em; margin-left:1em; margin-bottom:1em; text-align:center;" | <span style="font-size:90pt; font-family:Cambria, Calibri;">{{-|Р̀ р̀}}</span> |} {{Calibri|'''Р̀''', '''р̀'''}} (''pe s gravisom'') jest bukva razširjenoj [[Kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy {{-|'''[[Р (kirilica)|р]]'''}} i [[gravis|gravisa]]. Ona byla upotrěbjena v variantu kiriličnogo alfabeta za [[litovsky jezyk]], razrabotanom Eduardom Volterisom v periodu, kogda [[latinica|latinsky alfabet]] byl zabranjeny v [[Litva|Litvě]] (1864–1904).<ref>{{Cite web | url = http://lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20160929143050/lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-date = 2016-09-29 | first = Giedrius | last = Subačius | title = Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script | date = 2005-10-14 | pages = 13–14 | language = en}}</ref> Volteris koristal go v knigě {{Calibri|«Ді<sup>е</sup>вишка літургіја Швэн́то Јо́но Ау̑ксобу́рніо»}} iz 1887 g. Bukva {{Calibri|'''р̀'''}} takože byla koristana v [[čuvašsky jezyk|čuvašskom]] bukvaru {{-|''Т́ъваш ад́изен̀е с̀ыръва в̀ьр̀ен̀м̀ел̀л̀и к̀н̀ег̀e''}} čuvašskogo prosvětitelja Ivana Jakovleviča Jakovleva iz 1872 g., kde služila mekkym ekvivalentom bukvy '''{{-|р}}'''.<ref>{{Cite book | url = https://archive.org/details/yakovlev-primer-for-chuvash-1872/page/n21/mode/2up | title = Т́ъваш ад́изен̀е с̀ыръва в̀ьр̀ен̀м̀ел̀л̀и к̀н̀ег̀e | place = Казань | year = 1872 | pages = 9}}</ref> Jednakože pozdněje byla odmečena. [[Fajl:Chuvalf3.gif | thumb | 300px | left | Čuvašsky alfabet, 1872.]]{{clear}} == Kodovan‌je == Bukva {{Calibri|'''Р̀'''/'''р̀'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Р | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER ER | 1-sist16 = 0420 | 1-sist10 = 1056 | 1-alf = Rcy | 1-utf8 = D0 A0 | 2-znak = р | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER ER | 2-sist16 = 0440 | 2-sist10 = 1088 | 2-alf = rcy | 2-utf8 = D0 C0 | 3-znak = ◌̀ | 3-nazva = COMBINING GRAVE ACCENT | 3-sist16 = 0300 | 3-sist10 = 768 | 3-utf8 = CC 80 }} == Iztočnik == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0420 | title = U+0420 Cyrillic Capital Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0440| title = U+0440 Cyrillic Small Letter Er | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0300 | title = U+0300 Combining Grave Accent | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy Р}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] snrj626ptiknj3jadv1xnbzw9rwuw6e Х̾ 0 6152 46316 2026-08-20T21:44:19Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «[[Fajl:Cyrillic letter Ha with vertical tilde.svg | right | 240px]] {{Calibri|'''Х̾''', '''х̾'''}} (''ha s vertikalnoju tildoju'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[Х (kirilica)|х]]}}''' i vrhnjej vertikalnoj [[tilda|tildy]]. V 1860-yh lětah ona byla upotrěbjena v [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] kako alternativa dlja poljskoj bukvy {{-|'''h'''}}.<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнт...» 46316 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Cyrillic letter Ha with vertical tilde.svg | right | 240px]] {{Calibri|'''Х̾''', '''х̾'''}} (''ha s vertikalnoju tildoju'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[Х (kirilica)|х]]}}''' i vrhnjej vertikalnoj [[tilda|tildy]]. V 1860-yh lětah ona byla upotrěbjena v [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] kako alternativa dlja poljskoj bukvy {{-|'''h'''}}.<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ}} | location = С. Петербургъ | year = 1865 | pages = 2–6 | url = https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ | language = pl}}</ref> Gramatika iz 1866 g. opisyvaje ju kako zvučny ekivalent bukvy '''{{-|х}}'''.<ref>{{Cite book | url = https://bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl/dlibra/publication/227/edition/201/content | title = Грамматыка е̨зыка польскего на кляссе̨ I<sup>ша̨</sup> | location = Варшава | year = 1866 | pages = 4, 6 | language = pl}}</ref> <gallery mode="packed" heights="500px"> Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ.pdf|page=6|Poljska kirilica (velike bukvy) Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ.pdf|page=7|Poljska kirilica (male bukvy) </gallery> == Kodovanje == Bukva {{Calibri|'''Х̾'''/'''х̾'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Х | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER HA | 1-sist16 = 0425 | 1-sist10 = 1061 | 1-alf = KHcy | 1-utf8 = D0 A5 | 2-znak = х | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER HA | 2-sist16 = 0445 | 2-sist10 = 1093 | 2-alf = khcy | 2-utf8 = D0 C5 | 3-znak = ◌̾ | 3-nazva = COMBINING VERTICAL TILDE | 3-sist16 = 033E | 3-sist10 = 830 | 3-utf8 = CC BE }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0425 | title = U+0425 Cyrillic Capital Letter Ha | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0445 | title = U+0445 Cyrillic Small Letter Ha | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+033E | title = U+033E Combining Vertical Tilde | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy Х}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] bj1lu2dlawqrbgf5iyw2a1l2eqf2a5d Днипро (град) 0 6153 46318 2026-08-21T01:27:06Z Ilja isv 10 Ilja isv prěimenoval stranicu [[Днипро (град)]] na [[Днєпр (град)]]: Pogrěška v nazvě 46318 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Днєпр (град)]] eupvwthdtdggrcw0rlkrakguwmsbvj6 Dněpr (grad) 0 6154 46319 2026-08-21T06:35:28Z Ilja isv 10 Prěnapravjenje stranice na [[Днєпр (град)]] 46319 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Днєпр (град)]] eupvwthdtdggrcw0rlkrakguwmsbvj6 А̨ 0 6155 46327 2026-08-21T10:47:47Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «[[Fajl:Cyrillic letter A with ogonek (v2).svg | 240px | right]] {{Calibri|'''А̨''', '''а̨'''}} (''a s ogonkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[А (kirilica)|а]]}}''' i [[ogonok|ogonka]] («hvostika»). Ona bazuje na identično izgledajučej [[latinica|latinskoj]] bukvě {{-|'''ą'''}}, upotrěbjajemoj medžu drugymi v [[poljsky jezyk|poljskom]] i [[litovsky jezyk|litovskom]] jezykah. == V poljskom == P...» 46327 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Cyrillic letter A with ogonek (v2).svg | 240px | right]] {{Calibri|'''А̨''', '''а̨'''}} (''a s ogonkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[А (kirilica)|а]]}}''' i [[ogonok|ogonka]] («hvostika»). Ona bazuje na identično izgledajučej [[latinica|latinskoj]] bukvě {{-|'''ą'''}}, upotrěbjajemoj medžu drugymi v [[poljsky jezyk|poljskom]] i [[litovsky jezyk|litovskom]] jezykah. == V poljskom == Poslě podavjen‌ja [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] v [[Rosija|Rosijskoj imperiji]] upotrěba kirilice v oficialnyh publikacijah byla zabranjena, v svezi s čim vvedene byli kirilične ortografije za poljsky i litovsky jezyky. V [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] nazalne samoglasky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}''' byli zastupjene kiriličnymi bukvami {{Calibri|'''ą'''}} i {{Calibri|'''[[э̨]]'''}}, pri čem bukvy {{Calibri|'''[[я̨]]'''}} i {{Calibri|'''[[е̨]]'''}} iměli služiti kako jotovane ekvivalenty '''{{-|ją/ią}}''' i '''{{-|ję/ię}}'''. Na tutom alfabetu byl izdanyh red publikacij, medžu drugymi «Bukvar dlja selskyh dětij» i «Gramatika poljskogo jezyka».<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ}} | location = С. Петербургъ | year = 1865 | pages = 2–6 | url = https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ}}</ref><ref>{{Cite book | url = https://bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl/dlibra/publication/227/edition/201/content | title = Грамматыка е̨зыка польскего на кляссе̨ I<sup>ша̨</sup> | location = Варшава | year = 1866 | pages = 4, 6 | language = pl}}</ref> V 1871 g. [[Aleksandr Hilferding]] koristal variant tutogo alfabeta v svojej Občeslovjanskoj azbukě.<ref>{{Cite book | first = А. | last = Гильфердинг | title = Общеславянская азбука съ приложеніемъ образцовъ славянскихъ нарѣчій | url = https://elib.rgo.ru/handle/123456789/218821 | year = 1871 | location = Санктпетербургъ | publisher = Типографія Императорской Академіи Наукъ | language = ru | pages = 10, 18}}</ref> Jednakože eksperiment s poljskoju kiriliceju ne byl uspěšny i skončil se v prvoj polovině 1870-yh lět. == V litovskom == V slučaju litovskogo jezyka situacija byla podobna, s tym, že litovsky ješče ne iměl standardizovany pravopis. V lětah 1864–1904 «poljsky» alfabet byl zabranjeny litvancam i v tom periodu bylo izdanyh 60 publikacij na [[litovska kirilica|litovskoj kirilici]].<ref>{{Cite web | url = http://lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20160929143050/lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-date = 2016-09-29 | first = Giedrius | last = Subačius | title = Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script | date = 2005-10-14 | pages = 4–5 | language = en}}</ref> V 1867 g. brati Antanas i Jonas Juška publikovali sbornik narodnyh pěsnij, v ktoryh upotrěbjali alfabet s petju nazalnyh samoglasok (sučasno izgovorjenyh kako dolge samoglasky): {{Calibri|'''[[а̨]]''', '''[[э̨]]''', '''[[е̨̨]]''', '''[[і̨̨]]'''}} i {{Calibri|'''[[у̨̨]]'''}}.<ref>{{-|Subačius}}, str. 6–7.</ref> Pozdněje, v 1887 g., Eduard Volteris izdal knigu {{Calibri|«Ді<sup>е</sup>вишка літургіја Швэн́то Јо́но Ау̑ксобу́рніо»}}, v ktorom koristal bukvu {{Calibri|'''[[н̨]]'''}} za označen‌je nazalnosti.<ref>{{-|Subačius}}, str. 14–15.</ref> == V kavkazskyh jezykah == Kromě poljskogo i litovskogo, bukva {{Calibri|'''а̨'''}} takože byla koristana [[Adolf Dirr|Adolfom Dirrom]] v jegovyh monografijah o [[sěverovozhodnokavkazske jezyky|sěverovozhodnokavkazskyh]] jezykah [[tabasaransky jezyk|tabasaransky]] (1905), [[agulsky jezyk|agulsky]] (1907) i [[rutulsky jezyk|rutulsky]] (1912).<ref>{{Cite journal | url = https://cloud.mail.ru/public/M7pd/2Z5eEJnZW?/public/c8c22b4cbdcd%2F%D0%A1%D0%9C%D0%9E%D0%9C%D0%9F%D0%9A_1905_35.pdf | first = А.М. | last = Дирръ | title = Грамматическій очеркъ табассаранскаго языка | journal = Сборникъ матеріалов для описанія мѣстностей и племенъ Кавказа. Выпускъ 35 | year = 1905 | place = Тифлисъ | language = ru | pages = III: 1}}</ref><ref name="agulsky">{{Cite journal | url = https://cloud.mail.ru/public/3tnx/2CxLmvyPC?/public/a8a5054fb80c%2F%D0%A1%D0%9C%D0%9E%D0%9C%D0%9F%D0%9A_1907_37.pdf | first = А.М. | last = Дирръ | title = Агульскій языкъ. Грамматическій очеркъ, тексты, сборникъ агульскихъ слов съ русскимъ къ нему указателемъ | journal = Сборникъ матеріалов для описанія мѣстностей и племенъ Кавказа. Выпускъ 37 | year = 1907 | place = Тифлисъ | language = ru | pages = III: 1–2}}</ref><ref>{{Cite journal | first = А.М. | last = Дирръ | title = Рутульскій языкъ | journal = Сборникъ матеріалов для описанія мѣстностей и племенъ Кавказа. Выпускъ 42 | year = 1912 | place = Тифлисъ | language = ru}}</ref> Ob izgovoru bukv {{Calibri|'''а̨'''}} i {{Calibri|'''[[о̨]]'''}} v agulskom piše, že ''«sut grlove a i o. Pri izgovoru grtanj krči se, vslěd čego tute zvuky suprovadžajut se legkym držan‌jem grtanji ({{-|Reibegeräusch}}), čto davaje efekt dvojnoj glasky {{Calibri|аа̨, оо̨.}}»''<ref name="agulsky" /> == Galerija == {| |- style="vertical-align:top" | [[File:Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ, 1865, p. 2.png|thumb|left|400px|Poljska kirilica v «Bukvaru dlja selskyh dětij», 1865 g.]] | [[Fajl:Lithuanian_Cyrilic_Alphabet,_Juška,_1867.jpg|thumb|right|500px|Litovska kirilica Jušky, 1867 g.]]<br /> [[Fajl:Tabasaransky alfabet Dirra (1905).png|thumb|500px|Tabasaransky alfabet Dirra, 1905 g.]]<br /> [[Fajl:Aghul alphabet by Dirr, 1907.png|thumb|500px|Agulsky alfabet Dirra, 1907 g.]]<br /> [[Fajl:Rutul alphabet by Dirr, 1912.png|thumb|500px|Rutulsky alfabet Dirra, 1912 g.]] |} == Kodovanje == Bukva {{Calibri|'''А̨'''/'''а̨'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = А | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER A | 1-sist16 = 0410 | 1-sist10 = 1040 | 1-alf = Acy | 1-utf8 = D0 90 | 2-znak = а | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER A | 2-sist16 = 0430 | 2-sist10 = 1072 | 2-alf = acy | 2-utf8 = D0 B0 | 3-znak = ◌̨ | 3-nazva = COMBINING OGONEK | 3-sist16 = 0328 | 3-sist10 = 808 | 3-utf8 = CC A8 }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0410 | title = U+0410 Cyrillic Capital Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0430| title = U+0430 Cyrillic Small Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0328 | title = U+0328 Combining Ogonek | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy А}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] f0ao97wtw3ul8sdi5k38uf3ivu9sb2i 46328 46327 2026-08-21T11:04:46Z IJzeren Jan 9 /* V poljskom */ grěška 46328 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Cyrillic letter A with ogonek (v2).svg | 240px | right]] {{Calibri|'''А̨''', '''а̨'''}} (''a s ogonkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[А (kirilica)|а]]}}''' i [[ogonok|ogonka]] («hvostika»). Ona bazuje na identično izgledajučej [[latinica|latinskoj]] bukvě {{-|'''ą'''}}, upotrěbjajemoj medžu drugymi v [[poljsky jezyk|poljskom]] i [[litovsky jezyk|litovskom]] jezykah. == V poljskom == Poslě podavjen‌ja [[Poljsko vozstanje 1863 goda|poljskogo vozstan‌ja 1863 goda]] v [[Rosija|Rosijskoj imperiji]] upotrěba [[latinica|latinice]] v oficialnyh publikacijah byla zabranjena, v svezi s čim vvedene byli kirilične ortografije za poljsky i litovsky jezyky. V [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] nazalne samoglasky '''{{-|ą}}''' i '''{{-|ę}}''' byli zastupjene kiriličnymi bukvami {{Calibri|'''ą'''}} i {{Calibri|'''[[э̨]]'''}}, pri čem bukvy {{Calibri|'''[[я̨]]'''}} i {{Calibri|'''[[е̨]]'''}} iměli služiti kako jotovane ekvivalenty '''{{-|ją/ią}}''' i '''{{-|ję/ię}}'''. Na tutom alfabetu byl izdanyh red publikacij, medžu drugymi «Bukvar dlja selskyh dětij» i «Gramatika poljskogo jezyka».<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ}} | location = С. Петербургъ | year = 1865 | pages = 2–6 | url = https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ}}</ref><ref>{{Cite book | url = https://bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl/dlibra/publication/227/edition/201/content | title = Грамматыка е̨зыка польскего на кляссе̨ I<sup>ша̨</sup> | location = Варшава | year = 1866 | pages = 4, 6 | language = pl}}</ref> V 1871 g. [[Aleksandr Hilferding]] koristal variant tutogo alfabeta v svojej Občeslovjanskoj azbukě.<ref>{{Cite book | first = А. | last = Гильфердинг | title = Общеславянская азбука съ приложеніемъ образцовъ славянскихъ нарѣчій | url = https://elib.rgo.ru/handle/123456789/218821 | year = 1871 | location = Санктпетербургъ | publisher = Типографія Императорской Академіи Наукъ | language = ru | pages = 10, 18}}</ref> Jednakože eksperiment s poljskoju kiriliceju ne byl uspěšny i skončil se v prvoj polovině 1870-yh lět. == V litovskom == V slučaju litovskogo jezyka situacija byla podobna, s tym, že litovsky ješče ne iměl standardizovany pravopis. V lětah 1864–1904 «poljsky» alfabet byl zabranjeny litvancam i v tom periodu bylo izdanyh 60 publikacij na [[litovska kirilica|litovskoj kirilici]].<ref>{{Cite web | url = http://lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20160929143050/lith520.class.uic.edu/SUBACIUS_Luneburg_2005_10_14.pdf | archive-date = 2016-09-29 | first = Giedrius | last = Subačius | title = Official Cyrillic Alphabet for Lithuanian (1864–1904) and its Relation to the Clandestine Standardization of Lithuanian in Latin Script | date = 2005-10-14 | pages = 4–5 | language = en}}</ref> V 1867 g. brati Antanas i Jonas Juška publikovali sbornik narodnyh pěsnij, v ktoryh upotrěbjali alfabet s petju nazalnyh samoglasok (sučasno izgovorjenyh kako dolge samoglasky): {{Calibri|'''[[а̨]]''', '''[[э̨]]''', '''[[е̨̨]]''', '''[[і̨̨]]'''}} i {{Calibri|'''[[у̨̨]]'''}}.<ref>{{-|Subačius}}, str. 6–7.</ref> Pozdněje, v 1887 g., Eduard Volteris izdal knigu {{Calibri|«Ді<sup>е</sup>вишка літургіја Швэн́то Јо́но Ау̑ксобу́рніо»}}, v ktorom koristal bukvu {{Calibri|'''[[н̨]]'''}} za označen‌je nazalnosti.<ref>{{-|Subačius}}, str. 14–15.</ref> == V kavkazskyh jezykah == Kromě poljskogo i litovskogo, bukva {{Calibri|'''а̨'''}} takože byla koristana [[Adolf Dirr|Adolfom Dirrom]] v jegovyh monografijah o [[sěverovozhodnokavkazske jezyky|sěverovozhodnokavkazskyh]] jezykah [[tabasaransky jezyk|tabasaransky]] (1905), [[agulsky jezyk|agulsky]] (1907) i [[rutulsky jezyk|rutulsky]] (1912).<ref>{{Cite journal | url = https://cloud.mail.ru/public/M7pd/2Z5eEJnZW?/public/c8c22b4cbdcd%2F%D0%A1%D0%9C%D0%9E%D0%9C%D0%9F%D0%9A_1905_35.pdf | first = А.М. | last = Дирръ | title = Грамматическій очеркъ табассаранскаго языка | journal = Сборникъ матеріалов для описанія мѣстностей и племенъ Кавказа. Выпускъ 35 | year = 1905 | place = Тифлисъ | language = ru | pages = III: 1}}</ref><ref name="agulsky">{{Cite journal | url = https://cloud.mail.ru/public/3tnx/2CxLmvyPC?/public/a8a5054fb80c%2F%D0%A1%D0%9C%D0%9E%D0%9C%D0%9F%D0%9A_1907_37.pdf | first = А.М. | last = Дирръ | title = Агульскій языкъ. Грамматическій очеркъ, тексты, сборникъ агульскихъ слов съ русскимъ къ нему указателемъ | journal = Сборникъ матеріалов для описанія мѣстностей и племенъ Кавказа. Выпускъ 37 | year = 1907 | place = Тифлисъ | language = ru | pages = III: 1–2}}</ref><ref>{{Cite journal | first = А.М. | last = Дирръ | title = Рутульскій языкъ | journal = Сборникъ матеріалов для описанія мѣстностей и племенъ Кавказа. Выпускъ 42 | year = 1912 | place = Тифлисъ | language = ru}}</ref> Ob izgovoru bukv {{Calibri|'''а̨'''}} i {{Calibri|'''[[о̨]]'''}} v agulskom piše, že ''«sut grlove a i o. Pri izgovoru grtanj krči se, vslěd čego tute zvuky suprovadžajut se legkym držan‌jem grtanji ({{-|Reibegeräusch}}), čto davaje efekt dvojnoj glasky {{Calibri|аа̨, оо̨.}}»''<ref name="agulsky" /> == Galerija == {| |- style="vertical-align:top" | [[File:Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ, 1865, p. 2.png|thumb|left|400px|Poljska kirilica v «Bukvaru dlja selskyh dětij», 1865 g.]] | [[Fajl:Lithuanian_Cyrilic_Alphabet,_Juška,_1867.jpg|thumb|right|500px|Litovska kirilica Jušky, 1867 g.]]<br /> [[Fajl:Tabasaransky alfabet Dirra (1905).png|thumb|500px|Tabasaransky alfabet Dirra, 1905 g.]]<br /> [[Fajl:Aghul alphabet by Dirr, 1907.png|thumb|500px|Agulsky alfabet Dirra, 1907 g.]]<br /> [[Fajl:Rutul alphabet by Dirr, 1912.png|thumb|500px|Rutulsky alfabet Dirra, 1912 g.]] |} == Kodovanje == Bukva {{Calibri|'''А̨'''/'''а̨'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = А | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER A | 1-sist16 = 0410 | 1-sist10 = 1040 | 1-alf = Acy | 1-utf8 = D0 90 | 2-znak = а | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER A | 2-sist16 = 0430 | 2-sist10 = 1072 | 2-alf = acy | 2-utf8 = D0 B0 | 3-znak = ◌̨ | 3-nazva = COMBINING OGONEK | 3-sist16 = 0328 | 3-sist10 = 808 | 3-utf8 = CC A8 }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0410 | title = U+0410 Cyrillic Capital Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0430| title = U+0430 Cyrillic Small Letter A | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0328 | title = U+0328 Combining Ogonek | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy А}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] 1mixhcyntw6vn0o2v06mkeadh45my84 Я̨ 0 6156 46329 2026-08-21T11:25:26Z IJzeren Jan 9 Stvorjena nova stranica s tekstom: «[[Fajl:Cyrillic letter Ya with ogonek (v2).svg | 240px | right]] {{Calibri|'''Я̨''', '''я̨'''}} (''ja s ogonkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[я]]}}''' i [[ogonok|ogonka]] («hvostika»). V 1860-yh lětah, kogda v [[Rosija|Rosijskoj imperiji]] upotrěba [[latinica|latinice]] v oficialnyh publikacijah byla zabranjena, ona byla upotrěbjena v [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] kako jotovany ekvivale...» 46329 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Cyrillic letter Ya with ogonek (v2).svg | 240px | right]] {{Calibri|'''Я̨''', '''я̨'''}} (''ja s ogonkom'') je bukva razširjenoj [[kirilica|kirilice]], sostavjena iz bukvy '''{{-|[[я]]}}''' i [[ogonok|ogonka]] («hvostika»). V 1860-yh lětah, kogda v [[Rosija|Rosijskoj imperiji]] upotrěba [[latinica|latinice]] v oficialnyh publikacijah byla zabranjena, ona byla upotrěbjena v [[poljska kirilica|poljskoj kirilici]] kako jotovany ekvivalent nazalnoj samoglasky {{Calibri|'''ą'''}} (prěnesenoj iz latinice v kirilicu), odpovědajuči kombinacijam '''{{-|ją}}''' i '''{{-|ią}}''' v latinici. Na tutom alfabetu bylo izdanyh několiko publikacij, medžu drugymi «Bukvar dlja selskyh dětij» i «Gramatika poljskogo jezyka».<ref>{{Cite book | title = {{Calibri|Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ}} | language = pl | location = С. Петербургъ | year = 1865 | pages = 2–6 | url = https://books.google.ru/books?id=i6FeAAAAcAAJ}}</ref><ref>{{Cite book | url = https://bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl/dlibra/publication/227/edition/201/content | title = Грамматыка е̨зыка польскего на кляссе̨ I<sup>ша̨</sup> | location = Варшава | year = 1866 | pages = 4, 6 | language = pl}}</ref> V 1871 g. [[Aleksandr Hilferding]] koristal variant tutogo alfabeta v svojej Občeslovjanskoj azbukě.<ref>{{Cite book | first = А. | last = Гильфердинг | title = Общеславянская азбука съ приложеніемъ образцовъ славянскихъ нарѣчій | url = https://elib.rgo.ru/handle/123456789/218821 | year = 1871 | location = Санктпетербургъ | publisher = Типографія Императорской Академіи Наукъ | language = ru | pages = 10, 18}}</ref> [[File:Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ, 1865, p. 2.png|thumb|left|250px|Poljska kirilica v «Bukvaru dlja selskyh dětij», 1865 g.]]{{clear}} == Kodovanje == Bukva {{Calibri|'''Я̨'''/'''я̨'''}} ne jest dostupna v [[Unikod]]u kako samostojny znak, ale može byti pisana s pomočju kombinujučego diakritičnogo znaka: {{Kodovanje | 1-znak = Я | 1-nazva = CYRILLIC CAPITAL LETTER YA | 1-sist16 = 042F | 1-sist10 = 1071 | 1-alf = YAcy | 1-utf8 = D0 AF | 2-znak = я | 2-nazva = CYRILLIC SMALL LETTER YA | 2-sist16 = 044F | 2-sist10 = 1103 | 2-alf = yacy | 2-utf8 = D0 CF | 3-znak = ◌̨ | 3-nazva = COMBINING OGONEK | 3-sist16 = 0328 | 3-sist10 = 808 | 3-utf8 = CC A8 }} == Iztočniky == {{Iztočniky}} == Vněšnje linky == * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+042F | title = U+042F Cyrillic Capital Letter Ya | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+044F | title = U+044F Cyrillic Small Letter Ya | website = codepoints.net | language = en}} * {{Cite web | url = https://codepoints.net/U+0328 | title = U+0328 Combining Ogonek | website = codepoints.net | language = en}} {{Varianty bukvy А}} {{Kirilica}} [[Kategorija:Kirilične bukvy]] [[Kategorija:Кириличне буквы]] 0konjjk22586kt688l54vhevm4ch052